Zmienność liczby dni zimnych, chłodnych, ciepłych, gorących i upalnych w Polsce w okresie kwiecień wrzesień

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zmienność liczby dni zimnych, chłodnych, ciepłych, gorących i upalnych w Polsce w okresie kwiecień wrzesień"

Transkrypt

1 PRZEGLĄD GEOGRAFICZNY,,, s. 90 Zmienność liczby dni zimnych, chłodnych, ciepłych, gorących i upalnych w Polsce w okresie kwiecieńwrzesień Variability in the numbers of cold, cool, warm, hot, and very hot days in Poland in the AprilSeptember period CZESŁAW KOŹMIŃSKI Katedra Turystyki, Uniwersytet Szczeciński, - Szczecin, ul. Wąska ; BOŻENA MICHALSKA Zakład Meteorologii i Klimatologii, Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny, -9 Szczecin, ul. Papieża Pawła VI, ; Zarys treści. W pracy wykorzystano dane o maksymalnej dobowej temperaturze powietrza w półroczu ciepłym (kwiecieńwrzesień) z stacji meteorologicznych IMGW za lata 909. Opracowano liczbę dni charakterystycznych tj.: zimnych (t C), chłodnych (t 0,,0 C), ciepłych (t,,0 C), gorących (t, C) i upalnych (t > C), podając średnią i maksymalną liczbę dni, tendencje zmian w wieloleciu oraz procentowy ich udział w ogólnej liczbie dni latem (czerwiecsierpień) i w całym półroczu ciepłym (kwiecieńwrzesień). W przypadku dni upalnych obliczono najwcześniejsze wiosną i najpóźniejsze latem terminy występowania, określono ciągi dni o różnym czasie trwania, a także minimalną temperaturę (,0 C), która zwiększa uciążliwość fal upałów. Dni charakterystyczne opracowano w układzie zarówno czasowym, jak i przestrzennym. Dokonana analiza częstości występowania trzydniowych i dłuższych fal upałów oraz procentowy udział liczby dni upalnych w ogólnej liczbie dni w lecie dały podstawę do wydzielenia na terenie kraju trzech stref uciążliwości upałów dla organizmu człowieka. Słowa kluczowe: dni charakterystyczne termicznie, trendy zmian, rozkład czasowy i przestrzenny, fale upałów, strefy uciążliwości. Wstęp Jednym z kryteriów oceny bioklimatu danego obszaru lub miejscowości na potrzeby rekreacji i turystyki są warunki termiczne powietrza, zwłaszcza występowanie dni zimnych i chłodnych, komfortowych, gorących i upalnych. W sezonie letnim zarówno chłodne jak i upalne dni, a przy intensywnym napromieniowaniu słonecznym także dni gorące, mogą być wysoce uciążliwe dla osób przebywających na otwartej przestrzeni (Błażejczyk, 0; Cegnar i Matzarakis, 0;

2 9 Czesław Koźmiński, Bożena Michalska Kozłowska-Szczęsna i inni, 0). Dlatego wymienione dni charakterystyczne są często przedmiotem opracowań wykonanych dla różnych regionów (Koźmiński i Michalska, 0; Piotrowicz, 0) i całego kraju (Cebulak i Limanówka, 0; Kuchcik, 0; Ustrnul i Czekierda, 0). W badaniach uwzględniono głównie wyniki pomiarów temperatury powietrza ze stacji I rzędu IMGW położonych poza obszarami miast, w których, w zależności od ich wielkości (liczby ludności) i struktury zabudowy rzeczywista maksymalna temperatura powietrza może być wyższa o kilka stopni, co zwiększa uciążliwość życia ich mieszkańców. Od wielu lat zwiększa się liczba meteoropatów, uwrażliwionych na zmiany pogody, zwłaszcza w większych aglomeracjach, w tym i na temperaturę powietrza poniżej i powyżej termoneutralnego przedziału C (Błażejczyk, 0; Bogucki i inni, 999; Kozłowska-Szczęsna i inni, 0). Wysoka temperatura maksymalna powietrza nie tylko wpływa na odczuwalność cieplną, ale także wyzwala szereg niekorzystnych reakcji w organizmie człowieka, na przykład obniża ciśnienie krwi, zwiększa częstość tętna, powoduje spadek aktywności itd. (Bogucki i inni, 999). Szczególnie uciążliwa jest maksymalna temperatura powyżej 0 C przez kilka kolejnych dni, stając się nawet przyczyną zgonów (Matzarakis i Mayer, 99; Brunetti i inni, 00; Twardosz, 09). Fala upałów, która dotknęła w 0 r. głównie Francję, Niemcy, Hiszpanię, Włochy i Wielką Brytanię, pochłonęła około tysięcy ofiar (Kuchcik, 0). Celem opracowania jest ocena czasowego i przestrzennego rozkładu dni zimnych, chłodnych, ciepłych, gorących i upalnych oraz terminów występowania dni upalnych na terenie Polski. Dokonano analizy zmian dni charakterystycznych w wieloleciu w półroczu kwiecieńwrzesień, ze szczególnym uwzględnieniem okresu letniego (czerwiecsierpień), a także wydzielono strefy o różnej uciążliwości ze względu na występowanie fal upałów. Materiały i metody W pracy wykorzystano maksymalne dobowe wartości temperatury powietrza z okresu kwiecieńwrzesień z stacji I rzędu IMGW za lata 909. W klimatologii i bioklimatologii do oceny warunków termicznych powietrza przyjmuje się różne kryteria (Błażejczyk, 0; Kossowska-Cezak i inni, 00; Kozłowska- Szczęsna i inni, 99). Na przykład za dzień gorący uznaje się taki, w którym maksymalna temperatura przekracza C, a za bardzo gorący (upalny) taki, w którym ta temperatura przekracza 0 C. Jest tu pewna niespójność, gdyż w dniach zaliczanych do gorących mogą się również znaleźć wartości temperatury powyżej 0 C, co kwalifikuje ten dzień jako upalny. Z kolei V. Boksa i B. Boguckij (9) posługując się średnią dobową temperaturą dokonali podziału termicznego na klas o zakresie stopni każda, przypisując tym przedziałom określone odczucia cieplne od zimno ( 0 C) do gorąco (, C). W klimatycznych warunkach

3 Zmienność liczby dni charakterystycznych w Polsce 9 Polski, przy średnich dobowych wartościach temperatury, C z reguły notuje się maksymalną temperaturę powyżej 0 C, a nawet powyżej C i wówczas taki dzień, według wcześniej podanej klasyfikacji należałoby uznać za upalny. W niniejszej pracy przyjęto zatem klasyfikację opartą na maksymalnej temperaturze powietrza, wywierającej duży wpływ na odczucia cieplne organizmu człowieka. Należy podkreślić, że wartości maksymalnej temperatury powietrza podawane są w codziennych prognozach pogody. W bioklimatologii uznaje się średnią dobową temperaturę powietrza w przedziale,,0 C za komfortową; wówczas zostaje zachowana równowaga bilansu cieplnego organizmu człowieka. Aby ujednolicić kryteria podziału analizowanych dni charakterystycznych, wspomniany wyżej przedział temperatury (,,0 C) wyróżniono w opracowaniu na podstawie maksymalnej temperatury powietrza, określając te dni jako ciepłe. W efekcie przyjęto następujący podział dni charakterystycznych w półroczu ciepłym: t C dni charakterystyczne 0 zimne 0,,0 chłodne,,0 ciepłe, gorące > upalne W wymienionych przedziałach temperatury określono tendencje zmian liczby dni charakterystycznych, w latach 909 oraz przestrzenny ich rozkład w półroczu ciepłym (kwiecieńwrzesień) i w okresie letnim (czerwiec sierpień). Analizowano również procentowy udział dni charakterystycznych w ogólnej liczbie dni w okresie letnim oraz dni upalnych, w których temperatura minimalna była C (tzw. noce gorące). Obliczono daty początku i końca okresu występowania dni upalnych oraz ich intensywność, rozumianą jako średnią wartość maksymalnej temperatury powyżej 0 C. Wyznaczono okresy o największej częstości dni gorących i upalnych w ciepłej połowie roku, a także występowanie fal upałów trwających co najmniej dni, w których maksymalna temperatura powietrza była wyższa od 0 C. Uwzględniając występowanie tak zdefiniowanych fal upałów oraz dodatkowo procentowy udział dni upalnych w ogólnej liczbie dni w okresie czerwiecsierpień, a także częstość (%) lat z temperaturą maksymalną > C, wydzielono na terenie kraju strefy uciążliwości. W analizach pominięto obszary górskie, z uwagi na małą liczbę dostępnych stacji, przy bardzo dużym zróżnicowaniu fizjograficznym terenu.

4 9 Czesław Koźmiński, Bożena Michalska Analiza wyników W rozpatrywanych latach 909 zaznacza się w półroczu ciepłym dodatni, wysoce istotny statystycznie w Polsce południowej i środkowo-wschodniej, a istotny na pozostałym obszarze kraju (poza rejonem Łeby i Ustki) trend liczby dni gorących (t, C). W odniesieniu do dni zimnych (t C), również wysoce istotny, ale ujemny trend obserwuje się na całym obszarze kraju, poza jego południowo-wschodnią i południową częścią, gdzie spadek liczby tych dni jest istotny (na poziomie co najmniej ). Szczególnie wyraźne zmniejszanie się liczby dni z temperaturą maksymalną C obserwowane jest w północnej części kraju (wartości współczynników korelacji r powyżej 0,), ale za to mniej wyraźny jest tu spadek liczby dni chłodnych (t 0,,0 C). Warszawa Wroc³aw Bia³ystok y = 0,9 x +, y = 0, x +,0 y = x +, R = 0, R = 0, R = 0, t 0 C dni zimne / cold days dni / days lata / years 0 Warszawa Wroc³aw Bia³ystok y = 0, x +, y = 0, x +, y = 0,9 x + 9,0 R = 9 R = 0, R = 9 t 0,,0 C dni ch³odne / cool days 0 dni / days lata / years

5 dni / days Warszawa Wroc³aw Bia³ystok y = 0,9 x +, y = 0, x +,0 y = x +, R = 0, R = 0, R = 0, 0 t,,0 C dni ciep³e / warm days lata / years 0 0 Warszawa Wroc³aw Bia³ystok y = 0, x +, y = 0,9 x +,9 y = x + 9, R = 0, R = 0, R = 0,9 t, C dni gor¹ce / hot days dni / days lata / years Warszawa Wroc³aw Bia³ystok y = 0, x +, y = 0,9 x +, y = x +, R = R = R = t > C dni upalne / very hot days dni / days lata / years Ryc.. Przebieg liczby dni zimnych, chłodnych, ciepłych, gorących i upalnych wraz z trendem w okresie kwiecieńwrzesień w latach 909 na stacjach: Warszawa, Wrocław i Białystok The course of cold, cool, warm, hot and very hot days along with the trends noted for them in the AprilSeptember period at the stations in Warsaw, Wrocław and Białystok over the years 909

6 9 Czesław Koźmiński, Bożena Michalska Wprawdzie współczynniki korelacji r są ujemne, ale ich wartości wahają się, w zależności od regionu, od 0, do 0,, a więc są nieistotne statystycznie. W Polsce zachodniej i południowej, podobnie jak w przypadku dni zimnych, zmniejszanie się liczby dni chłodnych jest istotne statystycznie (ryc. ). Z przebiegu czasowego liczby dni ciepłych (t,,0 C) w latach 909 nie występują żadne istotne zmiany na terenie kraju, poza strefą wybrzeża, gdzie zauważa się istotny i wysoce istotny wzrost tych dni (wartości r od 0,9 do 0,9). W przypadku dni upalnych (t > C) niewielką tendencję wzrostową obserwuje się jedynie w centralnej Wielkopolsce, chociaż E. Cebulak i D. Limanówka (0) wskazują na tendencję rosnącą liczby tych dni w latach 90 na znacznym obszarze kraju, a B. Michalska i A. Mąkosza (0) stwierdzają istotny, dodatni trend dni upalnych na Nizinie Szczecińskiej. W okresie kwiecieńwrzesień średnia liczba dni zimnych waha się od poniżej na Dolnym Śląsku i w Kotlinie Sandomierskiej do ponad w północnej części wybrzeża (ryc. ). Szczególnie duże zróżnicowanie liczby tych dni obserwuje się na Pomorzu (od 0 do ) i Pojezierzu Mazurskim (od 0 do ). Dni zimne występują głównie w kwietniu oraz w maju i we wrześniu, a sporadycznie w czerwcu i sierpniu (tab. ). Przestrzenne zróżnicowanie średniej liczby dni chłodnych jest mniej wyraźne niż wyżej opisanych dni zimnych, ale ich liczba jest od dwóch do trzech razy większa, bowiem w najcieplejszych regionach Polski na Nizinie Śląskiej i w Kotlinie Sandomierskiej notuje się tych dni poniżej w okresie kwiecieńwrzesień, a na północy kraju ponad 0. Przestrzenny rozkład średniej liczby dni ciepłych jest odmienny niż zimnych i chłodnych, gdyż izarytmy biegną raczej południkowo (ryc. ). Najmniej dni ciepłych (poniżej ) występuje w rejonie Raciborza; liczba ta zwiększa się stopniowo ku wschodowi (ponad 0 dni) i północnemu zachodowi (ponad ). Liczba dni gorących kształtuje się średnio od poniżej w strefie wybrzeża Bałtyku do na większości obszaru kraju, gdzie jednocześnie notuje się dużą liczbę godzin ze słońcem (Koźmiński i Michalska, 0). Najwięcej dni gorących nawet do 9 notuje się na Nizinie Śląskiej (tab. ). Przestrzenny rozkład średniej liczby dni upalnych jest zbliżony do wyżej opisanego, ale ich wartości wynoszą od około w pasie północnym do około w Wielkopolsce, na Nizinie Śląskiej i w Kotlinie Sandomierskiej (ryc. ). W środkowej i południowej Polsce dni upalne w okresie 909 występowały co roku, a na pozostałym obszarze ich częstość wyniosła od około 0% w rejonie Łeby i Helu do około 90% na Pojezierzu Pomorskim i Pojezierzu Mazurskim. Spośród analizowanych lat, pod względem liczby dni gorących wyróżnia się rok 0, a dni upalnych 0 (ryc. ). Niemal w całej Polsce, poza częścią zachodnią, liczba dni gorących kształtowała się od 0 do 0, a w pasie równoleżnikowym od Opola po Rzeszów przekroczyła nawet 0. Najmniej dni gorących było na Pomorzu 00 i na wybrzeżu poniżej 0. Z kolei dni upalne najliczniej wystąpiły w 0 r. w Polsce centralnej ich liczba przekroczyła, a lokalnie

7 Tabela. Średnia (śr) i najwyższa () w okresie kwiecieńwrzesień liczba dni z maksymalną temperaturą powietrza według przyjętych przedziałów dla wybranych stacji. Lata 909 The mean and greatest () numbers of days at selected stations with imum air temperatures qualifying for inclusion in the different intervals or categories recognised. Years 909 Stacja Station Liczba dni Number of days C 0,,0 C,,0 C, C > C IV V VI VII VIII IX IV V VI VII VIII IX IV V VI VII VIII IX IV V VI VII VIII IX IV V VI VII VIII IX Białystok 9, 0,, 9,,,,0 0,,0 0, 9, 9, 0,,9 9,0 9,,, 0, 0,,,0 Gorzów Wlkp., 0, 9,,,, 0,, 9,, 0, 0,9, 0,0, 9,9, 9 0,,, 9, Kłodzko,, 0, 0, 0,,,,0,9,,,, 0, 0,,9,0, 9,,0 0, 0,,, Kraków,0 0, 0,,0 0 9,,,,, 0,, 9, 9, 0, 0,, 0,9 0, 0,, 0,,0,, Lublin, 9 0,, 0, 9,, 0,,,,, 0, 9, 9 0,, 0,0 9,,, 0, 0,,, Olsztyn 0, 9 0, 0, 9,,,, 0,,9,0, 9, 0,,,9,, 0,9 0, 0,, 0, Poznań, 0, 0, 0, 9,,,,9, 9,0 9, 9 9, 0, 0,9, 9, 9, 0,, 0 0,,,9, Rzeszów, 0, 0,,0 0,,, 9,9 9,,9 9,,0 0,,,9,,, 0,,,, Suwałki,,,0 9,,,0 9,, 9,,0,0, 9,0 0,,,,,,0 0,, 0, Szczecin, 0, 0,,,0,,,,,, 0,9,,, 9,,9 0, 0,,, Szczecinek 9, 9, 9 0,,,0,, 0 9,,,0, 9 9, 0,, 9,9,,,0 0, 0,,, Toruń, 0, 0, 9,,,, 9 0,, 9 0, 9 0, 9,,, 9,9,, 0,,0,,0 Ustka,, 0,,,,,, 9,,,, 0,,,,9, 0,9 0,, 0, Warszawa, 0, 0, 0,, 0, 9,,0, 9, 0, 9, 9 0,9, 0, 0, 0,, 9 0,,,, Wrocław, 0, 0, 9,,,,0,, 9, 9 9,,9 0, 0,9, 0, 0,,9,0 0,,,, 0,

8 Zmienność liczby dni charakterystycznych w Polsce Dni zimne Cold days 0 Dni ch³odne Cool days Dni ciep³e Warm days Dni gor¹ce Hot days Dni upalne Very hot days Ryc.. Średnia liczba dni zimnych, chłodnych, ciepłych, gorących i upalnych w okresie IVIX, 909 The mean numbers of cold, cool, warm, hot and very hot days in the AprilSeptember period of years 909

9 9 Czesław Koźmiński, Bożena Michalska Dni gor¹ce Hot days 0 Dni upalne Very hot days 0 Ryc.. Liczba dni gorących w 0 i dni upalnych w 0 r. The numbers of hot days in 0 and very hot days in 0 nawet, przewyższając liczbę dni upalnych w całym -leciu (90), rozpatrywanym przez E. Cebulak i D. Limanówkę (0). Mniej dotknięta upałami była północna część kraju poniżej 0, a nad samym morzem liczba dni nie przekroczyła w tym roku (ryc. ). Dni upalne najwcześniej wiosną pojawiały się w pierwszej dekadzie maja w południowo-zachodniej części Polski oraz w górnym odcinku Wisły. Na wschodzie oraz w rejonach podgórskich pierwsze daty pojawiania się dni upalnych przypadały na trzecią dekadę maja, a na północy kraju na pierwszą dekadę czerwca (ryc. ). Najpóźniej latem dni upalne występowały jeszcze po września w centralnej części Wielkopolski i w Kotlinie Sandomierskiej, zaś w północno-wschodniej części kraju w ostatniej pentadzie sierpnia. Coraz częściej pojawiają się dni upalne, w których nocą notuje się minimalną temperaturę powietrza,0 C, co jest bardzo uciążliwe dla organizmu człowieka. Frekwencja lat z takimi nocami wyniosła w okresie 909 od w części północnej do w południowo-zachodniej części kraju. Bardzo dużo takich nocy gorących wystąpiło w Europie podczas fali upałów w 0 r., a w 0 szczególnie w Europie Środkowej (Twardosz, 09). Według K. Piotrowicz (0) główną przyczyną pojawiania się nocy gorących w Krakowie są kierunek adwekcji i napływ zwrotnikowych i polarno-kontynentalnych mas powietrza. W Polsce największe nasilenie ruchu turystycznego notuje się w okresie czerwiecsierpień, szczególnie na wybrzeżu Bałtyku i w górach oraz na Pojezierzu Pomorskim i Pojezierzu Mazurskim (Lijewski i inni, 0). W związku z tym opracowano procentowy udział dni charakterystycznych w ogólnej liczbie dni od czerwca do sierpnia właśnie dla tego okresu. Najczęściej występują dni ciepłe od % na Dolnym Śląsku do % na obydwu Pojezierzach i ponad %

10 Zmienność liczby dni charakterystycznych w Polsce 99 0 V IX IX VIII V IX IX 0 V A V V 0 V V B IX IX IX IX Ryc.. Najwcześniejsze wiosną (A) i najpóźniejsze latem (B) daty występowania dni upalnych (t >0 C) w latach 909 The earliest spring (A) and latest summer (B) dates of occurrence of very hot days (t >0 C) in the years 909 w zachodniej części wybrzeża Bałtyku (ryc. ). Znacznie mniejszy udział mają dni gorące od % na wybrzeżu (od Ustki po Hel) do % na Nizinie Śląskiej i w Kotlinie Sandomierskiej. Dni upalne zdarzają się rzadko od % na północy kraju do ponad % w rejonie Wrocławia i Opola. Odwrotny do wyżej opisanego przestrzenny rozkład wykazują dni chłodne, których udział kształtuje się od % w rejonie Poznania i Wrocławia oraz Sandomierza i Rzeszowa do ponad % w północnej części wybrzeża Bałtyku (ryc. ). Spośród opisywanych obszarów kraju, Pomorze wyróżnia się największym przestrzennym gradientem udziału dni charakterystycznych w ogólnej liczbie dni w okresie od czerwca do sierpnia. Na rycinie przedstawiono procentowy udział dni charakterystycznych w całym półroczu ciepłym dla wybranych stacji meteorologicznych reprezentujących różne regiony klimatyczne kraju. Procentowy udział dni zimnych i chłodnych w ogólnej liczbie dni maleje w miarę przemieszczania się z północy na południe, wzrasta zaś udział dni gorących. Dni upalnych najwięcej jest w południowo-zachodniej części kraju, zaś najmniejszą zmienność występowania dni charakterystycznych między stacjami wykazują dni ciepłe od 0% w Opolu do % w Suwałkach. Udział pozostałych (nieanalizowanych w pracy) dni półrocza ciepłego, w których maksymalne temperatury powietrza zawierały się w przedziałach,,0 C i,,0 C, wahał się od % w Opolu i Rzeszowie do % w Szczecinku (ryc. ). Z analizy maksymalnej temperatury powietrza, C i powyżej C w kolejnych dniach od kwietnia do września wynika, że dni gorące najczęściej występowały od czerwca do sierpnia, a upalne od lipca do sierpnia. Te ostatnie notowano głównie jako pojedyncze dni (zwłaszcza na wybrzeżu Bał-

11 00 Czesław Koźmiński, Bożena Michalska 0 Dni ch³odne Cool days Dni ciep³e Warm days Dni gor¹ce Hot days Dni upalne Very hot days Ryc.. Procentowy udział dni chłodnych, ciepłych, gorących i upalnych w stosunku do ogólnej liczby dni lata (VIVIII). Lata 909 The percentage contribution among all summer (JuneAugust) days in the years 909 made by days classed as cool, warm, hot and very hot tyku) lub w ciągach -dniowych. Razem stanowią one ponad 0% ogólnej liczby dni upalnych od czerwca do sierpnia. Fale upałów (t > C) trwające i więcej dni pojawiały się w lecie z reguły w centralnej i południowej części kraju, z częstością od do, a lokalnie nawet przypadków, a bardzo rzadko w strefie wybrzeża około przypadki. Dni upalne cechuje większe zróżnicowanie pod względem przestrzennego występowania aniżeli pod względem wysokości temperatury powietrza. Na przykład przeciętna (909) intensywność dni upalnych w czerwcu wyniosła w Suwałkach,0, a w Poznaniu,0 C. Jeszcze mniejsze różnice miały miejsce w lipcu i sierpniu odpowiednio, C i, C

12 Zmienność liczby dni charakterystycznych w Polsce 0 zimne / cold ch³odne / cool ciep³e / warm gor¹ce / hot upalne / very hot pozosta³e / remaining Ustka Suwa³ki Szczecinek Poznañ Warszawa Opole K³odzko Rzeszów % Ryc.. Procentowy udział dni charakterystycznych w stosunku do ogólnej liczby dni w okresie kwiecieńwrzesień. Lata 909 The percentage contribution among all warm half-year (AprilSeptember) days in the years 909 made by days assigned to the different thermal categories oraz,0 i,9 C. W okresie badanych lat -dniowe i dłuższe fale upałów zdarzały się już bardzo rzadko, od do przypadków (tab. ). W 99 r. wystąpiły -dniowe upały, np. w Rzeszowie od lipca do sierpnia, a -dniowe, jak np. w Lublinie, od lipca do sierpnia. W 0 r. w Opolu od 0 lipca podczas fali upałów średnia dobowa temperatura powietrza wyniosła C. Ryc.. Ogólna liczba dni z temperaturą maksymalną C w latach 909 Total numbers of days in the years 909 with imum temperature C

13 0 Czesław Koźmiński, Bożena Michalska Tabela. Liczba sekwencji dni upalnych trwających:,,,,, i > dni w okresie czerwiecsierpień, 909 Numbers of -, -, -, -, -, - or >-day periods in the very hot category, JuneAugust in the years 909 Stacja Station Sekwencje - i więcej -dniowe / Sequences of and more days > Ogółem / Total Białystok Chojnice Gorzów Wlkp. 9 Kalisz 0 0 Kielce 9 9 Kłodzko 0 Koło 9 Kołobrzeg 9 Kraków Lublin Łódź Mława Nowy Sącz 0 Olsztyn Opole Poznań Rzeszów Siedlce 0 Suwałki 0 Szczecin Świnoujście Toruń 9 9 Ustka Warszawa 0 Wrocław 9 0 Zielona Góra 0 M. Kuchcik (0), posługując się temperaturą pozorną stwierdziła, że fale upałów w Polsce mogą trwać od do dni. W czasie występowania upałów notuje się także temperaturę maksymalną,0 C (ryc. ). Największa uciążliwość dla organizmu człowieka z tytułu pojawiania się tak wysokiej temperatury miała miejsce w środkowej części kraju, gdzie zanotowano ponad przypadków, a w rejonie Opola nawet. W północnej i wschodniej części kraju wystąpiło

14 Zmienność liczby dni charakterystycznych w Polsce 0 od do przypadków. Absolutnie najwyższa maksymalna temperatura powietrza w badanym okresie wyniosła 9, C na stacji w Rzeszowie w dniu sierpnia 99 r. Przeprowadzona analiza częstości występowania i czasu trwania dni upalnych dała podstawę do wydzielenia na obszarze kraju trzech stref uciążliwości (ryc. ). Strefa I o małej uciążliwości, obejmuje północną część Polski, gdzie co najmniej trzydniowe fale upałów pojawiają się raz na 0 lat na wybrzeżu i dwa razy na 0 lat w pozostałej części tej strefy; Strefa II o średniej uciążliwości, obejmuje południową część Pomorza, Pojezierze Mazurskie i wschodnią część Polski oraz Pogórze Karpackie i Przedgórze Sudeckie; fale upałów notowane są tu od do razy na 0 lat; Strefa III o dużej uciążliwości, zajmuje środkową i południowo-zachodnią część kraju, gdzie trzydniowe i dłuższe fale upałów występują w latach na 0. W strefie tej mogą pojawiać się upały trwające nawet 0 i więcej dni. Najwyższa temperatura podczas trwania fali upałów może przekroczyć,0 C. II I II II III II II II Uci¹ liwoœæ: Burden: ma³a / small œrednia / medium du a / great Ryc.. Strefy uciążliwości z tytułu występowania fal upałów trwających co najmniej dni Zones deemed to have burdensome weather on account of the occurrence there of heatwaves of at least days duration Podsumowanie W półroczu ciepłym (IVIX) stwierdzono dodatni, wysoce istotny statystycznie w południowej i zachodniej części kraju, a na pozostałym obszarze istotny trend liczby dni gorących (t, C). Liczba dni zimnych (t C) wykazuje w północnej i środkowej części kraju wysoce istotny

15 0 Czesław Koźmiński, Bożena Michalska trend ujemny, a w południowo-wschodniej tylko istotny, zaś liczba dni chłodnych (t 0,,0 C) zmniejsza się istotnie w południowych i zachodnich rejonach kraju. Nie stwierdzono wyraźnych zmian liczby dni ciepłych i upalnych. W badanych latach 909 dni upalne (t > C) najwcześniej pojawiały się w pierwszej dekadzie maja, a pod koniec lata występowały jeszcze w drugiej dekadzie września. Spośród pięciu rozpatrywanych przedziałów maksymalnej temperatury powietrza, w okresie od kwietnia do września najczęściej notowano dni ciepłe średnio od około do, a następnie dni gorące od około do, przy dużym przestrzennym ich zróżnicowaniu na Pomorzu. Najrzadziej notowano dni upalne średnio od do, przy czym w niektórych latach (99, 0) ich maksymalna liczba wynosiła od do. Dni zimnych występuje na terenie kraju średnio od do, głównie w kwietniu, a w strefie wybrzeża również w maju. W porównaniu do dni zimnych, dni chłodnych notuje się razy więcej. Latem duży udział dni ciepłych w ogólnej liczbie dni stwarza dobre warunki do rekreacji i turystyki na Pojezierzu Pomorskim i Pojezierzu Mazurskim (od 0 do %) oraz na wybrzeżu (od do 0%), a mniej dogodne w środkowej i południowo-zachodniej części kraju (poniżej %). Na tych ostatnich obszarach czynnikiem ograniczającym wypoczynek i pracę na otwartej przestrzeni mogą być dni gorące, których udział wynosi od do około %, zwłaszcza, gdy w tych dniach ma miejsce intensywne napromieniowanie. Dni upalne są uciążliwe dla organizmu człowieka w środkowo-zachodniej części kraju, gdzie ich udział wynosi od do około %, a w strefie wybrzeża %. W półroczu ciepłym dni gorące najczęściej występują od czerwca do sierpnia, a upalne od lipca do sierpnia. Z uwagi na częstość trzydniowych i dłuższych fal upałów oraz procentowy udział dni upalnych w ogólnej liczbie dni w okresie czerwiecsierpień, wydzielono na terenie kraju strefy uciążliwości dla organizmu człowieka od małej do dużej. W świetle uzyskanych wyników stwierdza się polepszanie warunków termicznych do rekreacji w półroczu ciepłym na wybrzeżu oraz na Pojezierzu Pomorskim i Pojezierzu Mazurskim, a wzrost uciążliwości w środkowozachodniej i południowej części kraju. Piśmiennictwo Błażejczyk K., 0, Bioklimatyczne uwarunkowania rekreacji i turystyki w Polsce, Prace Geograficzne, IGiPZ PAN, 9, Warszawa. Bogucki J., Dąbrowska A., Tyczka S., Wnuk B., 999, Biometeorologia turystyki i rekreacji, Seria: Podręczniki,, AWF, Poznań. Boksa V.G., Boguckij B.V., 9, Klimatoterapia (rukovodstvo dla vracej), Izd. Zdorove, Kiev.

16 Zmienność liczby dni charakterystycznych w Polsce 0 Brazdil R., Budikova., Auer I., Bohm R., Cegnar T., Fasko P., Lapin M., Gajic-Capka M., Zaninovic K., Kolewa K., Niedźwiedź T., Ustrnul Z., Szalai S., Weber R.O., 99, Trends of imum and minimum daily temperatures in central and southeastern Europe, International Journal of Climatology,, s.. Brunetti M., Bufoni L., Mangeri M., Nanni T., 00, Trends of minimum and imum daily temperatures in Italy from to 99, Theoretical and Applied Climatology,, s.. Cebulak E., Limanówka D., 0, Dni z ekstremalnymi temperaturami powietrza, [w:] K. Piotrowicz, R. Twardosz (red.), Wahania klimatu w różnych skalach przestrzennych i czasowych, Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej, UJ, Kraków, s. 9. Cegnar T., Matzarakis A., 0, Trends of thermal bioclimate and their aplication for tourism in Slovenia, [w:] Matzarakis A., De Freitas C.R., Scott D. (red.) Advances in Tourism Climatology, Berichte des Meteorologischen Institutes der Universtat Freiburg,, s.. Kossowska-Cezak D., Martyn D., Olszewski K., Kopacz-Lembowicz M., 00, Meteorologia i klimatologia. Pomiary, obserwacje, opracowania, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa-Łódź. Kozłowska-Szczęsna T., Krawczyk B., Kuchcik M., 0, Wpływ środowiska atmosferycznego na zdrowie i samopoczucie człowieka, Monografie IGiPZ PAN,, Warszawa. Koźmiński C., Michalska B., 0, Zmienność liczby dni gorących i upalnych oraz odczucia cieplne w strefie polskiego wybrzeża Bałtyku, Acta Agrophysica PAN, Lublin,,, s.., 0, Usłonecznienie w Polsce, AR w Szczecinie, Uniwersytet Szczeciński, Szczecin. Kuchcik M., 0, Fale upałów w Polsce w latach 990, Przegląd Geograficzny,,, s. 9. Lijewski T., Mikołowski B., Wyrzykowski J., 0, Geografia turystyki Polski, PWE, Warszawa. Matzarakis A., Mayer H., 99, The extreme heat wave in Athens in July 9 from the point of view of human biometeorology, Atmospheric Environment, B,, s.. Michalska B., Mąkosza A., 0, Warunki biotermiczne na Nizinie Szczecińskiej podczas lata w roku 0 na tle sezonów letnich 9990 i 00, Balneologia Polska, (09), s. 9. Piotrowicz K., 0, Wieloletnie zróżnicowanie liczby nocy gorących w Krakowie, Wahania klimatu w różnych skalach przestrzennych i czasowych, Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej, UJ, Kraków, s. 9. Twardosz R., 09, Fale niezwykłych upałów w Europie na początku XXI wieku, Balneologia Polska, (). Ustrnul Z., Czekierda D., 0, Ekstremalne wartości temperatury powietrza w Polsce w drugiej połowie XX wieku na tle warunków cyrkulacyjnych, Wiadomości IMGW- Warszawa,,, s.. [Wpłynęło: czerwiec; poprawiono: listopad 0 r.]

17 0 Czesław Koźmiński, Bożena Michalska CZESŁAW KOŹMIŃSKI, BOŻENA MICHALSKA VARIABILITY IN THE NUMBERS OF COLD, COOL, WARM, HOT, AND VERY HOT DAYS IN POLAND IN THE APRILSEPTEMBER PERIOD The work described here referred to imum -hour air temperatures in the warm (AprilSeptember) half-years of years 909 inclusive, as recorded at meteorological stations of Poland s Institute of Meteorology and Water Management (IMGW). On the basis of their temperatures, days in the above period were categorised as cold (t 0.0 C), cool (t 0..0 C), warm (t..0 C), hot (t.0.0 C) or very hot (t >0.0 C), and calculations were then made of the mean and imum numbers of such days in warm half-year periods and summers (June-August inclusive). The earliest and latest dates of occurrence of very hot days were noted, as were incidences of heatwaves, i.e. periods of or more consecutive days in the very hot category. A search was further made for instances of heatwaves defined in this way coinciding with minimum temperatures of,0 C, since this circumstance has a marked effect in making heatwaves still more burdensome. Days assigned to the different categories were assessed spatially, as well as temporally, zones capable of generating weather particularly burdensome for the human organism being identified by reference to the prevalence of three-day or longer heatwaves, as well as the percentage of all summer days assignable to the very hot category. thermal characterisation of days, trends, temporal and spatial break down of data, heatwaves, burdens imposed by weatherthe material for the study took the form of data on imum -hour air temperatures in the warm (AprilSeptember) half-year, as gathered over the period 909 at of the weather stations run by Poland s Institute of Meteorology and Water Management (IMGW). The numbers of days characteristic of different descriptions were noted with cold implying t 0.0 C, cool (t 0..0 C), warm (t..0 C), hot (.0 C) and very hot (t >0.0 C). Mean and imum numbers of such days were determined, along with any possible trends across the multiannual period, and contributions made by the different categories in relation to the total number of days in summer (JuneAugust) and in the entire warm half-year (AprilSeptember). In the case of very hot days, the earliest dates of occurrence in spring and the latest in summer were identified, as were sequences of days of different durations and incidences with minimum temperature.0 o C (since such circumstances increase the burdensome nature of heatwaves). Where the warm half-year as a whole was concerned, the southern and western parts of Poland have been subject to a positive trend for hot days (t.0.0 C) that can be regarded as highly significant statistically. The corresponding trend noted for the rest of the country achieved significant status. In turn, numbers of cold days (t 0.0 C) are characterised by a negative trend that proves highly significant for northern and central parts, and significant for the south-east. Where numbers of cool days (t 0..0 C) are concerned, there has been a significant decrease in the south and west. No distinct changes for numbers of warm or very hot days were to be observed. Over the analysed (909) period, very hot days (t >0.0 C) appeared at the earliest in the first third of May and at the latest in the second third of September.

18 Zmienność liczby dni charakterystycznych w Polsce 0 Among the five discussed categories or intervals for imum air temperature in the AprilSeptember period, it was warm days that were observed most frequently on average from to times, as followed by hot days, of which there are some to (differences being particularly marked in the Pomerania region). Very hot days were recorded least frequently on average just to times, though there were some years (99, 0) in which imum numbers ranged from to days. Cold days occur nationwide some times in the warm half-year, though primarily just in April, though also in May along the coast. Days in the different categories were thus assessed from both the temporal and spatial points of view. Analysis of the frequency of occurrence of heatwaves lasting three days or more and on percentage contributions to the total number of days in summer offered a basis for identifying three zones across Poland in which weather could be considered burdensome to the human organism. Overall, the results obtained imply improved (improving) thermal conditions for recreation in the warm half-year along the Polish coast and in the Pomeranian and Mazurian Lakelands. On the more negative side, heat has been becoming more burdensome in the west central and southern parts of Poland.

19

DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ (1971-1995)

DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ (1971-1995) Słupskie Prace Geograficzne 2 2005 Dariusz Baranowski Instytut Geografii Pomorska Akademia Pedagogiczna Słupsk DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ

Bardziej szczegółowo

Department of Climatology and Marine Meteorology, Szczecin University

Department of Climatology and Marine Meteorology, Szczecin University PRACE ORYGINALNE Czesław KOŹMIŃSKI 1, Agnieszka MĄKOSZA 2, Bożena MICHALSKA 2 1 Zakład Klimatologii i Meteorologii Morskiej, Uniwersytet Szczeciński Department of Climatology and Marine Meteorology, Szczecin

Bardziej szczegółowo

Początek i koniec oraz długość okresów z usłonecznieniem rzeczywistym 2, 4 i 6 godzin dziennie w Polsce

Początek i koniec oraz długość okresów z usłonecznieniem rzeczywistym 2, 4 i 6 godzin dziennie w Polsce http://dx.doi.org/10.7163/przg.2012.1.5 PRZEGLĄD GEOGRAFICZNY 2012, 84, 1, s. 93 104 Początek i koniec oraz długość okresów z usłonecznieniem rzeczywistym 2, 4 i 6 godzin dziennie w Polsce The beginnings,

Bardziej szczegółowo

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS. WIELOLETNIA ZMIENNOŚĆ WYSTĘPOWANIA BURZ W SZCZECINIE, ŁODZI, KRAKOWIE I NA KASPROWYM WIERCHU W LATAm

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS. WIELOLETNIA ZMIENNOŚĆ WYSTĘPOWANIA BURZ W SZCZECINIE, ŁODZI, KRAKOWIE I NA KASPROWYM WIERCHU W LATAm ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS FOLIA GEOGRAPHICA PHYSICA 3, 1998 Zuzanna Bielec WIELOLETNIA ZMIENNOŚĆ WYSTĘPOWANIA BURZ W SZCZECINIE, ŁODZI, KRAKOWIE I NA KASPROWYM WIERCHU W LATAm 1954-1993 LONG-TERM VARIABILITY

Bardziej szczegółowo

Klimatyczne uwarunkowania rozwoju turystyki na Pomorzu Środkowym The climatic conditions of tourism development in Central Pomerania

Klimatyczne uwarunkowania rozwoju turystyki na Pomorzu Środkowym The climatic conditions of tourism development in Central Pomerania Eliza KALBARCZYK, Robert KALBARCZYK Katedra Meteorologii i Klimatologii, Akademia Rolnicza w Szczecinie Department of Meteorology and Climatology, Agricultural University in Szczecin Klimatyczne uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

Dni z ekstremalnymi temperaturami powietrza w Polsce

Dni z ekstremalnymi temperaturami powietrza w Polsce K. Piotrowicz, R. Twardosz (red.) Wahania klimatu w różnych skalach przestrzennych i czasowych Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytet Jagielloński Kraków, 2007, 185-194 Dni z ekstremalnymi

Bardziej szczegółowo

Fale ciepła i fale chłodu w południowo-wschodnim (V) regionie bioklimatycznym w latach

Fale ciepła i fale chłodu w południowo-wschodnim (V) regionie bioklimatycznym w latach 10.1515/umcsgeo-2015-0009 A N N A L E S U N I V E R S I T A T I S M A R I A E C U R I E - S K Ł O D O W S K A L U B L I N P O L O N I A VOL. LXIX, 2 SECTIO B 2014 Zakład Meteorologii i Klimatologii Wydział

Bardziej szczegółowo

Zmienność liczby dni termoneutralnych w strefie polskiego wybrzeża Bałtyku

Zmienność liczby dni termoneutralnych w strefie polskiego wybrzeża Bałtyku Przegląd Geograficzny, 201,, 1, s. 12-13 PRZEGLĄD GEOGRAFICZNY 201,, 1, s. 12-13 Zmienność liczby dni termoneutralnych w strefie polskiego wybrzeża Bałtyku Variability in the number of thermoneutral days

Bardziej szczegółowo

Pierwszy dzień wiosny i pory roku

Pierwszy dzień wiosny i pory roku Pierwszy dzień wiosny i pory roku W ostatnim czasie przygotowałem kilka skryptów GrADS, których zadaniem było obliczenie średnich wieloletnich wartości danego parametru. Głównie chodziło tu o średnie wieloletnie

Bardziej szczegółowo

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS FOLIA GEOGRAPHICA PHYSICA 3, 1998 Danuta Limanówka ZMIENNOŚĆ WARUNKÓW TERMICZNYCH WYBRANYCH MIAST POLSKI CHANGES OF THE THERMAL CONDmONS IN THE SELECTED POLISH CITIES Opracowanie

Bardziej szczegółowo

2. CHARAKTERYSTYKA WARUNKÓW METEOROLOGICZNYCH W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W ROKU 2006

2. CHARAKTERYSTYKA WARUNKÓW METEOROLOGICZNYCH W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W ROKU 2006 Powietrze 17 2. CHARAKTERYSTYKA WARUNKÓW METEOROLOGICZNYCH W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W ROKU 2006 Charakterystykę warunków meteorologicznych województwa małopolskiego w roku 2006 przedstawiono na podstawie

Bardziej szczegółowo

Warunki termiczne Rolniczej Stacji Doświadczalnej w Zawadach Thermal conditions at the Experimental Farm in Zawady

Warunki termiczne Rolniczej Stacji Doświadczalnej w Zawadach Thermal conditions at the Experimental Farm in Zawady Jacek RAK, Grzegorz KOC, Elżbieta RADZKA, Jolanta JANKOWSKA Pracownia Agrometeorologii i Podstaw Melioracji Akademia Podlaska w Siedlcach Department of Agrometeorology and Drainage Rudiments University

Bardziej szczegółowo

Zimne lipce. Średnia temperatura maksymalna w Polsce 5 lipca w latach

Zimne lipce. Średnia temperatura maksymalna w Polsce 5 lipca w latach Zimne lipce Co prawda jak na razie obecny miesiąc na zimny się nie zanosi, warto jednak prześledzić, jak w przeszłości wyglądały ekstremalnie chłodne lipce zarówno pod względem temperatur średnich miesięcznych,

Bardziej szczegółowo

EKSTREMALNE WARUNKI TERMICZNE W LATACH W POLSCE PÓŁNOCNO-WSCHODNIEJ. Krystyna Grabowska, Monika Panfil, Ewelina Olba-Zięty

EKSTREMALNE WARUNKI TERMICZNE W LATACH W POLSCE PÓŁNOCNO-WSCHODNIEJ. Krystyna Grabowska, Monika Panfil, Ewelina Olba-Zięty Acta Agrophysica, 27, 1(2), 341-347 EKSTREMALNE WARUNKI TERMICZNE W LATACH 1951-25 W POLSCE PÓŁNOCNO-WSCHODNIEJ Krystyna Grabowska, Monika Panfil, Ewelina Olba-Zięty Katedra Meteorologii i Klimatologii,

Bardziej szczegółowo

WARUNKI BIOKLIMATYCZNE WIELKOPOLSKIEGO PARKU NARODOWEGO W ŚWIETLE WYBRANYCH WSKAŹNIKÓW BIOMETEOROLOGICZNYCH

WARUNKI BIOKLIMATYCZNE WIELKOPOLSKIEGO PARKU NARODOWEGO W ŚWIETLE WYBRANYCH WSKAŹNIKÓW BIOMETEOROLOGICZNYCH Prace i Studia Geograficzne 2011, T. 47, ss. 327 334 Katarzyna Szyga-Pluta Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Nauk Geograficznych i Geologicznych, Instytut Geografii Fizycznej i Kształtowania

Bardziej szczegółowo

Bardzo ciepłe i gorące noce w północno-zachodniej Polsce Very warm and hot nights in north-western Poland

Bardzo ciepłe i gorące noce w północno-zachodniej Polsce Very warm and hot nights in north-western Poland Więcław Mirosław. Bardzo ciepłe i gorące noce w północno-zachodniej Polsce = Very warm and hot nights in north-western Poland. Journal of Education, Health and Sport. 2015;5(12):31-40. ISSN 2391-8306.

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ASPEKTY BIOKLIMATU SZCZECINA. Selected aspects of the bioclimate of Szczecin

WYBRANE ASPEKTY BIOKLIMATU SZCZECINA. Selected aspects of the bioclimate of Szczecin Prace i Studia Geograficzne 2011, T. 47, ss. 293 300 Marek Chabior Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie, Wydział Nauk o Żywności i Rybactwa, Katedra Ekologii Hydrosfery i Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

CZĘSTOTLIWOŚĆ I INTENSYWNOŚĆ WYSTĘPOWANIA PRZYMROZKÓW W POLSCE PÓŁNOCNO-WSCHODNIEJ W LATACH

CZĘSTOTLIWOŚĆ I INTENSYWNOŚĆ WYSTĘPOWANIA PRZYMROZKÓW W POLSCE PÓŁNOCNO-WSCHODNIEJ W LATACH Acta Agrophysica, 2004, 3(1), 35-41 CZĘSTOTLIWOŚĆ I INTENSYWNOŚĆ WYSTĘPOWANIA PRZYMROZKÓW W POLSCE PÓŁNOCNO-WSCHODNIEJ W LATACH 1971-2000 Ewa Dragańska, Iwona Rynkiewicz, Monika Panfil Katedra Meteorologii

Bardziej szczegółowo

Występowanie niesprzyjających warunków termicznych dla uprawiania turystyki aktywnej na Lubelszczyźnie

Występowanie niesprzyjających warunków termicznych dla uprawiania turystyki aktywnej na Lubelszczyźnie DOI: 10.2478/v10066-011-0015-y A N N A L E S U N I V E R S I TAT I S M A R I A E C U R I E - S K Ł O D O W S K A L U B L I N P O L O N I A VOL. LXVI, 2 SECTIO B 2011 Wydział Nauk o Ziemi i Gospodarki Przestrzennej,

Bardziej szczegółowo

Termiczne pory roku w Poznaniu w latach

Termiczne pory roku w Poznaniu w latach PRZEGLĄD GEOGRAFICZNY 11, 83, 1, s. 19 119 Termiczne pory roku w Poznaniu w latach 1 8 Thermal seasons in Poznań in the period 1 8 KATARZYNA SZYGA-PLUTA Instytut Geografii Fizycznej i Kształtowania Środowiska

Bardziej szczegółowo

DŁUGOTRWAŁOŚĆ WYSTĘPOWANIA MAS POWIETRZNYCH W POLSCE POŁUDNIOWEJ ( ) Duration of air mass occurrence in Southern Poland ( )

DŁUGOTRWAŁOŚĆ WYSTĘPOWANIA MAS POWIETRZNYCH W POLSCE POŁUDNIOWEJ ( ) Duration of air mass occurrence in Southern Poland ( ) Prace i Studia Geograficzne 2011, T. 47, ss. 247 253 Paweł Kotas Uniwersytet Jagielloński, Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej, Zakład Klimatologii 30 387 Kraków, ul. Gronostajowa 7 e-mail: pawel.kotas@uj.edu.pl

Bardziej szczegółowo

2

2 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Średnia liczba dni z opadem 30 mm w województwie pomorskim wynosi w półroczu ciepłym od 0,5 w części południowej i wschodniej województwa do 1,5 w części zachodniej. Najwięcej takich

Bardziej szczegółowo

WIATRY SILNE NA POLSKIM WYBRZEŻU MORZA BAŁTYCKIEGO. Strong winds on Poland s Baltic Sea Coast

WIATRY SILNE NA POLSKIM WYBRZEŻU MORZA BAŁTYCKIEGO. Strong winds on Poland s Baltic Sea Coast Prace i Studia Geograficzne 2011, T. 47, ss. 197 204 Katarzyna Tarnowska Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, Zakład Klimatologii 00 927 Warszawa, ul. Krakowskie Przedmieście

Bardziej szczegółowo

Wieloletnie zróżnicowanie liczby nocy gorących w Krakowie

Wieloletnie zróżnicowanie liczby nocy gorących w Krakowie K. Piotrowicz, R. Twardosz (red.) Wahania klimatu w różnych skalach przestrzennych i czasowych Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytet Jagielloński Kraków, 2007, 279-286 Wieloletnie zróżnicowanie

Bardziej szczegółowo

TENDENCJE ZMIAN TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE. Tendencies of air temperature changes in Poland

TENDENCJE ZMIAN TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE. Tendencies of air temperature changes in Poland Prace i Studia Geograficzne 2011, T. 47, ss. 67 75 Bożena Michalska Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie, Wydział Kształtowania Środowiska i Rolnictwa, Zakład Meteorologii i Klimatologii

Bardziej szczegółowo

Ocena obecnych i przyszłych warunków bioklimatycznych z punktu widzenia turystyki. Bartłomiej Miszuk, Irena Otop, Marzenna Strońska

Ocena obecnych i przyszłych warunków bioklimatycznych z punktu widzenia turystyki. Bartłomiej Miszuk, Irena Otop, Marzenna Strońska Ocena obecnych i przyszłych warunków bioklimatycznych z punktu widzenia turystyki Bartłomiej Miszuk, Irena Otop, Marzenna Strońska 26.11.213 Biometeorologia - nauka obejmująca badania bezpośrednich i pośrednich

Bardziej szczegółowo

Wieloletnia zmienność sytuacji meteorotropowych w Krakowie. Long-term variability of meteotropic situations in Kraków

Wieloletnia zmienność sytuacji meteorotropowych w Krakowie. Long-term variability of meteotropic situations in Kraków http://dx.doi.org/10.7163/przg.2012.3.5 PRZEGLĄD GEOGRAFICZNY 2012, 84, 3, s. 413 422 Wieloletnia zmienność sytuacji meteorotropowych w Krakowie Long-term variability of meteotropic situations in Kraków

Bardziej szczegółowo

Wpływ Oscylacji Północnoatlantyckiej (NAO) na międzydobowe zmiany ciśnienia atmosferycznego w Polsce

Wpływ Oscylacji Północnoatlantyckiej (NAO) na międzydobowe zmiany ciśnienia atmosferycznego w Polsce http://dx.doi.org/.713/przg.2012.3.2 PRZEGLĄD GEOGRAFICZNY 2012,, 3, s. 375 3 Wpływ Oscylacji Północnoatlantyckiej () na międzydobowe zmiany ciśnienia atmosferycznego w Polsce The influence of the North

Bardziej szczegółowo

WYSTĘPOWANIE UCIĄśLIWYCH WARUNKÓW POGODOWYCH W POLSCE PÓŁNOCNO-WSCHODNIEJ W LATACH 1991-2000. Ewa Dragańska, Iwona Cymes

WYSTĘPOWANIE UCIĄśLIWYCH WARUNKÓW POGODOWYCH W POLSCE PÓŁNOCNO-WSCHODNIEJ W LATACH 1991-2000. Ewa Dragańska, Iwona Cymes Acta Agrophysica, 2007, 10(3), 543-552 WYSTĘPOWANIE UCIĄśLIWYCH WARUNKÓW POGODOWYCH W POLSCE PÓŁNOCNO-WSCHODNIEJ W LATACH 1991-2000 Ewa Dragańska, Iwona Cymes Katedra Meteorologii i Klimatologii, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Instytut Geografii, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy Institute of Geography, Kazimierz Wielki University of Bydgoszcz

Instytut Geografii, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy Institute of Geography, Kazimierz Wielki University of Bydgoszcz Przegląd Naukowy Inżynieria i Kształtowanie Środowiska nr 67, 2015: 67 78 (Prz. Nauk. Inż. Kszt. Środ. 67, 2015) Scientific Review Engineering and Environmental Sciences No 67, 2015: 67 78 (Sci. Rev. Eng.

Bardziej szczegółowo

Barbara BANASZKIEWICZ, Krystyna GRABOWSKA, Zbigniew SZWEJKOWSKI, Jan GRABOWSKI

Barbara BANASZKIEWICZ, Krystyna GRABOWSKA, Zbigniew SZWEJKOWSKI, Jan GRABOWSKI Barbara BANASZKIEWICZ, Krystyna GRABOWSKA, Zbigniew SZWEJKOWSKI, Jan GRABOWSKI Katedra Meteorologii i Klimatologii, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Department of Meteorology and Climatology,

Bardziej szczegółowo

ul. PapieŜa Pawła VI, 3, Szczecin

ul. PapieŜa Pawła VI, 3, Szczecin Acta Agrophysica, 24, 3(2), 291-35 ZMIENNOŚĆ USŁONECZNIENIA RZECZYWISTEGO W POLSCE Czesław Koźmiński 1, BoŜena Michalska 2 1 Zakład Klimatologii i Meteorologii Morskiej, Uniwersytet Szczeciński ul. Wąska

Bardziej szczegółowo

Ocena bodźcowości warunków termiczno-wilgotnościowych w Polsce w przekroju południkowym w okresie

Ocena bodźcowości warunków termiczno-wilgotnościowych w Polsce w przekroju południkowym w okresie DOI: 10.2478/v10066-011-0014-z A N N A L E S U N I V E R S I TAT I S M A R I A E C U R I E - S K Ł O D O W S K A L U B L I N P O L O N I A VOL. LXVI, 2 SECTIO B 2011 Instytut Geografii, Zakład Klimatologii,

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie biometeorologicznej klasyfikacji warunków pogodowych w rekreacji i turystyce w Polsce środkowo-zachodniej

Zastosowanie biometeorologicznej klasyfikacji warunków pogodowych w rekreacji i turystyce w Polsce środkowo-zachodniej PRZEGLĄD GEOGRAFICZNY 216, 88, 3, s. 369-382 Zastosowanie biometeorologicznej klasyfikacji warunków pogodowych w rekreacji i turystyce w Polsce środkowo-zachodniej Biometeorological classification of weather

Bardziej szczegółowo

TERMICZNE PORY ROKU W OKOLICACH ZAMOŚCIA W LATACH Andrzej Stanisław Samborski, Justyna Bednarczuk

TERMICZNE PORY ROKU W OKOLICACH ZAMOŚCIA W LATACH Andrzej Stanisław Samborski, Justyna Bednarczuk Acta Agrophyisca, 2009, 14(1), 187-194 TERMICZNE PORY ROKU W OKOLICACH ZAMOŚCIA W LATACH 2001-2008 Andrzej Stanisław Samborski, Justyna Bednarczuk Wydział Nauk Rolniczych, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie

Bardziej szczegółowo

Ocena temperatury wody w jeziorach i długości sezonu kąpielowego na pojezierzach w Polsce

Ocena temperatury wody w jeziorach i długości sezonu kąpielowego na pojezierzach w Polsce PRZEGLĄD GEOGRAFICZNY 2016, 88, 3, s. 383-400 Ocena temperatury wody w jeziorach i długości sezonu kąpielowego na pojezierzach w Polsce Assesment of water temperature and the length of bathing seasons

Bardziej szczegółowo

Wieloletnia zmienność ekstremalnych warunków termicznych w południowej części Małopolski w drugiej połowie XX wieku

Wieloletnia zmienność ekstremalnych warunków termicznych w południowej części Małopolski w drugiej połowie XX wieku K. Piotrowicz, R. Twardosz (red.) Wahania klimatu w różnych skalach przestrzennych i czasowych Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytet Jagielloński Kraków, 2007, 287-295 Wieloletnia zmienność

Bardziej szczegółowo

Częstość występowania poszczególnych odczuć cieplnych w Lublinie i w Lesku na podstawie temperatury odczuwalnej (STI) w latach 1991-2005

Częstość występowania poszczególnych odczuć cieplnych w Lublinie i w Lesku na podstawie temperatury odczuwalnej (STI) w latach 1991-2005 Krajobrazy rekreacyjne kształtowanie, wykorzystanie, transformacja. Problemy Ekologii Krajobrazu t. XXVII. 371-377. Częstość występowania poszczególnych odczuć cieplnych w Lublinie i w Lesku na podstawie

Bardziej szczegółowo

Susza meteorologiczna w 2015 roku na tle wielolecia

Susza meteorologiczna w 2015 roku na tle wielolecia Susza meteorologiczna w 2015 roku na tle wielolecia Irena Otop IMGW-PIB Warszawa, 24.02.2016 r. Seminarium PK GWP PLAN PREZENTACJI 1. Wprowadzenia: definicja suszy i fazy rozwoju suszy 2. Czynniki cyrkulacyjne

Bardziej szczegółowo

BIBLIOGRAFIA CYTOWANIE W TEKŚCIE

BIBLIOGRAFIA CYTOWANIE W TEKŚCIE BIBLIOGRAFIA CYTOWANIE W TEKŚCIE SPIS LITERATURY -umieszczany jest na końcu pracy -wymieniane są: książki, czasopisma, materiały konferencyjne, mapy, atlasy, roczniki, wydawnictwa w formie CD, DVD, adresy

Bardziej szczegółowo

ZMIENNOŚĆ TEMPERATURY POWIETRZA W ARKTYCE KANADYJSKIEJ W OKRESIE Rajmund Przybylak, Rafał Maszewski

ZMIENNOŚĆ TEMPERATURY POWIETRZA W ARKTYCE KANADYJSKIEJ W OKRESIE Rajmund Przybylak, Rafał Maszewski Problemy Klimatologii Polarnej 17 2007 31 43 ZMIENNOŚĆ TEMPERATURY POWIETRZA W ARKTYCE KANADYJSKIEJ W OKRESIE 1951 2005 VARIABILITY OF AIR TEMPERATURE IN THE CANADIAN ARCTIC FROM 1951 TO 2005 Rajmund Przybylak,

Bardziej szczegółowo

ZMIENNOŚĆ TERMICZNYCH PÓR ROKU W POZNANIU TYTUŁ ARTYKUŁU KATARZYNA SZYGA-PLUTA

ZMIENNOŚĆ TERMICZNYCH PÓR ROKU W POZNANIU TYTUŁ ARTYKUŁU KATARZYNA SZYGA-PLUTA BADANIA FIZJOGRAFICZNE R. II SERIA A GEOGRAFIA FIZYCZNA (A62) str. 181 195 DOI 10.2478/v10116-011-0013-9 ZMIENNOŚĆ TERMICZNYCH PÓR ROKU W POZNANIU TYTUŁ ARTYKUŁU KATARZYNA SZYGA-PLUTA Zakład Klimatologii,

Bardziej szczegółowo

Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce

Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce Raport III (21.IV - 20.VI.2015) Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy w Puławach, zgodnie z wymogami Obwieszczenia

Bardziej szczegółowo

Temperatury ekstremalne w Polsce w latach Zuzanna Bielec-Bąkowska, Katarzyna Piotrowicz

Temperatury ekstremalne w Polsce w latach Zuzanna Bielec-Bąkowska, Katarzyna Piotrowicz Prace Geograficzne, zeszyt 132 Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ Kraków 2013, 59 98 doi: 10.4467/20833113PG.13.004.1094 Temperatury ekstremalne w Polsce w latach 1951 2006 Zuzanna Bielec-Bąkowska,

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA OPADÓW ATMOSFERYCZNYCH NA TERENIE WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO W LATACH

CHARAKTERYSTYKA OPADÓW ATMOSFERYCZNYCH NA TERENIE WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO W LATACH Acta Agrophysica, 24, 3(1), 5-11 CHARAKTERYSTYKA OPADÓW ATMOSFERYCZNYCH NA TERENIE WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO W LATACH 2-22 Barbara Banaszkiewicz, Krystyna Grabowska, Zbigniew Szwejkowski Katedra

Bardziej szczegółowo

SPITSBERGEN HORNSUND

SPITSBERGEN HORNSUND Polska Stacja Polarna Instytut Geofizyki Polska Akademia Nauk Polish Polar Station Institute of Geophysics Polish Academy of Sciences BIULETYN METEOROLOGICZNY METEOROLOGICAL BULLETIN SPITSBERGEN HORNSUND

Bardziej szczegółowo

Zmiany wieloletnie liczby termicznych dni charakterystycznych w warszawie ( 1951 2010 ) Urszula Kossowska-Cezak

Zmiany wieloletnie liczby termicznych dni charakterystycznych w warszawie ( 1951 2010 ) Urszula Kossowska-Cezak Prace Geograficzne, zeszyt 136 Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ Kraków 2014, 9 30 doi: 10.4467/20833113PG.14.001.1639 Zmiany wieloletnie liczby termicznych dni charakterystycznych w warszawie

Bardziej szczegółowo

Wiosna, wiosna. Autor: Dominik Kasperski

Wiosna, wiosna. Autor: Dominik Kasperski Wiosna, wiosna Autor: Dominik Kasperski Abstract Presentation briefly describes the terminology used in the analysis. Next, data about March and April are presented in context of definitions of the spring.

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN POLONIA. Zmienność temperatury powietrza w Zamościu w latach

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN POLONIA. Zmienność temperatury powietrza w Zamościu w latach ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN POLONIA VOL. LXVIII (2) SECTIO E 2013 Wydział Nauk Rolniczych w Zamościu, Zakład Ochrony i Kształtowania Środowiska Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie,

Bardziej szczegółowo

Luty i lipiec w kwietniu

Luty i lipiec w kwietniu Luty i lipiec w kwietniu Wczorajsze średnie temperatury dobowe w wielu miejscach przekroczyły nie tylko 15 C, co jest progiem dla tzw. dni letnich, ale i 18 C, co jest średnią dobową charakterystyczną

Bardziej szczegółowo

Klimat okolic międzyrzeca podlaskiego

Klimat okolic międzyrzeca podlaskiego Danuta Limanówka Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej Oddział w Krakowie Klimat okolic międzyrzeca podlaskiego Wstęp Obszar będący przedmiotem niniejszego opracowania obejmuje miasto i najbliższe

Bardziej szczegółowo

TERMICZNE PORY ROKU W POLSCE PÓŁNOCNO-WSCHODNIEJ W LATACH

TERMICZNE PORY ROKU W POLSCE PÓŁNOCNO-WSCHODNIEJ W LATACH ZESZYTY PROBLEMOWE POSTĘPÓW NAUK ROLNICZYCH 2007 z. 59: 57-65 TERMICZNE PORY ROKU W POLSCE PÓŁNOCNO-WSCHODNIEJ W LATACH 97-2000 Ewa Dragańska, Zbigniew Szwejkowski, Krystyna Grabowska, Dominika Hryniewiecka

Bardziej szczegółowo

ZMIENNOŚĆ TERMINÓW POCZĄTKU I KOŃCA POKRYWY ŚNIEŻNEJ O RÓŻNYM CZASIE ZALEGANIA I ICH UWARUNKOWANIA CYRKULACYJNE

ZMIENNOŚĆ TERMINÓW POCZĄTKU I KOŃCA POKRYWY ŚNIEŻNEJ O RÓŻNYM CZASIE ZALEGANIA I ICH UWARUNKOWANIA CYRKULACYJNE Prace i Studia Geograficzne 2011, T. 47, ss. 109 118 Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie, Wydział Kształtowania Środowiska i Rolnictwa, Zakład Meteorologii i Klimatologii 71 459 Szczecin,

Bardziej szczegółowo

DOBOWY PRZEBIEG TEMPERATURY POWIETRZA W BYDGOSZCZY W CZASIE WIOSENNYCH I JESIENNYCH PRZYMROZKÓW W ZALEŻNOŚCI OD RODZAJU MASY POWIETRZA

DOBOWY PRZEBIEG TEMPERATURY POWIETRZA W BYDGOSZCZY W CZASIE WIOSENNYCH I JESIENNYCH PRZYMROZKÓW W ZALEŻNOŚCI OD RODZAJU MASY POWIETRZA Prace i Studia Geograficzne 2011, T. 47, ss. 425 431 Mirosław Więcław Uniwersytet Kazimierza Wielkiego, Wydział Nauk Przyrodniczych, Instytut Geografii, Zakład Geografii Fizycznej i Ochrony krajobrazu

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ZMIENNOŚCI WARUNKÓW PLUWIOTERMICZNYCH OD KWIETNIA DO LIPCA W OKOLICACH KRAKOWA (1961-1990)

ANALIZA ZMIENNOŚCI WARUNKÓW PLUWIOTERMICZNYCH OD KWIETNIA DO LIPCA W OKOLICACH KRAKOWA (1961-1990) Acta Agrophysica, 2009, 13(2), 505-521 ANALIZA ZMIENNOŚCI WARUNKÓW PLUWIOTERMICZNYCH OD KWIETNIA DO LIPCA W OKOLICACH KRAKOWA (1961-1990) Barbara Ścigalska, Bernadetta Łabuz Katedra Ogólnej Uprawy Roli

Bardziej szczegółowo

CYKLICZNE ZMIANY MIEJSKIEJ WYSPY CIEPŁA W WARSZAWIE I ICH PRZYCZYNY. Cyclic changes of the urban heat island in Warsaw and their causes

CYKLICZNE ZMIANY MIEJSKIEJ WYSPY CIEPŁA W WARSZAWIE I ICH PRZYCZYNY. Cyclic changes of the urban heat island in Warsaw and their causes Prace i Studia Geograficzne 2011, T. 47, ss. 409 416 Maria Stopa-Boryczka, Jerzy Boryczka, Jolanta Wawer, Katarzyna Grabowska Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, Zakład Klimatologii

Bardziej szczegółowo

FOLIA POMERANAE UNIVERSITATIS TECHNOLOGIAE STETINENSIS Folia Pomer. Univ. Technol. Stetin. 2010, Agric., Aliment., Pisc., Zootech.

FOLIA POMERANAE UNIVERSITATIS TECHNOLOGIAE STETINENSIS Folia Pomer. Univ. Technol. Stetin. 2010, Agric., Aliment., Pisc., Zootech. FOLIA POMERANAE UNIVERSITATIS TECHNOLOGIAE STETINENSIS Folia Pomer. Univ. Technol. Stetin. 21, Agric., Aliment., Pisc., Zootech. 279 (15), 53 62 Agnieszka MĄKOSZA 1, BoŜena MICHALSKA 2 OCENA WARUNKÓW BIOTERMICZNYCH

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA WARUNKÓW METEOROLOGICZNYCH W REJONIE DOŚWIADCZEŃ ŁĄKOWYCH W FALENTACH

CHARAKTERYSTYKA WARUNKÓW METEOROLOGICZNYCH W REJONIE DOŚWIADCZEŃ ŁĄKOWYCH W FALENTACH WODA-ŚRODOWISKO-OBSZARY WIEJSKIE 2006: t. 6 z. specj. (17) WATER-ENVIRONMENT-RURAL AREAS s. 15 22 www.imuz.edu.pl Instytut Melioracji i Użytków Zielonych w Falentach, 2006 CHARAKTERYSTYKA WARUNKÓW METEOROLOGICZNYCH

Bardziej szczegółowo

Wybrane parametry bioklimatu Białowieży The selected parameters of bioclimate in Białowieża

Wybrane parametry bioklimatu Białowieży The selected parameters of bioclimate in Białowieża Aluna BIOKLIMATOLOGIA Wybrane parametry bioklimatu Białowieży The selected parameters of bioclimate in Białowieża Elżbieta Radzka Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny, Pracownia Agrometeorologii i Podstaw

Bardziej szczegółowo

3. Warunki hydrometeorologiczne

3. Warunki hydrometeorologiczne 3. WARUNKI HYDROMETEOROLOGICZNE Monitoring zjawisk meteorologicznych i hydrologicznych jest jednym z najważniejszych zadań realizowanych w ramach ZMŚP. Właściwe rozpoznanie warunków hydrometeorologicznych

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE NR 12 (84) AKADEMII MORSKIEJ Szczecin 2007

ZESZYTY NAUKOWE NR 12 (84) AKADEMII MORSKIEJ Szczecin 2007 ISSN 1733-8670 ZESZYTY NAUKOWE NR 12 (84) AKADEMII MORSKIEJ Szczecin 2007 WYDZIAŁ INŻYNIERYJNO-EKONOMICZNY TRANSPORTU Anna Białas Motyl Przewozy ładunków transportem śródlądowym i praca przewozowa w krajach

Bardziej szczegółowo

Co mówią wieloletnie serie obserwacji meteorologicznych na temat zmian klimatu w Europie?

Co mówią wieloletnie serie obserwacji meteorologicznych na temat zmian klimatu w Europie? Co mówią wieloletnie serie obserwacji meteorologicznych na temat zmian klimatu w Europie? Robert TWARDOSZ Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytet Jagielloński Współczesny monitoring klimatu

Bardziej szczegółowo

BODŹCOWOŚĆ WARUNKÓW TERMICZNYCH NA OBSZARZE AGLOMERACJI SZCZECIŃSKIEJ. Stimuli character thermal conditions in the agglomeration of Szczecin

BODŹCOWOŚĆ WARUNKÓW TERMICZNYCH NA OBSZARZE AGLOMERACJI SZCZECIŃSKIEJ. Stimuli character thermal conditions in the agglomeration of Szczecin Prace i Studia Geograficzne 11, T. 47, ss. 31 31 Agnieszka Mąkosza*, Jadwiga Nidzgorska-Lencewicz** BODŹCOWOŚĆ WARUNKÓW TERMICZNYCH NA OBSZARZE AGLOMERACJI SZCZECIŃSKIEJ Stimuli character thermal conditions

Bardziej szczegółowo

TENDENCJE ZMIAN TEMPERATURY POWIETRZA OKRESU WEGETACYJNEGO W ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ POLSCE ( ) Elżbieta Radzka

TENDENCJE ZMIAN TEMPERATURY POWIETRZA OKRESU WEGETACYJNEGO W ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ POLSCE ( ) Elżbieta Radzka Acta Agrophysica, 2014, 21(1), 87-96 TENDENCJE ZMIAN TEMPERATURY POWIETRZA OKRESU WEGETACYJNEGO W ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ POLSCE (1971-2005) Elżbieta Radzka Pracownia Agrometeorologii i Podstaw Melioracji,

Bardziej szczegółowo

POGODA UPALNA W POZNANIU W LATACH 1980-2011 THE HEAT WEATHER IN POZNAŃ IN THE YEARS 1980-2011

POGODA UPALNA W POZNANIU W LATACH 1980-2011 THE HEAT WEATHER IN POZNAŃ IN THE YEARS 1980-2011 Słupskie Prace Geograficzne 9 2012 Arkadiusz Marek Tomczyk Uniwersytet im. Adama Mickiewicza Poznań POGODA UPALNA W POZNANIU W LATACH 1980-2011 THE HEAT WEATHER IN POZNAŃ IN THE YEARS 1980-2011 Zarys treści:

Bardziej szczegółowo

Średnie miesięczne temperatury powietrza a zużycie energii na ogrzewanie budynków w styczniu 2017 r. Józef Dopke

Średnie miesięczne temperatury powietrza a zużycie energii na ogrzewanie budynków w styczniu 2017 r. Józef Dopke Średnie miesięczne temperatury powietrza a zużycie energii na ogrzewanie budynków w styczniu 217 Józef Dopke Słowa kluczowe: temperatura, średnia dzienna temperatura, średnia miesięczna temperatura, stopniodni

Bardziej szczegółowo

SPITSBERGEN HORNSUND

SPITSBERGEN HORNSUND Polska Stacja Polarna Instytut Geofizyki Polska Akademia Nauk Polish Polar Station Institute of Geophysics Polish Academy of Sciences BIULETYN METEOROLOGICZNY METEOROLOGICAL BULLETIN SPITSBERGEN HORNSUND

Bardziej szczegółowo

WPŁYW SYTUACJI SYNOPrYCZNYCH NA ZACHMURZENIE W KRAKOWIE. INFLUENCE OF THE SYNOPrIC SITUATIONS ON THE CLOUDINESS IN CRACOW

WPŁYW SYTUACJI SYNOPrYCZNYCH NA ZACHMURZENIE W KRAKOWIE. INFLUENCE OF THE SYNOPrIC SITUATIONS ON THE CLOUDINESS IN CRACOW ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS FOLIA GEOORAPHICA PHYSICA 3, 1998 Dorota Matuszko WPŁYW SYTUACJI SYNOPrYCZNYCH NA ZACHMURZENIE W KRAKOWIE INFLUENCE OF THE SYNOPrIC SITUATIONS ON THE CLOUDINESS IN CRACOW

Bardziej szczegółowo

Termiczne pory roku w poznaniu

Termiczne pory roku w poznaniu Alojzy Woś Instytut Geografii Fizycznej i Kształtowania Środowiska Przyrodniczego Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Termiczne pory roku w poznaniu w drugiej połowie xx wieku Wprowadzenie Wśród

Bardziej szczegółowo

Zlodzenie polskiej strefy przybrzeżnej w zimie 2015/2016 The Ice Winter 2015/2016 on the Polish Baltic Sea Coast

Zlodzenie polskiej strefy przybrzeżnej w zimie 2015/2016 The Ice Winter 2015/2016 on the Polish Baltic Sea Coast Zlodzenie polskiej strefy przybrzeżnej w zimie 2015/2016 The Ice Winter 2015/2016 on the Polish Baltic Sea Coast Ida Stanisławczyk ida.stanislawczyk@imgw.pl Sezon zimowy 2015/2016 na polskim wybrzeżu należał

Bardziej szczegółowo

METODY WYZNACZANIA STANÓW PARNOŚCI NA PODSTAWIE DANYCH METEOROLOGICZNYCH Z LESKA ( )

METODY WYZNACZANIA STANÓW PARNOŚCI NA PODSTAWIE DANYCH METEOROLOGICZNYCH Z LESKA ( ) PRZEGLĄD GEOFIZYCZNY Rocznik LVII 2012 Zeszyt 2 Sylwester WERESKI Zakład Meteorologii i Klimatologii UMCS Lublin Sławomir WERESKI IMGW-PIB Warszawa METODY WYZNACZANIA STANÓW PARNOŚCI NA PODSTAWIE DANYCH

Bardziej szczegółowo

ZMIANY SKŁADOWEJ STREFOWEJ PRĘDKOŚCI WIATRU (U-wind) W REJONIE SPITSBERGENU ZACHODNIEGO ( )

ZMIANY SKŁADOWEJ STREFOWEJ PRĘDKOŚCI WIATRU (U-wind) W REJONIE SPITSBERGENU ZACHODNIEGO ( ) Problemy Klimatologii Polarnej 16 2006 107 114 ZMIANY SKŁADOWEJ STREFOWEJ PRĘDKOŚCI WIATRU (U-wind) W REJONIE SPITSBERGENU ZACHODNIEGO (1981 2005) THE CHANGES OF ZONAL WIND SPEED COMPONENT (U-wind) AT

Bardziej szczegółowo

Wpływ czynników atmosferycznych na zmienność zużycia energii elektrycznej Influence of Weather on the Variability of the Electricity Consumption

Wpływ czynników atmosferycznych na zmienność zużycia energii elektrycznej Influence of Weather on the Variability of the Electricity Consumption Wpływ czynników atmosferycznych na zmienność zużycia energii elektrycznej Influence of Weather on the Variability of the Electricity Consumption Wojciech Zalewski Politechnika Białostocka, Wydział Zarządzania,

Bardziej szczegółowo

Ciepła zima mniejsze zużycie energii na ogrzewanie budynków w pierwszych czterech miesiącach obecnego sezonu grzewczego 2014/2015 r.

Ciepła zima mniejsze zużycie energii na ogrzewanie budynków w pierwszych czterech miesiącach obecnego sezonu grzewczego 2014/2015 r. Ciepła zima mniejsze zużycie energii na ogrzewanie budynków w pierwszych czterech miesiącach obecnego sezonu grzewczego 214/215 r. Józef Dopke Słowa kluczowe: temperatura, średnia dzienna temperatura,

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA WARUNKÓW BIOKLIMATYCZNYCH KARKONOSZY Z PUNKTU WIDZENIA RÓŻNYCH FORM TURYSTYKI I REKREACJI

CHARAKTERYSTYKA WARUNKÓW BIOKLIMATYCZNYCH KARKONOSZY Z PUNKTU WIDZENIA RÓŻNYCH FORM TURYSTYKI I REKREACJI PRACE GEOGRAFICZNE, zeszyt 120 Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ Kraków 2008 Bartłomiej Miszuk CHARAKTERYSTYKA WARUNKÓW BIOKLIMATYCZNYCH KARKONOSZY Z PUNKTU WIDZENIA RÓŻNYCH FORM TURYSTYKI

Bardziej szczegółowo

Jacek Tylkowski. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Instytut Geoekologii i Geoinformacji, Zakład Monitoringu Środowiska Przyrodniczego

Jacek Tylkowski. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Instytut Geoekologii i Geoinformacji, Zakład Monitoringu Środowiska Przyrodniczego Tylkowski Jacek. The tendencies of bioclimatic conditions changes and dynamics occurrence of thermally stimulus weather events in the Polish Baltic coastal zone. Journal of Education, Health and Sport.

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

EKSTREMALNE OSOBLIWOŚCI W ROCZNYM PRZEBIEGU TEMPERATURY POWIETRZA W KRAKOWIE W LATACH Ewa Krępa, Dominika Ciaranek

EKSTREMALNE OSOBLIWOŚCI W ROCZNYM PRZEBIEGU TEMPERATURY POWIETRZA W KRAKOWIE W LATACH Ewa Krępa, Dominika Ciaranek Prace Geograficzne, zeszyt 139 Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ Kraków 2014, 57 67 doi: 10.4467/20833113PG.14.025.3015 EKSTREMALNE OSOBLIWOŚCI W ROCZNYM PRZEBIEGU TEMPERATURY POWIETRZA

Bardziej szczegółowo

WARUNKI TERMICZNE W CENTRUM BIELSKA-BIAŁEJ

WARUNKI TERMICZNE W CENTRUM BIELSKA-BIAŁEJ Inżynieria Ekologiczna Ecological Engineering Vol. 46, Feb. 2016, p. 161 165 DOI: 10.12912/23920629/61480 WARUNKI TERMICZNE W CENTRUM BIELSKA-BIAŁEJ Konrad Sikora 1, Janusz Leszek Kozak 1 1 Wydział Inżynierii

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓLNIE UCIĄŻLIWE FALE UPAŁÓW W LUBLINIE SEVERE HEATWAVES IN LUBLIN

SZCZEGÓLNIE UCIĄŻLIWE FALE UPAŁÓW W LUBLINIE SEVERE HEATWAVES IN LUBLIN PRZEGLĄD GEOFIZYCZNY Rocznik LX 2015 Zeszyt 3 4 Agnieszka KRZYŻEWSKA Zakład Meteorologii i Klimatologii UMCS SZCZEGÓLNIE UCIĄŻLIWE FALE UPAŁÓW W LUBLINIE SEVERE HEATWAVES IN LUBLIN Fale upałów są zaliczane

Bardziej szczegółowo

Ważność: od godz. 19:30 dnia do godz. 19:30 dnia

Ważność: od godz. 19:30 dnia do godz. 19:30 dnia 2015-07-03 15:31 IMGW ws. sytuacji meteorologicznej i hydrologicznej (komunikat) - IMGW informuje: Ocena aktualnej i prognozowanej sytuacji meteorologicznej i hydrologicznej na okres 03.07-10.07.2015 wg

Bardziej szczegółowo

SKRAJNE WARUNKI PLUWIOTERMICZNE W OKRESIE WIOSENNYM NA OBSZARZE POLSKI W LATACH Barbara Skowera 1, Joanna Puła 2

SKRAJNE WARUNKI PLUWIOTERMICZNE W OKRESIE WIOSENNYM NA OBSZARZE POLSKI W LATACH Barbara Skowera 1, Joanna Puła 2 Acta Agrophysica, 2004, 3(1), 171-177 SKRAJNE WARUNKI PLUWIOTERMICZNE W OKRESIE WIOSENNYM NA OBSZARZE POLSKI W LATACH 1971-2000 Barbara Skowera 1, Joanna Puła 2 1 Katedra Meteorologii i Klimatologii Rolniczej,

Bardziej szczegółowo

TYGODNIOWY BIULETYN HYDROLOGICZNY

TYGODNIOWY BIULETYN HYDROLOGICZNY INSTYTUT METEOROLOGII I GOSPODARKI WODNEJ PAŃSTWOWY INSTYTUT BADAWCZY TYGODNIOWY BIULETYN HYDROLOGICZNY 19 25 września 2012 r. Spis treści: 1. Sytuacja hydrologiczna... 2 2. Temperatury ekstremalne w regionach

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN POLONIA

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN POLONIA ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN POLONIA VOL. LXVIII (2) SECTIO E 2013 Katedra Meteorologii i Klimatologii Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie pl. Łódzki 1, 10-957 Olsztyn e-mail:

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA URBANISTYCZNE MIEJSKIEJ WYSPY CIEPŁA W WARSZAWIE I JEJ WPŁYW NA JAKOŚĆ ŻYCIA MIESZKAŃCÓW

UWARUNKOWANIA URBANISTYCZNE MIEJSKIEJ WYSPY CIEPŁA W WARSZAWIE I JEJ WPŁYW NA JAKOŚĆ ŻYCIA MIESZKAŃCÓW UWARUNKOWANIA URBANISTYCZNE MIEJSKIEJ WYSPY CIEPŁA W WARSZAWIE I JEJ WPŁYW NA JAKOŚĆ ŻYCIA MIESZKAŃCÓW Magdalena Kuchcik Krzysztof Błażejczyk Paweł Milewski Jakub Szmyd PLAN WYSTĄPIENIA Co to jest Miejska

Bardziej szczegółowo

Klimat w Polsce oraz analiza programów działań pod kątem zmian klimatu do 2015r.

Klimat w Polsce oraz analiza programów działań pod kątem zmian klimatu do 2015r. załącznik 3. Klimat w Polsce oraz analiza programów działań pod kątem zmian klimatu do 2015r. Rozkład przestrzenny temperatury powietrza na obszarze Polski Zaznacza się ogólna tendencja spadku średniej

Bardziej szczegółowo

Zagrożenie obszaru województwa pomorskiego występowaniem ekstremalnych zjawisk pogodowych w konsekwencji spodziewanej zmiany klimatu

Zagrożenie obszaru województwa pomorskiego występowaniem ekstremalnych zjawisk pogodowych w konsekwencji spodziewanej zmiany klimatu Katedra Meteorologii i Klimatologii IG UG zaprasza na cykl wykładów pt.: Zagrożenie obszaru województwa pomorskiego występowaniem ekstremalnych zjawisk pogodowych w konsekwencji spodziewanej zmiany klimatu

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZESNE ZMIANY KLIMATU WYSOKOGÓRSKIEJ CZĘŚCI TATR. Contemporary climate changes in the high mountain part of the Tatras

WSPÓŁCZESNE ZMIANY KLIMATU WYSOKOGÓRSKIEJ CZĘŚCI TATR. Contemporary climate changes in the high mountain part of the Tatras Prace i Studia Geograficzne 2011, T. 47, ss. 217 226 Elwira Żmudzka Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, Zakład Klimatologii 00 927 Warszawa, ul. Krakowskie Przedmieście 30

Bardziej szczegółowo

Budownictwo mieszkaniowe w województwie lubelskim w 2012 roku

Budownictwo mieszkaniowe w województwie lubelskim w 2012 roku OPRACOWANIA SYGNALNE Lublin, czerwiec 2013 r. Kontakt: SekretariatUSLUB@stat.gov.pl Tel. 81 533 20 51, fax 81 533 27 61 Internet: http://www.stat.gov.pl/urzedy/lublin Budownictwo mieszkaniowe w województwie

Bardziej szczegółowo

WIELOLETNIA ZMIENNOŚĆ OKRESU BEZPRZYMROZKOWEGO W POLSCE W LATACH 1951 2006. Variability of frost-free season in Poland in the period 1951 2006

WIELOLETNIA ZMIENNOŚĆ OKRESU BEZPRZYMROZKOWEGO W POLSCE W LATACH 1951 2006. Variability of frost-free season in Poland in the period 1951 2006 Prace i Studia Geograficzne 2011, T. 47, ss. 77 86 Zuzanna Bielec-Bąkowska*, Katarzyna Piotrowicz** WIELOLETNIA ZMIENNOŚĆ OKRESU BEZPRZYMROZKOWEGO W POLSCE W LATACH 1951 2006 Variability of frost-free

Bardziej szczegółowo

Listopad i Jesień 2013 w Polsce

Listopad i Jesień 2013 w Polsce Listopad i Jesień 2013 w Polsce Wszyscy ci, którzy w listopadzie oczekiwali pierwszego poważnego ataku zimy, mocno się rozczarowali. Na razie zima Abdusamatowa nie pokazuje pazurów, a listopad w Polsce

Bardziej szczegółowo

Sieć monitoringu miejskiej wyspy ciepła w Warszawie Zróżnicowanie mikroklimatyczne wybranych osiedli

Sieć monitoringu miejskiej wyspy ciepła w Warszawie Zróżnicowanie mikroklimatyczne wybranych osiedli Sieć monitoringu miejskiej wyspy ciepła w Warszawie Zróżnicowanie mikroklimatyczne wybranych osiedli Magdalena Kuchcik i Paweł Milewski oraz Krzysztof Błażejczyk i Jakub Szmyd IGiPZ PAN This project is

Bardziej szczegółowo

Diagnoza klimatu oraz scenariusze zmian klimatu w zlewni Nysy Łużyckiej i jej otoczeniu

Diagnoza klimatu oraz scenariusze zmian klimatu w zlewni Nysy Łużyckiej i jej otoczeniu Konferencja końcowa projektu Neymo Diagnoza klimatu oraz scenariusze zmian klimatu w zlewni Nysy Łużyckiej i jej otoczeniu Irena Otop, Bartłomiej Miszuk, Marzenna Strońska Goerlitz, 17.11.2014 PLAN PREZENTACJI

Bardziej szczegółowo

Prognoza temperatury i opadów w rejonie Bydgoszczy do połowy XXI wieku. Bogdan Bąk, Leszek Łabędzki

Prognoza temperatury i opadów w rejonie Bydgoszczy do połowy XXI wieku. Bogdan Bąk, Leszek Łabędzki Prognoza temperatury i opadów w rejonie Bydgoszczy do połowy XXI wieku Bogdan Bąk, Leszek Łabędzki Instytut Technologiczno-Przyrodniczy Kujawsko-Pomorski Ośrodek Badawczy w Bydgoszczy www.itp.edu.pl Aktualne

Bardziej szczegółowo

2012 w Europie - temperatura wg E-OBS (1)

2012 w Europie - temperatura wg E-OBS (1) 2012 w Europie - temperatura wg E-OBS (1) Dziś sprawdzimy, jaki był pod względem temperatury rok 2012 w całej Europie, nie tylko w jej środkowej części. Dane pochodzą z bazy E-OBS, o której szerzej pisałem

Bardziej szczegółowo

CIĄGI DNI BEZOPADOWYCH W OKRESIE WEGETACYJNYM W ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ POLSCE ( ) Elżbieta Radzka

CIĄGI DNI BEZOPADOWYCH W OKRESIE WEGETACYJNYM W ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ POLSCE ( ) Elżbieta Radzka Acta Agrophysica, 2014, 21(4), 483-491 CIĄGI DNI BEZOPADOWYCH W OKRESIE WEGETACYJNYM W ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ POLSCE (1971-2005) Elżbieta Radzka Pracownia Agrometeorologii i Podstaw Melioracji, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Warunki topoklimatyczne w rejonie Bydgoszczy na odcinku doliny Wisły, Brdy i Kanału Bydgoskiego

Warunki topoklimatyczne w rejonie Bydgoszczy na odcinku doliny Wisły, Brdy i Kanału Bydgoskiego GEOGRAPHY AND TOURISM, Vol. 2, No. 2 (2014), 33-41, Semi-Annual Journal ISSN 2449-9706, DOI: 10.5281/zenodo.19313 Copyright by Kazimierz Wielki University Press, 2014. All Rights Reserved. http://geography.and.tourism.ukw.edu.pl

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA ZWIERZĄT ŁOWNYCH W POLSCE 2 0 1 3

SYTUACJA ZWIERZĄT ŁOWNYCH W POLSCE 2 0 1 3 Stacja Badawcza PZŁ Czempiń SYTUACJA ZWIERZĄT ŁOWNYCH W POLSCE 2 1 3 Opracowanie prezentuje informacje o pozyskaniu ważniejszych gatunków zwierzyny w sezonie łowieckim oraz ich liczebności w 213 roku,

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE. Lublin, czerwiec 2015 r.

URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE. Lublin, czerwiec 2015 r. URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE Lublin, czerwiec 2015 r. Kontakt: SekretariatUSLUB@stat.gov.pl tel. 81 533 20 51, fax 81 533 27 61 Internet: http://lublin.stat.gov.pl Budownictwo mieszkaniowe

Bardziej szczegółowo

SPITSBERGEN HORNSUND

SPITSBERGEN HORNSUND Polska Stacja Polarna Instytut Geofizyki Polska Akademia Nauk Polish Polar Station Institute of Geophysics Polish Academy of Sciences BIULETYN METEOROLOGICZNY METEOROLOGICAL BULLETIN SPITSBERGEN HORNSUND

Bardziej szczegółowo