Zmienność liczby dni zimnych, chłodnych, ciepłych, gorących i upalnych w Polsce w okresie kwiecień wrzesień

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zmienność liczby dni zimnych, chłodnych, ciepłych, gorących i upalnych w Polsce w okresie kwiecień wrzesień"

Transkrypt

1 PRZEGLĄD GEOGRAFICZNY,,, s. 90 Zmienność liczby dni zimnych, chłodnych, ciepłych, gorących i upalnych w Polsce w okresie kwiecieńwrzesień Variability in the numbers of cold, cool, warm, hot, and very hot days in Poland in the AprilSeptember period CZESŁAW KOŹMIŃSKI Katedra Turystyki, Uniwersytet Szczeciński, - Szczecin, ul. Wąska ; BOŻENA MICHALSKA Zakład Meteorologii i Klimatologii, Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny, -9 Szczecin, ul. Papieża Pawła VI, ; Zarys treści. W pracy wykorzystano dane o maksymalnej dobowej temperaturze powietrza w półroczu ciepłym (kwiecieńwrzesień) z stacji meteorologicznych IMGW za lata 909. Opracowano liczbę dni charakterystycznych tj.: zimnych (t C), chłodnych (t 0,,0 C), ciepłych (t,,0 C), gorących (t, C) i upalnych (t > C), podając średnią i maksymalną liczbę dni, tendencje zmian w wieloleciu oraz procentowy ich udział w ogólnej liczbie dni latem (czerwiecsierpień) i w całym półroczu ciepłym (kwiecieńwrzesień). W przypadku dni upalnych obliczono najwcześniejsze wiosną i najpóźniejsze latem terminy występowania, określono ciągi dni o różnym czasie trwania, a także minimalną temperaturę (,0 C), która zwiększa uciążliwość fal upałów. Dni charakterystyczne opracowano w układzie zarówno czasowym, jak i przestrzennym. Dokonana analiza częstości występowania trzydniowych i dłuższych fal upałów oraz procentowy udział liczby dni upalnych w ogólnej liczbie dni w lecie dały podstawę do wydzielenia na terenie kraju trzech stref uciążliwości upałów dla organizmu człowieka. Słowa kluczowe: dni charakterystyczne termicznie, trendy zmian, rozkład czasowy i przestrzenny, fale upałów, strefy uciążliwości. Wstęp Jednym z kryteriów oceny bioklimatu danego obszaru lub miejscowości na potrzeby rekreacji i turystyki są warunki termiczne powietrza, zwłaszcza występowanie dni zimnych i chłodnych, komfortowych, gorących i upalnych. W sezonie letnim zarówno chłodne jak i upalne dni, a przy intensywnym napromieniowaniu słonecznym także dni gorące, mogą być wysoce uciążliwe dla osób przebywających na otwartej przestrzeni (Błażejczyk, 0; Cegnar i Matzarakis, 0;

2 9 Czesław Koźmiński, Bożena Michalska Kozłowska-Szczęsna i inni, 0). Dlatego wymienione dni charakterystyczne są często przedmiotem opracowań wykonanych dla różnych regionów (Koźmiński i Michalska, 0; Piotrowicz, 0) i całego kraju (Cebulak i Limanówka, 0; Kuchcik, 0; Ustrnul i Czekierda, 0). W badaniach uwzględniono głównie wyniki pomiarów temperatury powietrza ze stacji I rzędu IMGW położonych poza obszarami miast, w których, w zależności od ich wielkości (liczby ludności) i struktury zabudowy rzeczywista maksymalna temperatura powietrza może być wyższa o kilka stopni, co zwiększa uciążliwość życia ich mieszkańców. Od wielu lat zwiększa się liczba meteoropatów, uwrażliwionych na zmiany pogody, zwłaszcza w większych aglomeracjach, w tym i na temperaturę powietrza poniżej i powyżej termoneutralnego przedziału C (Błażejczyk, 0; Bogucki i inni, 999; Kozłowska-Szczęsna i inni, 0). Wysoka temperatura maksymalna powietrza nie tylko wpływa na odczuwalność cieplną, ale także wyzwala szereg niekorzystnych reakcji w organizmie człowieka, na przykład obniża ciśnienie krwi, zwiększa częstość tętna, powoduje spadek aktywności itd. (Bogucki i inni, 999). Szczególnie uciążliwa jest maksymalna temperatura powyżej 0 C przez kilka kolejnych dni, stając się nawet przyczyną zgonów (Matzarakis i Mayer, 99; Brunetti i inni, 00; Twardosz, 09). Fala upałów, która dotknęła w 0 r. głównie Francję, Niemcy, Hiszpanię, Włochy i Wielką Brytanię, pochłonęła około tysięcy ofiar (Kuchcik, 0). Celem opracowania jest ocena czasowego i przestrzennego rozkładu dni zimnych, chłodnych, ciepłych, gorących i upalnych oraz terminów występowania dni upalnych na terenie Polski. Dokonano analizy zmian dni charakterystycznych w wieloleciu w półroczu kwiecieńwrzesień, ze szczególnym uwzględnieniem okresu letniego (czerwiecsierpień), a także wydzielono strefy o różnej uciążliwości ze względu na występowanie fal upałów. Materiały i metody W pracy wykorzystano maksymalne dobowe wartości temperatury powietrza z okresu kwiecieńwrzesień z stacji I rzędu IMGW za lata 909. W klimatologii i bioklimatologii do oceny warunków termicznych powietrza przyjmuje się różne kryteria (Błażejczyk, 0; Kossowska-Cezak i inni, 00; Kozłowska- Szczęsna i inni, 99). Na przykład za dzień gorący uznaje się taki, w którym maksymalna temperatura przekracza C, a za bardzo gorący (upalny) taki, w którym ta temperatura przekracza 0 C. Jest tu pewna niespójność, gdyż w dniach zaliczanych do gorących mogą się również znaleźć wartości temperatury powyżej 0 C, co kwalifikuje ten dzień jako upalny. Z kolei V. Boksa i B. Boguckij (9) posługując się średnią dobową temperaturą dokonali podziału termicznego na klas o zakresie stopni każda, przypisując tym przedziałom określone odczucia cieplne od zimno ( 0 C) do gorąco (, C). W klimatycznych warunkach

3 Zmienność liczby dni charakterystycznych w Polsce 9 Polski, przy średnich dobowych wartościach temperatury, C z reguły notuje się maksymalną temperaturę powyżej 0 C, a nawet powyżej C i wówczas taki dzień, według wcześniej podanej klasyfikacji należałoby uznać za upalny. W niniejszej pracy przyjęto zatem klasyfikację opartą na maksymalnej temperaturze powietrza, wywierającej duży wpływ na odczucia cieplne organizmu człowieka. Należy podkreślić, że wartości maksymalnej temperatury powietrza podawane są w codziennych prognozach pogody. W bioklimatologii uznaje się średnią dobową temperaturę powietrza w przedziale,,0 C za komfortową; wówczas zostaje zachowana równowaga bilansu cieplnego organizmu człowieka. Aby ujednolicić kryteria podziału analizowanych dni charakterystycznych, wspomniany wyżej przedział temperatury (,,0 C) wyróżniono w opracowaniu na podstawie maksymalnej temperatury powietrza, określając te dni jako ciepłe. W efekcie przyjęto następujący podział dni charakterystycznych w półroczu ciepłym: t C dni charakterystyczne 0 zimne 0,,0 chłodne,,0 ciepłe, gorące > upalne W wymienionych przedziałach temperatury określono tendencje zmian liczby dni charakterystycznych, w latach 909 oraz przestrzenny ich rozkład w półroczu ciepłym (kwiecieńwrzesień) i w okresie letnim (czerwiec sierpień). Analizowano również procentowy udział dni charakterystycznych w ogólnej liczbie dni w okresie letnim oraz dni upalnych, w których temperatura minimalna była C (tzw. noce gorące). Obliczono daty początku i końca okresu występowania dni upalnych oraz ich intensywność, rozumianą jako średnią wartość maksymalnej temperatury powyżej 0 C. Wyznaczono okresy o największej częstości dni gorących i upalnych w ciepłej połowie roku, a także występowanie fal upałów trwających co najmniej dni, w których maksymalna temperatura powietrza była wyższa od 0 C. Uwzględniając występowanie tak zdefiniowanych fal upałów oraz dodatkowo procentowy udział dni upalnych w ogólnej liczbie dni w okresie czerwiecsierpień, a także częstość (%) lat z temperaturą maksymalną > C, wydzielono na terenie kraju strefy uciążliwości. W analizach pominięto obszary górskie, z uwagi na małą liczbę dostępnych stacji, przy bardzo dużym zróżnicowaniu fizjograficznym terenu.

4 9 Czesław Koźmiński, Bożena Michalska Analiza wyników W rozpatrywanych latach 909 zaznacza się w półroczu ciepłym dodatni, wysoce istotny statystycznie w Polsce południowej i środkowo-wschodniej, a istotny na pozostałym obszarze kraju (poza rejonem Łeby i Ustki) trend liczby dni gorących (t, C). W odniesieniu do dni zimnych (t C), również wysoce istotny, ale ujemny trend obserwuje się na całym obszarze kraju, poza jego południowo-wschodnią i południową częścią, gdzie spadek liczby tych dni jest istotny (na poziomie co najmniej ). Szczególnie wyraźne zmniejszanie się liczby dni z temperaturą maksymalną C obserwowane jest w północnej części kraju (wartości współczynników korelacji r powyżej 0,), ale za to mniej wyraźny jest tu spadek liczby dni chłodnych (t 0,,0 C). Warszawa Wroc³aw Bia³ystok y = 0,9 x +, y = 0, x +,0 y = x +, R = 0, R = 0, R = 0, t 0 C dni zimne / cold days dni / days lata / years 0 Warszawa Wroc³aw Bia³ystok y = 0, x +, y = 0, x +, y = 0,9 x + 9,0 R = 9 R = 0, R = 9 t 0,,0 C dni ch³odne / cool days 0 dni / days lata / years

5 dni / days Warszawa Wroc³aw Bia³ystok y = 0,9 x +, y = 0, x +,0 y = x +, R = 0, R = 0, R = 0, 0 t,,0 C dni ciep³e / warm days lata / years 0 0 Warszawa Wroc³aw Bia³ystok y = 0, x +, y = 0,9 x +,9 y = x + 9, R = 0, R = 0, R = 0,9 t, C dni gor¹ce / hot days dni / days lata / years Warszawa Wroc³aw Bia³ystok y = 0, x +, y = 0,9 x +, y = x +, R = R = R = t > C dni upalne / very hot days dni / days lata / years Ryc.. Przebieg liczby dni zimnych, chłodnych, ciepłych, gorących i upalnych wraz z trendem w okresie kwiecieńwrzesień w latach 909 na stacjach: Warszawa, Wrocław i Białystok The course of cold, cool, warm, hot and very hot days along with the trends noted for them in the AprilSeptember period at the stations in Warsaw, Wrocław and Białystok over the years 909

6 9 Czesław Koźmiński, Bożena Michalska Wprawdzie współczynniki korelacji r są ujemne, ale ich wartości wahają się, w zależności od regionu, od 0, do 0,, a więc są nieistotne statystycznie. W Polsce zachodniej i południowej, podobnie jak w przypadku dni zimnych, zmniejszanie się liczby dni chłodnych jest istotne statystycznie (ryc. ). Z przebiegu czasowego liczby dni ciepłych (t,,0 C) w latach 909 nie występują żadne istotne zmiany na terenie kraju, poza strefą wybrzeża, gdzie zauważa się istotny i wysoce istotny wzrost tych dni (wartości r od 0,9 do 0,9). W przypadku dni upalnych (t > C) niewielką tendencję wzrostową obserwuje się jedynie w centralnej Wielkopolsce, chociaż E. Cebulak i D. Limanówka (0) wskazują na tendencję rosnącą liczby tych dni w latach 90 na znacznym obszarze kraju, a B. Michalska i A. Mąkosza (0) stwierdzają istotny, dodatni trend dni upalnych na Nizinie Szczecińskiej. W okresie kwiecieńwrzesień średnia liczba dni zimnych waha się od poniżej na Dolnym Śląsku i w Kotlinie Sandomierskiej do ponad w północnej części wybrzeża (ryc. ). Szczególnie duże zróżnicowanie liczby tych dni obserwuje się na Pomorzu (od 0 do ) i Pojezierzu Mazurskim (od 0 do ). Dni zimne występują głównie w kwietniu oraz w maju i we wrześniu, a sporadycznie w czerwcu i sierpniu (tab. ). Przestrzenne zróżnicowanie średniej liczby dni chłodnych jest mniej wyraźne niż wyżej opisanych dni zimnych, ale ich liczba jest od dwóch do trzech razy większa, bowiem w najcieplejszych regionach Polski na Nizinie Śląskiej i w Kotlinie Sandomierskiej notuje się tych dni poniżej w okresie kwiecieńwrzesień, a na północy kraju ponad 0. Przestrzenny rozkład średniej liczby dni ciepłych jest odmienny niż zimnych i chłodnych, gdyż izarytmy biegną raczej południkowo (ryc. ). Najmniej dni ciepłych (poniżej ) występuje w rejonie Raciborza; liczba ta zwiększa się stopniowo ku wschodowi (ponad 0 dni) i północnemu zachodowi (ponad ). Liczba dni gorących kształtuje się średnio od poniżej w strefie wybrzeża Bałtyku do na większości obszaru kraju, gdzie jednocześnie notuje się dużą liczbę godzin ze słońcem (Koźmiński i Michalska, 0). Najwięcej dni gorących nawet do 9 notuje się na Nizinie Śląskiej (tab. ). Przestrzenny rozkład średniej liczby dni upalnych jest zbliżony do wyżej opisanego, ale ich wartości wynoszą od około w pasie północnym do około w Wielkopolsce, na Nizinie Śląskiej i w Kotlinie Sandomierskiej (ryc. ). W środkowej i południowej Polsce dni upalne w okresie 909 występowały co roku, a na pozostałym obszarze ich częstość wyniosła od około 0% w rejonie Łeby i Helu do około 90% na Pojezierzu Pomorskim i Pojezierzu Mazurskim. Spośród analizowanych lat, pod względem liczby dni gorących wyróżnia się rok 0, a dni upalnych 0 (ryc. ). Niemal w całej Polsce, poza częścią zachodnią, liczba dni gorących kształtowała się od 0 do 0, a w pasie równoleżnikowym od Opola po Rzeszów przekroczyła nawet 0. Najmniej dni gorących było na Pomorzu 00 i na wybrzeżu poniżej 0. Z kolei dni upalne najliczniej wystąpiły w 0 r. w Polsce centralnej ich liczba przekroczyła, a lokalnie

7 Tabela. Średnia (śr) i najwyższa () w okresie kwiecieńwrzesień liczba dni z maksymalną temperaturą powietrza według przyjętych przedziałów dla wybranych stacji. Lata 909 The mean and greatest () numbers of days at selected stations with imum air temperatures qualifying for inclusion in the different intervals or categories recognised. Years 909 Stacja Station Liczba dni Number of days C 0,,0 C,,0 C, C > C IV V VI VII VIII IX IV V VI VII VIII IX IV V VI VII VIII IX IV V VI VII VIII IX IV V VI VII VIII IX Białystok 9, 0,, 9,,,,0 0,,0 0, 9, 9, 0,,9 9,0 9,,, 0, 0,,,0 Gorzów Wlkp., 0, 9,,,, 0,, 9,, 0, 0,9, 0,0, 9,9, 9 0,,, 9, Kłodzko,, 0, 0, 0,,,,0,9,,,, 0, 0,,9,0, 9,,0 0, 0,,, Kraków,0 0, 0,,0 0 9,,,,, 0,, 9, 9, 0, 0,, 0,9 0, 0,, 0,,0,, Lublin, 9 0,, 0, 9,, 0,,,,, 0, 9, 9 0,, 0,0 9,,, 0, 0,,, Olsztyn 0, 9 0, 0, 9,,,, 0,,9,0, 9, 0,,,9,, 0,9 0, 0,, 0, Poznań, 0, 0, 0, 9,,,,9, 9,0 9, 9 9, 0, 0,9, 9, 9, 0,, 0 0,,,9, Rzeszów, 0, 0,,0 0,,, 9,9 9,,9 9,,0 0,,,9,,, 0,,,, Suwałki,,,0 9,,,0 9,, 9,,0,0, 9,0 0,,,,,,0 0,, 0, Szczecin, 0, 0,,,0,,,,,, 0,9,,, 9,,9 0, 0,,, Szczecinek 9, 9, 9 0,,,0,, 0 9,,,0, 9 9, 0,, 9,9,,,0 0, 0,,, Toruń, 0, 0, 9,,,, 9 0,, 9 0, 9 0, 9,,, 9,9,, 0,,0,,0 Ustka,, 0,,,,,, 9,,,, 0,,,,9, 0,9 0,, 0, Warszawa, 0, 0, 0,, 0, 9,,0, 9, 0, 9, 9 0,9, 0, 0, 0,, 9 0,,,, Wrocław, 0, 0, 9,,,,0,, 9, 9 9,,9 0, 0,9, 0, 0,,9,0 0,,,, 0,

8 Zmienność liczby dni charakterystycznych w Polsce Dni zimne Cold days 0 Dni ch³odne Cool days Dni ciep³e Warm days Dni gor¹ce Hot days Dni upalne Very hot days Ryc.. Średnia liczba dni zimnych, chłodnych, ciepłych, gorących i upalnych w okresie IVIX, 909 The mean numbers of cold, cool, warm, hot and very hot days in the AprilSeptember period of years 909

9 9 Czesław Koźmiński, Bożena Michalska Dni gor¹ce Hot days 0 Dni upalne Very hot days 0 Ryc.. Liczba dni gorących w 0 i dni upalnych w 0 r. The numbers of hot days in 0 and very hot days in 0 nawet, przewyższając liczbę dni upalnych w całym -leciu (90), rozpatrywanym przez E. Cebulak i D. Limanówkę (0). Mniej dotknięta upałami była północna część kraju poniżej 0, a nad samym morzem liczba dni nie przekroczyła w tym roku (ryc. ). Dni upalne najwcześniej wiosną pojawiały się w pierwszej dekadzie maja w południowo-zachodniej części Polski oraz w górnym odcinku Wisły. Na wschodzie oraz w rejonach podgórskich pierwsze daty pojawiania się dni upalnych przypadały na trzecią dekadę maja, a na północy kraju na pierwszą dekadę czerwca (ryc. ). Najpóźniej latem dni upalne występowały jeszcze po września w centralnej części Wielkopolski i w Kotlinie Sandomierskiej, zaś w północno-wschodniej części kraju w ostatniej pentadzie sierpnia. Coraz częściej pojawiają się dni upalne, w których nocą notuje się minimalną temperaturę powietrza,0 C, co jest bardzo uciążliwe dla organizmu człowieka. Frekwencja lat z takimi nocami wyniosła w okresie 909 od w części północnej do w południowo-zachodniej części kraju. Bardzo dużo takich nocy gorących wystąpiło w Europie podczas fali upałów w 0 r., a w 0 szczególnie w Europie Środkowej (Twardosz, 09). Według K. Piotrowicz (0) główną przyczyną pojawiania się nocy gorących w Krakowie są kierunek adwekcji i napływ zwrotnikowych i polarno-kontynentalnych mas powietrza. W Polsce największe nasilenie ruchu turystycznego notuje się w okresie czerwiecsierpień, szczególnie na wybrzeżu Bałtyku i w górach oraz na Pojezierzu Pomorskim i Pojezierzu Mazurskim (Lijewski i inni, 0). W związku z tym opracowano procentowy udział dni charakterystycznych w ogólnej liczbie dni od czerwca do sierpnia właśnie dla tego okresu. Najczęściej występują dni ciepłe od % na Dolnym Śląsku do % na obydwu Pojezierzach i ponad %

10 Zmienność liczby dni charakterystycznych w Polsce 99 0 V IX IX VIII V IX IX 0 V A V V 0 V V B IX IX IX IX Ryc.. Najwcześniejsze wiosną (A) i najpóźniejsze latem (B) daty występowania dni upalnych (t >0 C) w latach 909 The earliest spring (A) and latest summer (B) dates of occurrence of very hot days (t >0 C) in the years 909 w zachodniej części wybrzeża Bałtyku (ryc. ). Znacznie mniejszy udział mają dni gorące od % na wybrzeżu (od Ustki po Hel) do % na Nizinie Śląskiej i w Kotlinie Sandomierskiej. Dni upalne zdarzają się rzadko od % na północy kraju do ponad % w rejonie Wrocławia i Opola. Odwrotny do wyżej opisanego przestrzenny rozkład wykazują dni chłodne, których udział kształtuje się od % w rejonie Poznania i Wrocławia oraz Sandomierza i Rzeszowa do ponad % w północnej części wybrzeża Bałtyku (ryc. ). Spośród opisywanych obszarów kraju, Pomorze wyróżnia się największym przestrzennym gradientem udziału dni charakterystycznych w ogólnej liczbie dni w okresie od czerwca do sierpnia. Na rycinie przedstawiono procentowy udział dni charakterystycznych w całym półroczu ciepłym dla wybranych stacji meteorologicznych reprezentujących różne regiony klimatyczne kraju. Procentowy udział dni zimnych i chłodnych w ogólnej liczbie dni maleje w miarę przemieszczania się z północy na południe, wzrasta zaś udział dni gorących. Dni upalnych najwięcej jest w południowo-zachodniej części kraju, zaś najmniejszą zmienność występowania dni charakterystycznych między stacjami wykazują dni ciepłe od 0% w Opolu do % w Suwałkach. Udział pozostałych (nieanalizowanych w pracy) dni półrocza ciepłego, w których maksymalne temperatury powietrza zawierały się w przedziałach,,0 C i,,0 C, wahał się od % w Opolu i Rzeszowie do % w Szczecinku (ryc. ). Z analizy maksymalnej temperatury powietrza, C i powyżej C w kolejnych dniach od kwietnia do września wynika, że dni gorące najczęściej występowały od czerwca do sierpnia, a upalne od lipca do sierpnia. Te ostatnie notowano głównie jako pojedyncze dni (zwłaszcza na wybrzeżu Bał-

11 00 Czesław Koźmiński, Bożena Michalska 0 Dni ch³odne Cool days Dni ciep³e Warm days Dni gor¹ce Hot days Dni upalne Very hot days Ryc.. Procentowy udział dni chłodnych, ciepłych, gorących i upalnych w stosunku do ogólnej liczby dni lata (VIVIII). Lata 909 The percentage contribution among all summer (JuneAugust) days in the years 909 made by days classed as cool, warm, hot and very hot tyku) lub w ciągach -dniowych. Razem stanowią one ponad 0% ogólnej liczby dni upalnych od czerwca do sierpnia. Fale upałów (t > C) trwające i więcej dni pojawiały się w lecie z reguły w centralnej i południowej części kraju, z częstością od do, a lokalnie nawet przypadków, a bardzo rzadko w strefie wybrzeża około przypadki. Dni upalne cechuje większe zróżnicowanie pod względem przestrzennego występowania aniżeli pod względem wysokości temperatury powietrza. Na przykład przeciętna (909) intensywność dni upalnych w czerwcu wyniosła w Suwałkach,0, a w Poznaniu,0 C. Jeszcze mniejsze różnice miały miejsce w lipcu i sierpniu odpowiednio, C i, C

12 Zmienność liczby dni charakterystycznych w Polsce 0 zimne / cold ch³odne / cool ciep³e / warm gor¹ce / hot upalne / very hot pozosta³e / remaining Ustka Suwa³ki Szczecinek Poznañ Warszawa Opole K³odzko Rzeszów % Ryc.. Procentowy udział dni charakterystycznych w stosunku do ogólnej liczby dni w okresie kwiecieńwrzesień. Lata 909 The percentage contribution among all warm half-year (AprilSeptember) days in the years 909 made by days assigned to the different thermal categories oraz,0 i,9 C. W okresie badanych lat -dniowe i dłuższe fale upałów zdarzały się już bardzo rzadko, od do przypadków (tab. ). W 99 r. wystąpiły -dniowe upały, np. w Rzeszowie od lipca do sierpnia, a -dniowe, jak np. w Lublinie, od lipca do sierpnia. W 0 r. w Opolu od 0 lipca podczas fali upałów średnia dobowa temperatura powietrza wyniosła C. Ryc.. Ogólna liczba dni z temperaturą maksymalną C w latach 909 Total numbers of days in the years 909 with imum temperature C

13 0 Czesław Koźmiński, Bożena Michalska Tabela. Liczba sekwencji dni upalnych trwających:,,,,, i > dni w okresie czerwiecsierpień, 909 Numbers of -, -, -, -, -, - or >-day periods in the very hot category, JuneAugust in the years 909 Stacja Station Sekwencje - i więcej -dniowe / Sequences of and more days > Ogółem / Total Białystok Chojnice Gorzów Wlkp. 9 Kalisz 0 0 Kielce 9 9 Kłodzko 0 Koło 9 Kołobrzeg 9 Kraków Lublin Łódź Mława Nowy Sącz 0 Olsztyn Opole Poznań Rzeszów Siedlce 0 Suwałki 0 Szczecin Świnoujście Toruń 9 9 Ustka Warszawa 0 Wrocław 9 0 Zielona Góra 0 M. Kuchcik (0), posługując się temperaturą pozorną stwierdziła, że fale upałów w Polsce mogą trwać od do dni. W czasie występowania upałów notuje się także temperaturę maksymalną,0 C (ryc. ). Największa uciążliwość dla organizmu człowieka z tytułu pojawiania się tak wysokiej temperatury miała miejsce w środkowej części kraju, gdzie zanotowano ponad przypadków, a w rejonie Opola nawet. W północnej i wschodniej części kraju wystąpiło

14 Zmienność liczby dni charakterystycznych w Polsce 0 od do przypadków. Absolutnie najwyższa maksymalna temperatura powietrza w badanym okresie wyniosła 9, C na stacji w Rzeszowie w dniu sierpnia 99 r. Przeprowadzona analiza częstości występowania i czasu trwania dni upalnych dała podstawę do wydzielenia na obszarze kraju trzech stref uciążliwości (ryc. ). Strefa I o małej uciążliwości, obejmuje północną część Polski, gdzie co najmniej trzydniowe fale upałów pojawiają się raz na 0 lat na wybrzeżu i dwa razy na 0 lat w pozostałej części tej strefy; Strefa II o średniej uciążliwości, obejmuje południową część Pomorza, Pojezierze Mazurskie i wschodnią część Polski oraz Pogórze Karpackie i Przedgórze Sudeckie; fale upałów notowane są tu od do razy na 0 lat; Strefa III o dużej uciążliwości, zajmuje środkową i południowo-zachodnią część kraju, gdzie trzydniowe i dłuższe fale upałów występują w latach na 0. W strefie tej mogą pojawiać się upały trwające nawet 0 i więcej dni. Najwyższa temperatura podczas trwania fali upałów może przekroczyć,0 C. II I II II III II II II Uci¹ liwoœæ: Burden: ma³a / small œrednia / medium du a / great Ryc.. Strefy uciążliwości z tytułu występowania fal upałów trwających co najmniej dni Zones deemed to have burdensome weather on account of the occurrence there of heatwaves of at least days duration Podsumowanie W półroczu ciepłym (IVIX) stwierdzono dodatni, wysoce istotny statystycznie w południowej i zachodniej części kraju, a na pozostałym obszarze istotny trend liczby dni gorących (t, C). Liczba dni zimnych (t C) wykazuje w północnej i środkowej części kraju wysoce istotny

15 0 Czesław Koźmiński, Bożena Michalska trend ujemny, a w południowo-wschodniej tylko istotny, zaś liczba dni chłodnych (t 0,,0 C) zmniejsza się istotnie w południowych i zachodnich rejonach kraju. Nie stwierdzono wyraźnych zmian liczby dni ciepłych i upalnych. W badanych latach 909 dni upalne (t > C) najwcześniej pojawiały się w pierwszej dekadzie maja, a pod koniec lata występowały jeszcze w drugiej dekadzie września. Spośród pięciu rozpatrywanych przedziałów maksymalnej temperatury powietrza, w okresie od kwietnia do września najczęściej notowano dni ciepłe średnio od około do, a następnie dni gorące od około do, przy dużym przestrzennym ich zróżnicowaniu na Pomorzu. Najrzadziej notowano dni upalne średnio od do, przy czym w niektórych latach (99, 0) ich maksymalna liczba wynosiła od do. Dni zimnych występuje na terenie kraju średnio od do, głównie w kwietniu, a w strefie wybrzeża również w maju. W porównaniu do dni zimnych, dni chłodnych notuje się razy więcej. Latem duży udział dni ciepłych w ogólnej liczbie dni stwarza dobre warunki do rekreacji i turystyki na Pojezierzu Pomorskim i Pojezierzu Mazurskim (od 0 do %) oraz na wybrzeżu (od do 0%), a mniej dogodne w środkowej i południowo-zachodniej części kraju (poniżej %). Na tych ostatnich obszarach czynnikiem ograniczającym wypoczynek i pracę na otwartej przestrzeni mogą być dni gorące, których udział wynosi od do około %, zwłaszcza, gdy w tych dniach ma miejsce intensywne napromieniowanie. Dni upalne są uciążliwe dla organizmu człowieka w środkowo-zachodniej części kraju, gdzie ich udział wynosi od do około %, a w strefie wybrzeża %. W półroczu ciepłym dni gorące najczęściej występują od czerwca do sierpnia, a upalne od lipca do sierpnia. Z uwagi na częstość trzydniowych i dłuższych fal upałów oraz procentowy udział dni upalnych w ogólnej liczbie dni w okresie czerwiecsierpień, wydzielono na terenie kraju strefy uciążliwości dla organizmu człowieka od małej do dużej. W świetle uzyskanych wyników stwierdza się polepszanie warunków termicznych do rekreacji w półroczu ciepłym na wybrzeżu oraz na Pojezierzu Pomorskim i Pojezierzu Mazurskim, a wzrost uciążliwości w środkowozachodniej i południowej części kraju. Piśmiennictwo Błażejczyk K., 0, Bioklimatyczne uwarunkowania rekreacji i turystyki w Polsce, Prace Geograficzne, IGiPZ PAN, 9, Warszawa. Bogucki J., Dąbrowska A., Tyczka S., Wnuk B., 999, Biometeorologia turystyki i rekreacji, Seria: Podręczniki,, AWF, Poznań. Boksa V.G., Boguckij B.V., 9, Klimatoterapia (rukovodstvo dla vracej), Izd. Zdorove, Kiev.

16 Zmienność liczby dni charakterystycznych w Polsce 0 Brazdil R., Budikova., Auer I., Bohm R., Cegnar T., Fasko P., Lapin M., Gajic-Capka M., Zaninovic K., Kolewa K., Niedźwiedź T., Ustrnul Z., Szalai S., Weber R.O., 99, Trends of imum and minimum daily temperatures in central and southeastern Europe, International Journal of Climatology,, s.. Brunetti M., Bufoni L., Mangeri M., Nanni T., 00, Trends of minimum and imum daily temperatures in Italy from to 99, Theoretical and Applied Climatology,, s.. Cebulak E., Limanówka D., 0, Dni z ekstremalnymi temperaturami powietrza, [w:] K. Piotrowicz, R. Twardosz (red.), Wahania klimatu w różnych skalach przestrzennych i czasowych, Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej, UJ, Kraków, s. 9. Cegnar T., Matzarakis A., 0, Trends of thermal bioclimate and their aplication for tourism in Slovenia, [w:] Matzarakis A., De Freitas C.R., Scott D. (red.) Advances in Tourism Climatology, Berichte des Meteorologischen Institutes der Universtat Freiburg,, s.. Kossowska-Cezak D., Martyn D., Olszewski K., Kopacz-Lembowicz M., 00, Meteorologia i klimatologia. Pomiary, obserwacje, opracowania, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa-Łódź. Kozłowska-Szczęsna T., Krawczyk B., Kuchcik M., 0, Wpływ środowiska atmosferycznego na zdrowie i samopoczucie człowieka, Monografie IGiPZ PAN,, Warszawa. Koźmiński C., Michalska B., 0, Zmienność liczby dni gorących i upalnych oraz odczucia cieplne w strefie polskiego wybrzeża Bałtyku, Acta Agrophysica PAN, Lublin,,, s.., 0, Usłonecznienie w Polsce, AR w Szczecinie, Uniwersytet Szczeciński, Szczecin. Kuchcik M., 0, Fale upałów w Polsce w latach 990, Przegląd Geograficzny,,, s. 9. Lijewski T., Mikołowski B., Wyrzykowski J., 0, Geografia turystyki Polski, PWE, Warszawa. Matzarakis A., Mayer H., 99, The extreme heat wave in Athens in July 9 from the point of view of human biometeorology, Atmospheric Environment, B,, s.. Michalska B., Mąkosza A., 0, Warunki biotermiczne na Nizinie Szczecińskiej podczas lata w roku 0 na tle sezonów letnich 9990 i 00, Balneologia Polska, (09), s. 9. Piotrowicz K., 0, Wieloletnie zróżnicowanie liczby nocy gorących w Krakowie, Wahania klimatu w różnych skalach przestrzennych i czasowych, Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej, UJ, Kraków, s. 9. Twardosz R., 09, Fale niezwykłych upałów w Europie na początku XXI wieku, Balneologia Polska, (). Ustrnul Z., Czekierda D., 0, Ekstremalne wartości temperatury powietrza w Polsce w drugiej połowie XX wieku na tle warunków cyrkulacyjnych, Wiadomości IMGW- Warszawa,,, s.. [Wpłynęło: czerwiec; poprawiono: listopad 0 r.]

17 0 Czesław Koźmiński, Bożena Michalska CZESŁAW KOŹMIŃSKI, BOŻENA MICHALSKA VARIABILITY IN THE NUMBERS OF COLD, COOL, WARM, HOT, AND VERY HOT DAYS IN POLAND IN THE APRILSEPTEMBER PERIOD The work described here referred to imum -hour air temperatures in the warm (AprilSeptember) half-years of years 909 inclusive, as recorded at meteorological stations of Poland s Institute of Meteorology and Water Management (IMGW). On the basis of their temperatures, days in the above period were categorised as cold (t 0.0 C), cool (t 0..0 C), warm (t..0 C), hot (t.0.0 C) or very hot (t >0.0 C), and calculations were then made of the mean and imum numbers of such days in warm half-year periods and summers (June-August inclusive). The earliest and latest dates of occurrence of very hot days were noted, as were incidences of heatwaves, i.e. periods of or more consecutive days in the very hot category. A search was further made for instances of heatwaves defined in this way coinciding with minimum temperatures of,0 C, since this circumstance has a marked effect in making heatwaves still more burdensome. Days assigned to the different categories were assessed spatially, as well as temporally, zones capable of generating weather particularly burdensome for the human organism being identified by reference to the prevalence of three-day or longer heatwaves, as well as the percentage of all summer days assignable to the very hot category. thermal characterisation of days, trends, temporal and spatial break down of data, heatwaves, burdens imposed by weatherthe material for the study took the form of data on imum -hour air temperatures in the warm (AprilSeptember) half-year, as gathered over the period 909 at of the weather stations run by Poland s Institute of Meteorology and Water Management (IMGW). The numbers of days characteristic of different descriptions were noted with cold implying t 0.0 C, cool (t 0..0 C), warm (t..0 C), hot (.0 C) and very hot (t >0.0 C). Mean and imum numbers of such days were determined, along with any possible trends across the multiannual period, and contributions made by the different categories in relation to the total number of days in summer (JuneAugust) and in the entire warm half-year (AprilSeptember). In the case of very hot days, the earliest dates of occurrence in spring and the latest in summer were identified, as were sequences of days of different durations and incidences with minimum temperature.0 o C (since such circumstances increase the burdensome nature of heatwaves). Where the warm half-year as a whole was concerned, the southern and western parts of Poland have been subject to a positive trend for hot days (t.0.0 C) that can be regarded as highly significant statistically. The corresponding trend noted for the rest of the country achieved significant status. In turn, numbers of cold days (t 0.0 C) are characterised by a negative trend that proves highly significant for northern and central parts, and significant for the south-east. Where numbers of cool days (t 0..0 C) are concerned, there has been a significant decrease in the south and west. No distinct changes for numbers of warm or very hot days were to be observed. Over the analysed (909) period, very hot days (t >0.0 C) appeared at the earliest in the first third of May and at the latest in the second third of September.

18 Zmienność liczby dni charakterystycznych w Polsce 0 Among the five discussed categories or intervals for imum air temperature in the AprilSeptember period, it was warm days that were observed most frequently on average from to times, as followed by hot days, of which there are some to (differences being particularly marked in the Pomerania region). Very hot days were recorded least frequently on average just to times, though there were some years (99, 0) in which imum numbers ranged from to days. Cold days occur nationwide some times in the warm half-year, though primarily just in April, though also in May along the coast. Days in the different categories were thus assessed from both the temporal and spatial points of view. Analysis of the frequency of occurrence of heatwaves lasting three days or more and on percentage contributions to the total number of days in summer offered a basis for identifying three zones across Poland in which weather could be considered burdensome to the human organism. Overall, the results obtained imply improved (improving) thermal conditions for recreation in the warm half-year along the Polish coast and in the Pomeranian and Mazurian Lakelands. On the more negative side, heat has been becoming more burdensome in the west central and southern parts of Poland.

19

DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ (1971-1995)

DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ (1971-1995) Słupskie Prace Geograficzne 2 2005 Dariusz Baranowski Instytut Geografii Pomorska Akademia Pedagogiczna Słupsk DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ

Bardziej szczegółowo

Klimatyczne uwarunkowania rozwoju turystyki na Pomorzu Środkowym The climatic conditions of tourism development in Central Pomerania

Klimatyczne uwarunkowania rozwoju turystyki na Pomorzu Środkowym The climatic conditions of tourism development in Central Pomerania Eliza KALBARCZYK, Robert KALBARCZYK Katedra Meteorologii i Klimatologii, Akademia Rolnicza w Szczecinie Department of Meteorology and Climatology, Agricultural University in Szczecin Klimatyczne uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

Zmienność liczby dni termoneutralnych w strefie polskiego wybrzeża Bałtyku

Zmienność liczby dni termoneutralnych w strefie polskiego wybrzeża Bałtyku Przegląd Geograficzny, 201,, 1, s. 12-13 PRZEGLĄD GEOGRAFICZNY 201,, 1, s. 12-13 Zmienność liczby dni termoneutralnych w strefie polskiego wybrzeża Bałtyku Variability in the number of thermoneutral days

Bardziej szczegółowo

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS FOLIA GEOGRAPHICA PHYSICA 3, 1998 Danuta Limanówka ZMIENNOŚĆ WARUNKÓW TERMICZNYCH WYBRANYCH MIAST POLSKI CHANGES OF THE THERMAL CONDmONS IN THE SELECTED POLISH CITIES Opracowanie

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ASPEKTY BIOKLIMATU SZCZECINA. Selected aspects of the bioclimate of Szczecin

WYBRANE ASPEKTY BIOKLIMATU SZCZECINA. Selected aspects of the bioclimate of Szczecin Prace i Studia Geograficzne 2011, T. 47, ss. 293 300 Marek Chabior Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie, Wydział Nauk o Żywności i Rybactwa, Katedra Ekologii Hydrosfery i Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

Występowanie niesprzyjających warunków termicznych dla uprawiania turystyki aktywnej na Lubelszczyźnie

Występowanie niesprzyjających warunków termicznych dla uprawiania turystyki aktywnej na Lubelszczyźnie DOI: 10.2478/v10066-011-0015-y A N N A L E S U N I V E R S I TAT I S M A R I A E C U R I E - S K Ł O D O W S K A L U B L I N P O L O N I A VOL. LXVI, 2 SECTIO B 2011 Wydział Nauk o Ziemi i Gospodarki Przestrzennej,

Bardziej szczegółowo

WIATRY SILNE NA POLSKIM WYBRZEŻU MORZA BAŁTYCKIEGO. Strong winds on Poland s Baltic Sea Coast

WIATRY SILNE NA POLSKIM WYBRZEŻU MORZA BAŁTYCKIEGO. Strong winds on Poland s Baltic Sea Coast Prace i Studia Geograficzne 2011, T. 47, ss. 197 204 Katarzyna Tarnowska Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, Zakład Klimatologii 00 927 Warszawa, ul. Krakowskie Przedmieście

Bardziej szczegółowo

WYSTĘPOWANIE UCIĄśLIWYCH WARUNKÓW POGODOWYCH W POLSCE PÓŁNOCNO-WSCHODNIEJ W LATACH 1991-2000. Ewa Dragańska, Iwona Cymes

WYSTĘPOWANIE UCIĄśLIWYCH WARUNKÓW POGODOWYCH W POLSCE PÓŁNOCNO-WSCHODNIEJ W LATACH 1991-2000. Ewa Dragańska, Iwona Cymes Acta Agrophysica, 2007, 10(3), 543-552 WYSTĘPOWANIE UCIĄśLIWYCH WARUNKÓW POGODOWYCH W POLSCE PÓŁNOCNO-WSCHODNIEJ W LATACH 1991-2000 Ewa Dragańska, Iwona Cymes Katedra Meteorologii i Klimatologii, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Instytut Geografii, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy Institute of Geography, Kazimierz Wielki University of Bydgoszcz

Instytut Geografii, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy Institute of Geography, Kazimierz Wielki University of Bydgoszcz Przegląd Naukowy Inżynieria i Kształtowanie Środowiska nr 67, 2015: 67 78 (Prz. Nauk. Inż. Kszt. Środ. 67, 2015) Scientific Review Engineering and Environmental Sciences No 67, 2015: 67 78 (Sci. Rev. Eng.

Bardziej szczegółowo

Zmiany wieloletnie liczby termicznych dni charakterystycznych w warszawie ( 1951 2010 ) Urszula Kossowska-Cezak

Zmiany wieloletnie liczby termicznych dni charakterystycznych w warszawie ( 1951 2010 ) Urszula Kossowska-Cezak Prace Geograficzne, zeszyt 136 Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ Kraków 2014, 9 30 doi: 10.4467/20833113PG.14.001.1639 Zmiany wieloletnie liczby termicznych dni charakterystycznych w warszawie

Bardziej szczegółowo

Częstość występowania poszczególnych odczuć cieplnych w Lublinie i w Lesku na podstawie temperatury odczuwalnej (STI) w latach 1991-2005

Częstość występowania poszczególnych odczuć cieplnych w Lublinie i w Lesku na podstawie temperatury odczuwalnej (STI) w latach 1991-2005 Krajobrazy rekreacyjne kształtowanie, wykorzystanie, transformacja. Problemy Ekologii Krajobrazu t. XXVII. 371-377. Częstość występowania poszczególnych odczuć cieplnych w Lublinie i w Lesku na podstawie

Bardziej szczegółowo

CYKLICZNE ZMIANY MIEJSKIEJ WYSPY CIEPŁA W WARSZAWIE I ICH PRZYCZYNY. Cyclic changes of the urban heat island in Warsaw and their causes

CYKLICZNE ZMIANY MIEJSKIEJ WYSPY CIEPŁA W WARSZAWIE I ICH PRZYCZYNY. Cyclic changes of the urban heat island in Warsaw and their causes Prace i Studia Geograficzne 2011, T. 47, ss. 409 416 Maria Stopa-Boryczka, Jerzy Boryczka, Jolanta Wawer, Katarzyna Grabowska Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, Zakład Klimatologii

Bardziej szczegółowo

Wiosna, wiosna. Autor: Dominik Kasperski

Wiosna, wiosna. Autor: Dominik Kasperski Wiosna, wiosna Autor: Dominik Kasperski Abstract Presentation briefly describes the terminology used in the analysis. Next, data about March and April are presented in context of definitions of the spring.

Bardziej szczegółowo

Wybrane parametry bioklimatu Białowieży The selected parameters of bioclimate in Białowieża

Wybrane parametry bioklimatu Białowieży The selected parameters of bioclimate in Białowieża Aluna BIOKLIMATOLOGIA Wybrane parametry bioklimatu Białowieży The selected parameters of bioclimate in Białowieża Elżbieta Radzka Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny, Pracownia Agrometeorologii i Podstaw

Bardziej szczegółowo

SPITSBERGEN HORNSUND

SPITSBERGEN HORNSUND Polska Stacja Polarna Instytut Geofizyki Polska Akademia Nauk Polish Polar Station Institute of Geophysics Polish Academy of Sciences BIULETYN METEOROLOGICZNY METEOROLOGICAL BULLETIN SPITSBERGEN HORNSUND

Bardziej szczegółowo

POGODA UPALNA W POZNANIU W LATACH 1980-2011 THE HEAT WEATHER IN POZNAŃ IN THE YEARS 1980-2011

POGODA UPALNA W POZNANIU W LATACH 1980-2011 THE HEAT WEATHER IN POZNAŃ IN THE YEARS 1980-2011 Słupskie Prace Geograficzne 9 2012 Arkadiusz Marek Tomczyk Uniwersytet im. Adama Mickiewicza Poznań POGODA UPALNA W POZNANIU W LATACH 1980-2011 THE HEAT WEATHER IN POZNAŃ IN THE YEARS 1980-2011 Zarys treści:

Bardziej szczegółowo

3. Warunki hydrometeorologiczne

3. Warunki hydrometeorologiczne 3. WARUNKI HYDROMETEOROLOGICZNE Monitoring zjawisk meteorologicznych i hydrologicznych jest jednym z najważniejszych zadań realizowanych w ramach ZMŚP. Właściwe rozpoznanie warunków hydrometeorologicznych

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ZMIENNOŚCI WARUNKÓW PLUWIOTERMICZNYCH OD KWIETNIA DO LIPCA W OKOLICACH KRAKOWA (1961-1990)

ANALIZA ZMIENNOŚCI WARUNKÓW PLUWIOTERMICZNYCH OD KWIETNIA DO LIPCA W OKOLICACH KRAKOWA (1961-1990) Acta Agrophysica, 2009, 13(2), 505-521 ANALIZA ZMIENNOŚCI WARUNKÓW PLUWIOTERMICZNYCH OD KWIETNIA DO LIPCA W OKOLICACH KRAKOWA (1961-1990) Barbara Ścigalska, Bernadetta Łabuz Katedra Ogólnej Uprawy Roli

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE NR 12 (84) AKADEMII MORSKIEJ Szczecin 2007

ZESZYTY NAUKOWE NR 12 (84) AKADEMII MORSKIEJ Szczecin 2007 ISSN 1733-8670 ZESZYTY NAUKOWE NR 12 (84) AKADEMII MORSKIEJ Szczecin 2007 WYDZIAŁ INŻYNIERYJNO-EKONOMICZNY TRANSPORTU Anna Białas Motyl Przewozy ładunków transportem śródlądowym i praca przewozowa w krajach

Bardziej szczegółowo

Wpływ czynników atmosferycznych na zmienność zużycia energii elektrycznej Influence of Weather on the Variability of the Electricity Consumption

Wpływ czynników atmosferycznych na zmienność zużycia energii elektrycznej Influence of Weather on the Variability of the Electricity Consumption Wpływ czynników atmosferycznych na zmienność zużycia energii elektrycznej Influence of Weather on the Variability of the Electricity Consumption Wojciech Zalewski Politechnika Białostocka, Wydział Zarządzania,

Bardziej szczegółowo

Co mówią wieloletnie serie obserwacji meteorologicznych na temat zmian klimatu w Europie?

Co mówią wieloletnie serie obserwacji meteorologicznych na temat zmian klimatu w Europie? Co mówią wieloletnie serie obserwacji meteorologicznych na temat zmian klimatu w Europie? Robert TWARDOSZ Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytet Jagielloński Współczesny monitoring klimatu

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA WARUNKÓW BIOKLIMATYCZNYCH KARKONOSZY Z PUNKTU WIDZENIA RÓŻNYCH FORM TURYSTYKI I REKREACJI

CHARAKTERYSTYKA WARUNKÓW BIOKLIMATYCZNYCH KARKONOSZY Z PUNKTU WIDZENIA RÓŻNYCH FORM TURYSTYKI I REKREACJI PRACE GEOGRAFICZNE, zeszyt 120 Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ Kraków 2008 Bartłomiej Miszuk CHARAKTERYSTYKA WARUNKÓW BIOKLIMATYCZNYCH KARKONOSZY Z PUNKTU WIDZENIA RÓŻNYCH FORM TURYSTYKI

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA WARUNKÓW METEOROLOGICZNYCH W REJONIE DOŚWIADCZEŃ ŁĄKOWYCH W FALENTACH

CHARAKTERYSTYKA WARUNKÓW METEOROLOGICZNYCH W REJONIE DOŚWIADCZEŃ ŁĄKOWYCH W FALENTACH WODA-ŚRODOWISKO-OBSZARY WIEJSKIE 2006: t. 6 z. specj. (17) WATER-ENVIRONMENT-RURAL AREAS s. 15 22 www.imuz.edu.pl Instytut Melioracji i Użytków Zielonych w Falentach, 2006 CHARAKTERYSTYKA WARUNKÓW METEOROLOGICZNYCH

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN POLONIA

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN POLONIA ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN POLONIA VOL. LXVIII (2) SECTIO E 2013 Katedra Meteorologii i Klimatologii Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie pl. Łódzki 1, 10-957 Olsztyn e-mail:

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

WIELOLETNIA ZMIENNOŚĆ OKRESU BEZPRZYMROZKOWEGO W POLSCE W LATACH 1951 2006. Variability of frost-free season in Poland in the period 1951 2006

WIELOLETNIA ZMIENNOŚĆ OKRESU BEZPRZYMROZKOWEGO W POLSCE W LATACH 1951 2006. Variability of frost-free season in Poland in the period 1951 2006 Prace i Studia Geograficzne 2011, T. 47, ss. 77 86 Zuzanna Bielec-Bąkowska*, Katarzyna Piotrowicz** WIELOLETNIA ZMIENNOŚĆ OKRESU BEZPRZYMROZKOWEGO W POLSCE W LATACH 1951 2006 Variability of frost-free

Bardziej szczegółowo

Klimat w Polsce oraz analiza programów działań pod kątem zmian klimatu do 2015r.

Klimat w Polsce oraz analiza programów działań pod kątem zmian klimatu do 2015r. załącznik 3. Klimat w Polsce oraz analiza programów działań pod kątem zmian klimatu do 2015r. Rozkład przestrzenny temperatury powietrza na obszarze Polski Zaznacza się ogólna tendencja spadku średniej

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA URBANISTYCZNE MIEJSKIEJ WYSPY CIEPŁA W WARSZAWIE I JEJ WPŁYW NA JAKOŚĆ ŻYCIA MIESZKAŃCÓW

UWARUNKOWANIA URBANISTYCZNE MIEJSKIEJ WYSPY CIEPŁA W WARSZAWIE I JEJ WPŁYW NA JAKOŚĆ ŻYCIA MIESZKAŃCÓW UWARUNKOWANIA URBANISTYCZNE MIEJSKIEJ WYSPY CIEPŁA W WARSZAWIE I JEJ WPŁYW NA JAKOŚĆ ŻYCIA MIESZKAŃCÓW Magdalena Kuchcik Krzysztof Błażejczyk Paweł Milewski Jakub Szmyd PLAN WYSTĄPIENIA Co to jest Miejska

Bardziej szczegółowo

Sieć monitoringu miejskiej wyspy ciepła w Warszawie Zróżnicowanie mikroklimatyczne wybranych osiedli

Sieć monitoringu miejskiej wyspy ciepła w Warszawie Zróżnicowanie mikroklimatyczne wybranych osiedli Sieć monitoringu miejskiej wyspy ciepła w Warszawie Zróżnicowanie mikroklimatyczne wybranych osiedli Magdalena Kuchcik i Paweł Milewski oraz Krzysztof Błażejczyk i Jakub Szmyd IGiPZ PAN This project is

Bardziej szczegółowo

Budownictwo mieszkaniowe w województwie lubelskim w 2012 roku

Budownictwo mieszkaniowe w województwie lubelskim w 2012 roku OPRACOWANIA SYGNALNE Lublin, czerwiec 2013 r. Kontakt: SekretariatUSLUB@stat.gov.pl Tel. 81 533 20 51, fax 81 533 27 61 Internet: http://www.stat.gov.pl/urzedy/lublin Budownictwo mieszkaniowe w województwie

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE. Lublin, czerwiec 2015 r.

URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE. Lublin, czerwiec 2015 r. URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE Lublin, czerwiec 2015 r. Kontakt: SekretariatUSLUB@stat.gov.pl tel. 81 533 20 51, fax 81 533 27 61 Internet: http://lublin.stat.gov.pl Budownictwo mieszkaniowe

Bardziej szczegółowo

ZMIANA STRUKTURY STANÓW POGÓD WRAZ Z ODDALANIEM SIĘ OD BRZEGÓW POŁUDNIOWEGO BAŁTYKU W GŁĄB LĄDU

ZMIANA STRUKTURY STANÓW POGÓD WRAZ Z ODDALANIEM SIĘ OD BRZEGÓW POŁUDNIOWEGO BAŁTYKU W GŁĄB LĄDU Prace i Studia Geograficzne 2011, T. 47, ss. 169 177 Jacek Ferdynus Akademia Morska w Gdyni, Wydział Nawigacyjny, Katedra Meteorologii i Oceanografii Nautycznej 81 374 Gdynia, ul. Sędzickiego 19 e-mail:

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA ZWIERZĄT ŁOWNYCH W POLSCE 2 0 1 3

SYTUACJA ZWIERZĄT ŁOWNYCH W POLSCE 2 0 1 3 Stacja Badawcza PZŁ Czempiń SYTUACJA ZWIERZĄT ŁOWNYCH W POLSCE 2 1 3 Opracowanie prezentuje informacje o pozyskaniu ważniejszych gatunków zwierzyny w sezonie łowieckim oraz ich liczebności w 213 roku,

Bardziej szczegółowo

Ocena aktualnej i prognozowanej sytuacji meteorologicznej i hydrologicznej na okres 24.07-28.07.2015r.

Ocena aktualnej i prognozowanej sytuacji meteorologicznej i hydrologicznej na okres 24.07-28.07.2015r. Warszawa, dn.24.07.2015 Ocena aktualnej i prognozowanej sytuacji meteorologicznej i hydrologicznej na okres 24.07-28.07.2015r. wg stanu na godz. 14:00 dnia 24.07.2015 r. 1. Prognoza pogody dla Polski na

Bardziej szczegółowo

Zróżnicowanie warunków termicznych

Zróżnicowanie warunków termicznych Katarzyna Piotrowicz Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytet Jagielloński Zróżnicowanie warunków termicznych sezonu grzewczego w krakowie Wstęp Wielkość zużycia energii cieplnej na ogrzewanie

Bardziej szczegółowo

Competent authorities in Poland in the field of recognition of qualifications

Competent authorities in Poland in the field of recognition of qualifications LEKARZ DENTYSTA A) Instytucje właściwe w Polsce w zakresie uznawania kwalifikacji Competent authorities in Poland in the field of recognition of qualifications B) Instytucje właściwe w zakresie wystawiania

Bardziej szczegółowo

CZĘSTOŚĆ OKRESÓW PRZECIĘTNYCH, SUCHYCH I WILGOTNYCH W SŁUPSKU THE FREQUENCY OF AVERAGE, DRY AND WET PERIODS IN SŁUPSK

CZĘSTOŚĆ OKRESÓW PRZECIĘTNYCH, SUCHYCH I WILGOTNYCH W SŁUPSKU THE FREQUENCY OF AVERAGE, DRY AND WET PERIODS IN SŁUPSK Sł upskie Prace Geograficzne 7 200 Małgorzata Kirschenstein Dariusz Baranowski Akademia Pomorska Słupsk CZĘSTOŚĆ OKRESÓW PRZECIĘTNYCH, SUCHYCH I WILGOTNYCH W SŁUPSKU THE FREQUENCY OF AVERAGE, DRY AND WET

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

WPŁYW BUDOWY DZIELNICY MIESZKANIOWEJ URSYNÓW NA KLIMAT LOKALNY

WPŁYW BUDOWY DZIELNICY MIESZKANIOWEJ URSYNÓW NA KLIMAT LOKALNY WODA-ŚRODOWISKO-OBSZARY WIEJSKIE 2005: t. 5 z. specj. (14) WATER-ENVIRONMENT-RURAL AREAS s. 261 273 www.imuz.edu.pl Instytut Melioracji i Użytków Zielonych w Falentach, 2005 WPŁYW BUDOWY DZIELNICY MIESZKANIOWEJ

Bardziej szczegółowo

Korzystanie z telefonów komórkowych przez kierujących pojazdami w Polsce w 2015 roku

Korzystanie z telefonów komórkowych przez kierujących pojazdami w Polsce w 2015 roku Korzystanie z telefonów komórkowych przez kierujących pojazdami w Polsce w 2015 roku I Sesja pomiarowa Wydawca: Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Sekretariat Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego

Bardziej szczegółowo

Za kołem podbiegunowym. O 12UTC notowano 30.5 C w Kevo (69 45 N), 29.7 C w Tanabru (70 12 N), 29.2 C było w Karasjok.

Za kołem podbiegunowym. O 12UTC notowano 30.5 C w Kevo (69 45 N), 29.7 C w Tanabru (70 12 N), 29.2 C było w Karasjok. Dziś jeszcze cieplej Za kołem podbiegunowym. O 12UTC notowano 30.5 C w Kevo (69 45 N), 29.7 C w Tanabru (70 12 N), 29.2 C było w Karasjok. Ponownie padły rekordy ciepła m.in. w Tromsø, gdzie temperatura

Bardziej szczegółowo

Budownictwo mieszkaniowe w województwie lubelskim w 2013 roku

Budownictwo mieszkaniowe w województwie lubelskim w 2013 roku OPRACOWANIA SYGNALNE Lublin, maj 2014 r. Kontakt: SekretariatUSLUB@stat.gov.pl tel. 81 533 20 51, fax 81 533 27 61 Internet: http://lublin.stat.gov.pl/ Budownictwo mieszkaniowe w województwie lubelskim

Bardziej szczegółowo

WARUNKI HYDROMETEOROLOGICZNE

WARUNKI HYDROMETEOROLOGICZNE WARUNKI HYDROMETEOROLOGICZNE METEOROLOGIA Warunki hydrometeorologiczne stanowią podstawę rozpoznania uwarunkowań funkcjonowania i przemian geoekosystemów. Dlatego jednym z podstawowych zadań realizowanych

Bardziej szczegółowo

TENDENCJE ZMIAN TEMPERATURY POWIETRZA W OKOLICY BYDGOSZCZY CHANGES OF AIR TEMPERATURE IN BYDGOSZCZ AREA

TENDENCJE ZMIAN TEMPERATURY POWIETRZA W OKOLICY BYDGOSZCZY CHANGES OF AIR TEMPERATURE IN BYDGOSZCZ AREA INFRASTRUKTURA I EKOLOGIA TERENÓW WIEJSKICH INFRASTRUCTURE AND ECOLOGY OF RURAL AREAS Tendencje zmian temperatury... Nr 2/2010, POLSKA AKADEMIA NAUK, Oddział w Krakowie, s. 131 141 Komisja Technicznej

Bardziej szczegółowo

Korzystanie z telefonów komórkowych przez kierujących pojazdami w Polsce w 2014 roku

Korzystanie z telefonów komórkowych przez kierujących pojazdami w Polsce w 2014 roku Korzystanie z telefonów komórkowych przez kierujących pojazdami w Polsce w 2014 roku Wydawca: Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Sekretariat Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego ul. Chałubińskiego

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WARUNKÓW TERMICZNYCH NA STACJI URSYNÓW-SGGW W WARSZAWIE W LATACH 1970 2009

ANALIZA WARUNKÓW TERMICZNYCH NA STACJI URSYNÓW-SGGW W WARSZAWIE W LATACH 1970 2009 WODA-ŚRODOWISKO-OBSZARY WIEJSKIE 2012 (IV VI): t. 12 z. 2 (38) WATER-ENVIRONMENT-RURAL AREAS ISSN 1642-8145 s. 171 184 pdf: www.itep.edu.pl/wydawnictwo Instytut Technologiczno-Przyrodniczy w Falentach,

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

Burze i grady w Polsce. Zuzanna Bielec-Bąkowska

Burze i grady w Polsce. Zuzanna Bielec-Bąkowska Prace Geograficzne, zeszyt 132 Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ Kraków 2013, 99 132 doi : 10.4467/20833113PG.13.005.1095 Burze i grady w Polsce Zuzanna Bielec-Bąkowska Thunderstorms and

Bardziej szczegółowo

Różnice w zużyciu energii na ogrzewanie budynków w wybranych polskich miastach w sezonie grzewczym 2012/2013 r. Józef Dopke

Różnice w zużyciu energii na ogrzewanie budynków w wybranych polskich miastach w sezonie grzewczym 2012/2013 r. Józef Dopke Różnice w zużyciu energii na ogrzewanie budynków w wybranych polskich miastach w sezonie grzewczym /2013 r. Józef Dopke Słowa kluczowe: temperatura, średnia miesięczna temperatura, stopniodni grzania,

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ

NARODOWY FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ Załącznik do Regulaminu Konkursu nr 1/PO IiŚ/9.2/2009 Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2007-2013 Priorytet IX. Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku i efektywność energetyczna

Bardziej szczegółowo

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 384 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 20 2003 ALICJA DROHOMIRECKA KATARZYNA KOTARSKA SPRAWNOŚĆ FIZYCZNA DZIECI PRZEDSZKOLNYCH ZE STARGARDU SZCZECIŃSKIEGO

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ZMIENNOŚCI TEMPERATURY POWIETRZA W POZNANIU W LATACH 1973 2003

ANALIZA ZMIENNOŚCI TEMPERATURY POWIETRZA W POZNANIU W LATACH 1973 2003 WODA-ŚRODOWISKO-OBSZARY WIEJSKIE 2007: t. 7 z. 2a (20) WATER-ENVIRONMENT-RURAL AREAS s. 137 145 www.imuz.edu.pl Instytut Melioracji i Użytków Zielonych w Falentach, 2007 ANALIZA ZMIENNOŚCI TEMPERATURY

Bardziej szczegółowo

Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński. Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Warszawa, 2001 r.

Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński. Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Warszawa, 2001 r. GENERALNY POMIAR RUCHU 2000 SYNTEZA WYNIKÓW Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Warszawa, 2001 r. SPIS TREŚCI 1. Wstęp...1 2. Obciążenie

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. Eliza KALBARCZYK, Robert KALBARCZYK

Wprowadzenie. Eliza KALBARCZYK, Robert KALBARCZYK Przegląd Naukowy Inżynieria i Kształtowanie Środowiska nr 2 (48), 21: 23 34 (Prz. Nauk. Inż. Kszt. Środ. 2 (48), 21) Scientific Review Engineering and Environmental Sciences No 2 (48), 21: 23 34 (Sci.

Bardziej szczegółowo

ZWIĄZKI MIĘDZY UMIERALNOŚCIĄ A UTCI W PARYŻU, RZYMIE, WARSZAWIE I BUDAPESZCIE

ZWIĄZKI MIĘDZY UMIERALNOŚCIĄ A UTCI W PARYŻU, RZYMIE, WARSZAWIE I BUDAPESZCIE Prace i Studia Geograficzne 2011, T. 47, ss. 311 318 Danuta Idzikowska Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, Zakład Klimatologii 00 927 Warszawa, ul. Krakowskie Przedmieście

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY LIPIEC 2015

RYNEK MIESZKANIOWY LIPIEC 2015 RYNEK MESZKANOWY LPEC Deweloperzy już od drugiej połowy 2013 roku cieszą się dobrymi wynikami sprzedażowymi, jednak dynamiczny wzrost sprzedaży mieszkań odnotowuje się od marca, kiedy to Rada Polityki

Bardziej szczegółowo

Zmiany zużycia energii na ogrzewanie budynków w wybranych miastach Polski w wieloleciu

Zmiany zużycia energii na ogrzewanie budynków w wybranych miastach Polski w wieloleciu Zmiany zużycia energii na ogrzewanie budynków w wybranych miastach Polski w wieloleciu 1. Wstęp Zużycie energii w gospodarstwach domowych można przedstawić w postaci najprostszego modelu matematycznego

Bardziej szczegółowo

GLOBALNE OCIEPLENIE A EFEKTYWNOŚĆ OPADÓW ATMOSFERYCZNYCH. Agnieszka Ziernicka

GLOBALNE OCIEPLENIE A EFEKTYWNOŚĆ OPADÓW ATMOSFERYCZNYCH. Agnieszka Ziernicka Acta Agrophysica, 2004, 3(2), 393-397 GLOBALNE OCIEPLENIE A EFEKTYWNOŚĆ OPADÓW ATMOSFERYCZNYCH Agnieszka Ziernicka Katedra Meteorologii i Klimatologii Rolniczej, Akademia Rolnicza Al. Mickiewicza 24/28

Bardziej szczegółowo

WARUNKI KLIMATYCZNE USTKI THE CLIMATE CONDITIONS IN USTKA

WARUNKI KLIMATYCZNE USTKI THE CLIMATE CONDITIONS IN USTKA Słupskie Prace Geograficzne 5 2008 Dariusz Baranowski Akademia Pomorska Słupsk WARUNKI KLIMATYCZNE USTKI THE CLIMATE CONDITIONS IN USTKA Zarys treści: W dobie szybko rozwijającej się szeroko rozumianej

Bardziej szczegółowo

AIP VFR POLAND AIRAC effective date GRANICE PIONOWE I KLASA PRZESTRZENI VERTICAL LIMITS AND AIRSPACE CLASSIFICATION.

AIP VFR POLAND AIRAC effective date GRANICE PIONOWE I KLASA PRZESTRZENI VERTICAL LIMITS AND AIRSPACE CLASSIFICATION. AIP VFR POLAND VFR R 3.1-1 VFR R 3.1 DELEGACJA SŁUŻB ATS DELEGATION OF ATS 1. DELEGACJA SŁUŻB ATS - CTR HERINGSDORF 1. DELEGATION OF ATS - HERINGSDORF CTR Linia łącząca następujące punkty/the line 53 55

Bardziej szczegółowo

Nauka Przyroda Technologie

Nauka Przyroda Technologie Nauka Przyroda Technologie ISSN 1897-7820 http://www.npt.up-poznan.net Dział: Melioracje i Inżynieria Środowiska Copyright Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu 2011 Tom 5 Zeszyt 4 MARIA ŁEPKO

Bardziej szczegółowo

Mapa usłonecznienia w Polsce

Mapa usłonecznienia w Polsce Akademia Pomorska w Słupsku Paulina Śmierzchalska, Maciej Chmielowiec Mapa usłonecznienia w Polsce Projekt CZYSTA ENERGIA 2015 1 Promieniowanie słoneczne To strumień fal elektromagnetycznych i cząstek

Bardziej szczegółowo

Globalne ocieplenie, mechanizm, symptomy w Polsce i na świecie

Globalne ocieplenie, mechanizm, symptomy w Polsce i na świecie Zmiany klimatyczne a rolnictwo w Polsce ocena zagrożeń i sposoby adaptacji Warszawa, 30.09.2009 r. Globalne ocieplenie, mechanizm, symptomy w Polsce i na świecie Jerzy Kozyra Instytut Uprawy Nawożenia

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE. Wnioski podsumowujące można sformułować następująco:

PODSUMOWANIE. Wnioski podsumowujące można sformułować następująco: PODSUMOWANIE Hałas w środowisku jest coraz silniej odczuwalnym problemem, wpływa na zdrowie ludzi i przeszkadza w codziennych czynnościach w pracy, w domu i szkole. Może powodować choroby układu krążenia,

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY PAŹDZIERNIK 2015

RYNEK MIESZKANIOWY PAŹDZIERNIK 2015 RYNEK MESZKANOWY PAŹDZERNK Deweloperzy już od drugiej połowy 2013 roku cieszą się dobrymi wynikami sprzedażowymi, jednak dynamiczny wzrost sprzedaży mieszkań odnotowuje się od marca r., kiedy to Rada Polityki

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CYRKULACJI ATMOSFERY NA WYSOKIE OPADY W HORNSUNDZIE (SPITSBERGEN)

WPŁYW CYRKULACJI ATMOSFERY NA WYSOKIE OPADY W HORNSUNDZIE (SPITSBERGEN) Problemy Klimatologii Polarnej 12 ------ ---- 2002 65-75 WPŁYW CYRKULACJI ATMOSFERY NA WYSOKIE OPADY W HORNSUNDZIE (SPITSBERGEN) Tadeusz Niedźwiedź Uniwersytet Śląski, Wydział Nauk o Ziemi, Katedra Klimatologii

Bardziej szczegółowo

Warunki bioklimatyczne jako czynnik kształtujący potencjał rekreacyjny Sudetów

Warunki bioklimatyczne jako czynnik kształtujący potencjał rekreacyjny Sudetów http://dx.doi.org/10.7163/przg.2012.3.7 PRZEGLĄD GEOGRAFICZNY 2012, 84, 3, s. 437 446 Warunki bioklimatyczne jako czynnik kształtujący potencjał rekreacyjny Sudetów Bioclimatic conditions as a factor shaping

Bardziej szczegółowo

WPŁYW ZMIAN TEMPERATURY POWIETRZA ZEWNĘTRZNEGO ORAZ DŁUGOŚCI SEZONU GRZEWCZEGO NA LICZBĘ STOPNIODNII NA PRZYKŁADZIE MIASTA CZĘSTOCHOWA

WPŁYW ZMIAN TEMPERATURY POWIETRZA ZEWNĘTRZNEGO ORAZ DŁUGOŚCI SEZONU GRZEWCZEGO NA LICZBĘ STOPNIODNII NA PRZYKŁADZIE MIASTA CZĘSTOCHOWA WPŁYW ZMIAN TEMPERATURY POWIETRZA ZEWNĘTRZNEGO ORAZ DŁUGOŚCI SEZONU GRZEWCZEGO NA LICZBĘ STOPNIODNII NA PRZYKŁADZIE MIASTA CZĘSTOCHOWA Autorzy: Robert Sekret, Janusz Wilczyński ( Rynek Energii - Nr 4/2011)

Bardziej szczegółowo

Zmiany zużycia energii na ogrzewanie budynków w wybranych miastach Polski w wieloleciu. Józef Dopke. Streszczenie. 1. Wstęp

Zmiany zużycia energii na ogrzewanie budynków w wybranych miastach Polski w wieloleciu. Józef Dopke. Streszczenie. 1. Wstęp Zmiany zużycia energii na ogrzewanie budynków w wybranych miastach Polski w wieloleciu Józef Dopke Słowa kluczowe: temperatura, średnia dzienna temperatura, średnia miesięczna temperatura, średnia roczna

Bardziej szczegółowo

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Dlaczego powstało? - świat przeżywa dziś rewolucję w obszarze edukacji, - naszym celem jest promocja śląskiego jako regionu opartego na wiedzy, i najnowszych technologiach,

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO STATYSTYCZNA ANALIZA ZMIAN LICZBY HOTELI W POLSCE W LATACH 1995-2004

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO STATYSTYCZNA ANALIZA ZMIAN LICZBY HOTELI W POLSCE W LATACH 1995-2004 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 429 EKONOMICZNE PROBLEMY TURYSTYKI NR 7 2006 RAFAŁ CZYŻYCKI, MARCIN HUNDERT, RAFAŁ KLÓSKA STATYSTYCZNA ANALIZA ZMIAN LICZBY HOTELI W POLSCE W LATACH 1995-2004

Bardziej szczegółowo

Ocena aktualnej i prognozowanej sytuacji meteorologicznej i hydrologicznej na okres wg stanu na godz. 13:00 dnia r.

Ocena aktualnej i prognozowanej sytuacji meteorologicznej i hydrologicznej na okres wg stanu na godz. 13:00 dnia r. Państwowy Instytut Badawczy Katarzyna Bieniek Rzecznik prasowy IMGW-PIB Ul.Podleśna 61, 01-673 Warszawa Tel. 22 5694189 503122100 e-mail: biuroprasowe@imgw.pl www.imgw.pl www.pogodynka.pl Ocena aktualnej

Bardziej szczegółowo

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS FOLIA GEOGRAPHICA PHYSICA 3, 1998 WIELOLETNIE ZRÓŻNICOWANIE LICZBY DNI MROŹNYCH I BARDZO MROŹNYCH W KRAKOWIE I PRADZE

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS FOLIA GEOGRAPHICA PHYSICA 3, 1998 WIELOLETNIE ZRÓŻNICOWANIE LICZBY DNI MROŹNYCH I BARDZO MROŹNYCH W KRAKOWIE I PRADZE ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS FOLIA GEOGRAPHICA PHYSICA 3, 1998 Katarzyna Piotrowicz WIELOLETNIE ZRÓŻNICOWANIE LICZBY DNI MROŹNYCH I BARDZO MROŹNYCH W KRAKOWIE I PRADZE LONG-TERM DIFFERENTIATION OF THE

Bardziej szczegółowo

ZMIENNOŚĆ KLIMATU POLSKI OD POŁOWY XX WIEKU. REZULTATY PROJEKTU KLIMAT. Poland s climate variability 1951 2008. KLIMAT project s results

ZMIENNOŚĆ KLIMATU POLSKI OD POŁOWY XX WIEKU. REZULTATY PROJEKTU KLIMAT. Poland s climate variability 1951 2008. KLIMAT project s results Prace i Studia Geograficzne 2011, T. 47, ss. 51 66 Michał Marosz, Robert Wójcik, Dawid Biernacik, Ewa Jakusik, Michał Pilarski, Małgorzata Owczarek, Mirosław Miętus Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej

Bardziej szczegółowo

STAN INFRASTRUKTURY WODOCIĄGOWEJ W WYBRANYCH MIASTACH DOLINY SANU WATER INFRASTRUCTURE IN THE CHOSEN CITIES IN THE SAN VALLEY

STAN INFRASTRUKTURY WODOCIĄGOWEJ W WYBRANYCH MIASTACH DOLINY SANU WATER INFRASTRUCTURE IN THE CHOSEN CITIES IN THE SAN VALLEY Katarzyna Pietrucha-Urbanik Politechnika Rzeszowska im. I. Łukasiewicza STAN INFRASTRUKTURY WODOCIĄGOWEJ W WYBRANYCH MIASTACH DOLINY SANU Abstrakt W pracy dokonano charakterystyki wyposaŝenia wybranych

Bardziej szczegółowo

PODAŻ CIĄGNIKÓW I KOMBAJNÓW ZBOŻOWYCH W POLSCE W LATACH 2003 2010

PODAŻ CIĄGNIKÓW I KOMBAJNÓW ZBOŻOWYCH W POLSCE W LATACH 2003 2010 Problemy Inżynierii Rolniczej nr 3/2011 Jan Pawlak Instytut Technologiczno-Przyrodniczy w Falentach Oddział w Warszawie PODAŻ CIĄGNIKÓW I KOMBAJNÓW ZBOŻOWYCH W POLSCE W LATACH 2003 2010 Streszczenie W

Bardziej szczegółowo

HemoRec in Poland. Summary of bleeding episodes of haemophilia patients with inhibitor recorded in the years 2008 and 2009 04/2010

HemoRec in Poland. Summary of bleeding episodes of haemophilia patients with inhibitor recorded in the years 2008 and 2009 04/2010 HemoRec in Poland Summary of bleeding episodes of haemophilia patients with inhibitor recorded in the years 2008 and 2009 04/2010 Institute of Biostatistics and Analyses. Masaryk University. Brno Participating

Bardziej szczegółowo

Związek klimatu Polski w drugiej połowie XX wieku z procesami w skali regionalnej i globalnej

Związek klimatu Polski w drugiej połowie XX wieku z procesami w skali regionalnej i globalnej PODZADANIE 1.1 Związek klimatu Polski w drugiej połowie XX wieku z procesami w skali regionalnej i globalnej 1. Cel badań Opisanie relacji pomiędzy warunkami termicznymi w Polsce a cyrkulacją atmosferyczną

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie turystycznych obiektów noclegowych 1 w 2013 roku.

Wykorzystanie turystycznych obiektów noclegowych 1 w 2013 roku. Materiał na konferencję prasową w dniu 25 marca 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Uwaga: od 2012 r. zmiana zakresu prezentowanych danych

Bardziej szczegółowo

Badania stanu warstwy ozonowej nad Polską oraz pomiary natężenia promieniowania UV

Badania stanu warstwy ozonowej nad Polską oraz pomiary natężenia promieniowania UV Badania stanu warstwy ozonowej nad Polską oraz pomiary natężenia promieniowania UV Średnia zawartość ozonu w skali globalnej pozostaje o 4% niższa w stosunku do średniej z lat 1964-198, podczas gdy w latach

Bardziej szczegółowo

Witold Bochenek*, Justyna Dedo*, Wojciech Marczewski** 1. Wprowadzenie

Witold Bochenek*, Justyna Dedo*, Wojciech Marczewski** 1. Wprowadzenie ZRÓŻNICOWANIE DŁUGOŚCI I WARUNKÓW TERMICZNYCH OKRESU WEGETACYJNEGO NA OBSZARZE BESKIDÓW I POGÓRZY W LATACH 2001 2011 NA PODSTAWIE DANYCH ZGROMADZONYCH W BAZIE GLDAS Witold Bochenek*, Justyna Dedo*, Wojciech

Bardziej szczegółowo

ROLA CYRKULACJI ATMOSFERY W KSZTAŁTOWANIU KLIMATU

ROLA CYRKULACJI ATMOSFERY W KSZTAŁTOWANIU KLIMATU ROLA CYRKULACJI ATMOSFERY W KSZTAŁTOWANIU KLIMATU UNIWERSYTET ŚLĄSKI WYDZIAŁ NAUK O ZIEMI UNIWERSYTE WYDZIAŁ NA KATEDRA KLI ROLA CYRKULACJI ATMOSFERY W KSZTAŁTOWANIU KLIMATU SOSNOWIEC 2012 Redaktor prac

Bardziej szczegółowo

Stosowanie urządzeń zabezpieczających dzieci w Polsce w 2014 roku

Stosowanie urządzeń zabezpieczających dzieci w Polsce w 2014 roku Stosowanie urządzeń zabezpieczających dzieci w Polsce w 2014 roku Wydawca: Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Sekretariat Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego ul. Chałubińskiego 4/6, 00-928

Bardziej szczegółowo

USŁONECZNIENIE W NY-ÅLESUND (NW SPITSBERGEN) W OKRESIE 1993 2004. Tomasz Budzik

USŁONECZNIENIE W NY-ÅLESUND (NW SPITSBERGEN) W OKRESIE 1993 2004. Tomasz Budzik Problemy Klimatologii Polarnej 15 2005 103 111 USŁONECZNIENIE W NY-ÅLESUND (NW SPITSBERGEN) W OKRESIE 1993 2004 SUNSHINE DURATION IN NY-ÅLESUND (NW SPITSBERGEN) IN PERIOD 1993 2004 Tomasz Budzik Katedra

Bardziej szczegółowo

TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13

TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13 BIURO PROJEKTOWO - BADAWCZE DRÓG I MOSTÓW Sp. z o.o. TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13 PRACOWNIA RUCHU I STUDIÓW DROGOWYCH GENERALNY POMIAR

Bardziej szczegółowo

Wykaz Specjalistycznych Ośrodków/Poradni Diagnozy i Rehabilitacji Dzieci i Młodzieży z Wadą Słuchu

Wykaz Specjalistycznych Ośrodków/Poradni Diagnozy i Rehabilitacji Dzieci i Młodzieży z Wadą Słuchu L.P. MIASTO PLACÓWKA (woj. lubelskie) 1 Biała Podlaska 21-500 Biała Podlaska, ul. Kąpielowa 9, tel. 083/ 342-58-53, e-mail: mikapzg@wp.pl (woj. podlaskie) 2 Białystok 3 Bielsko-Biała 15-660 Białystok ul.

Bardziej szczegółowo

Energetyczna ocena efektywności pracy elektrociepłowni gazowo-parowej z organicznym układem binarnym

Energetyczna ocena efektywności pracy elektrociepłowni gazowo-parowej z organicznym układem binarnym tom XLI(2011), nr 1, 59 64 Władysław Nowak AleksandraBorsukiewicz-Gozdur Roksana Mazurek Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny Wydział Inżynierii Mechanicznej i Mechatroniki Katedra Techniki Cieplnej

Bardziej szczegółowo

ZWIĄZKI PRĘDKOŚCI WIATRU Z TEMPERATURĄ POWIETRZA NAD BAŁTYKIEM (1950 2009)

ZWIĄZKI PRĘDKOŚCI WIATRU Z TEMPERATURĄ POWIETRZA NAD BAŁTYKIEM (1950 2009) Prace i Studia Geograficzne 2011, T. 47, ss. 179 187 Grzegorz Kruszewski Akademia Morska w Gdyni, Wydział Nawigacyjny, Katedra Meteorologii i Oceanografii Nautycznej 81 374 Gdynia, ul. Sędzickiego 19 e-mail:

Bardziej szczegółowo

Cechy klimatu Europy. Czynniki kształtujące klimat Europy

Cechy klimatu Europy. Czynniki kształtujące klimat Europy Czynniki kształtujące klimat Europy Cechy klimatu Europy położenie geograficzne kontynentu Zszerokością geograficzną związane jest nasłonecznienie powierzchni lądu, długość dnia i nocy, a pośrednio rozkład

Bardziej szczegółowo

KLASYFIKACJA OKRESÓW WEGETACYJNYCH POD WZGLĘDEM TERMICZNYM NA LUBELSZCZYŹNIE W LATACH 1951-1990 Alicja Węgrzyn

KLASYFIKACJA OKRESÓW WEGETACYJNYCH POD WZGLĘDEM TERMICZNYM NA LUBELSZCZYŹNIE W LATACH 1951-1990 Alicja Węgrzyn Acta Agrophysica, 2007, 9(2), 505-516 KLASYFIKACJA OKRESÓW WEGETACYJNYCH POD WZGLĘDEM TERMICZNYM NA LUBELSZCZYŹNIE W LATACH 1951-1990 Alicja Węgrzyn Katedra Agrometeorologii, Akademia Rolnicza, ul. Akademicka

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY KWIECIEŃ 2015

RYNEK MIESZKANIOWY KWIECIEŃ 2015 X X X X X X X X X X RYNEK MESZKANOWY KWECEŃ Kwiecień był drugim rekordowym miesiącem pod względem sprzedaży mieszkań na rynku pierwotnym. Liczba sprzedanych mieszkań w ostatnim czasie większa była jedynie

Bardziej szczegółowo

K A T E D R A B A D A Ń R Y N K U I U S Ł U G U N I W E R S Y T E T E K O N O M I C Z N Y W POZNANIU INFORMACJA O SYTUACJI NA RYNKU USŁUG BANKOWYCH

K A T E D R A B A D A Ń R Y N K U I U S Ł U G U N I W E R S Y T E T E K O N O M I C Z N Y W POZNANIU INFORMACJA O SYTUACJI NA RYNKU USŁUG BANKOWYCH K A T E D R A B A D A Ń R Y N K U I U S Ł U G U N I W E R S Y T E T E K O N O M I C Z N Y W POZNANIU INFORMACJA O SYTUACJI NA RYNKU USŁUG BANKOWYCH KONIUNKTURA I PRZEWIDYWANIA ( IV kwartał 2012 r. i I

Bardziej szczegółowo

BIOKLIMAT KOMÓR SANATORYJNYCH W KOPALNIACH SOLI BOCHNI I WIELICZKI. Barbara Olechnowicz-Bobrowska, Jakub Wojkowski

BIOKLIMAT KOMÓR SANATORYJNYCH W KOPALNIACH SOLI BOCHNI I WIELICZKI. Barbara Olechnowicz-Bobrowska, Jakub Wojkowski Acta Agrophysica, 2004, 3(2), 343-349 BIOKLIMAT KOMÓR SANATORYJNYCH W KOPALNIACH SOLI BOCHNI I WIELICZKI Barbara Olechnowicz-Bobrowska, Jakub Wojkowski Katedra Meteorologii i Klimatologii Rolniczej, Akademia

Bardziej szczegółowo

Jakość powietrza w Polsce na tle Europy

Jakość powietrza w Polsce na tle Europy Monitoring jakości powietrza w systemie Państwowego Monitoringu Środowiska Jakość powietrza w Polsce na tle Europy PODSYSTEMY: 1. Monitoring jakości powietrza 2. Monitoring jakości wód 3. Monitoring jakości

Bardziej szczegółowo

System pomiarów jakości powietrza w Polsce

System pomiarów jakości powietrza w Polsce System pomiarów jakości powietrza w Polsce Pomiary i oceny jakości powietrza Podstawa prawna: Przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska oraz rozporządzenia wykonawcze określają system prawny w jakim funkcjonuje

Bardziej szczegółowo

WYMIANA W KANTORACH - - GDZIE I KIEDY?

WYMIANA W KANTORACH - - GDZIE I KIEDY? WYMIANA W KANTORACH - - GDZIE I KIEDY? Raport serwisu Quantor.pl 21.10.2013 1. Wstęp do raportu Według danych NBP wartość skupu i sprzedaży walut w stacjonarnych kantorach w roku 2012 wyniosła odpowiednio

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

Udział w czasie słuchania i wielkość audytorium programów radiowych w podziale na województwa. kwiecień czerwiec 2014

Udział w czasie słuchania i wielkość audytorium programów radiowych w podziale na województwa. kwiecień czerwiec 2014 Udział w czasie słuchania i wielkość audytorium programów radiowych w podziale na województwa kwiecień czerwiec 2014 Analiza i opracowanie Monika Trochimczuk Departament Monitoringu Warszawa 2014 Nota

Bardziej szczegółowo

2.2.6. Wskaźnik opisowy W10 Śmieci w morzu

2.2.6. Wskaźnik opisowy W10 Śmieci w morzu Raport do Komisji Europejskiej dot. Wstępnej oceny stanu środowiska morskiego 133 2.2.6. Wskaźnik opisowy W10 Śmieci w morzu W10: Właściwość ani ilość znajdujących się w wodzie morskiej nie powodują szkód

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY MAJ 2015

RYNEK MIESZKANIOWY MAJ 2015 X X X X X RYNEK MESZKANOWY MAJ Maj był trzecim miesiącem w rankingu pod względem sprzedaży mieszkań na rynku pierwotnym w roku. Liczba mieszkań większa była jedynie w marcu i kwietniu. Wtedy to Rada Polityki

Bardziej szczegółowo