CZASOPISMO NAUKOWO-KULTURALNE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "CZASOPISMO NAUKOWO-KULTURALNE"

Transkrypt

1

2 ISSN EPISTEME CZASOPISMO NAUKOWO-KULTURALNE KRAKÓW Nr 16/2012, Tom II

3 EPISTEME CZASOPISMO NAUKOWO-KULTURALNE Redakcja: Zdzisław Szczepanik (red. naczelny) Katarzyna Daraż-Duda (sekretarz redakcji) Piotr Walecki Grzegorz Chajko Krzysztof Duda Roman Turowski (red. techniczny) Rada Naukowa: Prof. dr hab. Dariusz Rott Prof. dr hab. Włodzimierz Sady Prof. dr hab. Michał Śliwa Prof. dr hab. inż. Ryszard Tadeusiewicz Prof. dr hab. Bogdan Zemanek Ks. Prof. UPJP II, dr hab. Władysław Zuziak Prof. nadzw. dr hab. Wiesław Alejziak Prof. Ignatianum i UJ, dr hab. Józef Bremer SJ Prof. dr przew. kwal. II Paweł Taranczewski Prof. dr Olga E. Kosheleva Prof. dr Marko Jacov Prof. dr Aleksandr Lokshin Prof. dr Hans Jørgen Jensen Prof. dr Oleksandr Chyrkov Prof. dr Iryna Diachuk Prof. dr Luiza Arutinov Prof. dr hab. Michaił Pawłowicz Odesskij Prof. dr hab., dr. phil. Andrzej Wiercinski Prof. dr eng. Elena Horska Wydawca: Stowarzyszenie Twórców Nauki i Kultury Episteme ul. Okólna 28/ Kraków Stowarzyszenie Twórców Nauki i Kultury Episteme i Autorzy Pierwotną wersją czasopisma jest wersja papierowa

4 Szanowni Czytelnicy EPISTEME, Z wielką radością oddajemy zapowiadany już tom II numeru 16 EPISTEME czasopisma naukowo-kulturalnego. Problematyka podjęta w obecnym tomie rozciąga się od rozmaitych aspektów agroturystyki aż po ściśle naukowe badania z zakresu genetyki i medecyny. Ten szeroki wahlarz zagadnień, wpisujący się we współczesne tendencje do stosowania metod interdyscyplinarnych, będziemy się starać wciąż poszerzać - dając możliwość wielu osobom z kręgu nauki na zabranie głosu w dyskusji naukowej i prezentacji własnych badań, gdyż własnie taka jest misja naszego czasopisma. Autorom gratulujemy pozytywnych recenzji, jak również zachęcamy do dalszych badań i współpracy. Życzymy wielu owocnych przemyśleń! Redakcja

5

6 SPIS TREŚCI Czesław NOWAK, Aleksandru SIN PRODUKTY REGIONALNE I TRADYCYJNE W ROZWOJU TURYSTYKI WIEJSKIEJ UE OD POZORNEGO SUKCESU LICZBY ZAREJESTROWANYCH PRODUKTÓW DO RZECZYWISTEGO SUKCESU RYNKOWEGO Mieczysław K. LENIARTEK AGROTURYSTYKA W KRAJOBRAZIE KULTUROWYM WSI MIĘDZY TRADYCJĄ A PONOWOCZESNOŚCIĄ Dagmara CHYLIŃSKA, Gerard KOSMALA WCZORAJ PRZYDROŻNA LIPA, DZISIAJ LIP(N)A ATRAKCJA TURYS- TYCZNA CZYLI RZECZ O ZAKLINANIU PRZESTRZENI TURYSTYCZNEJ Kazimierz WIECH POEZJA W NAUCZANIU ENTOMOLOGII Daniela POPA, Toma Dinu, Elena TimofTI RURAL HERITAGE AND RURAL DEVELOPMENT IN MOLDOVA Kazimierz JANKOWSKI, Anna Grażyna CIEPIELA, Beata WiśNIEWSKA KADźajan, Jacek SOSNOWSKI POZIOM ZARZĄDZANIA GOSPODARSTW AGROTURYSTYCZNYCH SZANSĄ DALSZEGO ICH ROZWOJU Łukasz BOREK ROLA I ZNACZENIE KRAJOBRAZU KULTUROWEGO MAŁO- POLSKIEJ WSI NA PRZYKŁADZIE GMINY OLESNO Łukasz BąCZEK Jak dbać o środowisko i na co zwrócić uwagę przy BUDOWIE przydomowej elektrowni fotowoltaicznej Agnieszka Hawryło, Małgorzata LEJA HISTORIA ROZWOJU GOSPODARKI WODNEJ W POLSCE

7 spis treści Paweł Miłkowski ZAKRES I EFEKTY WSPÓŁPRACY POMIĘDZY ZAKŁADEM PRZETWÓRSTWA WARZYW I OWOCÓW ALIMA-GERBER SA W RZESZOWIE, A UNIWERSYTETEM ROLNICZYM W KRAKOWIE W LATACH Karolina TRZYNIEC URZĄDZENIA SYGNALIZACYJNE JAKO ŹRÓDŁO INFORMACJI SIGNALING DEVICES AS A SOURCE OF INFORMATION Milena TruBA, Kazimierz JANKOWSKI, Beata WiśNIEWSKA KADŻAJAN ZARZĄDZANIE OCHRONĄ PRZECIWPOWODZIOWĄ W WOJEWÓDZTWIE LUBELSKIM Anna KAPCZYŃSKA, Joanna Morys-ORZąDAŁA, Karolina Wietnik UKORZENIANIE KARŁOWYCH ODMIAN TAWUŁY JAPOŃSKIEJ I BERBERYSU THUNBERGA Janusz KOLbusz, Tomasz Pardela BADANIE OBCIĄŻENIA SYSTEMU PRZEZ NARZĘDZIA MONITOROWANIA I ZARZĄDZANIA SIECIĄ Danuta Smołucha INTERNET TWÓRCA NOWEJ, CZY ZABÓJCA STAREJ KULTURY Anna RADKO STRUKTURA POLIMORFIZMÓW MIKROSATELITARNEGO DNA (STR) A TRUDNOŚCI PROFILOWANIA DNA Anna RADKO, Agnieszka Fornal METODY STATYSTYCZNE STOSOWANE W ANALIZACH STR Piotr Walecki ADHD/HKDU OSÓB DOROSŁYCH Wojciech LASOŃ, Piotr Walecki, Edward GORZELAŃCZYK ANALIZA STATYSTYCZNA I AMPLITUDOWO CZĘSTOTLIWOŚCIOWA SYGNAŁÓW REPREZENTUJĄCYCH TESTY PSYCHOMOTORYCZNE U OSÓB UZALEŻNIONYCH OD OPIATÓW

8 spis treści Piotr Walecki, Wojciech LASOŃ, Edward GORZELAŃCZYK POMIAR REFIKSACJI SKADYCZNEJ W DIAGNOZIE ADHD/HKD U OSÓB DOROSŁYCH BADANIA PILOTAŻOWE Monika PIWOWAR, Piotr PIWOWAR, Klaudia STANGEL-WóJCIKIEWICZ Powielenia trinukleotydów (TSSR) - źródło niektórych CHORÓB zwyrodnieniowych i neurodegeneracyjnych Monika PIWOWAR, Klaudia STANGEL-WóJCIKIEWICZ, Piotr PIWOWAR CHARAKTERYSTYKA CHORÓB WYWOŁANYCH PRZEZ POWIELONE TRINUKLEOTYDY (TSSR) ORAZ TSSR KANDYDACI NA LOCUS CHOROBOWE Mateusz MALINOWSKI ŚWIADOMOŚĆ PRACOWNIKÓW OBSŁUGI TECHNICZNEJ DOTYCZĄCA ZAGROŻEŃ ZWIĄZANYCH Z HAŁASEM I ZAPYLENIEM W HALI PRZETWARZANIA ODPADÓW KOMUNALNYCH NA PALIWO ALTERNATYWNE Magdalena KOWALSKA DZIEDZICTWO KULTUROWE JAKO ELEMENT ROZWOJU SPOŁECZNO GOSPODARCZEGO PODHALA Arkadiusz NiedzióŁKA ZARZĄDZANIE DZIEDZICTWEM KULTUROWO-HISTORYCZNYM W GMINIE LASKOWA

9

10 Czesław NOWAK Aleksandru SIN EPISTEME 16/2012, t. II s.9-18 ISSN PRODUKTY REGIONALNE I TRADYCYJNE W ROZWOJU TURYSTYKI WIEJSKIEJ UE OD POZORNEGO SUKCESU LICZBY ZAREJESTROWANYCH PRODUKTÓW DO RZECZYWISTEGO SUKCESU RYNKOWEGO REGIONAL AND TRADITIONAL PRODUCTS IN THE DEVELOPMENT OF EU RURAL TOURISM - FROM THE APPARENT SUCCESS OF THE NUMBER OF REGISTERED PRODUCTS TO ACTUAL MARKET SUCCESS Abstrakt: Turystyka wiejska poddawania jest presji konkurencyjnej z wielu stron, w tym ofertom profesjonalnych biur podróży, oferującym bardzo szeroki zakres cen w turystyce masowej, atrakcyjności dalekich, egzotycznych wypraw, z drugiej strony stale rosnącym wymaganiom klientów itp. Czynniki te występowały oczywiście zawsze w mniejszym lub większym stopniu, jednak łatwość porównywania ofert, będąca głównie konsekwencją powszechności dostępu do Internetu oraz swoboda podróżowania szczególnie w UE powoduje, że uważne śledzenie trendów w tym zakresie może często decydować o możliwości utrzymania się na tym specyficznym rynku. Warto więc poznawać dobre, często aplikacyjne przykłady państw, które od lat osiągają sukcesy na tym polu. Szczególnie pozytywne wzory wykorzystania bogactwa dziedzictwa kulturowego kuchni wiejskiej w celu zwiększenia atrakcyjności turystyki wiejskiej można znaleźć we Włoszech i we Francji. Sukcesem nie jest jednak tylko zarejestrowanie w UE jak największej liczby produktów regionalnych i tradycyjnych, ale przede wszystkim ich popularność i co za tym idzie sukces rynkowy. Jest on możliwy do osiągnięcia zarówno dzięki wielkości sprzedaży, jak i rozwojowi turystyki kulinarnej lub po prostu zwiększeniu atrakcyjności turystyki wiejskiej. O wykorzystaniu takich możliwości decyduje jednak nie tyle liczba zarejestrowanych produktów, ile łatwość prowadzenia działalności gospodarczej w danym państwie, w tym łatwość rozpoczynania działalności, szczególnie przetwórstwa małej skali i system podatkowy. 9

11 Czesław Nowak, Aleksandru Sin Słowa kluczowe: turystyka wiejska, produkty regionalne, łatwość rozpoczynania działalności gospodarczej. Abstract: Rural tourism is subject to competitive pressures from many sides, mainly professional travel agencies offering a wide range of prices in mass tourism and attractions of exotic trips. Obviously, these factors have been always present to a greater or lesser extent, still the easiness with which various offers may be compared due to a common Internet access and the freedom of travelling, particularly on the European Union territory, makes necessary intent following the trends in this field, because it may often decide about maintaining one s position on this difficult market. Therefore, it is worth following good application examples of the countries which for years have been successful in this sector of rural economics. Numerous positive examples of using rich cultural heritage of local rural cuisine in order to increase the attractiveness of agri-tourist farms may be found especially in Italy or France. However, the success does not mean registering in the EU the greatest possible number of regional or traditional products, but rather a growth of the sales value, development of culinary tourism and increasing the attractiveness of rural tourism. Yet, the use of such potential is mainly determined by the facility of conducting business in a given country, including the ease of starting a business, particularly processing on a small scale and the tax system favourable for the entrepreneurship. Key words: rural tourism, regional products, ease of starting a business. Wstęp Turystyka wiejska jest w Polsce najczęściej kojarzona z ofertą wynajmowania pokoi w czynnych, a często w praktyce w byłych gospodarstwach rolnych. Wiele domów ma wolne pokoje także z powodu zmian demograficznych zachodzących na naszych wsiach. Jest to nie tylko malejąca od lat dzietność, ale także powszechność migracji ze wsi młodych ludzi w poszukiwaniu pracy, do miast w Polsce lub za granicę. Po planach starszego pokolenia, że dzieci założą rodziny i pozostaną na wsi, zostały często za duże domy i puste pokoje. Ich odnowienie i dostosowanie do potrzeb gości klientów agroturystyki, na szczęście z reguły nie jest jednak inwestycją chybioną. Jeśli poniesione nakłady nie zwrócą się prędko dzięki wpływom z wynajmu, to będą one wykorzystywane przez członków rodziny. Nawet jeśli będą przyjeżdżać do rodzinnej wsi tylko kilka razy w roku. 10

12 Produkty regionalne i tradycje w rozwoju turystyki wiejskiej... Wraz z rozwojem ekonomicznym i rosnącymi możliwościami wyboru miejsca i sposobu spędzania wolnego czasu, oczekiwania gości rosną. W agroturystycznej praktyce minimalne wymagania to już nie tylko pokój sypialnia, ale także dostęp do bliskiej, dobrze wyposażonej łazienki i kuchni lub aneksu kuchennego. To obecnie minimum. Zamożniejsi, wierni goście, a więc ci, którzy mogą wracać wiele razy chcą, aby ich spędzony na wsi czas był interesujący pod różnym względem. Atrakcyjność takiego pobytu zależy po części od czynników niezależnych i po części zależnych od gospodarzy. Nie możemy przecież zmienić ukształtowania terenu i krajobrazu. PRZYKłADY wzbogacania oferty agroturystycznej Ofertę dla turystów różnego wieku i różnych upodobań wzbogacić może na przykład tradycyjna lub alternatywna produkcja zwierzęca: konie mogą być wykorzystane zarówno do jazdy dla początkujących, jak i do turystyki w siodle; ptactwo ozdobne uatrakcyjnić może podwórka i wodne oczka ; chów kóz zapewni gościom zawsze świeże, zdrowe mleko, dobre nawet dla uczulonych na mleko krowie; alternatywne kierunki chowu to np. chów strusi, danieli, alpak i lam, szkockie bydło górskie, tzw. highlander itd. powoli rośnie popyt na znane już tylko z literatury kapłony i pulardy tak pięknie kulinarnie i prawie poetycko opisywane przez Monatową [Ochorowicz-Monatowa M. 1910]; ciągle niedoceniany w Polsce chów zwierząt tradycyjnych (krowy, kury, króliki, gęsi) do celów dydaktycznych dla grup szkolnych lub dzieci przyjeżdżających z rodzicami. alternatywna produkcja roślinna: produkcja ziół; szkółki, produkcja sadzonek roślin ozdobnych; rośliny do bukieciarstwa. Rozważając możliwości uatrakcyjnienia oferty gospodarstwa należy poznać doświadczenia innych państw, innych kultur, innego podejścia do turystyki wiejskiej. Przykłady to m.in.: 11

13 Czesław Nowak, Aleksandru Sin 1. USA: farmy relatywnie rzadko oferują pokoje gościnne. Znacznie częściej turystyka wiejska to: programy edukacyjne, w tym odwiedziny w czynnych fermach bydła mlecznego i dojarni, zwiedzanie pól dyni, szczególnie przed halloween, zwiedzanie winnic i poznawanie produkcji wina (wstęp do enoturystyki), myślistwo, podróże w stylu kowbojskim (tzw. dude ranching); 2. Południowa Europa: silna strona turystyki tamtejszej turystyki to: regionalne kuchnie i kulinarne dziedzictwo kulturowe, ekoturystyka, enoturystyka, czyli turystyka winiarska, mniej popularne regiony, ale atrakcyjne architektonicznie, historycznie lub krajobrazowo; 3. Europa Północna, w tym Norwegia, Szwecja, Finlandia tam wiele uwagi poświęca się zdrowemu sposobowi życia, stąd popularne są: turystyka dla aktywnych, w tym turystyka rowerowa, kajakarstwo, wchodzenie na lodowce, turystyka leśna, survival itp.; ekoturystyka, mieszkanie w gospodarstwach ekologicznych, ekologiczna żywność. Według doradców szkockich zajmujących się rozwojem turystyki wiejskiej często w rozwoju przeszkadza przesadna skromność. A przecież pozyskiwanie innych, pozarolniczych źródeł dochodów jest bardzo potrzebne nawet tam, w Szkocji, gdzie średnia wielkość gospodarstw należy do największych w UE. Szkotom w turystyce wiejskiej pomaga piękno przyrody, tradycja zwiedzania destylarni whisky i oczywiście Loch Ness. Nasze krajowe coroczne odkrycia śladów lądowania UFO, chyba już wyczerpały swoje możliwości. Niestety trudno też pewnie byłoby znaleźć wsparcie dla utworzenia, według przykładów Szkocji i Irlandii, np. ścieżki edukacyjnej poświęconej śliwowicy łąckiej: od zbioru śliw do półki sklepowej, wraz z etnograficznym i historycznym tłem regionu przenikania się kultur Lachów Sądeckich i Górali Łącko-Kamienickich. 12

14 Produkty regionalne i tradycje w rozwoju turystyki wiejskiej... PRODUKTY regionalne i tradycyjne w turystyce WIEJSKIEJ Ponieważ trudno o optymizm dotyczący możliwości wykorzystania doświadczeń północy UE, warto więc popatrzeć na mocne strony turystyki wiejskiej jej południowej części. Przykładem znakomitego wykorzystania dziedzictwa kultury wsi, w tym przede wszystkim dziedzictwa kulinarnego, są Francja i Włochy. Państwa te przodują pod względem liczby zarejestrowanych produktów regionalnych i tradycyjnych w UE. Nie chodzi jednak tylko o rzeczywiście imponującą ich liczbę, ale przede wszystkim o zdolność do przełożenia jej na sukces rynkowy - zarówno na rynkach krajowych jak i zagranicznych. Jest to o tyle ważne, że od kilku już lat obserwujemy w Polsce pozornie satysfakcjonujący trend rejestrowania w każdym województwie wielu produktów tradycyjnych. Obecnie (VI 2012) jest ich na liście Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi 969 w tym w trzech regionach ponad 100: Pomorze: 132, Śląsk: 124, Podkarpacie: 106. W Małopolsce jest to 53. Najmniej zarejestrowały województwa zachodniopomorskie: 15 i lubuskie: 13 [MRiRW, VI 2012]. Zasadniczym kryterium sukcesu powinna być jednak nie liczba zarejestrowanych produktów, ale umiejętność rolników i lokalnych przedsiębiorców do przekształcenia ich na produkty sukcesu rynkowego, na ich udział w rynku żywności. Jest, a raczej ciągle będzie, to o tyle trudne, że często są produkty spożywcze lokalne, będące w przeszłości żywnością ubogich, chłopskich rodzin. Ponadto ich przygotowanie wymagało nie tylko wiedzy i umiejętności, ale także czasu i najczęściej nieistniejącego już wyposażenia domu. Przykładem może być m.in. lelowski ciulim [UM Śląska 2012], do którego przyrządzenia potrzebny był piec chlebowy. Współczesny piekarnik jest już tylko ustępstwem, zgodą na rezygnację z dawnej metody i z unikalnego aromatu drewna sosnowego. Szansą może być więc agroturystyka z tradycyjnymi domami wiejskimi i gospodyniami pamiętającymi dawne przepisy, lub częściej nauczonymi tego, co było doświadczeniem i umiejętnością dawnych kobiet wiejskich. Nasze czasy unifikacji kultury mogą bowiem przyczyniać się do odchodzenia od tradycji wielu pokoleń. Powodem tego jest często nie tylko popularność programów telewizyjnych o kuchniach całego 13

15 Czesław Nowak, Aleksandru Sin świata, tzw. kuchniach etnicznych itd., ale także popularność diet na odchudzanie. Dawna kuchnia chłopska była przecież kuchnią dla ludzi ciężko pracujących, więc ostrzeganie ówczesnych mieszkańców wsi przed nadwagą i otyłością byłoby zupełnie niezrozumiałe. Stąd dużo potraw to dania wysokokaloryczne, mięsne. Z drugiej jednak strony jest tam wiele produktów, kuchni kojarzonej dawniej z kuchnią ludzi biednych, a które dziś zaliczamy do produktów o właściwościach prozdrowotnych [Wojdyło A. 2012]. To dania, produkty, których podstawą są warzywa i owoce, mąka z pełnego przemiału, czy tłoczone na zimno oleje, np. rzepakowy, czy jako jedyny polski olej wpisany w 2009 r. do rejestru Gwarantowanych Tradycyjnych Specjalności (GTS) UE, wielkopolski olej rydzowy, czyli tłoczony z lnianki (łac. Camelina sativa L.). Zawsze zaletą potraw tradycyjnych i regionalnych jest ich wyjątkowość, powiązanie z tożsamością nie tylko narodową, ale i lokalną, kontynuacja tradycji rodzinnych, lub np. poprawa atrakcyjności spotkań towarzyskich, zastępując np. pospolite grillowanie przyrządzeniem tradycyjnych prażonek (pieczonek) w żeliwnych kociołkach. Potrwa ta szczególnie nadaje się do przygotowania właśnie w warunkach gospodarstw agroturystycznych potrzeba bowiem do jej przygotowania ogniska, specjalnego żeliwnego kociołka, no i oczywiście czasu. Podanie jej jeszcze gorącej wymaga ostrożności i doświadczenia. Może być jednak prawdziwą atrakcją spotkania towarzyskiego na wsi. Tak więc produkty tradycyjne w agroturystyce są ofertą urozmaicającą pobyt nie tylko dzięki ich unikalnemu smakowi, ale dlatego, że ich wspólne przygotowywanie i jedzenie może stać się formą spędzania wolnego czasu w sposób wyjątkowy. Jest to alternatywa dla kogoś, kto nie chce, aby on i jego bliscy byli traktowani jak docelowa grupa klientów turystyki masowej. Pomocą w wyborze ciekawej kulinarnej trasy mogą być w 25 regionach, szczególnie północnej części UE, strony internetowe Europejskiej Sieci Regionalnego Dziedzictwa Kulinarnego [ENRCH], do której należą już w Polsce województwa kujawsko-pomorskie, świętokrzyskie, dolnośląskie, wielkopolskie, zachodniopomorskie, opolskie, mazowieckie, z punktami informacyjnymi przy urzędach marszałkowskich. 14

16 Produkty regionalne i tradycje w rozwoju turystyki wiejskiej... SUKCES liczby zarejestrowanych produktów, czy SUKCES rynkowy O tym, czy produkty tradycyjne i regionalne przyczynią się do poprawy sytuacji ekonomicznej mieszkańców wsi, zdecyduje jednak nie liczba produktów zarejestrowanych w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi lub w UE. W polskim systemie mamy zarejestrowanych obecnie 969 produktów (stan: : 969), natomiast w UE, tzn. w Komisji Europejskiej, dział Rolnictwo i Rozwój Obszarów Wiejskich, Polska zarejestrowała 33 produkty (stan: 15 czerwca 2012). Kluczowa jest, jak to stało się w przypadku krajów i regionów o największym sukcesie na tym polu, możliwość zamiany pozytywnego wizerunku tej grupy produktów na sukces rynkowy. W przeciwnym przypadku będzie to też istotna wartość, ale raczej o znaczeniu etnograficznym, nie zaś ekonomicznym. Zarówno we Włoszech, jak i we Francji, czyli tam, gdzie udało się bogactwo wiejskiego dziedzictwa kulinarnego przełożyć na sukces rynkowy stworzono mechanizmy ułatwiające rolnikom uniknięcie obowiązku spełnienia kosztownych wymogów dotyczących np. technologii dla sektora spożywczego, zrozumiałych w przetwórstwie i handlu skali przemysłowej, blokujących natomiast możliwość rozwoju przetwórstwa małej skali. O ile korzystną stroną (obecnie) jest to, że polscy rolnicy nie płacą podatku dochodowego od działalności rolniczej, to w przypadku rozwoju przedsiębiorczości, np. w zakresie przetwórstwa lub podjęcia działalności handlowej, nasza sytuacja nie jest korzystna, nawet jak na warunki UE. Porównanie wybranych wskaźników oceny łatwości prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce oraz we Włoszech i Francji Poniżej opracowany przez Bank Światowy i International Finance Corporation [2012] przestawiono w tabeli 1. Liczba w tabeli oznacza miejsce w rankingu na świecie, spośród 183. ocenianych państw im większa liczba tym trudniej w danym państwie prowadzić działalność gospodarczą. Niewielką pociechą jest to, że we Włoszech jest jeszcze bardziej nieprzyjazny niż u nas system podatkowy i więcej problemów stwarza egzekwowanie umów. Szczególnie niekorzystnie prezentujemy się w tym rankingu pod względem łatwości rozpoczynania działalności gospodarczej i uzyskiwania wymaganych zezwoleń. 15

17 Czesław Nowak, Aleksandru Sin Tab. 1. Ranking według wybranych wskaźników prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, we Włoszech oraz Francji w 2012 r. Kryterium Polska Włochy Francja Rozpoczynanie działalności gospodarczej Płacenie podatków Egzekwowanie umów Uzyskiwanie wymaganych pozwoleń Liczba produktów w UE - zarejestrowanych, złożonych, opublikowanych (stan ) Źródło: Opracowanie własne na podstawie Doing Business 2012 Data Summary, 2012 oraz European Commission, Agriculture and Rural Development DOOR 2012 Korzystanie z doświadczeń państw, którym się powiodło powinno oczywiście uwzględniać lokalne warunki i tradycje. Są to bowiem często wielopokoleniowo ukształtowane zwyczaje zarówno producentów (chłopów, rzemieślników przetwórstwa żywności) jak i konsumentów, którzy nie ulegli presji reklam i niższej ceny żywności produkowanej na skalę przemysłową. Do aplikacyjnych doświadczeń Włoch i Francji można zaliczyć m.in.: promowanie kulinarnej turystyki wiejskiej realizowane przy współpracy lokalnych samorządów, związków i organizacji rolniczych, czy chwalebnej działalności powstałej w 1986 r. we Włoszech organizacji Slow Food [Petrini C. 2012]; stwarzanie warunków do sprzedaży bezpośredniej zarówno w gospodarstwie, jak i na lokalnych rynkach miast i miasteczek, szczególnie w ośrodkach odwiedzanych przez turystów; promowanie przetwórstwa małej skali, w tym produkcji serów, owoców i warzyw, produktów mięsnych [Slow Food Policy 2012]. Ten ostatni przykład, czyli przetwórstwo, będzie jednak o tyle trudno zamienić na sukces rynkowy, że niestety nie mamy obecnie w tym zakresie znacznego potencjału (tab. 2.). 16

18 Produkty regionalne i tradycje w rozwoju turystyki wiejskiej... Tab. 2. Wybrane produkty Polski, Włoch i Francji zarejestrowane oraz złożone i opublikowane w UE według rodzajów (stan ) Produkty Polska Włochy Francja Sery Produkty na bazie mięsa 1 (+3 GTS) Owoce, warzywa, zboże Źródło: opracowanie własne na podstawie European Commission, Agriculture and Rural Development 2012 Szczególnie skromnie wygląda nasz dorobek w grupie produktów o dużym znaczeniu rynkowym, a więc serach i wyrobach mięsnych. Jedyny polski zarejestrowany produkt mięsny ChOG (chronione oznaczenie geograficzne) to kiełbasa lisiecka, ponadto trzy GTS (gwarantowana tradycyjna specjalność) czyli kabanosy, kiełbasa jałowcowa i kiełbasa myśliwska. Zarejestrowane sery to bryndza, oscypek, redykołka, (CHNP: chronione nazwa pochodzenia) oraz wielkopolski ser smażony (CHOG) i na etapie opublikowania ser koryciński swojski (CHOG). Ponadto zaznaczyć należy, że oprócz niewielkiej liczby tych produktów są to często, jak w przypadku serów (bryndzy podhalańskiej, oscypka, redykołki) przetwory z surowca produkowanego w niewielkiej ilości i sezonowo, czyli mleka owiec lub z domieszką mleka krów rasy czerwonej, a więc rasy, której pogłowie jest obecnie znikome. Jednym z powodów sukcesu produktów regionalnych i tradycyjnych w tamtych państwach jest także swoisty rodzaj kuchennej tożsamości narodowej i kuchennego patriotyzmu obywateli. Oby i nam udało się zachować (?), odtworzyć (?), a może zbudować tę wartość. LITERATURA European Network of Regional Culinary Heritage 2012: Approved regions. Regions with full member status European Commission 2012: Agriculture and Rural Development DOOR 17

19 Czesław Nowak, Aleksandru Sin Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi 2012: Lista produktów Tradycyjnych. Ochorowicz-Monatowa M. 1910: Uniwersalna książka kucharska z ilustracjami i kolorowemi tablicami. Lwów Petrini C. 2012: Slow Food, Our Philosophy Slow Food Policy 2012: Paper on CAP Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego 2012: Ciulim lelowski. Wojdyło A. 2012: Ekologiczne metody przetwórstwa owoców i warzyw z uwzględnieniem właściwości prozdrowotnych otrzymywanych produktów. MRiRW, CDR Warszawa-Falenty World Bank, International Finance Corporation 2012: Doing Business Data Summary 18

20 Mieczysław K. LENIARTEK EPISTEME 16/2012, t. II s ISSN AGROTURYSTYKA W KRAJOBRAZIE KULTUROWYM WSI MIĘDZY TRADYCJĄ A PONOWOCZESNOŚCIĄ AGROTURISM IN THE CULTURAL LANDSCAPE OF THE VILLAGE BETWEEN TRADITION AND POSTMO- DERNITY Abstrakt: Artykuł zawiera rozważania na temat miejsca i roli agroturystyki w rozwoju wsi w jej wymiarze środowiskowym i społecznym. Ta forma turystyki jest reakcją na takie negatywne zjawiska, jak globalizacja, konsumpcjonizmu i komercjalizacja. Jednak brak zrozumienia samej istoty agroturystyki prowadzi do tego, że jest ona sprowadzana prawie wyłącznie do działalności hotelarskiej. W ten sposób założenie, że agroturystyka może służyć jako instrument polityki społecznej zapewniającej ciągłość tradycji kulturowych staje się niemożliwym do realizacji. Słowa kluczowe: agroturystyka, post-turystyka, krajobraz kulturowy, miejsca turystyczne, Ziemia Kłodzka. Summary: This article contains reflections on the place and role of agritourism in the development of a rural area in its physical and social dimensions. This form of tourism is a form of expression of resistance to such negative phenomena as globalization, exclusion, consumerism and carnavalisation. However, the lack of understanding of the very essence of agritourism results in this, that it is confined almost only to the hospitality business. In this way the assumption that the agritourism can serve as an instrument of social policy ensuring the continuity of cultural traditions is impossible to achieve. Key words: agritourism, rural tourism, post-tourism, cultural landscape, tourist space, Kłodzko land. 19

21 Mieczysław K. Leniartek WSTĘP Zmniejszanie zasobu wartości środowiska przyrodniczego i środowiska kulturowego w następstwie procesów globalizacyjnych oraz postępującej urbanizacji i komercjalizacji życia wyzwala reakcję turystów, przejawiająca się w szczególnym zainteresowaniu zagadnieniami środowiskowymi. Jej wyrazem jest turystyka zrównoważona, która integrując się z innymi działami gospodarki, uwzględnia specyfikę obszaru recepcyjnego, angażuje miejscową ludność w działalność pro turystyczną, ekonomicznie wykorzystuje zasoby walorów przyrodniczych i antropogenicznych oraz uwzględnia zasady ochrony przyrody i dziedzictwa kulturowego 1. W tym nurcie znajduje się agroturystyka, która oferuje mieszkańcom miast realizację ich potrzeby kontaktu z przyrodą, a także z zintegrowanym z nim środowiskiem wiejskim. Właśnie to środowisko, obejmujące sferę fizyczną i społeczną, jest dla nich niezwykle atrakcyjne ze względu na takie cechy, jak walory zdrowotne środowiska, bogactwo zasobów przyrodniczych i antropogenicznych oraz autentyzm krajobrazu wynikający ze zgodności się aktywności małych grup społecznych z cechami ich środowiska. Możliwość zaspokojenia różnorodnych zainteresowań poprzez uczestnictwo w turystyce wiejskiej wyzwala przedsiębiorczość, której celem jest świadczenie usług turystycznych. Podejmują ją rolnicy, ale też przedsiębiorcy spoza rolnictwa prowadzący działalność hotelarsko-gastronomiczną. Sprzyjają temu instytucje i samorządy terytorialne, a także organizacje pozarządowe, działające na rzecz zagospodarowania wiejskiej przestrzeni turystycznej, jak też popularyzacji tego specyficznego, terytorialnego produktu turystycznego, jakim jest wieś. Wizerunek tego produktu kształtowany jest przez zachodzące procesy gospodarcze i społeczne, a których wyrazem jest współczesny krajobraz kulturowy wsi. Tło kulturowe post-turystyki Post-turystyka jest jednym z przejawów kultury ponowoczesnej, którą cechuje w wymiarze indywidualnym, jak wskazuje Z. Bauman: 1 K. Mazurski, Geneza i przemiany turystyki, Wrocław 2006, s

22 Agroturystyka w krajobrazie kulturowym wsi... ( ) niespójność, niekonsekwencja postępowania, fragmentaryzacja i epizodyczność rozmaitych sfer aktywności jednostek 2. W skali struktur społecznych negatywne skutki tych postaw potęguje globalizacja, której towarzyszą segregacja, uniformizacja i karnawalizacja w sferze przestrzennej oraz separacja, homogenizacja i wykluczenie w sferze społecznej. Skutkiem tak daleko idących przemian kulturowych jest upowszechnienie syndromu osobowości ponowoczesnej, z nowym postrzeganiem roli turystyki w społeczeństwie 3. Ma ona przede wszystkim zaspakajać potrzeby rekreacyjne uprzywilejowanych grup społecznych, nazwanych przez D. MacCannella nową klasą próżniaczą 4. Są one realizowane na silnie skomercjalizowanym rynku turystycznym w drodze transakcji dotyczącej nie tylko różnorodnych usług, ale też wyobrażeń, wrażeń i wspomnień turystów. Z mnogości motywów turystycznych wyłania się cały szereg różnorodnych produktów turystycznych, odwołujących się do przeszłości, teraźniejszości i przyszłości danego miejsca, a w razie braku kontekstu kulturowego do wirtualnej, stworzonej wyłącznie dla potrzeb rynkowych rzeczywistości. Ich nabywcami są podróżnicy, wśród których można zaobserwować kilka ponowoczesnych wzorów osobowych: spacerowicza, włóczęgi, turysty i gracza, a także nowego flâneura, jako coachsurfera, backpackera i trampa 5. Reprezentują oni różnorodne potrzeby realizowane poprzez indywidualną obserwację i interpretację, jak też zbiorową aktywność w ramach grupy skupionej wokół wspólnych zainteresowań. Jakkolwiek obserwowane są różnorodne zachowania turystyczne, to wydaje się dominować tendencja do indywidualnego poszukiwania wrażeń. Skutkuje to jest odejściem od stowarzyszania w dużych organizacjach turystycznych i uczestnictwem w przypadkowych, nietrwałych, celowych grupach nieformalnych. Pozwala to z jednej strony na większe zbliżenie turystów do eksplorowanego środowiska, jednakże z drugiej pozbawia ich możliwości skutecznego 2 Z. Bauman, Dwa szkice o moralności ponowoczesnej, Warszawa 1994, s Z. Krawczyk, Wzory osobowe ludzi podróży, [w:] Z. Krawczyk, E. Lewandowska-Tarasiuk, J.W. Sienkiewicz (red.), Człowiek w podróży, Warszawa 2009, s D. MacCannell, Turysta. Nowa teoria klasy próżniaczej, Warszawa M.K. Leniartek, Codzienność jako atrakcja turystyczna, [w:] M.K. Leniartek (red.), Turystyka jako rytuał, Wrocław 2011, s

Część II. Opracowanie celów strategicznych, operacyjnych oraz projektów, działań

Część II. Opracowanie celów strategicznych, operacyjnych oraz projektów, działań II warsztat strategiczny gmina Gorzków Część I. Opracowanie Misji i Wizji gminy MISJA Grupa 1: 1. Bezpieczne przejścia szlaki komunikacyjne (ścieżka rowerowa, szlaki konne, trasy spacerowe, chodniki łączące

Bardziej szczegółowo

Agroturystyka jako sposób aktywizacji lokalnej społeczności. Anna Bakierska Wojewódzki Urząd Pracy w Olsztynie

Agroturystyka jako sposób aktywizacji lokalnej społeczności. Anna Bakierska Wojewódzki Urząd Pracy w Olsztynie Agroturystyka jako sposób aktywizacji lokalnej społeczności Anna Bakierska Wojewódzki Urząd Pracy w Olsztynie 1 Rozwój agroturystyki wymaga zgodności z: warunkami przyrodniczymi: ochrona krajobrazu, uwzględnienie

Bardziej szczegółowo

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA KATEDRA EKONOMII 1. Agroturystyka jako forma aktywizacji obszarów wiejskich na przykładzie.. 2. Działalność agroturystyczna jako dodatkowe źródło dochodu na przykładzie 3. Wykorzystanie potencjału turystycznego

Bardziej szczegółowo

DORADZTWO WOBEC MAŁYCH GOSPODARSTW ROLNYCH LUBLIN 29.04.2014 R.

DORADZTWO WOBEC MAŁYCH GOSPODARSTW ROLNYCH LUBLIN 29.04.2014 R. DORADZTWO WOBEC MAŁYCH GOSPODARSTW ROLNYCH LUBLIN 29.04.2014 R. Lubelski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Końskowoli LODR w Końskowoli zasięgiem swojej działalności obejmuje teren całego województwa lubelskiego,

Bardziej szczegółowo

Dziedzictwo dla Przyszłości

Dziedzictwo dla Przyszłości Konferencja Subregionalna Dziedzictwo dla Przyszłości CHWALIĆ SWOJE TO NIE GRZECH - TO OBOWIĄZEK ALDONA JANKOWSKA Dobrzyca 19 października 2012 r. 1 Co to jest dziedzictwo kulturowe? Dziedzictwo kulturowe

Bardziej szczegółowo

Polska Sieć Najciekawszych Wsi europejski pomysł i nowa idea w odnowie wsi. Ryszard Wilczyński Wojewoda Opolski

Polska Sieć Najciekawszych Wsi europejski pomysł i nowa idea w odnowie wsi. Ryszard Wilczyński Wojewoda Opolski Polska Sieć Najciekawszych Wsi europejski pomysł i nowa idea w odnowie wsi Ryszard Wilczyński Wojewoda Opolski Rekomendacje dla odnowy wsi, jako metody rozwoju: budowanie specjalizacji, łączenie potencjałów

Bardziej szczegółowo

Geneza powstania agroturystyki. Pojęcie Agroturystyki

Geneza powstania agroturystyki. Pojęcie Agroturystyki Geneza powstania agroturystyki Pojęcie Agroturystyki 1992 rok Ministerstwo Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej oraz Departamentem Nauki, Oświaty i Postępu pismem z dnia 19 maja 1992 roku kierowanym do

Bardziej szczegółowo

Plan prezentacji WPR polityką ciągłych zmian

Plan prezentacji WPR polityką ciągłych zmian WPR polityką zmian Plan prezentacji WPR polityką ciągłych zmian Europejski Model Rolnictwa Rola rolnictwa i obszarów wiejskich w Polsce i na świecie Zmiany skutkiem WPR: zmiany zachodzące w rolnictwie

Bardziej szczegółowo

Procesy Zachodzące w Agroturystyce

Procesy Zachodzące w Agroturystyce Procesy Zachodzące w Agroturystyce Agroturystyka jest to forma wypoczynku na obszarach wiejskich o charakterze rolniczym, oparta o bazę noclegową i aktywność rekreacyjną związaną z gospodarstwem rolnym

Bardziej szczegółowo

Tematyka prac licencjackich proponowana przez promotorów Katedry Turystyki i Promocji Zdrowia

Tematyka prac licencjackich proponowana przez promotorów Katedry Turystyki i Promocji Zdrowia Katedra Turystyki i Promocji Zdrowia Główne tematy naukowo-badawcze podejmowane w katedrze: Turystyka kulturowa w Polsce i na świecie. Wpływ walorów turystycznych, historycznych i kulturowych miast na

Bardziej szczegółowo

Ocena funkcjonowania zagród edukacyjnych jako innowacyjnej działalności na obszarach wiejskich

Ocena funkcjonowania zagród edukacyjnych jako innowacyjnej działalności na obszarach wiejskich fig{'html_ III OGÓLNOPOLSKI ZLOT ZAGRÓD EDUKACYJNYCH Ocena funkcjonowania zagród edukacyjnych jako innowacyjnej działalności na obszarach wiejskich Małgorzata Bogusz Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Elżbieta

Bardziej szczegółowo

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA KATEDRA EKONOMII 1. Agroturystyka jako forma aktywizacji obszarów wiejskich na przykładzie... 2. Działalność agroturystyczna jako dodatkowe źródło dochodu na przykładzie. 3. Wykorzystanie potencjału turystycznego

Bardziej szczegółowo

AGROTURYSTYKA, A TURYSTYKA WIEJSKA

AGROTURYSTYKA, A TURYSTYKA WIEJSKA Zachodniopomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Barzkowicach Spotkanie seminaryjne pt. Agroturystyka: elastyczny i bezpieczny model zatrudnienia CZYNNIKI ROZWOJU ALTERNATYWNYCH ŹRÓDEŁ DOCHODÓW LUDNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Kierownik Katedry Prof. dr hab. Krystyna Krzyżanowska

Kierownik Katedry Prof. dr hab. Krystyna Krzyżanowska Kierownik Katedry Prof. dr hab. Krystyna Krzyżanowska 2016 Zakład Komunikowania Społecznego i Doradztwa Zakład Turystyki i Rozwoju Wsi Zakład Organizacji i Ekonomiki Edukacji Kierownik: Dr inż. Ewa Jaska

Bardziej szczegółowo

Marketing w turystyce

Marketing w turystyce Marketing w turystyce MT 6 Kształtowanie produktu turystycznego dr Edyta Gołąb-Andrzejak MSU4 sem. 3, MSU3 sem. 2 (zimowy), studia dzienne Gdańsk 2011-12 Najważniejsze składniki produktu turystycznego

Bardziej szczegółowo

Cel ogólny 1: Rozwój przedsiębiorczości i usług na obszarze Partnerstwa Kaczawskiego w oparciu o zasoby przyrodnicze i kulturowe.

Cel ogólny 1: Rozwój przedsiębiorczości i usług na obszarze Partnerstwa Kaczawskiego w oparciu o zasoby przyrodnicze i kulturowe. CELE OGÓLNE, SZCZEGÓŁOWE I PLANOWANE PRZEDSIĘWZIĘCIA Cel ogólny 1: Rozwój przedsiębiorczości i usług na obszarze Partnerstwa Kaczawskiego w oparciu o zasoby przyrodnicze i kulturowe. PRZEDSIĘ- WZIĘCIA

Bardziej szczegółowo

ROLA AGROTURYSTYKI W ROZWOJU WIELOFUNKCJYJNYM WSI I DYWERSYFIKACJA ŹRÓDEŁ DOCHODU GOSPODARSTW ROLNYCH

ROLA AGROTURYSTYKI W ROZWOJU WIELOFUNKCJYJNYM WSI I DYWERSYFIKACJA ŹRÓDEŁ DOCHODU GOSPODARSTW ROLNYCH ROLA AGROTURYSTYKI W ROZWOJU WIELOFUNKCJYJNYM WSI I DYWERSYFIKACJA ŹRÓDEŁ DOCHODU GOSPODARSTW ROLNYCH Prof. dr hab. Bogusław Sawicki Katedra Turystyki i Rekreacji Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie ISTOTA

Bardziej szczegółowo

1 Założenia Programu Promocji Zachodniopomorskich Produktów Turystycznych na lata Po pierwsze selekcja produktów wiodących.

1 Założenia Programu Promocji Zachodniopomorskich Produktów Turystycznych na lata Po pierwsze selekcja produktów wiodących. Spis treści 1 Założenia Programu Promocji Zachodniopomorskich Produktów Turystycznych na lata 2014-2020 Po pierwsze selekcja produktów wiodących. Po drugie wybór grup odbiorców. 2 Uwarunkowania wewnętrzne

Bardziej szczegółowo

Turystyka zrównoważona na Podlasiu

Turystyka zrównoważona na Podlasiu Turystyka zrównoważona na Podlasiu Eugeniusz Wiśniewski Podlaskie Stowarzyszenie Agroturystyczne Z uwagi na cenne walory przyrodnicze, kulturowe i etniczne, turystyka stała sięważnądziedzinągospodarki

Bardziej szczegółowo

EKOLOGIA = EKONOMIA Szkolenia dla przedsiębiorców branży turystycznej z Podkarpacia

EKOLOGIA = EKONOMIA Szkolenia dla przedsiębiorców branży turystycznej z Podkarpacia EKOLOGIA = EKONOMIA Szkolenia dla przedsiębiorców branży turystycznej z Podkarpacia Trener: Bogusław Pyzocha Temat: Ekoturystyka jako preferowana forma turystyki Część I. Ekoturystyka - wstęp do zagadnienia

Bardziej szczegółowo

ROLA TURYSTYKI W GOSPODARCE REGIONU

ROLA TURYSTYKI W GOSPODARCE REGIONU WYŻSZA SZKOŁA HANDLOWA ROLA TURYSTYKI W GOSPODARCE REGIONU Redakcja naukowa Jerzy Wyrzykowski Wrocław 2007 SPIS TREŚCI Wprowadzenie 9 1. UWARUNKOWANIA GOSPODARKI TURYSTYCZNEJ W REGIONIE 11 Teresa Zabińska

Bardziej szczegółowo

PARTNERSTWO MIĘDZYREGIONALNE W DZIAŁANIACH NA RZECZ ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI- PRZYKŁAD WSPÓŁPRACY Z REGIONAMI WARMII I MAZUR ORAZ POMORZEM

PARTNERSTWO MIĘDZYREGIONALNE W DZIAŁANIACH NA RZECZ ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI- PRZYKŁAD WSPÓŁPRACY Z REGIONAMI WARMII I MAZUR ORAZ POMORZEM PARTNERSTWO MIĘDZYREGIONALNE W DZIAŁANIACH NA RZECZ ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI- PRZYKŁAD WSPÓŁPRACY Z REGIONAMI WARMII I MAZUR ORAZ POMORZEM Kazimierz Sumisławski Departament Środowiska i Rolnictwa Urząd

Bardziej szczegółowo

Specyfika produktów tradycyjnych na rynku żywności

Specyfika produktów tradycyjnych na rynku żywności Specyfika produktów tradycyjnych na rynku żywności Od kilku lat wyraźnie zauważa się modę na produkty regionalne, zainteresowanie taką żywnością znacznie wzrosło. Produkty tradycyjne to część polskiego

Bardziej szczegółowo

Uogólniona dla całego obszaru, objętego LSR, Analiza SWOT. z wykorzystaniem analiz SWOT z konsultacji przeprowadzonych w gminach

Uogólniona dla całego obszaru, objętego LSR, Analiza SWOT. z wykorzystaniem analiz SWOT z konsultacji przeprowadzonych w gminach Uogólniona dla całego obszaru, objętego LSR, Analiza SWOT z wykorzystaniem analiz SWOT z konsultacji przeprowadzonych w gminach i analizy SWOT powiatu MOCNE STRONY 1. Atrakcyjne walory krajobrazowo przyrodnicze

Bardziej szczegółowo

Przede wszystkiej liczy się pomysł

Przede wszystkiej liczy się pomysł Przede wszystkiej liczy się pomysł ciekawy, nowatorski możliwy do realizacji i odpowiadający oczekiwaniom społeczności lokalnej nt.: - organizacja szkoleń w zakresie prowadzenia działalności turystycznej

Bardziej szczegółowo

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy ZAGADNIENIA Z PRZEDMIOTÓW KIERUNKOWYCH 1. Podstawowe typy i rodzaje przedsiębiorstw turystycznych w Polsce. Zakres ich funkcjonowania. Struktury organizacyjne

Bardziej szczegółowo

Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Departament Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce

Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Departament Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce WIELKOPOLSKA w Europie WIELKOPOLSKA w Polsce Podział Administracyjny Województwa Wielkopolskiego Liczba

Bardziej szczegółowo

Agroturystyka w Polsce na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej

Agroturystyka w Polsce na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej dr Lucyna Przezbórska-Skobiej Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Katedra Ekonomii i Polityki Gospodarczej w Agrobiznesie Agroturystyka w Polsce na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej Międzynarodowa

Bardziej szczegółowo

ZAPEWNIENIE EKONOMICZNEJ SAMOWYSTARCZALNOŚCI ŻYWNOŚCIOWEJ GŁÓWNYM ZADANIEM POLSKIEGO ROLNICTWA NA CAŁY XXI w.

ZAPEWNIENIE EKONOMICZNEJ SAMOWYSTARCZALNOŚCI ŻYWNOŚCIOWEJ GŁÓWNYM ZADANIEM POLSKIEGO ROLNICTWA NA CAŁY XXI w. VI PROF. DR HAB. INŻ. WALDEMAR MICHNA MGRINŻ. DANUTA LIDKĘ DR INŻ. DOMINIK ZALEWSKI ZAPEWNIENIE EKONOMICZNEJ SAMOWYSTARCZALNOŚCI ŻYWNOŚCIOWEJ GŁÓWNYM ZADANIEM POLSKIEGO ROLNICTWA NA CAŁY XXI w. Redakcja

Bardziej szczegółowo

Rola zielonych szkół w promocji obszarów Natura dr Maria Palińska Włocławskie Centrum Edukacji Ekologicznej

Rola zielonych szkół w promocji obszarów Natura dr Maria Palińska Włocławskie Centrum Edukacji Ekologicznej Rola zielonych szkół w promocji obszarów Natura 2000 dr Maria Palińska Włocławskie Centrum Edukacji Ekologicznej www.wcee.org.pl Konferencja pn. Co dalej z nami pytają obszary Natura 2000 Walory przyrodnicze

Bardziej szczegółowo

Kurczące się znaczenie rolnictwa w życiu wsi i co może je zastąpić?

Kurczące się znaczenie rolnictwa w życiu wsi i co może je zastąpić? Kurczące się znaczenie rolnictwa w życiu wsi i co może je zastąpić? Jerzy Wilkin Wydział Nauk Ekonomicznych UW oraz Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN Rolnictwo wieś obszary wiejskie Rolnictwo: dział

Bardziej szczegółowo

W Polsce produkty tradycyjne znajdują się na Liście Produktów Tradycyjnych tworzonej przez:

W Polsce produkty tradycyjne znajdują się na Liście Produktów Tradycyjnych tworzonej przez: Produkt tradycyjny W Polsce produkty tradycyjne znajdują się na Liście Produktów Tradycyjnych tworzonej przez: Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (1151 produktów z początkiem września 2013) Unia Europejska

Bardziej szczegółowo

Zagrody edukacyjne szansąna innowacyjne zagospodarowanie potencjału wsi

Zagrody edukacyjne szansąna innowacyjne zagospodarowanie potencjału wsi Zagrody edukacyjne szansąna innowacyjne zagospodarowanie potencjału wsi Gdańsk, 22.10.2013 r. www.zagrodaedukacyjna.pl Gospodarstwa edukacyjne Cele: Koncepcja krajowej Sieci Zagród Edukacyjnych - podniesienie

Bardziej szczegółowo

II. Poprawa jakości życia, w tym dostępu do kultury i rekreacji, nauki i pracy.

II. Poprawa jakości życia, w tym dostępu do kultury i rekreacji, nauki i pracy. Opracowanie informacji o możliwości realizacji projektów przez beneficjentów z terenu działania LGD Między Dalinem i Gościbią w ramach Osi 4 Leader Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA SPIS TREŚCI Wstęp.. 8 I UWARUNKOWANIA PONADLOKALNE 9 1 UWARUNKOWANIA LOKALIZACYJNE GMINY. 9 1.1 Cechy położenia gminy 9 1.2 Regionalne uwarunkowania przyrodnicze 10 1.3 Historyczne przekształcenia na terenie

Bardziej szczegółowo

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Obszar I Infrastruktura społeczna. 1. Wspieranie aktywności oraz integracji społeczności lokalnej. 2. Wspieranie i aktywizacja mieszkańców

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011 ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011 SPECJALNOŚĆ: TURYSTYKA 1. Przedstaw problemy z zagospodarowaniem turystycznym i rekreacyjnym obszarów chronionych przedstaw turystykę

Bardziej szczegółowo

światowej na podstawie mapy podaje cechy podziału wyjaśnia wpływ ustroju politycznego na rozwój administracyjnego Polski

światowej na podstawie mapy podaje cechy podziału wyjaśnia wpływ ustroju politycznego na rozwój administracyjnego Polski Temat (rozumiany jako lekcja w podręczniku) 1. System władzy i podział administracyjny kraju 2. Zmiany liczby ludności Polski 3. Rozmieszczenie ludności Dział: ZAGADNIENIA LUDNOŚCIOWE Wymagania edukacyjne

Bardziej szczegółowo

Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich. Analiza SWOT

Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich. Analiza SWOT 72 Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich Analiza SWOT MOCNE STRONY 1. Możliwość rozwoju produkcji żywności wysokiej jakości. 2. Korzystna struktura wielkości gospodarstw. 3. Korzystne warunki przyrodnicze

Bardziej szczegółowo

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa 28 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

Zagrody edukacyjne szansąna innowacyjne zagospodarowanie potencjału wsi

Zagrody edukacyjne szansąna innowacyjne zagospodarowanie potencjału wsi Zagrody edukacyjne szansąna innowacyjne zagospodarowanie potencjału wsi Gdańsk, 22.10.2013 r. www.zagrodaedukacyjna.pl Wielowymiarowe oblicze wsi Wieś może być postrzegana jako: romantyczna przestrzeń,

Bardziej szczegółowo

Rolnictwo Dolnego Śląska przygotowane na przyszłość

Rolnictwo Dolnego Śląska przygotowane na przyszłość Rolnictwo Dolnego Śląska przygotowane na przyszłość Tomasz Pilawka Wydział Obszarów Wiejskich Departament Obszarów Wiejskich i Rolnictwa Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego tomasz.pilawka@umwd.pl

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Infrastruktura turystyczna Rok akademicki: 2012/2013 Kod: ZZP-2-201-ZT-n Punkty ECTS: 2 Wydział: Zarządzania Kierunek: Zarządzanie Specjalność: Zarządzanie w Turystyce Poziom studiów: Studia

Bardziej szczegółowo

Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów

Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów Elementy określone przez liderów sekcji w obszarze Bezpieczna Żywność

Bardziej szczegółowo

Systemy identyfikacji i oznaczeń żywności wysokiej jakości. Opole, 18 luty 2011 r.

Systemy identyfikacji i oznaczeń żywności wysokiej jakości. Opole, 18 luty 2011 r. Systemy identyfikacji i oznaczeń żywności wysokiej jakości Opole, 18 luty 2011 r. Systemy identyfikacji i oznaczeń żywności wysokiej jakości SYSTEMY KRAJOWE: Lista Produktów Tradycyjnych System : Jakość

Bardziej szczegółowo

Gminy łączą siły. Na www.lca.pl napisali:

Gminy łączą siły. Na www.lca.pl napisali: Na www.lca.pl napisali: Gminy łączą siły 2008-05-09 12:05:47 Podlegnickie gminy chcą wspólnie sięgnąć po unijne pieniądze. Wójtowie czterech gmin podpisali w piątek deklarację współpracy. Deklaracje współpracy

Bardziej szczegółowo

CEL OGÓLNY (CO) CEL SZCZEGÓŁOWY (CS) PRZEDSIĘWZIĘCIE (P) PREFEROWANE TYPY OPERACJI

CEL OGÓLNY (CO) CEL SZCZEGÓŁOWY (CS) PRZEDSIĘWZIĘCIE (P) PREFEROWANE TYPY OPERACJI Opis operacji odpowiadającej działaniu z zakresu Małe projekty pod kątem spełniania kryteriów wyboru określonych w Lokalnej Strategii Rozwoju Lokalnej Grupy Działania Partnerstwo na Jurze Tytuł projektu:

Bardziej szczegółowo

Założenia programu Eko - Polska

Założenia programu Eko - Polska Założenia programu Eko - Polska dr Jarosław Klimczak Warszawa 17 Kwiecień 2013r. Cele programu Promocja Polski jako kraju który wykorzystał szanse pakietu klimatycznego Pokazanie Polski jako lidera w ekologii

Bardziej szczegółowo

Geografia turyzmu.

Geografia turyzmu. Geografia turyzmu www.wgsr.uw.edu.pl/turyzm Zespół prof. dr hab. Andrzej Kowalczyk Zagospodarowanie i planowanie turystyczne Turystyka kulturowa Geografia polityczna Azji dr Katarzyna Duda- Gromada Turystyka

Bardziej szczegółowo

MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne. Podegrodzie, 22.02.2011 r.

MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne. Podegrodzie, 22.02.2011 r. MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne Podegrodzie, 22.02.2011 r. Cele ogólne LSR - przedsięwzięcia CEL OGÓLNY 1 Rozwój turystyki w oparciu o bogactwo przyrodnicze i kulturowe obszaru CELE

Bardziej szczegółowo

Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego i rynku produktów ekologicznych

Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego i rynku produktów ekologicznych Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego i rynku produktów ekologicznych Dr Krzysztof Jończyk Kongres Innowacji Polskich, Kraków, 10.03.2015 1 r. Rolnictwo ekologiczne Rozp. Rady (WE) 834/2007

Bardziej szczegółowo

Marketing w turystyce

Marketing w turystyce Marketing w turystyce MT 5 Podstawowe i komplementarne dobra turystyczne dr inż. Jerzy Koszałka MSU4 sem. 3, MSU3 sem. 2 (zimowy), studia dzienne Gdańsk 2011-12 Dobro turystyczne Dobro lub zespół dóbr

Bardziej szczegółowo

Wydanie III, poprawione i rozszerzone

Wydanie III, poprawione i rozszerzone Wydanie III, poprawione i rozszerzone Armin Mikos von Rohrscheidt TURYSTYKA KULTUROWA Fenomen, potencjał, perspektywy. Recenzent Prof. dr hab. Kazimierz Ilski, UAM Poznań Całość ani żadna część niniejszej

Bardziej szczegółowo

Turystyka zrównoważona w Karpatach partycypacyjny model rozwoju. Bernadetta Zawilińska Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Turystyka zrównoważona w Karpatach partycypacyjny model rozwoju. Bernadetta Zawilińska Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Turystyka zrównoważona w Karpatach partycypacyjny model rozwoju Bernadetta Zawilińska Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Zrównoważony rozwój turystyki Oznacza gospodarowanie wszelkimi zasobami w taki sposób,

Bardziej szczegółowo

DORADZTWO WOBEC MAŁYCH GOSPODARSTW ROLNYCH w LODR w KOŃSKOWOLI LUBLIN R.

DORADZTWO WOBEC MAŁYCH GOSPODARSTW ROLNYCH w LODR w KOŃSKOWOLI LUBLIN R. DORADZTWO WOBEC MAŁYCH GOSPODARSTW ROLNYCH w LODR w KOŃSKOWOLI LUBLIN 21.06.2013 R. Małe Gospodarstwa Rolne Powszechny Spis Rolny w 2010 roku Polska Gospodarstwa rolne od 1-10 ha 1 213 533 szt. Powierzchnia

Bardziej szczegółowo

Kryteria konkursu na Najlepsze Europejskie Destynacje (EDEN) Edycja Polska

Kryteria konkursu na Najlepsze Europejskie Destynacje (EDEN) Edycja Polska Załącznik nr 1 do Regulaminu Kryteria konkursu na Najlepsze Europejskie Destynacje (EDEN) Edycja Polska Kryteria podstawowe (podstawa dopuszczenia): aplikująca destynacja stanowi obszar, który spełnia

Bardziej szczegółowo

Gospodarstwa edukacyjne we Francji

Gospodarstwa edukacyjne we Francji Gospodarstwa edukacyjne we Francji Są przykładem profesjonalnego produktu turystycznego o określonej specjalizacji, który związany jest ściśle z wsią, rolnictwem i turystyką wiejską. Specjalizują się w

Bardziej szczegółowo

Kierownik Katedry Dr hab. Krystyna Krzyżanowska prof. SGGW

Kierownik Katedry Dr hab. Krystyna Krzyżanowska prof. SGGW Kierownik Katedry Dr hab. Krystyna Krzyżanowska prof. SGGW Zakład Komunikowania Społecznego i Doradztwa Zakład Turystyki i Rozwoju Wsi Zakład Organizacji i Ekonomiki Edukacji Kierownik: Dr inż. Ewa Jaska

Bardziej szczegółowo

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy licencjacki, studia stacjonarne, obowiązujące w roku akad. 2013/2014

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy licencjacki, studia stacjonarne, obowiązujące w roku akad. 2013/2014 Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy licencjacki, studia stacjonarne, obowiązujące w roku akad. 2013/2014 1. Czynniki i uwarunkowania rozwoju turystyki. 2. Rodzaje turystyki i kryteria ich

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Warmińsko-Mazurskiego na lata (RPO WiM )

Regionalny Program Operacyjny Województwa Warmińsko-Mazurskiego na lata (RPO WiM ) Regionalny Program Operacyjny Województwa Warmińsko-Mazurskiego na lata 2014-2020. (RPO WiM 2014-2020) Możliwości finansowania projektów w zakresie dziedzictwa kulturowego i naturalnego Toruń, 17 marca

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE TRADYCJI KULTUROWYCH W AGROTURYSTYCE

WYKORZYSTANIE TRADYCJI KULTUROWYCH W AGROTURYSTYCE KONFERENCJA WOJEWÓDZKA nt. Wykorzystanie lokalnych wartości w rozwoju społeczno gospodarczym obszarów w wiejskich prof. nadzw. dr hab. Mirosław Boruszczak WYKORZYSTANIE TRADYCJI KULTUROWYCH W AGROTURYSTYCE

Bardziej szczegółowo

PYTANIA I STOPIEŃ egzamin licencjacki. obowiązują od roku akademickiego 2014/2015

PYTANIA I STOPIEŃ egzamin licencjacki. obowiązują od roku akademickiego 2014/2015 PYTANIA I STOPIEŃ egzamin licencjacki obowiązują od roku akademickiego 2014/2015 1. Wymień układy, których współdziałanie jest niezbędne do wykonania ruchu. 2. Scharakteryzuj łańcuch biokinematyczny kończyny

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH Priorytet 1. Ułatwianie transferu wiedzy i innowacji w rolnictwie, leśnictwie i na obszarach wiejskich 1a. Zwiększenie innowacyjności i bazy wiedzy na obszarach

Bardziej szczegółowo

Propozycja listy projektów indywidualnych w ramach Działania 6.4 Inwestycje w produkty turystyczne o znaczeniu ponadregionalnym

Propozycja listy projektów indywidualnych w ramach Działania 6.4 Inwestycje w produkty turystyczne o znaczeniu ponadregionalnym Propozycja listy projektów indywidualnych w ramach Działania 6.4 Inwestycje w produkty turystyczne o znaczeniu ponadregionalnym Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, 2007-2013 Lp. Nazwa projektu

Bardziej szczegółowo

Struktura funkcjonalno-przestrzenna obszarów wiejskich a możliwe i pożądane scenariusze rozwoju regionalnego Polski

Struktura funkcjonalno-przestrzenna obszarów wiejskich a możliwe i pożądane scenariusze rozwoju regionalnego Polski Struktura funkcjonalno-przestrzenna obszarów wiejskich a możliwe i pożądane scenariusze rozwoju regionalnego Polski Obszary wiejskie w rozwoju kraju. Co dynamizuje, a co hamuje rozwój? 1 Tematyka Jak wykorzystać

Bardziej szczegółowo

Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym

Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym Szczepan Figiel, Justyna Kufel Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Warszawa, 5 grudnia, 2014. Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ OCENY INDYWIDUALNEJ WARTOŚĆ MERYTORYCZNA

ARKUSZ OCENY INDYWIDUALNEJ WARTOŚĆ MERYTORYCZNA Przedsięwzięcie 1.1: Zachowanie i twórcze wykorzystanie zabytków 1. Wartość zabytkowa i historyczna obiektu na tle innych zabytków regionu 2. Stopień, w jakim projekt przyczyni się do zachowania lub odtworzenia

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceny merytorycznej

Kryteria oceny merytorycznej Kryteria oceny merytorycznej Ocena merytoryczna składa się z: a) oceny zgodności operacji z LSR; b) oceny zgodności operacji z lokalnymi kryteriami przyjętymi przez LGD. Ocenę zgodności operacji z LSR

Bardziej szczegółowo

rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r.

rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r. Stan i główne g wyzwania rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r. 1 Cele konferencji Ocena stanu i głównych wyzwań rozwoju obszarów wiejskich w Polsce Ocena wpływu reform

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Podstawy teoretyczne agrobiznesu Pojęcie agrobiznesu Inne określenia agrobiznesu... 17

Rozdział 1. Podstawy teoretyczne agrobiznesu Pojęcie agrobiznesu Inne określenia agrobiznesu... 17 Spis treści Wstęp... 11 Rozdział 1. Podstawy teoretyczne agrobiznesu 13 1.1. Pojęcie agrobiznesu... 13 1.2. Inne określenia agrobiznesu... 17 Rozdział 2. Pierwszy agregat agrobiznesu zaopatrzenie 20 2.1.

Bardziej szczegółowo

Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego

Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego Charakterystyka miejscowości, opis planowanych zadań inwestycyjnych, inwentaryzacja zasobów

Bardziej szczegółowo

Gospodarka agroturystyczna szansą dla terenów w pobliżu obszarów Natura dr Maria Palińska

Gospodarka agroturystyczna szansą dla terenów w pobliżu obszarów Natura dr Maria Palińska Gospodarka agroturystyczna szansą dla terenów w pobliżu obszarów Natura 2000 dr Maria Palińska Piękno tej ziemi skłania mnie do wołania o jej zachowanie dla przyszłych pokoleń. Jeżeli miłujecie ojczystą

Bardziej szczegółowo

Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS W ROKU AKADEMICKIM 2013/2014 i 2013/2014

Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS W ROKU AKADEMICKIM 2013/2014 i 2013/2014 Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS W ROKU AKADEMICKIM 2013/2014 i 2013/2014 Jednostka organizacyjna: Rodzaj studiów i profil: Nazwa przedmiotu: Wydział Turystyki i Rekreacji I stopień

Bardziej szczegółowo

Turystyka na terenach cennych przyrodniczo, w tym obszarach Natura 2000 Promocja ekoturystyki

Turystyka na terenach cennych przyrodniczo, w tym obszarach Natura 2000 Promocja ekoturystyki Turystyka na terenach cennych przyrodniczo, w tym obszarach Natura 2000 Promocja ekoturystyki Janina Kawałczewska I. Jak tworzyć rynek turystyki proekologicznej? 1. Wywołać popyt na turystykę proekologiczną

Bardziej szczegółowo

Członkowie rodziny pracujący w gospodarstwie: matka i żona założyciela, czasami dzieci

Członkowie rodziny pracujący w gospodarstwie: matka i żona założyciela, czasami dzieci Wstęp: Gospodarstwo prowadzi różne działania w zakresie szeroko rozumianego rolnictwa. Zajmuje się hodowlą bydła, zagrożonych gatunków, bydła na mięso, owiec na mleko i produkcją wełny, pszczelarstwem,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA DLA KANDYDATÓW NA PRZEWODNIKÓW MIEJSKICH organizowanego przez Zachodniopomorską Agencję Rozwoju Turystyki ZART Sp. z o.o.

PROGRAM SZKOLENIA DLA KANDYDATÓW NA PRZEWODNIKÓW MIEJSKICH organizowanego przez Zachodniopomorską Agencję Rozwoju Turystyki ZART Sp. z o.o. PROGRAM SZKOLENIA DLA KANDYDATÓW NA PRZEWODNIKÓW MIEJSKICH organizowanego przez Zachodniopomorską Agencję Rozwoju Turystyki ZART Sp. z o.o. CZĘŚĆ OGÓLNA SZKOLENIA Lp. Przedmiot Zakres tematyczny przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Wizerunek Województwa Podkarpackiego. Jarosław Reczek, 15.11.2012

Wizerunek Województwa Podkarpackiego. Jarosław Reczek, 15.11.2012 Wizerunek Województwa Podkarpackiego Jarosław Reczek, 15.11.2012 Program badawczy OBOP. Atuty województwa (Top3) Zachodnio-Pomorskie: Blisko morza-51% Lasy-8% Miejsce urodzenia-7% Lubuskie: Położenie geogr.

Bardziej szczegółowo

ISBN 978-83-7421-077-5

ISBN 978-83-7421-077-5 RECENZENCI: prof. dr hab. Maciej Drzewiecki prof. dr hab. in. Piotr Palich prof. dr hab. Bogusław Sawicki prof. dr hab. Jan Sikora REDAKCJA NAUKOWA: prof. dr hab. in. Piotr Palich Opracowanie materiałów:

Bardziej szczegółowo

Zielone miejsca pracy w Strategii Rozwoju Województwa Dolnośląskiego 2020 i Regionalnym Programie Operacyjnym Województwa Dolnośląskiego

Zielone miejsca pracy w Strategii Rozwoju Województwa Dolnośląskiego 2020 i Regionalnym Programie Operacyjnym Województwa Dolnośląskiego Zielone miejsca pracy w Strategii Rozwoju Województwa Dolnośląskiego 2020 i Regionalnym Programie Operacyjnym Województwa Dolnośląskiego 2014 2020. Priorytety i wysokość wsparcia dr Robert Foks Zespół

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA WRZOSOWA KRAINA. Kryteria wyboru operacji dla działań PROW w ramach wdrażania LSR.

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA WRZOSOWA KRAINA. Kryteria wyboru operacji dla działań PROW w ramach wdrażania LSR. Kryteria wyboru operacji dla działań PROW w ramach wdrażania LSR Małe projekty L.p. Kryteria Opis Punkty 1 Doświadczenie wnioskodawcy 2 Członkostwo w Preferuje wnioskodawców, którzy nie realizowali dotąd

Bardziej szczegółowo

Produkt tradycyjny i regionalny. Europejska Sieć Regionalnego Dziedzictwa Kulinarnego

Produkt tradycyjny i regionalny. Europejska Sieć Regionalnego Dziedzictwa Kulinarnego Produkt tradycyjny i regionalny Europejska Sieć Regionalnego Dziedzictwa Kulinarnego Jarnołtówek 13 listopada 2008 r. 1 Systemy identyfikacji i oznaczeń żywności wysokiej jakości SYSTEMY KRAJOWE: Lista

Bardziej szczegółowo

Wizja. 2. Gmina Bełżec przyjaznym miejscem życia i pracy z rozwijającym się rolnictwem oraz przedsiębiorczością.

Wizja. 2. Gmina Bełżec przyjaznym miejscem życia i pracy z rozwijającym się rolnictwem oraz przedsiębiorczością. Wizja 1. Roztoczańskie Centrum Rekreacyjne wykorzystujące położenie transgraniczne, walory przyrodnicze i gospodarcze dla poszerzania oferty turystycznowypoczynkowej. 2. Gmina Bełżec przyjaznym miejscem

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA Projektu planowanego do realizacji z programu LEADER w ramach Lokalnej Strategii Rozwoju

KARTA INFORMACYJNA Projektu planowanego do realizacji z programu LEADER w ramach Lokalnej Strategii Rozwoju Lokalna Grupa Działania Bądźmy Razem 07-130 Łochów, Al. Pokoju 75 lgdbadzmyrazem@gmail.com KARTA INFORMACYJNA Projektu planowanego do realizacji z programu LEADER w ramach Lokalnej Strategii Rozwoju Dane

Bardziej szczegółowo

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt opracowany przez Wielkopolskie

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt opracowany przez Wielkopolskie Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt opracowany przez Wielkopolskie Stowarzyszenie Sołtysów. Projekt współfinansowany ze środków

Bardziej szczegółowo

Produkty Tradycyjne i Regionalne. Szansą na Rozwój Twojej Gminy

Produkty Tradycyjne i Regionalne. Szansą na Rozwój Twojej Gminy Produkty Tradycyjne i Regionalne Szansą na Rozwój Twojej Gminy MARSZAŁEK WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO Szanowni Państwo, Tradycje kulinarne są ważnym elementem naszej tożsamości kulturowej. W ostatnich latach

Bardziej szczegółowo

Tematyczna giełda współpracy: Ochrona środowiska na polsko-saksońskim pograniczu. www.sn-pl.eu

Tematyczna giełda współpracy: Ochrona środowiska na polsko-saksońskim pograniczu. www.sn-pl.eu Tematyczna giełda współpracy: Ochrona środowiska na polsko-saksońskim pograniczu www.sn-pl.eu Cele główne Ochrona i poprawa stanu środowiska, w tym: Poprawa ochrony przeciwpowodziowej Stworzenie ukierunkowanej

Bardziej szczegółowo

INTERREG IIIA Polska-Czechy Priorytety i działania

INTERREG IIIA Polska-Czechy Priorytety i działania INTERREG IIIA Polska-Czechy Priorytety i działania Departament Koordynacji Programów Operacyjnych UMWO Priorytety i działania Priorytet 1 Dalszy rozwój i modernizacja infrastruktury dla zwiększenia konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Dr Justyna Kościelnik. Turystyka kwalifikowana geneza, definicje, funkcje.

Dr Justyna Kościelnik. Turystyka kwalifikowana geneza, definicje, funkcje. Dr Justyna Kościelnik Turystyka kwalifikowana geneza, definicje, funkcje. Turystyka kwalifikowana jest rodzajem turystyki, który rozwija się obecnie bardzo intensywnie. Aktywny wypoczynek staje się nie

Bardziej szczegółowo

ANKIETA MONITORUJĄCA POSTĘP REALIZACJI LOKALNEJ STRATEGII ROZWOJU. LGD Doliną Wieprza i Leśnym Szlakiem. za rok

ANKIETA MONITORUJĄCA POSTĘP REALIZACJI LOKALNEJ STRATEGII ROZWOJU. LGD Doliną Wieprza i Leśnym Szlakiem. za rok Załącznik nr 1 do uchwały 12/2011 Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia LGD Doliną Wieprza i leśnym szlakiem z dnia 10.06.2011 ANKIETA MONITORUJĄCA POSTĘP REALIZACJI LOKALNEJ STRATEGII ROZWOJU LGD Doliną

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE MARKI W PROMOCJI TURYSTYCZNEJ POLSKI. Jawor, 17 września 2011

ZNACZENIE MARKI W PROMOCJI TURYSTYCZNEJ POLSKI. Jawor, 17 września 2011 ZNACZENIE MARKI W PROMOCJI TURYSTYCZNEJ POLSKI Jawor, 17 września 2011 Marka jako pojęcie nazwa pojęcie znak symbol rysunek Kombinacja cech materialnych (funkcjonalnych) i niematerialnych, generowanych

Bardziej szczegółowo

Agroturystyka jako dodatkowe źródło dochodu

Agroturystyka jako dodatkowe źródło dochodu Agroturystyka jako dodatkowe źródło dochodu 20.10.2010 Prowadzący: Bogdan Bernat Bogdan Bernat 2010 Seminarium współfinansowane przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego 1. Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011 Instytut Ekonomiczny Kierunek studiów: Ekonomia Kod kierunku: 04.9 Specjalność: Turystyka 1. PRZEDMIOT

Bardziej szczegółowo

Rozwój gospodarczy regionu oraz poprawa jakości życia mieszkańców obszaru LSR. Poprawa atrakcyjności turystycznej Regionu Kozła

Rozwój gospodarczy regionu oraz poprawa jakości życia mieszkańców obszaru LSR. Poprawa atrakcyjności turystycznej Regionu Kozła Kryteria Wyboru Operacji przez Radę LGD Etap I ocena zgodności operacji z Lokalną Strategią Rozwoju Poniżej przedstawiono tabelę zawierającą cele ogólne i szczegółowe LSR. Operacja musi być zgodna przynajmniej

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Działania PROW 2014-2020 bezpośrednio ukierunkowane na rozwój infrastruktury: Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich Scalanie gruntów

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4. Wyniki warsztatów Wałbrzych.

Załącznik nr 4. Wyniki warsztatów Wałbrzych. Załącznik nr 4. Wyniki warsztatów Wałbrzych. Tabela 1. Najważniejsze problemy SUOI, wskazane przez uczestników warsztatów w pierwszej części warsztatów. l.p. Nazwa Pkt. 1. Brak wysokiej jakości połączenia

Bardziej szczegółowo

Plan Odnowy Miejscowości RADWAN

Plan Odnowy Miejscowości RADWAN Załącznik nr 1 do Uchwały Nr LX /454/09 Rady Gminy w Iwaniskach z dnia 21 grudnia 2009 r. Plan Odnowy Miejscowości RADWAN GMINA IWANISKA POWIAT OPATOWSKI WOJEWÓDZTWO ŚWIĘTOKRZYSKIE Radwan, październik

Bardziej szczegółowo

Gospodarka rolna na obszarach o rozdrobnionej strukturze agrarnej

Gospodarka rolna na obszarach o rozdrobnionej strukturze agrarnej Gospodarka rolna na obszarach o rozdrobnionej strukturze agrarnej Dr inż. Marta Czekaj Prof. dr hab. Janusz Żmija Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie Wydział Rolniczo-Ekonomiczny Instytut

Bardziej szczegółowo

Wybrane problemy rozwoju obszarów wiejskich w Polsce kontekst regionalny

Wybrane problemy rozwoju obszarów wiejskich w Polsce kontekst regionalny INSTYTUT EKONOMIKI ROLNICTWA I GOSPODARKI ŻYWNOŚCIOWEJ-PIB Wybrane problemy rozwoju obszarów wiejskich w Polsce kontekst regionalny Barbara Chmielewska Dochody i wydatki ludności wiejskiej oraz rynek pracy

Bardziej szczegółowo

Matryca logiczna określająca wskaźniki realizacji celów i przedsięwzięć dla Czarnorzecko-Strzyżowskiej LGD

Matryca logiczna określająca wskaźniki realizacji celów i przedsięwzięć dla Czarnorzecko-Strzyżowskiej LGD Rozdział IV.1 OKREŚLENIE WSKAŹNIKÓW REALIZACJI CELÓW ORAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ Matryca logiczna określająca wskaźniki realizacji celów i przedsięwzięć dla Czarnorzecko-Strzyżowskiej Przedsięwzięcia Produktu Cel

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 4396/2014 Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia 27 lutego 2014 roku

Uchwała nr 4396/2014 Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia 27 lutego 2014 roku Uchwała nr 4396/2014 Zarządu Województwa Wielkopolskiego zmieniająca uchwałę w sprawie przeprowadzenia Konkursu na najlepszy obiekt turystyki na obszarach wiejskich w Wielkopolsce. Na podstawie art. 41

Bardziej szczegółowo