MIĘDZYNARODOWE CENTRUM EDUKACJI O AUSCHWITZ I HOLOKAUŚCIE INTERNATIONAL CENTER FOR EDUCATION ABOUT AUSCHWITZ AND THE HOLOCAUST

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "MIĘDZYNARODOWE CENTRUM EDUKACJI O AUSCHWITZ I HOLOKAUŚCIE INTERNATIONAL CENTER FOR EDUCATION ABOUT AUSCHWITZ AND THE HOLOCAUST"

Transkrypt

1 MIĘDZYNARODOWE CENTRUM EDUKACJI O AUSCHWITZ I HOLOKAUŚCIE INTERNATIONAL CENTER FOR EDUCATION ABOUT AUSCHWITZ AND THE HOLOCAUST NR 1 / NO. 1 PAMIĘĆ ŚWIADOMOŚĆ ODPOWIEDZIALNOŚĆ REMEMBRANCE AWARENESS RESPONSIBILITY

2 Brama Arbeit Macht Frei / Arbeit Macht Frei Gate DOJAZD Muzeum położone jest na obrzeżach miasta Oświęcimia przy drodze krajowej nr 933 (uwaga: wjazd na parking od ulicy St. Leszczyńskiej). Muzeum znajduje się ok. 2 km od stacji kolejowej, skąd istnieje możliwość dojazdu komunikacją miejską. W najbliższej okolicy Muzeum znajdują się przystanki PKS oraz minibusów dojeżdżających z Krakowa i Katowic. Ponadto w odległości kilkudziesięciu kilometrów od Oświęcimia znajdują się dwa międzynarodowe porty lotnicze: Kraków-Balice i Katowice-Pyrzowice. (Współrzędne GPS: E, N) Warianty zwiedzania: Zwiedzanie ogólne (czas zwiedzania do 3,5 godz.) Jednodniowe zwiedzanie studyjne (czas zwiedzania 6 godz.) Dwudniowe zwiedzanie studyjne (łączny czas zwiedzania 8 godz.) Uwaga! W sezonie od kwietnia do października w godzinach od do teren byłego obozu Auschwitz I zwiedzać można wyłącznie w grupach z przewodnikiem. Więcej informacji o wariantach zwiedzania: zakładka Zwiedzanie. DIRECTIONS The Museum is located on the outskirts of the city of Oświęcim on National Road 933 (note: the entrance to the parking lot is on ul. St. Leszczyńskiej). The Museum is located about 2 km from the train station, where public transport is available. In the immediate vicinity of the Museum are stops for PKS buses and minibuses (marshrutki) arriving from Cracow and Katowice. Also located within less than a hundred kilometers of Oświęcim are two international airports at Cracow-Balice and Katowice-Pyrzowice (GPS coordinates E, N). Visiting options: General visit (up to 3.5 hours) One-day study visits (6 hours) Two-day study visits (total time 8 hours) Note-from 10:00 am to 3:00 pm during the high season (April to October) all visits to the Auschwitz I site must be in groups accompanied by a guide. For more information about visiting options see the Visiting section at the website The International Center for Education about Auschwitz and the Holocaust has developed an extensive program aimed at both young people and educators, Polish and foreign, in the five years that have passed since its foundation. We will try to inform you regularly about important events and projects that we realize. The folder whose first issue we pass into your hands will appear twice a year, in the spring and autumn, because the cycle of our work is determined by the cycle of the school year and the academic year. In the first issue of our information guide we present new projects and the continuation of educational programs that have been ongoing for several years now. Some of our new initiatives include the launch of the International Summer Academy destined for an English-speaking audience, as well as the publication European pack for visiting the Auschwitz-Birkenau Memorial and Museum, an English-language publication for teachers and educators planning a visit to the Auschwitz Memorial, which is the result of several years of work by professionals from the International Center for Education, the Council of Europe, and the Ministry of Education. The issue also informs you about projects intended for narrow audiences: students with intellectual disabilities, and inmates of correctional facilities, for whom the Education Center organizes special education programs. In the booklet you will also find information about a conference organized by the Center, as well as information about new educational publications. The International Center for Education conducts post-graduate studies, thematic sessions, and one- and multi-day seminars and workshops, as well as implementing specialized programs for different social, national, and religious groups. We hope that in our new folder you will find suggestions for yourself or for your students. We are also open to new ideas and willing to implement programs that match the level and the preparation of the group and meet its expectations. Międzynarodowe Centrum Edukacji o Auschwitz i Holocauście w ciągu pięciu lat, jakie minęły od chwili jego założenia, rozwinęło bogaty program skierowany zarówno do młodzieży, jak i do edukatorów tak z Polski jak i z zagranicy. Będziemy starali się systematycznie Państwa informować o najważniejszych wydarzeniach i projektach, które realizujemy. Folder, którego pierwszy numer przekazujemy właśnie do Waszych rąk, będzie się ukazywał dwa razy w roku wiosną i jesienią, ponieważ cykl naszej pracy jest wyznaczony przez cykl roku szkolnego i roku akademickiego. W pierwszym numerze naszego informatora prezentujemy nowe projekty oraz kontynuacje programów edukacyjnych trwających już od kilku lat. Jednymi z naszych nowych inicjatyw są m.in. uruchomienie Międzynarodowej Akademii Letniej przeznaczonej dla anglojęzycznych odbiorców, a także publikacja European pack for visiting Auschwitz-Birkenau Memorial and Museum wydawnictwo w języku angielskim dla nauczycieli i wychowawców planujących wizytę w Miejscu Pamięci Auschwitz, które jest efektem kilkuletniej pracy specjalistów z Międzynarodowego Centrum Edukacji, Rady Europy oraz Ministerstwa Edukacji Narodowej. W numerze informujemy Państwa także o projektach przeznaczonych dla wąskich grup odbiorców: niepełnosprawnych intelektualnie oraz wychowanków zakładów karnych, dla których Centrum Edukacji organizuje specjalne programy edukacyjne. W informatorze znajdą Państwo również informacje na temat konferencji, które zorganizowało Centrum, a także informacje o nowych publikacjach edukacyjnych. Międzynarodowe Centrum Edukacji prowadzi studia podyplomowe, sesje tematyczne, jedno- i kilkudniowe seminaria i warsztaty a także realizuje specjalistyczne programy dla poszczególnych grup społecznych, narodowych i religijnych. Mamy nadzieję, że w naszym nowym folderze znajdziecie Państwo także propozycje dla siebie lub dla Waszych studentów. Jesteśmy również otwarci na nowe pomysły i gotowi do realizacji programów, które będą odpowiadały poziomowi i przygotowaniu grupy i spełniały jej oczekiwania. Krystyna Oleksy Director of The International Center for Education about Auschwitz and the Holokaust Krystyna Oleksy Dyrektor Międzynarodowego Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście 2 3

3 If an honest effort is not put into preparing and following up on visits to the Memorial, we will not form people in this place who are capable of taking action in the name of higher goals and the general good, said Alicja Białecka, who is in charge of the ICEAH Program Section. Bez rzetelnego wysiłku włożonego w przygotowanie i podsumowanie wizyty w Miejscu Pamięci nie wychowamy w tym miejscu człowieka zdolnego do podjęcia działań w imię wyższych celów i dobra ogólnego powiedziała Alicja Białecka, kierująca Sekcją Programową MCEAH. The first part of the book is devoted to preparations for the visit. The subjects covered include what students should know before arriving at the Memorial, what emotions they will have to deal with during the visit, and how they can benefit from meetings with eyewitnesses to history. Pierwsza część książki poświęcona jest przygotowaniu do wizyty. Co powinni wiedzieć uczniowie zanim przyjadą do Miejsca Pamięci, z jakimi emocjami będzie musiał poradzić sobie uczeń podczas zwiedzania, czemu służyć może spotkanie ze świadkiem historii to tylko kilka z poruszanych tematów. For the majority of pupils the trip will be a new kind of experience. There are lessons about how to analyze information from various sources, but no school can teach pupils how to analyze a memorial site. Students do not possess the appropriate tools for dealing with this specific reality and they are not accustomed to visiting places of this type, we read in the introduction to the chapter titled Before the Visit. Dla większości uczniów wyjazd będzie nowym rodzajem doświadczenia. Na lekcjach uczeni są analizy informacji z różnych źródeł, ale żadna szkoła nie uczy tego, jak analizować miejsce pamięci. Uczniowie nie posiadają odpowiednich narzędzi niezbędnych do zmierzenia się z tą specyficzną rzeczywistością i nie są przyzwyczajeni do odwiedzania miejsc tego typu czytamy we wstępie do rozdziału Przed wizytą. In the second part, on the actual visit to the Auschwitz site, there is information on the history of the Museum, the work of the International Center for Education about Auschwitz and the Holocaust and other educational institutions that function around the Memorial, and a brief description of the Museum exhibition. One chapter describes the basic difficulties, both organizational and emotional, that can arise during visits. W drugiej części, która dotyczy samej wizyty w byłym obozie Auschwitz, znajdują się informacje dotyczące historii Muzeum, działalności Międzynarodowego Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście i innych instytucji edukacyjnych funkcjonujących wokół Miejsca Pamięci, a także krótki opis muzealnej wystawy. Jeden rozdział opisuje podstawowe trudności, które mogą wystąpić podczas zwiedzania, zarówno organizacyjne, jak i emocjonalne. JAK PRZYGOTOWAĆ MŁODZIEŻ DO WIZYTY W MIEJSCU PAMIĘCI? European pack for visiting Auschwitz-Birkenau Memorial and Museum to kilkusetstronicowe angielskojęzyczne wydawnictwo przeznaczone dla nauczycieli i wychowawców planujących wizytę w Miejscu Pamięci Auschwitz. Publikacja jest efektem kilkuletniej pracy specjalistów z Międzynarodowego Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście, Rady Europy oraz Ministerstwa Edukacji Narodowej. Odwiedzający Miejsce Pamięci Auschwitz / Visitors at the Auschwitz Memorial HOW TO PREPARE SECONDARY-SCHOOL STUDENTS FOR VISITS TO THE MEMORIAL? European pack for visiting Auschwitz-Birkenau Memorial and Museum is a lengthy English-language resource targeting teachers and advisors planning visits to the Auschwitz Memorial. It is the result of several years of work by specialists from the International Center for Education about Auschwitz and the Holocaust at the Auschwitz-Birkenau State Museum, the Council of Europe, and the Polish Ministry of National Education. What should be done after a group returns from the Memorial is the subject of the third part of the book. The topics covered include following up the visit and returning to normality, suggestions for interdisciplinary projects on the intersection of the history of Auschwitz and contemporary times, and several plans for lessons such as What Should We Do with What We Learned at Auschwitz? In the view of Museum Director Dr. Piotr M.A. Cywiński, the new publication and the resulting well prepared visits to the Memorial will surely produce effects that can be measured. A visit to the authentic space of Auschwitz is more than education, he said. It s an experience. The European pack for visiting Auschwitz-Birkenau Memorial and Museum can be purchased at the official online bookstore of the Auschwitz-Birkenau State Museum. Temu, co należy zrobić po powrocie grupy z Miejsca Pamięci, poświęcona jest trzecia część publikacji. Wśród podejmowanych tematów są m.in. kwestia podsumowania wizyty, sugestie interdyscyplinarnych projektów na styku historii Auschwitz i czasów współczesnych, a także kilka scenariuszy lekcji, jak np., Co zrobić z tym, czego nauczyliśmy się w Auschwitz? Zdaniem dyrektora Muzeum, dr. Piotra M.A. Cywińskiego, nowa publikacja i będące jej efektem dobrze przygotowane wizyty w Miejscu Pamięci z całą pewnością przyniosą wymierne rezultaty. Wizyta w autentycznej przestrzeni Auschwitz to więcej niż edukacja, to doświadczenie powiedział dyrektor Cywiński. European pack for visiting Auschwitz-Birkenau Memorial and Museum kupić można w oficjalnej księgarni internetowej Rady Europy. Wersja elektroniczna jest dostępna na stronie internetowej Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau. Nasze Międzynarodowe Centrum Edukacji od kilku lat ściśle współpracuje z Radą Europy. Wspólnie organizujemy m.in. tygodniowe seminaria dla edukatorów i nauczycieli pochodzących z krajów członkowskich RE. To właśnie ich uczestnicy podkreślali potrzebę przygotowania materiałów, które pomogłyby im w prowadzeniu zajęć z młodzieżą przed wizytą w Miejscu Pamięci Auschwitz. Można zatem powiedzieć, że genezą tego obszernego kompendium, zawierającego metodyczne uwagi dotyczące przygotowania, organizacji i podsumowania wyjazdów, była rzeczywista potrzeba nauczycieli powiedziała dyrektor MCEAH Krystyna Oleksy. W publikacji znaleźć można nie tylko wszelkie niezbędne informacje praktyczne dotyczące organizacji wizyty, ale przede wszystkim wiele tekstów i materiałów historycznych, konspektów lekcji oraz informacji dotyczących współczesnego znaczenia i funkcjonowania Miejsca Pamięci Auschwitz. Młodzi ludzie, którzy w następnych latach będą odwiedzać Auschwitz, staną się świadkami ostatnich świadków, ogniwami w łańcuchu pamięci czytamy w książce Wizyta uczniów w Miejscu Pamięci Auschwitz to wielka odpowiedzialność. Może stać się ona istotnym elementem kształtowania postawy obywatelskiej, jeżeli dokładnie zrozumie się to, co symbolizuje Auschwitz, zwłaszcza w czasach, kiedy odchodzą od nas ostatni świadkowie historii. Our Center has been cooperating closely with the Council of Europe for several years. Together we organize week-long seminars for educators and teachers from Council of Europe member countries. It is these people who stressed the need for a materials pack to help them work with young people before a visit to the Auschwitz Memorial. It is therefore possible to say that the real needs of teachers were the origin of this extensive compendium of methodological remarks on the preparation, organization, and follow-up of trips to Auschwitz, said ICEAH director Krystyna Oleksy. The publication contains not only all essential practical information on the organization of visits, but also numerous historical texts and other materials, lesson plans, and information on the contemporary significance and functioning of the Auschwitz Memorial. Young people who will visit Auschwitz in the coming years will become witnesses to the last witnesses and links in the chain of remembrance, we read in the book. Visits to the Auschwitz Memorial by school pupils are a great responsibility. They can become an important component in the forming of civic attitudes if there is a precise understanding of what Auschwitz symbolizes, especially in times when the last eyewitnesses to history are passing away. Pakiet Europejski dla odwiedzających Miejsce Pamięci i Muzeum Auschwitz-Birkenau przewodnik dla nauczycieli i edukatorów European pack for visiting Auschwitz-Birkenau Memorial and Museum. Guidelines for teachers and educators Odwiedzający Miejsce Pamięci Auschwitz / Visitors at the Auschwitz Memorial 4 5

4 The results of the work of the group are two internet courses: The History of Auschwitz and The Road to Genocide: Indirect Causes of the Holocaust. Each thematic block consists of several lessons. They include a historical introduction, excerpts from accounts by former prisoners, photographs, archival documents, examples of camp art, and educational exercises. The authors are specialists from the Auschwitz-Birkenau State Museum and the Pedagogical University in Cracow. The block devoted to the Holocaust (author: Dr. Piotr Trojański) consists of two themes: The Holocaust Terminological and Interpretive Issues and Anti-Judaism and Anti-Semitism Indirect Causes of the Holocaust. A second part of the Internet course on the history of the Holocaust is slated for introduction next year. Four lessons comprise the thematic block on the history of Auschwitz (authors: Dr. Piotr Setkiewicz and Dr. Jacek Lachendro): The Expansion of Auschwitz from 1940 to 1944, Living Conditions in the Auschwitz Camp, Groups of Prisoners in the Auschwitz Camp, and The SS Garrison. The Edumatic internet platform makes online distance learning possible. The teacher can prepare didactic material and then post it online. What is more, learners have the opportunity to use the lessons on their own, participate in discussion forums, and do homework. The instructor tracks student progress thanks to a sophisticated system for monitoring student activity on the platform and also has an option for contacting students through means including the forum or chat. An additional plus is the option for students to open discussion threads on boards moderated by the authors of the course and Museum educators. In December 2010 the Education Center carried out a pilot course, followed in April 2011 by the first edition of the course proper. For several weeks, more than 130 participants had the opportunity to make use of the platform and master the material presented there. Additionally, each of them was under an obligation to play an active role in the internet forum on selected threads, to take part in meetings with experts (chat) and to complete written assignments. W efekcie działań zespołu powstały dwa kursy internetowe: Historia Auschwitz oraz Droga do ludobójstwa. Przyczyny pośrednie Zagłady. Na każdy z tych bloków tematycznych składa się kilka lekcji. Zawierają one wstęp historyczny, fragmenty relacji byłych więźniów, fotografie i dokumenty archiwalne, przykłady sztuki obozowej, a także ćwiczenia dydaktyczne. Ich autorami są naukowcy i dydaktycy z Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau oraz z Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. Blok tematyczny poświęcony historii Holokaustu (autor: dr Piotr Trojański) obejmuje dwie lekcje: Holokaust problemy terminologiczne i interpretacyjne oraz Antyjudaizm i antysemityzm przyczyny pośrednie Zagłady. Blok tematyczny dotyczący historii Auschwitz (autorzy: dr Piotr Setkiewicz oraz dr Jacek Lachendro) zawiera cztery lekcje: Rozbudowa Auschwitz w latach , Warunki egzystencji w obozie Auschwitz, Grupy więźniów w obozie Auschwitz oraz Załoga SS w KL Auschwitz. Proces edukacji jest możliwy do przeprowadzenia w Internecie dzięki systemowi Edumatic platformie internetowej. Nauczyciel może przygotowywać, a następnie udostępniać materiały dydaktyczne. Co więcej, dzięki platformie uczeń ma możliwość samodzielnego korzystania z lekcji, uczestniczenia w forach dyskusyjnych oraz rozwiązywania zadań domowych. Nauczyciel kontroluje postępy w pracy ucznia dzięki rozbudowanemu systemowi monitoringu jego aktywności na platformie i ma możliwość porozumiewania się m.in. poprzez forum lub czat. Dodatkowym atutem są też dyskusje na zaproponowane przez uczestników tematy, których moderatorami są nauczyciele autorzy kursów i edukatorzy muzealni. W grudniu 2010 r. Centrum Edukacji przeprowadziło kurs pilotażowy, a w kwietniu 2011 r. odbyła się I edycja kursu. Ponad 130 uczestników przez kilka tygodni miało możliwość korzystania z platformy i opanowania przygotowanego materiału. Ponadto każdy z nich miał obowiązek wziąć czynny udział w forum internetowym w obrębie poszczególnych wątków, wziąć udział w spotkaniach z ekspertem (czat) oraz rozwiązać zadania pisemne. E-LEARNING W MIEJSCU PAMIĘCI MCEAH pod koniec 2010 r. uruchomiło edukację przez internet. W pilotażowej oraz w I edycji kursów e-learningowych udział wzięło ponad 130 osób z całej Polski. Dla części z nich było to pierwsze doświadczenie z tematem Auschwitz i Holokaustu, dla innych uzupełnienie wiedzy, którą otrzymali, będąc w Miejscu Pamięci i uczestnicząc w zajęciach organizowanych przez MCEAH. Wśród uczestników dwóch kursów, byli zarówno licealiści, studenci, nauczyciele historii, języka polskiego, jak i osoby nie stykające się na co dzień z tematami historycznymi. Wszystkich połączyła chęć pogłębienia wiedzy na temat Miejsca, które stało się symbolem tragedii XX wieku. Stworzenie tak różnorodnej mikrospołeczności stało się możliwe dzięki edukacji internetowej, czyli e-learningowi. Historia Auschwitz i Holokaustu, to bardzo delikatna materia. Tym trudniej było stworzyć rzetelne kursy internetowe, które będą dostępne dla rzeszy odbiorców. Do tworzenia platformy, oprócz specjalistów i historyków z Muzeum, zaproszono do współpracy poznańską firmę Eduserwis. E-LEARNING AT THE MEMORIAL Fragment lekcji internetowej / Fragment of an internet lesson At the end of 2010 the ICEAH took its first steps on education by way of the internet. In a pilot course and the first edition of regular e-learning courses there were more than 130 participants from all over Poland. For some of them this was their first experience with the subject of Auschwitz and the Holocaust while for others it was a supplement to the things they had learned while visiting the Memorial and taking part in educational activities at the ICEAH. Those enrolled in the two courses were high-school and university students, teachers of history and Polish, and people who do not deal with historical subjects on an everyday basis. What they all had in common was a desire to learn more about the place that has become a symbol of the tragedy of the twentieth century. Online education, or e-learning, made the creation of such a diverse microcommunity possible. The history of Auschwitz and the Holocaust is a very delicate subject. That made it all the harder to create credible internet courses that would be accessible to a broad audience. Along with specialists and historians from the Museum, the Eduserwis company from Poznań was invited to cooperate in the creation of the platform. The next edition of the internet course is planned for the turn of September/October The project is made possible by the Ministry of Culture and National Heritage s Education Plus program, as well as the Museum s own financial resources. Plans for 2011 An open, general course devoted to the functions of the Auschwitz concentration camp and extermination center will be put into operation on the Museum website in Work is underway on new closed lessons to be available on the internet platform. The subjects will include the development of Nazism and the persecution of the Jews in Germany, the situation of Jews in the first years of the war, and art in Auschwitz. The coordinator of the project is Agnieszka Juskowiak-Sawicka of the ICEAH Program Section. The Center will also make available lessons developed in cooperation with the Shoah Foundation Institute for Visual History and Education at the University of Southern California. Audiovisual testimony from the Shoah Foundation Institute Archives is an integral part of the lessons. The lessons In the Face of the Holocaust and People and War can serve as support for Polish teachers in teaching about the Second World War. The material presented there can be used during history, knowledge about society, Polish, and knowledge about culture lessons. Kolejna edycja kursów internetowych planowana jest na przełom września i października 2011 r. Projekt zrealizowany został dzięki wsparciu i w ramach programu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego Edukacja Plus, a także ze środków własnych Muzeum. Plany na rok 2011 W 2011 r. na stronie internetowej Muzeum zostanie uruchomiony ogólnodostępny kurs poświęcony funkcjom obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz. Trwają także prace nad nowymi, zamkniętymi lekcjami, dostępnymi na platformie internetowej. Będą one poświęcone m.in. rozwojowi nazizmu i prześladowaniom Żydów w Niemczech oraz sytuacji Żydów w pierwszych latach wojny, a także sztuce w obozie Auschwitz. Koordynatorem projektu jest Agnieszka Juskowiak-Sawicka z Sekcji Programowej MCEAH. Centrum udostępnia również lekcje powstałe w wyniku współpracy z Instytutem Historii Wizualnej i Edukacji Fundacji Shoah (SFI) Uniwersytetu Południowej Kalifornii. Integralną częścią lekcji są audiowizualne relacje pochodzące z Archiwum Instytutu Fundacji Shoah. Lekcje W obliczu Zagłady oraz Ludzie i wojna mogą stanowić wsparcie dla polskich nauczycieli w nauczaniu o II wojnie światowej. Prezentowany materiał można wykorzystać podczas lekcji historii, wiedzy o społeczeństwie, języka polskiego i wiedzy o kulturze. Ze względu na specyfikę tematyki Auschwitz każde rozwiązanie dydaktyczne było szczegółowo omawiane i wypracowywane przez zespół metodyków i dydaktyków. Wypracowanie satysfakcjonującej metody było doświadczeniem wspólnym dla obu stron projektu. In view of the special nature of the Auschwitz subject matter, each teaching solution was discussed and developed by a team of methodologists and education specialists. Working out satisfactory methods was an experience shared by both of the sides involved in the project. 6 7

5 The first stage of the program consists of preparatory training for the penitentiary personnel. During the seminar, the educators and the warders who exercise direct supervision over the inmates are prepared for their future cooperation with the Museum in the field of organizing educational activities for the inmates. These meetings also feature presentations of Museum educational programs that can be conducted in penal institutions. In the next stages, the educational officers prepare the inmates for visits to the Auschwitz Museum and for taking part in educational activities. Of aid in this form of education is the traveling exhibition on the history of Auschwitz, German Nazi Death Camp Konzentrationslager Auschwitz, by a historian from the Museum Exhibition Department, Mirosław Obstarczyk, which presents in a condensed form all the most important issues in the history of Auschwitz as well as the origins of the Nazi movement and the specific elements of the German system of terror in occupied Poland. To date, over five and a half thousand inmates have familiarized themselves with it. Pierwszy etap projektu zakłada przeszkolenie wychowawców więziennych. Podczas seminarium wychowawcy i pracownicy, sprawujący bezpośredni nadzór nad osadzonymi, zostają merytorycznie przygotowani do przyszłej współpracy z Muzeum w zakresie organizowania zajęć edukacyjnych dla penitencjariuszy. W czasie tych spotkań prezentowane są także propozycje edukacyjne Muzeum możliwe do zrealizowania w zakładach karnych. W dalszej kolejności wychowawcy przygotowują osadzonych do wizyty w Muzeum Auschwitz oraz do udziału w zajęciach edukacyjnych. Pomocna w tej formie edukacji jest wystawa objazdowa o historii Auschwitz Niemiecki Nazistowski Obóz Śmierci Konzentrationslager Auschwitz autorstwa historyka z Działu Wystawienniczego Muzeum, Mirosława Obstarczyka, która prezentuje w skondensowany sposób wszystkie najistotniejsze zagadnienia historii Auschwitz, a także genezę ruchu nazistowskiego oraz specyficzne elementy systemu terroru niemieckiego w okupowanej Polsce. Dotychczas zapoznało się z nią ponad 5,5 tys. osadzonych. EDUKACJA DLA NOWYCH GRUP ODBIORCÓW Centrum Edukacji tworzy programy edukacyjne przeznaczone dla różnych grup odbiorców, wymagających dostosowania zajęć edukacyjnych do swoich potrzeb. Rezultatem takich działań są dwa projekty edukacyjne: Auschwitz Historia Edukacja Obywatelska dla wychowanków zakładów karnych oraz Trudne, proste słowa dla niepełnosprawnych intelektualnie odwiedzających Muzeum Auschwitz. Prelekcja w zakładzie karnym / A lecture at a penitentiary institution EDUCATION FOR NEW GROUPS OF AUDIENCES The Education Center creates instructional programs designed for various target groups, which means fitting the teaching to their needs. Two results of this kind of approach are the educational projects Auschwitz, History, and Civic Education for penitentiary inmates and Hard, Simple Words for mentally handicapped visitors to the Auschwitz Museum. The visit and the educational activities in the Museum are the second stage of the project. The participants in the study visit the penitentiary inmates are familiarized with the history of the Auschwitz camp and take part in a meeting with an eyewitness. To date, those taking part in such visits have included more than three hundred inmates and almost a hundred supervisory personnel, educators, and directors of penal institutions from Małopolskie and Śląsk provinces. At the same time, historians and educators from the Museum travel to the penitentiaries with lectures, presentations, exhibitions, and film showings. The educational program was initiated in 2008 when the Museum began cooperating with the director of the Cracow District of the Prison Service. In 2010, the Museum began cooperating with the Silesian District of the Prison Service. A conference was held in the first half of 2011 to sum up the work done to that time as part of the Auschwitz, History, and Civic Education project in the penitentiaries and jails of the Silesian District of the Prison Service. In March of 2011 the Auschwitz, History, and Civic Education project was submitted to the 2010 Sybilla Museum Prizes and nominated for an award. Additionally, cooperation was initiated with the Galicia Museum in Cracow for the realization of the next stage in the the Auschwitz, History, and Civic Education project in the penitentiaries and jails of the Cracow District of the Prison Service, which will deal with the Righteous among the Nations of the World. The coordinator of the project is Antoni Stańczyk of the Program Section of the ICEAH. Wizyta i zajęcia edukacyjne w Muzeum są drugim etapem projektu. Uczestnicy wizyt studyjnych osadzeni zostają zapoznani z historią obozu Auschwitz oraz biorą udział w spotkaniu ze świadkiem. Dotychczas udział w wizytach wzięło ponad 300 osadzonych oraz blisko 100 pracowników nadzoru, wychowawców oraz dyrektorów zakładów karnych i aresztów śledczych z Małopolski i Śląska. Równocześnie historycy i edukatorzy z Muzeum wyjeżdżają z wykładami, prezentacjami, wystawami oraz prelekcjami filmowymi do zakładów karnych. Program edukacyjny działa od 2008 r. Wówczas Muzeum rozpoczęło współpracę z Dyrektorem Krakowskiego Okręgu Służby Więziennej. W 2010 r. Muzeum nawiązało współpracę ze Śląskim Okręgiem Służby Więziennej. W pierwszym półroczu 2011 r. odbyła się konferencja podsumowująca dotychczasową realizację projektu Auschwitz Historia Edukacja Obywatelska w zakładach karnych i aresztach Śląskiego Okręgu SW. W marcu 2011 r. projekt Auschwitz Historia Edukacja Obywatelska został zgłoszony do Nagrody Muzeów Sybilla 2010, gdzie uzyskał nominację do nagrody. Ponadto nawiązano współpracę z Muzeum Galicja w Krakowie, w celu realizacji kolejnego etapu projektu Auschwitz Historia Edukacja Obywatelska w zakładach karnych i aresztach Krakowskiego Okręgu SW dotyczącego sprawiedliwych wśród narodów świata. Koordynatorem projektu jest Antoni Stańczyk z Sekcji Programowej MCEAH. EDUKACJA W ZAKŁADACH KARNYCH Auschwitz Historia Edukacja Obywatelska jest cyklem seminariów i pobytów studyjnych dla dyrektorów, wychowawców oraz pracowników nadzoru w zakładach karnych. EDUCATION IN PENITENTIARY INSTITUTIONS Auschwitz, History, and Civic Education is a series of seminars and study residencies for penitentiary directors, educational officers, and supervisory staff. Inspiracją do stworzenia projektu były listy od osadzonych kierowane do Muzeum z prośbą o przesłanie literatury na temat historii obozu Auschwitz, a także pojedyncze wizyty w Muzeum grup osadzonych z zakładów penitencjarnych z Krakowskiego Inspektoratu Służby Więziennej. Bardzo duże zainteresowanie tematyką Auschwitz i Zagłady wśród osadzonych, a także ich emocjonalne reakcje oraz spisane refleksje po zwiedzeniu byłego obozu śmierci, z którymi zapoznali nas wychowawcy, sprawiły, że Centrum Edukacji przygotowało kompleksowy projekt edukacyjny skierowany zarówno do osadzonych, jak i do kadry służby więziennej. The inspiration for creating the project came from letters that the Museum received from inmates requesting reading material on the subject of the history of the Auschwitz camp as well as individual visits to the Museum by groups of prisoners from penal institutions under the Cracow Inspectorate of the Prison Service. The great interest in the subject of Auschwitz and the Holocaust among inmates, their emotional reactions, and their written reflections after visiting the site of the extermination center prompted the Education Center to prepare a complex educational project addressed to both inmates and prison personnel. W procesie wychowawczym realizowanym w zakładach penitencjarnych, nauczanie o tym, czego dokonano w Auschwitz, służy przede wszystkim przekazywaniu historii obozu i pamięci o tych, którzy tam cierpieli i zginęli, ale również ukazuje, do czego może prowadzić droga pogardy i nienawiści. Edukacja o Auschwitz i Holokauście może też wpływać na zmianę osobowości, na uwrażliwienie na cierpienie i poniżanie drugiego człowieka, może pomóc w zastanowieniu się nad sobą i w zrozumieniu hierarchii wartości. In the educational program carried out in penal institutions, teaching about the things done at Auschwitz serves above all to impart information about the history of the camp and to commemorate those who suffered and died there, but it also illustrates where the path of contempt and hatred can lead. Education about Auschwitz and the Holocaust can also have an influence on changes in personality, and in greater sensitivity to the suffering and abasement of others. It can be an aid in reflecting upon oneself and understanding one s hierarchy of values. Osadzeni zapoznają się z wystawą Niemiecki Nazistowski Obóz Śmierci Konzentrationslager Auschwitz Inmates at the exhibition German Nazi Death Camp 8 9

6 The Museum lesson consists of An introduction in the film screening room or outside it where the participants in the lesson are asked if they know where they are, what the place is associated with, and whether they have ever been in a similar place. The Arbeit macht frei gate in groups with less serious disabilities, accounts by prisoners of their arrival at Auschwitz are read out. The roll-call square a description of a day in the life of a prisoner, and what roll call meant. Block 5 before entering the block, we inform the group about what they are going to see. Afterwards, we ask them what kind of impression the things they saw made on them, and whether they realize that the items displayed in the exhibition make up only a small percentage of the objects brought to the camp by the deportees. Block 9 An exhibition about living conditions, specially prepared for these groups. The guide also speaks about everyday life in the camp hunger, difficult housing and sanitary conditions. The Death Wall information about what the Death Wall meant when the camp was operating, and its function today. Paying homage to the victims. The Ramp in Birkenau reading out of accounts of the transports. Attention drawn to the differences in appearance between the Auschwitz and Birkenau camps. A wooden barracks and a brick barracks in Birkenau the primitive living conditions and the impossibility of meeting the basic human needs. Summing up. Discussion with the group about what they have seen and what they have learned. Z czego składa się lekcja muzealna: Wstęp w sali lub przed kinem, gdzie uczestnicy lekcji są pytani, czy wiedzą, gdzie przyjechali, z czym związane jest to miejsce, czy byli kiedyś w podobnym miejscu. Brama Arbeit macht frei tu (w przypadku grup upośledzonych w stopniu lekkim) odczytywane są relacje więźniów dotyczące przybycia do obozu. Plac apelowy opis jak wyglądał dzień więźnia, czym były apele. Blok 5 przed wejściem do bloku informujemy grupę, co zobaczy. Po wyjściu pytamy, jakie wrażenie zrobiło na nich to, co zobaczyli, czy zdają sobie sprawę, że rzeczy pokazane na ekspozycji stanowią tylko niewielki procent przedmiotów przywiezionych do obozu przez deportowanych. Blok 9 specjalnie przygotowana dla tych grup ekspozycja dotycząca warunków bytowych. Przewodnik opowiada także o obozowej codzienności głodzie, trudnych warunkach mieszkaniowych i sanitarnych. Ściana Śmierci informacja o tym, czym była Ściana Śmierci w okresie funkcjonowania obozu, jaką funkcję pełni dziś. Oddanie hołdu ofiarom. Rampa w Birkenau odczytanie relacji dotyczących transportów. Zwrócenie uwagi na różnice w wyglądzie obozu Auschwitz i Birkenau. Barak drewniany, blok murowany w Birkenau prymitywne warunki egzystencji, brak możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb człowieka. Podsumowanie. Rozmowa z grupą o tym, co zobaczyła, czego się dowiedziała. Wystawa w bloku nr 9 / Exhibition in Block 9 TRUDNE, PROSTE SŁOWA EDUKACJA O AUSCHWITZ DLA NIEPEŁNOSPRAWNYCH INTELEKTUALNIE W ostatnich latach wśród grup osób niepełnosprawnych intelektualnie wzrosło zainteresowanie Miejscem Pamięci. Centrum Edukacji opracowało program zwiedzania terenów byłego obozu Auschwitz specjalnie dostosowany do poziomu intelektualnego i percepcji osób upośledzonych. Niepełnosprawni odwiedzający Miejsce Pamięci biorą udział w specjalnie przygotowanej lekcji muzealnej. Jej scenariusz został wypracowany przez edukatorów Miejsca Pamięci, przy wsparciu specjalisty oligofrenopedagogiki. Lekcje są dostosowane do specyfiki grupy: jej możliwości percepcyjnych oraz wrażliwości na historię Auschwitz. Każda lekcja muzealna rozpoczyna się 15-minutowym spotkaniem w sali seminaryjnej, podczas którego grupa jest przygotowywana do wizyty w wybranych fragmentach wystaw muzealnych oraz terenów byłego obozu, W trakcie lekcji uczestnicy poznają obiekty byłego obozu Auschwitz: bramę Arbeit Macht Frei, teren placu apelowego, dziedziniec bloku nr 11 oraz rampę w Birkenau i wnętrze baraku drewnianego. Ponadto zwiedzają blok nr 9, zwykle nieudostępniany odwiedzającym, gdzie zapoznają się ze specjalnie przygotowaną przez Dział Zbiorów ekspozycją: oglądają prycze, łazienki, mogą zobaczyć i dotknąć kopii obuwia więźniarskiego, pasiaków oraz naczyń więźniarskich. Zapoznawani są również z zagadnieniem Zagłady, jednak po konsultacjach ze specjalistą oligofrenopedagogiki pomijane jest krematorium i ruiny komór gazowych ze względu na wrażliwość odbiorców i ich problemy z radzeniem sobie ze zbyt silnymi emocjami. Koordynatorami projektu są: Alicja Wójcik z Sekcji Programowej MCEAH oraz Andrzej Kacorzyk z Sekcji Obsługi Odwiedzających MCEAH. HARD, SIMPLE WORDS EDUCATION ABOUT AUSCHWITZ FOR THE MENTALLY DISABLED In recent years, interest in the Memorial on the part of mentally handicapped people has grown. The Education Center has developed a program for visiting the grounds of the former Auschwitz camp especially adapted for the intellectual and perceptual level of handicapped people. Handicapped people visiting the Memorial take part in specially prepared Museum lessons. The scenario was developed by Memorial educators supported by specialists in oligophrenopedagogy. These lessons are adapted to a given group s perceptual abilities and sensitivity to the history of Auschwitz. Each museum lesson begins with a fifteen-minute meeting in the seminar room during which the group is prepared for visits to selected portions of the Museum exhibition and parts of the grounds of the former camp. In the course of the lesson the participants are familiarized with original objects from the Auschwitz camp: the Arbeit macht frei gate, the parade ground where roll call was held, the courtyard of Block no. 11, the railroad unloading platform in Birkenau, and the interior of a wooden barracks. Additionally, they tour Block no. 9, usually closed to visitors, where they are introduced to an exhibition especially prepared by the Collections Department. They can examine the bunks and the toilets, and can see and touch replicas of prisoners shoes, striped uniforms, and eating utensils. They are also familiarized with the issue of the Holocaust. After consultations with specialists in oligophrenopedagogy, it was decided to omit the crematoria and the ruins of the gas chambers in view of the sensitivity of the audience and their problems in coping with particularly strong emotions. The coordinators of the project are Alicja Wójcik of the ICEAH Program Section and Andrzej Kacorzyk of the ICEAH Visitor Service Section. Grupa odwiedzających na terenie Miejsca Pamieci Auschwitz Visitors at the Auschwitz Memorial 10 11

7 Uczestnicy Akademii Letniej podczas oprowadzania po Miejscu Pamięci Auschwitz / Participants of the International Summer Academy at the Auschwitz Memorial For Nora Fischbach-Hirshbein of Venezuela, the Academy was a powerful experience. During the Holocaust, the German Nazis murdered many members of her family, who came from Kalisz and Koźminek, Poland. Her grandfather, a former Auschwitz prisoner, never talked with her about his wartime experiences. Even as a small child I saw the number that he had tattooed on his arm. That s why it was so important for me to take part in this seminar, in order to understand the origins of my own family history better and learn about what happened here, she said. While noting the high standard of the lectures and the commitment of the organizers, she also stressed that attending the Academy helped her overcome the negative feelings about Poles that she acquired in her family home. Now I m a different person. All of you here are Poles and I see the effort you put into maintaining this place and preserving the memory. I am very grateful to you for this. I want to cry when I utter this, she said with emotion. I want to thank you all and I do not have the words to express what I feel. Aside from in-depth tours of the former German Nazi concentration camp, the varied Academy schedule also included a series of lectures and discussions on subjects connected with Auschwitz and its postwar history, Polish-Jewish relations during the war, and the educational challenges facing the Auschwitz Museum, the world s best known Memorial site and the symbol of the Holocaust, in the future. Alicja Białecka confirmed that the program will be continued. This first International Summer Academy is only the beginning, she said. What is happening at this moment demonstrates the necessity of continuing this kind of work. We will try to organize the Summer Academy each year. The positive reactions by the participants seem to indicate that the program we put together is optimal: a well balanced combination of an encounter with the original historical place, with the memorial, and with the Museum as an institution, along with the knowledge shared by the staff of this institution and the invited guests. The coordinator of the project is Ewa Matlak of the ICEAH Program Section. Dla Nory Fischbach-Hirshbein z Wenezueli udział w Akademii był silnym przeżyciem. Wielu członków jej rodziny, pochodzących z Kalisza i Koźminka, zostało zamordowanych w czasie Holokaustu przez niemieckich nazistów. Jej dziadek, były więzień Auschwitz, nie rozmawiał z nią nigdy o tym, co przeszedł w czasie wojny. Od małego dziecka widziałam numer, jaki miał wytatuowany na ręce. Dlatego tak ważne było dla mnie wzięcie udziału w tym seminarium, żeby lepiej zrozumieć źródła mojej własnej historii rodzinnej i poznać, co się tu działo powiedziała. Zwracając uwagę na wysoki poziom wykładów i zaangażowanie organizatorów, podkreśliła też, że udział w Akademii pomógł jej przezwyciężyć wyniesioną z rodzinnego domu niechęć do Polaków. Teraz jestem inna. Wszyscy jesteście tu Polakami i widzę jaki wysiłek wkładacie w utrzymanie tego miejsca i zachowanie pamięci o nim. Jestem wam za to bardzo wdzięczna. Chce mi się płakać, gdy to mówię Chcę wam wszystkim podziękować i brak mi słów by wyrazić, co czuję podkreśliła wzruszona Nora Fischbach-Hirshbein. Zróżnicowany program Akademii oprócz dokładnego zwiedzania byłego niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego objął też m.in. serię wykładów i dyskusji na tematy związane z historią Auschwitz oraz dziejami powojennymi, w tym polsko-żydowskie stosunki w czasie wojny oraz zadania edukacyjne stojące w XXI w. przed Muzeum Auschwitz, najbardziej na świecie znanym Miejscem Pamięci i zarazem symbolem Holokaustu. Alicja Białecka zaznaczyła, że projekt będzie kontynuowany. Ta pierwsza, Międzynarodowa Akademia Letnia to dopiero początek. To, co się w tej chwili dzieje potwierdza konieczność kontynuowania tego typu działań. Będziemy się starać organizować Akademie Letnie co roku. Jak widać z pozytywnych reakcji uczestników zaproponowany program wydaje się być optymalny: to dobrze wyważone połączenie zetknięcia się z oryginalnym miejscem historycznym, miejscem pamięci, z Muzeum jako instytucją oraz z wiedzą, jaką dzielą się pracownicy tej instytucji i zaproszeni goście powiedziała Białecka. Koordynatorem projektu jest Ewa Matlak z Sekcji Programowej MCEAH. MIĘDZYNARODOWA AKADEMIA LETNIA: HISTORIA, PAMIĘĆ, EDUKACJA W Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau zakończyła się pierwsza Międzynarodowa Akademia Letnia: Historia, Pamięć, Edukacja. W projekcie wzięło udział ponad dwudziestu uczestników z całego świata, w różnym wieku i różnych profesji. Alicja Białecka, szefowa Sekcji Programowej Międzynarodowego Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście oraz współorganizatorka projektu, podkreśliła, że Akademia otwiera jeszcze jeden kierunek w działaniach Centrum, dotychczas skupiającym się bardziej na szkoleniach określonych grup edukatorów w ramach współpracy m.in. z Radą Europy czy izraelskim Instytutem Pamięci Yad Vashem. Seminarium jest przedsięwzięciem zupełnie nowym w naszej pracy edukacyjnej. Jest skierowane do indywidualnego odbiorcy anglojęzycznego. Do tej pory takie osoby nie miały możliwości odbycia tego typu szkolenia bezpośrednio u nas, w Centrum Edukacji, na terenie Miejsca Pamięci powiedziała Białecka. José Velasco przyjechał z Arizony w USA do Muzeum Auschwitz już po raz trzeci. Jak powiedział, pierwszy raz odwiedził to miejsce jako zwykły turysta, następnie zjawił się z grupą uczniów. Tym razem przyjechał, by przygotować się lepiej do tego, by zapoznać z historią Auschwitz następne grupy młodzieży, z którymi planuje wkrótce tu powrócić. Mój pierwszy przyjazd do Auschwitz był jak spojrzenie w przeszłość. Ale nauczyłem się też, że nie możemy ograniczać się tylko do tego. To, co wydarzyło się tutaj kiedyś, może też sprawić, że będziemy mogli zapobiec podobnym zdarzeniom teraz. Korzenie Auschwitz tkwią w nietolerancji i naprawdę powinniśmy uczyć, zwłaszcza naszą młodzież, tolerancji wobec innych. U nas w Arizonie mamy podobne przypadki, kiedy poszczególne grupy są piętnowane, na przykład emigranci z Meksyku, którzy przyjeżdżają do Arizony i stają się kozłami ofiarnymi. Oczywiście ma to inny wymiar, ale zasada działania jest taka sama zauważył Velasco. THE INTERNATIONAL SUMMER ACADEMY: HISTORY, REMEMBRANCE, AND EDUCATION The first International Summer Academy History, Remembrance, and Education concluded at the Auschwitz-Birkenau State Museum. More than twenty participants of various ages and occupations from around the world took part in the project. Alicja Białecka, head of the Program Section at the International Center for Education about Auschwitz and the Holocaust and the co-organizer of the project, stated that the Academy was a new direction in the work of the Center, which has previously concentrated more on training specific groups of educators as part of its cooperation with institutions like the Council of Europe or the Yad Vashem Memorial Institute in Israel. The seminar is something completely new in our educational work. It is targeted at English-speaking individuals. Until now, these people have not had the option of being taught directly by us at the Education Center on the grounds of the Memorial, said Białecka. José Velasco of Arizona is on his third trip to the Auschwitz Museum. He said that he came the first time as an ordinary tourist and the second time with student group. This time, he came to prepare himself better for imparting the history of Auschwitz to new groups of young people with whom he plans to return here in the near future. My first trip to Auschwitz was like gazing into the past. However, I also learned that we cannot limit ourselves to this. What once happened here can also make us able to prevent similar events now. The roots of Auschwitz lie in intolerance and we really should teach our young people, in particular, to be tolerant of others. In Arizona we have similar cases where particular groups are stigmatized, for example immigrants from Mexico who come to Arizona and become scapegoats. The scale is different, of course, but the principles at work are the same, said Velasco. Rozpoczęcie Międzynarodowej Akademii Letniej Opening of the International Summer Academy 12 13

8 The final stage in the Auschwitz in Literature project was a contest for the best analysis of a poem by Batsheva Dagan from her volume Błogosławiona bądź wyobraźnio - przeklęta bądź! Wspomnienia Stamtąd. The analysis that won first prize was published in the July edition of Oś monthly, a publication of the Museum. Końcowym etapem projektu Auschwitz w literaturze był konkurs na najlepszą analizę wiersza Batszewy Dagan z tomiku poezji Błogosławiona bądź wyobraźnio przeklęta bądź!. Analizę, która zajęła I miejsce opublikowano w lipcowym wydaniu miesięcznika Oś, wydawanego przez Muzeum. The second educational project was an educational session put on at the end of November and dedicated to the work of Batsheva Dagan. More than a hundred people took part. Participants in the meeting teachers, Museum guides, and young people from schools in Oświęcim listened to a lecture by Batsheva Dagan on the theme of conveying information to children about the subject of the Holocaust. The writer drew particular attention to the necessity of talking with the youngest children about the tragedy, but at the same time she counseled the adaptation of the means of communication to their age. Next, the author told about her experience in the camp and the way they are reflected in her literary work. The meeting at the Auschwitz-Birkenau State Museum was the first part of Batsheva Dagan s visit to Poland. The second part, organized by the Embassy of Israel in Poland, took place in Warsaw, where the author met with students from Warsaw gimnazjums. Drugim projektem edukacyjnym była zorganizowana pod koniec listopada sesja edukacyjna poświęcona twórczości Batszewy Dagan, w której udział wzięło ponad 100 osób. Uczestnicy spotkania nauczyciele, przewodnicy Muzeum oraz młodzież z oświęcimskiej szkoły wysłuchali wykładu Batszewy Dagan na temat przekazywania dzieciom wiedzy na temat Holokaustu. Pisarka zwróciła szczególną uwagę na konieczność rozmawiania z najmłodszymi dziećmi na temat tragedii, ale jednocześnie radziła dostosować środki przekazu do ich wieku. Następnie autorka opowiedziała o swoich przeżyciach obozowych i ich odzwierciedleniu w swojej twórczości literackiej. Spotkanie w Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau było pierwszą częścią wizyty Batszewy Dagan w Polsce. Druga, organizowana przez ambasadę Izraela w Polsce, miała miejsce w Warszawie, gdzie autorka spotkała się z uczniami warszawskich gimnazjów. The Museum and the Embassy of Israel plan to publish in Polish two books for young people by Batsheva Dagan jointly by the end of 2011 Chika: a Dog from the Ghetto and If the Stars Could Speak. Do końca 2011 r. Muzeum wspólnie z Ambasadą Izraela planuje opublikowanie w języku polskim dwóch książek Batszewy Dagan, przeznaczonych dla młodszych odbiorców: Czika, piesek z getta oraz Gdyby gwiazdy mogły mówić. WSPOMNIENIA STAMTĄD Uczestnicy spotkania z Batszewą Dagan / Participants of the meeting with Batsheva Dagan REMINESCENCES FROM THAT PLACE About the author Batsheva Dagan was born in Łódź as Izabella Rubinstein on September 8, After the Germans entered her hometown, she escaped to Radom with her parents and siblings. In the Radom ghetto, she joined the clandestine Hashomer Hatzair youth organization. One of her assignments was to travel to the Warsaw ghetto and smuggle the underground newspaper Pod Prąd [Against the current] back to Radom. She escaped from the Radom ghetto in 1942 and traveled to Germany on false papers. Several months later, she was arrested and sent to Auschwitz, where she remained until January 1945, when she was evacuated with other prisoners to Ravensbrück, and later to Malchow. British troops liberated her on May 2, She then moved to Palestine, where she and her husband Paul took the surname Dagan. She worked as a kindergarten teacher and later as a psychologist and lecturer in a teachers college. She lives in Israel. O autorce Batszewa Dagan urodziła się 8 września 1925 r. w Łodzi jako Izabella Rubinstein. Po wkroczeniu Niemców do rodzinnego miasta uciekła z rodzicami i rodzeństwem do Radomia. Podczas pobytu w getcie radomskim związała się z tajną organizacją młodzieżową Hashomer Hacair. Z ramienia tej organizacji jeździła do getta warszawskiego, skąd szmuglowała do Radomia gazetkę Pod Prąd. W 1942 r. uciekła z getta radomskiego i dzięki fałszywym dokumentom przedostała się na teren Niemiec. Po kilku miesiącach została aresztowana i wysłana do Auschwitz, gdzie przebywała do początku 1945 r., kiedy wraz z innymi więźniarkami została ewakuowana do Ravensbrück, a później do Malchow. 2 maja 1945 r. została wyzwolona przez armię brytyjską. Po wyzwoleniu przeniosła się do Palestyny, gdzie wraz z mężem Paulem przyjęła nazwisko Dagan. Pracowała jako przedszkolanka, następnie jako psycholog i wykładowca w seminarium nauczycielskim. Mieszka w Izraelu. Centrum Edukacji wspólnie z Ambasadą Izraela wydało książkę autorstwa izraelskiej poetki, byłej więźniarki obozu Auschwitz Batszewy Dagan. Tomik Błogosławiona bądź wyobraźnio przeklęta bądź! Wspomnienia Stamtąd jest zbiorem wierszy, które Batszewa Dagan napisała po traumatycznych wydarzeniach w obozie Auschwitz oraz tych, które zapamiętała z obozu. The Education Center and the Embassy of Israel have jointly published a book by the Israeli poet and former Auschwitz prisoner Batsheva Dagan. Błogosławiona bądź wyobraźnio przeklęta bądź! Wspomnienia Stamtąd [Imagination: Blessed Be, Cursed Be: Reminscences from That Place ] is a thin volume of poems that Batsheva Dagan wrote as a result of traumatic incidents in the Auschwitz camp and in memory of people she knew there. Batszewa Dagan jest twórczynią metody psychologiczno-pedagogicznej pomagającej przekazywać dzieciom i młodzieży wiedzę o Zagładzie oraz autorką publikacji wykorzystywanych w nauczaniu o Holokauście: Co stało się w czasie Zagłady, opowieść w rymach dla dzieci, które chcą wiedzieć, Czika, piesek w getcie, Gdyby gwiazdy mogły mówić oraz Dziś płakała mi syrena. Opublikowanie zbioru jej wierszy stało się przyczyną uruchomienia dwóch projektów edukacyjnych: konkursu literackiego dla oświęcimskiej młodzieży oraz sesji edukacyjnej, której gościem była izraelska poetka i pisarka. Batsheva Dagan is the creator of a psychological-pedagogical method that helps inform children and young people about the Holocaust and the author of publications used in teaching about the Holocaust, including What Happened at the Time of the Holocaust: A Story in Rhyme for Children Who Want to Know, Chika: a Dog in the Ghetto, If the Stars Could Speak, and Today the Siren Wept for Me. Published collections of her poetry led to the setting up of two educational projects, a literary contest for young people in Oświęcim and an educational session at which the Israeli writer and poet made a guest appearance. Pierwszy projekt konkurs literacki Auschwitz w literaturze przeznaczony był dla młodzieży z Powiatowego Zespołu Szkół Ekonomiczno-Gastronomicznych nr 4 w Oświęcimiu. Rozpoczął się w październiku 2010 r. Do Oświęcimia przyjechała grupa teatralna Scaena, w skład której wchodzili uczniowie Liceum Ogólnokształcącego im. Piotra Skargi w Grójcu, Publicznego Gimnazjum im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego w Jasieńcu oraz Publicznej Szkoły Podstawowej im. Juliana Suskiego w Jasieńcu. Młodzież ze Scaeny wspólnie z oświęcimskimi uczniami odwiedziła tereny byłego obozu Auschwitz, miasto Oświęcim oraz uczestniczyła w zajęciach warsztatowych w oświęcimskiej synagodze. Grupa teatralna zaprezentowała przedstawienie Zapamiętaj imię moje, opowiadające o historii więźniów obozów koncentracyjnych, której poszczególne sceny są przeplatane pieśniami o tematyce wojennej oraz pantomimą. Następnie uczniowie wzięli udział w warsztatach poświęconych analizie wierszy Batszewy Dagan. Poznali zasady pisania analizy, jej miejsce wśród tekstów literackich, konstrukcję i cele jej powstawania. The first project, the Auschwitz in Literature literary contest, was designed for young people from Powiat Economic-Gastronomic School Complex No. 4 in Oświęcim. It began in October The Scaena theater group, made up of young people from Piotr Skarga General Lyceum in Grójec, Krzysztof Kamil Baczyński Public Gimnazjum in Jasieniec, and Julian Suski Public Elelmentary School in Jasieniec, came to Oświęcim. The young people from Scaena joined the Oświęcim students in visiting the grounds of the former Auschwitz camp and the city of Oświęcim and took part in workshops in the Oświęcim synagogue. The theatrical group presented the play Remember My Name, recounting the stories of concentration-camp prisoners in scenes interwoven with songs about the war and mime. Next, the pupils took part in workshops dedicated to analyzing the poetry of Batsheva Dagan. They learned the principles of writing analysis, the place of such analysis among literary texts, and the construction and goals of analysis. Batszewa Dagan Batsheva Dagan 14 15

9 A member of the founding committee, Krystyna Oleksy, Director of the International Center for Education about Auschwitz and the Holocaust, emphasized that the Auschwitz-Birkenau State Museum has been involved from the beginning in the setting up of the Association. She informed the participants: All of our resources: exhibits, works of art, the library and archives will be available to researchers. We believe that this will bring benefits for both sides for scholars and for the memorial site staff. The Holocaust belongs to European history and collective memory, said professor Mach, director of the Institute of European Studies at the Jagiellonian University, who was present at the conference. If we are proud of our European heritage, we should also remember about the darker side of European civilization, he added. He also stressed the importance of teaching about the tragedy of the Holocaust: Education is needed in order to remember and to be sensitive to these points, which caused the things that happened in the past. The organizers of the conference were the Institute of Sociology, Jagiellonian University, Holocaust Research Center of the Jagiellonian University and the Auschwitz- Birkenau State Museum. Członek komitetu założycielskiego Krystyna Oleksy, Dyrektor Międzynarodowego Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście, podkreśliła, że Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau od początku uczestniczyło w powstawaniu Stowarzyszenia. Poinformowała uczestników konferencji: Wszystkie nasze zasoby: eksponaty, dzieła sztuki, biblioteka i archiwa będą do dyspozycji badaczy. Wierzymy, że przyniesie to korzyści dla obu stron dla uczonych i dla pracowników miejsc pamięci. Holokaust należy do europejskiej historii i zbiorowej pamięci powiedział obecny na konferencji prof. Mach, dyrektor Instytutu Europeistyki UJ. Jeśli jesteśmy dumni z naszego europejskiego dziedzictwa, powinniśmy pamiętać także o ciemnych stronach europejskiej cywilizacji dodał. Podkreślił również, jak ważne jest nauczanie o tragedii Holokaustu: Edukacja jest konieczna, po to, by pamiętać i być wrażliwym na te punkty, które sprawiły, że doszło w przeszłości do tego, co się wydarzyło. Organizatorami konferencji były: Instytut Socjologii UJ, Centrum Badań Holocaustu UJ oraz Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau. Więcej informacji można uzyskać na stronie EAHS: For more information, please visit the EAHS website: Uczestnicy konferencji inaugurującej działalność Europejskiego Stowarzyszenia Studiów nad Holokaustem / Participants of the opening conference of European Association of Holocaust POWSTAŁO EUROPEJSKIE STOWARZYSZENIE STUDIÓW NAD HOLOKAUSTEM W Oświęcimiu i w Krakowie miała miejsce konferencja inaugurująca działalność Europejskiego Stowarzyszenia Studiów nad Holokaustem. Ktokolwiek pochyla się nad Holokaustem musi się wykazać pasją, wiedzą i delikatnością powiedział podczas inauguracji konferencji w Collegium Maius prof. Andrzej Mania, prorektor UJ ds. dydaktyki. Musimy mówić o tym, jak o doświadczeniu z przeszłości, które oby się nie powtórzyło. Nasze pokolenie ma obowiązek podtrzymania pamięci dodał. Zadaniem, które stawia przed sobą Europejskie Stowarzyszenie Studiów nad Holokaustem jest nie tylko integracja środowiska akademickiego i edukatorów pracujących w miejscach pamięci Holokaustu, ale również standaryzacja jakości nauczania oraz inicjowanie współpracy i wymiany międzynarodowej. Powołanie do życia Europejskiego Stowarzyszenia Studiów nad Holokaustem (The European Association of Holocaust Studies EAHS) jest ważnym krokiem w kierunku dalszej profesjonalizacji badań naukowych prowadzonych nad Holokaustem w Europie. Szczególnie istotne znaczenie ma fakt, że inicjatywa zostaje zrealizowana w Polsce kraju wyjątkowo naznaczonym tragicznym doświadczeniem Holokaustu. Stowarzyszenie powstało z inicjatywy grupy naukowców oraz muzealników z różnych instytucji i uczelni europejskich. Przewodniczącym komitetu założycielskiego EAHS jest Jonathan Webber, prof. UJ. EUROPEAN ASSOCIATION OF HOLOCAUST STUDIES FOUNDED In Oświęcim and Cracow, a conference inaugurated the activities of the European Association of Holocaust Studies. Anyone who takes up the subject of the Holocaust must show passion, knowledge, and tact, said Professor Andrzej Mania, pro-rector of the Jagiellonian University for didactics, during the opening of the conference in Collegium Maius. We must talk about it as an experience from the past that we do not wish to see repeated. Our generation has an obligation to uphold the memory. The task facing the European Association of Holocaust Studies is not only the integration of academic circles and educators working in Holocaust memorial sites, but also the standardization of the quality of teaching and the initiation of international cooperation and exchanges. The founding of The European Association of Holocaust Studies (EAHS) is an important step in th direction of the further professionalization of scholarly research on the Holocaust in Europe. Of special importance is the fact that this initiative has been taken in Poland, a country scarred to an exceptional degree by the tragic experience of the Holocaust. The Association arose on the initiative of a group of scholars and museologists from various European institutions and universities. The chairman of the EAHS founding committee is Jonathan Webber, a professor at the Jagiellonian University. Konferencja inaugurująca działalność Europejskiego Stowarzyszenia Studiów nad Holokaustem / The opening conference of European Association of Holocaust Studies 16 17

10 The conference was divided into several sessions. The subjects included the issue of the crime of genocide, war criminals and their fates, pseudo-medical experiments, and the postwar fates of the youngest prisoners of Auschwitz. The organizers made it possible for the participants to present their own research projects. At the conclusion there was a panel discussion summing up the proceedings with invited guest experts from the fields of law, history, and political science. Almost eighty people took part in the conference. They are involved in historical education in schools, universities, non-governmental organizations, and institutions conducting research into crimes of genocide. In addition to the ICEAH, the organizers were the Foundation for the International Youth Meeting Center in Oświęcim and the Oświęcim Academy in cooperation with the History Institute at the Pedagogical University in Cracow and the Center for Holocaust Research at the Jagiellonian University. Konferencja podzielona była na kilka sesji. Ich tematyka dotyczyła m.in.: zagadnienia zbrodni ludobójstwa, zbrodniarzy wojennych i ich losów, eksperymentów pseudomedycznych, a także powojennych losów najmłodszych więźniów Auschwitz. Organizatorzy umożliwili uczestnikom prezentację własnych projektów badawczych. Na zakończenie odbył się panel dyskusyjny podsumowujący obrady z udziałem zaproszonych gości: ekspertów z dziedziny prawa, historii oraz politologii. W konferencji udział wzięło blisko 80 osób zajmujących się edukacją historyczną w szkołach, uczelniach wyższych, w organizacjach pozarządowych oraz instytucjach badających zbrodnie ludobójstwa. Organizatorami spotkania oprócz MCEAH były: Fundacja na rzecz Międzynarodowego Domu Spotkań Młodzieży w Oświęcimiu oraz Akademia Oświęcimska przy współpracy Instytutu Historii Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie oraz Centrum Badań Holokaustu UJ. Otwarcie konferencji / Opening of the conference ŚWIAT A ZBRODNIE LUDOBÓJSTWA W XX WIEKU W Międzynarodowym Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście i Międzynarodowym Domu Spotkań młodzieży miała miejsce konferencja Oblicza Sprawiedliwości. Świat wobec Holokaustu i innych zbrodni ludobójstwa w XX wieku. Celem trzydniowych obrad prowadzonych na terenie oraz w najbliższym otoczeniu Muzeum i Miejsca Pamięci Auschwitz była dyskusja nad istotą i skutkami zbrodni ludobójstwa we współczesnym świecie, a także refleksja nad sposobami ich osądzania oraz skuteczną edukacją prowadzącą do zapobiegania podobnym zbrodniom w przyszłości. Bardzo się cieszę, że udało nam się spotkać na tej ważnej dla nas konferencji powitała uczestników Krystyna Oleksy, dyrektor Międzynarodowego Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście. W Międzynarodowym Centrum Edukacji tematem naszej pracy jest historia Auschwitz i historia Holokaustu, jednak nie chcemy ograniczać się do mówienia o przeszłości w oderwaniu od tego, co działo się i dzieje w świecie po Holokauście, po Auschwitz. Dlatego z wielką radością prowadzimy w tym zakresie współpracę z Międzynarodowym Domem Spotkań Młodzieży. Mam wielką nadzieję, że druga wspólna konferencja podejmująca tę tematykę, będzie dla nas wszystkich inspiracją do dalszych działań dodała dyrektor Oleksy. THE WORLD S REACTION TO CRIMES OF GENOCIDE IN THE TWENTIETH CENTURY At the International Center for Education about Auschwitz and the Holocaust and the International Youth Meeting Center, a conference was held on The Face of Justice: The World s Reaction to the Holocaust and Other Crimes of Genocide in the Twentieth Century The goal of the three-day conference held on the grounds of and in the immediate vicinity of the Auschwitz Museum and Memorial was to discuss the essence, procedure, and effects of the crime of genocide in the contemporary world, and reflection on effective education to prevent similar crimes in the future. I am very pleased that we managed to meet at this important conference for us, was the welcome to the participants from Krystyna Oleksy, director of the International Center for Education about Auschwitz and the Holocaust. In the International Education Center the theme of our work is the history of Auschwitz and the Holocaust, but we do not want to limit ourselves to speaking about the past in isolation from what has happened and is happening in the world after the Holocaust, after Auschwitz. So it is with great joy that we are entering into cooperation with the International Youth Meeting Center in this area. I very much hope that the second joint conference on this subject will be an inspiration for us all to continue our activities, Director Oleksy added. Uczestnicy konferencji Oblicza Sprawiedliwości. Świat wobec Holokaustu i innych zbrodni ludobójstwa w XX wieku. Participants of conference The Face of Justice: The World s Reaction to the Holocaust and Other Crimes of Genocide in the Twentieth Century 18 19

11 NOWE PUBLIKACJE NEW PUBLICATIONS Głosy Pamięci 7. Romowie w KL Auschwitz W nocy z 2 na 3 sierpnia 1944 r. esesmani zamordowali w komorach gazowych 2897 romskich mężczyzn, kobiet i dzieci, którzy pozostawali jeszcze przy życiu po kilkunastu miesiącach spędzonych za drutami obozu Auschwitz. Publikacja jest pomocą w uzupełnianiu wiedzy o zapomnianym Holokauście, jak często nazywany jest mord dokonany przez nazistów na europejskich Sinti i Romach, aby już nigdy nie powtórzyła się tragedia, której symbolem stał się Auschwitz. Oprócz artykułów naukowych, fragmentów relacji ocalałych, fotografii i dokumentów po raz pierwszy publikujemy wszystkie siedem portretów Romów, które artystka-więźniarka Dinah Gottliebova wykonała na polecenie obozowego lekarza Josefa Mengele w Birkenau. Została ona wyznaczona do tego zadania, aby udokumentować zbrodnicze rasistowskie eksperymenty, które dr Mengele przeprowadzał m.in. w tzw. obozie cygańskim. Portrety te posiadają oprócz artystycznej również ogromną wartość historyczną, są bowiem jedynym wizerunkiem tych pomordowanych ludzi i stanowią dokument dokonanych na nich zbrodni. Głosy Pamięci 6. Krematoria i komory gazowe Auschwitz Komory gazowe i krematoria Auschwitz są przede wszystkim symbolem Zagłady, ale mają również symboliczne znaczenie dla Romów, Polaków, Rosjan i innych narodów, których przedstawiciele cierpieli i ginęli w tym i w innych obozach śmierci. Wybudowanie potężnych krematoriów wyposażonych nie tylko w komory gazowe, ale również i w techniczne urządzenia do spalania zwłok, które miały służyć usprawnieniu procesu masowego zabijania ludzi, wymagało zaangażowania specjalistów przede wszystkim inżynierów, techników i architektów, a także znacznych nakładów finansowych. Zagadnieniom tym, związanym z planowaniem i budową w Auschwitz urządzeń zagłady, poświęcona jest ta publikacja. Oprócz dokumentów i planów wykonanych w obozowym biurze budowlanym zamieszczamy w niej fragmenty relacji świadków więźniów, którzy obóz przeżyli, a także procesowe zeznania esesmanów, którzy uczestniczyli w zagładzie. Na szczególną uwagę zasługują wypowiedzi więźniów Sonderkommando, którzy zmuszeni zostali do pracy przy spalaniu zwłok pomordowanych. Tylko nielicznym z nich udało się przeżyć. Głosy Pamięci 5. Kobiety ciężarne i dzieci urodzone w KL Auschwitz Ogrom śmierci i cierpienia, jakie stały się udziałem ludzi deportowanych do obozu Auschwitz, ciągle budzi grozę, rodzi współczucie. Pamięć o pomordowanych szczególnie żywa jest wśród tych, którzy sami byli świadkami wszechogarniającej śmierci w obozie stracili swych krewnych i przyjaciół, bliższych i dalszych znajomych. Pamięć o ofiarach obozu i o ich cierpieniach porusza też głęboko serca i umysły ludzi, którzy przybywają do Miejsca Pamięci Auschwitz, aby oddać hołd pomordowanym. Voices of Memory 7: Roma in Auschwitz In the gas chambers on the night of August 2/3 1944, SS men murdered 2,897 Roma men, women, and children who were still alive after spending many months behind the barbed wire of the Auschwitz camp. This publication is an aid to supplementing knowledge about the forgotten Holocaust, as the murder by the Nazis of the European Sinti and Roma is frequently termed, so that the tragedy of which Auschwitz has become a symbol will never be repeated. Aside from scholarly articles, excerpts from accounts by survivors, photographs, and documents, we publish for the first time all seven portraits of Roma prisoners painted by prisoner artist Dinah Gottliebova in Birkenau on orders from camp physician Josef Mengele. Gottliebova was assigned to this task as a way of documenting the criminal racist experiments that Dr. Mengele carried out at various places including the so-called Gypsy camp. These portraits possess not only artistic merit but also enormous historical significance. Indeed, they are the only image of these people who were murdered, and constitute documentation of the crime committed against them. Voices of Memory 6: The Auschwitz Crematoria and Gas Chambers The gas chambers and crematoria are above all a symbol of the Shoah, but they also have symbolic value to Roma, Poles, Russians, and other peoples who suffered and died in this and other extermination centers. The construction of massive crematoria equipped not only with gas chambers, but also with technical facilities for burning corpses as a way of expediting the process of mass killing required the involvement of specialists, above all engineers, technicians, and architects, as well as the investment of significant financial resources. The publication is devoted to these issues associated with the planning and erection of the extermination facilities in Auschwitz. Aside from documents and plans originating in the camp construction bureau, we also include excerpts from eyewitness accounts by prisoner eyewitnesses who survived the camp as well as courtroom testimony by SS men who were participants in extermination. Of particular interest are the statements by Sonderkommando prisoners who were forced to work at burning the corpses of the people who were murdered. Only a few of them managed to survive. Voices of Memory 5: Pregnant Women and Children Born in Auschwitz The magnitude of death and suffering that befell the people deported to Auschwitz still arouses awe and compassion. The memory of the murdered victims is particularly vivid among those who had witnessed the all-encompassing sweep of death, who lost their relatives and friends, close and more distant acquaintances in the camp. Remembering the victims of the camp and their sufferings is deeply moving to the hearts and minds of the people who come to the Auschwitz Memorial to pay homage to those who were murdered. For everyone, however, regardless of their level of experience, knowledge, and commitment, the most difficult task is to deal with the tragedy of the children in the camp. From the documents, reports by survivors, and photographs, a selection of which has been made available in the book, a picture emerges of unimaginable suffering, tragedy and terrible crimes. The tragedy that befell mothers expecting children in the camp was not only the total denial of the joy of motherhood, but above all an absolute violation of natural rights and human dignity. Mothers had to witness the death of their children, brutally murdered by the SS doctors or by the ruthless and murderous prisoner functionaries. Children who were not killed immediately after birth and mothers who gave birth in these camps under inhumane conditions later died as a result of starvation, exhaustion, or the disastrous sanitary conditions. Not all the first and last names of the unfortunate mothers and children are known. The pictures and memories published here symbolize the individual stories of each and every one of them. Antisemitism Old and New Prejudices this is the title of a methodological guidebook for teachers prepared by the Anne Frank House in Amsterdam and the Bureau for Democratic Institutions and Human Rights of the Council for Security and Cooperation in Europe in Warsaw with the cooperation of experts from German-Polish Center Association in Cracow and the International Center for Education about Auschwitz and the Holocaust. The publication is part of an educational packet for teaching the history of the Jews and antisemitism, which consists of the guidebook and three thematic exercise sets. Part 1. The History of Antisemitism in Europe to 1945 Part 2. Antisemitism A Continuing Struggle? Part 3. Prejudice. U2? Błogosławiona bądź wyobraźnio - przeklęta bądź! Wspomnienia Stamtąd [Imagination: Blessed Be, Cursed Be: Reminscences from That Place ] a collection of poems by Batsheva Dagan, former Auschwitz prisoner The poetry of Batsheva Dagan constitutes a very realistic and intimate record of experiences in the camp as experienced by a young twentyyear-old girl. This is not just a description of the terror of camp reality and pervasive violence, as in the poem The First Slap in the Face, but also a very personally take on women s physiology, which is so rarely present in the poetry about the camps. The poems, like a chronicle, talk about specific events that took place in the camp. In addition to works by the author herself, the volume contains several poems written in Birkenau by other poets, including Zosia Szpigielman who, after selection in 1943, was murdered in the gas chamber. Batsheva Dagan preserved these poems in her memory. This slim volume of poetry is illustrated by the famous artist Jakub Guterman, who comes from Poland he was born in 1935 in Płock. He lives and works in Israel. The collection of poems Błogosławiona bądź wyobraźnio - przeklęta bądź! Wspomnienia Stamtąd [Imagination: Blessed Be, Cursed Be: Reminscences from That Place ] first appeared in 1997 in Hebrew. Dla wszystkich jednak, bez względu na poziom doświadczenia, wiedzy i zaangażowania, najtrudniejszym zadaniem jest zmierzenie się z obozową tragedią dzieci. Z dokumentów, relacji ocalałych oraz fotografii, których wybór został udostępniony w książce, wyłania się obraz niewyobrażalnego cierpienia, tragedii i potwornej zbrodni. Dramat, jaki spotkał w obozie matki oczekujące dziecka, był nie tylko całkowitym zaprzeczeniem radości macierzyństwa, ale przede wszystkim absolutnym pogwałceniem naturalnego prawa i godności człowieka. Matki musiały stać się świadkami śmierci swych dzieci, bestialsko mordowanych przez lekarzy SS lub przez bezwzględne i zbrodnicze więźniarki funkcyjne. Dzieci, które nie zostały zabite natychmiast po urodzeniu i matki, które je urodziły w nieludzkich warunkach obozowych, umierały później masowo wskutek głodu, wycieńczenia lub katastrofalnych warunków sanitarnych. Nieznane są wszystkie nazwiska i imiona nieszczęśliwych matek i dzieci. Te, których zdjęcia i wspomnienia są opublikowane symbolizują indywidualne losy każdego i każdej z nich. Antysemityzm stare i nowe uprzedzenia to tytuł poradnika metodycznego dla nauczycieli, opracowanego przez Dom Anny Frank w Amsterdamie, Biuro Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE w Warszawie przy współpracy polskich ekspertów ze Stowarzyszenia Centrum Polsko-Niemieckiego w Krakowie i Międzynarodowego Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście. Publikacja jest częścią pakietu edukacyjnego do nauczania o historii Żydów i antysemityzmie, na który składają się oprócz ww. poradnika trzy tematyczne zeszyty ćwiczeniowe. cz. 1. Historia antysemityzmu w Europie do 1945 r. cz. 2. Antysemityzm ciągłe zmaganie? cz. 3. Uprzedzenia. U2? Błogosławiona bądź wyobraźnio przeklęta bądź! Wspomnienia «Stamtąd» zbiór wierszy Batszewy Dagan, byłej więźniarki Auschwitz. Poezja Batszewy Dagan stanowi bardzo realistyczny i intymny zapis przeżyć w obozie, jakich doświadcza młoda, kilkunastoletnia dziewczyna. To nie tylko opis przerażenia obozową rzeczywistością, wszechobecną przemocą, jak w wierszu Pierwszy policzek, ale również bardzo osobiście podjęty temat kobiecej fizjologii tak rzadko obecny w poezji lagrowej. Wiersze, niczym kronika, opowiadają o konkretnych wydarzeniach, jakie miały miejsce w obozie. Poza utworami samej autorki tomik zawiera kilka wierszy napisanych w Birkenau przez inne poetki, m.in. Zosię Szpigielman, która po selekcji w 1943 roku została zamordowana w komorze gazowej. Batszewa Dagan przechowała je w pamięci. Tomik poezji ilustrowany jest przez znanego artystę Jakuba Gutermana, który pochodzi z Polski urodził się w 1935 r. w Płocku. Mieszka i tworzy w Izraelu. Zbiór wierszy Błogosławiona bądź wyobraźnio przeklęta bądź! Wspomnienia «Stamtąd» po raz pierwszy ukazał się w 1997 roku w języku hebrajskim

12 Education at the Memorial: study visits are intended for school students. These include extended tours of the site of the camp and lectures on selected topics from its history. Young people are also involved in activities conducted in the Archives and Collections Department, view documentaries and feature films, and participate in workshops; thematic sessions are devoted to selected topics from the history of Auschwitz and the Holocaust. They are addressed to teachers, guides and graduates of other forms of education conducted by the Center; post-graduate studies to enhance knowledge about totalitarianism, Nazism and the Holocaust. As part of teacher education studies, these courses prepare participants for intercultural dialogue and train them in the skills needed to overcome prejudices and stereotypes among young people brought up to live in a multiethnic and multicultural society; the studies are carried out in cooperation with the Pedagogical University in Cracow; educational projects and seminars taking up the subject of Auschwitz and the Holocaust, Jewish history and culture, as well as the origins of genocide and methods of preventing it and the need to preserve and nurture the memory of the tragedies of the twentieth century; e-learning makes it possible to learn the basic facts about the history of the Auschwitz camp through the Internet. Contact: Edukacja w Miejscu Pamięci: wizyty studyjne przeznaczone są dla młodzieży szkolnej. Obejmują poszerzone zwiedzanie terenów byłego obozu oraz wykłady na wybrane tematy z jego historii. Młodzież bierze też udział w zajęciach prowadzonych w Archiwum i Dziale Zbiorów, zapoznaje się z filmami dokumentalnymi i fabularnymi oraz uczestniczy w warsztatach; sesje tematyczne poświęcone są wybranym zagadnieniom z historii Auschwitz i Holokaustu. Skierowane są do nauczycieli, przewodników i absolwentów innych form edukacji prowadzonych przez Centrum; studia podyplomowe pogłębiają wiedzę na temat totalitaryzmu, nazizmu i Holokaustu. W ramach doskonalenia zawodowego nauczycieli, studia przygotowują słuchaczy do prowadzenia dialogu międzykulturowego oraz kształtowania umiejętności przezwyciężania uprzedzeń i stereotypów wśród młodzieży wychowywanej do życia w społeczeństwie wieloetnicznym i wielokulturowym; studia prowadzone się we współpracy z Uniwersytetem Pedagogicznym w Krakowie; projekty edukacyjne i seminaria podejmujące tematykę Auschwitz i Zagłady, historii i kultury Żydów, jak również genezy ludobójstwa i metod przeciwdziałania mu oraz konieczności zachowania i pielęgnowania pamięci o tragediach XX wieku; e-learning pozwala poznać podstawowe fakty z historii obozu Auschwitz za pomocą Internetu. Kontakt: Przyszła siedziba Międzynarodowego Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście / Future seat of the International Center for Education about Auschwitz and the Holocaust MIĘDZYNARODOWE CENTRUM EDUKACJI O AUSCHWITZ I HOLOKAUŚCIE THE INTERNATIONAL CENTER FOR EDUCATION ABOUT AUSCHWITZ AND THE HOLOCAUST Jest częścią Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau. Obszarem jego działań jest uczenie o tragedii żydowskiej zagłady, o polskich ofiarach hitlerowskiego okupanta, o wyniszczaniu więźniów przez system obozowy, prześladowaniu i zagładzie Romów, o systematycznym wykluczaniu całych grup narodowych ze społeczeństwa. Centrum współpracuje z polskimi i zagranicznymi instytucjami oraz organizacjami partnerskimi, zajmującymi się edukacją w zakresie tematyki pokrewnej z działalnością Muzeum. Strategicznym partnerem Centrum jest Międzynarodowa Szkoła Nauczania o Holokauście w Instytucie Pamięci Yad Vashem w Jerozolimie, z którą od 15 lat organizowana jest wymiana polskich i izraelskich przewodników, pedagogów i nauczycieli. Obszary działania Centrum: Organizowanie oprowadzania oraz opieki przewodnickiej dla ponad miliona osób odwiedzających corocznie Muzeum i Miejsce Pamięci Auschwitz. Organizowanie dla edukatorów, studentów, uczniów szkół gimnazjalnych i liceów oraz wszystkich zainteresowanych pobytów studyjnych, studiów, seminariów, wykładów, warsztatów, konferencji i prezentacji multimedialnych. Objęcie systemem szkoleń 270 przewodników, którzy oprowadzając odwiedzających po wystawach muzealnych i terenach byłego obozu, przekazują im historię Auschwitz i Holokaustu. Przygotowywanie pakietów edukacyjnych zawierających materiały historyczne, a także konspekty lekcji, pomagające przygotować młodzież do odwiedzenia byłego obozu oraz materiały wspomagające nauczycieli w prowadzeniu lekcji poświęconych tematyce Auschwitz i Holokaustu. Udostępnianie wystaw czasowych i objazdowych poświęconych historii obozu Auschwitz. Is part of the Auschwitz-Birkenau State Museum. The area of its activities is teaching about the tragedy of the Jewish extermination, about the Polish victims of the Nazi occupation, about the extermination of prisoners through the camp system, the persecution and extermination of the Roma, and the systematic exclusion of entire national groups from society. The Center cooperates with Polish and foreign institutions and partner organizations dealing with education in subjects related to the activities of the Museum. The Center is a strategic partner of the International School for Holocaust Education at the Yad Vashem Memorial Institute in Jerusalem, which for fifteen years has organized exchanges of Polish and Israeli guides, educators and teachers. Areas of Center activities: Organizing tours and guides to serve over one million visitors annually to the Auschwitz Museum and Memorial. Organizing for educators, students, junior high school and high school students and all interested parties study visits, study seminars, lectures, workshops, conferences, and multimedia presentations. Provision of training for 270 guides who accompany visitors at the exhibitions and around the grounds of the former camp, informing them about the history of Auschwitz and the Holocaust. Preparing educational packages containing historical materials and lesson plans to help prepare young people for visits to the camp and materials to assist teachers in conducting lessons devoted to the subject of Auschwitz and the Holocaust. Making temporary and traveling exhibitions on the history of the Auschwitz camp available. Odwiedzający Miejsce Pamięci Visitors at the Auschwitz Memorial WYDAWCA / PUBLISHER Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu, 2011 Auschwitz-Birkenau State Museum in Oświęcim, 2011 KOORDYNATOR WYDANIA / PUBLISHING COORDINATOR Agnieszka Juskowiak-Sawicka KOREKTA / PROOFREADING Beata Kłos TŁUMACZENIE / TRANSLATION William Brand OKŁADKA I PROJEKT GRAFICZNY / COVER DESIGN AND LAYOUT Bogusław Kożuch Multimedia Partner Sp. z o.o. ZDJĘCIA / PHOTOS Bartosz Bartyzel, Peter Hansen, Małgorzata Jasińska-Kowynia, Agnieszka Juskowiak-Sawicka, Paweł Sawicki DRUK / PRINTING Drukarnia KOLUMB Sp. z o.o

13

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Auschwitz and Birkenau Concentration Camp Records, 1940 1945 RG 15.191M

Auschwitz and Birkenau Concentration Camp Records, 1940 1945 RG 15.191M Auschwitz and Birkenau Concentration Camp Records, 1940 1945 RG 15.191M United States Holocaust Memorial Museum Archive 100 Raoul Wallenberg Place SW Washington, DC 20024 2126 Tel. (202) 479 9717 Email:

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Imię i Nazwisko Kandydata/Kandydatki Proszę wstawić X w pole zgodnie z prawdą: Brak znajomości języka angielskiego Znam j. angielski (Proszę wypełnić poniższy

Bardziej szczegółowo

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Dlaczego powstało? - świat przeżywa dziś rewolucję w obszarze edukacji, - naszym celem jest promocja śląskiego jako regionu opartego na wiedzy, i najnowszych technologiach,

Bardziej szczegółowo

EuroWeek Szkoła Liderów 2015

EuroWeek Szkoła Liderów 2015 EuroWeek Szkoła Liderów 2015 Tegoroczny Obóz Językowy Euroweek, niewątpliwie był jednym z tych wyjazdów, które zapadają w pamięci na długie lata. Grupa uczniów z naszej szkoły wraz z nauczycielem języka

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Przedszkole Nr 1 w Zabrzu ANKIETA ul. Reymonta 52 41-800 Zabrze tel./fax. 0048 32 271-27-34 p1zabrze@poczta.onet.pl http://jedyneczka.bnet.pl ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Drodzy Rodzice. W związku z realizacją

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi CZERWIEC 2012 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie

Bardziej szczegółowo

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE I.1. X Have a nice day! Y a) Good idea b) See you soon c) The same to you I.2. X: This is my new computer. Y: Wow! Can I have a look at the Internet? X: a) Thank you b) Go ahead c) Let me try I.3. X: What

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 112 Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2014/2015 2.6.4. Część ustna. Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna (wyłącznie

Bardziej szczegółowo

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management Poznań, 2012, September 20th Doctor Anna Scheibe adiunct in the Department of Economic Sciences PROJECT Syllabus for course Global Marketing on the study program: Management I. General information 1. Name

Bardziej szczegółowo

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Time for changes! Vocational activisation young unemployed people aged 15 to 24 Projekt location Ząbkowice Śląskie project produced in cooperation with Poviat Labour Office

Bardziej szczegółowo

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Piąte spotkanie grupy partnerskiej w Katowicach (Polska) 19-20 maj 2015 Program Uczenie się przez całe życie Grundtvig Tytył projektu: Osoby 50+ na rynku

Bardziej szczegółowo

Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik. Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for. Tatras National Park (Slovakia) Director Pawel Majko

Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik. Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for. Tatras National Park (Slovakia) Director Pawel Majko April 22, 2012 Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik Tatrzanski Park Narodowy Director Pawel Skawinski (host) Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for National Parks Jan Reklewski Tatras

Bardziej szczegółowo

Angielski Biznes Ciekawie

Angielski Biznes Ciekawie Angielski Biznes Ciekawie Conditional sentences (type 2) 1. Discuss these two types of mindsets. 2. Decide how each type would act. 3. How would you act? Czy nauka gramatyki języka angielskiego jest trudna?

Bardziej szczegółowo

POLISH CULTURAL FOUNDATION

POLISH CULTURAL FOUNDATION 177 Broadway Clark, New Jersey 07066 Tel: 732-382-7197 Fax: 732-382-7169 web: www.pcfnj.org e-mail: pcf@pcfnj.org Accept our cordial invitation to JOIN TODAY! Come visit and experience our hospitality.

Bardziej szczegółowo

Awareness campaign Safe rail-road level crossing "Stop and Live!"

Awareness campaign Safe rail-road level crossing Stop and Live! Awareness campaign Safe rail-road level crossing "Stop and Live!" www.plk-sa.pl Geneva, 12-13 May 2014 The key objective of the campaign is: What are our objectives? - to promote the correct patterns of

Bardziej szczegółowo

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM 1. Imię i nazwisko dziecka / Child's name... 2. Adres / Address... 3. Data urodzenia / Date of birth... 4. Imię i nazwisko matki /Mother's name... 5. Adres

Bardziej szczegółowo

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA MAJ 2014 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze słuchu 1.1. 1.2.

Bardziej szczegółowo

AUSCHWITZ MOJA ZIEMIA HISTORIA I PAMIĘĆ PO SZEŚĆDZIESIĘCIU LATACH PROGRAM EDUKACYJNY DLA NAUCZYCIELI I UCZNIÓW

AUSCHWITZ MOJA ZIEMIA HISTORIA I PAMIĘĆ PO SZEŚĆDZIESIĘCIU LATACH PROGRAM EDUKACYJNY DLA NAUCZYCIELI I UCZNIÓW AUSCHWITZ MOJA ZIEMIA HISTORIA I PAMIĘĆ PO SZEŚĆDZIESIĘCIU LATACH PROGRAM EDUKACYJNY DLA NAUCZYCIELI I UCZNIÓW W POSZUKIWANIU SKRADZIONEGO DOMU PROJEKT 2006 ORGANIZATORZY: MCEAH, PANSTWOWE MUZEUM AUSCHWITZ-BIRKENAU

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be angry with somebody gniewać się na kogoś Czy gniewasz

Bardziej szczegółowo

6. FORMULARZ DLA OGŁOSZENIODAWCÓW INSTYTUCJA: UNIWERSYTET OPOLSKI-INSTYTUT NAUK PEDAGOGICZNYCH

6. FORMULARZ DLA OGŁOSZENIODAWCÓW INSTYTUCJA: UNIWERSYTET OPOLSKI-INSTYTUT NAUK PEDAGOGICZNYCH 6. FORMULARZ DLA OGŁOSZENIODAWCÓW INSTYTUCJA: UNIWERSYTET OPOLSKI-INSTYTUT NAUK PEDAGOGICZNYCH MIASTO: OPOLE STANOWISKO: ADIUNKT DYSCYPLINA NAUKOWA: PEDAGOGIKA, SPECJALNOŚĆ-PRACA SOCJALNA DATA OGŁOSZENIA:...20

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE. Negotiation techniques. Management. Stationary. II degree

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE. Negotiation techniques. Management. Stationary. II degree Politechnika Częstochowska, Wydział Zarządzania PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu Kierunek Forma studiów Poziom kwalifikacji Rok Semestr Jednostka prowadząca Osoba sporządzająca Profil Rodzaj

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2011 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2011 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2011 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY MAJ 2011 2 Egzamin maturalny z języka angielskiego poziom podstawowy ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar

Bardziej szczegółowo

Lekcja 1 Przedstawianie się

Lekcja 1 Przedstawianie się Lekcja 1 Przedstawianie się i poznawanie innych 2 Wysłuchaj dialogów, najpierw w wersji oryginalnej, później z tłumaczeniem. Powtarzaj poszczególne kwestie za lektorami. Dialog 1 Przedstawianie się w sytuacji

Bardziej szczegółowo

European teens speaking through art. Europejscy nastolatkowie wypowiadają się poprzez sztukę.

European teens speaking through art. Europejscy nastolatkowie wypowiadają się poprzez sztukę. European teens speaking through art. Europejscy nastolatkowie wypowiadają się poprzez sztukę. The schools which participate in the project are from: Szkoły uczestniczące w projekcie są z: POLAND POLSKI

Bardziej szczegółowo

Zestawienie czasów angielskich

Zestawienie czasów angielskich Zestawienie czasów angielskich Present Continuous I am, You are, She/ He/ It is, We/ You/ They are podmiot + operator + (czasownik główny + ing) + reszta I' m driving. operator + podmiot + (czasownik główny

Bardziej szczegółowo

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance Benefits Depending on your residency status (EU citizen or not) there are various benefits available to help you with costs of living. A8 nationals need to have been working for a year and be registered

Bardziej szczegółowo

PROJECT. Syllabus for course Principles of Marketing. on the study program: Administration

PROJECT. Syllabus for course Principles of Marketing. on the study program: Administration Poznań, 2012, September 20th Doctor Anna Scheibe adiunct in the Department of Economic Sciences PROJECT Syllabus for course Principles of Marketing on the study program: Administration I. General information

Bardziej szczegółowo

NAUCZYCIELE/TEACHERS Nauczyciele z Polskiej Szkoły Sobotniej z Liverpool:

NAUCZYCIELE/TEACHERS Nauczyciele z Polskiej Szkoły Sobotniej z Liverpool: NAUCZYCIELE/TEACHERS Nauczyciele z Polskiej Szkoły Sobotniej z Liverpool: posiadają odpowiednie kwalifikacje, przygotowanie pedagogiczne oraz doświadczenie w pracy z dziećmi i młodzieżą, stosują w swojej

Bardziej szczegółowo

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY ODMIENNE PODEJŚCIE JAK NAWIGOWAĆ W OBECNYCH NURTACH I RUCHACH, KTÓRE

Bardziej szczegółowo

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce Sustainable Urban Mobility Planning Poland Wprowadzenie Introduction Wyzwania polityki UE w zakresie transportu miejskiego Zatłoczenie centrów miast

Bardziej szczegółowo

Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki

Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki 2017-2018 Zanim zaczniesz wypełniać formularz, zapoznaj się z Instrukcjami! Imię i nazwisko:

Bardziej szczegółowo

Rozmowa kwalifikacyjna z pracodawcą po angielsku str. 4 Anna Piekarczyk. Od Wydawcy

Rozmowa kwalifikacyjna z pracodawcą po angielsku str. 4 Anna Piekarczyk. Od Wydawcy Spis treści Sposoby na udaną rozmowę kwalifikacyjną...5 Lista czasowników, które warto znać i zastosować podczas rozmowy kwalifikacyjnej...9 Lista przymiotników opisujących charakter... 11 Dla pracodawcy:

Bardziej szczegółowo

Public Schools No. 1 in Chelm Project: The Whole World Is a One Big Chelm

Public Schools No. 1 in Chelm Project: The Whole World Is a One Big Chelm Public Schools No. 1 in Chelm Project: The Whole World Is a One Big Chelm The realization of the programme "The Whole World is One Big Chelm" March 2006 We have completed yet another stage of our programme.

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

THE ADMISSION APPLICATION TO PRIVATE PRIMARY SCHOOL. PART I. Personal information about a child and his/her parents (guardians) Child s name...

THE ADMISSION APPLICATION TO PRIVATE PRIMARY SCHOOL. PART I. Personal information about a child and his/her parents (guardians) Child s name... THE ADMISSION APPLICATION TO PRIVATE PRIMARY SCHOOL PART I. Personal information about a child and his/her parents (guardians) Child s name... Child s surname........ Date and place of birth..... Citizenship.....

Bardziej szczegółowo

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Projekt finansowany Fundusze Europejskie z budżetu państwa dla rozwoju oraz ze Polski środków Wschodniej Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2012 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze

Bardziej szczegółowo

ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND

ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND Ala ma kota is a network of non-public education preschools which are entered into the register of non-public schools and institutions of the Capital City of

Bardziej szczegółowo

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ OBSZARÓW MIEJSKICH W KRAJACH CZŁONKOWSKICH UE W LATACH 2014-2020 29 września 1 października 2015 r. Sesja warsztatowa - Zintegrowane Strategie Miejskie tworzenie i realizacja Tworzenie

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego 18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego I m sorry, could you repeat that, please? - Przepraszam, czy mo na prosiæ o powtórzenie? I m sorry, I don t understand. - Przepraszam, nie rozumiem. Did you

Bardziej szczegółowo

Volley English! Dziś lekcja 1 Zaproszenie. Zapraszamy i my

Volley English! Dziś lekcja 1 Zaproszenie. Zapraszamy i my Volley English! Już od dziś, co miesiąc, znajdziecie w naszym serwisie nową ofertę. Zapraszamy Cię do nauki angielskiego w praktycznym wydaniu. Przygotowaliśmy dla Ciebie wyjątkowe materiały, które odnoszą

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Perspektywy PDF. ==>Download: Perspektywy PDF ebook By 0

Perspektywy PDF. ==>Download: Perspektywy PDF ebook By 0 Perspektywy PDF ==>Download: Perspektywy PDF ebook By 0 Perspektywy PDF By 0 - Are you searching for Perspektywy pdf Books? Now, you will be happy that Perspektywy PDF is available at our online library

Bardziej szczegółowo

KLUCZ PUNKTOWANIA ZADAŃ

KLUCZ PUNKTOWANIA ZADAŃ Egzamin maturalny maj 2009 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY KLUCZ PUNKTOWANIA ZADAŃ ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów ze słuchu 1.1. E 1.2. A 1.3. Zdający selekcjonuje informacje (II. 1 d)

Bardziej szczegółowo

I INTERNATIONAL SCIENTIFIC CONFERENCE

I INTERNATIONAL SCIENTIFIC CONFERENCE I INTERNATIONAL SCIENTIFIC CONFERENCE EU SECURITY AND CRISIS MANAGEMENT FLOOD-2010 ATENEUM UNIVERSITY IN GDANSK P FUNDATION PRO POMERANIA NOTICE NO. 1 I International Scientific Conference EU SECURITY

Bardziej szczegółowo

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES The Student First and last name(s) Nationality E-mail Academic year 2014/2015 Study period 1 st semester 2 nd semester Study cycle Bachelor Master Doctoral Subject area,

Bardziej szczegółowo

Język angielski. Poziom rozszerzony Próbna Matura z OPERONEM i Gazetą Wyborczą CZĘŚĆ I KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I

Język angielski. Poziom rozszerzony Próbna Matura z OPERONEM i Gazetą Wyborczą CZĘŚĆ I KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I Poziom rozszerzony Język angielski Język angielski. Poziom rozszerzony KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I W schemacie oceniania zadań otwartych są prezentowane przykładowe odpowiedzi.

Bardziej szczegółowo

Sem. Stanislaus SZYMANOWSKI. Kl. Stanisław SZYMANOWSKI

Sem. Stanislaus SZYMANOWSKI. Kl. Stanisław SZYMANOWSKI Kl. Stanisław SZYMANOWSKI dzięki uprzejmości anpate Urodził się 4 października 1919 roku w Pasierbach koło Gostynia jako trzecie w kolejności z czworga dzieci Walentego i Marii Szymanowskich. Miał trzech

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2013 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze

Bardziej szczegółowo

PROGRAM. Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie. Tytuł projektu: My dream will change the world

PROGRAM. Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie. Tytuł projektu: My dream will change the world PROGRAM Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie Tytuł projektu: My dream will change the world Państwa partnerskie: Hiszpania i Włochy Czas realizacji projektu:

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi SIERPIEŃ 2012 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Egzamin maturalny z języka angielskiego

Bardziej szczegółowo

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ Part-financed by EU South Baltic Programme w w w. p t m e w. p l PROSPECTS OF THE OFFSHORE WIND ENERGY DEVELOPMENT IN POLAND - OFFSHORE WIND INDUSTRY IN THE COASTAL CITIES AND PORT AREAS PORTS AS LOGISTICS

Bardziej szczegółowo

III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE 26 29.04.2015 POLAND European Ecotourism: facing global challenges

III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE 26 29.04.2015 POLAND European Ecotourism: facing global challenges www.european-ecotourism.pl registration: office@european-ecotourism.pl enquires: biuro@sie.org.pl tel. +48 725 994 964 Social Ecological Institute is pleased to invite to III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE

Bardziej szczegółowo

PROJECT. Syllabus for course Techniques of negotiations and mediations in administration. on the study program: Administration

PROJECT. Syllabus for course Techniques of negotiations and mediations in administration. on the study program: Administration Poznań, 2012, September 20th Doctor Anna Scheibe adiunct in the Department of Economic Sciences PROJECT Syllabus for course Techniques of negotiations and mediations in administration on the study program:

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM PODSTAWOWY

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM PODSTAWOWY Poziom podstawowy Język angielski Język angielski. Poziom podstawowy KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM PODSTAWOWY Zadanie 1. Which person L (Liz) J (Jim) 1.1. thinks that a particular TV series is very

Bardziej szczegółowo

Wikimedia Polska Conference 2009 You too can create... not only Wikipedia!

Wikimedia Polska Conference 2009 You too can create... not only Wikipedia! Wikimedia Polska Conference 2009 You too can create... not only Wikipedia! 1 st -3 rd May, 2009, Jadwisin by the Jezioro Zegrzyńskie Wikimedia Polska Conference 2009 is a fourth event organized by the

Bardziej szczegółowo

International Baccalaureate Diploma Programme. w Prywatnym Liceum Ogólnokształcącym im. Melchiora Wańkowicza

International Baccalaureate Diploma Programme. w Prywatnym Liceum Ogólnokształcącym im. Melchiora Wańkowicza nternational Baccalaureate Diploma Programme w Prywatnym Liceum Ogólnokształcącym im. Melchiora Wańkowicza nternational Baccalaureate Organization Główną siedzibą organizacji jest Genewa, Szwajcaria. Programy:

Bardziej szczegółowo

1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014

1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014 25 LAT 27 LAT 1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014 nasi klienci dobrze trafili... get your swing on with us... www.dyskret.com.pl 30-023 Kraków, ul. Mazowiecka 131 tel. +48 12 423 31 00, office@dyskret.com.pl

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to do business prowadzić interesy Prowadzę interesy w

Bardziej szczegółowo

Call 2013 national eligibility criteria and funding rates

Call 2013 national eligibility criteria and funding rates Call 2013 national eligibility criteria and funding rates POLAND a) National eligibility criteria Funding Organisation National Contact Point National Center for Research and Development (Narodowe Centrum

Bardziej szczegółowo

The Lights of Chartres Eustachy Kossakowski, 1983-1989

The Lights of Chartres Eustachy Kossakowski, 1983-1989 Eustachy Kossakowski, 1983-1989 dimensions: 40 x 29 cm technique: 12 color prints on Hahnemuhle Photo Rag 308 g/m² paper made from original Eustachy Kossakowski s negatives edition: 6 price: 12 000 PLN

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to take a rest - odpocząć Muszę odpocząć. (5) Czy chcesz

Bardziej szczegółowo

No matter how much you have, it matters how much you need

No matter how much you have, it matters how much you need CSR STRATEGY KANCELARIA FINANSOWA TRITUM GROUP SP. Z O.O. No matter how much you have, it matters how much you need Kancelaria Finansowa Tritum Group Sp. z o.o. was established in 2007 we build trust among

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

Pytania cudzoziemców zwiedzających Muzeum Czartoryskich; Questions of foreigners visiting The Princes Czartoryski Museum

Pytania cudzoziemców zwiedzających Muzeum Czartoryskich; Questions of foreigners visiting The Princes Czartoryski Museum Pytania cudzoziemców zwiedzających Muzeum Czartoryskich; Questions of foreigners visiting The Princes Czartoryski Museum Muzeum Książąt Czartoryskich to jest oddziałem Muzeum Narodowego w Krakowie, będącego

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA PODSTAWOWA N R 4 IM. WŁADYSŁAWA SZAFERA W EŁKU W LADYSLAW SZAFER S PRIMARY SCHOOL N O. 4 IN ELK. EŁK, 10.10.2012r.

SZKOŁA PODSTAWOWA N R 4 IM. WŁADYSŁAWA SZAFERA W EŁKU W LADYSLAW SZAFER S PRIMARY SCHOOL N O. 4 IN ELK. EŁK, 10.10.2012r. EŁK, 10.10.2012r. STRUKTURA SYSTEMU EDUKACYJNEGO STRUCTURE OF EDUCATIONAL SYSTEM WYCHOWANIE PRZEDSZKOLNE PRE-PRIMARY SZKOŁA PODSTAWOWA PRIMARY SCHOOL WIEK AGE 3 (6)7 WIEK (6)7 13 AGE GIMNAZJUM LOWER SECONDARY

Bardziej szczegółowo

BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation. operation good practices presentation

BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation. operation good practices presentation BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation operation good practices presentation Polites association was founded in 2002 in Szczecin Stowarzyszenie POLITES w Szczecinie Starszy Brat Starsza Siostra

Bardziej szczegółowo

About the Program. Beneficiaries of the Program. Top 500 Innovators Society building modern science-industry collaboration

About the Program. Beneficiaries of the Program. Top 500 Innovators Society building modern science-industry collaboration Top 500 Innovators Society building modern science-industry collaboration Dariusz Janusek Science for Industry: Necessity is the mother of invention Second Networking Event in the field of modern techniques

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY HARMONOGRAM SZKOLENIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

SZCZEGÓŁOWY HARMONOGRAM SZKOLENIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO SZCZEGÓŁOWY HARMONOGRAM SZKOLENIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO Projekt: Podnoszenie kwalifikacji drogą do sukcesu Szkolenie: j. angielski, poziom A1 Termin szkolenia: 15. 12. 2014 r. 06. 05. 2015 r. Termin Egzaminu

Bardziej szczegółowo

PLSH1 (JUN14PLSH101) General Certificate of Education Advanced Subsidiary Examination June 2014. Reading and Writing TOTAL

PLSH1 (JUN14PLSH101) General Certificate of Education Advanced Subsidiary Examination June 2014. Reading and Writing TOTAL Centre Number Surname Candidate Number For Examiner s Use Other Names Candidate Signature Examiner s Initials Section Mark Polish Unit 1 Reading and Writing General Certificate of Education Advanced Subsidiary

Bardziej szczegółowo

Po powtórce zaczynamy naukę kolejnych 10-15 nowych słów i wyrażeń, po czym zostawiamy je w przegródce numer 1. Systematyczność

Po powtórce zaczynamy naukę kolejnych 10-15 nowych słów i wyrażeń, po czym zostawiamy je w przegródce numer 1. Systematyczność Fiszki, metoda powtórkowa. System pięciu przegródek Pierwszego dnia nauki możemy zacząć od przyswojenia 10-15 nowych słówek. Wkładamy je wtedy do przegródki numer 1. Kolejnego dnia zaczynamy od powtórki

Bardziej szczegółowo

Wizyta w Miejscach Pamięci II wojny światowej jako wyzwanie i szansa dla projektów wymiany polsko-niemieckiej

Wizyta w Miejscach Pamięci II wojny światowej jako wyzwanie i szansa dla projektów wymiany polsko-niemieckiej Wizyta w Miejscach Pamięci II wojny światowej jako wyzwanie i szansa dla projektów wymiany polsko-niemieckiej Seminarium metodyczne dla animatorów wymian polsko-niemieckich Oświęcim, 10 14 grudnia 2013

Bardziej szczegółowo

Pytania cudzoziemców zwiedzających Dom Jana Matejki; Questions of foreigners visiting Jan Matejko House

Pytania cudzoziemców zwiedzających Dom Jana Matejki; Questions of foreigners visiting Jan Matejko House Pytania cudzoziemców zwiedzających Dom Jana Matejki; Questions of foreigners visiting Jan Matejko House The Jan Matejko House a Branch of the National Museum in Krakow and the oldest biographical museum

Bardziej szczegółowo

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round Extraclass Football Men Season 2009/10 - Autumn round Invitation Dear All, On the date of 29th July starts the new season of Polish Extraclass. There will be live coverage form all the matches on Canal+

Bardziej szczegółowo

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY TeleTrade DJ International Consulting Ltd Sierpień 2013 2011-2014 TeleTrade-DJ International Consulting Ltd. 1 Polityka Prywatności Privacy Policy Niniejsza Polityka

Bardziej szczegółowo

Dobry wieczór. Cieszę się, że mogę być na Festiwalu po raz drugi. [Congratulations to Gołda Tencer and the Shalom Foundation.]

Dobry wieczór. Cieszę się, że mogę być na Festiwalu po raz drugi. [Congratulations to Gołda Tencer and the Shalom Foundation.] Ambassador Feinstein s Remarks at the Singer Jewish Cultural Festival, August 28, 2011 Dobry wieczór. Cieszę się, że mogę być na Festiwalu po raz drugi. in a row.] [Good evening. It is a great pleasure

Bardziej szczegółowo

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent How To Start a BUSINESS Agenda Steps to build a business Examples: Qualix Comergent 1 Idea The Idea is a Piece of a Company 4 2 The Idea is a Piece of a Company Investing_in_New_Ideas.wmv Finding_the_Problem_is_the_Hard_Part_Kevin

Bardziej szczegółowo

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY BADANIE DIAGNOSTYCZNE W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO POZIOM PODSTAWOWY GRUDZIEŃ 2011

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY BADANIE DIAGNOSTYCZNE W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO POZIOM PODSTAWOWY GRUDZIEŃ 2011 Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2011 UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA PESEL miejsce na naklejkę z

Bardziej szczegółowo

PODANIE O STYPENDIUM STUDENCKIE DLA STUDENTÓW STUDIÓW PODSTAWOWYCH SCHOLARSHIP APPLICATION FOR UNDERGRADUATE STUDENTS

PODANIE O STYPENDIUM STUDENCKIE DLA STUDENTÓW STUDIÓW PODSTAWOWYCH SCHOLARSHIP APPLICATION FOR UNDERGRADUATE STUDENTS Fundacja im. Adama Mickiewicza w Kanadzie The Adam Mickiewicz Foundation in Canada (REV 2015) PODANIE O STYPENDIUM STUDENCKIE DLA STUDENTÓW STUDIÓW PODSTAWOWYCH SCHOLARSHIP APPLICATION FOR UNDERGRADUATE

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 5

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 5 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 5 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be to do something mieć coś zrobić Mam jej pomóc jutro.

Bardziej szczegółowo

Estimation and planing. Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wroclaw, 06.07.2011

Estimation and planing. Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wroclaw, 06.07.2011 Estimation and planing Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wroclaw, 06.07.2011 Story points Story points C D B A E Story points C D 100 B A E Story points C D 2 x 100 100 B A E Story points C D 2 x 100 100

Bardziej szczegółowo

Niepubliczne Przedszkole i Żłobek EPIONKOWO

Niepubliczne Przedszkole i Żłobek EPIONKOWO KROPECZKI MIESIĄC: PAŹDZIERNIK 2013R. TEMAT MATERIAŁ Hello again! What s your name? Proste powitania Wskazywanie kolegów/koleżanek Śpiewanie piosenki Dialogi A. Hello! I am Kasia. My name is Kasia What

Bardziej szczegółowo

Industrial Landscape Eustachy Kossakowski, 1950s and 60s

Industrial Landscape Eustachy Kossakowski, 1950s and 60s dimensions: 38.5 x 28.5 cm technique: 12 black and white silver gelatin fiber prints made from original Eustachy Kossakowski s negatives edition: 6 price: 12 000 PLN Each portfolio is numbered and signed

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT 2. The 44 th International Biometrical Colloquium and IV Polish-Portuguese Workshop on Biometry. Conference information:

KOMUNIKAT 2. The 44 th International Biometrical Colloquium and IV Polish-Portuguese Workshop on Biometry. Conference information: AT 1 KOMUNIKAT 2 The 44 th International Biometrical Colloquium and IV Polish-Portuguese Workshop on Biometry Conference information: AT 1 PLACE OF CONFERENCE Address: ACH - DS "Krakowiak" 30-150 Kraków

Bardziej szczegółowo

XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW PYTANIE NIE JEST ZADAWANE W POLSCE W 2006 ROKU. WCIŚNIJ Ctrl+R BY PRZEJŚĆ DALEJ. 1.

XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW PYTANIE NIE JEST ZADAWANE W POLSCE W 2006 ROKU. WCIŚNIJ Ctrl+R BY PRZEJŚĆ DALEJ. 1. Share w2 Exit Questionnaire version 2.7 2006-09-29 XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW 1. Kontynuuj XT006_ PROXY RESPONDENT'S SEX 1. Mężczyzna 2. Kobieta XT002_ RELATIONSHIP TO THE DECEASED IF XT002_

Bardziej szczegółowo

CZASY ANGIELSKIE W PIGUŁCE

CZASY ANGIELSKIE W PIGUŁCE 1) SIMPLE PRESENT (Czas teraźniejszy prosty) CZASY ANGIELSKIE W PIGUŁCE informujemy o czyimś zwyczaju, przyzwyczajeniu czynności powtarzające się, rutynowe plan lekcji, rozkłady jazdy + czasownik zwykły

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 444 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 23 2006

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 444 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 23 2006 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 444 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 23 2006 ALICJA DROHOMIRECKA KATARZYNA KOTARSKA INSTYTUT KULTURY FIZYCZNEJ UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO W OPINII STUDENTÓW

Bardziej szczegółowo

MATEUSZ SZCZYPIŃSKI EDUCATION SOLO EXHIBITIONS SELECTED GROUP EXHIBITIONS ART FAIRS ACHIEVEMENTS

MATEUSZ SZCZYPIŃSKI EDUCATION SOLO EXHIBITIONS SELECTED GROUP EXHIBITIONS ART FAIRS ACHIEVEMENTS Mateusz Szczypiński / bio MATEUSZ SZCZYPIŃSKI Born in 1984 in Piekary Śląskie, lives ans works in Cracow. Mateusz Szczypiński, author of collages and oil paintings, serves anew the patterns that have already

Bardziej szczegółowo

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Jan Witkowski : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Project for exhibition photo graphic compositions typography colors Berlin London Paris Barcelona Vienna Prague Krakow Zakopane Jan Witkowski ARTIST FROM

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 3

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 3 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 3 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be at the airport być na lotnisku Ona jest teraz na

Bardziej szczegółowo

Erasmus+ praktyki 2014/2015 spotkanie organizacyjne. 19.01.2015, Wrocław

Erasmus+ praktyki 2014/2015 spotkanie organizacyjne. 19.01.2015, Wrocław spotkanie organizacyjne 19.01.2015, Wrocław I Wypełnienie dokumentów II Przed wyjazdem na praktyki III Po przyjeździe na miejsce praktyk IV Po powrocie z praktyk V Uwagi końcowe I Wypełnienie dokumentów:

Bardziej szczegółowo