Czy występowanie zmian miażdżycowych w tętnicach szyjnych może prognozować obecność zmian w tętnicach wieńcowych?

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Czy występowanie zmian miażdżycowych w tętnicach szyjnych może prognozować obecność zmian w tętnicach wieńcowych?"

Transkrypt

1 PRACE ORYGINALNE Adv. Clin. Exp. Med. 2003, 12, 6, ISSN X MAŁGORZATA KOBUSIAK PROKOPOWICZ, BEATA JOŁDA MYDŁOWSKA, WIKTOR KULICZKOWSKI Czy występowanie zmian miażdżycowych w tętnicach szyjnych może prognozować obecność zmian w tętnicach? May Atherosclerotic Plaques in the Carotid Arteries Prognose Atherosclerotic Lesions in the Coronary Arteries? Katedra i Klinika Kardiologii AM we Wrocławiu Streszczenie Wprowadzenie. Choroba niedokrwienna serca pozostaje nadal główną przyczyną zgonów w populacji ludzkiej, zwłaszcza wśród mężczyzn. Zmiany miażdżycowe w tętnicach najczęściej nie mają charakteru izolo wanego, ale obejmują także inne obszary naczyniowe. Cel pracy. Celem pracy była ocena, czy obecność zmian miażdżycowych w tętnicach szyjnych, stwierdzona w ba daniu przepływów metodą Duplex Doppler, może służyć do prognozowania występowania istotnych zmian miaż dżycowych w tętnicach. Materiał i metody. Do badań zakwalifikowano 55 osób (średnia wieku 62,2 ± 9,9 lat), w tym 23 kobiety w wie ku lat i 32 mężczyzn w wieku lat, przyjmowanych do Kliniki Kardiologii w celu wykonania korona rografii. U wszystkich chorych wykonano badanie przepływów metodą Duplex Doppler obustronnie w tętnicach szyjnych wspólnych i wewnętrznych, oceniając obecność blaszek miażdżycowych oraz istotnych zwężeń upośle dzających przepływ naczyniowy. Badane osoby podzielono na grupy w zależności od stopnia zaawansowania zmian w tętnicach szyjnych wspólnych i wewnętrznych oraz tętnicach. Wyniki. Analizując wyniki badań wszystkich badanych chorych wykazano, że istnieje istotna dodatnia korelacja między występowaniem zmian miażdżycowych w tętnicach szyjnych i tętnicach (V = 0,502, c = 0,579 przy p < 0,0001). W grupie badanych było 44 chorych z nadciśnieniem tętniczym, u których wykazano istotną do datnią korelację między współwystępowaniem zmian miażdżycowych w tętnicach szyjnych i tętnicach wieńco wych (V = 0,502, c = 0,579 przy p < 0,0001). Występowanie istotnych zwężeń w obrębie tętnic szyjnych w połą czeniu z nadciśnieniem tętniczym może prognozować obecność wielonaczyniowej choroby wieńcowej swoistość próby 100%. Brak zmian w badaniu dopplerowskim tętnic szyjnych nie wskazywał natomiast jednoznacznie na brak zmian w tętnicach czułość badania wynosiła jedynie 45%. W odniesieniu do stężenia choleste rolu LDL wykazano, że zarówno w grupie 25 osób z cholesterolem LDL < 100 mg%, jak i w grupie 30 osób z cho lesterolem LDL 100 mg% istnieje dodatnia korelacja między występowaniem zmian miażdżycowych w tętnicach szyjnych i tętnicach (odpowiednio V = 0,570, c = 0,608 przy p < 0,001 i V = 0,452, c = 0,428 przy p < 0,002) (Adv. Clin. Exp. Med. 2003, 12, 6, ). Słowa kluczowe: tętnice szyjne, tętnice wieńcowe, Duplex Doppler, miażdżyca. Abstract Background. Coronary artery disease (CAD) still remains the main reason of death in human population, especially in man. Atherosclerotic plaques in the coronary arteries are rarely isolated, but often develop simultaneously with atherosclerotic lesions in other vascular beds. Objectives. The aim of the study was to assess if atherosclerotic lesions in carotid arteries may serve as surrogate marker for coronary atherosclerosis. Material and Methods. The study group consisted of 55 patients (mean age 62,2 ± 9,9 years), 23 women aged 49 to 73 years and 32 men aged 46 to 81 years qualified to coronaroangiography. Carotid artery Duplex Doppler ultrasonography was made in all patients before coronarography. Left and right carotid arteries were visualized, lo calization and magnitude of atherosclerotic plaques were assessed. All patients were divided on groups depending on the progression of atherosclerosis in carotid and coronary arteries.

2 762 M. KOBUSIAK PROKOPOWICZ, B. JOŁDA MYDŁOWSKA, W. KULICZKOWSKI Results. The significant positive correlation between atherosclerotic lesions in carotid and coronary arteries was found (V = 0.502, c = 0.579; p < ). Between all patients there were 44 patients with arterial essential hyper tension. They showed significant positive correlation between atherosclerotic lesions in carotid and coronary arte ries (V = 0.502, c = 0.579; p < ). The important stenosis in carotid arteries in connection with arterial hy pertension had 100% positive predictive value of multivessel CAD, but sensitivity was only 45%. As the matter about LDL cholesterol level in patients with LDL cholesterol 100 mg% as well as in patients with LDL choleste rol < 100 mg% there was a significant positive correlation between atherosclerotic plaques in carotid and corona ry arteries (respectively V = 0.570, c = 0.608, p < and V = 0.452, c = 0.428, p < 0.002). Conclusions. We conclude, that atherosclerotic lesions in carotid arteries may prognose the significant lesions in the coronary arteries. Especially atherosclerosis of carotid arteries connected with hypertension is significantly cor related with severe CAD (Adv. Clin. Exp. Med. 2003, 12, 6, ). Key words: carotid artery, coronary artery, Duplex Doppler, atherosclerosis. Choroba niedokrwienna serca pozostaje nadal główną przyczyną zgonów w populacji ludzkiej, zwłaszcza wśród mężczyzn. Zmiany miażdżyco we w tętnicach najczęściej nie mają charakteru izolowanego i obejmują inne obszary naczyniowe. Jednoczesne występowanie zmian miażdżycowych w różnych obszarach naczynio wych pozwala na podstawie stwierdzenia blaszek miażdżycowych w naczyniach obwodowych za kładać istnienie zmian miażdżycowych również w naczyniach. Jest to o tyle istotne, że badania tętnic szyjnych lub udowych metodami nieinwazyjnymi są bardzo wiarygodne, tańsze i nie budzą oporu chorych. Przy stwierdzeniu zmian miażdżycowych w tętnicach szyjnych, na wet przy braku objawów dławicowych, istotnie wzrasta ryzyko zawału mięśnia serca. W opraco waniu O Leary et al. zbadano grupę 5858 osób po wyżej 65 roku życia, analizując grubość komplek su błona wewnętrzna błona środkowa (inti ma media thickness IMT) w tętnicy szyjnej wspólnej i wewnętrznej [1]. Wykazano rosnący wzrost ryzyka wystąpienia epizodu udarowego lub zawału mięśnia serca wraz z przyrostem IMT, nie zależnego od występowania innych uznanych czynników ryzyka chorób układu krążenia. Narastanie zmian miażdżycowych w naczy niach prowadzi do niedotlenienia w obszarach przez nie zaopatrywanych, miejscowo natomiast utrudnienia w przepływie krwi sprzyjają narastaniu tzw. shear stress, czyli zaburzeniom przepływu związanym z przyspieszeniem prądu krwi i przy ściennymi zawirowaniami. Oba zjawiska są czyn nikiem fizjologicznym pobudzającym wydzielanie tlenku azotu (NO), który pełni wiodącą rolę wśród grupy elementów określanych mianem EDRF (śródbłonkowy czynnik rozszerzający naczynia), oraz w regulacji napięcia mięśni gładkich ściany naczyniowej [2]. Zmniejszenie wydzielania NO obserwowano w grupach chorych ze zmianami miażdżycowymi w naczyniach, cukrzycą, hiper cholesterolemią i nadciśnieniem tętniczym [3 6]. Celem pracy była ocena, czy obecność zmian miażdżycowych w tętnicach szyjnych, stwierdzo na w badaniu przepływów metodą Duplex Do ppler, może służyć do prognozowania występowa nia istotnych zmian miażdżycowych w tętnicach. Materiał i metody Do badań zakwalifikowano 55 osób (średnia wieku 62,2 ± 9,9 lat), w tym 23 kobiety w wieku lat i 32 mężczyzn w wieku lat, przyjmowanych do Kliniki Kardiologii w celu wykonania koronarografii. Badania koronarogra ficzne przeprowadzano zarówno u chorych z po twierdzoną metodami nieinwazyjnymi chorobą niedokrwienną serca, oceniając rozległość zmian, jak i u chorych z podejrzeniem choroby niedo krwiennej serca, u których wyniki badań niein wazyjnych nie pozwoliły na postawienie rozpoz nania. Koronarografię wykonywano w Pracowni Badań Hemodynamicznych Oddziału Kardiodia gnostyki Kliniki Chirurgii Serca we Wrocławiu. Zmiany w tętnicach oceniano we dług standardów American Heart Association i za istotne przyjmowano zmiany obejmujące przynaj mniej 50% światła naczynia. Charakterystykę ba danych chorych przedstawiono w tabeli 1. U wszystkich chorych wykonano badanie przepływów metodą Duplex Doppler obustronnie w tętnicach szyjnych wspólnych i wewnętrznych, oceniając obecność blaszek miażdżycowych oraz istotnych zwężeń upośledzających przepływ na czyniowy. Badanie wykonano aparatem firmy Hewlett Packard z głowicą o częstotliwości 7 MHz. Po ułożeniu chorego na plecach z podkładką pod szyję umożliwiającą maksymalne odchylenie gło wy do tyłu uzyskiwano obraz naczynia w projek cji podłużnej i poprzecznej. Oceniano obecność blaszek miażdżycowych w tętnicy szyjnej wspól nej oraz w tętnicy szyjnej wewnętrznej. Za blaszkę miażdżycową uznawano zwiększenie kompleksu IMT powyżej 1,3 mm [7], nie analizowano nato miast niższych wartości IMT. Przeprowadzano również ocenę stopnia zwężenia naczynia, posłu

3 Zmiany miażdżycowe w tętnicach szyjnych i 763 gując się klasyfikacją Blutha wzbogaconą o po miary planimetryczne. Badanych podzielono na grupy w zależności od stopnia zaawansowania zmian w tętnicach szyj nych wspólnych i wewnętrznych oraz tętnicach : grupa 0 S brak zmian w tętnicach szyjnych w badaniu przepływów (29 osób), grupa 1 S obecna przyścienna blaszka miażdżycowa w opuszce/opuszkach lub blaszki miażdżycowe powodujące zwężenia tętnic szyj nych < 40% (21 osób), grupa 2 S obecne blaszki miażdżycowe po wodujące istotne zwężenia tętnic szyjnych > 40% i/lub przebyty udar podany w wywiadzie (5 osób), grupa 0 K brak zmian w naczyniach wień cowych stwierdzony na podstawie koronarografii (16 osób), grupa 1 K istotne zmiany miażdżycowe, obejmujące 1 lub 2 naczynia wieńcowe wykazane w koronarografii (21 osób), grupa 2 K istotne zmiany miażdżycowe obejmujące 3 lub więcej naczyń wy kazane w koronarografii (18 osób), U wszystkich badanych wykonywano ponadto pomiary ciśnienia tętniczego, oznaczenia stężenia cholesterolu i ocenę glikemii w warunkach spo czynkowych. W przypadku podwyższonego stęże nia cukru na czczo u osób bez rozpoznanej cukrzy cy wykonywano krzywą cukrową. Badania statystyczne przeprowadzono pakie tem Statistica 5.1. Zmiennym jakościowym przy porządkowano wartości liczbowe pozwalające na uporządkowanie zbioru. Następnie w celu oceny istotności zmian w zakresie zmiennych jakościo wych wykorzystano test χ 2 największej wiarygod ności, z poprawką Yatesa i dokładny test Fishera. Powiązania między poszczególnymi zmiennymi oceniono wykorzystując korelacje nieparame tryczne (R Spearmana, τ Kendalla i γ) oraz współ czynniki Fi, kontyngencji i V Cramera. Za istotne przyjmowano p < 0,05. Wyniki Wyniki badań przedstawiono w tabelach 2 5. U wszystkich badanych wykazano, że stopień nasilenia zmian miażdżycowych w tętnicach szyj nych korelował dodatnio z wiekiem (R Spearmana 0,498 przy p < 0,001, γ 0,601 przy p < 0,0001). Analizując korelacje w grupie wszystkich ba danych chorych wykazano, że istnieje istotna do datnia korelacja między występowaniem zmian miażdżycowych w tętnicach szyjnych i tętnicach (R Spearmana 0,553 przy p < 0,0001, τ Kendalla 0,516 przy p < 0,0001, γ 0,756 przy p < 0,0001). U 48,2% chorych w grupie bez zmian miaż dżycowych w tętnicach szyjnych (0 S ) nie stwier dzono również istotnych zmian miażdżycowych w tętnicach, u 10,3% chorych wyka zano jednak obecność zmian w przynajmniej 3 na czyniach. W grupie chorych z nieistotnymi zmia Tabela 1. Charakterystyka badanych chorych Table 1. Characteristics of examined patients (Group 0 S (Group 1 S not zwężenia no atherosclerotic significant (Group 2 S significant changes in carotid atherosclerotic atherosclerotic arteries) plaque) plaques) % % % Kobiety (Female) Mężczyźni (Male) Grupa 0 K brak zmian w naczyniach 14 (48,3) 1 (4,8) 1 (20) Grupa 1 K istotne zmiany miażdżycowe 12 (41,4) 9 (42,8) 0 Grupa 2 K istotne zmiany miażdżycowe 3 (10,3) 11 (52,4) 4 (80) (Group 2 K significant atherosclerotic changes in 3 or more coronary arteries) Łącznie (Total)

4 764 M. KOBUSIAK PROKOPOWICZ, B. JOŁDA MYDŁOWSKA, W. KULICZKOWSKI Tabela 2. Współwystępowanie cukrzycy u chorych ze zmianami miażdżycowymi w tętnicach szyjnych Table 2. Coexistance of diabetes mellitus with atherosclerotic lesions in carotid arteries (Group 0 S no (Group 1 S not zwężenia atherosclerotic changes significant (Group 2 S significant in carotid arteries) atherosclerotic atherosclerotic plaques) plaque) n = 11 osób chorych na cukrzycę n liczba osób i % występowania wśród wszystkich chorych w grupie (n = 11 patients with diabetes) (n the number of patients and % of all patients in the group) Grupa 0 K brak zmian w naczyniach 4 (57,1) 0 0 Grupa 1 K istotne zmiany miażdżycowe 2 (28,6) 1 (50) 0 Grupa 2 K istotne zmiany miażdżycowe 1 (14,3) 1 (50) 2 (100) (Group 2 K significant atherosclerotic changes in 3 or more coronary arteries) Łącznie (Total) Tabela 3. Współwystępowanie nadciśnienia tętniczego u chorych ze zmianami miażdżycowymi w tętnicach szyjnych Table. 3. Coexistance of arterial hypertension with atherosclerotic lesions in carotid arteries (Group 0 S no (Group 1 S not zwężenia atherosclerotic changes significant (Group 2 S significant in carotid arteries) atherosclerotic atherosclerotic plaques) plaque) n = 41 osób z nadciśnieniem n liczba osób i % występowania wśród wszystkich chorych w grupie (n = 41 patients with hypertension) (n the number of patients and % of all patients in the group) Grupa 0 K brak zmian w naczyniach 9 (45) 1 (5,9) 0 Grupa 1 K istotne zmiany miażdżycowe 10 (50) 7 (41,2) 0 Grupa 2 K istotne zmiany miażdżycowe 1 (5) 9 (52,9) 4 (100) (Group 2 K significant atherosclerotic changes in 3 or more coronary arteries) Łącznie (Total) nami miażdżycowymi w tętnicach szyjnych (1 S ) brak zmian w tętnicach stwierdzono jedynie u 4,8% chorych, a chorobę 3 naczyniową u 52,4%. Wśród chorych z istotnymi zwężeniami w tętnicach szyjnych lub po przebytym udarze (2 S ) u 80% stwierdzono zmiany miażdżycowe w co naj mniej w 3 naczyniach. Jedyna osoba (stanowiąca 20%) w tej grupie, u której nie stwier dzono zmian w badaniu koronarograficznym, zosta ła do niej zakwalifikowana ze względu na przebyty udar bez istotnego zwężenia tętnicy szyjnej. Wśród wszystkich badanych było 11 osób z rozpoznaną cukrzycą typu II, u których nie wy kazano istotnych korelacji między współwystępo waniem zmian miażdżycowych w tętnicach szyj nych i tętnicach.

5 Zmiany miażdżycowe w tętnicach szyjnych i 765 Tabela 4. Współwystępowanie stężenia cholesterolu LDL > 100 mg% u chorych ze zmianami miażdżycowymi w tętnicach szyjnych Table 4. Coexistance of cholesterol LDL 100 mg% with atherosclerotic lesions in carotid arteries (Group 0 S no (Group 1 S not zwężenia atherosclerotic changes significant (Group 2 S significant in carotid arteries) atherosclerotic atherosclerotic plaques) plaque) n = 30 osób z cholesterolem LDL 100 mg% n liczba osób i % występowania wśród wszystkich chorych w grupie (n = 41 patients with cholesterol (n the number of patients and % of all patients in the group) LDL 100 mg%) Grupa 0 K brak zmian w naczyniach 5 (31,3) 1 (8,3) 1 (50) Grupa 1 K istotne zmiany miażdżycowe 11 (68,7) 5 (41,7) 0 Grupa 2 K istotne zmiany miażdżycowe (Group 2 K significant atherosclerotic 0 6 (50) 1 (50) changes in 3 or more coronary arteries) Łącznie (Total) Tabela 5. Współwystępowanie stężenia cholesterolu LDL < 100 mg% u chorych ze zmianami miażdżycowymi w tętnicach szyjnych Table 5. Coexistance of cholesterol LDL < 100 mg% with atherosclerotic lesions in carotid arteries (Group 0 S no (Group 1 S not zwężenia atherosclerotic changes significant (Group 2 S significant in carotid arteries) atherosclerotic atherosclerotic plaques) plaque) n = 30 osób z cholesterolem LDL < 100 mg% n liczba osób i % występowania wśród wszystkich chorych w grupie (n = 41 patients with cholesterol (n the number of patients and % of all patients in the group) LDL < 100 mg%) Grupa 0 K brak zmian w naczyniach 9 (69,2) 0 0 Grupa 1 K istotne zmiany miażdżycowe 1 (7,7) 4 (44,4) 0 Grupa 2 K istotne zmiany miażdżycowe 3 (23,1) 5 (55,6) 3 (100) (Group 2 K significant atherosclerotic changes in 3 or more coronary arteries) Łącznie (Total) W grupie badanych było 44 chorych z nadciś nieniem tętniczym, u których wykazano istotną dodatnią korelację między współwystępowaniem zmian miażdżycowych w tętnicach szyjnych i wień cowych (V = 0,502, c = 0,579 przy p < 0,0001). Występowanie istotnych zwężeń tętnic szyjnych w połączeniu z nadciśnieniem tętniczym przewi dywało potwierdzoną w 100% obecność wielona czyniowej choroby wieńcowej swoistość próby 100%. Brak zmian w badaniu dopplerowskim tęt

6 766 M. KOBUSIAK PROKOPOWICZ, B. JOŁDA MYDŁOWSKA, W. KULICZKOWSKI nic szyjnych nie wskazywał natomiast jedno znacznie na brak zmian w tętnicach czułość badania wynosiła jedynie 45%. Analizując wyniki w odniesieniu do stężenia cholesterolu LDL wykazano, że zarówno w grupie 25 osób z cholesterolem LDL < 100 mg%, jak i w grupie 30 osób z cholesterolem LDL 100 mg% istnieje dodatnia korelacja między występowa niem zmian miażdżycowych w tętnicach szyjnych i w tętnicach (odpowiednio V = 0,570, c = 0,608 przy p < 0,001 i V = 0,452, c = 0,428 przy p < 0,002). W 55 osobowej badanej grupie jedynie 7 osób nie stosowało leczenia hipolipemi zującego; wśród pozostałych 1 osoba przyjmowa ła fibrat, a reszta statyny simwastatynę lub ator wastatynę. Niemniej, jeśli u chorego stwierdzono obecność istotnych zwężeń tętnic szyjnych przy stężeniu cholesterolu LDL < 100 mg%, wiązało się to z występowaniem wielonaczyniowej choro by wieńcowej swoistość 100%. Omówienie Pierwsze doniesienia z lat 90. ubiegłego wie ku potwierdziły, że czynniki ryzyka występowania choroby niedokrwiennej serca, takie jak: wiek, nadciśnienie tętnicze, podwyższone stężenie cho lesterolu, palenie tytoniu, są również czynnikami ryzyka występowania zmian miażdżycowych w tętnicach szyjnych [8]. Także choroba niedo krwienna serca jest powiązana z istotnie częst szym występowaniem zmian miażdżycowych w tętnicach szyjnych [9]. Poszukując obszarów naczyniowych, w któ rych występujące zmiany miażdżycowe są łatwo dostępne bez konieczności wykonywania badań in wazyjnych, zwrócono uwagę na tętnice udowe, po nadto rozważano niezależnie obecność zmian w opuszkach tętnic szyjnych i w tętnicach szyjnych wspólnych. Badania Salonen i Salonen z 1994 r., potwierdziły udział czynników ryzyka w występo waniu zmian miażdżycowych w tętnicach obwodo wych, ujawniły również odmienne znaczenie po szczególnych wskaźników w zależności od bada nego obszaru naczyniowego. Zmiany miażdżyco we w tętnicach udowych były powiązane z pale niem tytoniu, natomiast stężenie cholesterolu LDL ze zmianami w tętnicach szyjnych. W obrębie tęt nic szyjnych stężenie cholesterolu LDL silniej ko relowało ze zmianami w tętnicach szyjnych wspól nych, a zmiany w opuszkach były bardziej powią zane z wysokością ciśnienia tętniczego skurczowe go [10]. Całość obserwacji skłoniła autorów do przedstawienia teorii o współwystępowaniu zmian miażdżycowych w różnych obszarach naczynio wych. Należy jednak zaznaczyć, że o stopniu za awansowania zmian decyduje indywidualny profil czynników ryzyka każdego człowieka. Badania Salonen i Salonen, prowadzone w ob szarze tętnic szyjnych, oceniały nasilenie zmian miażdżycowych na podstawie pomiaru wskaźnika IMT. Od czasu wprowadzenia tego wskaźnika pro wadzi się dyskusje, w jakim stopniu jego zmiany odzwierciedlają rzeczywiste narastanie zmian miażdżycowych, które sytuują się głównie w ob szarze błony wewnętrznej. Badanie dopplerowskie ściany tętniczej nie pozwala natomiast na precy zyjne rozróżnienie między błoną wewnętrzną a środkową ściany naczyniowej, w związku z czym powstał wskaźnik IMT obejmujący obie warstwy. Zwiększenie IMT może następować za równo w następstwie pogrubienia błony wewnę trznej, co ma bezpośredni związek z narastaniem blaszki miażdżycowej, jak i pogrubieniem błony środkowej lub obu warstw jednocześnie. Zwięk szenie grubości błony środkowej następuje na sku tek przerostu włóknisto mięśniowego, dlatego wzrost IMT nie musi bezpośrednio odpowiadać narastaniu blaszek miażdżycowych. Mimo tych zastrzeżeń w badaniach populacyjnych, wskaźnik IMT wykazywał dodatnią korelację z obecnością zmian miażdżycowych w tętnicach szyjnych we wnętrznych, tętnicach kończyn dolnych i tętnicach, a w badaniu Kuopio Ischaemic Heart Disease Risk Factor wzrost IMT był niezależnym czynnikiem ryzyka zawału mięśnia serca [11, 12]. W badaniach Rotterdam Study oceniono, że praw dopodobieństwo wytworzenia blaszki miażdżyco wej, uwidaczniającej się w badaniu dopplerow skim, istotnie wzrasta, gdy wskaźnik IMT przekra cza 0,9 mm [11]. Ze względu na powyższe uwarunkowania po szukuje się metod, które oceniając stopień uwapnie nia blaszki miażdżycowej pozwolą w bardziej wia rygodny sposób odpowiedzieć na pytanie, czy wi doczne pogrubienie ściany naczynia ma podłoże miażdżycowe. Dotyczy to nie tylko naczyń szyj nych, ale i. Opracowana ostatnio nie inwazyjna metoda ilościowej oceny zwapnień w tętnicach Coronary Calcium Sco re (Calcium Score CS) jest obliczana po wykona niu badania naczynia metodą wielorzędowej spiral nej tomografii komputerowej MSCT i w przy padku wykazania wartości w górnych przedziałach można z dużym prawdopodobieństwem potwier dzić obecność uwapnionych blaszek miażdżyco wych [13, 14]. W Polsce ośrodkiem stosującym po wyższą metodę w ocenie zmian w tętnicach wień cowych jest Instytut Kardiologii w Krakowie [15]. Omówione metody mają niewątpliwie zasto sowanie w badaniach doświadczalnych i klinicz nych, przesłaniem naszej pracy było jednak prak tyczne podejście do możliwości przewidywania

7 Zmiany miażdżycowe w tętnicach szyjnych i 767 zmian miażdżycowych w tętnicach na podstawie standardowego wyniku badania przepływów w tętnicach dogłowowych metodą Dopplera, w której poza opisem morfologicznym zmian nie przeprowadza się zazwyczaj analizy wskaźnika IMT. U chorych nie wykonuje się rów nież w warunkach standardowych tomografii komputerowej z obliczeniem Cardiac Score. Auto rom zależało na prześledzeniu ewentualnego algo rytmu, w którym obecność zmian w obrębie tętnic szyjnych, w powiązaniu z zaburzeniami lipidowy mi, węglowodanowymi i nadciśnieniem tętni czym, pozwoliłaby na określenie prawdopodo bieństwa występowania istotnych zmian miażdży cowych w tętnicach i nakazywałaby poszerzanie diagnostyki w tym kierunku. W wynikach przeprowadzonych przez auto rów badań zwraca uwagę istotna korelacja między zmianami miażdżycowymi w obrębie tętnic szyj nych i, zwłaszcza w grupie chorych na nadciśnienie tętnicze. Należałoby poszukiwać podłoża takiego stanu rzeczy. W opracowaniu Ghiadoni et al. oceniano odpowiedź ściany naczy niowej na wlew acetylocholiny w obrębie tętnicy przedramieniowej w powiązaniu ze wskaźnikiem IMT w tętnicy szyjnej wspólnej u chorych na nad ciśnienie tętnicze. Wykazano istotną ujemną kore lację między nasileniem zmian miażdżycowych a zdolnością do rozkurczu naczynia podczas wle wu acetylocholiny [16]. Zaburzenie funkcji ściany naczyniowej nie korelowało natomiast ani z opo rem naczyniowym, ani ze wskaźnikiem masy le wej komory, ciśnieniem tętniczym, stężeniem cho lesterolu i glukozy, a więc wskaźnikami świadczą cymi o stopniu nadciśnienia tętniczego oraz wystę powaniu innych czynników ryzyka. Jedynie wiek korelował ujemnie z parametrami rozkurczowymi naczynia po podaniu acetylocholiny. W przedstaw ionej pracy wiek korelował dodatnio z zaawanso waniem zmian miażdżycowych, nie wykazano na tomiast związku z cukrzycą. W badaniach gene tycznych prowadzonych w ostatnich latach suge ruje się, że geny kodujące syntezę tlenku azotu są powiązane z genami nadciśnienia tętniczego [17]. Wystąpienie pierwotnego nadciśnienia tętniczego mogłoby prowadzić do jednoczesnego upośledze nia syntezy NO i tym samym do zaburzenia funk cji śródbłonka, początkowo o charakterze zabu rzeń rozkurczu, a następnie do powstawania zmian strukturalnych. Ciekawa jest obserwacja, że zarówno w grupie chorych z prawidłowym, jak i z podwyższonym stężeniem cholesterolu LDL wykazano istotne ko relacje między występowaniem zmian miażdżyco wych w tętnicach i mózgowych. Przyczyną tego jest najprawdopodobniej coraz częstsze stosowanie statyn. Wielu chorych po stwierdzeniu zaburzeń lipidowych przyjmuje sta tyny, które szybko obniżają stężenie cholesterolu LDL, ale nie powodują ustępowania zmian miaż dżycowych. W związku z powyższym jednorazo wa ocena frakcji cholesterolu LDL bez znajomości stosowanego leczenia i wcześniejszej historii natu ralnej chorego nie pozwala wyrokować o zaawan sowaniu zmian miażdżycowych. Paradoksalnie bowiem stężenie cholesterolu LDL < 100 mg% w połączeniu z istotnymi zwężeniami w tętnicach szyjnych wskazywało ze 100% swoistością na chorobę wielu tętnic. Podstawowym ograniczeniem niniejszej pracy jest niewielka liczba osób z istotnymi zwężeniami w tętnicach szyjnych. Sytuacja ta uwypukla jed nak zmniejszony dostęp osób z krytycznymi zwę żeniami w tętnicach szyjnych do diagnostyki in wazyjnej choroby wieńcowej i ewentualnego le czenia zabiegowego. Osoby takie stwarzają szcze gólne utrudnienie w planowaniu pomostowania aortalno wieńcowego. Z jednej strony rośnie ryzy ko samego zabiegu, jeśli należałoby przeprowa dzić jednocześnie endarterektomię tętnic szyj nych, a z drugiej strony leczenie dwuetapowe z endarterektomią w pierwszym etapie, a pomo stowaniem w drugim budzi opór chorych i czę sto skłania do odstąpienia od operacji. Biorąc pod uwagę istotne korzyści, jakie chorzy z chorobą wielonaczyniową wynoszą z leczenia operacyjne go powinni oni stanowić populację szczególnie chętnie poddającą się badaniom. Piśmiennictwo [1] O Leary D. H., Polak J. F., Kronmal R. A., Manolio T. A., Burke G. L., Wolfson S. K. Jr.: Carotid artery in tima and media thickness as a risk factor for myocardial infarction and stroke in older adults. Cardiovascular He alth Study Collaborative Research Group. N. Engl. J. Med. 1999, 340, [2] Dakak N., Husain S., Mulcahy D., Andrews N. P., Panza J. A., Waclawiw M., Schenke W., Quyyumi A. A.: Contribution of nitric oxide to reactive hyperemia: impact of endothelial dysfunction. Hypertension 1998, 32, [3] Casino P. R., Kilcoyne C. M., Quyyumi A. A., Hoeg J. M., Panza J. A.: The role of nitric oxide in endothe lium dependent vasodilatation of hypercholesterolemic patients. Circulation 1993, 88, [4] Johnstone M. T., Creager S. J., Scales K. M., Cusco J. A., Lee B. K., Creager M. A.: Impaired endothelium dependent vasodilatation in patients with insulin dependent diabetes mellitus. Circulation 1993, 88,

8 768 M. KOBUSIAK PROKOPOWICZ, B. JOŁDA MYDŁOWSKA, W. KULICZKOWSKI [5] Panza J. A., Casino P. R., Kilcoyne C. M., Quyyumi A. A.: Role of endothelium derived nitric oxide in the ab normal endothelium dependent vascular relaxation of patients with essential hypertension. Circulation 1993, 87, [6] Quyymi A. A., Dakak N., Andrews N. P., Husain S., Arora S., Gilligan D. M., Panza J. A., Cannon R. O.: Nitric oxide activity in the human coronary circulation: impact of risk factors for coronary atherosclerosis. J. Clin. Invest. 1995, 95, [7] Smilde T. J., van Wissen A., Wollersheim H., Trip M. D., Kastelein J. J., Stalenhoef A. F.: Effect of aggres sive versus conventional lipid lowering on atherosclerosis progression in familial hypercholesterolaemia (ASAP): a prospective, randomised double blind trial. Lancet 2001, 357, [8] Salonen R., Salonen J. T.: Determinants of carotid intima media thickness: a population based ultrasonography study in Eastern Finnish men. J. Intern. Med. 1991, 229, [9] Salonen J. T., Salonen R.: Ultrasonographically assessed carotid morphology and the risk of coronary heart di sease. Arterioscler. Thromb. 1991, 11, [10] Salonen J. T., Salonen R.: Risk factors for carotid and femoral atherosclerosis in hypercholesterolaemic men. J. Intern. Med. 1994, 236, [11] Bots M. L.: Wall thickness of the carotid artery as an indicator of generalized atherosclerosis. The Rotterdam Stu dy (Thesis). Rotterdam: University of Rotterdam [12] Salonen R., Nyyssnen K., Porkkala E., Rummukinen J., Belder R., Park J. S., Salonen J. T.: Kuopio Athe rosclerosis Prevention Study (KAPS). A population based primary preventive trial of the effect of LDL lipid lo wering on atherosclerotic progression in carotid and femoral arteries. Circulation 1995, 92, [13] Callister T. Q., Cooil B., Crispin A.: Calcium score interpretation guides. Mayo Clin. Proc. 1999, 74, [14] Shemesh J., Weg N., Tenenbaum A., Apter S., Fisman E. Z., Stroh C. I., Itzchak Y., Motro M.: Usefulness of spiral computed tomography (dual slice mode) for the detection of coronary artery calcium in patients with chronic atypical chest pain, in typical angina pectoris, and in asymptomatic subjects with prominent atherosclero tic risk factors. Am. J. Cardiol. 2001, 87, [15] Pasowicz M., Konieczyńska M., Klimeczek P.: Nieinwazyjna ilościowa ocena zwapnień w tętnicach wieńco wych. Obecny stan wiedzy, zastosowanie kliniczne. Kardiol. Pol. 2002, 57, [16] Ghiadoni L., Taddei S., Virdis A., sudano I., Di Legge V., Meola M., De Venanzio L., Salvetti A.: Endothe lial function and common carotid artery wall thickening in patients with essential hypertension. Hypertension 1998, 32, [17] Miyamoto Y., Saito Y., Kajiyama N., Yoshimura M., Shimasaki Y., nakayama M., Kamitani S., Harada M., Ishikawa M., Kuwahara K., Ogawa E., Hamanaka I., Takahashi N., Kaneshige T., Teraoka H., Akamizu T., Azuma N., Yoshimasa Y., Yoshimasa T., Itoh H., Masuda I., Yasue H., Nakao K.: Endothelial nitric oxide syn thase gene is positively associated with essential hypertension. Hypertension 1998, 32, 3 8. Adres do korespondencji: Małgorzata Kobusiak Prokopowicz Katedra i Klinika Kardiologii AM Wybrzeże L. Pasteura Wrocław Praca wpłynęła do Redakcji: r. Po recenzji: r. Zaakceptowano do druku: r. Received: Revised: Accepted:

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH KATEDRA I KLINIKA CHIRURGII NACZYŃ I ANGIOLOGII AKADEMII MEDYCZNEJ W LUBLINIE Kierownik: Dr hab.n. med. Jacek Wroński UDROŻNIENIE T. SZYJNEJ WEWNĘTRZNEJ WSKAZANIA

Bardziej szczegółowo

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Wacław Karakuła Katedra i Klinika Chirurgii Naczyń i Angiologii U.M. w Lublinie Kierownik Kliniki prof. Tomasz Zubilewicz Lublin, 27.02.2016 Zespół

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

Badanie ultrasonograficzne tętnic szyjnych w odcinku zewnątrzczaszkowym

Badanie ultrasonograficzne tętnic szyjnych w odcinku zewnątrzczaszkowym 5 Badanie ultrasonograficzne tętnic szyjnych w odcinku zewnątrzczaszkowym Radosław Kaźmierski W niniejszym rozdziale omówiono jeden z najważniejszych elementów badania ultrasonograficznego w neurologii

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Cukrzyca typu 2 Cukrzyca typu 2 Jeśli otrzymałeś tę ulotkę, prawdopodobnie zmagasz się z problemem cukrzycy. Musisz więc odpowiedzieć sobie na pytania: czy wiesz, jak żyć z cukrzycą? Jak postępować w wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

Choroba wieńcowa - rosnący problem współczesnej kardiologii

Choroba wieńcowa - rosnący problem współczesnej kardiologii Choroba wieńcowa - rosnący problem współczesnej kardiologii Choroby układu sercowo - naczyniowego stanowią przyczynę około połowy wszystkich zgonów w Polsce. W 2001 r. z powodu choroby wieńcowej zmarło

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia Program profilaktyki chorób układu krążenia 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Choroby układu krążenia

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do materiałów informacyjnych PRO

Załącznik nr 3 do materiałów informacyjnych PRO SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚWIADCZEŃ I ZASAD ICH UDZIELANIA ORAZ WYMAGANIA WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW W PROGRAMIE PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA 1. OPIS ŚWIADCZEŃ 1) objęcie przez świadczeniodawcę Programem świadczeniobiorców,

Bardziej szczegółowo

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Uwaga: Niniejsze zmiany do streszczenia charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta są wersją obowiązującą

Bardziej szczegółowo

Cardiovascular risk factors in young adult population in rural area in north-eastern Poland

Cardiovascular risk factors in young adult population in rural area in north-eastern Poland Cardiovascular risk factors in young adult population in rural area in north-eastern Poland Czynniki ryzyka rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego u młodych osób dorosłych w środowisku wiejskim w północnowschodniej

Bardziej szczegółowo

Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne

Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne Piotr Pruszczyk, Klinika Chorób Wewnętrznych i Kardiologii z Centrum Diagnostyki i Leczenia Żylnej Choroby Zakrzepowo Zatorowej Szpital

Bardziej szczegółowo

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Czy istnieje zależność pomiędzy wiekiem i stroną, po której umiejscawia się ciąża ektopowa jajowodowa?

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego

PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego ETAP I (wypełni pielęgniarka) Imię i nazwisko:... Adres:... PESEL Wzrost:...cm Wykształcenie:... Masa ciała:...kg Zawód wykonywany:... Obwód talii:...cm

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca, a nadciśnienie tętnicze

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca, a nadciśnienie tętnicze AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca, a nadciśnienie tętnicze CZYM JEST NADCIŚNIENIE TĘTNICZE Nadciśnienie tętnicze jest chorobą układu krążenia, która charakteryzuje się stale lub okresowo

Bardziej szczegółowo

Narodowy Test Zdrowia Polaków

Narodowy Test Zdrowia Polaków Raport z realizacji projektu specjalnego MedOnet.pl: Narodowy Test Zdrowia Polaków Autorzy: Bartosz Symonides 1 Jerzy Tyszkiewicz 1 Edyta Figurny-Puchalska 2 Zbigniew Gaciong 1 1 Katedra i Klinika Chorób

Bardziej szczegółowo

Algorytm postępowania w profilaktyce, diagnostyce i leczeniu chorób sercowonaczyniowych. Dr n. med. Wiesława Kwiatkowska

Algorytm postępowania w profilaktyce, diagnostyce i leczeniu chorób sercowonaczyniowych. Dr n. med. Wiesława Kwiatkowska Algorytm postępowania w profilaktyce, diagnostyce i leczeniu chorób sercowonaczyniowych u osób zakażonych HIV Dr n. med. Wiesława Kwiatkowska Epidemiologia zakażenia HIV Epidemiologia zakażenia HIV - zgony

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005 Zakład Pielęgniarstwa Internistycznego z Pracownią Pielęgniarstwa Onkologicznego WPiNoZ Akademii Medycznej

Bardziej szczegółowo

Nowoczesny program prewencji i profilaktyki choroby niedokrwiennej serca z zastosowaniem innowacyjnych metod diagnostycznych

Nowoczesny program prewencji i profilaktyki choroby niedokrwiennej serca z zastosowaniem innowacyjnych metod diagnostycznych Nowoczesny program prewencji i profilaktyki choroby niedokrwiennej serca z zastosowaniem innowacyjnych metod diagnostycznych Dr med. Mieczysław Pasowicz Rozpowszechnienie czynników w ryzyka chorób sercowo-naczyniowych

Bardziej szczegółowo

OCENA RYZYKA OPERACYJNEGO U CHORYCH KARDIOLOGICZNYCH Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Kardiologicznej I Katedry Kardiologii i Kardiochirurgii UM w Łodzi Jak ocenić ryzyko i zakwalifikować chorego

Bardziej szczegółowo

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Anna Ratajska 1 2 1 1 Instytut Psychologii, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego Institute of Psychology, Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz

Bardziej szczegółowo

Analiza fali tętna u dzieci z. doniesienie wstępne

Analiza fali tętna u dzieci z. doniesienie wstępne Analiza fali tętna u dzieci z chorobami kłębuszków nerkowych doniesienie wstępne Piotr Skrzypczyk, Zofia Wawer, Małgorzata Mizerska-Wasiak, Maria Roszkowska-Blaim Katedra i Klinika Pediatrii i Nefrologii

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

OCENA PRZYCZYN I KONSEKWENCJI WYSTĘPOWANIA TĘTNIAKA TĘTNICY PŁUCNEJ U PACJENTÓW Z NADCIŚNIENIEM PŁUCNYM

OCENA PRZYCZYN I KONSEKWENCJI WYSTĘPOWANIA TĘTNIAKA TĘTNICY PŁUCNEJ U PACJENTÓW Z NADCIŚNIENIEM PŁUCNYM OCENA PRZYCZYN I KONSEKWENCJI WYSTĘPOWANIA TĘTNIAKA TĘTNICY PŁUCNEJ U PACJENTÓW Z NADCIŚNIENIEM PŁUCNYM Marcin Kurzyna, Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie Grzegorz Harańczyk, StatSoft Polska Choroby

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia chorób serca i naczyń

Epidemiologia chorób serca i naczyń Warszawa, 8.10.2007 Epidemiologia chorób serca i naczyń Codziennie w Polsce, na choroby układu sercowo-naczyniowego umiera średnio 476 osób. Co prawda w latach 90. udało się zahamować bardzo duży wzrost

Bardziej szczegółowo

Krakowski program prewencji choroby niedokrwiennej serca przy zastosowaniu nowoczesnych metod diagnostycznych. Dr n. med. Mieczysław Pasowicz

Krakowski program prewencji choroby niedokrwiennej serca przy zastosowaniu nowoczesnych metod diagnostycznych. Dr n. med. Mieczysław Pasowicz Krakowski program prewencji choroby niedokrwiennej serca przy zastosowaniu nowoczesnych metod diagnostycznych Dr n. med. Mieczysław Pasowicz Rozpowszechnienie czynników w ryzyka chorób b sercowo- naczyniowych

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego.

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Konferencja otwierająca realizację projektu. Wieruszów, 28.04.2015 DLACZEGO PROFILAKTYKA?

Bardziej szczegółowo

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leki przeciwpłytkowe (ASA, clopidogrel) Leki przeciwzakrzepowe (heparyna, warfin, acenocumarol) Leki trombolityczne

Bardziej szczegółowo

Czynniki ryzyka choroby niedokrwiennej serca u kobiet przed menopauzą

Czynniki ryzyka choroby niedokrwiennej serca u kobiet przed menopauzą Ewa Zabielska 1, Aldona Kubica 2, Marek Koziński 1, Anna Król 1, Tamara Sukiennik 1, Ryszard Dobosiewicz 1, Zofia Grąbczewska 1, Jacek Kubica 1 1 Katedra i Klinika Kardiologii i Chorób Wewnętrznych Collegium

Bardziej szczegółowo

Testy wysiłkowe w wadach serca

Testy wysiłkowe w wadach serca XX Konferencja Szkoleniowa i XVI Międzynarodowa Konferencja Wspólna SENiT oraz ISHNE 5-8 marca 2014 roku, Kościelisko Testy wysiłkowe w wadach serca Sławomira Borowicz-Bieńkowska Katedra Rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Prof. Hanna Szwed. Chory ze stabilną chorobą wieńcową - jak rozpoznać, - czy zawsze test obciążeniowy, ale jaki?

Prof. Hanna Szwed. Chory ze stabilną chorobą wieńcową - jak rozpoznać, - czy zawsze test obciążeniowy, ale jaki? Prof. Hanna Szwed Chory ze stabilną chorobą wieńcową - jak rozpoznać, - czy zawsze test obciążeniowy, ale jaki? Warszawa, 2015 Rozpoznanie stabilnej choroby wieńcowej i ocena ryzyka Etap 1 Kliniczna ocena

Bardziej szczegółowo

STAN PRZEDNADCIŚNIENIOWY

STAN PRZEDNADCIŚNIENIOWY STAN PRZEDNADCIŚNIENIOWY Łukasz Artyszuk SKN przy Katedrze i Klinice Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Plan Definicja Klasyfikacja ciśnienia tętniczego Epidemiologia Ryzyko sercowo

Bardziej szczegółowo

Nitraty -nitrogliceryna

Nitraty -nitrogliceryna Nitraty -nitrogliceryna Poniżej wpis dotyczący nitrogliceryny. - jest trójazotanem glicerolu. Nitrogliceryna podawana w dożylnym wlewie: - zaczyna działać po 1-2 minutach od rozpoczęcia jej podawania,

Bardziej szczegółowo

Ciśnienie tętnicze klucz do zdrowego serca. ciśnienia tętniczego składa się z dwóch odczytów ciśnienie skurczowe i rozkurczowe.

Ciśnienie tętnicze klucz do zdrowego serca. ciśnienia tętniczego składa się z dwóch odczytów ciśnienie skurczowe i rozkurczowe. Świadomość naszego zdrowia to oprócz odczuwania dolegliwości, wiedza na temat podstawowych parametrów pozwalających ocenić, czy nasz organizm funkcjonuje prawidłowo. Zapoznaj się z nimi i regularnie kontroluj

Bardziej szczegółowo

www.polfawarszawa.pl ul. Karolkowa 22/24, 01-207 Warszawa, tel. (0-22) 691 39 00, fax (0-22) 691 38 27

www.polfawarszawa.pl ul. Karolkowa 22/24, 01-207 Warszawa, tel. (0-22) 691 39 00, fax (0-22) 691 38 27 Polfa Warszawa S.A. dziękuje Pani doc. dr hab. Idalii Cybulskiej wieloletniemu lekarzowi Instytutu Kardiologii w Aninie za pomoc w opracowaniu niniejszego materiału. ul. Karolkowa 22/24, 01-207 Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Aspekty ekonomiczne dostępności do nowoczesnego leczenia przeciwkrzepliwego w profilaktyce udaru mózgu. Maciej Niewada

Aspekty ekonomiczne dostępności do nowoczesnego leczenia przeciwkrzepliwego w profilaktyce udaru mózgu. Maciej Niewada Aspekty ekonomiczne dostępności do nowoczesnego leczenia przeciwkrzepliwego w profilaktyce udaru mózgu Maciej Niewada PLAN Udar epidemia? Jak migotanie przedsionków wpływa na udar? Nowe leki przeciwkrzepliwe:

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE DIAGNOSTYCZNE 6-MINUTOWEGO TESTU KORYTARZOWEGO CHODU U MĘŻCZYZN Z MIAŻDŻYCĄ KOŃCZYN DOLNYCH

ZNACZENIE DIAGNOSTYCZNE 6-MINUTOWEGO TESTU KORYTARZOWEGO CHODU U MĘŻCZYZN Z MIAŻDŻYCĄ KOŃCZYN DOLNYCH ZNACZENIE DIAGNOSTYCZNE 6-MINUTOWEGO TESTU KORYTARZOWEGO CHODU U MĘŻCZYZN Z MIAŻDŻYCĄ KOŃCZYN DOLNYCH Bartosz Wnuk 1, Teresa Kowalewska-Twardela 2, Damian Ziaja 3 Celem pracy była ocena przydatności 6-minutowego

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia. Załącznik nr 10 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny:

Bardziej szczegółowo

Zróżnicowanie umieralności spowodowanej chorobami układu krążenia w Polsce w 2007 roku.

Zróżnicowanie umieralności spowodowanej chorobami układu krążenia w Polsce w 2007 roku. Zróżnicowanie umieralności spowodowanej chorobami układu krążenia w Polsce w 2007 roku. Objaśnienia. Materiałem badawczym były informacje zawarte w kartach zgonów, które przeniesione zostały na komputerowy

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWARCIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ w rodzaju: programy profilaktyczne i promocja zdrowia

Bardziej szczegółowo

Kinga Janik-Koncewicz

Kinga Janik-Koncewicz Kinga Janik-Koncewicz miażdżyca choroby układu krążenia cukrzyca typu 2 nadciśnienie choroby układu kostnego nowotwory Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że około 7-41% nowotworów jest spowodowanych

Bardziej szczegółowo

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie 3 Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie Samokontrolne, przesiewowe rozpoznanie ryzyka stanu przedcukrzycowego lub cukrzycy utajonej mogą wykonać pacjenci w swoich rodzinach. W praktyce

Bardziej szczegółowo

CO NALEŻY WIEDZIEĆ O MIAŻDŻYCY?

CO NALEŻY WIEDZIEĆ O MIAŻDŻYCY? Wstęp Miażdżyca jest dziś chorobą bardzo rozpowszechnioną. Schorzenie to należy do chorób cywilizacyjnych, ponieważ wiąże się z trybem życia, jaki prowadzą mieszkańcy krajów rozwiniętych, a zwłaszcza mieszkańcy

Bardziej szczegółowo

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń Jan Z. Peruga, Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń wieńcowych II Katedra Kardiologii Klinika Kardiologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi 1 Jednym

Bardziej szczegółowo

Czynniki ryzyka w chorobach układu krążenia

Czynniki ryzyka w chorobach układu krążenia Czynniki ryzyka w chorobach układu krążenia mgr Anna Śliwka Projekt Twoje SERCE Twoim ŻYCIEM jest współfinansowany ze środków Norweskiego Mechanizmu Finansowego 2009-2014 oraz środków budżetu państwa w

Bardziej szczegółowo

Czy intensywne leczenie redukuje ryzyko rezydualne u starszych pacjentów z cukrzycą?

Czy intensywne leczenie redukuje ryzyko rezydualne u starszych pacjentów z cukrzycą? Interdyscyplinarne Spotkania Geriatryczne Czy intensywne leczenie redukuje ryzyko rezydualne u starszych pacjentów z cukrzycą? Bartosz Symonides, Zbigniew Gaciong Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych,

Bardziej szczegółowo

Interwencyjne Leczenie STEMI w Polsce w roku 2003 na Podstawie Bazy Danych Sekcji Kardiologii Inwazyjnej PTK Realizacja Programu Terapeutycznego NFZ

Interwencyjne Leczenie STEMI w Polsce w roku 2003 na Podstawie Bazy Danych Sekcji Kardiologii Inwazyjnej PTK Realizacja Programu Terapeutycznego NFZ Interwencyjne Leczenie STEMI w Polsce w roku 2003 na Podstawie Bazy Danych Sekcji Kardiologii Inwazyjnej PTK Realizacja Programu Terapeutycznego NFZ Adam Witkowski, Instytut Kardiologii w Warszawie Paweł

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 261/2012 z dnia 10 grudnia 2012 r. o projekcie programu zdrowotnego Program profilaktyki i wczesnego wykrywania

Bardziej szczegółowo

Migotanie przedsionków problemem wieku podeszłego. Umiarawiać czy nie w tej populacji? Zbigniew Kalarus

Migotanie przedsionków problemem wieku podeszłego. Umiarawiać czy nie w tej populacji? Zbigniew Kalarus Migotanie przedsionków problemem wieku podeszłego. Umiarawiać czy nie w tej populacji? Zbigniew Kalarus Katedra Kardiologii, Wrodzonych Wad Serca i Elektroterapii Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu

Bardziej szczegółowo

Choroby układu krążenia. Dr n.med. Radosław Tomalski

Choroby układu krążenia. Dr n.med. Radosław Tomalski Choroby układu krążenia Dr n.med. Radosław Tomalski Choroba niedokrwienna serca choroba niedokrwienna serca, chns, (morbus ischaemicus cordis, mic; ischaemic heart disease, ihd) - jest to zespół objawów

Bardziej szczegółowo

Zmodyfikowane wg Kadowaki T in.: J Clin Invest. 2006;116(7):1784-92

Zmodyfikowane wg Kadowaki T in.: J Clin Invest. 2006;116(7):1784-92 Magdalena Szopa Związek pomiędzy polimorfizmami w genie adiponektyny a wybranymi wyznacznikami zespołu metabolicznego ROZPRAWA DOKTORSKA Promotor: Prof. zw. dr hab. med. Aldona Dembińska-Kieć Kierownik

Bardziej szczegółowo

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY 10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY FAKT 1. Około 347 mln ludzi na świecie choruje na cukrzycę. Istnieje rosnąca globalna epidemia cukrzycy, u której podłoża leży szybki przyrost przypadków nadwagi i otyłości

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 załącznik nr 11 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Bardziej szczegółowo

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy.

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Marek Ciecierski, Zygmunt Mackiewicz, Arkadiusz Jawień Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Z Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej AM w Bydgoszczy Kierownik

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne technologie w słuŝbie zdrowia, telemedycyna w kardiologii.

Nowoczesne technologie w słuŝbie zdrowia, telemedycyna w kardiologii. Nowoczesne technologie w słuŝbie zdrowia, telemedycyna w kardiologii. Klinika Rehabilitacji Kardiologicznej i Elektrokardiologi Nieinwazyjnej Instytut Kardiologii Warszawa - Anin Ryszard Piotrowicz Komitet

Bardziej szczegółowo

Badania dodatkowe w celu potwierdzenia rozpoznania stabilnej choroby wieńcowej

Badania dodatkowe w celu potwierdzenia rozpoznania stabilnej choroby wieńcowej Badania dodatkowe w celu potwierdzenia rozpoznania stabilnej choroby wieńcowej Nieinwazyjne badanie diagnostyczne układu krążenia stanowią podstawową metodę, wykorzystywaną w rozpoznawaniu jak i monitorowaniu

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

Cholesterol. Co powinieneś wiedzieć. Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl

Cholesterol. Co powinieneś wiedzieć. Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl Cholesterol Co powinieneś wiedzieć Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl Wstęp Cholesterol jest substancją, której organizm potrzebuje do produkcji hormonów, witaminy D oraz przemian tłuszczów w organizmie.

Bardziej szczegółowo

Stabilna choroba wieńcowa

Stabilna choroba wieńcowa Stabilna choroba wieńcowa dr hab. med. prof. nadzw. Małgorzata Lelonek FESC Wytyczne ESC postępowania w stabilnej dławicy piersiowej 2013 www.ptkardio.pl 1 2 Epidemiologia Europa: 20-40 / 1 000 Około 5

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Fischer 1, Marek Brzosko 1, Anna Walecka 2, Lidia Ostanek 1, Marcin Sawicki 2

Katarzyna Fischer 1, Marek Brzosko 1, Anna Walecka 2, Lidia Ostanek 1, Marcin Sawicki 2 Znaczenie zespołu antyfosfolipidowego i przeciwciał antyfosfolipidowych u chorych na toczeń rumieniowaty układowy w ocenie ryzyka rozwoju subklinicznej miażdżycy ARTYKUŁY oryginalne Significance of antiphospholipid

Bardziej szczegółowo

Trienyl. - kwas alfa-iinolenowy (C 18:3) - kwas eikozapentaenowy (EPA, C 20:3) - kwas dokozaheksaenowy (DCHA, C 22:6)

Trienyl. - kwas alfa-iinolenowy (C 18:3) - kwas eikozapentaenowy (EPA, C 20:3) - kwas dokozaheksaenowy (DCHA, C 22:6) Trienyl - kwas alfa-iinolenowy (C 18:3) - kwas eikozapentaenowy (EPA, C 20:3) - kwas dokozaheksaenowy (DCHA, C 22:6) Stosowany w leczeniu przeciwmiażdżycowym i w profilaktyce chorób naczyniowych serca

Bardziej szczegółowo

Ocena ultrasonograficzna tętnic domózgowych

Ocena ultrasonograficzna tętnic domózgowych Choroby Serca i Naczyń 2005, tom 2, nr 2, 102 106 K L I N I C Z N A I N T E R P R E T A C J A W Y N I K Ó W B A D A Ń Redaktor działu: dr hab. med. Edward Franek Ocena ultrasonograficzna tętnic domózgowych

Bardziej szczegółowo

lek. Magdalena Bosak-Prus Ocena profilu oreksyny A i greliny u dzieci niskorosłych.

lek. Magdalena Bosak-Prus Ocena profilu oreksyny A i greliny u dzieci niskorosłych. lek. Magdalena Bosak-Prus Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 1 we Wrocławiu, Katedra i Klinika Endokrynologii i Diabetologii Wieku Rozwojowego, młodszy asystent Ocena profilu oreksyny A i greliny

Bardziej szczegółowo

OCENA SATYSFAKCJI ŻYCIOWEJ I SAMOPOCZUCIA PSYCHICZNEGO PACJENTÓW PRZED OPERACJĄ TĘTNIAKA AORTY

OCENA SATYSFAKCJI ŻYCIOWEJ I SAMOPOCZUCIA PSYCHICZNEGO PACJENTÓW PRZED OPERACJĄ TĘTNIAKA AORTY OCENA SATYSFAKCJI ŻYCIOWEJ I SAMOPOCZUCIA PSYCHICZNEGO PACJENTÓW PRZED OPERACJĄ TĘTNIAKA AORTY EVALUATION OF LIFE SATISFACTION AND PSYCHOLOGICAL WELL-BEING OF PATIENTS BEFORE SURGERY AORTIC ANEURYSM Emilia

Bardziej szczegółowo

Denerwacja nerek stan wiedzy 2013. Prof. dr hab. med. Andrzej Januszewicz Klinika Nadciśnienia Tętniczego Instytut Kardiologii

Denerwacja nerek stan wiedzy 2013. Prof. dr hab. med. Andrzej Januszewicz Klinika Nadciśnienia Tętniczego Instytut Kardiologii Denerwacja nerek stan wiedzy 2013 Prof. dr hab. med. Andrzej Januszewicz Klinika Nadciśnienia Tętniczego Instytut Kardiologii Katowice, 21 listopada 2013 2009 Lancet. 2009;373:1275-1281 Pierwsza ocena

Bardziej szczegółowo

Aktywność fizyczna na receptę. Anna Plucik Mrożek Małgorzata Perl

Aktywność fizyczna na receptę. Anna Plucik Mrożek Małgorzata Perl Aktywność fizyczna na receptę Anna Plucik Mrożek Małgorzata Perl Cel prezentacji Podzielenie się zdobytą wiedzą i doświadczeniem Przedstawienie programów treningowych dla poszczególnych grup docelowych

Bardziej szczegółowo

Prewencja wtórna po OZW-co możemy poprawić? Prof. Janina Stępińska Prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego

Prewencja wtórna po OZW-co możemy poprawić? Prof. Janina Stępińska Prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego Prewencja wtórna po OZW-co możemy poprawić? Prof. Janina Stępińska Prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego Innowacje w kardiologii, Warszawa, 17 maja 2012 Potencjalny konflikt interesów NIE ZGŁASZAM

Bardziej szczegółowo

Otyłość u dzieci w Polsce znaczenie problemu

Otyłość u dzieci w Polsce znaczenie problemu Otyłość u dzieci w Polsce znaczenie problemu Czynniki ryzyka nadciśnienia, zespołu metabolicznego i powikłań narządowych dowody z EBM Otyłość grozi nagłą śmiercią. Hipokrates, w Dzieła zebrane, 460-377

Bardziej szczegółowo

Delegacje otrzymują w załączeniu dokument D043528/02 Annex.

Delegacje otrzymują w załączeniu dokument D043528/02 Annex. Rada Unii Europejskiej Bruksela, 8 marca 2016 r. (OR. en) 6937/16 ADD 1 TRANS 72 PISMO PRZEWODNIE Od: Komisja Europejska Data otrzymania: 7 marca 2016 r. Do: Nr dok. Kom.: Dotyczy: Sekretariat Generalny

Bardziej szczegółowo

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ Co to jest cholesterol? Nierozpuszczalna w wodzie substancja, która: jest składnikiem strukturalnym wszystkich błon komórkowych i śródkomórkowych wchodzi w

Bardziej szczegółowo

Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie, najnowsze wyniki badań

Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie, najnowsze wyniki badań Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie, najnowsze wyniki badań Łukasz Adamkiewicz Health and Environment Alliance (HEAL) 10 Marca 2014, Kraków HEAL reprezentuje interesy Ponad 65 organizacji członkowskich

Bardziej szczegółowo

David Levy. P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA

David Levy. P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA David Levy P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA David Levy m d P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA Redakcja naukowa tłumaczenia prof. dr hab. n. med. W ALDEM AR KARNAFEL Z języka angielskiego tłumaczyła dr

Bardziej szczegółowo

SZKODLIWOŚĆ smogu - "niskiej emisji"

SZKODLIWOŚĆ smogu - niskiej emisji Jelenia Góra 10.03.2016 SZKODLIWOŚĆ smogu - "niskiej emisji" dr med. Adam Stańczyk Z szacunków WHO wynika, że ponad 90% ludzi zamieszkujących objęte raportem 53 kraje, oddycha powietrzem nie spełniającym

Bardziej szczegółowo

Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego

Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego Załącznik do Uchwały nr Zarządu Województwa Łódzkiego z dnia PROGRAM WCZESNEGO WYKRYWANIA I ZAPOBIEGANIA CHOROBOM UKŁADU KRĄŻENIA Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego 1 I. Diagnoza problemu i uzasadnienie

Bardziej szczegółowo

układu krążenia Paweł Piwowarczyk

układu krążenia Paweł Piwowarczyk Monitorowanie układu krążenia Paweł Piwowarczyk Monitorowanie Badanie przedmiotowe EKG Pomiar ciśnienia tętniczego Pomiar ciśnienia w tętnicy płucnej Pomiar ośrodkowego ciśnienia żylnego Echokardiografia

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze. Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę

Nadciśnienie tętnicze. Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę Nadciśnienie tętnicze Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę EPIDEMIOLOGIA: Odsetek nadciśnienia tętniczego w populacji Polski w wieku średnim (36-64 lat) wynosi 44-46% wśród mężczyzn i 36-42%

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka chorób układu krążenia - nowości zawarte w wytycznych ESC 2012

Profilaktyka chorób układu krążenia - nowości zawarte w wytycznych ESC 2012 Nowe wytyczne ESC/PTK w kardiologii Profilaktyka chorób układu krążenia - nowości zawarte w wytycznych ESC 2012 Przemysław Trzeciak Częstochowa 11.12.2012 Umieralność z powodu chorób ukł. krążenia w latach

Bardziej szczegółowo

ROZPOWSZECHNIENIE CZYNNIKÓW RYZYKA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA WŚRÓD MIESZKAŃCÓW WARSZAWY

ROZPOWSZECHNIENIE CZYNNIKÓW RYZYKA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA WŚRÓD MIESZKAŃCÓW WARSZAWY ROZPOWSZECHNIENIE CZYNNIKÓW RYZYKA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA WŚRÓD MIESZKAŃCÓW WARSZAWY PREVALENCE OF CARDIOVASCULAR RISK FACTORS AMONG RESIDENTS OF WARSAW Halina Cieślak, Barbara Knoff, Zofia Sienkiewicz

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 34 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 34 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 34 SECTIO D 2005 Studenckie Koło Naukowe przy Katedrze i Zakładzie Epidemiologii Akademii Medycznej w Lublinie Students

Bardziej szczegółowo

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Czynniki ryzyka rozwoju i powikłania cukrzycy Nadwaga i otyłość Retinopatia

Bardziej szczegółowo

Lek. Zbigniew Gugnowski Konsultant Wojewódzki w Dziedzinie Medycyny Rodzinnej NZOZ Poradnia Lekarzy Medycyny Rodzinnej Giżycko

Lek. Zbigniew Gugnowski Konsultant Wojewódzki w Dziedzinie Medycyny Rodzinnej NZOZ Poradnia Lekarzy Medycyny Rodzinnej Giżycko Nadciśnienie Tętnicze Lek. Zbigniew Gugnowski Konsultant Wojewódzki w Dziedzinie Medycyny Rodzinnej NZOZ Poradnia Lekarzy Medycyny Rodzinnej Giżycko Definicja Nadciśnienie tętnicze, choroba nadciśnieniowa,

Bardziej szczegółowo

Rozpowszechnienie czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca w szóstej dekadzie życia

Rozpowszechnienie czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca w szóstej dekadzie życia Gerontologia Polska PRACA ORYGINALNA tom 14, nr 1, 18 24 ISSN 1425 4956 Elżbieta ozak-szkopek, Jerzy Baraniak, Jolanta ieczkowska atedra i linika Chorób Wewnętrznych Akademii edycznej w Lublinie Rozpowszechnienie

Bardziej szczegółowo

inwalidztwo rodzaj pracy

inwalidztwo rodzaj pracy Zdrowie jest najważniejsze Wykłady wraz z konsultacjami medycznymi realizowane przez Stowarzyszenia na rzecz rozwoju wsi Bogufałów Źródło Baryczy w ramach wspierania realizacji zadania publicznego przez

Bardziej szczegółowo

Klasyczne (tradycyjne) i nowe czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych

Klasyczne (tradycyjne) i nowe czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych Klasyczne (tradycyjne) i nowe czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych Zasadnicze znaczenie dla opanowania epidemii chorób układu krążenia jest modyfikacja czynników ryzyka rozwoju miażdżycy tętnic

Bardziej szczegółowo

HRS 2014 LATE BREAKING

HRS 2014 LATE BREAKING HRS 2014 LATE BREAKING DFT SIMPLE Michał Chudzik, Anna Nowek 1 Czy wyniki badania SIMPLE mogą wpłynąć na NIE wykonywanie rutynowego DFT? 2 Wyniki badnia SIMPLE pokazały, że wykonywanie DFT nie wpływa na

Bardziej szczegółowo

Rola i zakres limfadenektomii w raku pęcherza moczowego

Rola i zakres limfadenektomii w raku pęcherza moczowego Tomasz Borkowski Department of Urology Medical University of Warsaw Rola i zakres limfadenektomii w raku pęcherza moczowego VII Pomorskie spotkanie Uroonkologiczne Rak pęcherza moczowego Henry Gray (1825

Bardziej szczegółowo

Inwazyjne monitorowanie hemodynamiczne u pacjentów w do operacji torakochirurgicznych z wysokim ążeniowych

Inwazyjne monitorowanie hemodynamiczne u pacjentów w do operacji torakochirurgicznych z wysokim ążeniowych Marcin Pachucki Inwazyjne monitorowanie hemodynamiczne u pacjentów w do operacji torakochirurgicznych z wysokim ryzykiem powikłań krąż ążeniowych Opiekun ITS: drr n. med. Waldemar Machała Studenckie Koło

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i farmakoterapia pacjentów z chorobą tętnic obwodowych o czym powinniśmy pamiętać w codziennej praktyce?

Diagnostyka i farmakoterapia pacjentów z chorobą tętnic obwodowych o czym powinniśmy pamiętać w codziennej praktyce? Choroby Serca i Naczyń 2014, tom 11, nr 3, 152 158 F A R M A K O T E R A P I A C H O R Ó B U K Ł A D U K R Ą Ż E N I A Redaktor działu: prof. dr hab. n. med. Beata Wożakowska-Kapłon Diagnostyka i farmakoterapia

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka różnicowa omdleń

Diagnostyka różnicowa omdleń Diagnostyka różnicowa omdleń II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Omdlenie - definicja Przejściowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem perfuzji mózgu (przerwany przepływ mózgowy na 6-8sek lub zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

POWIKŁANIA. Personal solutions for everyday life.

POWIKŁANIA. Personal solutions for everyday life. POWIKŁANIA Personal solutions for everyday life. Powikłania Cukrzyca występuje u osób, w przypadku których organizm nie potrafi sam kontrolować poziomu glukozy we krwi (określanego również jako poziom

Bardziej szczegółowo

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem?

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem? Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem? Żylna Choroba Zakrzepowo-Zatorowa (ŻChZZ) stanowi ważny ny, interdyscyplinarny problem współczesnej medycyny Zakrzepica żył głębokich (ZŻG) (Deep

Bardziej szczegółowo

Serce i naczynia wieńcowe w koronarografii TK

Serce i naczynia wieńcowe w koronarografii TK Serce i naczynia wieńcowe w koronarografii TK Pomimo stosowania wielu zachowawczych i interwencyjnych metod leczenia choroby wieńcowej, nie zmienił się jej naturalny, przewlekle postępujący przebieg. Obecnie

Bardziej szczegółowo

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B.

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Stopa cukrzycowa Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Wyrzykowski Stopa cukrzycowa - definicja Infekcja, owrzodzenie lub destrukcja

Bardziej szczegółowo