Rynek deweloperski mieszkań

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rynek deweloperski mieszkań"

Transkrypt

1 25 września 2007 Raport analityczny Nazwa BRE Bank Securities Liczba spółek Kapitalizacja sektora Free float PLN Deweloperzy Polska WIG-Deweloperzy (3mies) - 12,9% Średni dzienny obrót (3 mies.) Kapitalizacja spółek Dom Development J.W. Construction Strategia dotycząca sektora Rekomendacja: Dom Development - trzymaj, cena 149,9 PLN J.W. Construction - akumuluj, cena 56,9 PLN Sektor 11 30,2 mld PLN 11,0 mld PLN 50,9 mln PLN W ubiegłym roku deweloperzy wybudowali 38 tys. mieszkań. W tym roku będzie to jakieś 45 tys. Jednak dopiero od przyszłego roku liczba oddanych mieszkań zdecydowanie przyspieszy. W 2009 roku ma szansę osiągnąć 100 tys. Takie tempo wolumenu, nawet przy słabszych cenach powoduje, że sektor deweloperski będzie przez kilka lat bardzo silny. Ważne wydarzenia Po wyborach: Uchwalenie nowego prawa budowlanego WIG-Deweloperzy na tle WIG 3,7 mld 2,7 mld mieszkań Marże deweloperów niższe, wolumeny wyższe Stan obecny W Polsce brakuje obecnie około 1,7 mln mieszkań. Szacujemy, że do 2020 roku może brakować nawet 2,9 mln mieszkań. Tylko według najbardziej optymistycznej wersji zdarzeń, popyt na mieszkania może zostać zaspokojony, ale najwcześniej za 14 lat. Wyższa podaż mieszkań zahamuje wzrost cen na kilkanaście miesięcy W ubiegłym roku oddano do użytku 115 tys. mieszkań. Liczba wydawanych pozwoleń bardzo dynamicznie rośnie. W 1H 2007 wydano ich już 114 tys. tj. 54% więcej niż w roku ubiegłym. Już w tym roku liczba pozwoleń przekroczy prawdopodobnie 200 tys. Szacujemy, że moce produkcyjne polskiej gospodarki i infrastruktury nie pozwolą na budowę więcej niż tys. mieszkań rocznie. Jest to wielkość i tak daleko niewystarczająca w porównaniu do potrzeb. Decydującymi czynnikami determinującymi tę wielkość będą: moce produkcyjne firm budowlanych (obecnie brakuje około 150 tys. pracowników budowlanych, niedoinwestowanie w sprzęt sięga 6 mld PLN), historyczna wydajność polskiego budownictwa i porównanie z innymi krajami europejskimi. Popyt na mieszkania nie osłabnie Czynniki decydujące o popycie na mieszkania wyglądają pozytywnie. Na rynku i) panuje deficyt mieszkań, ii) wyż demograficzny wchodzi w dorosłe życie, iii) sytuacja finansowa gospodarstw domowych sukcesywnie się poprawia i powiększa zdolność kredytową ludności. Nasycenie rynku kredytami jest wciąż bardzo niskie. Rośnie optymizm społeczeństwa, dzięki czemu ludzie wykazują wyższą skłonność do brania kredytów. To w połączeniu z malejącymi wymogami banków spowoduje, że podwyżki stóp procentowych nie doprowadzą do zahamowania kreacji kredytu hipotecznego. Ceny mieszkań zaczną ponownie dynamicznie rosnąć w 2010 roku Około 30% zakupów było finansowanych ze środków własnych. Reszta to kredyt hipoteczny. Za spowolnienie wzrostu cen mieszkań odpowiada zdolność kredytowa, która osiągnęła swoje ekstremum. Spodziewamy się, że ceny będą stabilne na dzisiejszych poziomach również w latach Pomoże temu zwiększona podaż rynku pierwotnego w tych właśnie latach. Spodziewamy się powrotu do wzrostu cen w roku Marże deweloperów osiągnęły w tym roku maksimum Dla prognozy marż na sprzedaży przyjmujemy jako poziom wyjściowy 28% średnio w 2006 roku dla całego kraju. Głównymi zmiennymi wpływającymi na poziom marż będą poziomy cen mieszkań, ceny gruntów i wykonawstwa. Spodziewamy się ich systematycznego spadku do około % w latach i ich ustabilizowania na poziomie średnio 16-18% po 2009 roku. WIG Deweloperzy WIG 4200 Prognozy 2007P 2008P 2009P 2010P 2011P Liczba mieszkań tys Kacper Żak, CFA (48 22) Roczny kredyt hipot. 57 mld 64 mld 71 mld 79 mld 83 mld Śr. cena dla kraju Zmiana (%) 4% -4% 2% 13% 7% Dom 24 października Inwestycyjny BRE 2007 Banku nie wyklucza złożenia emitentowi papierów wartościowych, będących przedmiotem rekomendacji oferty świadczenia usług maklerskich. Informacje o konflikcie interesów powstałym w związku ze sporządzeniem rekomendacji (o ile występuje) znajdują się na ostatniej stronie niniejszego raportu.

2 mieszkań Rynek mieszkaniowy w gospodarce Wejście Polski do UE stało się silnym impulsem do przyspieszania wzrostu gospodarczego w naszym kraju. Dzięki szerszemu otwarciu granic, Polska zyskała ułatwiony dostęp do swoich najbardziej wartościowych rynków zbytu, a także stała się jeszcze bardziej interesującym celem inwestycji zagranicznych. Środki pomocowe, które napływają do Polski dodatkowo podtrzymają pozytywne trendy. Jednym z sektorów, który szczególnie zyskuje na integracji jest budownictwo (w tym budownictwo mieszkaniowe). Dowodem tego są rosnące ceny mieszkań i innych obiektów budowlanych oraz rosnący wolumen ich produkcji. Jedną z form budownictwa, która rozwinęła się szczególnie mocno jest rynek deweloperski. W statystykach GUS mieszkania z tej kategorii są prezentowane w pozycji mieszkania do sprzedaży i pod wynajem. Jeszcze w połowie lat dziewięćdziesiątych liczba mieszkań oddawanych przez deweloperów nie przekraczała 5 tysięcy rocznie. W roku 2006 liczba ta sięgnęła 38 tysięcy co stanowiło około 30% udziału w całym budownictwie mieszkaniowym. Cel raportu Celem raportu jest ocena perspektyw firm deweloperskich w Polsce w nadchodzących latach. Na podstawie analizy rynku mieszkaniowego szacujemy przyszłe marże deweloperów. Osłabienie cen na rynku mieszkaniowym jakiego się spodziewamy w latach zapoczątkuje proces zawężania marż deweloperów. Osiągną one średnio 12-15% w , ale wzrosną z kolei w latach do 16-18%. Będzie to o około 10 pkt. proc. mniej niż obecnie. Ustabilizowaniu cen mieszkań w latach będzie sprzyjać istotny wzrost podaży mieszkań w tych latach. Obserwacja danych statystycznych wskazuje na to, że roczna produkcja mieszkań osiągnie poziom niemal dwukrotnie wyższy niż średnio w latach Analiza rynku kredytów hipotecznych wskazuje na to, że przy obecnych poziomach cen mieszkań, wzrost zdolności kredytowej Polaków pozwoli na wchłonięcie dodatkowej podaży bez poważnego zachwiania rynkiem. Zdolność kredytowa nie podoła dalszemu podbijaniu cen w latach , ale w ciągu dwóch lat urośnie na tyle, że po ustabilizowaniu podaży mieszkań (na poziomie nieco wyższym niż 200 tys. rocznie) dźwignie ich ceny w górę już w roku Przyczyni się to wspomnianego wyżej wzrostu marż deweloperów w I. Zasoby mieszkaniowe w Polsce Liczba istniejących mieszkań wg wieku W Polsce jest obecnie ok. 11,6 mln mieszkań zamieszkanych. Tabela poniżej pokazuje strukturę wiekową mieszkań. Pomimo produkcji lokali mieszkaniowych, część mieszkań traci co roku status mieszkań do zamieszkania. Wynika to z kilku czynników. Część z nich ulega wyburzeniu lub naturalnej degradacji. Są to najczęściej mieszkania stare, przedwojenne. Dodatkowo wiele mieszkań jest przekształcanych na inne cele niż mieszkaniowe (np. gospodarcze) lub ulega zniszczeniu (katastrofy). Na podstawie danych GUS, w latach (przez 14 lat) około 30 tys. mieszkań rocznie wzniesionych przed 1970 rokiem przestało spełniać swą rolę mieszkaniową. Szacujemy, że około 7 tys. mieszkań wybudowanych po 1970 również przestawało służyć jako lokale do zamieszkania. W sumie było to 37 tys. rocznie czyli około 0,33% w stosunku do całkowitych zasobów mieszkaniowych. To tak jakby raz na 300 lat, całe zasoby mieszkaniowe zostały całkowicie odnowione. Rok budowy przed % ogółu 21,4% 25,5% 19,8% 20,1% 7,0% 4,5% Liczba w mln 2,52 3,00 2,33 2,36 0,82 0,53 Źródło: GUS Średni roczny stopień rocznej eliminacji mieszkań z zamieszkania w latach przed P P 0,848%* 0,337%* 0,2%** 0,05%** 21 tys 10 tys 5 tys 1 tys *Źródło: GUS, **Szacunki: DI BRE 25 września

3 Prognoza luki podażowej mieszkań Obecnie liczba gospodarstw domowych w Polsce przekracza liczbę zamieszkiwanych mieszkań o około 1,7 mln. Według naszych szacunków, przy najbardziej optymistycznym scenariuszu, luka ta ma szansę zostać całkowicie zapełniona po 14 latach. Przeprowadziliśmy trójwymiarową analizę. Zał. 1) przyjmujemy prognozę wielkości gospodarstwa domowego i liczby gospodarstw domowych wg GUSu (str. 9) tzn. liczba mieszkańców Polski znajdujących się w gospodarstwach domowych spadnie o ok. 2,5% w 14 lat. Średnia liczba osób w gospodarstwie domowym osiągnie 2,4 Zał. 2) Roczna produkcja wg dwóch scenariuszy 200 tys. lub 150 tys. minus roczna 37 tys. eliminacja mieszkań a) produkcja mieszkań znajdzie się w przybliżeniu na poziomie 200 tys. rocznie, czyli na poziomie, który jest wg nas prognozą średniorocznej produkcji w latach To daje wzrost zasobów mieszkaniowych163 tys. (=200k-37k) b) produkcja mieszkań wyniesie 150 tys. średniorocznie; wzrost zasobów o 113k (=150k-37k) Zał. 3) Średnia liczba osób zamieszkujących jedno mieszkanie będzie spadać aa) standard życia w Polsce osiągnie po 14 latach obecny poziom najbogatszych krajów (Francja, Dania, Holandia), czyli około 2,2 osoby na 1 mieszkanie bb) różnica standardu życia między Polską a tymi krajami zostanie zmniejszona o połowę i osiągnie standard podobny do obecnego np. w Czechach 2,6 (=2,2+ (3,1-2,2) /2) Prognoza luki podażowej mieszkań wg założeń roczna produkcja liczba mieszkań obecnie Produkcja netto przez 14 lat razem zasoby w 2020 liczba gospodarstw domowych w 2020 średnia liczba osób na jedno mieszkanie popyt na mieszkania LUKA PODAŻOWA 200 tys 11,6m 2,2m 13,8m 15,3m 2,2 os. 16,3m 2,5 mln 150 tys 11,6m 1,8m 13,4m 15,3m 2,2 os. 16,3m 2,9 mln 200 tys 11,6m 2,2m 13,8m 15,3m 2,6 os. 13,8m tys. 11,6m 1,8m 13,4m 15,3m 2,6 os. 13,8m 0,4 mln Szacunki: DI BRE Obecny deficyt mieszkań 1,7 mln definiowanego jako różnica między liczbą gospodarstw domowych a mieszkań, Polska ma szansę zredukować do roku 2020, pod warunkiem, że będzie budować rocznie po około 200 tys. mieszkań, a standard życia Polaków ulegnie tylko pewnej poprawie, tzn. do poziomu średniozamożnych krajów UE. Jeśli będzie się w Polsce budować około 150 tys. mieszkań rocznie, czyli i tak o prawie połowę więcej niż w 2006 roku to jeśli oczekiwać umiarkowanego wzrostu standardu życia przez 14 następnych lat, luka podażowa będzie się powiększać osiągając około 2,5 mln w 2020 roku. II. PODAŻ MIESZKAŃ Prognoza - Poziom docelowy produkcji mieszkań Prognoza liczby oddawanych mieszkań na lata jest oparta o założenie, że od momentu otrzymania pozwolenia na budowę do oddania mieszkania do użytku mija około dwóch lat. Tym samym liczba mieszkań oddanych w roku 2007 powinna być zbliżona do liczby wydanych pozwoleń na budowę w całym roku Podobnie mieszkania, które powstaną w roku 2008 to efekt wydanych pozwoleń z roku Jest to uproszczona metoda prognozowania, gdyż średni czas budowy mieszkań podlega okresowym wahaniom, czy to w związku z opóźnieniami na budowie (pogoda, problemy z wykonawcą), czy z formalnym zamknięciem inwestycji (np. wymogi dopuszczeniowe budynku itp.). Liczba pozwoleń. Liczba oddanych mieszkań Według Polskiego Związku Firm Deweloperskich średni czas budowy mieszkania przez dewelopera wynosi 23,9 miesiące licząc od momentu uzyskania pozwolenia na budowę do jego oddania. W roku 2006 wydano 168 tysięcy pozwoleń na budowę (vs 124 tys w 2005) w 25 września

4 tym 74 tys. dla deweloperów (vs 44 tys w 2005). Pierwsze półrocze 2007 wskazuje na dalszą bardzo wysoką dynamikę uzyskiwanych pozwoleń (wzrost o 54% w 1H 07 vs 1H 0 6). Dane te wskazują, że już w roku 2009 może zostać oddanych ponad 200 tys. mieszkań. Jednocześnie udział produkcji oddawanej przez deweloperów w rynku mieszkaniowym rośnie i w 2009 osiągnie blisko 50%, czyli w przybliżeniu tys. mieszkań. Dodatkowym czynnikiem, który wpłynie na wzrost liczby oddawanych mieszkań będzie przyspieszenie produkcji w budownictwie indywidualnym. Obecnie średni czas trwania budowy w tym systemie sięga 74 miesięcy. W ostatnich latach, m.in. z przyczyn podatkowych była rejestrowana duża liczba rozpoczętych budów. W 2003 roku skumulowana liczba sięgnęła niemal 700 tys. W wielu przypadkach miały jednak miejsce wstrzymania dalszych projektów z powodu braku środków finansowych na kontynuację budowy. Należy się spodziewać, że w związku z poprawą sytuacji gospodarczej i łatwiejszego dostępu do kredytu hipotecznego wiele budów została wznowiona. Doliczywszy do tego rosnącą liczbę nowych pozwoleń można przyjąć, że w najbliższych latach liczba oddawanych mieszkań będzie przewyższała liczbę wynikającą z liczby wydawanych na bieżąco pozwoleń na budowę. Prognoza na lata późniejsze wynika z przyjętych założeń dotyczących możliwości produkcyjnych gospodarki. Szacujemy, że w latach 2009/11 będzie to około tys. mieszkań w każdym roku (w tym tys. mieszkań budowanych przez deweloperów). Zrealizowana i potencjalna sprzedaż mieszkań w latach P (w tysiącach) P 2008P 2009P 2010P 2011P deweloperzy pozostałe Źródło: GUS. Szacunki: DI BRE Liczba oddawanych mieszkań w Polsce będzie się sukcesywnie zwiększać. Obecnie z oddawanymi ok. 3 mieszkaniami na tysiąc mieszkańców rocznie wypadamy słabo na tle krajów zachodnioeuropejskich. Według naszych ostrożnych szacunków, liczba oddawanych mieszkań powinna wzrosnąć do minimum 5-6 na tysiąc mieszkańców w ciągu najbliższych 5 lat (czyli do około tysięcy rocznie). Blisko połowę z nich będą stanowiły mieszkania na sprzedaż i pod wynajem. Głównym motorem dalszego wzrostu produkcji będzie szybki wzrost gospodarczy i związany z nim rosnący popyt ze strony gospodarstw domowych. Dla porównania w Hiszpanii buduje się obecnie ok. 15 na tysiąc mieszkańców, podczas gdy w pierwszych latach po wejściu do EU, w kraju tym oddawano tylko 5 mieszkań na tysiąc mieszkańców. W Portugalii, w której budownictwo weszło w okres stagnacji, a nawet recesji (spadek produkcji w tym dziale gospodarki w 2005) oddawanych jest obecnie około 5 mieszkań na tysiąc mieszkańców. Do niedawna budowano ich tam 10. Spektakularnym przykładem wysokiej dynamiki wzrostu oddawanych mieszkań jest Irlandia, gdzie w roku 2003 wybudowano 17,4 mieszkań na 1000 mieszkańców, a w roku 2006 liczba ta sięgnęła już 22. Polska jako nowy kraj członkowski nie odbiega poziomem produkcji mieszkań od swoich postkomunistycznych sąsiadów. Uważamy, że pozytywne aspekty integracji pomogą całej tej części Europy dążyć do poziomów z krajów Zachodniej Europy. Oprócz porównania z mocami produkcyjnymi innych krajów europejskich, alternatywną metodą poszukiwania potencjalnych mocy produkcyjnych polskiego budownictwa mieszkaniowego może być przyjrzenie się budownictwu polskiemu z lat 70-tych. Polska była wówczas zasilana dużymi środkami finansowymi, chociaż pochodzącymi z innych źródeł niż obecnie. Wówczas produkcja wynosiła 7-8 mieszkań na tysiąc mieszkańców, a należy zauważyć, że efektywność 25 września

5 gospodarki pozostawiała wiele do życzenia. Jest to zatem kolejny czynnik przemawiający za dużym prawdopodobieństwem realizacji scenariusza minimum 5-6 w czasach dzisiejszych. Wielkość produkcji przedstawioną na powyższym wykresie przyjmujemy jako scenariusz bazowy dla dalszych rozważań. Liczba oddanych mieszkań na 1000 mieszkańców Hiszpania 7,1 5,0 7,2 7,2 11,4 11,3 Portugalia 4,2 3,8 6,6 7,2 10,8 7,9 Holandia 8,1 7,0 6,8 6,4 4,7 3,7 Francja 7,0 5,3 5,9 7,0 6,4 5,6 Irlandia 8,2 6,7 5,6 8,5 13,2 17,4 Dania 5,9 4,4 5,3 2,6 2,9 4,4 Polska 6,1 5,1 3,5 1,7 2,3 4,3 Czechy 7,9-4,4 1,3 2,5 2,7 Słowacja - - 3,9 1,1 2,4 2,6 Źródło: National statistical institutes, UNECE, Ireland: Departament of the Environment, Heritage and Local Government Wartość rynku mieszkaniowego i deweloperskiego Wartość rynku mieszkaniowego należy odróżnić od wartości mieszkań oddanych do użytkowania w danym roku. W praktyce bowiem mieszkania, które są oddawane dziś, zostały już dawno sprzedane, zwykle tuż po otrzymaniu przez dewelopera pozwolenia na budowę (czasami nawet wcześniej). Różnica taka jest tym większa, im większa jest presja popytowa i im niższa podaż. Należy spodziewać się, że w nadchodzących latach nie będzie takiej różnicy w rocznych wartościach mieszkań sprzedanych i mieszkań oddanych do użytku. Spodziewamy się, że będzie rosła liczba mieszkań dostępnych do kupna od ręki i długość oczekiwania na odebranie gotowego mieszkania po podpisaniu umowy będzie ulegała skróceniu. Potwierdzają to badania prowadzone przez rednet Consulting. W ciągu dwóch lat długość oczekiwania na mieszkanie nie powinna być większa niż 12 miesięcy. Wskaźnik dostępności (Warszawa)-mieszkania od ręki 25,0% 20,0% 20,4% 18,6% 21,3% 20,0% 20,9% 20,0% 18,7% 19,4% 19,9% 19,1% 15,0% 10,0% 15,5% 13,2% 5,0% 0,0% 5,0% 4,8% 3,4% 2,2% 1,7% II 03 III 03 IV 03 I 04 II 04 III 04 IV 04 I 05 II 05 III 05 IV 05 I 06 II 06 III 06 IIV 06 I 07 II 07 Źródło: rednet Consulting 25 września

6 Wskaźnik oczekiwania w dniach (Warszawa) II 03 III 03 IV 03 I 04 II 04 III 04 IV 04 I 05 II 05 III 05 IV 05 I 06 II 06 III 06 IIV 06 I 07 II 07 Źródło: rednet Consulting W tym roku wartość mieszkań wybudowanych i oddawanych przez deweloperów osiągnie około 13 mld PLN. Są to mieszkania, które były sprzedawane kilkanaście miesięcy wcześniej. Obecnie jest prowadzona sprzedaż mieszkań, które powstaną w latach Mimo, że stanowią one podaż rynkową, nie wszystkie zostaną sprzedane już w tym roku zatem nie stanowią wielkości tegorocznego rynku. Nasze szacunki pokazują, że w ciągu 3-4 lat, wartość mieszkań oddanych do użytkowania przez deweloperów przekroczy 40 mld mld PLN rocznie. W latach w samej Warszawie powstanie tys. mieszkań, a wartość rynku deweloperskiego w stolicy szacujemy na około 70 mld PLN (bez VAT) w ciągu tych czterech lat. Wartość całego rynku mieszkaniowego jest sumą rynku deweloperskiego i pozostałych rodzajów budownictwa (głównie budownictwa indywidualnego). Wartość mieszkań w budownictwie indywidualnym różni się od budownictwa deweloperskiego tym, że nie zawiera marży dewelopera. Każdy bowiem jest w przypadku budownictwa indywidualnego inwestorem samemu dla siebie. Koszt budowy mieszkania różni się w zależności od lokalizacji (a czynnikiem, który w najwyższym stopniu odpowiada za tę różnicę jest tutaj cena gruntu). Większość mieszkań w budownictwie indywidualnym powstaje w mniejszych miejscowościach i na wsiach, gdzie grunty są tanie i podstawowym kosztem staje się koszt materiałów budowlanych i robocizny. Mieszkania na sprzedaż i wynajem. Segmenty działalności deweloperów mieszkaniowych Głównym produktem firm deweloperskich są mieszkania popularne oraz mieszkania o podwyższonym standardzie. W praktyce nie istnieje spójna, powszechnie akceptowana definicja obu kategorii. Niektórzy deweloperzy nadużywają pojęcia podwyższony standard w celach marketingowych. Najprostszym wyróżnikiem obu rodzajów mieszkań jest przede wszystkim ich lokalizacja. W pewnym stopniu o przypisaniu danego mieszkania do konkretnej kategorii decydują również materiały, z których zbudowano obiekt, ale nie jest to jeszcze regułą. Mieszkania popularne powstają na obrzeżach miast, w ramach kilkuset lub kilkutysięczno mieszkaniowych osiedli, najczęściej w wielkogabarytowych budynkach. Mieszkania charakteryzują się relatywnie niskim metrażem (średnio mkw.). Dzięki wielkości osiedli deweloper ogranicza koszty jednostkowe wykorzystując korzyści skali. Realizowana na nich marża jest wprawdzie nieco niższa (o ok. 2-5 pkt. proc.) niż w przypadku segmentu podwyższonej jakości, ale mieszkania takie buduje się szybciej i są one łatwiej zbywalne. Mieszkania o podwyższonym standardzie są z reguły budowane bliżej centrum miasta, w miejscach o dogodnej komunikacji. Budynki takie są zwykle niższe (do 4 kondygnacji), a wysokość mieszkań (podłoga-sufit) jest nieco większa niż w segmencie popularnym. Materiały, z których są wykonane mieszkania są często lepszej jakości (np. drewniane okna, marmurowe podłogi itp.). Dodatkowo budynki takie są monitorowane i przygotowane do całodobowej obsługi przez ochronę. Posiadają pomieszczenia przeznaczone na siłownię, czasem nawet basen. Inwestycje w mieszkania o podwyższonym standardzie charakteryzują się wyższą kapitałochłonnością. Tym niemniej ze względu na swoją relatywna rzadkość, deweloper ma szansę osiągać na nich wyższe marże. 25 września

7 Udział miast w rynku deweloperskim Mieszkania luksusowe to segment bardzo wąski stanowiący ok. 3% mieszkań. Apartamenty luksusowe są najczęściej zlokalizowane w ścisłym centrum miasta. Ich budowa to proces bardziej skomplikowany i czasochłonny, wymagający zazwyczaj nabycia gruntów wraz istniejącymi na nich budynkami. Budynków takich nie można wyburzać ze względów na fakt, że stanowią integralną część struktury architektonicznej danego terenu. To przekłada się na konieczność rewitalizacji istniejącego obiektu i podnosi koszty inwestycji. Głównym walorem mieszkań luksusowych jest ich unikalny charakter. Domki jednorodzinne stanowią niewielki odsetek sprzedaży deweloperów. Domki są raczej domeną budownictwa w systemie gospodarczym (tj. budownictwie indywidualnym). Jako produkt deweloperów, domki wypracowują marże podobne do mieszkań o podwyższonym standardzie. Zbywalność tego produktu jest bardziej uciążliwa, gdyż potencjalne grono nabywców jest węższe i często zdolne do samodzielnego przeprowadzenia podobnej inwestycji (zakup gruntu i samodzielne wynajęcie ekipy budowlanej). Struktura geograficzna podaży mieszkań oddawanych przez deweloperów W ostatnich latach zdecydowanie najpopularniejszym miastem, w którym działali deweloperzy była Warszawa (10,6 tys. czyli 33% w 2005 roku). Na drugim miejscu znalazło się Trójmiasto (10%) stopień zagospodarowania przestrzennego terenów jest największy spośród dużych miast w Polsce. Na dalszych pozycjach znalazły się Kraków, Poznań i Wrocław. W następnych latach należy się spodziewać zmiany udziałów poszczególnych miast w rynku deweloperskim Polski. Warszawa pozostanie najpopularniejsza, ale jej udział będzie systematycznie malał na rzecz pozostałych. W naszych założeniach przyjmujemy, że udział mieszkań budowanych w stolicy spadnie do ok. 20%. Czynnikiem, który będzie decydował o popularności danego miasta będzie jego sytuacja na rynku pracy. Wskaźnikiem wyprzedzającym atrakcyjności poszczególnych miast będzie wielkość inwestycji i trendy w spadku bezrobocia w danym rejonie E 2008E 2009E 2010E 2011E Warszawa 32% 19% 21% 21% 21% 21% Kraków 8% 8% 8% 8% 8% 8% Wrocław 4% 6% 6% 6% 6% 6% Trójmiasto 10% 10% 10% 10% 10% 10% Poznań 7% 7% 7% 7% 7% 7% pozostałe 39% 50% 48% 48% 48% 48% Prognoza: DI BRE Udział województw w transakcjach kupna/sprzedaży mieszkań (rynek pierwotny i wtórny) 2005 r. Województwo Największe miasto Liczba transakcji % udział Śląskie Katowice-konurbacja śl ,7% Mazowieckie Warszawa ,0% Dolnośląskie Wrocław ,7% Pomorskie Trójmiasto ,8% Wielkopolskie Poznań ,4% Źródło: GUS III. POPYT Popyt na mieszkania w każdej gospodarce jest czynnikiem determinującym rozwój rynku nieruchomości. Historycznie rzecz biorąc, za kryzysy na rynkach nieruchomości zawsze odpowiada załamanie popytu, a nie nieoczekiwany wzrost podaży. Wynika to z prostego faktu, że podaż mieszkań jest rzadko nieoczekiwana (a podaż rynku pierwotnego nigdy nie jest nieoczekiwana). Budowa mieszkania rozpoczyna się wraz wydaniem pozwolenia i trwa kilkanaście miesięcy. Oczywiście, wahania podaży się zdarzają i prowadzą do korekt cen na rynku, ale nie zmieniają trendu. Dodatkowa podaż nie pojawia się na rynku nagle, natomiast popyt może nagle zniknąć. Kiedy? Np. w wyniku kryzysu walutowego. Popyt na mieszkania jest pochodną przede wszystkim trzech czynników. 1. zapotrzebowania na mieszkania w gospodarce 2. możliwości finansowych gospodarstw domowych 3. chęci nabycia nieruchomości przez gospodarstwa domowe 25 września

8 Wszystkie te czynniki są względnie stałe w krótkim okresie. Tylko zewnętrzny szok może zaburzyć możliwości i chęci zakupów. Analiza czynników popytowych jest zatem kluczowa dla oceny przyszłego rynku nieruchomości. 1. zapotrzebowanie na mieszkania w gospodarce. W Polsce należy do bardzo dużych. Około 13% gospodarstw domowych nie posiada swojego mieszkania. Miernikiem wskazującym na nasycenie gospodarki mieszkaniami może być wskaźnik ilości lokali mieszkaniowych w kraju na tysiąc mieszkańców. Dane statystyczne wskazują, że dzieli nas ogromny dystans do innych krajów UE. Głównym determinantem zapotrzebowania, oprócz zasobów mieszkaniowych jest sytuacja demograficzna w danym kraju. Zasoby mieszkaniowe na tysiąc mieszkańców Kraków Poznań Trójmiasto Warszaw a Wrocław UE ilość mieszkań 1000 mieszkańców Źródło: Wojewódzki Urząd Statystyczny Czynnik demograficzny Obecnie ma miejsce proces wchodzenia w dorosłe życie wyżu demograficznego z lat Efektem tego jest rosnąca liczba zawieranych małżeństw, a także rosnąca liczba urodzeń. Rośnie więc liczba gospodarstw domowych, tym bardziej, że jednocześnie wielkość przeciętnego gospodarstwa się zmniejsza. Ma to związek z powstawaniem coraz większej liczby jednoosobowych gospodarstw domowych będących efektem zmian w stylu życia społeczeństwa oraz rosnącej liczby rozwodów. Nie bez wpływu na liczebność średniej wielkości gospodarstwa domowego pozostaje również malejąca dzietność kobiet (czyli liczba urodzeń na jedną kobietę). Liczba ludności Polski będzie systematycznie spadać. Do 2015 roku liczba mieszkańców Polski zmniejszy się o pół miliona i w roku 2020 osiągnie 36,6 mln. Trend ten stanie się udziałem większości miast Polski. Oczekiwana jest migracja ludności miejskiej na tereny podmiejskie. W roku 2005 jedynie Warszawa i Wrocław zanotowały dodatni poziom migracji netto. W następnych latach ludność będzie jednak bardziej skłonna do osiedlania się w mniejszych miastach na obrzeżach aglomeracji. Średnia wielkość jednego gospodarstwa domowego wg GUS wyniesie 2,4, czyli prawie tyle ile teraz w najbardziej rozwiniętych krajach Unii Europejskiej i będzie to spadek z obecnego poziomu około 2,9. Poziom minimalnego popytu na lokale mieszkaniowe można pokazać jako różnicę liczby gospodarstw domowych (około 13,3 mln wg ostatniego spisu powszechnego) oraz liczby istniejących lokali mieszkaniowych (11,6 mln). Wielkość ta stanowi deficyt mieszkań (1,7 mln). 25 września

9 liczba osób na gospodarstwo domowe liczba osób na 1 mieszkanie (standard) Hiszpania 2, , Portugalia , Holandia 2, , Francja 2, , Irlandia , Dania 2, , Polska 2, , Czechy 2, , Słowacja 2, , Źródło: UNECE, GUS Prognoza sytuacji demograficznej Średnia wielkość gospodarstwa domowego Maksymalna liczba gospodarstw domowych przypadanie na 2020 rok i wyniesie 15,250 mln zaś średnia liczebność jednego gospodarstwa domowego spadnie do 2,4 osoby na 1 gospodarstwo domowe (obecnie ok. 2,9). Obecna średnia wielkość gospodarstwa domowego w Polsce nie odbiega znacząco od poziomu innych krajów Europy Środkowo-Wschodniej. Jest również bardzo podobna do poziomu katolickiej części starej Unii, np. Hiszpania, Irlandia, Portugalia. Najniższą średnią wielkość gospodarstwa domowego charakteryzują się kraje najbardziej liberalne obyczajowo (Holandia, Niemcy). Tam poziom gospodarstwa domowego oscyluje wokół 2,1-2,3 osoby. Standard zamieszkania liczba osób na jedno mieszkanie Średnia liczba osób zamieszkujących w 1 mieszkaniu dla Polski to 3,1, czyli poziom zbliżony do krajów byłego bloku komunistycznego (Czechy 2,7 Słowacja 2,9). Najbardziej zaawansowane gospodarczo kraje UE (np. Francja, Holandia, Dania) mają ten wskaźnik na poziomie ok. 2,2. Wskaźnik ten świadczy o dobrobycie danego kraju i określa nasycenie kraju zasobami mieszkaniowymi. Wysoki wskaźnik świadczy o braku mieszkań lub o przeludnieniu lokali mieszkańcami. Prognoza liczby gospodarstw domowych w Polsce 15,5 15,0 14,5 14,0 13,5 13,0 12,5 12,0 3,00 2,50 2,00 1,50 1,00 0,50 0, liczba gospodarst (lew a oś) średnia w ielkośc gosp. (praw a oś) Źródło: GUS 2. Czynnik finansowy-możliwości finansowe Deficyt budynków mieszkaniowych nie jest czynnikiem wystarczającym do pojawienia się realnego popytu. Ludzie muszą jeszcze mieć za co kupić mieszkania. Rosnąca siła nabywcza społeczeństwa wynika przede wszystkim ze wzrostu wynagrodzeń. W praktyce w żadnym rozwiniętym kraju zakupy mieszkań nie są oparte wyłącznie o środki własne. Zdecydowana większość zakupów jest finansowana kredytem hipotecznym. Wzrost wynagrodzeń jest 25 września

10 czynnikiem, który w największym stopniu wpływa na podniesienie zdolności kredytowej ludności. W Polsce około 70% zakupów nieruchomości jest finansowana kredytem hipotecznym. Kredyt hipoteczny Tempo wzrostu nowych kredytów hipotecznych dla osób fizycznych jest imponujące. Wynika to głównie z faktu niskiej bazy z okresu stagnacji gospodarki przed 2004 rokiem (CAGR za ostatnie pięć lat to 42%). Dynamiczny wzrost jest zatem w dużym stopniu zasługą nadrabiania zaległości, ale także coraz mniej restrykcyjnych warunków stawianych potencjalnym kredytobiorcom przez banki. Tezę tę potwierdza porównanie stosunku udzielonych kredytów hipotecznych do wielkości PKB w Polsce i innych krajach europejskich. Stosunek ten jest u nas znacząco niższy niż w EU co też może sugerować, że potencjał dalszego wzrostu kredytów hipotecznych pozostaje duży. Szacujemy, że w tym roku Polacy zaciągną ok. 57 mld PLN nowych kredytów hipotecznych. W 2011 roku spodziewamy się wielkości ponad 80 mld PLN. Stosunek procentowy istniejących kredytów hipotecznych do PKB w 2004 (dla Polski 1H 2006) 80% 70% 73% 60% 50% 40% 53% 53% 52% 46% 46% 30% 26% 20% 10% 0% 21% 20% 19% 17% 15% 12% 10% 8% 7% 6% 6% Wlk. Brytania Irlandia Portuga lia Niemcy EU 15 Hiszpania Francja Grecja Austria Polska 2011* Estonia Włochy Łotwa Węgry Czechy Litwa Polska 1H*06 Słowacja Źródło: NBP, NMF, Intelace *Prognoza: DI BRE Wzrost oprocentowania kredytów może zwiększyć trudności z obsługą zadłużenia hipotecznego. Może to doprowadzić do upadłości niektórych kredytobiorców i odbić się na wzroście awersji do ryzyka banków. Skala niewypłacalności konsumentów nie powinna być wysoka tak długo jak gospodarka się rozwija w szybkim tempie, a ludzie zarabiają coraz lepiej. NBP daje wyraźne sygnały, że rynek ten może być nieco przegrzany i klienci zaciągają kredyty zbyt pochopnie na bardzo długie lata. Stąd pojawiające się ostrzeżenia i próby schłodzenia zapału kredytobiorców do zaciągania, a kredytodawców do udzielania kredytów hipotecznych w takim szybkim tempie. Przykładem jest ubiegłoroczna rekomendacja S, której celem było zmniejszenie kredytowania w walutach obcych. Prognoza wielkości produkcji kredytu hipotecznego Oceniamy, że zdolność operacyjna banków do produkcji kredytu hipotecznego jest bardzo duża. Szacujemy, że w stosunku do potencjalnego popytu nie istnieje bariera operacyjna, która mogła by zahamować kreację kredytu. Banki np. sekurytyzują część swego portfela kredytów. Zdarzają się sporadyczne zatory, np. z powodu braku analityków kredytowych, ale banki są w tym zakresie dość elastyczne i dobrze sobie radzą. Jedyną barierą, którą banki mogą napotkać są nowe restrykcje jakie może na nie nałożyć NBP. W naszej opinii również na taką okoliczność banki obejdą ten problem, czego dowodzą ich działania minimalizujące negatywny wpływ rosnących stóp procentowych na kreację kredytu np. przyjmują ostatnio 3- miesięczną, a nie 6-miesięczną średnią zarobków do wyliczania zdolności kredytowej kredytobiorcy (przez co jest ona wyższa). W celu określenia przybliżonej wielkości kreacji kredytu hipotecznego w następnych latach oparliśmy się na prognozie średniego dochodu brutto gospodarstwa domowego w Polsce. Ustaliliśmy, według nas dość konserwatywnie, że koszt kredytu (wraz z marżą banku) wyniesie w latach aż 6,5%. Wyliczyliśmy średnią zdolność kredytową jednego gospodarstwa domowego, a także otrzymaliśmy teoretyczną zdolność kredytową wszystkich gospodarstw domowych w Polsce. Przyjęliśmy, że średnia długość kredytu to 25 lat. 25 września

11 Rok Śr. dochód brutto gospodarstwa domowego Zdolność kred. gospodarstwa (tys. PLN) Zdolność kred. cała Polska (mld PLN) , , , P , P , P , P , P , Szacunki: BRE Bank, DI BRE Należy mieć świadomość, że nie cała zdolność kredytowa ma szansę na realizację. Miliony ludzi w Polsce mimo wszystko posiada już mieszkanie i nie chce mieć następnego. W praktyce zatem potencjalnie tylko ci, którzy nie mają mieszkania zechcą pójść do banku po kredyt (pomijamy tych, którzy chcą kolejne mieszkanie, gdyż jest też część osób, która nie chce wcale mieszkania i zawsze będzie żyć tylko na wynajmowanym). Szacujemy, że ok. 13% gospodarstw domowych nie posiada mieszkań (deficyt mieszkań/całkowita liczba gospodarstw domowych => 1,7mln/13,3 mln). Sumę zdolności kredytowej tych Polaków nazwijmy zdolnością realną. Stanowi ona w przybliżeniu 13% całkowitej zdolności kredytowej Polaków (druga kolumna w poniższej tabeli). Wśród gospodarstw domowych, które chciałyby kupić mieszkanie (czyli na podst. ww. def. tych gospodarstw, które należą do grupy o zdolności realnej) tylko pewna część ludzi decyduje się na kredyt. Niektórzy odwlekają decyzję, a część biedniejsza (poniżej średniej) nie jest w stanie i tak kupić nawet najtańszego mieszkania. Przyjmujemy, więc, że tylko najbogatsza część (powyżej średniej) z tej kategorii zdecyduje się iść do banku i bank jej udzieli kredytu. Na podstawie obserwacji dla lat przyjmujemy, że grupa ta stanowi około 29% w 2005, a w 2006 nawet 44%. Przewidujemy, że odsetek ten się nieco zmniejszy w przyszłości, gdyż rok 2006 charakteryzował się szczególna paniką wśród kupujących i wyjątkowo duża liczba osób (zbyt) pospiesznie udawała się po kredyty obawiając się, że nie zdążą kupić mieszkania. Realny popyt na nieruchomości mieszkaniowe jest składową kredytu hipotecznego udzielnego w danym roku minus refinansowania, które szacujemy na max 5% nowej produkcji kredytu plus środki własne kredytobiorców. Obecnie wskaźnik LTV (stosunek kredytu do wartości nieruchomości) kształtuje się na poziomie około 70%. Zakładamy, że pozostanie on względnie stały. Zatem 30% to środki własne typowego kupującego. Na podstawie powyższego szacujemy popyt roczny realny na mieszkania w ostatniej kolumnie (w mld PLN). Rok Zdolność kredytowa realna Polska mld Stopień utylizacji zdolności realnej Roczna prod kredytu hipot. mld PLN Popyt na mieszkania (zał. LTV 70%) mld PLN % 15,3 20, % 24,3 33, % 44,4 60,3 2007P % 57,0 71,9 2008P % 63,9 86,7 2009P % 71,2 96,7 2010P % 79,4 107,7 2011P % 83,0 112,5 Szacunki: DI BRE 3. Chęć do zakupów Oprócz rosnącej zdolności kredytowej gospodarstw domowych faktyczny popyt zależy jeszcze od chęci ludzi do zakupów. Jest ona determinowana przez poczucie bezpieczeństwa finansowego i stabilności zatrudnienia jakie odczuwają ludzie. Trend spadkowy bezrobocia, który rozpoczął się z końcem 2005 roku nie przypadkiem zbiegł się w czasie z początkiem hossy na rynku nieruchomości. Spodziewana przez nas kontynuacja spadku bezrobocia umocni jeszcze pozytywne nastroje społeczeństwa i zachęcać będzie do zaciągania kredytów hipotecznych, na które mają zdolność kredytową. Barometr nastrojów ekonomicznych Polaków przygotowany przez Pentor potwierdza rosnący optymizm społeczeństwa. 25 września

12 Kwartalne stopy bezrobocia (metoda BAEL) 25,0% 20,0% 15,0% 10,0% 5,0% 0,0% stopa bezrobocia Źródło: Eurostat Barometr Nastrojów Ekonomicznych-Ocena swojej przyszłej sytuacji finansowej przez gospodarstwa domowe 35% 30% 25% 29% 24% 30% 27% 23% 27% 20% 15% 10% 16% 19% 17% 14% 12% 16% 18% 16% 12% 5% 0% popraw i się pogorszy się Źródło: Pentor Barometr Nastrojów Ekonomicznych Dynamika wzrostu wynagrodzeń % 9.1% 8.2% 7.4% 6.3% % 5.9% 5.3% 4.8% 3.7% P 2008P 2009P 2010P 2011P wzrost realny wzrost nominalny Prognozy: BRE Bank 25 września

13 IV. CENY MIESZKAŃ Zdecydowanie najistotniejszym czynnikiem decydującym o poziomie ceny danego mieszkania jest jego lokalizacja. Mieszkania o podobnym standardzie mogą się różnić nierzadko nawet o 30% w granicach jednego miasta tylko ze względu na jego położenie. Rynek mieszkań posiada cechy związane z uwarunkowaniami lokalnymi. W ramach jednego kraju, w różnych miastach o podobnych parametrach ekonomicznych, różnice cen mogą być znaczące (np. Poznań i Wrocław). Porównania między miastami w różnych krajach mogą być jeszcze mniej trafione. Cena mieszkania jest wartością implikowaną przez popyt i podaż. Istnieje niesłuszne przekonanie, że mieszkania nie mogą spadać poniżej kosztów ich produkcji, a w zasadzie musza być zawsze od nich wyższe, ponieważ deweloper musi jeszcze zarobić. To, że było tak w ostatnich miesiącach nie oznacza, że taka jest reguła. Jeżeli nikt nie chce danego mieszkania kupić, a nikt go przecież do tego nie zmusi, to deweloper ma do wyboru, albo pozostać z mieszkaniami na następne lata, albo sprzedać je taniej. Jeśli deweloper ma do spłaty kredyty, bądź musi zapłacić kontrahentom, wówczas nie ma wyboru i robi wszystko żeby dostać w końcu gotówkę. Efektem może być niższa cena. Ceny mieszkań deweloperów w największych miastach Polski III 06 VI 06 IX 06 XII 06 III 07 Warszawa Kraków Wrocław Trójmiasto Poznań Źródło: rednet Consulting Prognoza cen mieszkań Poniżej spróbujemy znaleźć przybliżoną średnią cenę, która pozwoli na oczyszczenie rynku. Jest ona wynikiem podzielenia popytu jaki może zostać wykreowany (kredyt hipoteczny plus środki własne) przez wielkość rynku mieszkaniowego liczonego w PUM. Podaż mieszkań na rynku pierwotnym w danym roku to liczba mieszkań, na które wydano pozwolenia, a także te, które nie zostały sprzedane w latach poprzednich. Dla uproszczenia przyjmijmy, że sprzedaż rzeczywista mieszkań będzie się rozkładać równomiernie przez dwa lata, czyli od momentu wydania pozwolenia do oddania mieszkania do użytkowania. Połowa mieszkań będzie sprzedanych w pierwszym roku i połowa w kolejnym. Podobnie w budownictwie indywidualnym będzie się rozkładać w tym samym tempie. Na podstawie wykresu prognozującego produkcję mieszkań z rozdziału pierwszego ustalamy liczbę mieszkań w poszczególnych latach, na które banki udzieliły/udzielą kredytów hipotecznych. Należy zauważyć, że w prognozie mieszkań które trafią na rynek zajmujemy się tylko rynkiem pierwotnym. Wychodzimy bowiem z założenia, że w Polsce jest śladowa ilość ludzi, którzy posiadają powyżej jednego mieszkania i w związku z tym każda sprzedaż mieszkania używanego na rynku wtórnym jest przeznaczana na zakup innego mieszkania. W efekcie gotówka, która krąży z ręki do ręki w takim łańcuszku musi zostać ostatecznie przeznaczona na kupno mieszkania na rynku pierwotnym zasilając odsetek środków własnych (1-LTV). 25 września

14 Prognoza rocznej sprzedaży mieszkań*, która trafi na rynek w poszczególnych latach (w tys.) , ,5 135, ,5 119, P 2008P 2009P 2010P 2011P *sprzedaż- to nie tylko mieszkania oddane do użytku, ale też te, na które są w budowie i są w danym roku sprzedane Szacunki: DI BRE Przy wyliczeniu PUM przyjęliśmy na podstawie danych historycznych GUS średnią wielkość mieszkania na sprzedaż i wynajem na ok. 65 mkw. i domu na 140 mkw. Rok Prod. kredytu Popyt # mieszkań PUM mln Średnia cena* Zmiana cena ,3 20,8 111,0 15, ,3 33,0 114,5 15, % ,4 60,3 119,5 16, % 2007P 57,0 71,9 146,0 20, % 2008P 63,9 86,7 190,0 27, % 2009P 71,2 96,7 214,0 30, % 2010P 79,4 107,7 216,0 30, % 2011P 83,0 112,5 216,0 30, % Źródło: ZBP, Szacunki: DI BRE *średnia cena na całym rynku mieszkaniowym (bud. Indywidualne plus deweloperzy) Średnia zmiana cen mieszkań w nadchodzących latach 14% 12% 10% 8% 6% 4% 2% 0% -2% -4% -6% 13% 7% 4% 2% 2007P 2008P 2009P 2010P 2011P -4% Procentow a zmiana cen Prognoza: DI BRE Słabsze lata i dobre lata Pomimo ogromnego deficytu mieszkań w Polsce spodziewamy się w roku 2008 pewnej korekty cenowej i powrotu do wzrostów w latach kolejnych. Korekta wzrostów wydawała się nieunikniona po drastycznym wzroście w latach Decydującym czynnikiem, który odpowiada za spodziewane ochłodzenie jest nie nadążające za wzrostem cen zdolności finansowe kupujących. Zwiększona podaż mieszkań pojawi się na tyle szybko, że zdolność kredytowa Polaków nie nadąży ze wzrostem liczby mieszkań na rynku. Nasze projekcje trendu cen potwierdzone są przez obserwowane trudności ze sprzedażą mieszkań deweloperów (patrz wykres poniżej). Przedłużanie się sytuacji, w której deweloper nie może sprzedać mieszkania wymusza na nim obniżkę ceny. Spadek cen w 2008 roku zwiększy relatywną siłę nabywczą społeczeństwa i przy stale rosnących zdolnościach kredytowych 25 września

15 doprowadzi do ponownych wzrostów. Zdolność kredytowa skumuluje się na tyle, że przy nie rosnącej już szybko podaży, doprowadzi do około 20% wzrostu cen mieszkań do końca Segmentacja rynku Nasza prognoza dynamiki cen dotyczy rynku pierwotnego całej Polski. Spodziewamy się jednak segmentacji rynku. Po pierwsze mieszkania w segmencie popularnym będą się zachowywać bardziej stabilnie niż w droższym segmencie o podwyższonym standardzie. Są one w pewnym sensie dobrem autonomicznym, zatem popyt na nie jest względnie stały w porównaniu do popytu na mieszkania droższe, wśród których większą część stanowi popyt inwestycyjny. Zdolność kredytowa gospodarstwa kredytowego nie ma symetrycznego rozkładu. Większość gospodarstw leży poniżej średniej. Ponieważ zdolność kredytowa rośnie w szybszym tempie niż wynagrodzenia to przy założeniu, że większość Polaków bogaci się w miarę w tym samym tempie należy się spodziewać, że znacząca zdolność kredytowa skumuluje się na poziomie pozwalającym na zakupy tańszych mieszkań. Spodziewamy się przesunięcia zainteresowania mieszkaniami o wyższym metrażu. Przemawiają za tym czynniki demograficzne i występowanie na rynku wyżu demograficznego z przełomu lat 70tych i 80tych. Osoby te w wieku lat wstępują w związki małżeńskie. Ta część małżeństw, która nabywała do tej pory mieszkania małe, obecnie jest na etapie poszukiwania większych mieszkań w związku z powiększaniem rodziny. Wskaźnik tempa sprzedaży w dniach. Ile dni mieszkanie pozostaje nie kupione od momentu wystawienia go na sprzedaż (Warszawa) IV 03 I 04 II 04 III 04 IV 04 I 05 II 05 III 05 IV 05 I 06 II 06 III 06 IIV 06 I 07 II 07 Źródło :rednet Consulting Rynek wtórny nie jest zagrożeniem dla deweloperów zwłaszcza w Warszawie i w Krakowie Rynek pierwotny w Warszawie jest najmniej wrażliwy na sytuację na rynku wtórnym spośród największych rynków deweloperskich. Wynika to z faktu istnienia największego deficytu mieszkań spośród wszystkich polskich miast. Potwierdza to stosunek liczby transakcji na wtórnym rynku mieszkaniowym do liczby nowych mieszkań oddawanych przez deweloperów. Traktujemy te wskaźniki jako przybliżoną miarę substytucyjności mieszkań deweloperów przez mieszkania z rynku wtórnego. Na podstawie danych GUS z 2005 roku dla województw wynika, że podaż rynku pierwotnego jest relatywnie najniższa w woj. mazowieckim. Na jedno oddawane mieszkanie na rynku pierwotnym w woj. mazowieckim (którego zdecydowaną większość stanowi Warszawa) dokonuje się 0,7 transakcji na rynku wtórnym podczas gdy mediana przekracza 2,0. Również dla Krakowa wskaźnik ten był bardzo niski i nie przekroczył 1,0. 25 września

16 16,0 14,0 12,0 10,0 8,0 6,0 4,0 2,0 0,0 Dolnoślaskie Kujawsko-pomorskie Lubelskie Lubuskie Łódzkie Małopolskie Mazowieckie Podkarpackie Podlaskie Pomorskie Śląskie Świętokrzyskie Warmińsko-mazurskie Wielkopolskie Zachodniopomorskie Opracowanie na podst. danych GUS Dostępność gruntów pod budowę - plany zagospodarowania przestrzennego Istotnym problemem dla rozwoju biznesu, który zgłaszają deweloperzy jest niska podaż gruntów pod budowę. Głównym powodem na który wskazują jest brak planów zagospodarowania przestrzennego gruntów będących własnością gmin. Mobilizacja pracowników administracji do ich stworzenia nie jest zadaniem prostym. Ma w tym pomóc m.in. renta planistyczna. Nie należy się spodziewać spektakularnych postępów w tym zakresie. Jedynym wyjściem z sytuacji stają się zatem inicjatywy, które postulują obejście wymagań i uproszczenie obecnie istniejących procedur urzędowych. Do przykładów należy ustawa o odrolnieniu ziemi znajdującej się na terenach miast, która automatycznie przekształca ziemię zdefiniowaną jako ziemia rolna na grunty budowlane. Ustawa o rachunku powierniczym Bardzo ważnym czynnikiem rozwoju rynku deweloperskiego jest zaufanie klientów do deweloperów. Obecnie klient płacąc deweloperowi za mieszkanie nie ma pewności czy powierzone środki rzeczywiście trafią na zadeklarowany cel. Teraz deweloper może wykorzystać uzyskane środki na finansowanie innych przedsięwzięć (budynki, grunty, spłata zadłużenia). Klient nie ma zatem pewności czy w pewnych okolicznościach nie zabraknie pieniędzy na ukończenie jego inwestycji. W krajach rozwiniętych takich jak USA czy Kanada, rachunki powiernicze (escrow) istnieją od dawna. Klient wpłaca pieniądze na specjalny rachunek w banku. Bank będący powiernikiem takiego rachunku wypłaca deweloperowi pieniądze tylko za rzeczywiście ukończony etap budowy (tzw. escrow otwarty). Taka sytuacja wymaga samodzielnego finansowania inwestycji przez firmę deweloperską. W wersji bardziej konserwatywnej (tzw. escrow zamknięty) deweloper otrzymuje wynagrodzenie dopiero w momencie całkowitego zakończenia inwestycji. Sprawa ustawy może się i tak odwlec na dłużej, nie tylko z powodu wyborów. Postulaty dot. rachunku powierniczego pojawiły się na fali licznych przypadków oszukiwania klientów przez deweloperów (np. wycofywanie się z umowy przez niektórych deweloperów i odbieranie mieszkań, na które klienci już podpisali umowy). Mechanizm rynkowy i wzrost cen doprowadziły jednak do tego, że deweloperzy muszą dziś znacznie bardziej zabiegać o klienta i sytuacje nieuczciwych zapisów w umowie będą coraz rzadsze i prawdopodobnie silnej piętnowane przez klientów. Decydująca będzie zatem dobra marka. Słabi deweloperzy będą mieli trudniej Uchwalenie tego prawa przyczyni się do pewnego wzrostu kosztów działalności deweloperów. Biznes już obecnie charakteryzuje się wysokim stopniem zapotrzebowania na środki gotówkowe na starcie projektu. Wiele firm korzysta ze środków klientów, którzy są często gotowi finansować cały projekt w bardzo wczesnej jego fazie. W przyszłości nie będzie to możliwe i zmusi to firmy do kredytowania się w bankach. Należy się spodziewać, że wobec zdecydowanej przewagi popytu nad podażą, firmy będą w stanie w znacznym stopniu przerzucać koszty takiego finansowania na konsumenta, jednak sam fakt występowania 25 września

17 konieczności kredytowania będzie prowadził do eliminacji firm o zbyt krótkiej lub niechlubnej historii działalności. Banki będą udzielać bowiem kredytów tylko takim podmiotom, co do których występuje duże prawdopodobieństwo, że ukończą projekt zgodnie z planem. Stracą na tym przede wszystkim firmy małe, słabe kapitałowo. Firmy o długoletnim stażu, dobrej marce i dużym udziale kapitałów własnych będą miały szansę na przejęcie jeszcze większej liczby projektów, a ich udział w rynku będzie rósł. Siła robocza i materiały budowlane Jedną z barier dalszego wzrostu produkcji budowlanej jest deficyt siły roboczej. Obecnie w Polsce brakuje około 150 tys. pracowników budowlanych. Ma to związek z migracją pracowników za granicę i redukcjami szkół zawodowych dla fachowców-budowlańców, która miała miejsce w ostatnich latach. Szansą na realizację potencjalnych projektów budowlanych staje się i) sprowadzenie do sektora pracowników ze Wschodu, ii) uaktywnienie rzesz bezrobotnych, iii) przekwalifikowywanie pracowników z innych branż. Pozytywnym procesem, który można zaobserwować od pewnego czasu jest także rosnąca liczba szkół zawodowych i technicznych o profilu budowlanym. To powinno przyczynić się do pojawienia się zwiększonej liczby pracowników budowlanych na rynku pracy w latach Po Euro 2012 wraz z ukończeniem większych projektów infrastrukturalnych, ta podaż pracowników przyczyni się do zahamowania dalszych ponadprzeciętnych podwyżek płac w sektorze. W międzyczasie zarobki w znacznym stopniu zbliżą się do europejskich, nie tylko zatrzymując Polaków w kraju, ale powodując stopniowe powroty budowlańców do Polski. Rynek budowlany będzie systematycznie zyskiwał na znaczeniu w relacji do PKB. Z obecnych około 5% należy oczekiwać wzrostu do około 10%. Biorąc pod uwagę oczekiwane inwestycje w tym sektorze i poprawę efektywności pracy, należy się spodziewać również podwojenia pracowników w branży. Z obecnych około 600 tys. do około 1,3 miliona, czyli tyle ile było zatrudnionych w budownictwie w latach siedemdziesiątych. Sprawdziły się nasze prognozy nt. cen materiałów budowlanych. Obserwowany na początku roku ich dynamiczny wzrost uległ znacznemu spowolnieniu. Dalszy wzrost cen uruchomił import. Należy się spodziewać wzrostu liczby producentów materiałów budowlanych i dodatkowych inwestycji ze stronny obecnych wytwórców, co podniesie moce produkcyjne, niwelując ryzyko braku towaru na rynku. Decyzja rządu o przedłużeniu obowiązującej obniżonej stawki VAT na materiały budowlane również pozytywnie wpłynie na rynek budowlany. Marże deweloperów Ostatnie dwa lata były dla deweloperów okresem niespodziewanie wysokich zysków. Wzrost cen mieszkań był znacząco wyższy niż wzrost kosztów deweloperów. Z roku na rok pozycja przetargowa firm budowlanych będzie rosła, co ma związek niedostateczną podażą takich firm na rynku. Istotny wpływ na pogorszenie marż będzie miał też wzrost cen gruntów. Wysokie marże sięgające 25-35% jakie w roku 2006 osiągali deweloperzy były spowodowane ujmowaniem gruntów w kosztach po cenach jeszcze sprzed ich gwałtownego wzrostu. Obecnie nabywane grunty prawie dogoniły ceny mieszkań pod względem dynamiki wzrostów (aczkolwiek spodziewamy się nieco lepszego zachowania gruntów niż mieszkań) przez co marże pokazywane w latach kolejnych będą z tego tytułu niższe. Obecne marże deweloperów zależą zarówno od samego modelu przedsiębiorstwa, jak też od rynku miasta, na którym działa dana firma. Duże znaczenie ma również fakt, kiedy były kupowane grunty pod daną inwestycję. Jeśli grunt był kupowany wiele lat temu i dopiero teraz jest wykorzystany, można przypuszczać, że marża na danym projekcie będzie wyższa, ponieważ ceny gruntów są brane do kosztów po cenach historycznych. Ma również znaczenie, czy firma korzysta z usług wykonawczych we własnym zakresie, a jeśli nie to czy ma podpisane długoterminowe kontrakty po określonych wcześniej stawkach, czy przy każdym projekcie współpracuje z nowym wykonawcą. Prognoza przyszłych marż jest oparta na projekcji cen mieszkań i poszczególnych komponentów kosztów. Jako średnią oczekiwaną marżę na sprzedaży z projektów rozpoczynanych przyjęliśmy poziom 28% dla 2006 roku. Ustaliliśmy udział kosztów wykonawczych na 80% (w tym m.in. materiały budowlane na 35,6% i robocizna 26,7%), udział kosztu gruntów określiliśmy jako średnio 15%. Projekt rozpoczęty oznacza, że rezultaty księgowych, które pojawią się na rachunku wyników dewelopera to około dwa lata później (w zależności od metody księgowania). Założenia: - grunty zachowują się od 5 pkt. proc. do 1 pkt. lepiej niż mieszkania, co wynika z pewnego opóźnienia jakie notowały grunty w ostatnich miesiącach. Stopniowo ta różnica będzie zbiegać do zera. 25 września

18 - materiały po szybkim wzroście na początku tego roku odnotowały korektę. W następnych latach powinny rosnąć w tempie inflacji, gdyż firmy budowlane nauczone ostatnimi doświadczeniami będą w przyszłości bardziej ostrożne zaopatrując się zawczasu w surowiec do produkcji. Dodatkowo spenetrowane przez firmy budowlane wyniki zagraniczne, pozwolą na szybsze reagowanie z importem w obliczu potencjalnego deficytu materiałów - marża firm budowlanych wzrośnie w ciągu pięciu lat o jedną piątą P 2008P 2009P 2010P 2011P Cena jednostkowa sprzedaży 100,0% 100,0 103,5 99,9 101,6 114,9 123,4 3,5% -3,5% 1,7% 13,1% 7,4% Jednostkowy koszt wytworzenia 72,0 81,5 85,2 89,6 95,8 101,0 grunty 15,0% 10,8 11,7 11,8 12,3 14,2 15,4 8,5% 0,5% 4,7% 15,1% 8,4% wykonawstwo w tym: 80,0% 57,6 66,1 69,9 73,7 77,4 81,2 materiały budowlane 35,6% 25,6 30,7 31,6 32,6 33,6 34,6 20,0% 3,0% 3,0% 3,0% 3,0% robocizna 26,7% 19,2 21,1 23,0 24,9 26,6 28,2 10,0% 9,0% 8,0% 7,0% 6,0% inne wykonawcy 8,9% 6,4 6,6 6,8 7,0 7,2 7,4 3,0% 3,0% 3,0% 3,0% 3,0% marża sprzedaży firmy budowlanej 8,9% 6,4 7,6 8,4 9,2 10,1 11,0 19,3% 10,0% 9,7% 9,3% 8,9% pozostałe dewelopera 5,0% 3,6 3,7 3,6 3,7 4,1 4,4 3,5% -3,5% 1,7% 13,1% 7,4% MARŻA 28% 21,2% 14,7% 11,7% 16,6% 18,2% Szacunki: DI BRE Marża w rachunku wyników (średnio dwuletnie opóźnienie w stosunku do rozpoczętych projektów) 2007P 2008P 2009P 2010P 2011P 2012P 2013P średnia Marża deweloperów 33,0% 28,0% 21,2% 14,7% 11,7% 16,6% 18,2% Szacunki: DI BRE Wynajem Dla wielu rodzin zakup mieszkania stał się dobrem luksusowym lub wręcz nieosiągalnym. Ich jedyną alternatywą pozostaje emigracja lub wynajem mieszkania. Z powodu braku lokali mieszkalnych, zwłaszcza w dużych miastach, ceny wynajmu nie odbiegają od średnioeuropejskiej relacji wynajmu do ceny mieszkań. Należy zauważyć, że w Polsce duży odsetek mieszkań kupionych spekulacyjnie na fali wzrostu cen nieruchomości kreuje wysoką podaż na rynku wynajmu. W obliczu mniejszych oczekiwanych stóp wzrostu cen mieszkań, należy się spodziewać też mniejszego popytu spekulacyjnego w przyszłości i realizacji zysków, czyli sprzedaż nabytych przed laty lokali. Jednocześnie sprzedane mieszkania zostaną zasilone przez nowe gospodarstwa domowe, co o tyleż samo zmniejszy nadwyżkę potencjalnego popytu na wynajem. Wysokie ceny mieszkań i niższa zdolność kredytowa uruchomiły swoisty arbitraż. Ludzie widząc, że w niektórych przypadkach odsetki płacone od kredytu są wyższe niż czynsz decydują się na powstrzymywanie się przed kupnem własnego M, a w zamian tego na wynajęcie mieszkania. To powoduje podnoszenie stawek za wynajem. 25 września

19 Dom Development ( DD ), J.W. Construction ( JWC ) - raport Historia działalności DD i JWC przekracza dziesięć lat. Spółki są doskonale znane przede wszystkim klientom z obszaru metropolitalnego Warszawy. Prawie co piąty właściciel nowego mieszkania w Warszawie kupował swoje mieszkanie od któregoś z tych dwóch podmiotów. Mimo tego samego obszaru działania, obie spółki nie konkurowały ze sobą dotychczas w zbyt dużym stopniu. Każda z nich funkcjonowała bowiem w innym segmencie rynku mieszkaniowego. J.W. Construction od początku lat 90-tych buduje mieszkania najtańsze (tzw. segment popularny), podczas gdy DD oddawał do tej pory głównie mieszkania dla nieco zamożniejszych klientów. JWC kojarzy się z produkcją masową. Budowane przez firmę osiedla to najczęściej kilkuset mieszkaniowe kompleksy budowlane. DD sprzedawał zaś raczej mieszkania w mniejszych budynkach, bliżej centrum miasta. Metody księgowania przychodów i zysków Obie spółki prowadzą metodę prezentacji przychodów i zysków bazującą na metodzie MSR 11 (prezentacja wyników na podstawie postępu w realizacji projektu). Większość spółek deweloperskich stosuje jednak zasady oparte na MSR 18 (tzw. metoda zysku zerowego). Ta metoda powoduje znacznie większą zmienność przychodów dewelopera, ale za to w pełni uwiarygodnia przedstawione dane. Zysk zostaje przedstawiony w sprawozdaniu finansowym dopiero w momencie gdy cała transakcja jest zamknięta (mieszkanie wybudowane, w pełni opłacone i oddane do użytku). Metoda zysku zerowego daje analitykowi pewność, że zyski zostały w rzeczywistości zrealizowane i nie ma ryzyka ich rewizji w dół. Metodę zysku zerowego stosuje m.in. LC Corp. Metoda zysku zerowego jest metodą rekomendowaną przez Komisję Europejską jako najbardziej właściwą dla działalności deweloperskiej. Niewykluczone, że DD i JWC będą musieli w przyszłości również przejść na prezentację wyników wg MSR 18. DD i JWC stosują zbliżone metody księgowania, ale nieco bardziej liberalną metodę księgowania zysków stosuje jednak Dom Development. W rachunku wyników, prezentowany przychód stanowi iloczyn procentowego postępu w budowie projektu oraz procentu zaawansowania sprzedaży tego projektu. Uzyskaną wielkość mnoży się przez planowany przychód na inwestycji. Przykład DD Projekt na 1000 mieszkań i 60 tys. PUM jest przez spółkę zabudżetowany na 300 mln PLN. Koszty ustalono na 210 mln PLN (30% marży na sprzedaży). Przykład 1: Projekt jest wybudowany w 50%, a sprzedany w 33%. W rachunku wyników zobaczymy: Przychody 33% 50% 300 mln = 50 mln Koszty 33% 50% 210 mln = 35 mln Zysk brutto 15 mln W bilansie pojawią się pozycje: w aktywach Zapasy- Produkcja w toku (postęp w budowie minus postęp w projekcie (50%-33% 50%) 210mln = 70 mln), pasywach- Przychody przyszłych okresów (postęp w sprzedaży minus postęp w projekcie (33%-33% 50%) 300 mln= 50 mln Przykład 2: Projekt jest wybudowany w 50%, a sprzedany w 80%. W rachunku wyników zobaczymy: Przychody 80% 50% 300 mln = 120 mln Koszty 80% 50% 210 mln = 84 mln Zysk brutto 36 mln W bilansie pojawią się pozycje: w aktywach Zapasy (postęp w budowie minus postęp w projekcie (50%-80% 50%) 210mln = 21 mln) w pasywach- Przychody przyszłych okresów (postęp w sprzedaży minus postęp w projekcie (80%-80% 50%) 300 mln=120 mln Zyski opierają się na założeniach marży z projektu i są liczone w tych samych proporcjach co przychody. Obie wielkości są oparte na prognozach spółki dotyczących parametrów cenowych inwestycji. Nie ma pewności, że w rzeczywistości zostaną w pełni zrealizowane. W odróżnieniu od metody zerowej, istnieje ryzyko weryfikacji uzyskanych wyników w przyszłości. Prezentowane zyski są pochodną tempa postępu prac i sprzedaży oraz rosną hiperbolicznie. Większość przychodów i zysków jest rejestrowanych w końcowym etapie projektu tzn. punkt 25 września

20 ciężkości zysków jest zlokalizowany bliżej końca niż początku projektu. W tej wersji księgowania, postęp sprzedaży i wykonawstwa wpływają na wynik w tym samym stopniu. Rewizja wyników może być głównie przyczyną niemożnością sprzedaży mieszkań lub ich sprzedaż poniżej zakładanych cen. Dlatego dodatkowego znaczenie nabiera osobna analiza postępów sprzedaży i marketingu mieszkań. Jeśli sprzedaż jest realizowana z wyprzedzeniem to jest dużo mniejsze prawdopodobieństwo, że wyniki trzeba zrewidować. Zawsze łatwiej coś wyprodukować, niż znaleźć na to zbyt. Metodą pośrednią stosuje J.W. Construction. Księguje zyski w momencie uzyskania minimum 40% postępu w budowie oraz minimum 50% realizacji planowanej sprzedaży na projekcie. W tej metodzie skokowa wartość przychodów i zysków pojawia się mniej więcej w połowie realizacji projektu (w zależności o tempa sprzedaży). Od tego momentu do końca rośnie ona hiperbolicznie, ale dynamika nie jest tak wysoka jak przy metodzie stosowanej przez DD. Również w tej metodzie pozostaje ryzyko nie wykonania planu i późniejszej rewizji wyników. Jest jednak znacząco zmniejszone gdyż analityk ma pewność, że warunki rynkowe mogą się zmienić w stosunku do tylko połowy projektu, reszta jest już bowiem sprzedana. Przykład JWC Projekt na 1000 mieszkań i 60 tys. PUM jest przez spółkę zabudżetowany na 300 mln PLN. Koszty ustalono na 210 mln PLN (30% marży na sprzedaży). Przykład 1: Projekt jest wybudowany w 50%, a sprzedany w 33%. W rachunku wyników zobaczymy: Przychody 0% 50% 300 mln = 0 mln, ponieważ 33%<50% Koszty 0% 50% 210 mln = 0 mln Zysk brutto 0 mln W bilansie pojawią się pozycje: w aktywach Zapasy (postęp w budowie minus postęp w projekcie (50%-0%) 210mln = 105 mln), pasywach- Przychody przyszłych okresów (postęp w sprzedaży minus postęp w projekcie (33%-0%) 300 mln= 100 mln Przykład 2: Projekt jest wybudowany w 50%, a sprzedany w 80%. W rachunku wyników zobaczymy: Przychody 80% 50% 300 mln = 120 mln Koszty 80% 50% 210 mln = 84 mln Zysk brutto 36 mln W bilansie pojawią się pozycje: w aktywach Zapasy (postęp w budowie minus postęp w projekcie (50%-80% 50%) 210mln = 21 mln) w pasywach- Przychody przyszłych okresów (postęp w sprzedaży minus postęp w projekcie (80%-80% 50%) 300 mln=120 mln Jeśli spółka rejestruje sprzedaż metodę zerową, pokazuje zyski na samym końcu projektu, gdy jest on w pełni zamknięty, wyprzedany i mieszkanie zostało ostatecznie przekazane do zamieszkania. Jeśli choćby jedno z ww. warunków nie nastąpi, przychody i zyski są zerowe, a całość projektów i sprzedaż mieszkań przed ukończeniem projektu znajduje odzwierciedlenie w bilansie Ujęcie 1 PLN planowanego zysku wg czasu postępu budowy 1,2 1 0,8 0,6 0,4 0,2 0 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Oprac. przy założeniu sprzedaży równoległej z postępem w budowie: DI BRE Dom Development J.W. Construction LC Corp 25 września

Rynek Mieszkań. Nowych IIMieszkań. Rynek Nowych. kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r.

Rynek Mieszkań. Nowych IIMieszkań. Rynek Nowych. kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r. Rynek Nowych Rynek Mieszkań Nowych IIMieszkań kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r. str. 02 Na podstawie analizowanych danych przewidujemy: możliwe wzrosty cen w największych polskich miastach, szczególnie

Bardziej szczegółowo

Rynek nowych mieszkań w III kwartale 2015 r. Przewidujemy: Zwiększenie popytu związane z nowelizacją programu MdM Utrzymanie się przyrostu podaży

Rynek nowych mieszkań w III kwartale 2015 r. Przewidujemy: Zwiększenie popytu związane z nowelizacją programu MdM Utrzymanie się przyrostu podaży Rynek nowych mieszkań w III kwartale 2015 r. Przewidujemy: Zwiększenie popytu związane z nowelizacją programu MdM Utrzymanie się przyrostu podaży nowych mieszkań Umiarkowane wzrosty cen nowych mieszkań

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rynku. w 2009 roku Spragnieni krwi

Perspektywy rynku. w 2009 roku Spragnieni krwi Perspektywy rynku nieruchomości ci i branży y deweloperskiej w 2009 roku Spragnieni krwi Warszawa, 29 Kwietnia 2009 Polski rynek nieruchomości ci oczekiwany scenariusz rynkowy W 2009 roku oczekujemy spadku

Bardziej szczegółowo

Rynek mieszkaniowy w głównych miastach Polski. II kwartał 2008

Rynek mieszkaniowy w głównych miastach Polski. II kwartał 2008 Rynek mieszkaniowy w głównych miastach Polski II kwartał 28 Podaż 2 W pierwszej połowie bieżącego roku na rynku mieszkaniowym w Polsce nastąpiła zmiana w relacji popytu względem podaży. Popyt na mieszkania,

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Rynek. Nowych Mieszkań. Rynek Nowych. Mieszkań. III kwartał 2012 r.

Rynek. Nowych Mieszkań. Rynek Nowych. Mieszkań. III kwartał 2012 r. Rynek Nowych Rynek Mieszkań Nowych III kwartał 213 r. Mieszkań III kwartał 212 r. str. 2 Na podstawie analizowanych danych przewidujemy: utrzymanie stabilnego poziomu cen, możliwe wzrosty dla szczególnie

Bardziej szczegółowo

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W KATOWICACH Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 KATOWICE październik 2014 r. Wprowadzenie Minęło dziesięć lat od wstąpienia Polski do Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r.

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 201 r. W dniu 22 marca

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY PAŹDZIERNIK 2015

RYNEK MIESZKANIOWY PAŹDZIERNIK 2015 RYNEK MESZKANOWY PAŹDZERNK Deweloperzy już od drugiej połowy 2013 roku cieszą się dobrymi wynikami sprzedażowymi, jednak dynamiczny wzrost sprzedaży mieszkań odnotowuje się od marca r., kiedy to Rada Polityki

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY KWIECIEŃ 2015

RYNEK MIESZKANIOWY KWIECIEŃ 2015 X X X X X X X X X X RYNEK MESZKANOWY KWECEŃ Kwiecień był drugim rekordowym miesiącem pod względem sprzedaży mieszkań na rynku pierwotnym. Liczba sprzedanych mieszkań w ostatnim czasie większa była jedynie

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

Dobry rok deweloperów mieszkaniowych, perspektywy jeszcze lepsze

Dobry rok deweloperów mieszkaniowych, perspektywy jeszcze lepsze Dobry rok deweloperów mieszkaniowych, perspektywy jeszcze lepsze Miniony rok dla spółek z branży deweloperskiej specjalizujących się w inwestycjach mieszkaniowych był bardzo udany, zwłaszcza pod kątem

Bardziej szczegółowo

POLSKI RYNEK MIESZKANIOWY

POLSKI RYNEK MIESZKANIOWY POLSKI RYNEK MIESZKANIOWY Analiza porównawcza największych miast Jarosław Strzeszyński, wrzesień 211 Polska - szósty pod względem ludności kraj w Unii Europejskiej, zamieszkany przez 7,65% jej obywateli,

Bardziej szczegółowo

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Gdańsk, marzec 2013 Scenariusz rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w

Bardziej szczegółowo

Raport Instytutu Gospodarki Nieruchomościami na temat sytuacji mieszkaniowej w Polsce

Raport Instytutu Gospodarki Nieruchomościami na temat sytuacji mieszkaniowej w Polsce Monika Kramek 2012 Raport Instytutu Gospodarki Nieruchomościami na temat sytuacji mieszkaniowej w Polsce Dane statystyczne Według wstępnych danych GUS, w okresie styczeń-maj 2012 r. oddano do użytkowania

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY W POLSCE IIIQ 2009

RYNEK MIESZKANIOWY W POLSCE IIIQ 2009 0 Smart Investments RYNEK MIESZKANIOWY W POLSCE IIIQ 2009 Listopad 2009 SPIS TREŚCI: -''./ '( )* +,-''./ $%!"##!"&& CEE Property Group Sp. z o.o. 0 RYNEK MIESZKANIOWY W POLSCE IIIQ 2009 1 RYNEK NIERUCHOMOŚCI

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY STYCZEŃ 2016

RYNEK MIESZKANIOWY STYCZEŃ 2016 RYNEK MESZKANOWY STYCZEŃ Deweloperzy już od drugiej połowy 2013 roku cieszą się dobrymi wynikami sprzedażowymi, jednak dynamiczny wzrost sprzedaży mieszkań odnotowuje się od marca roku, kiedy to Rada Polityki

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Śniadanie prasowe Trendy na rynku kredytów dla ludności w 2015r. Grupa BIK

Śniadanie prasowe Trendy na rynku kredytów dla ludności w 2015r. Grupa BIK Śniadanie prasowe Trendy na rynku kredytów dla ludności w 2015r. Grupa BIK 1 Agenda Kredyty konsumpcyjne Wzrost wartości i spadek liczby udzielonych kredytów. Jakość na dobrym, stabilnym poziomie. Osłabienie

Bardziej szczegółowo

Program Mieszkanie dla młodych

Program Mieszkanie dla młodych Program Mieszkanie dla młodych CO TO JEST? Program Mieszkanie dla młodych to nowy program polegający na dopłatach do kredytów udzielonych na zakup pierwszego mieszkania z rynku pierwotnego. Ma on w pewnym

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę 8 maja 2014 Łukasz Zalicki 85+ 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

Bardziej szczegółowo

Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce. Warszawa, lipiec 2013 Departament

Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce. Warszawa, lipiec 2013 Departament Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce Warszawa, lipiec 2013 Departament Slajd 2 mieszkaniowych w Polsce charakterystyka portfela mieszkaniowych Ryzyko z portfelem Finansowanie akcji kredytowej

Bardziej szczegółowo

Rentowność najmu przebiła lokaty i obligacje

Rentowność najmu przebiła lokaty i obligacje najmu przebiła lokaty i obligacje Autor: Emil Szweda, Bernard Waszczyk, Open Finance 13.09.2010. Portal finansowy IPO.pl Szczyt sezonu najmu, związany z napływem studentów na uczelnie i spadek oprocentowania

Bardziej szczegółowo

Rynek nieruchomości mieszkaniowych w Polsce w roku 2009

Rynek nieruchomości mieszkaniowych w Polsce w roku 2009 Rynek nieruchomości mieszkaniowych w Polsce w roku 2009 Jacek Łaszek, Hanna Augustyniak I Konferencja Przemysłu Materiałów Budowlanych Rawa Mazowiecka, 28-29.05.2009 r. Prognozy wskazują dobre perspektywy

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Polski Związek Firm Deweloperskich. Polski Związek Firm Deweloperskich. Dostępność mieszkań

Polski Związek Firm Deweloperskich. Polski Związek Firm Deweloperskich. Dostępność mieszkań Dostępność mieszkań Co to znaczy dostępne mieszkanie? Jeżeli gospodarstwo domowe wydaje więcej niż 5 % swojego dochodu na mieszkanie, wtedy mieszkanie uważane jest za niedostępne ) Taki koszt należy rozumieć

Bardziej szczegółowo

W SKRÓCIE: Początek roku to okres mniejszej aktywności potencjalnych nabywców. Skutkuje to dłuższym niż zwykle czasem oczekiwania na transakcję.

W SKRÓCIE: Początek roku to okres mniejszej aktywności potencjalnych nabywców. Skutkuje to dłuższym niż zwykle czasem oczekiwania na transakcję. W SKRÓCIE: Od listopada marż nie podniosły tylko Bank Millennium i PKO BP PKO BP obniżył marże o 0,1 p.p., ale tylko posiadaczom wysokiego wkładu własnego BZ WBK wprowadził pierwszą ofertę kredytu ze stałym

Bardziej szczegółowo

Tendencje rozwoju sektora nieruchomości mieszkaniowych w Polsce

Tendencje rozwoju sektora nieruchomości mieszkaniowych w Polsce Tendencje rozwoju sektora nieruchomości mieszkaniowych w Polsce Jacek Łaszek Kraków, maj 211 r. 2 Stabilizacja cen na rynku mieszkaniowym, ale na wysokim poziomie Ofertowe ceny mieszkań wprowadzonych pierwszy

Bardziej szczegółowo

Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku

Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku Rok 2012 czas stopniowego i umiarkowanego pogorszenia sytuacji na rynku pracy Warunki na

Bardziej szczegółowo

Rentowność projektów deweloperskich. Ile naprawdę zarabiają firmy deweloperskie na budowie mieszkań?

Rentowność projektów deweloperskich. Ile naprawdę zarabiają firmy deweloperskie na budowie mieszkań? 0 Smart Investments Rentowność projektów deweloperskich. Ile naprawdę zarabiają firmy deweloperskie na budowie mieszkań? Luty 2010 -''./ '( )* +,-''./ $%!"##!"&& CEE Property Group Sp. z o.o. 0 Rentowność

Bardziej szczegółowo

Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw

Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy KPP Numer 4 Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw Czerwiec był piątym kolejnym miesiącem, w którym mieliśmy do czynienia ze spadkiem

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe ULMA Construccion Polska S.A. w III kwartale 2013 roku. Warszawa, 14 listopada 2013 r.

Wyniki finansowe ULMA Construccion Polska S.A. w III kwartale 2013 roku. Warszawa, 14 listopada 2013 r. Wyniki finansowe ULMA Construccion Polska S.A. w III kwartale 2013 roku Warszawa, 14 listopada 2013 r. 2 Spis treści Rynek budowlany w Polsce w III kw. 2013 3 Wyniki finansowe w III kwartale 2013 r. 11

Bardziej szczegółowo

Bank Millennium stworzył mapę aspiracji, planów i realiów mieszkaniowych w Polsce

Bank Millennium stworzył mapę aspiracji, planów i realiów mieszkaniowych w Polsce INFORMACJA PRASOWA strona: 1/5 Warszawa, 23 kwietnia 2012 r. Bank Millennium stworzył mapę aspiracji, planów i realiów mieszkaniowych w Polsce Warszawa, 23.04.2012 r. Gdzie chcą mieszkać Polacy? Jakim

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

Rynek Mieszkań. Nowych IMieszkań. Rynek Nowych. kwartał 2013 r. III kwartał 2012 r.

Rynek Mieszkań. Nowych IMieszkań. Rynek Nowych. kwartał 2013 r. III kwartał 2012 r. Rynek Nowych Rynek Mieszkań Nowych IMieszkań kwartał 2013 r. III kwartał r. str. 02 Na podstawie analizowanych danych przewidujemy: stabilizację cen w długim okresie dalszy spadek dynamiki podaży utrzymanie

Bardziej szczegółowo

Warszawa. * mediana Źródło: Wynajem.pl. Źródło: Wynajem.pl

Warszawa. * mediana Źródło: Wynajem.pl. Źródło: Wynajem.pl IV kwartał 2008 Stawki najmu mieszkań w największych polskich aglomeracjach rosną w tempie dwucyfrowym nieprzerwanie od kilku lat. Obecnie za wynajem mieszkania dwupokojowego które jest najbardziej reprezentatywnym

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Krynica - Warszawa - Gdynia 5 września 2013 r. Uwagi wstępne 1. W opracowaniu przeanalizowano

Bardziej szczegółowo

Wymogi dla warunków wspierania budownictwa mieszkaniowego

Wymogi dla warunków wspierania budownictwa mieszkaniowego Wymogi dla warunków wspierania budownictwa mieszkaniowego (1) Warunki ekonomiczne budownictwa czynszowego W celu określenia warunków ekonomicznych dla wspierania budownictwa czynszowego, przygotowana została

Bardziej szczegółowo

Kiedy skończy się kryzys?

Kiedy skończy się kryzys? www.pwc.com Kiedy skończy się kryzys? Ryszard Petru Partner PwC Przewodniczący Rady Towarzystwa Ekonomistów Polskich Plan 1 Sytuacja 2 w 3 Wnioski w gospodarce światowej Wpływ na sytuację rynków finansowych

Bardziej szczegółowo

Polityka kredytowa w Polsce i UE

Polityka kredytowa w Polsce i UE Polityka kredytowa Raport Polityka Kredytowa powstał w oparciu o dane zgromadzone przez Urząd Nadzoru Bankowego (EBA) oraz (ECB) Europejski Bank Centralny. Jest to pierwszy w Polsce tego typu raport odnoszący

Bardziej szczegółowo

Stan i perspektywy rozwoju rynku nieruchomości niemieszkalnych w Polsce w 2012 r.

Stan i perspektywy rozwoju rynku nieruchomości niemieszkalnych w Polsce w 2012 r. Departament Analiz Makroekonomicznych i Sektorowych Stan i perspektywy rozwoju rynku nieruchomości niemieszkalnych w Polsce w 2012 r. 26.03.2012 r. Warszawa Opracowali: Monika Orłowska tel. 22 860 54 09

Bardziej szczegółowo

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Agenda Bankowość korporacyjna w Polsce na tle krajów

Bardziej szczegółowo

NAJLEPSZE KREDYTY W SIERPNIU 2014

NAJLEPSZE KREDYTY W SIERPNIU 2014 NAJLEPSZE KREDYTY W SIERPNIU 2014 KRYTERIA RANKINGU Podstawą oceny ofert była suma kosztów, jakie klient musi zapłacić w ciągu pierwszych 5 lat od czasu zakupu mieszkania. W przypadku kilku wariantów kredytu

Bardziej szczegółowo

Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE).

Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Czym zajmuje się firma? Bank of America jeden z największych banków świata. Pod względem wielkości aktywów zajmuje 3.

Bardziej szczegółowo

lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna

lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna PORTFEL NALEŻNOŚCI POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW dr Piotr Białowolski lipiec

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

PMR. Budownictwo mieszkaniowe w Polsce: 50% wzrost do 17 mld zł w 2008 r. www.rynekbudowlany.com

PMR. Budownictwo mieszkaniowe w Polsce: 50% wzrost do 17 mld zł w 2008 r. www.rynekbudowlany.com Budownictwo mieszkaniowe w Polsce: 50% wzrost do 17 mld zł w 2008 r. Źródło: Raport Budownictwo mieszkaniowe w Polsce 2008. Prognozy na lata 2008-2011 Bartłomiej Sosna Sierpień 2008 PMR P U B L I C A T

Bardziej szczegółowo

CZERWIEC 2008 RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI

CZERWIEC 2008 RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI CZERWIEC 2008 ANALIZA DANYCH OFERTOWYCH Z SERWISU GAZETADOM.PL Miesięczny przegląd rynku mieszkaniowego w wybranych miastach Polski jest przygotowywany na podstawie danych ofertowych zamieszczanych w serwisie

Bardziej szczegółowo

PRYWATNE BUDOWNICTWO CZYNSZOWE SZANSĄ NA ROZWÓJ NOWOCZESNEGO I MOBILNEGO SPOŁECZEŃSTWA

PRYWATNE BUDOWNICTWO CZYNSZOWE SZANSĄ NA ROZWÓJ NOWOCZESNEGO I MOBILNEGO SPOŁECZEŃSTWA PRYWATNE BUDOWNICTWO CZYNSZOWE SZANSĄ NA ROZWÓJ NOWOCZESNEGO I MOBILNEGO SPOŁECZEŃSTWA RYNEK NIERUCHOMOSCI NOWE PERSPEKTYWY CENTRUM KONFERENCYJNE CFP WARSZAWA, 19 marca 2012r. PRYWATNE BUDOWNICTWO CZYNSZOWE

Bardziej szczegółowo

Małe znów jest piękne

Małe znów jest piękne 0 Smart Investments Małe znów jest piękne Analiza: w strukturze wielkości nowobudowanych mieszkań Luty 2011 CEE Property Group Sp. z o.o. Ul. Domaniewska 42 02-672 Warszawa POLSKA Rentowność projektów

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ROZWOJU RYNKU KREDYTÓW HIPOTECZNYCH W POLSCE

PERSPEKTYWY ROZWOJU RYNKU KREDYTÓW HIPOTECZNYCH W POLSCE PERSPEKTYWY ROZWOJU RYNKU KREDYTÓW HIPOTECZNYCH W POLSCE Od początku 2008 roku pojawiają się w mediach spekulacje na temat zastoju na rynku kredytów hipotecznych i wpływie tego zjawiska na sytuację finansową

Bardziej szczegółowo

Raport KRN.pl: Kupować czy wynajmować? Niniejszy raport został przygotowany przez specjalistów portalu nieruchomości KRN.pl.

Raport KRN.pl: Kupować czy wynajmować? Niniejszy raport został przygotowany przez specjalistów portalu nieruchomości KRN.pl. Niniejszy raport został przygotowany przez specjalistów portalu nieruchomości KRN.pl. Raport KRN.pl: Kupować czy wynajmować? Niniejszy raport został przygotowany przez specjalistów portalu nieruchomości

Bardziej szczegółowo

MAJ 2008 RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI

MAJ 2008 RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ MAJ 2008 ANALIZA DANYCH OFERTOWYCH Z SERWISU GAZETADOM.PL Miesięczny przegląd rynku mieszkaniowego w wybranych miastach Polski jest

Bardziej szczegółowo

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Zagregowane wydatki w gospodarce otwartej Jeżeli przyjmiemy, że wydatki krajowe na dobra wytworzone w kraju zależą od poziomu dochodu Y oraz realnej stopy procentowej

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Synteza* Na koniec III kw. 2010 r. PKO Bank Polski na tle wyników konkurencji**

Bardziej szczegółowo

Piąty z rzędu wzrost cen mieszkań

Piąty z rzędu wzrost cen mieszkań KOMENTARZ Open Finance, 08.06.2010 r. Piąty z rzędu wzrost cen mieszkań Indeks cen mieszkań stworzony przez Open Finance wzrósł w maju po raz piąty z rzędu tym razem o 0,7 proc. Towarzyszył temu wzrost

Bardziej szczegółowo

Portfele Comperii - wrzesień 2011

Portfele Comperii - wrzesień 2011 1 S t r o n a Portfele Comperii - wrzesień 2011 Czym są Portfele Comperii? Portfele Comperii (dawniej zwane Wskaźnikami Comperii ) to analiza ukazująca, jak w ostatnich kilku tygodniach (a także miesiąc

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia siedemdziesiąty dziewiąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2013 r.) oraz prognozy na lata 2013 2014

Bardziej szczegółowo

średnia cena mieszkania o pow. 50 mkw.* (PLN)

średnia cena mieszkania o pow. 50 mkw.* (PLN) PO STAGNACJI NORMALIZACJA Październik nie przyniósł radykalnych zmian sytuacji na rynku nieruchomości. Wg wyników badań ofert zamieszczonych w ub. miesiącu w serwisie OFERTY.NET w największych aglomeracjach

Bardziej szczegółowo

Co należy wiedzieć o spreadzie walutowym i różnicach kursowych?

Co należy wiedzieć o spreadzie walutowym i różnicach kursowych? Co należy wiedzieć o spreadzie walutowym i różnicach kursowych?, czyli na co zwrócić szczególną uwagę przy doborze kredytu. Autor: Przemysław Mudel p.mudel@niezaleznydoradca.pl Copyright 2007 Przemysław

Bardziej szczegółowo

Raport Dekada na rynku nieruchomości pierwotnych w Warszawie od 3 594 zł do 8 254

Raport Dekada na rynku nieruchomości pierwotnych w Warszawie od 3 594 zł do 8 254 Warszawa, 17.01.2011 Raport Dekada na rynku nieruchomości pierwotnych w Warszawie od 3 594 zł do 8 254 Miniona dekada na stołecznym rynku nieruchomości upłynęła wyjątkowo ciekawe. Obserwowaliśmy powstawanie

Bardziej szczegółowo

Raport 29 stycznia 2013. Nie każde mieszkanie kupimy taniej niż rok temu

Raport 29 stycznia 2013. Nie każde mieszkanie kupimy taniej niż rok temu Raport 29 stycznia 2013 Nie każde mieszkanie kupimy taniej niż rok temu Od początku 2012 roku ceny mieszkań w większości dużych polskich miast wyraźnie spadły. Najwięcej, bo aż ponad 10 procent ceny zaoszczędzili

Bardziej szczegółowo

NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY

NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY N a r o d o w y B a n k P o l s k i Departament Statystyki 2008-04-07 NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY Dane bilansu płatniczego zostały zweryfikowane od I kwartału

Bardziej szczegółowo

Mieszkania: ceny transakcyjne trzymają poziom

Mieszkania: ceny transakcyjne trzymają poziom RAPORT Open Finance, lipiec 2009 r. Mieszkania: ceny transakcyjne trzymają poziom W lipcu nie doszło do istotnego pogorszenia nastrojów na rynku mieszkaniowym, choć spodziewaliśmy się go od trzeciego kwartału.

Bardziej szczegółowo

PLANY FINANSOWE KRAJOWYCH BANKO W KOMERCYJNYCH NA 2015 R.

PLANY FINANSOWE KRAJOWYCH BANKO W KOMERCYJNYCH NA 2015 R. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego (DBK 1) Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, W dniu 9 kwietnia r.

Bardziej szczegółowo

Za kawalerkę, M3, M4 ile wyniesie rata kredytu w dużym mieście?

Za kawalerkę, M3, M4 ile wyniesie rata kredytu w dużym mieście? Raport Lion s Banku, 15.05.2014 r. Za kawalerkę, M3, M4 ile wyniesie rata kredytu w dużym mieście? W maju zakup mieszkania na kredyt był odrobinę droższy niż miesiąc wcześniej wynika z szacunków ekspertów

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

05-530 Góra Kalwaria, ul. Pijarska 21 tel.: [22] 717-82-65 fax: [22] 717-82-66 kom.: [0] 692-981-991, [0] 501-633-694 Info: 0 708 288 308

05-530 Góra Kalwaria, ul. Pijarska 21 tel.: [22] 717-82-65 fax: [22] 717-82-66 kom.: [0] 692-981-991, [0] 501-633-694 Info: 0 708 288 308 05-530 Góra Kalwaria, ul. Pijarska 21 tel.: [22] 717-82-65 fax: [22] 717-82-66 kom.: [0] 692-981-991, [0] 501-633-694 Info: 0 708 288 308 biuro@assman.com.pl http://www.assman.com.pl 21-11-2006 W części

Bardziej szczegółowo

Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku

Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku Konferencja Zarządzanie rozwojem miast o zmniejszającej się liczbie

Bardziej szczegółowo

Deweloperzy idą na rekord

Deweloperzy idą na rekord DRUKUJ Tekst pochodzi z serwisu rp.pl, Rzeczpospolita Czy wiesz, że z Kyocerą ten artykuł możesz wydrukować do 5 razy taniej? Już od 33 zł/m-c! Więcej KUPNO I SPRZEDAŻ Aneta Gawrońska Deweloperzy idą na

Bardziej szczegółowo

Wzrost cen uprawnień do emisji CO 2 i spadki handlowanych wolumenów na rynku carbon w grudniu

Wzrost cen uprawnień do emisji CO 2 i spadki handlowanych wolumenów na rynku carbon w grudniu Toruń, 7 stycznia 2014 r. Wzrost cen uprawnień do emisji CO 2 i spadki handlowanych wolumenów na rynku carbon w grudniu W grudniu uprawnienia do emisji dwutlenku węgla (EUA) zyskały na wartości 11,26 proc.

Bardziej szczegółowo

Polska motoryzacja przyspiesza 2015-06-02 16:20:30

Polska motoryzacja przyspiesza 2015-06-02 16:20:30 Polska motoryzacja przyspiesza 2015-06-02 16:20:30 2 Liczba wyprodukowanych samochodów w 2015 r. przekroczy 600 tys. wobec ok. 580 tys. w 2014 roku - ocenił dla PAP Jakub Faryś, prezes Polskiego Związku

Bardziej szczegółowo

Kredyt nie droższy niż (w okresie od 1 do 5 lat)

Kredyt nie droższy niż (w okresie od 1 do 5 lat) Kredyt nie droższy niż (w okresie od 1 do 5 lat) "Kredyt nie droższy niż to nowa usługa Banku, wprowadzająca wartość maksymalną stawki referencyjnej WIBOR 3M służącej do ustalania wysokości zmiennej stopy

Bardziej szczegółowo

dla polskich rodzin Tanie mieszkania Warszawa, czerwca 2016 XII Ogólnopolska Konferencja BGK dla JST

dla polskich rodzin Tanie mieszkania Warszawa, czerwca 2016 XII Ogólnopolska Konferencja BGK dla JST Tanie mieszkania dla polskich rodzin Najważniejsze informacje Mieszkanie+ to rządowy program budowy mieszkań na wynajem, z opcją dojścia do własności, realizowany na zasadach rynkowych przy wykorzystaniu

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

Prognoza finansowa Grupy Motoricus S.A. na rok 2012

Prognoza finansowa Grupy Motoricus S.A. na rok 2012 Prognoza finansowa Grupy Motoricus S.A. na rok 2012 Przedstawiona prognoza została sporządzona na okres od 1 stycznia 2012 do 31 grudnia 2012 r. 1. Rynek motoryzacyjny - prognozy tendencji w 2012 r. Rynek

Bardziej szczegółowo

Rynek mieszkaniowy w Polsce - 5 lat temu i dziś

Rynek mieszkaniowy w Polsce - 5 lat temu i dziś Maj 2012 Rynek mieszkaniowy w Polsce - 5 lat temu i dziś Indeks Cen Mieszkań (ICM) - nowy standard pomiaru cen na rynku sprzedaży mieszkań porównanie cen ofertowych i transakcyjnych mieszkań co się sprzeda,

Bardziej szczegółowo

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Melania Nieć, Maja Wasilewska, Joanna Orłowska Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Struktura podmiotowa Województwo dolnośląskie W 2012 r. w systemie REGON w województwie dolnośląskim

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej I N F O R M A C J A o gospodarowaniu środkami w wojewódzkich funduszach ochrony środowiska i gospodarki wodnej w roku 27 Warszawa, maj 28 SPIS TREŚCI:

Bardziej szczegółowo

Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego.

Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego. Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego. dr Agnieszka Tułodziecka Fundacja na Rzecz Kredytu Hipotecznego Historyczne

Bardziej szczegółowo

Prognozy dla polskiego budownictwa mieszkaniowego

Prognozy dla polskiego budownictwa mieszkaniowego Prognozy dla polskiego budownictwa mieszkaniowego VI Konferencja dla budownictwa 1/04/2014 Kazimierz Kirejczyk Plan prezentacji Obecny obraz budownictwa mieszkaniowego Sektory rynku: charakterystyka i

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku lokali mieszkalnych w centrum Krakowa Rzeczoznawcy Majątkowi : Elżbieta Hołda, Marek Wojtyna Kraków 2006

Analiza rynku lokali mieszkalnych w centrum Krakowa Rzeczoznawcy Majątkowi : Elżbieta Hołda, Marek Wojtyna Kraków 2006 RYNEK LOKALI MIESZKALNYCH W KRAKOWIE - ŚRÓDMIEŚCIU Kryteria analizy Analizą objęto rynek transakcji rynkowych lokali mieszkalnych w ścisłym centrum Krakowa w okresie styczeń 2005 czerwiec 2006. Monitoring

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 5 / 015 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 9 3 00 9 3 0 fax (+8 ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

styczeń 2014 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna

styczeń 2014 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna styczeń 2014 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna PORTFEL NALEŻNOŚCI POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW dr Piotr Białowolski styczeń

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Stabilizacja przed dalszym wzrostem Najnowsze prognozy Instytutu Studiów Ekonomiczno Społecznych *

Stabilizacja przed dalszym wzrostem Najnowsze prognozy Instytutu Studiów Ekonomiczno Społecznych * Stabilizacja przed dalszym wzrostem Najnowsze prognozy Instytutu Studiów Ekonomiczno Społecznych * Karolina Konopczak karolina.konopczak@ises.edu.pl Instytut Studiów Ekonomiczno Społecznych (ISES) Polska

Bardziej szczegółowo

RAPORT MIESIĘCZNY. za miesiąc sierpień 2014. 11 września 2014

RAPORT MIESIĘCZNY. za miesiąc sierpień 2014. 11 września 2014 za miesiąc sierpień 2014 3 11 września 2014 RAPORT MIESIĘCZNY ZA SIERPIEŃ 2014 Zarząd Spółki LOYD S.A. z siedzibą w Warszawie działając w oparciu o postanowienia Załącznika Nr 1 do Uchwały Nr 795/2008

Bardziej szczegółowo

Finansowanie strukturalne nieruchomości oferowane przez PKO Bank Polski S.A. WARSZAWA 19 MARCA 2012 Przygotował: Edmund Cumber

Finansowanie strukturalne nieruchomości oferowane przez PKO Bank Polski S.A. WARSZAWA 19 MARCA 2012 Przygotował: Edmund Cumber Finansowanie strukturalne nieruchomości oferowane przez PKO Bank Polski S.A. WARSZAWA 19 MARCA 2012 Przygotował: Edmund Cumber Departament Finansowania Projektów Inwestycyjnych zajmuje się udzielaniem

Bardziej szczegółowo

DOM DEVELOPMENT W 2010: NIEKWESTIONOWANY LIDER WARSZAWSKIEGO RYNKU MIESZKANIOWEGO

DOM DEVELOPMENT W 2010: NIEKWESTIONOWANY LIDER WARSZAWSKIEGO RYNKU MIESZKANIOWEGO KOMUNIKAT PRASOWY Warszawa, 10 marca 2011 DOM DEVELOPMENT W : NIEKWESTIONOWANY LIDER WARSZAWSKIEGO RYNKU MIESZKANIOWEGO WZROST ROCZNEGO WOLUMENU SPRZEDAŻY O 75%, NAJWIĘCEJ NOWYCH INWESTYCJI WPROWADZONYCH

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r.

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r. Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej Andrzej Regulski 28 września 2015 r. moduł 1 moduł 2 moduł 3 Analiza zmian społecznogospodarczych

Bardziej szczegółowo

Liczba transakcji lokalami mieszkalnymi w latach 2006-2008

Liczba transakcji lokalami mieszkalnymi w latach 2006-2008 ZAKOPANE RYNEK MIESZKAŃ Miasto Zakopane słynące z turystyki wysokogórskiej jest wciąż w centrum zainteresowania inwestorów zarówno indywidualnych jak i developerów, firm i spółek handlowych, budujących

Bardziej szczegółowo

Inwestowanie w obligacje

Inwestowanie w obligacje Inwestowanie w obligacje Ile zapłacić za obligację aby uzyskać oczekiwaną stopę zwrotu? Jaką stopę zwrotu uzyskamy kupując obligację po danej cenie? Jak zmienią się ceny obligacji, kiedy Rada olityki ieniężnej

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY MAJ 2015

RYNEK MIESZKANIOWY MAJ 2015 X X X X X RYNEK MESZKANOWY MAJ Maj był trzecim miesiącem w rankingu pod względem sprzedaży mieszkań na rynku pierwotnym w roku. Liczba mieszkań większa była jedynie w marcu i kwietniu. Wtedy to Rada Polityki

Bardziej szczegółowo