BLOKI / Magazyn o Architekturze Powojennego Modernizmu. bloki

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "BLOKI / Magazyn o Architekturze Powojennego Modernizmu. bloki"

Transkrypt

1 BLOKI / Magazyn o Architekturze Powojennego Modernizmu 2 bloki

2 Spis treści FOTO 6 14 O roli fotografii w przedstawianiu architektury #2 Oto foto WOKÓŁ POWO Perełki z Erywania Szukając architektury Interpretacja a powtórzenie Notre-Dame de la Sagesse POWO 48 Palazzetto Dello Sport KOMIKS 54 Jak to naprawdę zbudowano? #2

3 magazyn : bloki numer 2 / kwiecień Fundacja Powojenny Modernizm skład: Alicja Lesiak #2 Od początku byliśmy inicjatywą oddolną, wciąż jesteśmy organizacją składającą się z entuzjastów, dlatego chętnie przyjmiemy propozycje współpracy z Powojennym. Chętnych prosimy o kontakt na mail Cześć, W drugim numerze magazynu rozglądamy się trochę szerzej. Patrzymy na modernizm w kontekście tego czym rzeczywiście był stylu międzynarodowego. Modernizm na parę dziesięcioleci zawładnął architekturą, dzisiaj jego przejawy możemy znaleźć na całym świecie. Jednak pomimo swojej unifikacji nie stał się stylem w pełni jednolitym. Budynki z nurtu powojennego modernizmu mają dużo punktów wspólnych, od materiałów, przez aspekty funkcjonalne i podejście do użytkownika po traktowanie przestrzeni i urbanistyki. Ale mają również wiele cech odróżniających je od siebie, dających unikatowy charakter. Są to wpływy tradycji i kultury miejsc, w których powstawały. W felietonach przyjrzymy się tym różnicom i regionalnym naleciałościom na stylu międzynarodowym. Opowiemy o kształcie i kontekście armeńskiego modernizmu z Erewania, betonowej architektury wykańczanej orientalnym ornamentem i kamieniem. Poszukamy Corbusiera we współczesnym kościele Notre-Dame-de -la-sagesse położonym w 13 dzielnicy Paryża. Pokażemy widoczny i ukryty regionalizm ośrodków wczasowych z polskich gór. Wreszcie w typowym poście przedstawimy Palazetto Dello Sport powstałe na XVII Letni Igrzyska Olimpijskie w Rzymie. Oprócz tego jak zwykle przygotowaliśmy dział ze zdjęciami i komiks a także tekst wprowadzający w tegoroczną edycję Festiwalu Filmowego Beton. Stefan Bieńkowski

4 BLOKI / FOTO 02/2015 O roli fotografii w przedstawianiu architektury / cz.ii 1 O roli fotografii Anna Łyszcz w przedstawianiu architektury cz. II Poprzedni artykuł z tego cyklu był wprowadzeniem w temat przedstawiania architektury za pomocą fotografii, od jej roli dokumentacyjnej po szukanie własnych środków wyrazu. Przyjrzeliśmy się jaką funkcję pełniły zdjęcia w rozpowszechnianiu idei architektów i popularyzowania kolejnych nurtów w architekturze wiążących się ze zmianą naszego stylu życia. Bez wątpienia fotografia jest ważnym narzędziem doświadczania ukształtowanej przez architektów przestrzeni i wciąż oddziaływuje na ich prace. Jak jednak zmieniło się przedstawianie przestrzeni zurbanizowanej w XXI wieku? Z bliskiej współpracy z najważniejszymi współczesnymi architektami znana jest Hélène Binet fotografująca architekturę od blisko 25 lat, która skupia swoje zainteresowania zarówno na budynkach współczesnych, jak i historycznych. Często współpracuje z Zahą Hadid czy Danielem Libeskindem, dla którego fotografowała m.in Muzeum Żydowskie w Berlinie. BLOKI / FOTO 02/2015 O roli fotografii w przedstawianiu architektury / cz.ii 6 7

5 BLOKI / FOTO 02/2015 O roli fotografii w przedstawianiu architektury / cz.ii Zdj.1. Hélène Binet - Jewish Museum Berlin, Daniel Libeskind, Untitled 9, July 1997 Zdj,2. Iwan Baan - Pumping iron on the 28th floor of the Torre David, Caracas, Venezuela Zdj.3. Iwan Baan - Floating School, Makoko, Lagos, Nigeria 2 Pochodząca z Francji artystka pracuje wyłącznie w technice analogowej, tworząc obrazy oddające raczej atmosferę budynku, niż pokazujące jego bryłę i strukturę. Binet tworzy silne, kontrastowe fotografie, których tematem jest gra światła i cienia w przestrzeni budynku. W jej pracach widać próbę ukazania wielowymiarowości brył i wyjścia poza dokumentacyjną rolę fotografii. W swoich działaniach zbliża się do estetyki Luciena Herve, fotografa modernistycznej architektury Corbusiera, o którym pisaliśmy w poprzednim wydaniu Bloków. Wybierając dosyć abstrakcyjne kadry i struktury Binet tworzy opowieść o architekturze, jaką chcieliby widzieć jej twórcy. Może właśnie ta umiejętność świadczy o jej dużym sukcesie w świecie architektury. Nieco inaczej traktuje przestrzeń Iwan Baan - obecnie jeden z najbardziej cenionych fotografów architektury na świecie. Jest znany zarówno z dokumentacji nowo powstałych realizacji światowej klasy architektów jak David Chipperfield czy Rem Koolhaas, jak i przejmujących reportaży ukazujących życie w przestrzeniach tworzonych przez samych jej mieszkańców. Jak sam twierdzi, interesuje go wzajemne oddziaływanie człowieka i środowiska zurbanizowanego, dlatego bardziej niż sama architektura interesuje go życie ludzi w jej kontekście. Podkreśla, że każdą przestrzeń fotografuje z taką samą uważnością i intencją, bo interesuje go całe spektrum otaczającego nas środowiska. 2 Baan nie jest zainteresowany kreacją budynku przez samych architektów, ale sposobem w jaki ludzie adaptują przestrzenie po tym jak ich twórcy je opuszczają. Doskonałym przykładem jest Chandigarh, miasto w północnych Indiach zaprojektowane w latach 50. XX wieku przez Le Corbusiera. Poprzez fotografie Baana obserwujemy jak rzeczywistość i ludzkie potrzeby spotykają się z utopią architektów, gdzie modernistyczne, betonowe budynki są dostosowane do potrzeb ich mieszkańców i które zaczynają funkcjonować w inny niż zamierzony sposób. Jednym z bardziej znanych projektów Holendra jest Torre David - reportaż przedstawiający życie mieszkańców stolicy Wenezueli, którzy w 2007 r. nielegalnie zajęli niedokończony, opuszczony 45-piętrowy wieżowiec w centrum miasta, przystosowując go do potrzeb mieszkalnych. Betonowa konstrukcja stała się domem dla 3 tys. ludzi, tworzących w jej wnętrzu oddzielną strukturę miejską z mieszkaniami, małymi zakładami pracy czy siłownią. Wypracowano szereg udogodnień jak np. wykorzystanie ramp piętrowego garażu jako drogi dla samochodów podwożących mieszkańców na wyższe partie budynku (w 190-metrowej konstrukcji nie funkcjonowały przecież windy). Baan dokumentuje też takie twory miejskie jak slumsy położone u wybrzeży Lagos w Nigerii, gdzie 152 tysiące mieszkańców przystosowało się do życia wyłącznie na wodzie czy przedmieścia Kairu, które choć przybrały formę olbrzymiego wysypiska śmieci stały się domem dla ludzi żyjących z ich segregacji. Baan nie ukrywa swojej fascynacji środowiskiem, które jego mieszkańcy tworzą w intuicyjny sposób, odpowiadający ich potrzebom. Na swoich fotografiach ukazuje nie tylko obraz przestrzeni zabudowanej, ale również szerzy kontekst społeczny i urbanistyczny. Jego praca jest często porównywana do fotografii wojennej, bo Baan uwiecznia wszystko, nie selekcjonując ładnych obrazków. Do pewnego stopnia korzysta też z estetyki znanej z reportaży wojennych, nie używa statywu, jego zdjęcia nie wyróżniają się kompozycją czy użyciem dodatkowych środków artystycznych. W przeciwieństwie do prac Binet, będącymi bardzo personalnym impresjami atmosfery danego budynku, Baan zawsze pokazuje kontekst fotografowanej architektury. W jego przedstawieniach ważna jest skala i umiejscowienie architektury w przestrzeni. Podczas pracy chętnie korzysta z helikopterów, żeby doświadczyć architektury z każdej strony i spojrzeć na jej funkcję w mieście czy krajobrazie naturalnym. Każdy budynek funkcjonuje bowiem w kontekście jakiegoś środowiska i ten kontekst jest w jego pracach bardzo ważny. Gdy akurat nie ma pod ręką helikoptera, ma zwyczaj wspinać się na najwyższy budynek czy wzniesienie w mieście, w którym akurat przebywa. Podobno w ten 3 BLOKI / FOTO 02/2015 O roli fotografii w przedstawianiu architektury / cz.ii 8 9

6 BLOKI / FOTO 02/2015 O roli fotografii w przedstawianiu architektury / cz.ii 4 sposób zaczyna poznawanie każdej nowej przestrzeni. Wysokość daje wyjątkową perspektywę, a jak twierdzi oddalając się i patrząc z dystansu naprawdę możesz zbliżyć się do danego miejsca Kolejną postacią podejmującą temat przestrzeni zurbanizowanej jest brytyjski fotograf pochodzący z Izraela Nadav Kander. Jego projekt Yangtze - The Long River jest przejmującym obrazem gwałtownie dokonujących się zmian i ingerencji człowieka w środowisko naturalne. Na przestrzeni 3 lat Kander odbył 5 podróży do Chin. Przemieszczając się wzdłuż rzeki Jangcy fotografował gigantyczne inwestycje chińskiego rządu m.in budowę Tamy Trzech Przełomów, której konstrukcja doprowadziła do przesiedlenia ok. 1,4 mln Chińczyków i zniszczenia ogromnej ilości historycznej zabudowy. Obszar wzdłuż Jangcy zajmuje ok. 400 mln ludzi, czyli więcej niż zamieszkuje Stany Zjednoczone. Kander fotografował tereny od Szanghaju po Tybet, uwieczniając życie jego mieszkańców w cieniu ogromnej inwestycji na zawsze zmieniającej krajobraz całego regionu. Kander nie osadza swoich prac w kategorii dokumentu i jak sam twierdzi nie wierzy w informacyjną funkcję fotografii. Jego zdjęcia są wyrazem nostalgii za ginącym na naszych oczach światem i ukazanie tempa dokonujących się zmian. Obserwujemy figury mieszkańców oddających się tradycyjnym zajęciom takim jak rybołówstwo czy piknikowanie, ale te na pozór sielskie sceny rozgrywają się na tle betonowych konstrukcji, gigantycznych żurawi i wśród coraz bardziej zaburzonego krajobrazu. Punktem wyjścia było pokazanie rzeki jako metafory dla dokonujących się zmian, ukazanie egzystencji ludzi wobec gwałtowanie przeobrażającej się rzeczywistości. Kander podejmuje bardzo aktualny temat migracji, degradacji środowiska i życia jednostki w obliczu ogromnych inwestycji zmieniających dotychczas istniejącą przestrzeń. Zadaje pytanie dlaczego musimy niszczyć aby dalej się rozwijać? Pomimo działania w obrębie trudnego i budzącego wiele emocji tematu Nadav Kander tworzy spokojne obrazy, posługując się bardzo wyważoną kompozycją. Fotograf przyznaje zresztą, że ogromną rolę w jego inspiracjach gra konstruktywizm, a tworzenie w swych pracach struktur daje mu możliwość tworzenia silnych obrazów. 6 5 Zdj.4. Nadav Kander - Chongqing XI, Chongqing Municipality by Nadav Kander (2007) Zdj.5. Nadav Kander - Yangtce, The Long River, Nadav Kander (2007) Zdj..6. Bas Princen - Cooling Plant, Dubai, 2009 Kolejny twórca zanim został fotografem, studiował architekturę. Będąc studentem zrozumiał, jak silną rolę ma fotografia w rozumieniu i przedstawianiu architektury i, że nie musi być architektem, żeby funkcjonować w jej świecie. Dziś, mieszkający w Rotterdamie Bas Princen fotografuje najczęściej architekturę przemysłową i obrzeża wielkich ośrodków miejskich. Fotografia w jego rękach staje się narzędziem krytyki, umiejscawia architekturę w odpowiednim kontekście społecznym, politycznym i kulturalnym. Wśród jego zainteresowań znajduje się przede wszystkim zacieranie się środowiska naturalnego i zurbanizowanego, pomiędzy którymi nie szuka kontrastu. Fotografując obrzeża Istambułu, Kairu, Ammanu czy Beirutu Princen daje nam obraz współczesnych miast, które mają dziś zupełnie inną strukturę niż kilkadziesiąt lat temu. Jego zdjęcia przedstawiają gwałtowne rozrastanie się terenów zabudowanych i rozwój nowych rodzajów tkanki miejskiej. Fotografowane przez niego budynki znajdujące się na przedmieściach poszczególnych miast zaczynają wyglądać bardzo podobnie i przestają mieć jakikolwiek związek z przestrzenią, w której funkcjonują. Princen świadomie kreuje niemal surrealistyczne obrazy, przedstawiające te przestrzenie jako oddzielne, nieznane światy. Jak sam mówi, fotografując możemy używać prawdziwych scen, tworząc fikcyjne scenariusze, a pole do interpretacji odbiorcy jest ogromne. BLOKI / FOTO 02/2015 O roli fotografii w przedstawianiu architektury / cz.ii 10 11

7 BLOKI / FOTO 02/2015 O roli fotografii w przedstawianiu architektury / cz.ii Pochodzący z Nigerii i wykształcony w Wielkiej Brytanii Simon Norfolk skupia swoje zainteresowania wokół krajobrazu zmienionego przez długotrwałe konflikty zbrojne. Na przestrzeni lat Norfolk odbył podróże do Bośni, Afganistanu, Rwandy Iraku, Izraela i Palestyny dokumentując działania wojenne i ich wpływ na środowisko naturalne i architektoniczne. Obiektem fotografii Norfolka stają się ruiny miast, zniszczone czołgi i pojazdy pancerne, masowe groby czyli wszystko to, co zaczyna funkcjonować w przestrzeni już po zakończeniu działań wojennych. Portretuje zdegradowaną architekturę m.in w swoich reportażach z Afganistanu, który przez ponad 30 lat był pogrążony w wojnach. Przywołując na myśl obraz starożytnych ruin cywilizacji tworzy obrazy kompletnie pogrzebanych miast, których ślady są coraz trudniejsze do odnalezienia. Chociaż przedstawiane przez niego sceny są obrazem zniszczeń i katastrofy, Norfolk fotografuje opuszczone pola walki spokojnie i uważnie, tworząc piękne fotografie. Można zaryzykować stwierdzenie, że jego uważność jest bliska fotografii kryminalistycznej. Norfolk analizuje obraz zniszczeń i zdegradowaną tkankę miejską ukazując powojenną rzeczywistość, której obrazy docierają do nas znacznie rzadziej niż transmisje z pól walki. Spokojne wyważone kompozycje ukazują ogromną pustkę terenów okrutnie zdegradowanych przez działania wojenne. 7 7 Fotografia architektury bardzo zmieniła swój wyraz w ostatnich latach. Częściej niż odzwierciedleniem intencji samych architektów staje się obrazem całej zglobalizowanej przestrzeni, pokazując wzajemną interakcję pomiędzy człowiekiem a środowiskiem zurbanizowanym. Fotografia przedstawia nam dziś obraz i kondycję miast, w których żyjemy, pokazuje jak zmieniają się nasze potrzeby i jak podporządkowujemy sobie środowisko naturalne bardziej niż kiedykolwiek wcześniej. Ukazując szerszy kontekst rozwoju terenów zurbanizowanych, podejmuje tematy przeludnienia, kultury materialnej degradacji środowiska i konfliktów zbrojnych. Chociaż świat uwieczniony na współczesnych fotografiach wydaje nam się coraz mniej przyjazny,wielu artystów decyduje się swoją pracą dać obraz gwałtownym przemianom, których jesteśmy świadkami. Fotografia coraz częściej udowadnia, że może mieć silny i krytyczny głos w dyskusji o architekturze, umiejscawiając ją w kontekście ludzkich potrzeb i dając tym samym świadectwo naszym czasom. 8 Zdj.7. Bas Princen - Ringroad, Ceuta / Fnideq, 2007 Zdj.8. Simon Norfolk - Afghanistan: Chronotopia, 2002 Zdj.9. Simon Norfolk - Afghanistan: Chronotopia, 2002 BLOKI / FOTO 02/2015 O roli fotografii w przedstawianiu architektury / cz.ii

8 Alicja Lesiak oto foto BLOKI / FOTO 02/2015 Oto foto BLOKI / FOTO 02/2015 oto foto Alicja Lesiak

9 oto foto BLOKI / FOTO 02/2015 BLOKI / FOTO 02/2015 oto foto 16 17

10 oto foto BLOKI / FOTO 02/2015 BLOKI / FOTO 02/2015 oto foto Mediolan / Warszawa 2014 /

11 BLOKI / POWO 02/2015 PEREŁKI Z ERYWANIA Zosia Bieńkowska Perełki z Erywania Erywań jest miastem, które praktycznie powstało z niczego na nowo w latach 20 i 30. A zatem jego główna tkanka ma charakter neoklasycystyczny. Wcześniej był to niewiele znaczący regionalny ośrodek, choć o bardzo starożytnej historii. Według różnych źródeł jest to jedno z najdłużej zamieszkanych na Ziemi miast, zaraz obok Jerycha. Na początku dwudziestego wieku jednak Erywań swoje lata świetności miał już za sobą - wielokrotnie podbijany przez różne mocarstwa a także zniszczony przez trzęsienie ziemi. Dzięki temu był doskonałym kąskiem dla radzieckich planistów. Sowiecka władza pierwotnie planowała centrum Armenii ulokować raczej w Gjumri, większym i prężniejszym ośrodku przemysłowym. Na szczęście dla Erywańczyków ówczesny główny architekt, Aleksander Tamanian dostrzegł potencjał, jaki daje urbaniście zbudowanie miasta od zera. Tamanian był dość znaną postacią w radzieckiej Rosji. Ukończył Akademię Sztuk Pięknych w Petersburgu i w pewnym momencie był nawet jej wicedyrektorem. Dzięki swej późniejszej pozycji głównego inżyniera Armeńskiej Republiki mógł pozwolić sobie na wprowadzenie w życie swojej wizji i od początku do końca zaprojektował urbanistyczny układ miasta. Erywań nie jest zresztą jedynym miastem w Armenii, którego Tamanian jest projektantem - jego projekty w znaczącym stopniu ukształtowały także Gjumri, Gavar, Stepanakert czy Echmiadzin. Zdj.1. Zosia Bieńkowska 1 Modernistyczno-utiopijno-megalomański charakter stolicy Armenii jest widoczny na każdym kroku. Przecinają ją szerokie arterie, uciążliwe gdy pokonuje się je pieszo, odległości są ogromne i - jak przystało na modernistyczne-socjalistyczne miasto - przystosowane głównie dla ruchu samochodowego - symbolu nowoczesności. W połączeniu z bardzo słabą obecnie infrastrukturą tworzy to wszystko rzeczywistość dość nieprzyjazną do mieszkania. Jednak z nieuporządkowanej tkanki Erywania można wyłowić architektoniczne perełki. [fot 1] W centrum dominuje specyficzny armeński soc-klasycyzm, którego najbardziej znanymi przejawami są plac Republiki czy też Opera. Monumentalne bryły wykonano z tutejszego czerwono-różowego tufu - kamienia o wulkanicznym pochodzeniu. Dzięki temu architektura ma swoisty lokalny charakter, który widać też w samym orientalizującym stylu. Regionalizacja widoczna jest szczególnie w ornamentyce budynków, nawet tych późniejszych, już nie klasycyzujących. Charakterystyczne dla Erywania jest, że nawet osiedla z wielkiej płyty mają wtopione w beton elementy z tufu jako detal dekoracyjny. Z tego samego materiału wykonywane są także bardzo często wszelakie przebudowy (zabudowa balkonów to tylko jeden z wariantów), nagminnie dokonywane przez mieszkańców. BLOKI / POWO 02/2015 PEREŁKI Z ERYWANIA 20 21

12 BLOKI / POWO 02/2015 PEREŁKI Z ERYWANIA Co prawda większość tkanki miejskiej przyćmiona jest chaosem bazaru i rozgrzebanych budów - efektu obecnego szybkiego i niezorganizowanego rozwoju kraju - tak, że na pierwszy rzut oka trudno wyłuskać z przestrzeni powojenne cuda, po dłuższym namyśle jednak da się je dostrzec i z pomocą pewnej dozy wyobraźni zobaczyć ich pierwotne założenia i potencjał. Ciekawą estetyką odznaczają się budynki powstałe w latach 70. o charakterystycznych ażurowych betonowych ozdobach zastosowanych zamiast elewacji. Prosta geometryczna ornamentyka często uzupełniona jest bliżej parteru płaskorzeźbami w neoklasycystycznym stylu. Budynki o podobnej estetyce rozrzucone są w różnych częściach miasta i różnią się między sobą głównie motywem geometrycznym. Bryła pozostaje bardzo podobna. Jeden z tych budynków pełnił kiedyś funkcję centrali telefonicznej Armenii, obecnie zaś znajduje się tam siedziba jednego z operatorów telefonii komórkowej. Został zaprojektowany przez Armena Aghalyana i Grigori Grigoriana w 1972 roku, wybudowany w Inny jest zupełnie opuszczony, kiedyś stanowił część kompleksu fabrycznego związanego z przetwórstwem metalu (prawdopodobnie dla celów wojskowych). 2 Zdj.2. Armenian National Museum-Institute of Architecture, Yerevan Zdj.3. Simona Rota Zdj.4. Zosia Bieńkowska Zdj.5. archiwum prywatne Grigori Grigoriana Zdj.6. Zosia Bieńkowska 4 5 BLOKI / POWO 02/2015 PEREŁKI Z ERYWANIA

13 BLOKI / POWO 02/2015 PEREŁKI Z ERYWANIA Wśród klasycyzującej zabudowy centrum miasta można dostrzec także budynki o ciekawej bryle. Jedną z modernistycznych perełek jest także centrum handlowe Rossija, oryginalnie wybudowane jako kino i hala koncertowa. Zaprojektowane w 1968 roku przez Spartaka Khachikyana, Hrachika Poghosyana i Artura Tarkhanyana, zrealizowane zostało w Na pierwszy rzut oka jest to ogromne targowisko bez ładu i składu, po przyjrzeniu się można jednak dostrzec monumentalną brutalistyczną bryłę z ciekawymi witrażami w środku. Zdj.7.. Zosia Bieńkowska Zdj. 8. Simona Rota 7 W czasach, kiedy budynek pełnił swoją oryginalną funkcję wnętrze było widne i przestrzenne. Główna hala, oświetlona przez jedną przeszkloną ścianę przecięta była jedynie na środku monumentalnymi betonowymi schodami w formie X, znajdowała się tam kawiarnia. Wnętrze doświetlone było również z góry przez świetliki w dachu i boczne witraże. Zdj Zosia Bieńkowska Zdj archiwum prywatne Hrachika Poghosyana BLOKI / POWO 02/2015 PEREŁKI Z ERYWANIA

14 BLOKI / POWO 02/2015 PEREŁKI Z ERYWANIA Niestety w obecnej chwili wnętrze budynku zastawione jest stoiskami z odzieżą, podzielona na niewielkie ciemne boksy tak, że nie da się dostrzec pierwotnych założeń, trudno wręcz wyobrazić sobie jak oryginalnie zaaranżowana była ta przestrzeń. Rossija w momencie gdy powstała, w latach 70, otoczona była pustą przestrzenią, z jednej strony dochodził do niej szeroki bulwar, dzięki czemu ciekawa bryła budynku dobrze się prezentowała. Obecnie wokół pełno jest parkingów. Innym charakterystycznym miejscem dla Erywania jest pomnik Ludobójstwa Ormian. Władze radzieckie wydały zgodę na budowę pomnika dopiero w 1965 roku w 50 rocznicę wydarzeń. Wcześniej temat ludobójstwa zabójstwo biednej lufy pozostawał tematem tabu w imię dobrych relacji z Turcją. W 1965 roku w stolicy Armenii odbyły się jednak masowe protesty. 24 kwietnia w centrum miasta zgromadziło się ponad 100 tysięcy osób co było pierwszym tego typu zgromadzeniem na taką skalę w historii ZSRR. Ormianie domagali się oficjalnego uznania ludobójstwa oraz jego upamiętnienia. W obliczu silnej presji społeczeństwa Rada Ministrów Republiki Armenii przestraszona bliskością interwencji wojskowejza przyzwoleniem moskiewskich zwierzchników - przyjęła rezolucję o upamiętnieniu ludobójstwa i rozpisała konkurs na projekt, który wygrali Arthur Tarkhanyan, Sashur Kalashyan oraz Hovhannes Khachatryan. Ostatecznie budowla powstała po dwóch latach w 1967 roku. Pomnik znajduje się na wzgórzu Cicernakaberd, które podobnie jak miasto szczyci się starożytną historią: w epoce żelaza znajdowała się tam ponoć twierdza, czego dowodzą wciąż trwające wykopaliska archeologiczne. W jego skład wchodzą trzy główne elementy. Najbardziej rozpoznawalny jest smukły obelisk o wysokości 44 metrów, symbolizujący odrodzenie się narodu ormiańskiego oraz Armenii. Obok znajduje się krąg 12. bazaltowych bloków nachylonych centralnie do środka, w którym płonie wieczny ogień ku pamięci 1.5 miliona ofiar. Liczba bloków symbolizuje ilość utraconych przez Armenię w tym samym czasie zachodnich prowincji. Trzeci element to stumetrowy mur na którym wypisano nazwy miejscowości, w których miały miejsce masakry oraz wysiedlenia. Całość jest niezwykle prosta i oszczędna. Teoretycznie pomnik uzupełnia widok na górę Ararat - również utraconą w 1915 roku na rzecz Turcji - jedno z najważniejszych dla Ormian miejsc. Niestety ze względu na panujące w mieście warunki (smog) rzadko można ją faktycznie zobaczyć. W skład kompleksu wchodzi również wybudowane w latach 90. Muzeum Ludobójstwa utrzymane w podobnie surowej estetyce, przypominające nieco bunkier. Archiwalne zdjęcia uzyskałam dzięki uprzejmości Architekturzentrum Wien, oraz Rubena Arevshatyana Zdj.13. Simona Rota Zdj.14. Zosia Bieńkowska Zdj. 15. dzięki uprzejmości National Archives of Armenia / Central National Archive of films, photographs and sound-recording documents (CNA FPSR) Zdj Zosia Bieńkowska 16 BLOKI / POWO 02/2015 PEREŁKI Z ERYWANIA

15 BLOKI / POWO 02/2015 PEREŁKI Z ERYWANIA Zdj Zosia Bieńkowska 18 BLOKI / POWO 02/2015 PEREŁKI Z ERYWANIA

16 BLOKI / WOKÓŁ POWO 02/2015 SZUKAJĄC ARCHITEKTURY Andrzej Brzózka Szukając architektury Sztandarowe pytanie o to, czym jest architektura, było dla wielu architektów okazją nie tylko do zaprezentowania swojej zdolności do zgrabnych bon motów, ale również swoistą deklaracją programu. Przypomnijmy te najsłynniejsze, wygłoszone przez Le Corbusiera: Architektura to przemyślana, bezbłędna, wspaniała gra brył w świetle. Warto pamiętać, że koniec końców, jego twórczość doprowadziła do stawiania na masową skalę znacznie mniej lirycznych bloków z wielkiej płyty. W oczach ich mieszkańców architektura nie była raczej ani przemyślana, ani bezbłędna, ani wspaniała. Nie miała też nic wspólnego z grą. Prędzej kojarzyła się z walką. Czy była więc architekturą? Gdzie szukać architektury - tej z deklaracji Le Corbusiera? Spójrzmy na zdjęcia Luciena Hervé a przedstawiające budowle papieża modernizmu w Chandigarh. Na swoich czarno -białych, silnie skontrastowanych fotografiach, Hervé uwiecznia zarówno grę brył w świetle, jak i stojących najczęściej tyłem, pojedynczych ludzi. Ciemna skóra jednego z indyjskich chłopów prześwitująca przez jego podziurawioną i brudną koszulę - obok niej chropowata faktura betonowej ściany. Na fotografii widzimy potoczne wyobrażenia dwóch kultur, które zestawione ze sobą dopełniają się, tak jakby były od początku dla siebie stworzone. Czy to nie paradoks, że szwajcar Le Corbusier uważał, że swoje najwybitniejsze dzieła wzniósł właśnie w Indiach? Przecież modernizm miał się sprawdzać przede wszystkim w Europie. Dlaczego nowoczesna architektura najlepiej miała wyjść w kraju postrzeganym z etnocentrycznej perspektywy jako zacofany? I najważniejsze: dlaczego została ona najpiękniej uchwycona właśnie na fotografiach Węgra, który sam wymyślił sobie swoje francuskie nazwisko (Hervé w rzeczywistości nazywał się László Elkán), a na którego Le Corbusier pieszczotliwie mówił Dr. Caligari? Od takiego multikulti łatwo o zawrót głowy! Ale spokojnie, jesteśmy na zewnątrz tego galimatiasu, oglądamy jedynie jego zdjęcie. Wciąż jeszcze łatwo zauważyć granice. BLOKI / WOKÓŁ POWO 02/2015 SZUKAJĄC ARCHITEKTURY 30 31

17 Gdy znajdziemy się w środku, utarte granice stają się jeszcze mniej wyraźne. Gdzie powinien pojechać fan nowoczesnej architektury, gdyby chciał za jednym zamachem zobaczyć budynki Kisho Kurokawy (Japonia), Manfredio Nicolettiego (Włochy) i Normana Fostera (Anglia)? Niech będzie to Astana - od 1997 roku stolica Kazachstanu. Zobaczy je wszystkie niemal koło siebie. Ponad to, w 2017 roku ma tam się odbyć wystawa EXPO pod tytułem Future Energy. Stawiany właśnie na tę okazję kompleks budynków zaprojektowała samą Zaha Hadid. Warto spojrzeć na wizualizacje tej inwestycji, pamiętając, że niemal połowę populacji Astany stanowią Kazachowie, a drugą połowę Rosjanie. Na renderze, na pierwszym planie widzimy czteroosobową rodzinę w której jednak wszyscy z wyjątkiem ojca mają nordyckie blond włosy. Inny przykład. Będąc na wakacjach w Dubaju, po upalnym dniu na plaży, można zapragnąć odrobiny chłodu. Może by tak pojeździć na nartach? Nic prostszego. Wystarczy udać się na położony na pustyni sztuczny stok narciarski Ski Dubai. Góra o wysokości 85 metrów ma pięć tras zjazdowych, różne poziomy trudności, wyciąg krzesełkowy i orczykowy. Z zewnątrz przypomina futurystyczny hangar. Wewnątrz znacznie łatwiej uwierzyć w tę iluzję. Gdy w filmie Armina Linke Alpy oglądamy zjeżdżających tam narciarzy, przez pierwszą chwilę naprawdę możemy uwierzyć, że widzimy prawdziwe Alpy. Ale co w takim razie rzeczywiście mamy przed oczami? Sztuczne Alpy? Uśmiechy tamtejszych narciarzy nie wydają się w najmniejszym stopniu sztuczne. Czy kompleks w Dubaju to już sztuczna natura, czy wciąż jeszcze architektura? Wspomniany film Armina Linke to wizualny esej antropologiczny, mający na celu pokazać czym mogą być Alpy. Kręcony przez 7 lat, w 40 różnych lokalizacjach, film unaocznia różne rodzaje Alp : tradycyjne życie alpejskiego pasterza, arabski sztuczny wyciąg narciarski, szkołę policyjną ukrytą w alpejskich górach, zjazd Światowego Forum Ekonomicznego w Davos, kamieniołom, makietę Dokonana przez zespół Linkiego krytyka reprezentacji to dowód niemożliwości istnienia jednego wizerunku i jednego znaczenia Alp. Film Alpy udowadnia, że wszystkie te wyobrażenia są równouprawnione. Dychotomia między naturą a społeczeństwem, na gruncie której nowoczesność zbudowała swoją rację bytu, po raz kolejny została zakwestionowana. Planując nową edycję festiwalu, postanowiliśmy odsunąć na chwilę zaangażowane pytanie: jaką chcielibyśmy mieć architekturę i przyjąć inną perspektywę. Jak możemy mówić o architekturze, gdy jej granice i definicje ulegają ciągłemu rozmyciu? Czy architektura to tylko pojedyncze realizacje uznanych na świecie twórców? Nie, ale o nich mówić jest najłatwiej, podobnie jak komentować dzieło sztuki w galerii. Sprawa jest jednak poważniejsza i wymaga szerszego spojrzenia na ulegający dynamicznym przemianom, otaczający nas świat. Jesteśmy w momencie w którym zarówno nauki biologiczne, jak i społeczne, zgodnie podkreślają brzemienny w skutkach wpływ człowieka na planetę. Jednocześnie zarzuca się nam, że zbyt długo tkwiliśmy na wygodnej pozycji antropocentryzmu. Żyjemy w czasach podwójnego kryzysu: ekonomicznego (co do którego istnienia wszyscy są zgodni) i biologicznego (który po woli przestaje być ignorowany). Jednocześnie wciąż poszukujemy nowych dróg eskapizmu, w tym w oczekiwanej od dawna, a obecnie bliższej niż kiedykolwiek wirtualnej rzeczywistości. Uznaliśmy, że festiwal filmowy poświęcony architekturze jest doskonałą okazją aby przyjrzeć się również tym kwestiom. Tematem drugiej edycji festiwalu Beton jest inna przestrzeń. Alternatywne wymiary architektury, hybrydy przeczące utartym wyobrażeniom kultury i natury. Miejsca odcinające się od otaczającej jej rzeczywistości. Tegoroczny program to próba spojrzenia na przestrzeń, która nie jest jednolita i ciągła, a rozproszona i fragmentaryczna. Przestrzeń, która nie jest pustką z pojedynczymi obiektami, a posługując się terminologią Bruno Latoura siecią, którą tworzą za równo aktorzy ludzcy jak i nie -ludzcy. W tym ujęciu architekturą jest zarówno osiedle mieszkaniowe, jak i metro, czy kolejka liniowa. Sztuczny stok narciarski w Dubaju, plastikowa tropikalna wyspa pod Berlinem, wirtualny świat w komputerze. Wszystko to bowiem elementy przestrzeni, w której żyjemy. Elementy tylko pozornie bardziej statyczne, czy dynamiczne. Sztuczne, czy naturalne. Druga edycja naszego festiwalu składa się z pokazów filmowych kina dokumentalnego, obserwacyjnego, opowiadającego o przestrzeniach zaprzeczających dychotomii sztuczne, naturalne. Zaprezentujemy filmy fabularnego, które swoją śmiałą tematyką oraz stroną wizualną są ważnym i oryginalnym komentarzem do problemów współczesności. Z kolei architekci, o których będą opowiadać niektóre tegoroczne filmy, to twórcy w których dziełach odnaleźliśmy podobne sposoby myślenia o świecie, o wielkiej wrażliwości zarówno społecznej jak i biologicznej. Nie bez znaczenia wydaje się również fakt, że są to postaci niejednokrotnie wykluczone z grona racjonalnych architektów. BETON Film Festival to inicjatywa, która składa się z pokazów filmowych i towarzyszącym im wydarzeń: wykładów, paneli dyskusyjnych, warsztatów dla dzieci i młodzieży. Naszą cichą nadzieją jest ożywić dzięki temu dyskusję o roli przestrzeni i sprawić, by na zadane na początku pytanie czym jest architektura, niekoniecznie przywoływać w pierwszej kolejności słowa Le Corbusiera, a bardziej te wygłoszone kiedyś przez Hansa Holleina: Architekturą jest wszystko. BLOKI / WOKÓŁ POWO 02/2015 SZUKAJĄC ARCHITEKTURY 33

18 BLOKI / WOKÓŁ POWO 02/2015 Stefan Bieńkowski / Aleksander Świtkowski Interpretacja a powtórzenie. 2 BLOKI / WOKÓŁ POWO 02/2015 Interpretacja a powtórzenie 1 Część architektury wypoczynkowej budowana była w nawiązaniu do budownictwa przedwojennego, tutaj możemy wymienić takie przykłady jak schronisko pod Ornakiem na Małej Ornaczańskiej polance czy schronisko na Hali Kondratowej. Trzeba jednak jasno zaznaczyć, że odwoływanie się lokalnych tradycji w większości przypadków polegało na odnoszeniu się do wyidealizowanej formy architektury stylu zakopiańskiego wykreowanej pod koniec XIX wieku przez Stanisława Ignacego Witkiewicza. Elementy składające się na tę architekturę rzeczywiście zaczerpnięte były z lokalnego budownictwa, jednak całościowy obraz był głęboko przetworzony. Wyjątkiem od tego podejścia, wciąż jednak pozostającym w nurcie regionalizmu jest budynek bezpośrednio odwołujący się do tradycji lokalnego budownictwa - Turystyczny Pawilon Usługowy na polanie Włosienica. Przetwarza wzorce regionalne ściany z głazów i dach pokryty dranicami, ale bryła budynku mimo wyraźnego nawiązania nie jest kalką lokalnego budownictwa. Drugi nurt, architektura modernistyczna, wbrew obiegowej opinii w niektórych przypadkach nie jest w stu procentach przejawem architektury spadochronowej. W realizacjach pozornie typowych, katalogowych, zamieszczone zostały elementy regionalne, jednak zreinterpretowane i przetworzone. Interpretacja a powtórzenie Zdj. 1. schronisko pod Ornakiem na Małej Ornaczańskiej polance Zdj. 2,. sanatorium Róża w Ustroniu W latach sześćdziesiątych rozpoczęła się inwazja ośrodków wczasowych na polskie góry. Budowane były w kurortach i małych miejscowościach, uzdrowiskach. W skali były zróżnicowane, od kameralnych obiektów do wielkich jednostek. Przez parędziesiąt lat delikatnie wypełniły przestrzeń. Jak pisze Małgorzata Omilanowska Rozwój form architektury projektowanej na potrzeby turystki górskiej następował dwiema równoległymi drogami. Jedno to ciągłe odwoływanie się do lokalnych tradycji budowlanych, druga to poszukiwanie zupełnie nowych rozwiązań, całkowicie zrywających z ludowością na rzecz modernizmu.. W nurcie modernizmu regionalizm przejawia w detalu i w bryle. Wielki jednospadowy dach sanatorium Róża, jednego z dziesięciu niemalże jednakowych budynków znajdujących się w Ustroniu, odnosi się do charakterystycznej cechy architektury podhalańskiej. Ściętą bryła budynku przykryta jest Płaszczyzna dachu, która stanowi przetworzenie formy dwuspadowych dachów przykrywających wcześniej wymienione schroniska na Ornaku i Hali Kondratowej. Dodatkowo, przy zmrużeniu oczu zarys budynku przywodzi na myśl archetypiczny kształt góry

19 BLOKI / WOKÓŁ POWO 02/2015 Zdj.5. ośrodek Panorama w Zakopanem Zdj.6. restauracja w ośrodoku Panorama w Zakopanem Zdj.7. ośrodek Panorama w Zakopanem BLOKI / WOKÓŁ POWO 02/ Interpretacja a powtórzenie Detal świadczy o świadomości lokalnych tradycji. Podmurówka budynku została obłożona kamieniem a ściany w detalu wykończone panelami drewnianymi. Czy z opisu nie wychodzi nam willa pod Jedlami? W skali jest to obiekt zdecydowanie większy ale jego bryła też nawiązuje do przestrzeni. Ale o tym później. 4 6 Interpretacja a powtórzenie W ośrodku Panorama w Zakopanem również występują elementy architektury regionalnej. Budynek stoi na obłożonej kamieniami podmurówce. Głównym wyróżnikiem ośrodka jest trójkątna restauracja z dużymi przeszkleniami z widokiem na panoramę Tatr i dachem z dużymi okapami. Taki układ ścian kurtynowych eksponuje to co jest najważniejsze w tej lokalizacji, czyli widok na góry. 7 Zdj.3.. sanatorium Róża w Ustroniu Zdj.4. sanatorium Róża i bliźniacze obiekty, w kontekście krajobrazu 36 37

20 Adam Przywara BLOKI / WOKÓŁ POWO 02/ Równie dobrze mógłby stanąć obok jednostki Marsylskiej czy w Niemayerowskiej Brasili budynek sanatorium Równica z Ustronia. Pozbawiony nawiązań do architektury regionalnej za to stojący częściowo na słupach i wyposażony w taras do kąpieli słonecznych na dachu niższej część pozwala spojrzeć na temat z od innej strony W architekturze oprócz detalu i wykończenia bardzo ważne są sprawy bardziej elementarne. Bryły, rytmy, podziały, umiejscowienie w sytuacji przestrzennej. Tektonika ośrodków wypoczynkowych powstałych w nurcie modernizmu z cehami regionalnej architektury dobrze współgra z krajobrazem. W Ustroniu mamy do czynienia z wielką kubaturą wyrastającą ze zbocza, górę przecina seria poziomych pasów. Złożenie obiektu z modułów o różnie ukształtowanych elewacjach zmniejsza oddziaływanie na krajobraz i wytraca skalę budynku. W Róży ukształtowanej na wzór archetypicznej góry, dwie elewacje rozwiązane zostały zdecydowany sposób. Poziome pasy balkonów i pionowe uskoki połączone z kostkowymi balkonami, oba te sposoby kształtowania zewnętrznej powłoki budynku łączy rygorystyczna geometria co stai w opozycji do wcześniejszego skojarzenia z naturą. Ale o idei później. Te realizacje można zestawić z najbardziej znamienną realizacją ostatnich lat. Hotelem Gołębiewskim w Karpaczu. Nie będziemy rozpisywać się nad łamaniem prawa przez inwestora czy ignorancją władz. Spojrzymy na styl w jakim budynek został zbudowany. BLOKI / WOKÓŁ POWO 02/2015 Interpretacja a powtórzenie 9 Interpretacja a powtórzenie 11 Zdj.8. sanatorium Równica w Ustroniu 10 Zdj.9. sanatorium Równica w Ustroniu, w kontekście krajobrazu (w prawej części kadru) Zdj.10. sanatorium Równica w Ustroniu Zdj. 11. sanatorium Róża w Ustroniu 38 39

Francja, Paryż - Wieża Montaparnasse, najbrzydszy budynek we Francji

Francja, Paryż - Wieża Montaparnasse, najbrzydszy budynek we Francji Wieża Montparnasse wieża i należące do niej centrum handlowe powstałe w latach 1969-1972, w centrum dzielnicy Montparnasse, na avenue du Maine 33 w Paryżu (dzisiejszy odpowiednik SkyTower we Wrocławiu.

Bardziej szczegółowo

W okresie programowym 2009-2013 zrealizowany został przez miasto Zduńska Wola największy w dotychczasowej historii samorządu terytorialnego projekt z

W okresie programowym 2009-2013 zrealizowany został przez miasto Zduńska Wola największy w dotychczasowej historii samorządu terytorialnego projekt z W okresie programowym 2009-2013 zrealizowany został przez miasto Zduńska Wola największy w dotychczasowej historii samorządu terytorialnego projekt z dofinansowaniem z funduszy unijnych. Dzięki umiejętnemu

Bardziej szczegółowo

Idealna Lokalizacja. Osiedle Paryskie powstaje w samym sercu Bydgoszczy,

Idealna Lokalizacja. Osiedle Paryskie powstaje w samym sercu Bydgoszczy, Budlex Ponad 27 lat na rynku oraz kilkanaście tysięcy zadowolonych klientów sprawiło, iż zdecydowaliśmy się na realizację wyjątkowego projektu łączącego nasze doświadczenie z pasją tworzenia. Klasyczna

Bardziej szczegółowo

W duchu. art déco. wnętrze. wnętrze

W duchu. art déco. wnętrze. wnętrze W duchu art déco Tekst: Alicja Kurlenda, zdjęcia: Robert Łupiński Harmonijnie przenikające się elementy nowoczesności i stylu art déco, podparte oryginalną kolorystyką tworzą magiczny klimat. Inspiracją

Bardziej szczegółowo

Hala 100-lecia KS Cracovii. Centrum Sportu Niepełnosprawnych. Zgłoszenie do konkursu Polskie Oskary Sportowe EDYCJA 2013

Hala 100-lecia KS Cracovii. Centrum Sportu Niepełnosprawnych. Zgłoszenie do konkursu Polskie Oskary Sportowe EDYCJA 2013 KS Cracovii EDYCJA 2013 Grupa I: sport kategoria 4: sport osób niepełnosprawnych Sportowej w Krakowie ul. W. Sławka. 10 sekretariat@zis.krakow.pl +48 12 616 6300 Obiekt: /gen. proj. / Oprac. Grawit Nosiadek

Bardziej szczegółowo

z nuta orientu Nowoczesność

z nuta orientu Nowoczesność Klatka schodowa w postaci ciasnego i nierównego korytarza została wyburzona, a miejsce dotychczasowych betonowych schodów zajęła lekka wizualnie konstrukcja samonośna. Projekt: AGNIESZKA PUDLIK - BBHome

Bardziej szczegółowo

Efektowny projekt Archiwum Państwowego w Szczecinie. Ma powstać przy Jasnych Błoniach

Efektowny projekt Archiwum Państwowego w Szczecinie. Ma powstać przy Jasnych Błoniach http://www.gs24.pl/apps/pbcs.dll/article?aid=/215418/szczecin/15419862 215-9-4 Dodano: 18 kwietnia 215, 8: 29 Nowoczesnyi lekki, duże przeszklone przestrzenie taki ma być drugi budynekarchiwum Państwowego

Bardziej szczegółowo

team: Tomasz Głowacki, Katarzyna Filipiak, Magdalena Ciszak, Magdalena Kornacka, cooperation: Bartomiej Poteralski, Dominika Szczecińska

team: Tomasz Głowacki, Katarzyna Filipiak, Magdalena Ciszak, Magdalena Kornacka, cooperation: Bartomiej Poteralski, Dominika Szczecińska Name: PAG Pracownia Architektury Głowacki, Wrocław team: Tomasz Głowacki, Katarzyna Filipiak, Magdalena Ciszak, Magdalena Kornacka, cooperation: Bartomiej Poteralski, Dominika Szczecińska id: 234861 Architects

Bardziej szczegółowo

PEŁNE WYZWAŃ I PASJI 2BIURA

PEŁNE WYZWAŃ I PASJI 2BIURA 2BIURA PEŁNE WYZWAŃ I PASJI Nowoczesne, surowe, industrialne, a przy tym gustowne i eleganckie. Doprawione szczyptą designu z najwyższej półki. Architekci z biura Grid zaprojektowali przestrzeń, w której

Bardziej szczegółowo

OPIS DO KONKURSU NA IDEOWO STUDIALNĄ KONCEPCJĘ URBANISTYCZNO ARCHITEKTONICZNĄ W ZAKRESIE PROPOZYCJI ZAGOSPODAROWANIA WYSPY SPICHRZÓW W ELBLĄGU

OPIS DO KONKURSU NA IDEOWO STUDIALNĄ KONCEPCJĘ URBANISTYCZNO ARCHITEKTONICZNĄ W ZAKRESIE PROPOZYCJI ZAGOSPODAROWANIA WYSPY SPICHRZÓW W ELBLĄGU OPIS DO KONKURSU NA IDEOWO STUDIALNĄ KONCEPCJĘ URBANISTYCZNO ARCHITEKTONICZNĄ W ZAKRESIE PROPOZYCJI ZAGOSPODAROWANIA WYSPY SPICHRZÓW W ELBLĄGU. KONTRAST A NAWIĄZANIA. Projektuje się rekonstrukcje budynków

Bardziej szczegółowo

Sz.P. Maciej Król Dyrektor Departamentu Inwestycji Polskie Koleje Państwowe S.A. Centrala ul. Szczęśliwicka 62 00-973 Warszawa

Sz.P. Maciej Król Dyrektor Departamentu Inwestycji Polskie Koleje Państwowe S.A. Centrala ul. Szczęśliwicka 62 00-973 Warszawa Stowarzyszenie FORUM ROZWOJU OLSZTYNA e-mail: forum@fro.net.pl tel. 728 623 503 adres do korespondencji: ul. Osińskiego 7/9, 10-010 Olsztyn Stowarzyszenie Inicjatyw Obywatelskich WIZJA LOKALNA e-mail:

Bardziej szczegółowo

Trochę informacji Na początek

Trochę informacji Na początek Betty Book Foto Rozdział 1 Wstęp Fotografia jest sztuką, która nie ustępuje niczym malarstwu i innym dziedzinom sztuk pięknych. Tak jak malarz ma nieskończone możliwości używania barw i technik malarskich,

Bardziej szczegółowo

Funkcja związana z uprawianiem żeglarstwa, hotelowa, usługowa i biurowa. Nabrzeże Beniowskiego, wzdłuż Alei Jana Pawła II

Funkcja związana z uprawianiem żeglarstwa, hotelowa, usługowa i biurowa. Nabrzeże Beniowskiego, wzdłuż Alei Jana Pawła II Inwestycja Funkcja obiektu Lokalizacja Inwestor Projektant Nowa Marina Gdynia Funkcja związana z uprawianiem żeglarstwa, hotelowa, usługowa i biurowa Nabrzeże Beniowskiego, wzdłuż Alei Jana Pawła II Biuro

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O ARCHITEKTACH na str. 126

INFORMACJA O ARCHITEKTACH na str. 126 TU JEST POMYSŁ domy, o których można powiedzieć, że zapraszają ogród do wnętrza. Tutaj projektanci poszli o krok dalej zaprosili stnieją wnętrze do ogrodu, nieomal jak w południowowłoskiej villa suburbana,

Bardziej szczegółowo

Baumat i prefabrykacja we współczesnej architekturze. Zespół budynków Malmö Live w Szwecji

Baumat i prefabrykacja we współczesnej architekturze. Zespół budynków Malmö Live w Szwecji Baumat i prefabrykacja we współczesnej architekturze. Zespół budynków Malmö Live w Szwecji W ramach prestiżowej inwestycji Malmö Live w Szwecji powstają budynki apartamentowe z elementów prefabrykowanych

Bardziej szczegółowo

Warsztaty fotograficzne dla seniorów i seniorek MILANÓWEK 2013 Sylwia Nikko Biernacka SKRÓT TECHNIKI

Warsztaty fotograficzne dla seniorów i seniorek MILANÓWEK 2013 Sylwia Nikko Biernacka SKRÓT TECHNIKI Warsztaty fotograficzne dla seniorów i seniorek MILANÓWEK 2013 Sylwia Nikko Biernacka SKRÓT TECHNIKI TROCHĘ TECHNIKI Przysłona (źrenica) regulowany otwór w obiektywie pozwalający na kontrolę ilości padającego

Bardziej szczegółowo

Manggha jest miejscem szczególnym dla Rafała Pytla, mało który polski artysta tak bardzo wpisuje się w tradycyjną estetyką japońską, gdzie nacisk położony jest bardziej na sugestię i nieokreśloność niż

Bardziej szczegółowo

OFERTA WYNAJMU LOKALI Zapraszamy do wynajęcia lokali w znanej kaŝdemu łodzianinowi nieruchomości, połoŝonej w centrum miasta przy ulicy Kopernika 22.

OFERTA WYNAJMU LOKALI Zapraszamy do wynajęcia lokali w znanej kaŝdemu łodzianinowi nieruchomości, połoŝonej w centrum miasta przy ulicy Kopernika 22. Kopernika 22 - Łódź OFERTA WYNAJMU LOKALI Zapraszamy do wynajęcia lokali w znanej kaŝdemu łodzianinowi nieruchomości, połoŝonej w centrum miasta przy ulicy Kopernika 22. Budynek frontowy posesji jest wpisany

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z przedmiotu PLASTYKA w dla klasy 5 szkoły podstawowej Rok szkolny 2015/2016

Wymagania edukacyjne z przedmiotu PLASTYKA w dla klasy 5 szkoły podstawowej Rok szkolny 2015/2016 Wymagania edukacyjne z przedmiotu PLASTYKA w dla klasy 5 szkoły podstawowej Rok szkolny 2015/2016 Temat KLASA 5 1. Kontrast w plastyce 2. Barwy kontrastowe na urodzinowym stole wykonanie pracy plastycznej

Bardziej szczegółowo

Doradztwo Prawne Nieruchomości Komercyjne Inwestycje. OFERTA SPRZEDAśY. Hotel SALAMANDRA. ZAKOPANE GUBAŁÓWKA, ul. Salamandry 30 (gm.

Doradztwo Prawne Nieruchomości Komercyjne Inwestycje. OFERTA SPRZEDAśY. Hotel SALAMANDRA. ZAKOPANE GUBAŁÓWKA, ul. Salamandry 30 (gm. Kancelaria Prawna EURO CONSULTING Doradztwo Prawne Nieruchomości Komercyjne Inwestycje dr Marek Wiszniewski ॐ OFERTA SPRZEDAśY Hotel SALAMANDRA ZAKOPANE GUBAŁÓWKA, ul. Salamandry 30 (gm. Kościelisko) Mamy

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z projektu: Wyjazd do Centrum Nauki Kopernik

Sprawozdanie z projektu: Wyjazd do Centrum Nauki Kopernik Sprawozdanie z projektu: Wyjazd do Centrum Nauki Kopernik 18 grudnia 2012r. członkowie SKN Koło Młodych PZTIB wraz z opiekunem akademickim wzięli udział w wyjeździe o charakterze dydaktycznym. Głównym

Bardziej szczegółowo

Wola Prestige WolaPrestige.indd 1 03/09/2010 13:27:10

Wola Prestige WolaPrestige.indd 1 03/09/2010 13:27:10 Wola Prestige WolaPrestige.indd 1 03/09/2010 13:27:10 LOKALIZACJA Jednym z największych atutów inwestycji jest lokalizacja. Z osiedla do ścisłego centrum miasta można dojechać samochodem zaledwie w ciągu

Bardziej szczegółowo

PRZEKROJE RYSUNKOWE CZ.1 PRZEKROJE PROSTE. Opracował : Robert Urbanik Zespół Szkół Mechanicznych w Opolu

PRZEKROJE RYSUNKOWE CZ.1 PRZEKROJE PROSTE. Opracował : Robert Urbanik Zespół Szkół Mechanicznych w Opolu PRZEKROJE RYSUNKOWE CZ.1 PRZEKROJE PROSTE Opracował : Robert Urbanik Zespół Szkół Mechanicznych w Opolu IDEA PRZEKROJU stosujemy, aby odzwierciedlić wewnętrzne, niewidoczne z zewnątrz, kształty przedmiotu.

Bardziej szczegółowo

WILCZA ESKA ETAP III

WILCZA ESKA ETAP III WILCZA ESKA ETAP III Na teren zespołu budynków prowadzą trzy zjazdy z czego dwa zlokalizowane są od strony ul. Królowej Jadwigi oraz jeden z ul. Wilczej. Prowadzą one do drogi wewnętrznej zaprojektowanej

Bardziej szczegółowo

WNĘTRZA W STYLU MODERNISTYCZNYM Z LAT 30TYCH

WNĘTRZA W STYLU MODERNISTYCZNYM Z LAT 30TYCH WNĘTRZA W STYLU MODERNISTYCZNYM Z LAT 30TYCH Architekci modernistyczni twierdzili, że o pięknie budynku stanowi głównie jego funkcjonalność. Jednym z naczelnych haseł modernizmu była maksyma form follows

Bardziej szczegółowo

LOKALE NA WYNAJEM PLATFORMA DLA HANDLU DETALICZNEGO

LOKALE NA WYNAJEM PLATFORMA DLA HANDLU DETALICZNEGO LOKALE NA WYNAJEM PLATFORMA DLA HANDLU DETALICZNEGO TRENDY Od kilku lat na polskim rynku handlu zachodzą bardzo dynamiczne zmiany. Klienci cenią wygodę i szybkość zakupów dokonywanych blisko domu oraz

Bardziej szczegółowo

AMAZING CITY ŁÓDŹ OSTATNIE NIEODKRYTE MIASTO RYS HISTORYCZNY, NAJWAŻNIEJSZE ELEMENTY STRUKTURY MIASTA

AMAZING CITY ŁÓDŹ OSTATNIE NIEODKRYTE MIASTO RYS HISTORYCZNY, NAJWAŻNIEJSZE ELEMENTY STRUKTURY MIASTA AMAZING CITY ŁÓDŹ OSTATNIE NIEODKRYTE MIASTO RYS HISTORYCZNY, NAJWAŻNIEJSZE ELEMENTY STRUKTURY Łódź posiada jedyny w swoim rodzaju, autentyczny zespół historyzujących, eklektycznych i secesyjnych kamienic

Bardziej szczegółowo

Natalia Junik Kulturoznawstwo DSW Zaliczenie na przedmiot pn. Fotografia jako dokument

Natalia Junik Kulturoznawstwo DSW Zaliczenie na przedmiot pn. Fotografia jako dokument Natalia Junik Kulturoznawstwo DSW Zaliczenie na przedmiot pn. Fotografia jako dokument DWA ŚWIATY BOGACTWO I NĘDZA W WIELKIM MIEŚCIE KAIR, miasto na styku światów القاهرة Kair to położona nad Nilem stolica

Bardziej szczegółowo

Poznań, ul. chwaliszewo 72

Poznań, ul. chwaliszewo 72 Poznań, ul. chwaliszewo 72 OPIS BUDYNKU Lokale mieszkalne Tarasy z widokiem na Wartę i Stare Miasto powierzchnie od 33 m2 do 72 m2 Lokalizacja w samym centrum miasta Wysokiej jakości architektura Bezpośrednie

Bardziej szczegółowo

Willa Kipiela, Zakopane-Kościelisko

Willa Kipiela, Zakopane-Kościelisko Willa Kipiela, Zakopane-Kościelisko 12.02.2013 Willa Kipiela to harmonijne połączenie zakopiańskiej tradycji z wielkomiejską nowoczesnością, szczególnie w kwestii oszczędnego, acz eleganckiego detalu.

Bardziej szczegółowo

I NAGRODA. Praca nr 2 otrzymała I nagrodę

I NAGRODA. Praca nr 2 otrzymała I nagrodę I NAGRODA Praca nr 2 otrzymała I nagrodę za najlepsze równoważenie wysokiej jakości przestrzeni publicznej i odpowiednich standardów zamieszkania w Śródmieściu oraz udaną próbę powiązania promenadowych

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOT : TEORIA URBANISTYKI WSPÓŁCZESNEJ PROWADZĄCY : Prof. dr hab. inż. arch. KRZYSZTOF BIEDA OPRACOWANIE: KAROLINA ŁABĘCKA, ANETA GRZYMKOWSKA,

PRZEDMIOT : TEORIA URBANISTYKI WSPÓŁCZESNEJ PROWADZĄCY : Prof. dr hab. inż. arch. KRZYSZTOF BIEDA OPRACOWANIE: KAROLINA ŁABĘCKA, ANETA GRZYMKOWSKA, PRZEDMIOT : TEORIA URBANISTYKI WSPÓŁCZESNEJ PROWADZĄCY : Prof. dr hab. inż. arch. KRZYSZTOF BIEDA OPRACOWANIE: KAROLINA ŁABĘCKA, ANETA GRZYMKOWSKA, MAREK WĘGLARZ TEMAT: Zieleń jako 'tworzywo' w kompozycji

Bardziej szczegółowo

Francja, Paryż - La Defense, futurystyczna dzielnica

Francja, Paryż - La Defense, futurystyczna dzielnica La Défense to nowoczesna dzielnica biurowo-wystawienniczo-mieszkalno-handlowa w aglomeracji paryskiej, we Francji, znajdująca się formalnie na terenie trzech gmin Nanterre, Courbevoie i Puteaux w departamencie

Bardziej szczegółowo

W otoczeniu Alp Tekst Rafał Nowicki

W otoczeniu Alp Tekst Rafał Nowicki W otoczeniu Alp Tekst Rafał Nowicki Zdjęcia Jacopo Mascheroni Niezwykle oryginalny dom, który przedstawiamy naszym Czytelnikom, położony jest na wzgórzu w szwajcarskich Alpach a konkretnie nad malowniczym

Bardziej szczegółowo

NADBUDOWY MIESZKALNE Z PREFABRYKOWANYCH WIĄZARÓW

NADBUDOWY MIESZKALNE Z PREFABRYKOWANYCH WIĄZARÓW NADBUDOWY MIESZKALNE Z PREFABRYKOWANYCH WIĄZARÓW PRZYKŁAD NADBUDOWY MIESZKALNEJ - DOM WCZASOWY POBIEROWO Ceny działek w gminie Rewal, podobnie ja w innych rejonach nadmorskich są bardzo wysokie Sprzedano

Bardziej szczegółowo

projekt DOM DLA CIEBIE Ty też możesz mieć podobny dom Prezentacja wykonana specjalnie dla

projekt DOM DLA CIEBIE Ty też możesz mieć podobny dom Prezentacja wykonana specjalnie dla projekt DOM DLA CIEBIE Prezentacja wykonana specjalnie dla Domu & Wnętrza Ty też możesz mieć podobny dom pracownia tamizo architects group autorzy projektu: Mateusz Stolarski, Aleksandra Zdziechowska,

Bardziej szczegółowo

DOBRE PRAKTYKI PROJEKTOWANIA SZYLDÓW REKLAMOWYCH W MIEŚCIE

DOBRE PRAKTYKI PROJEKTOWANIA SZYLDÓW REKLAMOWYCH W MIEŚCIE DOBRE PRAKTYKI PROJEKTOWANIA SZYLDÓW REKLAMOWYCH W MIEŚCIE szyld rodzaj informacji wizualnej, o stałej treści, zawierającej nazwę podmiotu prowadzącego działalność, umieszczonej w miejscu, w którym działalność

Bardziej szczegółowo

Szukaj. Newsletter. muratorplus.pl budowlany serwis dla profesjonalistów Architektura murator. Szukaj. Szukaj takŝe w informatorach online

Szukaj. Newsletter. muratorplus.pl budowlany serwis dla profesjonalistów Architektura murator. Szukaj. Szukaj takŝe w informatorach online 1 z 6 2009.03.05 12:06 muratorplus.pl budowlany serwis dla profesjonalistów Architektura murator Szukaj Szukaj Szukaj takŝe w informatorach online pomoc zaawansowane Strona główna Technika Inwestycje Biznes

Bardziej szczegółowo

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze.

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze. ZWIĄZKI LITERATURY Z INNYMI DZIEDZINAMI SZTUKI 1. Dawne i współczesne wzorce rodziny. Omawiając zagadnienie, zinterpretuj sposoby przedstawienia tego tematu w dziełach literackich różnych epok oraz w wybranych

Bardziej szczegółowo

Radek Sochala. radeksochala@gmail.com sochala.blogspot.com

Radek Sochala. radeksochala@gmail.com sochala.blogspot.com Radek Sochala radeksochala@gmail.com sochala.blogspot.com Podstawy do zabawy Michael Freeman Bryan Peterson Scott Kelby Tomasz Gałązka Sztuka fotografowania architektury Biblia, czyli dzieło ponadczasowe

Bardziej szczegółowo

Program zajęć artystycznych w gimnazjum

Program zajęć artystycznych w gimnazjum Program zajęć artystycznych w gimnazjum Klasy II Beata Pryśko Cele kształcenia wymagania ogólne I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji percepcja sztuki. II. Tworzenie wypowiedzi

Bardziej szczegółowo

BOOKSHOP KAFE GALLERY / WYDAWNICTWO 25.01.2013

BOOKSHOP KAFE GALLERY / WYDAWNICTWO 25.01.2013 BOOKSHOP KAFE GALLERY / WYDAWNICTWO 25.01.2013 WROCŁAW UL.WŁODKOWICA 11//PROJEKT I REALIZACJA: 2010//POW. 72m2+45M2 Lokal znajduje się w centrum Wrocławia w Dzielnicy Czterech Świątyń, w zabytkowej kamienicy

Bardziej szczegółowo

Metal i szkło - w poszukiwaniu nowych rozwiązań

Metal i szkło - w poszukiwaniu nowych rozwiązań Metal i szkło - w poszukiwaniu nowych rozwiązań Przez lata kamień i ceramika wiodły prym wśród materiałów wykorzystywanych w produkcji obudów kominkowych. Nikt chyba nie ma wątpliwości, iż ta supremacja

Bardziej szczegółowo

Warszawa ul. Ratuszowa 7/9. Nieruchomość na sprzedaż

Warszawa ul. Ratuszowa 7/9. Nieruchomość na sprzedaż Warszawa ul. Ratuszowa 7/9 Nieruchomość na sprzedaż PODSTAWOWE INFORMACJE Miejscowość Warszawa Ulica, nr budynku ul. Ratuszowa 7/9 Powierzchnia budynków Nieruchomość jest zabudowana budynkami o łącznej

Bardziej szczegółowo

Prezentacja inwestycji Grupy OKAM Capital

Prezentacja inwestycji Grupy OKAM Capital Prezentacja inwestycji Grupy OKAM Capital Historia firmy OKAM na polskim rynku mieszkaniowym działa od 5 lat. Założycielami firmy są Eran Ilan oraz Arie Koren, który jako Dyrektor Generalny był zaangażowany

Bardziej szczegółowo

5 Sypialnie, 3 Łazienki 191,45 m 2

5 Sypialnie, 3 Łazienki 191,45 m 2 5 Sypialnie, 3 Łazienki 191,45 m CONSTRUCTON 11,66 m 6,40 m 16,36 m 5,41 m,30 m "" 6,11 m 9,07 m 3,44 m 3,04 m 16,09 m 7,81 m 16,50 m 7,98 m 13,06 m i schody 5 Sypialnie, 3 Łazienki 191,45 m 5,99 m Czwarta

Bardziej szczegółowo

Dla 3,5 tysiąca widzów

Dla 3,5 tysiąca widzów REALIZACJE W POLSCE REALIZACJE W POLSCE Dla 3,5 tysiąca widzów ARCHIMEDIA Architekci & Inżynierowie To dynamiczna pracownia projektowa, która skupia multidyscyplinarny zespół architektów, konstruktorów

Bardziej szczegółowo

Zrealizowane inwestycje

Zrealizowane inwestycje Zrealizowane inwestycje W latach 2008-2010 zrealizowaliśmy z powodzeniem inwestycję budowy i sprzedaży 37 domów w zabudowie szeregowej i bliźniaczej. Kameralne Osiedle Rodzinne 2 powstało w latach 2011-2012.

Bardziej szczegółowo

Wizje stają się rzeczywistością

Wizje stają się rzeczywistością w i z j e s t a j ą s i ę r z e c z y w i s t o ś c i ą Wizje stają się rzeczywistością Kim jesteśmy i czym się zajmujemy? Firma MIB-POL umiejętnie łączy to co tradycyjne z nowoczesną aranżacją zewnętrznych

Bardziej szczegółowo

PROJEKT refresz ODŚWIEŻ SWÓJ BLOK!

PROJEKT refresz ODŚWIEŻ SWÓJ BLOK! PROJEKT refresz ODŚWIEŻ SWÓJ BLOK! OFERTA WSPÓŁPRACY DLA ZARZĄDCÓW BLOKÓW I SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWYCH Miejsce: KRAKÓW Pragniemy zaprosić Państwa do udziału w konkursie realizowanym w ramach Grolsch ArtBoom

Bardziej szczegółowo

Aparthotel przestrzeń luksusu

Aparthotel przestrzeń luksusu Aparthotel przestrzeń luksusu Aparthotel Aparthotel to budynek o powierzchni użytkowej ok. 11 500 m 2 z garażem podziemnym oraz centrum rekreacyjno-konferencyjnym. Ten luksusowy obiekt nawiązywać będzie

Bardziej szczegółowo

WYJAZD STUDYJNY DO SPALARNI ŚMIECI MVA PFAFFENAU W WIEDNIU W DNIACH 10.12.2009 12.12.2009

WYJAZD STUDYJNY DO SPALARNI ŚMIECI MVA PFAFFENAU W WIEDNIU W DNIACH 10.12.2009 12.12.2009 WYJAZD STUDYJNY DO SPALARNI ŚMIECI MVA PFAFFENAU W WIEDNIU W DNIACH 10.12.2009 12.12.2009 MVA PFAFFENAU w wiedeńskiej dzielnicy SIMMERING to szczyt osiągnięć technologicznych w dziedzinie termicznej utylizacji

Bardziej szczegółowo

ul. Grochowska 306/308, 03-840 Warszawa

ul. Grochowska 306/308, 03-840 Warszawa ul. Grochowska 306/308, 03-840 Warszawa PRAGA - DOSKONAŁE MIEJSCE DLA TWOJEJ FIRMY - Praga jest zlokalizowana bardzo blisko centrum Warszawy. - Praga to historyczna Warszawa z zachowanym porządkiem architektonicznym,

Bardziej szczegółowo

Studelescho (1255), Studelzco (1299), Steudelwitz (1670). Po roku 1945 Studzionki.

Studelescho (1255), Studelzco (1299), Steudelwitz (1670). Po roku 1945 Studzionki. Studzionki 1.1. Dawne nazwy miejscowości. Studelescho (1255), Studelzco (1299), Steudelwitz (1670). Po roku 1945 Studzionki. 1.2. Etymologia nazwy wsi. Etymologia nazwy wsi bliżej nieznana. 1.3. Historia

Bardziej szczegółowo

Narysowanie postaci ludzkiej nie należy

Narysowanie postaci ludzkiej nie należy WSTĘP 3 Narysowanie postaci ludzkiej nie należy do prostych zadań. Opanowanie tej sztuki wymaga wielu ćwiczeń i dużej cierpliwości, jednak jest to możliwe dla każdego, kto wykaże się zapałem oraz ambicją,

Bardziej szczegółowo

3 Sypialnie, 3 Łazienki 139,40 m 2

3 Sypialnie, 3 Łazienki 139,40 m 2 3 Sypialnie, 3 Łazienki 139,40 m CONSTRUCTION - -- 8.39 m Druga sypialnia 7,40 m 3 Sypialnie, 3 Łazienki 139,40 m i schody Jadalnia 1,60 m 1,40 m sypialnia 5,0 m Przedsionek łazienka 8.39 m,0 m Druga sypialnia

Bardziej szczegółowo

Krajobraz przemysłowy Eustachy Kossakowski, lata 50. i 60.

Krajobraz przemysłowy Eustachy Kossakowski, lata 50. i 60. wymiary: 38.5 x 28.5 cm technika: 12 odbitek kolorowych czarno-białych z oryginalnych negatywów na papierze barytowym edycja: 6 cena: 12 000 PLN Każde portfolio jest numerowane i sygnowane przez właścicielkę

Bardziej szczegółowo

WROCŁAW ul. Kołłątaja 15 budynek biurowo - administracyjny

WROCŁAW ul. Kołłątaja 15 budynek biurowo - administracyjny WROCŁAW ul. Kołłątaja 15 budynek biurowo - administracyjny Wrocław, ul. Kołłątaja 15 Działka nr 40 Powierzchnia działki: 534 m² Działka zabudowana budynkiem biurowo - usługowym Księga wieczysta: WR1K/00097378/6

Bardziej szczegółowo

Kurs Fotografii Od Podstaw

Kurs Fotografii Od Podstaw Portret cz.1 Rodzaje portretów: portret klasyczny portret psychologiczny autoportret grupowy (wieloosobowy) artystyczny plenerowy naturalny pozowany Portret klasyczny - ma jak najdokładniej pokazać nam

Bardziej szczegółowo

ELEWACJE PERFOROWANE SPOSÓB NA NIEPOWTARZALNY CHARAKTER OBIEKTU

ELEWACJE PERFOROWANE SPOSÓB NA NIEPOWTARZALNY CHARAKTER OBIEKTU ELEWACJE PERFOROWANE SPOSÓB NA NIEPOWTARZALNY CHARAKTER OBIEKTU Jakub Fiszer Czym charakteryzuje się współczesna architektura? Podążanie za najnowszymi technologiami Kunsthaus Graz, Austria Foto: http://www.archconsult.com

Bardziej szczegółowo

Two zen e przestrzen biur. socjologiczny projekt badawczy

Two zen e przestrzen biur. socjologiczny projekt badawczy Two zen e przestrzen biur socjologiczny projekt badawczy Wywiady pogłębione Storytelling OBSERWACJA UCZESTNICZĄCA Motto projektu Zadaniem etnografii, a w każdym razie jednym z zadań, jest dostarczanie,

Bardziej szczegółowo

STANDARDY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: ARCHITEKTURA

STANDARDY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: ARCHITEKTURA Dz.U. z 2011 nr 207 poz. 1233 Załącznik nr 2 STANDARDY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: ARCHITEKTURA A. STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA I. WYMAGANIA OGÓLNE Studia pierwszego stopnia trwają nie krócej niż 7

Bardziej szczegółowo

METAMORFOZA NA SZÓSTKĘ

METAMORFOZA NA SZÓSTKĘ 2HANDEL i USŁUGI METAMORFOZA NA SZÓSTKĘ Nietuzinkowy, oryginalny, z własnym, niepowtarzalnym klimatem. Salon fryzjerski w starej, dziewiętnastowiecznej kamienicy przeszedł gruntowaną metamorfozę. Projektantka

Bardziej szczegółowo

Polska Sieć Najciekawszych Wsi europejski pomysł i nowa idea w odnowie wsi. Ryszard Wilczyński Wojewoda Opolski

Polska Sieć Najciekawszych Wsi europejski pomysł i nowa idea w odnowie wsi. Ryszard Wilczyński Wojewoda Opolski Polska Sieć Najciekawszych Wsi europejski pomysł i nowa idea w odnowie wsi Ryszard Wilczyński Wojewoda Opolski Rekomendacje dla odnowy wsi, jako metody rozwoju: budowanie specjalizacji, łączenie potencjałów

Bardziej szczegółowo

Optymalne wykorzystanie światła dziennego w oświetleniu wnętrz

Optymalne wykorzystanie światła dziennego w oświetleniu wnętrz BEZPIECZEŃSTWO PRACY nauka i praktyka 9/1999, str. 18 20 dr inż. JAN GRZONKOWSKI Instytut Elektroenergetyki Politechnika Warszawska Optymalne wykorzystanie światła dziennego w oświetleniu wnętrz Typowy

Bardziej szczegółowo

RODZINNY ZAKĄTEK. PAWŁOWICE ul. Stawowa. Objęta programem Inwestuj w nieruchomości. Rządowe dopłaty Mieszkanie dla młodych. Mieszkania z ogrodem

RODZINNY ZAKĄTEK. PAWŁOWICE ul. Stawowa. Objęta programem Inwestuj w nieruchomości. Rządowe dopłaty Mieszkanie dla młodych. Mieszkania z ogrodem RODZINNY ZAKĄTEK PAWŁOWICE ul. Stawowa Rządowe dopłaty Mieszkanie dla młodych Mieszkania z garażem Mieszkania z ogrodem Objęta programem Inwestuj w nieruchomości Program Zamień Stare na Nowe RODZINNY ZAKĄTEK

Bardziej szczegółowo

MOJE MIEJSCE PRACY BAROMETR BIUROWY

MOJE MIEJSCE PRACY BAROMETR BIUROWY MOJE MIEJSCE PRACY BAROMETR BIUROWY Moje Miejsce Pracy - Barometr Biurowy to prekursorskie badanie pracowników biurowych przeprowadzone metodą telefonicznych, standaryzowanych wywiadów kwestionariuszowych

Bardziej szczegółowo

Temat: Podział aparatów fotograficznych

Temat: Podział aparatów fotograficznych Temat: Podział aparatów fotograficznych 1. Podział ze względu na technologię Klasyczny aparat fotograficzny jest urządzeniem przystosowanym do naświetlania materiału światłoczułego. Materiał ten umieszcza

Bardziej szczegółowo

MODUO MOKOTÓW HOUSE ECI RESIDENTIAL

MODUO MOKOTÓW HOUSE ECI RESIDENTIAL MODUO MOKOTÓW HOUSE Inwestycja MODUO Mokotów House powstaje w południowej części dzielnicy Mokotów. To właśnie ten fragment miasta przeżywał w ciągu ostatnich 20 lat dynamiczny rozwój. Nowoczesne budynki

Bardziej szczegółowo

znajdowały się różne instrukcje) to tak naprawdę definicja funkcji main.

znajdowały się różne instrukcje) to tak naprawdę definicja funkcji main. Część XVI C++ Funkcje Jeśli nasz program rozrósł się już do kilkudziesięciu linijek, warto pomyśleć o jego podziale na mniejsze części. Poznajmy więc funkcje. Szybko się przekonamy, że funkcja to bardzo

Bardziej szczegółowo

ŚWIETLICA WIEJSKA W SKALE

ŚWIETLICA WIEJSKA W SKALE ŚWIETLICA WIEJSKA W SKALE Projekt prac remontowych Temat opracowania: Remont Budynku Mieszkalnego i Świetlicy Wiejskiej w Skale Zamawiający: Gmina i Miasto w Lwówku Śląskim Aleja Wojska Polskiego 25 A

Bardziej szczegółowo

III. GRUPY PRZEDMIOTÓW I MINIMALNE OBCIĄŻENIA GODZINOWE

III. GRUPY PRZEDMIOTÓW I MINIMALNE OBCIĄŻENIA GODZINOWE Załącznik Nr 17 Standardy nauczania dla kierunku studiów: malarstwo STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE Studia magisterskie na kierunku malarstwo trwają nie mniej niż 5 lat (10 semestrów). Łączna liczba

Bardziej szczegółowo

Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach)

Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach) Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach) Ewa Wojtoń Instytut Dziedzictwa Europejskiego, Międzynarodowe Centrum

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA WYBRANYCH INWESTYCJI Z LAT 1995 2015 OREG WAM w KRAKOWIE

PREZENTACJA WYBRANYCH INWESTYCJI Z LAT 1995 2015 OREG WAM w KRAKOWIE : PREZENTACJA WYBRANYCH INWESTYCJI Z LAT 1995 2015 OREG WAM w KRAKOWIE Jesteśmy dla Żołnierzy, świadczymy wysokiej jakości usługi w zakresie zakwaterowania. W okresie 20. lecia WAM, w ramach prowadzonych

Bardziej szczegółowo

wnętrze Projektantki stanęły przed

wnętrze Projektantki stanęły przed Prezentujemy TEKST Marta Hanczaruk & Beata Liberska-Oparska PROJEKT BLUECAT STUDIO ZDJĘCIA Marcin Olivia Soto Rekaksujące wnętrze Przełamanie dworkowego stylu domu, maksymalne powiększenie przestrzeni,

Bardziej szczegółowo

2. Wymagania wstępne w zakresie wiedzy, umiejętności oraz kompetencji społecznych (jeśli obowiązują):

2. Wymagania wstępne w zakresie wiedzy, umiejętności oraz kompetencji społecznych (jeśli obowiązują): WYŻSZA SZKOŁA UMIEJĘTNOŚCI SPOŁECZNYCH SYLABUS PRZEDMIOTU I. Informacje ogólne 1. Nazwa przedmiotu: Psychofizjologia Widzenia 2. Rodzaj przedmiotu - obowiązkowy 3. Poziom i kierunek studiów: stacjonarne

Bardziej szczegółowo

Gdynia Mały Kack, Ul. Strzelców

Gdynia Mały Kack, Ul. Strzelców Gdynia Mały Kack, Ul. Strzelców Mieszkanie na sprzedaż Dane nieruchomości: Numer oferty: TY38873 Powierzchnia: 101,00 m Pow. działki: 0,00 m Liczba pokoi: 4 Piętro/Pięter 6/6 Rok budowy: 009 Balkon: Taras

Bardziej szczegółowo

Tak wygląda 5 październik w jesiennym blasku słońca. Zostały wymienione wszystkie okna i odnowiona elewacja.

Tak wygląda 5 październik w jesiennym blasku słońca. Zostały wymienione wszystkie okna i odnowiona elewacja. Dokładnie od 29 czerwca 2015 mogliśmy zacząć prace związane z modernizacją nowej siedziby szkoły, ale tak rzeczywiście rozpoczęły się one pod koniec trwania obozu w Widowie czyli w okolicach 5 10 lipca.

Bardziej szczegółowo

Metody badawcze Marta Więckowska

Metody badawcze Marta Więckowska Metody badawcze Marta Więckowska Badania wizualne pozwalają zrozumieć proces postrzegania oraz obserwować jakie czynniki wpływają na postrzeganie obrazu. Czynniki wpływające na postrzeganie obrazu to:

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA PROJEKTOWA ARCHITEKTURY I BUDOWNICTWA ATLANT OPINIA TECHNICZNA

PRACOWNIA PROJEKTOWA ARCHITEKTURY I BUDOWNICTWA ATLANT OPINIA TECHNICZNA PRACOWNIA PROJEKTOWA ARCHITEKTURY I BUDOWNICTWA ATLANT Jan Koperkiewicz, 82-300 Elbląg, ul.prusa 3B/6 NIP 578 102 14 41 tel.: (55) 235 47 25 e-mail: jankoperkiewicz@wp.pl REGON 170049655 OPINIA TECHNICZNA

Bardziej szczegółowo

TRASA TURYSTYCZNA. Z plecakiem po Żaganiu

TRASA TURYSTYCZNA. Z plecakiem po Żaganiu POI 1 Liceum Ogólnokształcące im. S. Banacha 51 36'44.88"N 15 18'41.35"E Miejskie Gimnazjum i Liceum w Żaganiu powstało 10 września 1945 roku. Do dziś nad jednym z wejść widnieje płaskorzeźba byłego patrona

Bardziej szczegółowo

BETON JAK ŁUPANA SKAŁA

BETON JAK ŁUPANA SKAŁA BETONOWE BLOCZKI ELEWACYJNE BETON JAK ŁUPANA SKAŁA Ładny dom to nie tylko modnie urządzone wnętrze. Bo choć nie szata zdobi człowieka, to niezaprzeczalnie elewacja zdobi budynek i wieńczy dzieło, dlatego

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA EKOLOGII I ZARZĄDZANIA. 00-792 Warszawa, ul. Olszewska 12 BUDOWNICTWO OGÓLNE. plansze dydaktyczne. Część II

WYŻSZA SZKOŁA EKOLOGII I ZARZĄDZANIA. 00-792 Warszawa, ul. Olszewska 12 BUDOWNICTWO OGÓLNE. plansze dydaktyczne. Część II WYŻSZA SZKOŁA EKOLOGII I ZARZĄDZANIA Wydział Architektury 00-792 Warszawa, ul. Olszewska 12 BUDOWNICTWO OGÓLNE plansze dydaktyczne Część II Obiekty budowlane Budynki Oznaczenia w projektowaniu podstawowych

Bardziej szczegółowo

Willa Wrocław apartamenty w zgodzie z naturą

Willa Wrocław apartamenty w zgodzie z naturą Willa Wrocław apartamenty w zgodzie z naturą Wrocław, 19 sierpnia 2014 r. Współczesne budownictwo daje inwestorom szeroki wachlarz możliwości. Przy tworzeniu nowoczesnych inwestycji warto mieć na uwadze,

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI OD AUTORA SPIS TREŚCI PRZEDMOWA ROBERTA A. M. STERNA SZTUKA TWORZENIA MIEJSC I ASPEKTY NOWOCZESNOŚCI...1

SPIS TREŚCI OD AUTORA SPIS TREŚCI PRZEDMOWA ROBERTA A. M. STERNA SZTUKA TWORZENIA MIEJSC I ASPEKTY NOWOCZESNOŚCI...1 SPIS TREŚCI OD AUTORA SPIS TREŚCI PRZEDMOWA ROBERTA A. M. STERNA SZTUKA TWORZENIA MIEJSC VII IX XVI XIX I ASPEKTY NOWOCZESNOŚCI...1 WPROWADZENIE PERSPEKTYWY WSPÓŁCZESNOŚCI OD PLURALIZMU POLITYCZNEGO DO

Bardziej szczegółowo

KONKURS NA OPRACOWANIE KONCEPCJI PROGRAMOWO - PRZESTRZENNEJ ZAGOSPODAROWANIA ALEI PAPIEŻA JANA PAWŁA II I ZABUDOWY KWARTAŁÓW PRZYLEGŁYCH W REJONIE

KONKURS NA OPRACOWANIE KONCEPCJI PROGRAMOWO - PRZESTRZENNEJ ZAGOSPODAROWANIA ALEI PAPIEŻA JANA PAWŁA II I ZABUDOWY KWARTAŁÓW PRZYLEGŁYCH W REJONIE 113500 KONKURS NA OPRACOWANIE KONCEPCJI PROGRAMOWO - PRZESTRZENNEJ ZAGOSPODAROWANIA ALEI PAPIEŻA JANA PAWŁA II I ZABUDOWY KWARTAŁÓW PRZYLEGŁYCH W REJONIE PLACU LOTNIKÓW I PLACU ŻOŁNIERZA POLSKIEGO W SZCZECINIE

Bardziej szczegółowo

OCENA ENERGETYCZNYCH CECH HISTORYCZNEJ ZABUDOWY W OLSZTYNIE

OCENA ENERGETYCZNYCH CECH HISTORYCZNEJ ZABUDOWY W OLSZTYNIE Budownictwo o zoptymalizowanym potencjale energetycznym Nina SOŁKIEWICZ-KOS, Mariusz ZADWORNY Politechnika Częstochowska OCENA ENERGETYCZNYCH CECH HISTORYCZNEJ ZABUDOWY W OLSZTYNIE This article concerns

Bardziej szczegółowo

YATENGA - ARCHITEKTURA

YATENGA - ARCHITEKTURA Yatenga zakłada powstanie jednej z największych i może najciekawszych na świece realizacji stosujących techniki alternatywne (low-tech), czyli glinę, słomę i materiały naturalne oraz recyklingowane. YATENGA.

Bardziej szczegółowo

Ul. Opolska 16. Tarnowskie Góry

Ul. Opolska 16. Tarnowskie Góry OFERTA NAJMU Ul. Opolska 16 Tarnowskie Góry 1 Szanowni Państwo, Mamy przyjemność przedstawić Państwu ofertę najmu całej powierzchni zabytkowej kamienicy położonej w centrum Tarnowskich Gór. Mając na uwadze

Bardziej szczegółowo

wizualizacje animacje reklama inwestycji PROMOCJA ARCHITEKTURY ZAUFANY PARTNER

wizualizacje animacje reklama inwestycji PROMOCJA ARCHITEKTURY ZAUFANY PARTNER PROMOCJA ARCHITEKTURY ZAUFANY PARTNER Styczeń 2008 3DLive PS jest pracownią oferującą usługi nowoczesnego projektowania w trójwymiarze. Proponowane przez nas 3D, filmy czy spacery wirtualne dają możliwość

Bardziej szczegółowo

1. Główne założenia kompozycji urbanistycznej centrum:

1. Główne założenia kompozycji urbanistycznej centrum: KONKURS NA OPRACOWANIE KONCEPCJI URBANISTYCZNEJ ZAGOSPODAROWANIA WYSPY SPICHRZÓW W ELBLĄGU 1. Główne założenia kompozycji urbanistycznej centrum: Uporządkowanie struktury Wyspy Spichrzów i nadanie jej

Bardziej szczegółowo

Na zapiecku - piece i kominki z masami akumulacyjnymi

Na zapiecku - piece i kominki z masami akumulacyjnymi Na zapiecku - piece i kominki z masami akumulacyjnymi W czasach świetności pieców kaflowych dużym powodzeniem cieszyły się zapiecki. Były to miejsca w dawnych wiejskich izbach, za piecem lub na nim, które

Bardziej szczegółowo

050609 Koncepcja programowo-funkcjonalna oraz projekt urbanistyczno-architektoniczny (w fazie koncepcji) dla obiektu przepompowni ścieków przy ul. 11 Listopada 26 w Pile. 1. Stan istniejący Zabytkowy budynek

Bardziej szczegółowo

Szanowni Państwo! Serdecznie zapraszam na spotkanie prezentujące szczegóły projektu. Ukłony Tomasz Kluba

Szanowni Państwo! Serdecznie zapraszam na spotkanie prezentujące szczegóły projektu. Ukłony Tomasz Kluba Dom Witruwiusz_178 Przy budowie należy uwzględniać: trwałość, celowość i piękno. Trwałość budowli osiągnie się wtedy, gdy fundamenty doprowadzi się do stałego gruntu i gdy spośród wielu materiałów budowlanych

Bardziej szczegółowo

Koperta 2 Grupa A. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię

Koperta 2 Grupa A. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Koperta 2 Grupa A Podczas dzisiejszego szukania śladów przeszłości w starym mieście Kostrzyn, dla waszej grupy ciekawe będą

Bardziej szczegółowo

Zacznijmy więc pracę z repozytorium. Pierwsza konieczna rzecz do rozpoczęcia pracy z repozytorium, to zalogowanie się w serwisie:

Zacznijmy więc pracę z repozytorium. Pierwsza konieczna rzecz do rozpoczęcia pracy z repozytorium, to zalogowanie się w serwisie: Repozytorium służy do przechowywania plików powstających przy pracy nad projektami we w miarę usystematyzowany sposób. Sam mechanizm repozytorium jest zbliżony do działania systemu plików, czyli składa

Bardziej szczegółowo

HANS CHRISTIAN ANDERSEN. Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec

HANS CHRISTIAN ANDERSEN. Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec HANS CHRISTIAN ANDERSEN Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec HANS CHRISTIAN ANDERSEN Żył w latach 1805 1875; Prozaik, poeta, dramaturg i baśniopisarz duński; W wieku 14 lat, po śmierci ojca, we wrześniu

Bardziej szczegółowo

Perła Żeliszowa prawdziwy skarb architektury Dolnego Śląska

Perła Żeliszowa prawdziwy skarb architektury Dolnego Śląska Perła Żeliszowa prawdziwy skarb architektury Dolnego Śląska Ukryta w maleńkiej wsi pod Bolesławcem na Dolnym Śląsku prawdziwa perła architektury europejskiej. Budynek z końca XVIII wieku, który, według

Bardziej szczegółowo

PLASTYKA KLASA 6 wymagania programowe na oceny semestralne i roczne

PLASTYKA KLASA 6 wymagania programowe na oceny semestralne i roczne PLASTYKA KLASA 6 wymagania programowe na oceny semestralne i roczne Niedostateczny Dopuszczający Dostateczny Dobry Bardzo dobry Celujący -nie opanował wiedzy o sztuce w zakresie wymaganym na ocenę dopuszczającą.

Bardziej szczegółowo