LORIS Wizja. Regionalny foresight technologiczny.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "LORIS Wizja. Regionalny foresight technologiczny."

Transkrypt

1 . Gdzie jesteśmy i dokąd zmierzamy, czyli jak określić kierunki rozwoju technologicznego województwa łódzkiego. Przewodnik metodologiczny Przygotowany pod kierunkiem Anny Rogut i Bogdana Piaseckiego Łódź, Maj 2007 ISBN

2 umowa nr WKP_1/1.4.5/2/2006/7/10/588 Spis treści 1 Wprowadzenie Foresight technologiczny Czym jest foresight technologiczny? Jakie instrumenty można wykorzystać do realizacji foresightu technologicznego? LORIS Wizja. Geneza, cele, zadania Jakie są cele projektu? Jakie są zadania i rezultaty projektu? Szczegółowa metodologia Wstępna lista obszarów regionalnych kompetencji Profil technologiczny regionu Benchmarking Wiodące technologie przyszłości. Rundy delfickie Perspektywa ponadregionalna Kluczowe technologie Modele prognostyczno-symulacyjne Scenariusze Konsultacje społeczne Prognoza rozwoju technologii w okresie do 2020 roku dla województwa łódzkiego w polu Zrównoważony rozwój Załączniki Załącznik 1: Harmonogram projektu Załącznik 2: Wskaźniki projektu Załącznik 3: Wyroby wysokiej techniki na podstawie nowej, zrewidowanej listy OECD z 1995 r. wg Międzynarodowej Standardowej Klasyfikacji Handlu (SITC Rev. 3) Załącznik 4: Profil technologiczny województwa łódzkiego ze szczególnym uwzględnieniem profilu technologicznego przetwórstwa przemysłowego według stanu na lata Wprowadzenie Ogólna struktura gospodarcza województwa łódzkiego Profil technologiczny województwa łódzkiego Współczynniki lokacyjne Powiązania międzygałęziowe Specjalizacja regionu łódzkiego na tle pozostałych województw Polski

3 umowa nr WKP_1/1.4.5/2/2006/7/10/588 1 Wprowadzenie Celem przewodnika jest: ogólna charakterystyka foresightu technologicznego i możliwości jego zastosowania na poziomie regionu nakreślenie ogólnej filozofii projektu LORIS Wizja i komplementarności zaplanowanych działań oraz prezentacja szczegółowej metodologii projektu W związku z tym dalsza część Przewodnika składa się z trzech części. Pierwszej, poświęconej ogólnej charakterystyce foresightu technologicznego (co to jest, czemu służy, jakie daje korzyści, jakie warunki powinny być spełnione w celu osiągnięcia tych korzyści). Druga część przedstawia genezę, cele i zadania projektu LORIS Wizja, harmonogram działań i skwantyfikowane wskaźniki realizacji celów projektu. Część trzecia poświęcona jest prezentacji szczegółowej metodologii. 2 Foresight technologiczny 2.1. Czym jest foresight technologiczny? Foresight technologiczny oznacza systemowe podejście do oceny nowych trendów nauki i technologii 1 z punktu widzenia siły ich oddziaływania na konkurencyjność gospodarki, poziom dobrobytu i jakość życia (UNIDO, 2005). Jego podstawowym celem jest Identyfikacja tych trendów (przyszłych technologii), które pozwolą uzyskać największe ekonomiczne i społeczne korzyści. Uzgadnianie wizji przyszłości. Kreowanie przyszłości poprzez akcje podejmowane w dniu dzisiejszym. Do takich akcji należą m.in.: - określenie priorytetów inwestowania w działalność badwczo-rozwojową i innowacyjną, - reorientacja systemu nauki i innowacji (w sytuacji gdy jego priorytety są różne od zidentyfikowanych kierunków/technologii przyszłości), - włączenie nowych instytucji/organizacji/jednostek w dyskusję na temat kształtu i kierunków o polityki naukowej i innowacyjnej, - budowa nowych sieci i powiązań w obszarach, sektorach, na różnych rynkach i wokół problemów. Foresight technologiczny może być podejmowany z myślą o trzech podstawowych celach: przewidywaniu przyszłości (wtedy jest tożsamy z prognozowaniem), zarządzaniu przyszłością, kreowaniu przyszłości. Ogólny przegląd instrumentów/technik przydatnych do osiągnięcia każdego z tych celów 1 Technologia oznacza całokształt wiedzy dotyczącej konkretnej metody wytworzenia jakiegoś dobra lub uzyskania określonego efektu przemysłowego lub usługowego. 3

4 umowa nr WKP_1/1.4.5/2/2006/7/10/588 przedstawia Tabela

5 Tabela 2-1: Cele i techniki foresightu technologicznego Cel Główna idea Techniki Założenie Przewidywanie przyszłości. Założenie: przyszłości nie można zmienić, można ją jednak (próbować) przewidzieć wcześniej niż nadejdzie. Podstawowe zadanie: zebranie informacji o przyszłych zdarzeniach/procesach. Typ zachowania: pasywne. Otoczenie zewnętrzne (niezależne od nas) będzie miało decydujący głos, co do kształtu przyszłości. Gromadząc zawczasu informacje o tym, co się zdarzy w przyszłości możemy: podejmować próbę adaptacji, przygotowywać się na nieoczekiwane, zmniejszać negatywne konsekwencje, nawet gdy nie możemy zmienić przyszłości Zarządzanie przyszłością. Założenie: przyszłość jest nieprzewidywalna, i w niewielkim stopniu poddaje się prognozowaniu, jednak możemy na nią wpływać poprzez zarządzanie zmianą. Podstawowe pytanie: jak zachować się dzisiaj w obliczu niepewnego jutra (przyszłości). Typ zachowania: reaktywne (zarządzanie kryzysem), pozytywne (zarządzanie strategiczne, zarządzanie przez cele) Kreowanie przyszłości. Założenie: przyszłość nie istnieje, i trzeba ją stworzyć; przyszłość jest otwarta na naszą aktywność a jej kształt w znacznej mierze będzie zależny od naszych teraźniejszych działań. Typ zachowania: pozytywne/proaktywne (tworzenie modelowej, pożądanej i/lub preferowanej wizji) Przepowiednia Ekstrapolacja Analityczne prognozowanie Przeczucie Przepowiednia Astrologia Prognoza ekspercka Prognoza ciągów czasowych/trendów Krzywa S-kształtna Analiza prekursorów Cykle Modele przyczynowe Szczególne umiejętności/talent Rozpoznanie wzorca System wyjaśnienia Ocena Rundy delfickie Opinie eksperckie Prognoza Krzyżowa analiza Interakcja wpływu Analiza treści Przeszukiwanie/skanowanie Zarządzanie Skanowanie otoczenia Ocena oddziaływania Analiza Analiza korzyści i kosztów Ocena ryzyka Mapa myśli Warstwowa analiza Stawianie pytań przyczynowa Odgrywanie ról Dramatyczne przedstawienie Scenariusze Alternatywne przyszłości Kształtowanie Rozwiązywanie Racjonalność polityki problemu Podejmowanie decyzji Planowanie Budowa strategii Polityka Władza Myślenie o teraźniejszości z punktu widzenia przyszłości 5

6 Wyobrażenia Drzewo decyzyjne Analiza morfologiczna Plan akcji Fantastyka naukowa i pisarska fikcja Burza mózgów (prowadzona w sposób tradycyjny i w formie wymiany idei poprzez pisanie swoich pomysłów na przeznaczonych do tego formularzach) Grupowy system wspomagania Warsztaty przyszłości Tworzenie wizji Wczuwanie się w nową rzeczywistość Kreatywna symbolika Wyobraźnia Źródło: Podane za: UNIDO Technology Foresight Manual. Volume 1 Organization and Methods, United Nations Industrial Development Organization, Vienna, 2005, s

7 2.2. Jakie instrumenty można wykorzystać do realizacji foresightu technologicznego? W chwili obecnej dysponujemy szeregiem instrumentów przydatnych do prowadzenia foresightu technologicznego. Przegląd najważniejszych z nich zawiera Tabela 2-2. Wybór metod do konkretnych badań zależy od analizowanego problemu/problemów, celu, posiadanych możliwości i umiejętności itd. Tabela 2-2: Przegląd podstawowych metod foresightowych Metoda Opis Metody eksploracyjne vs. normatywne (kryterium: punkt wyjścia) Metody Metody, dla których punktem wyjścia są dotychczasowe trendy i związki eksploracyjne przyczynowo-skutkowe, służące myśleniu o przyszłości i stawianiu pytań typu co, jeśli. Dlatego są szczególnie przydatne w sytuacji, gdy wspólnie trzeba wypracować wizję przyszłości. Przykładowe techniki, to analiza trendu, analiza wpływu, krzyżowa analiza wpływu, tradycyjna metoda delficka. Metody normatywne Metody, dla których punktem wyjścia jest pożądany obraz przyszłości (wiązki przyszłych zdarzeń, kierunków rozwoju etc.). Kolejnym krokiem jest ocena, czy, i w jaki sposób, ta przyszłość może być urzeczywistniona w wyniku teraźniejszych działań skierowanych na niwelowanie istniejących barier, rozwijanie zasobów, technologii itd. Przykładowe techniki, to drzewo decyzyjne, analiza morfologiczna, połączone z wykorzystaniem niektórych modeli i niekonwencjonalnych metod delfickich (Np. celowych metod delfickich). Do najnowszych technik zalicza się scenariusze sukcesu i warsztaty aspiracji. W ramach tych ostatnich uczestnicy próbują określić wspólną (zarówno pożądaną, jak i wiarygodną) wizję przyszłości i sposoby jej urzeczywistniania. Metody jakościowe vs. ilościowe (kryterium: możliwość poddania pomiarowi) Metody jakościowe Mają zastosowanie w sytuacji, gdy podstawowe trendy i/lub kierunki rozwoju są trudne do identyfikacji przy pomocy prostych wskaźników lub gdy dane pozwalające na pomiar są nieosiągalne. Przykładem są warsztaty scenariuszowe. Metody ilościowe Pozwalają na pomiar dokonujących się zmian. Dodatkowo, mogą wspomagać metody jakościowe (Np. nadawanie przez ekspertów wartości liczbowych określonym zjawisko/sytuacjom/tendencjom itp. lub tworzenie wartości na podstawie częstotliwości odpowiedzi na jakieś pytania). Przykładem może być metoda input-output. Metody oparte na wiedzy eksperckiej vs. metody oparte na założeniach (kryterium: źródło wiedzy) Metody oparte na Metody dążące do zebrania i analizy kompetentnych opinii (opinii eksperckich), wiedzy eksperckiej wraz z ich uzasadnieniem, na temat: (1) przyszłości; (2) trendów i ewentualnych zdarzeń przypadkowych, przydatnych do budowy alternatywnych wizji przyszłości; (3) celów, do jakich należy dążyć; (4) priorytetów i strategii ich realizacji. Przykładowe techniki, to zebranie szerokiej opinii za pomocą rund delfickich lub opracowanie o mniejszym zasięgu, Np. krzyżowa analiza wpływu, warsztaty organizowane w celu opracowania scenariuszy itd. Rezultaty metod opartych na wiedzy eksperckiej mogą być prezentowane w formie ilościowej (Np. częstotliwość wyborów w trakcie rund delfickich) lub jakościowej (Np. scenariusze narracyjne). Metody oparte na Metody wykorzystujące do opracowania wizji i priorytetów już istniejącą wiedzę założeniach (statystyki, raporty, zamówione ekspertyzy itd.). Metody inwentaryzacyjne, ekstrapolacyjne, kreacyjne i priorytetyzujące (kryterium: cel zastosowania) Inwentaryzacja Skanowanie otoczenia; SWOT Ekstrapolacja Ekstrapolacja trendów; modele symulacyjne; rundy delfickie Kreacja Burza mózgów; panele eksperckie; krzyżowa analiza wpływu; scenariusze Priorytetyzacja Krytyczne (podstawowe) technologie; ścieżki rozwoju technologii Źródło: Na podstawie: UNIDO Technology Foresight Manual. Volume 1 Organization and Methods, United Nations Industrial Development Organization, Vienna,

8 3 LORIS Wizja. Geneza, cele, zadania 3.1. Jakie są cele projektu? Projekt jest odpowiedzią na rundę aplikacyjną do Działania SPO WKP. Celem projektu jest opracowanie prognoz rozwoju technologii w okresie do 2020 roku dla województwa łódzkiego w polu Zrównoważony rozwój, decydujących o przyszłości województwa, w tym w szczególności o: dynamice wzrostu gospodarczego i wzroście dobrobytu, potencjale tworzenia nowych miejsc pracy, zmianach w poziomie innowacyjności i konkurencyjności. Bardziej szczegółowo, celem projektu jest: określenie wiodących (w perspektywie do 2020 r.) obszarów regionalnych kompetencji (koncentracji przemysłów/grup pokrewnych przemysłów, charakteryzujących się wysoką synergią czynników ekonomicznych i instytucjonalnych, prowadzącą do efektywnego powstawania oraz dyfuzji wiedzy i technologii); zdiagnozowanie ich potrzeb technologicznych; wskazanie kierunków pomocy, zwłaszcza ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego Jakie są zadania i rezultaty projektu? Projekt podzielony jest na cztery etapy. Dwa pierwsze etapy służą stworzeniu organizacyjnych, społecznych i metodologicznych ram regionalnego foresightu technologicznego (Tabela 3-1). Tabela 3-1: Organizacyjne, społeczne i metodologiczne ramy projektu LORIS Wizja. Regionalny foresight technologiczny Zadanie Cel i zakres działań Etap 1: Organizacyjne i społeczne ramy Z1: Zespół naukowy Określenie składu osobowego zespołu zarządzającego i zapewnienie sprawnego Zarządzania projektem Z2: Komitet Społeczny Budowa konsensusu społecznego Stworzenie płaszczyzny do przepływu idei, bieżącego dialogu i konsultacji ze wszystkimi partnerami regionalnymi Z3: Inwentaryzacja istniejących zasobów wiedzy Z4: Szczegółowa metodologia Etap 2: Metodologia Skompletowanie istniejących prac badawczych i analitycznych w obszarze priorytetowych technologii dla zrównoważonego rozwoju województwa łódzkiego. Zapewnienie wspólnego rozumienia celów projektu Pierwszy etap weryfikacji założeń merytorycznych przyjętych w fazie wnioskowania Przygotowanie szczegółowej metodologii projektu Z5: Baza ekspertów Przygotowanie bazy minimum 200 indywidualnych ekspertów włączonych w rundy delfickie i ewentualnie inne prace badawczo-analityczne przewidziane projektem Z6: Regionalne konsultacje Uzyskanie akceptacji społecznej co do obszarów, zakresu prac, szczegółowej metodologii i instrumentów, które będą wykorzystane w fazie implementacji Z7: Platforma internetowa Przygotowanie i uruchomienie portalu internetowego umożliwiającego przeprowadzenie rund delfickich w trybie on-line Dwa kolejne etapy poświęcone są pracom badawczym i analitycznym, konsultacjom społecznym i przygotowaniu rekomendacji pod adresem regionalnych polityk innowacyjnych (Rysunek 3-1). Rysunek 3-1: Zakres merytorycznych zadań projektu LORIS Wizja. Regionalny foresight technologiczny i 8

9 powiązań między nimi Z3: Inwentaryzacja istniejących zasobów wiedzy Z8: Aktualny profil technologiczny regionu Badanie aktualnych i przyszłych obszarów kompetencji województwa łódzkiego Z9: Benchmarking Z13: Modele prognostycznosymulacyjne Z10: Delphi (priorytetowe technologie przyszłości) Z12: Pozycjonowanie technologii Uwarunkowania rozwoju obszarów regionalnych kompetencji : technologie kompetencje sfery B&R kompetencje regionalnego systemu innowacji Z11: Perspektywa ponadregionalna Z14: Scenariusze Z15: Konsultacje społeczne Z16: Prognoza rozwoju technologii w okresie do 2020 roku dla województwa łódzkiego w polu Zrównoważony rozwój Realizacja powyższych zadań służyć będzie: Ukierunkowaniu debaty społecznej na temat wizji przyszłego rozwoju województwa poprzez: - wzrost poziomu wiedzy i umiejętności regionalnych decydentów politycznych i partnerów społecznych w zakresie antycypowania przyszłości jako strategicznego instrumentu Zarządzania rozwojem regionu i - konsolidację paktu na rzecz wzrostu innowacyjności i konkurencyjności regionu, zawiązanego w trakcie prac nad regionalną strategią innowacji RSI LORIS. Zweryfikowaniu aktualnych i przyszłych obszarów regionalnych kompetencji technologicznych oraz wytypowaniu lokomotywy przyszłego rozwoju regionu. Przejrzeniu regionalnych polityk oraz przygotowaniu nowych propozycji integracji i koncentracji sił i środków na innowacyjnym rozwoju regionu. Wsparciu regionalnych firm, zwłaszcza małych i średnich, w ich przygotowaniach do stawienia czoła przyszłym wyzwaniom rozwojowym. Projekt jest realizowany w okresie 24 miesięcy. Szczegółowy harmonogram projektu przedstawia załącznik 1. Zakładane rezultaty projektu prezentuje załącznik 2. 9

10 4 Szczegółowa metodologia 4.3. Wstępna lista obszarów regionalnych kompetencji Punktem wyjścia do przygotowania szczegółowej metodologii są ustalenia Inwentaryzacji istniejących zasobów wiedzy (zadanie Z3), poszerzone o zapisy: Strategii Rozwoju Województwa Łódzkiego na lata , Regionalnej Strategii Innowacji Województwa Łódzkiego RSI LORIS , programu Strategia rozwoju klastra w Łodzi 3, Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata (Tabela 4-2). Na ich podstawie zdefiniowano wstępną listę obszarów regionalnych kompetencji aktualnych i przyszłych lokomotyw zrównoważonego rozwoju województwa. Lista ta obejmuje: tradycyjne, wyłaniające się i potencjalne obszary regionalnych kompetencji oraz znaki zapytania, pod którymi kryją się pojedyncze przemysły skoncentrowane na terenie województwa, wokół których w przyszłości mogą rozwijać się obszary regionalnych kompetencji (Tabela 4-1). Tabela 4-1: Wstępna lista obszarów regionalnych kompetencji Tradycyjne obszary regionalnych kompetencji produkcja i przetwórstwo rolno-spożywcze włókiennictwo, produkcję odzieży i wyrobów futrzarskich oraz produkcję skór wyprawionych i wyrobów ze skór wyprawionych produkcja z surowców niemetalicznych (ceramika, materiały budowlane) i budownictwo wydobycie węgla brunatnego, energetykę i produkcję aparatury rozdzielczej i sterowniczej energii elektrycznej Wyłaniające się obszary regionalnych kompetencji transport/logistyka/handel, usługi oparte na wiedzy (telefoniczne centra obsługi klientów, bankowość internetowa, centra rozliczeniowe, obsługa nieruchomości i firm, w tym obsługa prawna, usługi B&R itd.) ochrona zdrowia (usługi zdrowotne) wraz z towarzyszącymi przemysłami: farmaceutycznym, produkcją instrumentów medycznych, precyzyjnych i optycznych, produkcją sprzętu medycznego i chirurgicznego oraz przyrządów ortopedycznych Znaki zapytania produkcja sprzętu AGD produkcja sprzętu oświetleniowego i lamp elektrycznych produkcja nadwozi pojazdów samochodowych oraz produkcja przyczep i naczep produkcja z tworzyw sztucznych, produkcję motocykli i rowerów produkcja zegarów i zegarków produkcja mebli, odlewnictwo metali produkcja pozostałych maszyn specjalnego przeznaczenia produkcja artykułów kosmetycznych Potencjalne obszary regionalnych kompetencji 1 ekobiznes (odzysk i zagospodarowanie odpadów surowcowych, usługi B&R) alternatywne źródła energii turystyka rozwój oprogramowania/prze mysł komputerowy 1 Dodatkowym obszarem mogą być przemysły kreacyjne (przemysł filmowy, public relation itd.), ale wydaje się, że jest to perspektywa sięgająca poza Strategia przyjęta Uchwałą nr XLI/612/2005 Sejmiku Województwa Łódzkiego z 28 kwietnia Strategia rozwoju klastra w Łodzi, Urząd Miasta Łodzi, ( ) 4 Regionalny Program Operacyjny Województwa Łódzkiego na lata , Łódź grudzień 2006, 10

11 11

12 Tabela 4-2: Przegląd obszarów regionalnych kompetencji wskazanych w Inwentaryzacji istniejących zasobów wiedzy oraz dokumentach strategicznych województwa łódzkiego Obszary regionalnych kompetencji Energetyka: wydobycie i przetwórstwo węgla brunatnego Przemysły: ceramiczny i materiałów budowlanych Ekobiznes Lecznictwo uzdrowiskowe, turystyka i działalność sportowo-rekreacyjna Logistyka Centra usługowe (Business Process Outsourcing) Przetwórstwo rolnospożywcze Uzasadnienie Inwentaryzacja istniejących zasobów wiedzy Zasoby: Ograniczone zasoby naturalne w województwie. Jednymi z nielicznych są zasoby węgla brunatnego zlokalizowane w regionie Bełchatowa i w pasie Stryków Rogóźno - Sierpów Uniejów. Zasoby bełchatowskie zostaną zgodnie z planem ich zagospodarowania wykorzystane do 2038 roku 5. Pozostałe złoża charakteryzują się stosunkowo małą miąższością i głębokim poziomem zalegania, co podraża ich ewentualną eksploatację metodą odkrywkową. Ponadto kopalnictwo odkrywkowe powoduje znaczne zaburzenia w środowisku, w szczególności powoduje osuszanie wód gruntownych w wyniku tworzenia lejów depresyjnych. Ponieważ region łódzki jest wyjątkowo ubogi w wody powierzchniowe, eksploatacja tych zasobów metodą tradycyjnego kopalnictwa jest w najbliższym okresie mało prawdopodobna. Rozważa się możliwość bezodkrywkowej eksploatacji tych złóż przez upłynnienie i gazyfikację węgła w złożu metodami biotechnologicznymi przy użyciu wyspecjalizowanych bakterii. W technologii tej jako produkt powstaje mieszanina metanu i wodoru oraz kwasy humusowe, które dalej mogą być wykorzystane jako nawóz organiczny poprawiający strukturę gleby i zwiększający jej retencje wodną. Dla gospodarki regionu ważne są ponadto: pokłady glin i piasków, dostarczające surowca dla przemysłu materiałów budowlanych i przemysłu ceramicznego oraz wody termalne, torfy i błota borowinowe umożliwiające rozwój lecznictwa uzdrowiskowego, turystyki i działalności sportowo-rekreacyjnej. Ograniczone zasoby naturalne i rosnące zanieczyszczenia środowiska podkreślają potrzebę stosowania czystych technologii, użycia przyjaznych dla otoczenia materiałów i transportu oraz - co równie istotne są podstawą rozwijania nowych rodzajów działalności (recykling, utylizacja odpadów itd.). Jest to bardzo dynamicznie rozwijający się ekobiznes, dostarczający towary i usługi podnoszące jakość środowiska naturalnego. Położenie i infrastruktura komunikacyjna: Strategiczne położenie w centrum kraju na skrzyżowaniu ważnych międzynarodowych szlaków komunikacyjnych w relacjach wschód - zachód i północ - południe. Sytuacja ulegnie dalszej poprawie po wybudowaniu Centralnego Węzła Komunikacyjnego wokół Łodzi. W ramach węzła planuje się budowę autostrad A1 i A2, dróg ekspresowych S8 i S14, drogi ekspresowej S74 Łódź Kielce i szybkiej kolei łączącej Łódź z Wrocławiem i Warszawą. Stwarza to dobre warunki do rozwoju centrów usługowych i logistycznych. Rolnictwo: Pomimo stosunkowo niskiej jakości gleb, produkcja rolna w regionie jest znacząca w skali kraju. Region specjalizuje się w produkcji zwierzęcej (ponad 10% krajowej produkcji żywca wołowego i wieprzowego, powyżej 9 % mięsa drobiowego i mleka i mięsa drobiowego) oraz w produkcji owoców i warzyw (odpowiednio 11,6 i 10,1% produkcji krajowej). Stwarza to bardzo dobrą bazę surowcową dla przemysłu spożywczego. Rozwojowi przemysłu rolno-spożywczego sprzyja także dobrze rozwinięte zaplecze naukowo-wdrożeniowe w postaci placówek badawczo-wdrożeniowych i innowacyjnych przedsiębiorstw skupionych w 5 Biuletyn Informacji Publicznej BOT Kopalnia Węgla Brunatnego Bełchatów Spółka Akcyjna, 12

13 Centrum Zaawansowanych Technologii AgroTech. Ponadto Wydział Biotechnologii i Nauk o Żywności PŁ oraz średnie szkoły zawodowe zapewniają wykształconą kadrę. Przemysł rolno-spożywczy Sytuacja społeczno-gospodarcza: Włókiennictwo i przemysł odzieżowy Do najważniejszych w regionie należy przemysł włókienniczy i spożywczy. W przypadku tego pierwszego rozwojowi służy długa tradycja, istniejące zaplecze naukowo-wdrożeniowe w postaci Centrum Zaawansowanych Technologii ProHumanoTex Przemysł farmaceutyczny oraz możliwość kształcenia kadr. Biotechnologia, w tym biotechnologia spożywcza, Szybko rozwijają się też: przemysł ceramiczny i chemii budowlanej, w których województwo łódzkie zajmuje czołową pozycję w kraju. medyczna i techniczna Ważną pozycję w regionie zajmuje także przemysł farmaceutyczny, jednak wytwarza on głównie lub wyłącznie leki generyczne Przemysł ceramiczny oraz mało zaawansowane technologicznie fitofarmaceutyki. Szansą zmiany tej sytuacji jest zaplecze badawczo-rozwojowe w Przemysł materiałów postaci Centrum Zaawansowanych Technologii BioTechMed, licznej kadry naukowej oraz dużej liczby absolwentów kierunków budowlanych farmaceutycznych Uniwersytetu Medycznego. Produkcja sprzętu AGD W regionie szybko rozwija się produkcja sprzętu AGD, a ostatnio także sprzętu komputerowego, do czego przyczyniła się Przemysł meblarski dostępność wykształconej siły roboczej oraz korzystna lokalizacja w centrum kraju. Zachętą dla inwestorów jest także Łódzka Centra usługowe Strefa Ekonomiczna. (elektroniczne centra W okolicach Radomska dobrze rozwija się przemysł meblarski (Fabryka Mebli Giętych, obecnie w likwidacji, współpracująca z księgowości, bankowość dużą liczbą MSP), co związane jest z lokalną tradycją i kadrą. internetowa, konsulting, Duża liczba absolwentów szkół wyższych o profilu ekonomicznym i informatycznym a także dobrze rozwinięta sieć telefoniczne i internetowe szkieletowych sieci teleinformatycznych stwarza możliwość rozwoju nowoczesnych usług opartych na sieci, w rodzaju centrów centra obsługi klienta itp.) księgowości, bankowości internetowej, konsultingu czy centrów obsługi klienta. Już obecnie w regionie powstało kilka takich Usługi logistyczne centrów i według różnych szacunków, można spodziewać się dalszego ich rozwoju w przyszłości. Strategia Rozwoju Województwa Łódzkiego na lata /Regionalny Program Operacyjny Województwa Łódzkiego na lata (analiza SWOT) Energetyka Energetyka: Usługi logistyczne i nowoczesne centra Grupy przetwórstwa przemysłowego: Usługi logistyczne i centra istnienie znaczącego w skali kraju usługowe: są trwale związane z gospodarką usługowe ośrodka produkcji energii budowa obiektów logistycznych jako regionu Przetwórstwo przemysłowe: elektrycznej. początek tworzenia sieci centrów część z nich wykazuje wysokie - materiały budowlane, logistycznych w regionie. współczynniki lokacyjne płytki ceramiczne, sprzęt AGD, farmaceutyki dynamiczny rozwój sektora usług typu business Process outsourcing (BPO). w przypadku przemysłu rolnospożywczego województwo - artykuły-spożywcze dysponuje solidną bazą surowcową i - artykuły kosmetyczne naukową - wyroby metalowe Część z nich charakteryzuje się rosnącą - aparatura optyczna dynamiką eksportu (m.in. artykuły - artykuły z tworzyw sztucznych kosmetyczne, wyroby metalowe, aparatura optyczna, artykuły z tworzyw - przemysł meblarski sztucznych) Przemysły zaawansowane technologiczne (Ramka 4-1) Usługi oparte na wiedzy Regionalna Strategia Innowacji Województwa Łódzkiego RSI LORIS Przemysły zaawansowane technologiczne: Porównanie struktury gospodarczej województwa ze strukturą gospodarczą kraju wskazuje, że w województwie łódzkim wyższy udział, niż przeciętnie w kraju, mają: Usługi oparte na wiedzy i logistyka: Województwo łódzkie wyróżnia się w świadczeniu usług, głównie jednak nierynkowych, finansowanych z budżetu państwa (ochrona zdrowia i opieka socjalna, administracja i 13

14 (telefoniczne centra obsługi klientów, bankowość elektroniczna, centra rozliczeniowe, usługi B&R itd.) Logistyka Branże priorytetowe: - Logistyka - Centra usługowe (BPO) - Sprzęt AGD Branże dodatkowe: - handel detaliczny - obsługa nieruchomości i firm Branże innowacyjne: - rozwój oprogramowania - biotechnologie rolnictwo; zaopatrzenie w energię elektryczną, gaz i ciepłą wodę; handel i naprawy. W ramach przetwórstwa przemysłowego województwo specjalizuje się w tzw. przemysłach tradycyjnych, zwłaszcza włókienniczym, odzieżowym i spożywczym. Poza nimi wysoką pozycję w strukturze przemysłowej zajmują również: produkcja wyrobów z pozostałych surowców niemetalicznych, produkcja wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych i produkcja artykułów spożywczych. W pozostałych działach i grupach przemysłu województwo łódzkie: - umacnia pozycję w produkcji wyrobów z drewna i słomy, produkcji celulozowo-papierniczej, produkcji maszyn i urządzeń, pojazdów mechanicznych i pozostałych środków transportu; - traci znaczenie w zakresie produkcji maszyn i aparatury elektrycznej; w zakresie działalności wydawniczej i poligraficznej, produkcji aparatury radiowej i telewizyjnej, produkcji instrumentów medycznych i optycznych oraz mebli i pozostałych wyrobów. Prognoza dotyczące zmian struktury przychodów ze sprzedaży z działalności produkcyjnej wskazuje, że do 2007 r. w województwie łódzkim największych przyrostów udziałów ze sprzedaży można oczekiwać w produkcji: maszyn i urządzeń, wyrobów gumowych, pojazdów mechanicznych i produkcji drewna. Centra usługowe (BPO) Aktualna sytuacja: początkujące centra firm zagranicznych, powstałe dzięki firmom produkcyjnym obecnym w regionie (Philips, GE, Indesit); obecność zaplecza firm polskich (mbank, Plus GSM, Warta, Central Wings) Sprzyjający trend: przenoszenie funkcji zaplecza firm europejskich do Europy Wschodniej; lokowanie się w Europie Wschodniej outsourcerów zachodnich i azjatyckich Potencjał ewolucji i jakości miejsc Strategia rozwoju klastra w Łodzi Logistyka Aktualna sytuacja: Rozbudowa centrów logistycznych na skrzyżowaniu przyszłych autostrad w okolicy Strykowa (Np. Geant, Leader Price, Raben, Lek); lokalizacja w regionie centrów dystrybucji zapewniających łączność z całym krajem w ciągu 12 godzin (Np. Rossmann, Geant, Carrefour, IKEA) Sprzyjający trend: poszukiwanie dogodnej, centralnej lokalizacji dobrze skomunikowanej z cała Polska przez firmy handlowe (hurt i obrona narodowa, a także edukacja). Oczekuje się, że w okresie do grudnia 2007 największa dynamika wzrostu będzie charakteryzować takie rodzaje usług, jak: obsługa nieruchomości, wynajem, nauka, a także transport, gospodarka magazynowa i łączność. Sprzęt AGD Aktualna sytuacja: 40% produkcji krajowej; dwie duże firmy międzynarodowe (BSH, Indesit) z potencjałem rozbudowy produkcji; szereg poddostawców ulokowanych w pobliżu Sprzyjający trend: poszukiwanie tanich lokalizacji w UE przez graczy azjatyckich; poszukiwanie tańszych lokalizacji przez producentów zachodnioeuropejskich i ich poddostawców; przyciąganie poddostawców przez firmy obecne w 14

15 Kompetencje wynikające z silnych powiązań międzygałęziowych, którym towarzyszy pewien poziom koncentracji tych działalności na terenie województwa: - produkcja rolna i przetwórstwo rolnospożywcze - produkcja włókien i sektory wykorzystujące włókna (w tym produkcja odzieży) - surowce niemetaliczne, produkcja z surowców niemetalicznych, budownictwo - węgiel brunatny, energetyka, produkcja aparatury rozdzielczej i sterowniczej energii elektrycznej - usługi zdrowotne i przemysły towarzyszące pracy: od prostych funkcji zaplecza, poprzez księgowość do funkcji IT i B&R detal); nasycenie terenów i powierzchni magazynowych w regionie warszawskim; poszukiwanie korzystnych kosztowo lokalizacji przez deweloperów i firmy oferujące usługi logistyczne (Np. Raben, ProLogis) Potencjał ewolucji i jakości miejsc pracy: rozwój usług logistycznych o wartości dodanej (Np. prace montażowe, naprawy); innowacje technologiczne w zarządzaniu łańcuchem dostaw, potencjalne stanowiska pracy dla specjalistów w IT, purchasing u danej lokalizacji Potencjał ewolucji i jakości miejsc pracy: lokowanie w Polsce działów B&R Np. ulokowanie globalnego centrum doskonałości w produkcji suszarek BSH w Łodzi; współpraca ze specjalistami z Politechniki Łódzkiej Regionalna Strategia Innowacji Województwa Łódzkiego LORIS PLUS W przypadku rolnictwa największym odbiorcą jego produktów jest przemysł spożywczy (ponad 33% nakładów surowcowo materiałowych w przemyśle spożywczym pochodzi z rolnictwa). Istotne znaczenie w tym łańcuchu powiązań dogrywa również handel (ponad 21% ogólnej wartości nakładów na produkcje poniesionych w przemyśle spożywczym stanowi koszt zaangażowania sektora handlowego). Wymienione sfery działalności mogą więc stanowić podstawę do rozwoju obszaru kompetencji technologicznych, dla którego rdzeniem jest przemysł spożywczy. Przemysł włókienniczy dostarcza ponad 21% nakładów surowcowo-materiałowych dla sektora odzieżowego. Ważnymi sektorami wspomagającymi funkcjonowanie obu sfer działalności jest sektor energetyczny (co jest szczególnie widoczne w przypadku włókiennictwa, gdyż ponad 11% kosztów zakupu surowców i materiałów dla włókiennictwa, to koszty związane z zakupem energii elektrycznej, gazu i gorącej wody) oraz handel (w obu gałęziach koszt związany z opłaceniem usług handlowych stanowi około 30% kosztów produkcji związanych z zakupem surowców i materiałów). Wymienione sfery działalności mogą więc stanowić podstawę do rozwoju obszaru kompetencji technologicznych opartych na przemyśle włókienniczo-odzieżowym. W przypadku przemysłu wytwarzającego produkty z pozostałych surowców niemetalicznych istotną rolę w jego rozwoju jest bliskość zaplecza surowcowego w postaci glinki kaolinowej (południowo-wschodnia część województwa na granicy z województwem świętokrzyskim). Rozwój tej sfery działalności wspierany jest w dużej mierze przez usługi transportowe (koszt zaangażowania usług transportowych sięga 11% nakładów materiałowych) oraz handel (nieco poniżej 10%). Przewaga regionu w tej sferze działalności może być podstawą do budowy kompetencji skupionych wokół przemysłu mineralnego. Należy jednak pamiętać, iż jego rozwój jest w znacznym stopniu zdeterminowany bogactwem zasobów surowców naturalnych. Obecność na terenie województwa łódzkiego złóż węgla brunatnego jest istotnym czynnikiem wpływającym na rozwój sektora energetycznego. Ma on istotne znaczenie we wspieraniu pozostałych sfer działalności. Rozwój tego sektora działalności w przyszłości zależy jednak w dużym stopniu, podobnie jak w przypadku przemysłu mineralnego, od zasobów surowców naturalnych. Dominacja sektora usługowego związanego z ochroną zdrowia może mieć istotne znaczenie dla rozwoju przemysłu chemicznego, głównie farmaceutyków oraz przemysłu instrumentów medycznych i precyzyjnych. Wartości współczynników lokacyjnych obliczone na podstawie wartości produkcji sprzedanej wskazują, że w ramach 15

16 (farmaceutyczny, sprzęt medyczny, chirurgiczny, przyrządów ortopedycznych, instrumenty precyzyjne i optyczne) Kompetencje wynikające z koncentracji pewnych rodzajów działalności na terenie województwa: - odlewnictwo metali - produkcja zegarów i zegarków - produkcja sprzętu oświetleniowego i lamp elektrycznych - produkcja pozostałych maszyn specjalnego przeznaczenia - produkcja sprzętu AGD - produkcja wyrobów z tworzyw sztucznych - produkcja nadwozi pojazdów samochodowych; produkcja przyczep i naczep - produkcja motocykli i rowerów Kompetencje wspomagające: - transport/logistyka - usługi oparte na wiedzy - handel przetwórstwa przemysłowego do obszarów specjalizacji województwa łódzkiego należą także: - odlewnictwo metali (27.5) ze współczynnikiem lokacyjnym na poziomie 8,226 - produkcja wyrobów z tworzyw sztucznych (25.2) ze współczynnikiem lokacyjnym 1,421 - produkcja pozostałych maszyn specjalnego przeznaczenia (29.5) ze współczynnikiem lokacyjnym 1,988 i produkcja sprzętu gospodarstwa domowego (29.7) ze współczynnikiem lokacyjnym 1,445 - produkcja sprzętu oświetleniowego i lamp elektrycznych (31.5) ze współczynnikiem lokacyjnym 3,436 - produkcja zegarów i zegarków (33.5) ze współczynnikiem lokacyjnym 5,228 - produkcja nadwozi pojazdów samochodowych; produkcja przyczep i naczep (34.2) ze współczynnikiem lokacyjnym 2,961 - produkcja motocykli i rowerów (35.4) ze współczynnikiem lokacyjnym 1,564 - pozostała działalność produkcyjna w ramach produkcji mebli (36.6) ze współczynnikiem lokacyjnym 2,601 Źródło: Michalczuk L., Goszczyńska D., Michalczuk B., Sowik I., Brzozowska-Michalak J., Inwentaryzacja istniejących zasobów wiedzy o województwie łódzkim i technologiach istotnych z punktu widzenia rozwoju gospodarki regionu. Wyniki wstępne, maszynopis, Strategia Rozwoju Województwa Łódzkiego na lata uchwalona uchwałą Nr LI/865/2006 Sejmiku Województwa Łódzkiego z dnia 31 stycznia 2006 r., Regionalnej Strategii Innowacji Województwa Łódzkiego RSI LORIS , Urząd Marszałkowski w Łodzi, Łódź 2004; Strategia rozwoju klastra w Łodzi, Świeczewska I., Analiza klasterowa województwa łódzkiego, raport przygotowany w ramach projektu Regionalna Strategia Innowacji Województwa Łódzkiego LORIS PLUS, wrzesień 2006, maszynopis 16

17 Ramka 4-1: Przemysły zaawansowane technologicznie Obszary wysokich technologii coraz trudniej poddają się jednoznacznej definicji. Głównie dlatego, że większość nowych technologii przekracza granice przyjętych klasyfikacji działalności. Tradycyjnie, do oceny zaawansowania technologicznego przemysłów stosowano definicje dziedzinowe i produktowe (załącznik 3), opierające się na kryterium ilościowym (poziom wydatków na działalność badawczo-rozwojową w stosunku do wartości produkcji sprzedanej) i enumeratywnie wyliczające produkty (definicja produktowa) czy dziedziny (definicja dziedzinowa) uznane za wysokotechnologiczne. W myśl definicji OECD, przemysły podzielono na: przemysły wysokich technologii, o nakładach na B&R od 8 do 15% w stosunku do wartości produkcji sprzedanej (przemysł lotniczy, komputerów i maszyn biurowych, łączności elektronicznej, farmaceutyczny); przemysły średnich wysokich technologii, o nakładach na B&R od 2 do 4% (przemysł instrumentów naukowych, maszyn elektronicznych, sprzętu kolejowego i transportowego, chemiczny, bez farmaceutyków, maszyn nie elektrycznych); przemysły średnich niskich technologii, o nakładach na B&R od 0,6 do 1% (budowa statków, gumowy, inne środki transportu, szklany, metali nieżelaznych, inne przemysły); przemysły niskich technologii (pozostałe przemysły, przy czym za przemysły o najniższej intensywności nakładów na B&R. Rozwój poszczególnych przemysłów (wchodzenie w fazę dojrzałości, zwiększanie stopnia standaryzacji itd.) zmienia wysokość i udział nakładów na B&R w ogólnych przychodach poszczególnych przemysłów. W efekcie, niektóre przemysły wcześniej klasyfikowane jako przemysły wysokich technologii tracą/mogą utracić ten charakter, a przemysły wcześniej klasyfikowane jako przemysły średnich wysokich/niskich technologii mogą przesunąć się do góry w tej klasyfikacji. Nowsze próby definicji wysokich technologii kładą nacisk na wiązki technologii, które tworzą możliwości długookresowego i wielotorowego rozwoju (technologie podstawowe). Ilustracją takiego podejścia są biotechnologie, klasyfikowane z punktu widzenia udziału nakładów na B&R jako wysoko technologiczne i znajdujące zastosowanie w całym spektrum przemysłów, od piekarnictwa i piwowarstwa po farmację. Innymi wysokimi technologiami są między innymi technologie informacyjne, komunikacyjne, kosmiczne, mikroelektronika i półprzewodniki, komponenty precyzyjne czy inżynieria materiałowa. Definicje amerykańskie do wysokich technologii zaliczają także technologie medyczne; optykę i fotonikę; lotnictwo, telekomunikację, laboratoria badawcze, modelowanie, symulacje i szkolenia. Korytarz Wysoko Technologiczny Florydy obejmuje także wzornictwo przemysłowe, energię słoneczną i odnawialną, systemy transportowe, produkty medyczne. Jest tu więc sporo przedsiębiorstw działających w branżach niezaliczanych do high-techu według definicji dziedzinowej OECD. Odzwierciedla to istnienie wielu firm o wysokiej wiedzochłonności i intensywności badawczorozwojowej, które działają na rzecz branż tradycyjnych oraz w sektorze usług. Klasyfikacja usług opartych na wiedzy obejmującą 14 działów Europejskiej Klasyfikacji Działalności. Najwyższą intensywnością B&R charakteryzują się trzy spośród nich: 64: Poczta i telekomunikacja; 72: Informatyka i 73: Nauka, zaliczane do usług wysoko technologicznych. Pozostałe 12 działów, to usługi o mniejszej intensywności wiedzy, obejmujące: 61: Transport wodny; 62: Transport powietrzny; 70: Obsługę nieruchomości; 71: Wynajem maszyn i sprzętu bez obsługi operatorskiej oraz wypożyczanie artykułów przeznaczenia osobistego i użytku domowego; 74: pozostałą działalność związaną z prowadzeniem interesów; 65: Pośrednictwo finansowe z wyjątkiem ubezpieczeń i funduszu emerytalno-rentowego; 66: Ubezpieczenia i fundusz emerytalno-rentowy bez gwarantowanej prawnie opieki socjalnej; 67: Działalność pomocniczą związaną z pośrednictwem finansowym; 80: Edukację; 85: Ochronę zdrowia i opiekę socjalną; 92: Działalność związaną z rekreacją, kulturą i sportem. W ramach usług wyodrębnia się także wiedzochłonne usługi biznesowe (KIBS), definiowane jako przedsiębiorstwa świadczące, głównie na rzecz innych przedsiębiorstw, usługi o wysokiej intelektualnej wartości dodanej. Wśród KIBS wyróżnia się dwa typy: pierwszy, obejmujący tradycyjne usługi profesjonalne będące intensywnymi użytkownikami nowych technologii (marketing i reklama; szkolenia; wzornictwo; niektóre usługi finansowe; niektóre usługi budowlane, zwłaszcza architektoniczne, projektowanie techniczne, geodezyjne; rachunkowość i doradztwo podatkowe; usługi związane z ochroną środowiska) oraz drugi, oparty na technologiach (sieci komputerowe/telematyka; niektóre usługi telekomunikacyjne; oprogramowanie; szkolenia, wzornictwo, usługi budowlane \i środowiskowe oparte na bazie nowych technologii; usługi biurowe na bazie nowego sprzętu; doradztwo zarządcze obejmujące nowe technologie; usługi badawczo-rozwojowe) Na podstawie: Wojnicka E., Klimczak P., Wojnicka M., Dąbkowski J. (red.), Perspektywy rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw wysokich technologii w Polsce do 2020 roku, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Warszawa

18 Kolejne zadania projektu będą służyć: Przygotowaniu podstaw wyboru wiodących obszarów regionalnych kompetencji (priorytetyzacji) według kryterium zmian w strukturze gospodarczej województwa do 2010 r. (zadanie Z8) i atutów, jakie w ramach poszczególnych obszarów regionalnych kompetencji wyróżniają województwo w skali kraju (zadanie Z9). Priorytetyzacji obszarów regionalnych kompetencji, określeniu wiodących technologii dla każdego z wybranych obszarów, zdiagnozowaniu luki technologicznej i uwarunkowań przyszłego rozwoju (zadania Z10, Z11, Z12). Określeniu siły generowania rozwoju gospodarczego województwa przez priorytetowe obszary regionalnych kompetencji (zadanie Z13). Przygotowaniu rekomendacji pod adresem regionalnych polityk innowacyjnych (zadania Z14, Z15, Z16) Profil technologiczny regionu Cele, działania i rezultaty zadania: Profil technologiczny regionu prezentuje Tabela 4-3. Tabela 4-3: Aktualny profil technologiczny regionu (zadanie 8) Cele Określenie kierunku zmian w trendach sektorowych najistotniejszych z punktu widzenia zrównoważonego rozwoju regionu w krótkim okresie czasu (do 2010 roku) Weryfikacja obszarów regionalnych obszarów kompetencji istotnych z punktu widzenia zrównoważonego rozwoju województwa łódzkiego Działania Studia literaturowe Zastosowanie metod ilościowych i jakościowych prowadzących do zdefiniowania: - aktualnego profilu specjalizacyjnego województwa i jego zmiany w okresie do 2010 roku - procesów technologicznych stosowanych w regionie - profilu kompetencji regionalnych - poziomu i struktury innowacji i ich wpływu na rozwój regionalny do 2010 roku - podstawowych czynników technologicznych i ekonomicznych wpływających na zmiany profilu specjalizacyjnego regionu z wykorzystaniem elementów analizy DPSIR (driving forces, pressures, state, impact, respond) Przeprowadzenie konsultacji społecznych Rezultaty Raport: Profil technologiczny regionu w okresie do 2010 roku Minimum 3 panele dyskusyjne Wiodący partner ASM - Centrum Badań i Analiz Rynku Profil specjalizacyjny województwa zostanie wyznaczony: dla okresu , na podstawie wartości współczynników lokacyjnych na podstawie produkcji sprzedanej i przeciętnego zatrudnienia i analizy powiązań międzygałęziowych (Tabela 4-4); analiza obejmie dane w podziale na sekcje (pierwszy poziom), działy (drugi poziom) i grupy (trzeci poziom) Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), dla okresu , na podstawie oszacowań funkcji trendu udziału przychodów ze sprzedaży poszczególnych sekcji, działów i grup. 18

19 Tabela 4-4: Sposób wyznaczania wartości współczynników lokacyjnych i analizy powiązań międzygałęziowych Współczynnik lokacyjny Współczynnik u ij określający udział nakładów z gałęzi dostawcy w globalnych nakładach materiałowyc h gałęzi odbiorcy LQ = u ij = j X X i x ij ij ij x i ij i X j ij X ij X ij gdzie: oznacza wartość wybranej charakterystyki X (Np. liczby firm, zatrudnienia, wielkości produkcji, wartości dodanej) w i-tym sektorze w województwie j X ij i oznacza wartość zmiennej X w j-tym województwie X ij i oznacza wartość zmiennej X w i-tym sektorze w całej gospodarce X ij i j oznacza wartość zmiennej X w całej gospodarce x ij gdzie: oznacza wartość produktów i-tej gałęzi (dostawca) przekazanych do gałęzi j-tej (jako dobro pośrednie) x ij i oznacza wartość globalnych nakładów materiałowych (surowców, materiałów i usług) w j-tej gałęzi (odbiorcy). Zmiany profilu specjalizacyjnego województwa zostaną określone na podstawie porównania aktualnego profilu specjalizacyjnego z profilem obserwowanym w województwie w okresie (załącznik 3). Poziom i struktura innowacji i ich wpływu na zmiany profilu specjalizacyjnego (i tym samym rozwój regionalny) do 2010 roku zostaną ocenione na podstawie: ostatnich dostępnych rezultatów krajowych i regionalnych badań statystycznych z zakresu nauki i techniki, panelu dyskusyjnego, skoncentrowanego na następujących grupach zagadnień: - charakter przewag konkurencyjnych regionu w obszarach wskazanych we wstępnej liście obszarów regionalnych kompetencji (aktualne źródła przewag konkurencyjnych; trwałość tych przewag i czynniki decydujące o ich zanikaniu w perspektywie najbliższych lat), - perspektywy (i czy są już pierwsze sygnały) stworzenia w miejsce aktualnych przewag nowych przewag konkurencyjnych; na czym one polegają/powinny polegać, - regionalny potencjał naukowo-badawczy i jego wpływ na rozwój nowych źródeł przewag konkurencyjnych (jaka jest, i jaka powinna być rola nauki w podnoszeniu innowacyjności gospodarki regionu), - otoczenie regionalne (dostęp do zewnętrznych źródeł finansowania, profil kwalifikacyjny regionalnego rynku pracy; dostęp do regionalnych/spoza regionu patentów, bazy naukowo-badawczej, wiedzy eksperckiej itp.; infrastruktura wsparcia biznesu w postaci doradztwa, kształcenia, dokształcania i przekwalifikowywania, instytucje transferu wiedzy i technologii itd.) jako czynnik sprzyjający budowie nowych przewag konkurencyjnych. Dwa kolejne panele dyskusyjne będą służyć ocenie: procesów technologicznych stosowanych w regionie; podstawowe problemy, wokół których będzie toczona dyskusja, to: - rodzaj technologii najczęściej stosowanych przez regionalne firmy (niskie, średnie, wysokie) w poszczególnych obszarach specjalizacji, 19

20 - porównanie technologii stosowanych przez regionalne firmy i technologii stosowanych przez liderów (różnice w generacjach technologii wskazujące na istnienie/brak luki technologicznej), - określenie, czy, i pod jakimi warunkami, możemy tę lukę zamknąć (tzn., czy możemy rozwijać technologie rozwijane przez liderów); podstawowych czynników technologicznych i ekonomicznych wpływających na zmiany profilu specjalizacyjnego regionu; podstawowe problemy, wokół których będzie toczona dyskusja, to: - perspektywy rozwoju obszarów regionalnych kompetencji (stabilny/rosnący/malejący udział w gospodarce regionu, i dlaczego) opartych na zasobach naturalnych regionu, - unijny rynek jako czynnik kształtujący obszary regionalnych kompetencji (jakie branże i produkty regionalnego przemysłu mają największe szanse rozwoju w warunkach zintegrowanej Europy; jacy producenci i produkty z innych krajów zagrażają rozwojowi regionalnych firm i dlaczego), - globalizacja szansa czy zagrożenie dla obszarów regionalnych kompetencji (delokalizacja działalności gospodarczej i inwestycje zagraniczne jako czynniki zmieniające profil obszarów regionalnych kompetencji). Szczegółowe scenariusze paneli dyskusyjnych zostaną zaproponowane przez ASM - Centrum Badań i Analiz Rynku Benchmarking Tabela 4-5: Benchmarking (zadanie 9) Cele Działania Rezultaty Wiodący partner Wskazanie słabych i silnych stron województwa łódzkiego w polu: Zrównoważony rozwój w kontekście aktualnego profilu specjalizacyjnego oraz określenie możliwych trajektorii rozwoju Studia literaturowe Wybór regionu (regionów), z którymi będzie porównywane województwo łódzkie (profil specjalizacyjny, charakter aktywności ekonomicznej, rodzaj i jakość endogenicznych i egzogenicznych czynników wzrostu) Zdefiniowanie wskaźników benchmarkingu, zwłaszcza w obszarze: wzrost gospodarczy, profil specjalizacyjny, konkurencyjność, atrakcyjność inwestycyjna, sytuacja społeczna, poziom życia społeczeństwa, energia, ekologia, technologie na rzecz ochrony środowiska, zasoby naturalne, infrastruktura Wykorzystanie dobrych praktyk zagranicznych regionów w zakresie możliwości zastosowania benchmarkingu do regionalnego foresightu technologicznego Przeprowadzenie benchmarkingu Raport: Benchmarking regionalny i możliwości jego zastosowania do regionalnego foresightu technologicznego 1 konferencja międzynarodowa 1 konferencja międzyregionalna Instytut Medycyny Pracy Przedmiotem Benchmarkingu (Tabela 4-5) będzie porównanie jakości czynników lokalizacyjnych istotnych dla rozwoju poszczególnych rodzajów działalności gospodarczej podstawowa lista obejmie czynniki: przyrodnicze (dawniej odgrywały decydującą rolę): - występowanie surowców, - dostępność wody, - energię, 20

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje Toruń, 13.12.2012 Co oznacza inteligentna specjalizacja? Inteligentna specjalizacja to: identyfikowanie wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

Tabela 1. Liczba spółek z udziałem kapitału zagranicznego zarejestrowanych w województwie łódzkim (wg REGON) w VIII r.

Tabela 1. Liczba spółek z udziałem kapitału zagranicznego zarejestrowanych w województwie łódzkim (wg REGON) w VIII r. Projekt Rola bezpośrednich inwestycji zagranicznych w kształtowaniu aktualnego i przyszłego profilu gospodarczego województwa łódzkiego współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego

Bardziej szczegółowo

RAPORT ROZWÓJ STRUKTUR KLASTROWYCH W POLSCE WSCHODNIEJ

RAPORT ROZWÓJ STRUKTUR KLASTROWYCH W POLSCE WSCHODNIEJ MINISTERSTWO ROZWOJU REGIONALNEGO EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO RAPORT ROZWÓJ STRUKTUR KLASTROWYCH W POLSCE WSCHODNIEJ ZAŁĄCZNIKI WARSZAWA Grudzień 2007 i regionalnej. Województwo lubelskie (według

Bardziej szczegółowo

Znaczenie inteligentnych specjalizacji w rozwoju regionalnym

Znaczenie inteligentnych specjalizacji w rozwoju regionalnym Znaczenie inteligentnych specjalizacji w rozwoju regionalnym Grzegorz Wolszczak Bank Światowy Branżowe Forum Innowacji: Efektywne Wykorzystanie Energii jako inteligenta specjalizacja regionalna Województwa

Bardziej szczegółowo

Obszary inteligentnych specjalizacji

Obszary inteligentnych specjalizacji Obszary inteligentnych specjalizacji Województwa Lubuskiego Wprowadzenie Inteligentna specjalizacja jest narzędziem programowania polityki innowacyjności, którego celem jest realizacja Strategii na rzecz

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 29 września 2014

Warszawa, 29 września 2014 Warszawa, 29 września 2014 KRAJOWY SYSTEM ZARZĄDZANIA ROZWOJEM STRATEGIE MAKROREGIONALNE STRATEGIA ROZWOJU SPOŁECZNO-GOSPODARCZEGO POLSKI WSCHODNIEJ DO ROKU 2020 przyjęta przez Radę Ministrów 11 lipca

Bardziej szczegółowo

Oś Priorytetowa 6 RYNEK PRACY Działanie 6.3 Samozatrudnienie i przedsiębiorczość Poddziałanie Samozatrudnienie i przedsiębiorczość

Oś Priorytetowa 6 RYNEK PRACY Działanie 6.3 Samozatrudnienie i przedsiębiorczość Poddziałanie Samozatrudnienie i przedsiębiorczość Załącznik nr 3 do Regulaminu Rekrutacji Sekcje PKD przyporządkowane do branż zidentyfikowanych jako branże o największym potencjale rozwojowym i/lub branż strategicznych dla regionu (w ramach smart specialisation).

Bardziej szczegółowo

Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju

Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju Marek Orszewski Dyrektor Wydziału Rozwoju Regionalnego UMWZ Europa 2020 Unia Europejska wyznaczyła wizję społecznej gospodarki

Bardziej szczegółowo

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki.

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Efektem pierwszego etapu prac na Programem Rozwoju Miasta Łomża było powstanie analizy SWOT i

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

W centrum Polski, w centrum Europy

W centrum Polski, w centrum Europy W centrum Polski, w centrum Europy -Sektory strategiczne, specjalizacje regionalne Łódź, 20 maj 2013 r. Atuty regionu - Nauka Kapitał naukowy: 7 publicznych wyższych uczelni: - Politechnika Łódzka - Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr II f do Sprawozdania okresowego z realizacji RPO WSL w I półroczu 2012 roku

Załącznik nr II f do Sprawozdania okresowego z realizacji RPO WSL w I półroczu 2012 roku Załącznik nr II f do Sprawozdania okresowego z realizacji RPO WSL w I półroczu 2012 roku Analiza wdrażania działań powierzonych IP2 RPO WSL w podziale na sekcje PKD Niniejsza analiza dotyczy charakterystyki

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja Regionalnej Strategii Innowacji Województwa Kujawsko- Pomorskiego

Aktualizacja Regionalnej Strategii Innowacji Województwa Kujawsko- Pomorskiego Aktualizacja Regionalnej Strategii Innowacji Województwa Kujawsko- Pomorskiego Projekt Regionalnej Strategii Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020 Spotkania konsultacyjne Proces

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Małopolska Inteligentne specjalizacje jako niezbędne elementy architektury gospodarczej. Szczecin, 1 marca 2013 r.

Małopolska Inteligentne specjalizacje jako niezbędne elementy architektury gospodarczej. Szczecin, 1 marca 2013 r. Małopolska Inteligentne specjalizacje jako niezbędne elementy architektury gospodarczej Szczecin, 1 marca 2013 r. Perspektywa technologiczna Kraków Małopolska 2020 Punkt wyjścia raport The Global Technology

Bardziej szczegółowo

Inteligentna specjalizacja Małopolski. dr Marcin Zawicki Katedra Gospodarki i Administracji Publicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Inteligentna specjalizacja Małopolski. dr Marcin Zawicki Katedra Gospodarki i Administracji Publicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Inteligentna specjalizacja Małopolski dr Marcin Zawicki Katedra Gospodarki i Administracji Publicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Inteligentna specjalizacja Powstanie i rozwój idei inteligentnej

Bardziej szczegółowo

ŻYWNOŚĆ I ŻYWIENIE W XXI WIEKU WIZJA ROZWOJU POLSKIEGO SEKTORA SPOŻYWCZEGO (FORESIGHT TECHNOLOGICZNY)

ŻYWNOŚĆ I ŻYWIENIE W XXI WIEKU WIZJA ROZWOJU POLSKIEGO SEKTORA SPOŻYWCZEGO (FORESIGHT TECHNOLOGICZNY) Konferencja Końcowa ŻYWNOŚĆ I ŻYWIENIE W XXI WIEKU WIZJA ROZWOJU POLSKIEGO SEKTORA SPOŻYWCZEGO (FORESIGHT TECHNOLOGICZNY) PROJEKT REALIZUJE KONSORCJUM: Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Skierniewicach

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE Janusz Szewczuk Katowice, Grudzień 2008 ROZWÓJ GOSPODARCZY MIAST Czym jest rozwój gospodarczy? Jak mierzyć rozwój gospodarczy? Stan gospodarki polskich miast

Bardziej szczegółowo

Współpraca Regionalnych Obserwatoriów Terytorialnych Województw Mazowieckiego i Łódzkiego w ramach badania:

Współpraca Regionalnych Obserwatoriów Terytorialnych Województw Mazowieckiego i Łódzkiego w ramach badania: Współpraca Regionalnych Obserwatoriów Terytorialnych Województw Mazowieckiego i Łódzkiego w ramach badania: Kształtowanie powiązań funkcjonalnych obszarów metropolitalnych Łodzi i Warszawy Biuro Planowania

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia POPYT NA PRACĘ W I PÓŁROCZU 2008 ROKU

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia POPYT NA PRACĘ W I PÓŁROCZU 2008 ROKU GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia MONITORING RYNKU PRACY POPYT NA PRACĘ W I PÓŁROCZU 2008 ROKU Uwagi ogólne Od 2007 roku badanie popytu na pracę ma charakter reprezentacyjny

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak, Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Ministerstwo Gospodarki , Płock

Jerzy Majchrzak, Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Ministerstwo Gospodarki , Płock Jerzy Majchrzak, Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Ministerstwo Gospodarki 10.03.2015, Płock 2 Kluczowe dokumenty w procesie identyfikacji KIS Strategia Innowacyjności i Efektywności Gospodarki

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK 1. SUBREGIONY A BRANŻA BADANYCH FIRM W %

ZAŁĄCZNIK 1. SUBREGIONY A BRANŻA BADANYCH FIRM W % 158 Analiza potrzeb innowacyjnnych przedsiębiorstw w województwie podlaskim ZAŁĄCZNIK 1. SUBREGIONY A BRANŻA BADANYCH FIRM W % Działy PKD 15 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 Centralny Nazwa branży Ogółem

Bardziej szczegółowo

Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego

Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego Michał Majcherek Agro Klaster Kujawy Stowarzyszenie Na Rzecz Innowacji i Rozwoju W dzisiejszych warunkach konkurencyjność

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008 Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO ElŜbieta Bieńkowska Minister Rozwoju Regionalnego Fundusze strukturalne jako instrument wsparcia rozwoju gospodarczego Opolszczyzny Opole,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 10 grudnia 2012 r. Justyna Gorzoch, Departament Innowacji i Przemysłu, Ministerstwo Gospodarki

Warszawa, 10 grudnia 2012 r. Justyna Gorzoch, Departament Innowacji i Przemysłu, Ministerstwo Gospodarki Warszawa, 10 grudnia 2012 r. Strategia inteligentnej specjalizacji poziom krajowy Justyna Gorzoch, Departament Innowacji i Przemysłu, Ministerstwo Gospodarki Założenia strategii inteligentnej specjalizacji

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE MOŻLIWOŚCI FINANSOWANIA PRZEDSIĘBIORSTW W OKRESIE PROGRAMOWANIA 2014 2020

WSPARCIE MOŻLIWOŚCI FINANSOWANIA PRZEDSIĘBIORSTW W OKRESIE PROGRAMOWANIA 2014 2020 WSPARCIE MOŻLIWOŚCI FINANSOWANIA PRZEDSIĘBIORSTW W OKRESIE PROGRAMOWANIA 2014 2020 Źródła wsparcia dla firm na lata 2014 2020 Zagadnienia krajowych i regionalnych inteligentnych specjalizacji Opracował:

Bardziej szczegółowo

Jednostka Koordynująca Wdrażanie RIS. Śląska Rada Innowacji - Komisja Ekspertów ds. Programu Wykonawczego Ustalenia strategiczne

Jednostka Koordynująca Wdrażanie RIS. Śląska Rada Innowacji - Komisja Ekspertów ds. Programu Wykonawczego Ustalenia strategiczne Jednostka Koordynująca Wdrażanie RIS Śląska Rada Innowacji - Komisja Ekspertów ds. Programu Wykonawczego 2009-2010 Ustalenia strategiczne Programu Wykonawczego 2009-2010 dla Regionalnej Strategii Innowacji

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy MONITORING RYNKU PRACY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy MONITORING RYNKU PRACY Materiały na konferencję prasową w dniu 21 grudnia 2012 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy MONITORING RYNKU PRACY POPYT NA PRACĘ W III KWARTALE 2012 ROKU PODSTAWOWE WYNIKI BADANIA III kwartał

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe branż w podregionach i regionie

Wyniki finansowe branż w podregionach i regionie Wyniki finansowe branż w podregionach i regionie Dr Elżbieta Wojnicka Uniwersytet Gdaoski/Instytut Gospodarki WSIiZ Przedsięwzięcie środków Unii Europejskiej współfinansowane w ramach ze środków Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 maja 2012 r. Tomasz Geodecki Piotr Kopyciński Łukasz Mamica Marcin Zawicki Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do

Bardziej szczegółowo

Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego

Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego Michał Majcherek Agro Klaster Kujawy Stowarzyszenie Na Rzecz Innowacji i Rozwoju WAŻNE DATY Listopad 2011 niektóre firmy

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Programowanie perspektywy finansowej w Wielkopolsce. Oś Priorytetowa I- Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka

Programowanie perspektywy finansowej w Wielkopolsce. Oś Priorytetowa I- Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka 1 Programowanie perspektywy finansowej 2014-2020 w Wielkopolsce Oś Priorytetowa I- Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka 2 Alokacja środków na WRPO 2014+ WRPO 2014+ 2 450,2 mln euro (EFRR 1 760,9 mln

Bardziej szczegółowo

1. Biosurowce i żywność dla świadomych konsumentów: A. Główne PKD

1. Biosurowce i żywność dla świadomych konsumentów: A. Główne PKD Wykaz branż zidentyfikowanych jako branże o największym potencjalne rozwojowym i/lub branż strategicznych dla danego regionu (w ramach smart specialisation) 1. Biosurowce i żywność dla świadomych konsumentów:

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność jako obszar polityki rozwoju Małopolski STRATEGIA MAŁOPOLSKA 2020

Innowacyjność jako obszar polityki rozwoju Małopolski STRATEGIA MAŁOPOLSKA 2020 Innowacyjność jako obszar polityki rozwoju Małopolski STRATEGIA MAŁOPOLSKA 2020 Konferencja Regionalna SMART+ Innowacje w małych i średnich przedsiębiorstwach oraz promocja badań i rozwoju technologicznego

Bardziej szczegółowo

Znaczenie projektów foresight i ich wpływ na innowacyjność MŚP na przykładzie Foresightu technologicznego przemysłu wydobywczego rud miedzi w Polsce

Znaczenie projektów foresight i ich wpływ na innowacyjność MŚP na przykładzie Foresightu technologicznego przemysłu wydobywczego rud miedzi w Polsce Znaczenie projektów foresight i ich wpływ na innowacyjność MŚP na przykładzie Foresightu technologicznego przemysłu wydobywczego rud miedzi w Polsce Andrzej Kosiór KGHM CUPRUM CBR, Wrocław Joanna Kulczycka

Bardziej szczegółowo

Podjęcia działalności gospodarczej z wykorzystaniem środków Funduszu Pracy wg PKD w 2008 r.

Podjęcia działalności gospodarczej z wykorzystaniem środków Funduszu Pracy wg PKD w 2008 r. Załącznik nr 1 Podjęcia działalności gospodarczej z wykorzystaniem środków Funduszu Pracy wg PKD w 2008 r. Sekcja PKD Oszacowanie ze statusem Wydatki Funduszu Pracy (w tys. zł) Sekcja A Rolnictwo, leśnictwo,

Bardziej szczegółowo

SEKTOR METALOWO-ODLEWNICZY W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM

SEKTOR METALOWO-ODLEWNICZY W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM Ankieta na potrzeby raportu pt.: Opracowanie analizy i rekomendacji dot. Rozwoju innowacyjnych gałęzi gospodarki regionu branży metalowo- odlewniczej SEKTOR METALOWO-ODLEWNICZY W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM

Bardziej szczegółowo

Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Śląskiego. Warszawa, 2 marca 2012r.

Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Śląskiego. Warszawa, 2 marca 2012r. Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Województwa Śląskiego Warszawa, 2 marca 2012r. 1. Inteligentna specjalizacja kraj czy region? 2. Inteligenta specjalizacja

Bardziej szczegółowo

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030 Warszawa, 1 marca 2012 Kierunki wspierania innowacyjności ci przedsiębiorstw. Wyniki projektu Insight 2030 Beata Lubos, Naczelnik Wydziału Polityki Innowacyjności, Departament Rozwoju Gospodarki, Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców 2011 Anna Tarnawa Kierownik Sekcji Badań i Analiz Departament Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców Warszawa, 22 listopada 2011 r. Działalność

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Inteligentne specjalizacje województwa mazowieckiego proces przedsiębiorczego odkrywania i koncentracja na priorytetowych kierunkach badań

Inteligentne specjalizacje województwa mazowieckiego proces przedsiębiorczego odkrywania i koncentracja na priorytetowych kierunkach badań Inteligentne specjalizacje województwa mazowieckiego proces przedsiębiorczego odkrywania i koncentracja na priorytetowych kierunkach badań Małgorzata Rudnicka Kierownik Wydziału Innowacyjności i Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Rejestracje w KRS w 2012 roku, pobiliśmy rekord rejestracji!

Rejestracje w KRS w 2012 roku, pobiliśmy rekord rejestracji! Rejestracje w KRS w 2012 roku, pobiliśmy rekord rejestracji! W 2012 roku zarejestrowano w KRS 31 377 podmiotów. Jest to wzrost o 26% w stosunku do analogicznego okresu w 2011 roku i wzrost o 35% w stosunku

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata 2011-2020 Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego.

Bardziej szczegółowo

Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji

Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji 2010 Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji Paweł Czyż Warszawa, maj 2010 WPROWADZENIE Ewolucja teorii wzrostu gospodarczego i podejścia do innowacji Od podejścia neoklasycznego

Bardziej szczegółowo

Podkarpackie inteligentne specjalizacje

Podkarpackie inteligentne specjalizacje Podkarpackie inteligentne specjalizacje jako istotny czynnik wzmacniania konkurencyjności regionu. Leszek Woźniak EUROPA 2020 rozwój inteligentny, a więc rozwój gospodarki bazującej na wiedzy i innowacjach

Bardziej szczegółowo

Wydatkowanie czy rozwój

Wydatkowanie czy rozwój Wydatkowanie czy rozwój priorytety Polityki Spójności 2014-2020 i nowego RPO Województwa Łódzkiego Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Łódź, 27 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW

ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW Szanowni Państwo Urząd Gminy rozpoczął prace nad przygotowaniem Strategii Rozwoju. istotnym elementem, niezbędnym dla stworzenia strategii jest poznanie opinii

Bardziej szczegółowo

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r.

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Innowacje i Inteligentny Rozwój Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Wsparcie innowacyjności w latach 2014-2020 W perspektywie 2014-2020 wsparcie

Bardziej szczegółowo

Regionalny E-KO-SYSTEM Innowacji Województwa Śląskiego

Regionalny E-KO-SYSTEM Innowacji Województwa Śląskiego Regionalny E-KO-SYSTEM Innowacji Województwa Śląskiego Konferencja Regionalny Ekosystem Innowacji Wspólny rynek dla biznesu i nauki Chorzów, 10 października 2012 r. RSI komunikuje politykę innowacyjną

Bardziej szczegółowo

ODPADY NIEORGANICZNE PRZEMYSŁU CHEMICZNEGO FORESIGHT TECHNOLOGICZNY Konferencja Końcowa REKOMENDACJE

ODPADY NIEORGANICZNE PRZEMYSŁU CHEMICZNEGO FORESIGHT TECHNOLOGICZNY Konferencja Końcowa REKOMENDACJE Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Projekt WND-POIG 01.01.01-00-009/09 ODPADY NIEORGANICZNE PRZEMYSŁU

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Borodako. Grupa Wsparcia przy Komitecie Sterującym Narodowego Programu Foresight Polska 2020. Warszawa, 13 listopada 2007 r.

Krzysztof Borodako. Grupa Wsparcia przy Komitecie Sterującym Narodowego Programu Foresight Polska 2020. Warszawa, 13 listopada 2007 r. Grupa Wsparcia przy Komitecie Sterującym Narodowego Programu Foresight Polska 2020 Warszawa, 13 listopada 2007 r. Plan prezentacji 1. Prezentowane projekty 2. Partnerzy wiodący 3. Partnerzy projektów 4.

Bardziej szczegółowo

Znaczenie klastrow dla innowacyjności gospodarki w Polsce

Znaczenie klastrow dla innowacyjności gospodarki w Polsce Znaczenie klastrow dla innowacyjności gospodarki w Polsce Arkadiusz Michał Kowalski 4. OFICYNA WYDAWNICZA SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA W WARSZAWIE OFONAWTDAWN^ WARSZAWA 2013 SPIS TREŚCI wstęp : 9 1. Przedmiot,

Bardziej szczegółowo

Dotacje europejskie dla firm w perspektywie 2014-2020. DARIUSZ RUTKOWSKI Forest Consulting Center Sp. z o.o. Leśne Centrum Kształcenia Ustawicznego

Dotacje europejskie dla firm w perspektywie 2014-2020. DARIUSZ RUTKOWSKI Forest Consulting Center Sp. z o.o. Leśne Centrum Kształcenia Ustawicznego Dotacje europejskie dla firm w perspektywie 2014-2020 DARIUSZ RUTKOWSKI Forest Consulting Center Sp. z o.o. Leśne Centrum Kształcenia Ustawicznego Rogów, 2 września 2015 Tematyka Realne możliwości Jak

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka

WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA 2014-2020 Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka Alokacja środków na WRPO 2014+ WRPO 2014+ 2 450,2 mln euro (EFRR 1 760,9 mln euro;

Bardziej szczegółowo

COFACE CONTACT ROZBUDUJ BAZĘ WIARYGODNYCH KONTAKTÓW, KTÓRE POPRAWIĄ TWOJE WYNIKI FINANSOWE

COFACE CONTACT ROZBUDUJ BAZĘ WIARYGODNYCH KONTAKTÓW, KTÓRE POPRAWIĄ TWOJE WYNIKI FINANSOWE COFACE CONTACT ROZBUDUJ BAZĘ WIARYGODNYCH KONTAKTÓW, KTÓRE POPRAWIĄ TWOJE WYNIKI FINANSOWE Coface Contact to unikalna aplikacja umożliwiająca pobranie informacji na temat firm polskich bezpośrednio z serwisu

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 18 marca 2015 r. Poz. 379 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 12 marca 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie różnicowania

Bardziej szczegółowo

Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym

Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym Szczepan Figiel, Justyna Kufel Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Warszawa, 5 grudnia, 2014. Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Przemysłu Urząd Statystyczny w Szczecinie. Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w latach 2006-2008

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Przemysłu Urząd Statystyczny w Szczecinie. Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w latach 2006-2008 Materiał na konferencję prasową w dniu 23 września 2009r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Przemysłu Urząd Statystyczny w Szczecinie Notatka Informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Działalność innowacyjna przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Kapitał zagraniczny w przemyśle Polski

Kapitał zagraniczny w przemyśle Polski Bolesław Domański Kapitał zagraniczny w przemyśle Polski Prawidłowości rozmieszczenia, uwarunkowania i skutki Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego Kraków 2001 Spis

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja Regionalnej Strategii Innowacji dla Mazowsza wraz z inteligentną specjalizacją regionu. Warszawa, 26 listopada 2013 r.

Aktualizacja Regionalnej Strategii Innowacji dla Mazowsza wraz z inteligentną specjalizacją regionu. Warszawa, 26 listopada 2013 r. Aktualizacja Regionalnej Strategii Innowacji dla Mazowsza wraz z inteligentną specjalizacją regionu 1 Regionalna Strategia Innowacji dla Mazowsza (RSI) horyzontalny dokument strategiczny, uszczegółowienie

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE

URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE Opracowania sygnalne Szczecin, styczeń 2010 r. DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW W LATACH 2006-2008 W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM Wyniki badania działalności innowacyjnej

Bardziej szczegółowo

OŚ PRIORYTETOWA I RPO WO INNOWACJE W GOSPODARCE - KRYTERIA SZCZEGÓŁOWE -

OŚ PRIORYTETOWA I RPO WO INNOWACJE W GOSPODARCE - KRYTERIA SZCZEGÓŁOWE - OŚ PRIORYTETOWA I RPO WO 2014-2020 INNOWACJE W GOSPODARCE - KRYTERIA SZCZEGÓŁOWE - Oś priorytetowa I INNOWACJE W GOSPODARCE Działanie 1.2 Infrastruktura B+R Zgodność projektu z Umową Partnerstwa tj.: 1.

Bardziej szczegółowo

R1. W jakim przedziale zatrudnienia znajduje się Pana(i) firma? 10-49 osób... 50-249 osób...

R1. W jakim przedziale zatrudnienia znajduje się Pana(i) firma? 10-49 osób... 50-249 osób... Zapraszamy Państwa do wzięcia udziału w badaniu dotyczącym rynku pracy małych i średnich przedsiębiorstw na Dolnym Śląsku. Naszym zamierzeniem jest poznanie Państwa opinii na temat koncepcji społecznej

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. na lata 2014-2020. Kraków, 15 czerwca 2015 r.

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. na lata 2014-2020. Kraków, 15 czerwca 2015 r. Kraków, 15 czerwca 2015 r. Tomasz Sokół Zastępca Dyrektora Małopolskiego Centrum Przedsiębiorczości Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego 1 na lata 2014-2020 2 Środki na wsparcie przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej

Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej 1 Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej Seminarium naukowe Instytut Przedsiębiorstwa Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie Warszawa, 11 marca 2014r. Atrakcyjne miejsce dla 2 obecnych i przyszłych

Bardziej szczegółowo

Szanse rozwoju gospodarczego Województwa Świętokrzyskiego w perspektywie realizacji RPOWŚ na lata Kielce, kwiecień 2008 r.

Szanse rozwoju gospodarczego Województwa Świętokrzyskiego w perspektywie realizacji RPOWŚ na lata Kielce, kwiecień 2008 r. Szanse rozwoju gospodarczego Województwa Świętokrzyskiego w perspektywie realizacji RPOWŚ na lata 2007-2013 Kielce, kwiecień 2008 r. Problemy ograniczające rozwój Województwa Świętokrzyskiego Problemy

Bardziej szczegółowo

Regionalne Centrum Transferu Innowacji Logistycznych. Piotr Nowak 28.04.2008, Poznań

Regionalne Centrum Transferu Innowacji Logistycznych. Piotr Nowak 28.04.2008, Poznań Regionalne Centrum Transferu Innowacji Logistycznych Piotr Nowak 28.04.2008, Poznań DZIAŁALNOŚĆ INSTYTUTU Misja: Rozwijamy, promujemy i wdraŝamy w gospodarce innowacyjne rozwiązania w zakresie logistyki

Bardziej szczegółowo

KROSNO. Jeden z najważniejszych i najlepiej rozwijających się ośrodków gospodarczych w południowo wschodniej Polsce, w województwie podkarpackim.

KROSNO. Jeden z najważniejszych i najlepiej rozwijających się ośrodków gospodarczych w południowo wschodniej Polsce, w województwie podkarpackim. 1 KROSNO Jeden z najważniejszych i najlepiej rozwijających się ośrodków gospodarczych w południowo wschodniej Polsce, w województwie podkarpackim. Największe atuty: kapitał ludzki dostępność wykwalifikowanych

Bardziej szczegółowo

Centralny Ośrodek Informacji Gospodarczej Sp. z o.o. tel.: (+4822)

Centralny Ośrodek Informacji Gospodarczej Sp. z o.o. tel.: (+4822) Inwestorzy zagraniczni w 2016 r. W 2016 r. wśród nowo rejestrowanych firm w KRS działalność rozpoczęły 7122 spółki z udziałem kapitału zagranicznego. Jest to najlepszy wynik w historii i wzrost o 6,2 %

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości DEFINICJE KLASTRA: Klastry to geograficzne skupiska wzajemnie powiązanych firm, wyspecjalizowanych dostawców, jednostek świadczących

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG)

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG) Priorytet 1 - Badania i rozwój nowoczesnych technologii Działanie1.1. Wsparcie badań naukowych dla budowy gospodarki opartej na wiedzy Identyfikacja kierunków prac B+R mających na celu zdynamizowanie rozwoju

Bardziej szczegółowo

Narzędzia wsparcia na badania i rozwój w branży kosmetycznej w ramach RPO WŁ

Narzędzia wsparcia na badania i rozwój w branży kosmetycznej w ramach RPO WŁ Eksportuj Kosmetyki do Wielkiej Brytanii Warszawa, 28 września 2016 r. NOWE PERSPEKTYWY RPO WŁ NA LATA 2014-2020 4. miejsce w kraju 2 RPO WŁ NA LATA 2014-2020 działalność badawczo-rozwojowa wsparcie dla

Bardziej szczegółowo

Polityka wspierania klastrów w województwie pomorskim Karolina N. Lipińska, Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego

Polityka wspierania klastrów w województwie pomorskim Karolina N. Lipińska, Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego Polityka wspierania klastrów w województwie pomorskim Karolina N. Lipińska, Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego Seminarium dotyczące wyboru klastrów kluczowych krajowych Warszawa, 5 czerwca 2014

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

REGIONALNE ŚRODKI NA WSPIERANIE DZIAŁÓW R&D. Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych

REGIONALNE ŚRODKI NA WSPIERANIE DZIAŁÓW R&D. Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych REGIONALNE ŚRODKI NA WSPIERANIE DZIAŁÓW R&D Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych Jaka jest Rola MJWPU? Wprowadzanie w świat finansowania innowacji na Mazowszu

Bardziej szczegółowo

Budowa systemu monitoringu i podstaw ewaluacji wdrażania Regionalnej Strategii Innowacji dla Mazowsza

Budowa systemu monitoringu i podstaw ewaluacji wdrażania Regionalnej Strategii Innowacji dla Mazowsza Strona główna Działania PROJEKTY ZAKOŃCZONE Budowa systemu monitoringu i podstaw ewaluacji wdrażania Regionalnej Strategii Innowacji dla Mazowsza Budowa systemu monitoringu i podstaw ewaluacji wdrażania

Bardziej szczegółowo

Projekt MAŁOPOLSKA 2015 -przygotowania do Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata 2007-2013

Projekt MAŁOPOLSKA 2015 -przygotowania do Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata 2007-2013 Projekt MAŁOPOLSKA 2015 -przygotowania do Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata 2007-2013 Bożena PIETRAS-GOC Koordynator projektu Kancelaria Zarządu Województwa Małopolskiego Kontekst projektu

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Wydział Inżynierii Produkcji i Energetyki

Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Wydział Inżynierii Produkcji i Energetyki Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Wydział Inżynierii Produkcji i Energetyki Efekty dla programu : Kierunek: Zarządzanie i inżynieria produkcji Specjalności: Inżynieria produkcji surowcowej, Infrastruktura

Bardziej szczegółowo

w mld USD MOFCOM UNCTAD SAFE Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych MOFCOM, UNCTAD i SAFE.

w mld USD MOFCOM UNCTAD SAFE Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych MOFCOM, UNCTAD i SAFE. A. BEZPOŚREDNI 1. Poprzez działalność produkcyjną lub usługową import technologii ze spółki macierzystej i wykorzystywanie jej w procesie produkcyjnym prowadzenie działalności w branżach wysokiej techniki

Bardziej szczegółowo

Nowe firmy z kapitałem zagranicznym zarejestrowane w 2012 r. zainwestowały w postaci kapitałów zakładowych 588 mln. złotych

Nowe firmy z kapitałem zagranicznym zarejestrowane w 2012 r. zainwestowały w postaci kapitałów zakładowych 588 mln. złotych NOWI INWESTORZY ZAGRANICZNI W POLSCE W 2012 ROKU W pierwszych trzech kwartałach 2012 roku zarejestrowano w KRS 2578 firm z udziałem kapitału zagranicznego. Jest to spadek o 6% w stosunku do analogicznego

Bardziej szczegółowo

Klastry- podstawy teoretyczne

Klastry- podstawy teoretyczne Klastry- podstawy teoretyczne Dr inż. Anna Szerenos Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego, Program Innet Plan prezentacji Koncepcja klastra

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014 r. Cele PO IR Wspieranie innowacyjności

Bardziej szczegółowo

ROMAN FEDAK Urząd Statystyczny w Zielonej Górze STATYSTYCZNY OBRAZ REGIONU I POGRANICZA POLSKO - NIEMIECKIEGO

ROMAN FEDAK Urząd Statystyczny w Zielonej Górze STATYSTYCZNY OBRAZ REGIONU I POGRANICZA POLSKO - NIEMIECKIEGO ROMAN FEDAK Urząd Statystyczny w Zielonej Górze STATYSTYCZNY OBRAZ REGIONU I POGRANICZA POLSKO - NIEMIECKIEGO KONFERENCJA: Lubuskie Forum Gospodarcze Łagów 24-25 września 2010 r. Opracowanie: Lubuski Ośrodek

Bardziej szczegółowo

Strategia Zintegrowanego Rozwoju Łodzi 2020+

Strategia Zintegrowanego Rozwoju Łodzi 2020+ Strategia Zintegrowanego Rozwoju Łodzi 2020+ Strategia Zintegrowanego rozwoju Łodzi 2020+ będzie: odpowiedzią na długookresowe wyzwania rozwojowe, narzędziem planowania działań i inwestycji miejskich,

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Cel główny WRPO 2014+ POPRAWA KONKURENCYJNOŚCI I SPÓJNOŚCI WOJEWÓDZTWA Alokacja

Bardziej szczegółowo

LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA

LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA Pole C Gospodarstwo, kapitał, kreatywność, technologie LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA przygotowana przez Warszawa, 25 lipca 2005 r. Wstęp Niniejszy dokument prezentuje listę wskaźników ogólnych

Bardziej szczegółowo

światowej na podstawie mapy podaje cechy podziału wyjaśnia wpływ ustroju politycznego na rozwój administracyjnego Polski

światowej na podstawie mapy podaje cechy podziału wyjaśnia wpływ ustroju politycznego na rozwój administracyjnego Polski Temat (rozumiany jako lekcja w podręczniku) 1. System władzy i podział administracyjny kraju 2. Zmiany liczby ludności Polski 3. Rozmieszczenie ludności Dział: ZAGADNIENIA LUDNOŚCIOWE Wymagania edukacyjne

Bardziej szczegółowo

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw prof. dr hab. Krystyna Poznańska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Katedra Zarządzania Innowacjami Poziom innowacyjności Polski na tle UE W raporcie

Bardziej szczegółowo

Wartości opałowe (WO) i wskaźniki emisji CO 2 (WE) w roku 2006 do raportowania w ramach Wspólnotowego Systemu Handlu Uprawnieniami do Emisji za rok

Wartości opałowe (WO) i wskaźniki emisji CO 2 (WE) w roku 2006 do raportowania w ramach Wspólnotowego Systemu Handlu Uprawnieniami do Emisji za rok Wartości opałowe (WO) i wskaźniki emisji CO 2 (WE) w roku 2006 do raportowania w ramach Wspólnotowego Systemu Handlu Uprawnieniami do Emisji za rok 2009 Prezentowane tabele zawierają dane na temat wartości

Bardziej szczegółowo

Badanie strategicznych strategicznych branż bran w M a Małopolsce branże IT i B&R Krakó ków, 1 8 gru n a 2008 r.

Badanie strategicznych strategicznych branż bran w M a Małopolsce branże IT i B&R Krakó ków, 1 8 gru n a 2008 r. wmałopolsce branże IT i B&R Kraków, 18 grudnia 2008 r. CEL BADANIA: uzyskanie informacji na temat sytuacji przedsiębiorstw oraz na temat zapotrzebowania na kadry wśród podmiotów gospodarczych działających

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU ul. Wojska Polskiego 27/29, 60 624 Poznań Opracowania sygnalne Data opracowania: luty 2015 Kontakt: e mail: SekretariatUSPOZ@stat.gov.pl tel. 61 27 98 200, fax 61 27 98 100

Bardziej szczegółowo