Analiza potencjału rozwoju sektora drzewno-meblarskiego w powiecie bytowskim

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Analiza potencjału rozwoju sektora drzewno-meblarskiego w powiecie bytowskim"

Transkrypt

1 Analiza potencjału rozwoju sektora drzewno-meblarskiego w powiecie bytowskim OPRACOWANIE ZREALIZOWANE W RAMACH PROJEKTU STRATEGIA I KWALIFIKACJE NASZE NARZĘDZIA NA ZMIANY W GOSPODARCE WSPÓŁFINANSOWANEGO ZE ŚRODKOW UNII EUROPEJSKIEJ W RAMACH EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO PRIORYTETU VIII REGIONALNE KADRY GOSPODARKI, PODDZIAŁANIE WSPARCIE PROCESÓW ADAPTACYJNYCH I MODERNIZACYJNYCH W REGIONIE PROGRAMU OPERACYJNEGO KAPITAL LUDZKI Sierpień 2011, Gdańsk

2 Zamawiający: POWIAT BYTOWSKI Wykonawca: EU-Consult Sp. z o.o. ul. Wały Piastowskie Gdańsk tel faks

3 Zawartość Wstęp... 4 Charakterystyka sektora drzewno-meblarskiego... 5 Analiza rynku drzewno-meblarskiego na świecie... 7 Diagnoza stanu sektora drzewno-meblarskiego w Polsce Analiza sektora drzewno-meblarskiego w województwie pomorskim Diagnoza stanu sektora drzewno-meblarskiego w powiecie bytowskim Powiat bytowski jako rynek sektora drzewno-meblarskiego Podmioty gospodarcze w powiatowym sektorze drzewno-meblarskim Instytucje otoczenia biznesu działające na rzecz sektora drzewno-meblarskiego Jednostki edukacyjne i naukowo-badawcze kształcące na rzecz sektora drzewnomeblarskiego Analiza sektora drzewno-meblarskiego w powiecie bytowskim przy wykorzystaniu badań pierwotnych Główne problemy i bariery rozwojowe badanych przedsiębiorstw Analiza SWOT Analiza wpływu zmian zachodzących w branży drzewno-meblarskiej w powiecie bytowskim i jego rynku pracy Trendy rozwojowe na rynku światowym w branży drzewno-meblarskiej jako czynnik determinujący zmiany w powiecie bytowskim Wykorzystane źródła Spis rysunków

4 Wstęp Niniejsza analiza jest elementem realizacji projektu pt. Strategia i kwalifikacje - nasze narzędzia na zmiany w gospodarce współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Priorytetu VIII Regionalne Kadry Gospodarki, Poddziałania Wsparcie procesów adaptacyjnych i modernizacyjnych w regionie Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Przedmiotowy dokument dotyczy kompleksowej analizy sektora drzewno-meblarskiego, który jest jedną z czterech wiodących branż w powiecie bytowskim. W związku z założeniami projektu niniejsza analiza opisuje sytuację branży drzewnomeblarskiej w perspektywie światowej, polskiej, województwa pomorskiego oraz powiatu bytowskiego. W ramach opracowania, Wykonawca wykorzystał zarówno dane wtórne (w tym m.in. dane statystyczne GUS, publikacje, periodyki), jak i dane pierwotne uzyskane za pomocą przeprowadzonych na potrzeby niniejszej analizy branżowej indywidualnych wywiadów pogłębionych z przedsiębiorcami oraz instytucjami otoczenia biznesu, samorządowymi i instytucjami edukacyjnymi. 4

5 Charakterystyka sektora drzewno-meblarskiego Według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) sektor drzewno-meblowy klasyfikuje się jako: dział 02 Leśnictwo i pozyskiwanie drewna, dział 16 Produkcja wyrobów z drewna oraz korka, w wyłączeniem mebli; produkcja wyrobów ze słomy i materiałów używanych do wyplatania, dział 31 Produkcja mebli. oraz ewentualnie dział 17 Produkcja papieru i wyrobów z papieru. Branżę drzewno-meblarską podzielić można na kilka zasadniczych sektorów. Należą do nich: surowiec drzewny 1, przemysł tartaczny, przemysł płyt drewnopochodnych, produkcja opakowań, produkcja stolarki drzewnej, produkcja mebli. Zależności te w sposób graficzny przedstawia poniższy rysunek (schemat 1). 1 Surowiec drzewny wykorzystywany jest głównie w przemyśle tartacznym oraz przemyśle płyt drewnopodobnych. 5

6 Schemat 1. Podział przemysłu drzewnego Źródło: Opracowanie własne na podstawie Strategia dla przemysłu drzewnego do 2006 roku, Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, Warszawa Należy zwrócić uwagę, że przemysł tartaczny zajmuje się pozyskiwaniem wielkowymiarowego surowca drzewnego, który stanowi jeden z najcenniejszych surowców w całym przemyśle drzewnym. Innymi gałęziami przemysłu drzewnego, na które należy zwrócić uwagę są meblarstwo i wyroby stolarskie. Stanowią one bowiem najważniejszą pozycję w całym przemyśle drzewnym, gdyż produkcja mebli dominuje pod względem udziału w produkcji sprzedanej i wynosi aż 57% w skali całego sektora, a to oznacza że jest to gałąź, która przynosić może duże obroty dla przedsiębiorców. Pozostałe miejsca zajmują przemysły: płyt drewnopochodnych, stolarki budowlanej, tartaczny, opakowań oraz pozostałe 2. Należy pamiętać także, że wśród przemysłu drzewnego wyróżnić można również opakowania drewniane, wśród których najpopularniejszym wyrobem są skrzynki. 2 Strategia dla przemysłu drzewnego do 2006 roku, Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, Warszawa 2003, data pobrania:

7 Analiza rynku drzewno-meblarskiego na świecie W analizie sekcji drzewno-meblarskiej w skali światowej należy zaznaczyć, iż grupę krajów o najbardziej rozwiniętym przemyśle drzewno-papierniczym, wykorzystującym własne zasoby drewna, tworzą takie kraje jak: USA, Kanada, Niemcy, Chiny, Finlandia, Szwecja, Rosja, Brazylia. Większość wyżej wymienionych krajów przoduje również w rankingu światowych producentów mebli. Został on przedstawiony w tabeli 1. Największy udział w światowej produkcji mebli mają Chiny. Drugie miejsce w tym zestawieniu zajmują Stany Zjednoczone, jednak poziom ich wartości sprzedanej mebli jest niemalże o połowę niższy niż lidera. Pierwszą trójkę zamykają Włochy. Tabela 1. Produkcja mebli na świcie w 2008 roku (w mln ) Państwo Wartość produkcji Chiny 50,241 USA 31,401 Włochy 15,929 Niemcy 14,073 Francja 6,278 Japonia 6,606 Kanada 6,101 Wielka Brytania 6,091 Polska 6,056 Źródło: Opracowanie na podstawie danych Competitiveness of the UK furniture manufacturing industry 2010, FIRA, data pobrania: Należy zwrócić uwagę na wysoką pozycję Polski w tym zestawieniu. Zajmuje ona dziesiąte miejsce. Wyprzedziła takie kraje, jak np. Meksyk, Brazylia czy Australia. Niestety w 7

8 zestawieniu z pierwszą trójką (USA, Chiny, Włochy) Polska osiąga zdecydowanie niższy poziom produkcji. Chiny są również liderem pod względem światowego eksportu mebli. Na kolejnych miejscach znalazły się Włochy i Niemcy. Głównych eksporterów mebli na świecie przedstawia tabela 2. Tabela 2. Wartość eksportu mebli w 2008 roku (mln ) Państwo Wartość eksportu Chiny 14,593 Włochy 7,210 Niemcy 6,086 Polska 4,334 Źródło: Opracowanie na podstawie danych Competitiveness of the UK furniture manufacturing industry 2010, FIRA, data pobrania: Wartym zauważenia jest fakt, że Polska znalazła się w tym zestawieniu na wysokim czwartym miejscu. Wartość eksportu rodzimych mebli w 2008 roku wyniosła ponad 4 mln 3, co daje Polsce 4 pozycję, tuż za Niemcami. Czwarte miejsce niewątpliwie bardzo dobrze rokuje na przyszłość. Oznacza to bowiem, że polskie meble są cenionym za granicą produktem. Taka tendencja pozwala na relatywnie łatwiejsze i szybsze wejście polskim przedsiębiorcom z branży meblarskiej na nowe rynki zbytu. Niemal połowa ocenianej na 160 mld euro światowej produkcji mebli pochodzi z krajów członkowskich Unii Europejskiej. Fakt ten najlepiej wyznacza miejsce unijnego przemysłu meblarskiego w wymianie międzynarodowej. Jedną z charakterystycznych cech tego sektora jest znaczący udział eksportu w produkcji. Ocenia się, że ponad 15% wytwarzanych mebli w Unii przeznacza się na eksport poza jej obszar 4. Tak wysoki udział eksportu sprawia, że sytuacja unijnego przemysłu meblarskiego 3 Competitiveness of the UK furniture manufacturing industry 2010, FIRA, data pobrania: Por. data pobrania:

9 jest szczególnie podatna na stan koniunktury w gospodarce światowej. Trwające w ostatnich kilkunastu miesiącach osłabienie koniunktury na głównych rynkach zbytu spowodowało znaczący spadek sprzedaży. Sektor meblarski zalicza się w krajach Unii Europejskiej do grupy największych i najważniejszych gałęzi przemysłu. Jego udział w ogólnej produkcji przemysłu przetwórczego waha się w granicach 2-4% (zależnie od kraju). Tworzy on do 2% PKB i ma około 2% udział w ogólnym zatrudnieniu. Na obszarze UE funkcjonuje 8,5 tysięcy firm meblarskich zatrudniających średnio ponad 20 osób. Pracuje w nich łącznie 500 tysięcy pracowników, z czego blisko 70% przypada na dwa kraje: Niemcy i Włochy. Natomiast liczbę wszystkich przedsiębiorstw meblarskich ocenia się na 80 tysięcy. Zatrudnienie w nich wynosi około 300 tysięcy osób 5. Przemysł meblarski w Europie jest stosunkowo silnie skoncentrowany geograficznie. Dla przykładu w Niemczech firmy tej branży najczęściej występują w trzech landach: Północnej Nadrenii-Westfalii, Bawarii i Badenii-Wirtembergii. We Włoszech blisko 70 przedsiębiorstw meblarskich usytuowanych jest w północnej części kraju: w Lombardii i regionie Pesaro 6. We Francji zlokalizowane są one głównie na zachodzie kraju: w Wandei i Bretanii, a także w Ilede France oraz Normandii. W Belgii centrum meblarskim jest z kolei zachodnia część regionu flamandzkiego. Zdecydowana większość firm meblarskich z krajów Unii Europejskiej to przedsiębiorstwa rodzinne. Tylko nieliczne z nich (głównie firmy brytyjskie) notowane są na giełdach 7. Liderami w europejskim sektorze meblarskim są Niemcy, Włochy, Francja, Wielka Brytania i Hiszpania. Wartość eksportu w ostatnich latach oscylowała wokół 8-9 mld euro w Niemczech i Włoszech (wykres 1). Należy mieć jednak na uwadze, że na tę wartość miał wpływ w dużej mierze kryzys finansowy (znaczny spadek eksportu w roku 2009). Cechą charakterystyczną meblarstwa w tej części świata jest stosunkowo wysokie zużycie surowców i materiałów drzewnych, a producenci wyróżniają się wysoką specjalizacją oraz zaawansowanym poziomem technologicznym produkcji. W zachodnioeuropejskich fabrykach 5 Ibidem. 6 Ibidem. 7 Ibidem. 9

10 mebli odbywa się najczęściej już tylko montaż półproduktów i półfabrykatów. Częstą praktyką jest korzystanie z usług podwykonawców. Wpływa to na wydajność pracy w zachodnioeuropejskich zakładach produkcyjnych. Wskaźnik wielkości produkcji na 1 zatrudnionego w krajach zachodniej Europy jest 3 razy wyższy niż w Polsce 8. Wykres 1. Najwięksi eksporterzy mebli w Europie (wartość eksportu w mld EUR) Źródło:www.rp.pl, data pobrania: Sytuacja branży meblarskiej w Unii Europejskiej jako całości pogarsza się z roku na rok. Od 2001 roku w krajach Unii obserwowany jest spadek produkcji oraz zatrudnienia, a równocześnie wzrost importu mebli. Akcesja Polski, jako branżowego potentata wśród nowych państw członkowskich, nie zmieniła znacząco ogólnej sytuacji meblarstwa w Unii 9. 8 Strategia rozwoju Zachodniopomorskiego Klastra Drzewno-Meblarskiego, Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową, Gdańsk 2007, s25. 9 Ibidem. 10

11 Diagnoza stanu sektora drzewno-meblarskiego w Polsce Jak już wcześniej zaznaczono, branża drzewno-meblarska charakteryzuje się relatywnie dużą aktywnością eksportową, znacznie przewyższająca średnią dla produkcji przemysłowej ogółem. Wartość eksportu polskich mebli w 2010 roku wyniosła ,3 mln zł. Wyniki eksportu oraz miejsce Polski w klasyfikacji głównych eksporterów mebli wyraźnie więc świadczą o dostosowaniu polskich mebli do wysokich standardów jakościowych, wymogów technicznych obowiązujących na świecie oraz możliwościach konkurowania producentów na rynku międzynarodowym. Ponadto, eksport mebli w Polsce znacznie przewyższa import (w 2010 r. ponad sześciokrotnie). Bilans w handlu zagranicznym meblami jest więc dodatni i wyniósł w 2010 r. około 18,6 mld zł. Pozyskiwany w Polsce surowiec drzewny do niedawna zaspokajał w większości zapotrzebowanie głównych grup jego nabywców. Dynamiczny wzrost produkcji przemysłu drzewnego oraz tendencja do rozwijania możliwości produkcyjnych spowodowały w ostatnich latach niedobór surowca. Wysoki koszt litego drewna powoduje, że blisko 80% mebli jest w Polsce produkowana z płyt drewnopochodnych, głównie wiórowych. Ze względu na niską opłacalność transportu surowca na duże odległości, importem drewna do Polski zajmują się głównie przygraniczne zakłady. Wielkość importu to około 1,5 mln m 3 rocznie, (czyli około 5% ilości dostarczanej na rynek przez Lasy Państwowe). Dla celów przemysłowych największe znaczenie ma grubizna, która dzieli się na drewno wielkowymiarowe (tartaczne używane w przemyśle meblarskim) oraz średniowymiarowe (papierówki, opał). Gatunki iglaste stanowią 74% pozyskiwanej grubizny w Polsce. Głównymi odbiorcami drewna są przemysł celulozowo papierniczy (około 45% rocznej sprzedaży Lasów Państwowych), tartaczny oraz materiałów drewnopochodnych. Dalszymi odbiorcami są producenci mebli, stolarki budowlanej oraz przemysł energetyczny 10. Polski sektor meblarski od lat 90. ubiegłego stulecia był uważany za jedną z głównych gałęzi gospodarki i eksportu. W 2005 r. brał on znaczący udział (2%) w tworzeniu PKB, globalnej wartości produkcji oraz łącznego zatrudnienia. Od tego czasu ranga gospodarcza meblarstwa 10 Gazeta Przemysłu Drzewnego, luty

12 w Polsce nieco zmalała, do 1,6% w 2010 r., jednakże nadal jest on znacząco większy niż średnia unijna. Udział przemysłu meblarskiego w wytwarzaniu PKB jest w Polsce ponad dwukrotnie wyższy niż w Unii Europejskiej. W poniższej tabeli przedstawiono porównaniu udziału sektora drzewnego i meblarskiego w PKB Unii Europejskiej i Polski. Z danych tych wynika, że znaczenie przemysłu drzewnego jest mniejsze niż produkcji mebli, jednakże warto pamiętać, że produkty sektora drzewnego mają z reguły niższą wartość dodaną, a tym samym nie mają aż tak dużego wpływu na wartość produkcji całej branży. Tabela 3. Porównanie udziału przemysłu drzewnego i meblarskiego w wytwarzaniu PKB w Polsce i w Unii Europejskiej w 2010 r. UE 27 Polska PKB (mln EUR) , ,7 Produkcja przemysłu drzewnego (dział 16 PKD) w mld EUR Udział przemysłu drzewnego (dział 16 PKD) w PKB (w %) Produkcja przemysłu meblarskiego (dział 31 PKD) w mld EUR Udział przemysłu meblarskiego (dział 31 PKD) w PKB (w %) , ,6 0,66 1, , ,6 0,60 1,31 Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Eurostat, data pobrania: Sektor drzewno-meblarski bierze znaczny udział w tworzeniu gospodarki narodowej Polski. W latach wartość produkcji sprzedanej przemysłu meblarskiego w Polsce systematycznie wzrastała. Jedynym wyjątkiem jest 2009 rok, kiedy to w wyniku światowego kryzysu gospodarczego, wartość ta uległa niewielkiemu spadkowi. Przedstawia to poniższa tabela. 12

13 Tabela 4. Wartość produkcji sprzedanej przemysłu meblarskiego w latach (mld zł) w Polsce ,608 23,225 24,777 25,676 25,247 23,576 Źródło: Opracowanie wg Polskie Meble Outlook 2011, Ogólnopolska Izba Gospodarcza Mebli, data pobrania: : Biorąc pod uwagę dłuższą perspektywę czasową, w ciągu 12 lat odnotowano przyrost wartości produkcji sprzedanej mebli o około 12 mld zł. To optymistyczny znak dla rozwoju przedsiębiorstw z branży drzewno-meblarskiej w Polsce. Przedsiębiorcy powinni wykorzystać długookresowe tendencje wzrostowe i skupić się na rozwoju technologicznym, by stać się przedsiębiorstwami bardziej konkurencyjnymi, a tym samym liczącymi się na rynku lokalnym, krajowym i europejskim. Z kolei wykres 2 ilustruje udział przychodów wybranych sektorów przemysłu w przychodach ogółem. Największy udział ma przemysł paliwowy (19%). Znaczny udział posiadają również przemysły: spożywczy, chemiczny i metalowy. Produkcja mebli przynosi około 3% ogółu przychodów, zaś przemysły drzewny i papierniczy przynoszą po 2% ogółu przychodów. W roku 2009 udział wyrobów przemysłu drzewno-papierniczego w łącznej wartości eksportu wynosił 5,26%, zaś w łącznej wartości importu 3,68%. Rok wcześniej udziały te wynosiły odpowiednio 5,06% oraz 3,42% Prognoza wg Polskie Meble Outlook 2011 Ogólnopolska Izba Gospodarcza Mebli, data pobrania: Wyliczenia własne na podstawie danych z Polska 2010: Raport ze stanu gospodarki, data pobrania:

14 Wykres 2. Udział przychodów wybranych sektorów przetwórstwa przemysłowego w przychodach ogółem w 2007 roku Źródło: Materiały z międzynarodowej konferencji: Rynek drewna w drodze ku stabilizacji, Poznań Eksport mebli stanowi ponad 6% całego polskiego eksportu ( 2007r). Tak jak w przypadku całej gospodarki, także w tym przypadku najczęściej produkty trafiają na rynek niemiecki (ok. 40% całego eksportu). Na dalszych miejscach są: Francja, Wielka Brytania, Holandia i Szwecja. Meble oraz części drewniane znajdują się wśród głównych produktów eksportowych Polski. Zestawienie szczegółów dotyczących głównych towarów eksportowych Polski przedstawiono na wykresie 3. 14

15 Wykres 3. Wartość eksportu głównych grup produktów w 2010 roku (mld zł) Źródło: Opracowanie wg danych Rocznik statystyczny Handlu Zagranicznego 2010, data pobrania: Można więc stwierdzić, że jedną z głównych grup towarów eksportowych Polski są meble i ich części. Ich wartość wyniosła w 2010 roku ponad 5 mld euro. Polska jest również trzecim dostawcą mebli na rynek Unii Europejskiej pod względem wartości dostarczanych towarów (wykres 4). Polski potencjał produkcyjny oceniany jest na 2% światowej produkcji mebli, co daje Polsce dziesiąte miejsce w rankingu producentów. 15

16 Wykres 4. Dostawcy mebli wewnątrz Unii Europejskiej w 2010 roku (w mln EUR) Źródło: Polska trzecim eksporterem mebli w UE, Forsal.pl, styczeń 2011r., data pobrania: W strukturze kosztów produkcji mebli około 60% stanowi koszt surowca. Rozwój branży drzewno-meblarskiej zależny jest więc od potencjału i możliwości bazy surowcowej. Głównym dostawcą drewna na polski rynek są Lasy Państwowe, w których gestii znajduje się 94% pozyskiwanego w kraju surowca drzewnego i który jako dominujący producent drewna w Polsce wpływa na kształt rynku drewna. W 2007 roku pozyskanie drewna ogółem wyniosło 34,1 mln m 3,co stanowi około 95% pozyskanej grubizny 13. Pozyskanie surowca zwiększyło się o 10 mln m 3 w ciągu ostatnich 10 lat (limit wycinki zwiększono z do 70%). Eksperci szacują jednak, że przemysł drzewny potrzebuje 2-4 mln m 3 więcej. W Polsce przemysł drzewny zajmuje się trzema głównymi sektorami produkcji, które zostały przedstawione poniżej wraz z lokalizacja występowania przedsiębiorstw zajmujących się daną produkcją. 13 Raport, System sprzedaży surowca drzewnego w Polsce w roku 2009, GUS, data pobrania:

17 W Polsce przemysł drzewno-papierniczy produkuje głównie: grubiznę i tarcicę (w Hajnówce, Augustowie, Rucianem-Nidzie, Gołdapi i Rzepedzi), celulozę, papier i tekturę (Kostrzyń, Ostrołęka, Bydgoszcz, Świecie, Kwidzyn), meble (Swarzędz, Radomsko, Wyszków, Jarocin, Białystok, Zamość). Przedstawiając sytuację branży drzewno-meblarskiej w Polsce, nie sposób pominąć analizy przedsiębiorstw wchodzących w skład tego sektora. Tym bardziej, że część z nich znajduje się w czołówce firm pod względem osiąganych przychodów ze sprzedaży czy liczby zatrudnionych pracowników. Przegląd największych firm przemysłu drzewno-meblarskiego w 2010 roku przedstawia tabela 5. Tabela 5. Przedsiębiorstwa sektora drzewno-meblarskiego w rankingu Ranking 500 Polityki, rok 2010 Nazwa firmy, miejscowość Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, Warszawa Przychody ze sprzedaży w tys. zł Zatrudnienie GK Arctic Paper SA, Poznań Mondi Świecie SA, Świecie International Paper Kwidzyn Sp. z o. o., Kwidzyn GK Black Red White SA, Biłgoraj Ikea Retail Sp. z o.o., Janki GK Pfleiderer Grajewo SA, Grajewo Stora Enso Poland SA, Ostrołęka Grupa Nowy Styl, Krosno

18 Tetra Pak Sp. z o.o., Warszawa Antalis Poland Sp. z o.o., Warszawa GK Barlinek SA, Kielce GK Forte SA, Ostrów Maz Smurfit Kappa Polska Sp. z o.o., Pruszcz Gdański Sun Garden Sp. z o.o., Malanów Źródło: Opracowanie własne na podstawie data pobrania: Najwyższe przychody ze sprzedaży wśród firm z sektora drzewno-meblarskiego w roku 2010 osiągnęły Lasy Państwowe DGLP z Warszawy ( tys. zł). Podmiot ten jest również liderem pod względem poziomu zatrudnienia. Na drugiej pozycji uplasowało się przedsiębiorstwo GK Arctic Paper SA z Poznania, osiągając jednak dużo niższe przychody ze sprzedaży ( tys. zł). Pomimo rozwoju firm, branża drzewno-meblarska wciąż nie wykorzystuje całego swojego potencjału. Producenci wśród głównych barier w rozwoju sektora wymieniają stosunkowo mało opłacalny eksport ze względu na kurs polskiego złotego w stosunku do innych walut europejskich oraz zahamowanie sprzedaży w wyniku światowego kryzysu gospodarczego. Warto w tym miejscu przytoczyć opinię na temat branży drzewno-meblarskiej Pana Mirosława Florkiewicza, prezesa OZPPD 14. Sytuacja przedsiębiorstw branży drzewnej, a przede wszystkim przedsiębiorstw tartacznych wytwarzających półfabrykat podstawowy tj. tarcicę wielorakich asortymentów - m.in. w postaci krawędziaków, bali, desek, lameli itp. - dla innych przedsiębiorstw drzewnych i meblarskich do dalszego przetworzenia już na określone produkty finalne, w porównaniu do lat poprzednich, jak nigdy dotąd jest bardzo zła. Wnikliwa analiza przyczyn tego stanu prowadzi do oczywistego wniosku, że dzieje się tak z kilku powodów. Jednym z nich jest oczywiście aktualna relacja złotego do innych walut, zwłaszcza euro i dolara, co obniża znacząco opłacalność produkcji na eksport. Innym niemniej ważnym powodem jest załamanie 14 OZPPD- Ogólnopolski Związek Pracodawców Przemysłu Drzewnego. 18

19 się eksportu z krajów unijnych do USA, skutkiem czego np. tarcica z Niemiec trafia teraz w nadmiarze po niskich cenach na polski rynek 15. Należy więc podkreślić, że polski rynek drzewno-meblarski wymaga ciągłych inwestycji w unowocześnianie parków maszynowych oraz w rozwiązania o charakterze proinnowacyjnym. Jedynie w ten sposób uda się utrzymać tak znaczący udział w światowej produkcji i eksporcie mebli. Strona popytowa Dokładna analiza strony popytowej sektora drzewno-meblarskiego jest niemożliwa ze względu na brak aktualnych (uwzględniających skutki kryzysu gospodarczego) danych prognozowanych dot. popytu na drewno. Wyniki badań Instytutu Technologii Drewna w tej kwestii ukażą się jesienią 2011 roku. Można jednak przyjrzeć się aktualnej sytuacji w kwestii pozyskania i zużycia drewna. Biorąc pod uwagę utrzymujący się od kilku lat deficyt drewna na krajowym rynku surowcowym, można prognozować dalsze wzmożone zapotrzebowanie na wspomniany surowiec. 15 Branża drzewna i zasady sprzedaży drewna, data pobrania:

20 Wykres 5 Pozyskanie i zużycie surowca drzewnego w Polsce w latach (dane szacunkowe za rok 2010) Źródło: Popyt na drewno w Polsce zmiany strukturalne oraz możliwości zaspokojenia, dr hab. Ewa Ratajczak 2011r. Na wzmożone zużycie surowca drzewnego, przekraczające ilość pozyskanego surowca ma wpływ dobra do niedawna koniunktura i potrzeby sektora energetycznego 16. Warto zauważyć również, że popyt w branży drzewno-meblarskiej oraz celulozowo-papierniczej zgłasza firm, z czego 92% stanowią mikroprzedsiębiorstwa (zatrudniające do 9 osób). Średnie i duże przedsiębiorstwa (zatrudniające powyżej 49 osób) stanowią w tej grupie 1200 firm 17. Inaczej sytuacja przedstawia się na rynku Unii Europejskiej, gdzie zużycie materiałów drzewnych znacząco spadło w przeciągu kilku ostatnich lat. Najwyższy spadek objął Papiery i tekturę, natomiast najmniejszy spadek popytu objął Płyty drewnopochodne, gdzie wyniósł tylko -2,3% (należy przy tym zwrócić uwagę, iż badany okres obejmuje czasy ogólnoświatowego kryzysu gospodarczego). Dane te przedstawia poniższa tabela: 16 Perspektywy zmian ilościowych i jakościowych w przerobie drewna liściastego oraz możliwości stwarzane przez innowacyjne technologie, Instytut Technologii Drewna, 2011r. 17 Wg danych Perspektywy zmian ilościowych i jakościowych w przerobie drewna liściastego oraz możliwości stwarzane przez innowacyjne technologie, Instytut Technologii Drewna, 2011r. 20

21 Tabela 6 Zużycie materiałów drzewnych w UE (w mln m3) /2008 zmiana % Materiały tarte 102,5 86,5-9,1% Główne materiały drzewne Płyty drewnopochodne 57,3 57,1-2,3% Papier i tektura 86,8 80,8-9,9% Razem UE ,4-8,5% Źródło: Popyt na drewno w Polsce zmiany strukturalne oraz możliwości zaspokojenia, dr hab. Ewa Ratajczak 2011r. Eksport surowca drzewnego W analizie rozwoju branży drzewno-meblarskiej w Polsce należy również zwrócić uwagę na eksport surowca drzewnego z tego względu, że wzrost tempa eksportu ma kluczowe znaczenie w tempie wzrostu gospodarczego kraju. Z tego powodu niezbędne jest stworzenie warunków do trwałego i długookresowego rozwoju eksportu, traktowanego jako jeden z podstawowych priorytetów rozwoju branży drzewno-meblarskiej. Poniższy wykres przedstawia dane dotyczące eksportu surowca drzewnego w Polsce wraz z zestawieniem importowym. 21

22 Tysiące Wykres 6 Zestawienie eksportowanego surowca drzewnego z importowanym surowcem drzewnym w Polsce, w latach Dane w tys. metrów sześciennych. 1,50 1,00 0,50 0, ,087 1,009 1,089 Import Eksport Import 0, Eksport 2009 Źródło: Opracowanie własne na podstawie data pobrania: Na podstawie powyższego wykresu można zauważyć, że eksport surowca drzewnego rozwija się wolniej niż jego import zarówno w roku 2009 jak i w latach wcześniejszych. Różnica pomiędzy eksportem a importem surowca drzewnego w Polsce w roku 2009 wynosiła 0,80 tysięcy m 3. 22

23 Analiza sektora drzewno-meblarskiego w województwie pomorskim Z analizy danych zastanych wynika, że przemysł drzewno-meblarski w województwie pomorskim wykazuje tendencje wzrostowe. Wpływ na tego typu sytuację ma rozwój małych i średnich przedsiębiorstw oraz sprzyjające położenie geograficzne 18. Najbardziej istotnym czynnikiem wpływającym na rozwój przedsiębiorstw drzewnych w konkretnej lokalizacji jest bowiem dostępność surowca. W województwie pomorskim poziom lesistości jest wyższy od średniej krajowej i wynosi 35,9 proc. Stawia to województwo a wysokim trzecim miejscu w Polsce pod względem stopnia zalesienia regionu po województwach lubuskim i podkarpackim. Prócz wskaźnika lesistości ważne informacje przedstawiają również wskaźniki zasobów drzewnych w lasach, czyli wielkości grubizny brutto w korze. W województwie pomorskim szacuje się je na około 1860 mln m3 grubizny brutto. Analizując stan sektora drzewno-meblarskiego w województwie pomorskim, w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na systematyczny wzrost produkcji mebli. Tendencja ta utrzymuje się już nieprzerwanie od kilku lat. Przykładowo na początku roku 2005 produkcja mebli w województwie pomorskim wynosiła 842,7 mln zł, z kolei w roku 2009 było to już 1019,6 mln zł, co oznacza wzrost o 176,9 mln zł w przeciągu czterech lat. Dane te przedstawia poniższa tabela: Tabela 7. Produkcja mebli ogółem w województwie pomorskim (w mln zł) Produkcja mebli 842,7 843,9 895, ,6 Źródło: Opracowanie własne wg GUS, data pobrania: Kolejna tabela przedstawia produkcję sprzedaną mebli według liczby zatrudnionych osób w województwie pomorskim w latach W każdym z przedziałów liczby zatrudnionych nastąpił wzrost produkcji sprzedanej, przy czym największym wzrostem charakteryzowały się przedsiębiorstwa zatrudniające od 50 do 249 pracowników. Dane 18 GUS, data pobrania:

24 dotyczące wzrostu produkcji sprzedanej w podziale na liczbę zatrudnionych przedstawia poniższa tabela: Tabela 8. Produkcja sprzedana wg liczby zatrudnionych pracowników (woj. pomorskie) Rok Liczba zatrudnionych Ogółem ,0 215,6 351,8 220, ,6 237,5 420,1 228,4 Źródło: Opracowanie własne wg GUS, data pobrania: Warto również zwrócić uwagę na przeciętne zatrudnienie w przemyśle meblarskim w województwie pomorskim, które w ciągu 4 lat ( ) również wykazało tendencje wzrostowe. Zestawiając te informacje z produkcją mebli (tabela 6), można zauważyć że sektor ten w województwie pomorskim prężnie się rozwija zatrudniając tym samym coraz większą liczbę pracowników, co w konsekwencji przyczynia się do spadku poziomu bezrobocia w regionie. Dane te przedstawia poniższa tabela: Tabela 9. Przeciętne zatrudnienie w woj. pomorskim (produkcja mebli) Przeciętne zatrudnienie Źródło: Opracowanie własne wg GUS, data pobrania: W charakterystyce produkcji meblarskiej w województwie pomorskim kluczowe znaczenie ma również liczba występujących na tym terenie przedsiębiorstw z danej branży. Zgodnie z danymi z Głównego Urzędu Statystycznego, w 2008 roku funkcjonowało 198 przedsiębiorstw z branży meblarskiej. Wszystkie te przedsiębiorstwa pochodziły z sektora prywatnego co przedstawia tabela 9. 24

25 Tabela 10. Liczba podmiotów gospodarczych w branży meblarskiej Sektor Ogółem publiczny prywatny Źródło: Opracowanie własne wg GUS, data pobrania Nieco inaczej przedstawia się sytuacja w sektorze drzewnym z wyłączeniem sektora meblarskiego. Od roku 2005 nastąpił znaczny wzrost produkcji sprzedanej, który nieco zahamował się w 2009 roku. Biorąc pod uwagę jednak kolejne cztery lata ( ), można stwierdzić że również ten sektor wykazuje się tendencją wzrostową. Przez ten okres produkcja sprzedana zwiększyła się o 626,5 mln zł. Dane te przedstawia poniższa tabela: Tabela 11. Produkcja sprzedana (w mln zł) Produkcja sprzedana , , , , ,5 Źródło: Opracowanie własne wg GUS, data pobrania Wzrost produkcji sprzedanej spowodował również wzrost zatrudnienia w sektorze drzewnym w województwie pomorskim. Wzrost zatrudnionych w tej branży nastąpił w latach , zaś w roku kolejnym charakteryzował się niewielkim spadkiem. Łącznie w latach zatrudnienie zwiększyło się o 1636 osób pracujących przy produkcji drewna. Dane te przedstawia poniższa tabela: 25

26 Tabela 12. Przeciętne zatrudnienie w woj. pomorskim (produkcja drewna) Przeciętne zatrudnienie Źródło: Opracowanie własne wg GUS, data pobrania Rozwój sektora drzewnego i w konsekwencji wzrost konkurencji w województwie pomorskim wymusił wzrost nakładów w przedsiębiorstwach, głównie w zakresie działalności badawczo-rozwojowej oraz działań marketingowych. W tych dwóch obszarach odnotowano bowiem największy wzrost poniesionych środków w latach W kolejnych obszarach dotyczących zakupu gotowych technologii czy inwestycji w maszyny i urządzenia techniczne, poziom ponoszonych środków wykazywał zmienną tendencję. W przypadku inwestycji w maszyny i urządzenia w dwóch pierwszych latach nastąpił znaczny wzrost, a w roku ostatnim spadek. Przyczyną tego typu sytuacji może być relatywnie długie okresy życia maszyn (wykraczający poza okres dokonywanych odpisów amortyzacyjnych) oraz charakter inwestycji. Maszyny i urządzenia techniczne kupowane są bowiem przez przedsiębiorstwa raz na kilka lat i nie wymagają corocznej wymiany 19. Stąd też, duży wzrost w dwóch pierwszych latach, kiedy to znaczna część przedsiębiorstw unowocześniała swoje parki maszynowe. Kolejnym czynnikiem mogącym mieć wpływ na znaczny spadek poziomu inwestycji w maszyny i urządzenia jest światowy kryzys gospodarczy, który spowodował zahamowanie działań proinwestycyjnych w przedsiębiorstwach produkcyjnych. Powyższe dane przedstawia poniższa tabela: 19 Inwestycje w tego typu środki trwałe wykazują silne tendencje o charakterze cyklicznym. 26

27 Tabela 13. Nakłady na działalność inwestycyjną w przedsiębiorstwach branży drzewnej (w tys. zł) Rok Ogółem W tym nakłady na: Działalność badawczą i rozwojową Zakup gotowej technologii w postaci dokumentacji i praw Inwestycyjne w maszyny, urządzenia techniczne i narzędzia oraz środki transportu Źródło: Opracowanie własne wg GUS, data pobrania Marketing dotyczący nowych i istotnie ulepszonych produktów Rozpatrując udział liczby zatrudnionych w branży drzewno-meblarskiej w ogólnej liczbie pracujących w ujęciu przestrzennym należy zwrócić uwagę, że największy udział w województwie pomorskim mają powiaty: kwidzyński (13,1%), wejherowski (11,6%) oraz chojnicki (10,8%). W układzie sektorowym największą część zatrudnienia w omawianym sektorze generują: produkcja mebli (39,0%), leśnictwo, pozyskiwanie drewna i pokrewne usługi (19,1 proc.) oraz cięcie i heblowanie drewna, impregnacja drewna (13,5%). W powiatach kwidzyńskim, chojnickim i bytowskim branża drzewno-meblarska generuje powyżej 10% ogólnej liczby miejsc pracy. Ma natomiast najmniejsze znaczenie (poniżej 0,5%) dla powiatu nowodworskiego oraz Sopotu 20. Eksport produktów drzewnych. Jak wynika z analizy przeprowadzonej na poziomie dwucyfrowych PKD dla województwa pomorskiego. Produkty z drewna oraz meble osiągają udział z eksportu na poziomie powyżej 50%. Dane te przedstawia poniższy wykres. 20 Potencjalne klastry w województwie pomorskim, Instytut Badań nad Gospodarką, Gdańsk. 27

28 Wykres 7 Udział eksportu w przychodach ze sprzedaży ogółem w przemyśle drzewnym w roku 2009 w województwie pomorskim. Produkcja mebli 51,80% Dane w % Produkcja drewna i wyrobów z drewna 52% Źródło: Opracowanie własne na podstawie raportu Analiza trendów rozwojowych firm województwa pomorskiego w zakresie eksportu oraz bezpośrednich inwestycji zagranicznych, data pobrania: W analizie działań eksportowych branży drzewno-meblarskiej w województwie pomorskim istotne znaczenie ma również wartość przychodów ze sprzedaży eksportowej na jednego pracującego. W omawianej branży eksport na jednego zatrudnionego zawiera się w przedziale 75,9 tys.-101,5 tys. zł. Dane te przedstawia poniższy wykres. 28

29 Wykres 8 Wartość eksportu w przeliczeniu na jednego pracującego w branży drzewnomeblarskiej według dwucyfrowej klasyfikacji PKD w roku Produkcja mebli 75,9 Dane w tys. Zł Produkcja drewna i wyrobow z drewna 101, Źródło: Opracowanie własne na podstawie raportu Analiza trendów rozwojowych firm województwa pomorskiego w zakresie eksportu oraz bezpośrednich inwestycji zagranicznych, data pobrania: Na podstawie zamieszczonych danych można stwierdzić, że zarówno w udziale eksportu w przychodach ze sprzedaży jak również w aspekcie wartości eksportu w przeliczeniu na jednego pracownika lepsze wyniki uzyskuje produkcja drewna i wyrobów drzewnych. W przypadku wartości eksportu w przeliczeniu na jednego zatrudnionego różnica pomiędzy produkcją drewna i jego wyrobów a produkcja mebli nie jest duża i wynosi tylko 25,6 tys. zł. Z kolei różnica w przypadku udziału eksportu w przychodach ze sprzedaży pomiędzy produkcja mebli a produkcja drewna i jego wyrobów wynosi zaledwie 0,2%. 29

30 Diagnoza stanu sektora drzewno-meblarskiego w powiecie bytowskim Powiat bytowski jako rynek sektora drzewno-meblarskiego Charakterystykę powiatu bytowskiego w kontekście sektora drzewno-meblarskiego należy rozpocząć od oceny krajobrazu, który charakteryzuje się zasobami leśnymi. Na terenie powiatu bytowskiego znajdują się lasy Nadleśnictwa w regionach pojezierza Drawsko- Bytowskiego 21. Na tym obszarze występują liczne lasy i wzgórza morenowe 22, które stanowią charakterystyczny element krajobrazu tego miejsca. Warto również zauważyć, że władze powiatu bytowskiego dbają o dobro naturalne jakim jest las. W tym aspekcie organizowane są dni lasu 23 dla wszystkich zainteresowanych tematyką leśnictwa. Przykładem troski o walory naturalne oraz rozwoju branży drzewno-meblarskiej jest funkcjonujące w regionie Nadleśnictwo Bytów. Nadleśnictwo Bytów Nadleśnictwo Bytów powstało w roku 1984, poprzez połączenie innych nadleśnictw, tj. Bytów, Borzytuchom oraz Gołębia Góra. Z całej powierzchni Nadleśnictwa 25% stanowią byłe lasy królewskie (państwowe), ok. 50% to byłe lasy prywatne dużych i mniejszych własności ziemskich, ok. 20% to zalesienia porolne z przełomu wieków XIX i XX i lat 20- tych, oraz ok. 5% stanowią zalesienia powojenne. Nadleśnictwo położone jest w południowo-wschodnim krańcu Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Szczecinku. Bezpośrednio graniczy z RDLP Gdańsk i Toruń. Pomimo skrajnego położenia i częstych zmian granic (głównie w latach ), nadleśnictwo zawsze należało do dyrekcji szczecineckiej. Powierzchnia Nadleśnictwa wynosi ha, w tym powierzchnia leśna ha. Nadleśnictwo podzielone jest na trzy obręby leśne: 21 data pobrania: data pobrania: data pobrania:

31 Borzytuchom (pow ha), Bytów (pow ha), Gołębia Góra (pow ha). Rozwój leśnictwa stanowi fundament branży drzewno-meblarskiej w powiecie bytowskim i ma wpływ na stan sektora gospodarczego, którego kompleksowa analiza zostanie przedstawiona w dalszej części opracowania. Podmioty gospodarcze w powiatowym sektorze drzewno-meblarskim Istotnym elementem diagnozy sektora drzewno-meblarskiego w powiecie bytowskim jest liczba funkcjonujących podmiotów gospodarczych, gdyż w regionach gdzie liczba ta jest relatywnie duża, występuje silna konkurencja, która przyczynia się do stałego podnoszenia jakości wytwarzanych produktów oraz wdrażania działań proinnowacyjnych przez przedsiębiorców. W poniższej tabeli zostały przedstawione przedsiębiorstwa działające w branży drzewno-meblarskiej w powiecie bytowskim. 31

32 Tabela 14. Podmioty gospodarcze powiatu bytowskiego, produkcja mebli (PKD 31) (2010 rok) Jednostka terytorialna (Gmina/Miejscowość) Podmioty gospodarcze Borzytuchom Borzytuchom 1 Bytów - miasto Gostkowo 1 Bytów - obszar wiejski Niezabyszewo 2 Bytów - miasto Rzepnica 1 Bytów - obszar wiejski Udorpie 2 Bytów Bytów 8 Czarna Dąbrówka - Czarna Dąbrówka 1 Czarna Dąbrówka Kotuszewo 1 Kołczygłowy Łobzowo 1 Kołczygłowy Radusz 1 Miastko - miasto Dretyń 1 Miastko - miasto Świeszyno 1 Miastko Trzcinno 1 Miastko Wałdowo 1 Miastko - miasto Węgorzynko 2 Miastko Miastko 5 Parchowo Jamno 2 Parchowo Nakla 1 Studzienice Przewóz 1 Studzienice Ugoszcz 1 Trzebielino Zielin 1 Tuchomie - Masłowice Tuchomskie 1 Tuchomie Tuchomie 2 Razem 39 Źródło: Opracowanie własne wg danych Banku Danych Lokalnych GUS, data pobrania: Z powyższej tabeli wynika, że w powiecie bytowskim funkcjonuje 39 przedsiębiorstw, które działają w obszarze branży drzewno-meblarskiej, w produkcji mebli. Najwięcej jednostek gospodarczych zlokalizowanych jest w mieście Bytów (8) oraz w Miastku (5). W pozostałych gminach liczba jednostek gospodarczych nie przekracza 2. 32

33 W dalszej kolejności zostały przedstawione dane dotyczące podmiotów gospodarczych z powiatu bytowskiego, które działają w branży drzewno-meblarskiej i zajmują się produkcją wyrobów z drewna oraz korka (z wyłączeniem mebli). Dane te przedstawia poniższa tabela: Tabela 15. Podmioty gospodarcze powiatu bytowskiego, produkcja wyrobów z drewna oraz korka, z wyłączeniem mebli (PKD 16), powiat bytowski (rok 2010) Jednostka terytorialna (Gmina/Miejscowość) Podmioty gospodarcze Borzytuchom Borzytuchom 7 Borzytuchom Dąbrówka 2 Borzytuchom Jutrzenka 1 Bytów - obszar wiejski Grzmiąca 1 Bytów - obszar wiejski - Pomysk Mały 2 Bytów - miasto - Pomysk Wielki 1 Bytów - obszar wiejski Rekowo 2 Bytów - miasto Rzepnica 2 Bytów - obszar wiejski Sierzno 1 Bytów - miasto Świątkowo 1 Bytów - obszar wiejski Udorpie 5 Bytów Bytów 32 Czarna Dąbrówka Bochowo 1 Czarna Dąbrówka - Czarna Dąbrówka 1 Czarna Dąbrówka Kozy 1 Czarna Dąbrówka Łupawsko 1 Czarna Dąbrówka Nożyno 1 Czarna Dąbrówka Rokity 1 Kołczygłowy Jezierze 1 Kołczygłowy Kołczygłowy 9 Kołczygłowy Łobzowo 5 Kołczygłowy Radusz 1 Kołczygłowy Witanowo 1 Kołczygłowy Wądół 1 Lipnica - Borowy Młyn 5 Lipnica Borzyszkowy 2 Lipnica - Brzeźno Szlacheckie 3 Lipnica Brzozowo 1 Lipnica - Gliśno Wielkie 4 33

34 Lipnica Lipnica 3 Lipnica Luboń 1 Lipnica Mielno 2 Lipnica Ostrowite 1 Lipnica Osusznica 1 Lipnica Wojsk 3 Lipnica Zapceń 2 Miastko - obszar wiejski Biała 2 Miastko - miasto Dretyń 6 Miastko - miasto Kamnica 1 Miastko - miasto Kawcze 7 Miastko - obszar wiejski Miłocice 4 Miastko - obszar wiejski Okunino 4 Miastko - miasto Pasieka 7 Miastko Piaszczyna 2 Miastko Słosinko 1 Miastko - miasto Świerzenko 4 Miastko Świerzno 4 Miastko Wałdowo 4 Miastko - miasto Węgorzynko 3 Miastko - miasto - Wołcza Mała 5 Miastko - Wołcza Wielka 2 Miastko Zadry 1 Miastko Miastko 47 Parchowo Jamno 5 Parchowo Parchowo 1 Parchowo Żukówko 5 Studzienice - Osława Dąbrowa 1 Studzienice Przewóz 1 Studzienice Skwierawy 1 Studzienice Studzienice 1 Trzebielino Gumieniec 1 Trzebielino Starkowo 2 Trzebielino Trzebielino 3 Trzebielino Zielin 3 Tuchomie Zagony 5 Tuchomie Kramarzyny 1 Tuchomie Piaszno 1 Tuchomie Tuchomie 5 34

35 Tuchomie Tuchomko 2 Razem 251 Źródło: Opracowanie własne wg danych Banku Danych Lokalnych GUS, data pobrania: Na podstawie powyższych informacji wiadomo, że w powiecie bytowskim jest łącznie 251 przedsiębiorstw zajmujących się produkcją wyrobów z drewna i korka. W tym przypadku najwięcej podmiotów gospodarczych zlokalizowanych jest w Miastku (47), nieco mniej w Bytowie (32). W diagnozie gospodarki kluczowe znaczenie ma liczba nowych przedsiębiorstw. Na podstawie tych informacji można stwierdzić czy branża drzewno-meblarska się rozwija i czy występuje zapotrzebowanie na oferowane produkty. Dane te przedstawia poniższa tabela: Tabela 16. Nowo zarejestrowane podmioty gospodarcze (2010 r.) w powiecie bytowskim (Produkcja mebli (PKD 31)) Jednostka terytorialna (Gmina/Miejscowość) Podmioty gospodarcze Bytów - obszar wiejski 1 Miastko miasto 1 Miastko - obszar wiejski 2 Parchowo 2 Razem 6 Źródło: Opracowanie własne wg danych Banku Danych Lokalnych GUS, data pobrania: W powyższej tabeli zostały przedstawione dane z roku 2010 i dotyczą one produkcji mebli. Okazuje się, że w roku 2010 powstało łącznie 6 nowych przedsiębiorstw, co stanowi ponad 10% wzrost liczby przedsiębiorstw produkujących meble. Oznacza to, że omawiany sektor charakteryzuje się rozwojem w powiecie i słusznie stanowi jeden z sektorów strategicznych. Najwięcej podmiotów w 2010 roku powstało w Miastku, Parchowie i Bytowie. 35

36 Podobny wzrost nastąpił również w sektorze produkcji wyrobów z drewna i korka. Informacje dotyczące powstania nowych przedsiębiorstw działających w tym zakresie przedstawia poniższa tabela. Tabela 17. Nowo zarejestrowane podmioty gospodarcze (2010 r.) w powiecie bytowskim (Produkcja wyrobów z drewna oraz korka, z wyłączeniem mebli (PKD 16)) Jednostka terytorialna (Gmina/Miejscowość) Podmioty gospodarcze Bytów miasto 10 Bytów - obszar wiejski 2 Czarna Dąbrówka 2 Kołczygłowy 4 Lipnica 2 Miastko miasto 6 Miastko - obszar wiejski 3 Trzebielino 2 Tuchomie 2 Razem 33 Źródło: Opracowanie własne wg danych Banku Danych Lokalnych GUS, data pobrania: Dane z roku 2010 wskazują, że nowo zarejestrowanych przedsiębiorstw jest 33. Największa liczba firm została zarejestrowana w Bytowie (10) oraz w Miastku (6). W dalszej kolejności znajdują się Kołczygłowy z 4 nowo zarejestrowanymi podmiotami gospodarczymi. Wnioski Powiat bytowski charakteryzuje się znaczną ilością przedsiębiorstw funkcjonujących w ramach branży drzewno-meblarskiej. Co więcej, zarówno w sektorze produkcji mebli, jak i wyrobów z drewna oraz korka widoczny jest ponad 10% wzrost liczby przedsiębiorstw w 2010 roku w porównaniu do roku poprzedniego. Świadczy to o rozwoju branży i tym samym wzroście konkurencji na rynku lokalnym. W tym przypadku konkurencja może mieć pozytywny wpływ 36

37 na jakość oferowanych produktów. Mając na uwadze powyższe, należy uznać branżę drzewnomeblarską za jedną ze strategicznych branż dla powiatu bytowskiego Spośród badanych firm z branży drzewno-meblarskiej, zostały wybrane i opisane te, które najlepiej radzą sobie na rynku w omawianym sektorze. Wybrane firmy charakteryzują się wysokimi kwalifikacjami branżowymi popartymi wieloletnim doświadczeniem. Ich elementem wyróżniającym jest również stosowanie nowych technologii i innowacji. Opisane firmy stawiają na rozwój pracowników i całego przedsiębiorstwa. Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe Reszka - Przedsiębiorstwo specjalizujące się w produkcji mebli kuchennych, szaf, mebli biurowych oraz zaprojektowanych indywidualnie do potrzeb klienta. Firma w swoim zakresie oferuje również wybór akcesoriów meblowych oraz różnorakie materiały wytwórcze, które są gwarancją jakości i oryginalności wytwarzanych produktów 24. Poniższy wykres ilustruje zakres oferty firmy. 24 data pobrania:

38 Wykres 9. Podstawowe usługi PHU Reszka Źródło: opracowanie własne na podstawie strony internetowej data pobrania: Łąccy-Kołczygłowy - Firma zajmuje się sprzedażą i produkcją wyrobów z surowca drzewnego na rynku krajowym oraz zagranicznym. Większość produkcji (ok. 80%) przeznaczona jest na rynek zachodnioeuropejski, do takich krajów jak: Niemcy, Szwecja, Włochy, Dania, Belgia, Wielka Brytania, Holandii i Hiszpanii. Przedsiębiorstwo w swojej ofercie posiada między innymi płyty podłogowe, tarcicę, fryzy parkietowe oraz elementy meblowe 25. Przedsiębiorstwo Produkcyjne KOPOL - Tartak wykonujący usługi budowlane. Tartak przeciera rocznie ok m3 drewna (głównie jest to drewno iglaste). Na indywidualne 25 data pobrania:

39 zlecenie klienta istnieje możliwość przetarcia drewna liściastego (buk, dąb, brzoza). Produktem skierowanym do indywidualnych odbiorców (w którym się specjalizują) są więźby dachowe. Istnieje możliwość ich impregnacji metodą zanurzeniową oraz suszenia. Poniższy wykres przedstawia zakres oferty firmy. Wykres 10. Podstawowe usługi PP KOPOL Źródło: Opracowanie własne na podstawie pobrania: Powyższe przedsiębiorstwa są liderami w branży drzewno-meblarskiej w powiecie bytowskim. Wyróżniają się na tle konkurencji jakością oferowanych produktów, posiadają własną, dopracowana stronę internetową (co stanowi element działań marketingowych) oraz prowadzą działalność na obszarze regionu, jak i również na terytorium całego kraju i Unii Europejskiej. Na podstawie charakterystyki przedsiębiorstw można stwierdzić, że w powiecie bytowskim znajdują się firmy o rożnym profilu oferowanych usług i wyrobów w ramach sektora drzewno-meblarskiego. Taka różnorodność niewątpliwie wpływa na rozwój lokalnej gospodarki w sposób pozytywny i zwiększa szanse rozwojowe funkcjonujących w regionie 39

40 bytowskim firm oraz zwiększa możliwości kooperacji przedsiębiorstw w sektorze drzewnomeblarskim. Instytucje otoczenia biznesu działające na rzecz sektora drzewno-meblarskiego Instytucje otoczenia biznesu mają wpływ na rozwój przedsiębiorstw. Współpraca pomiędzy tymi instytucjami a przedsiębiorstwami z branży drzewno-meblarskiej może przekładać się na znaczące rezultaty rozwojowe zarówno dla poszczególnych przedsiębiorstw, jak i całej branży. Z tego względu dokonano charakterystyki instytucji otoczenia biznesu, które mają znaczenie dla omawianego sektora. Instytut Technologii Drewna w Poznaniu 26 jest jedyną w kraju jednostką naukowo-badawczą, która zajmuje się w sposób kompleksowy i całościowy zagadnieniami z zakresu przerobu drewna, jego zastosowania oraz tworzenia nowych kompozytów opartych na drewnie. Badania realizowane przez Instytut zmierzają do wytworzenia nowoczesnych materiałów, udoskonalania technologii produkcji i technik obróbki. Mają one na celu również osiągnięcie harmonijnego i zrównoważonego rozwoju branży drzewnej oraz wysokiej konkurencyjności polskiego sektora drzewnego na rynku międzynarodowym. Misją Instytutu jest wdrażanie do praktyki wyników badań w postaci innowacyjnych, energooszczędnych i higienicznych materiałów wykorzystujących zarówno surowiec drzewny, jak i odpady drzewne. Efektem tego jest korzystny wpływ na zdrowie, podniesienie jakości życia społeczeństwa oraz zwiększenie udziału odnawialnych nośników energii w bilansie energetycznym kraju. Instytut dąży do wykreowania nowoczesnego sektora drzewnego spełniającego wymagania społeczeństwa XXI wieku. 26 data pobrania:

41 Działalność naukowo-badawcza Instytutu, wynikająca ze Statutu, obejmuje prowadzenie prac naukowo-badawczych i rozwojowych w zakresie 27 : struktury, jakości i właściwości drewna, tworzyw drzewnych i materiałów stosowanych w przemyśle przerobu drewna i meblarskim oraz w produktach tych przemysłów, procesów produkcji przemysłu tartacznego, płyt drewnopochodnych, sklejkowego, zapałczanego, stolarki budowlanej, meblarskiego, chemicznego przerobu drewna, wyposażenia maszynowego, narzędziowego i energetycznego tych branż, biotechnologii, organizacji i ekonomiki drzewnictwa, rynku surowca drzewnego, materiałów tartych, płyt drewnopochodnych, mebli i innych produktów drzewnych, jakości wyrobów, ochrony środowiska i bezpieczeństwa miejsc pracy. W ramach struktury organizacyjnej Instytutu działa akredytowane laboratorium badania drewna, materiałów drewnopochodnych, opakowań, mebli, konstrukcji i obrabiarek. Komórki te wykonują badania według udokumentowanych metod badawczych, w oparciu o wymagania norm krajowych, międzynarodowych i europejskich. Przy Instytucie działa również Centrum Certyfikacji Wyrobów Przemysłu Drzewnego, które uprawnione jest do wydawania certyfikatów na wyroby. Podejmowana jest także działalność szkoleniowa. Instytut organizuje szkolenia z zakresu 28 : konserwacji drewna, higieniczności materiałów i wyrobów drzewnych, utylizacji odpadów drzewnych, tartacznictwa, tworzyw drzewnych i meblarstwa. 27 data pobrania: data pobrania:

42 Instytucja ta zajmuje się również publikacjami naukowymi, co stanowi narzędzie promocji dla przedsiębiorstw współpracujących z Instytutem Technologii Drewna. W ramach działalności wydawniczej można znaleźć: periodyki, opracowania monograficzne, słowniki Drzewne, publikacje pracowników Instytutu Technologii Drewna. W ramach promocji, Instytut umożliwia również uczestnictwo w szkoleniach branżowych z zakresu konserwacji drewna, utylizacji odpadów drewnianych oraz tworzyw drzewnych i meblarstwa co stanowi jednocześnie dla przedsiębiorstw z branży drzewno-meblarskiej możliwości rozwojowe. Instytucja ta jest ważna dla branży drzewno-meblarskiej z województwa pomorskiego pod względem realizacji badań struktury i jakości drewna oraz działań szkoleniowych, które mają znaczenie dla rozwoju kapitału ludzkiego sektora drzewno-meblarskiego. Polska Izba Gospodarcza Przemysłu Drzewnego utworzona w 1994 roku przez grupę firm działających w obrębie przemysłu tartacznego. Obecnie zrzesza ponad 125 członków, z których większość to zakłady i przedsiębiorstwa zajmujące się produkcją i przerobem tarcicy. Innymi członkami są jednostki naukowe, producenci maszyn i narzędzi do drewna oraz biura projektowe. Do zadań statutowych Izby należy ochrona i reprezentowanie interesów członków w zakresie ich działalności gospodarczej, w szczególności wobec organów państwowych, samorządowych i zagranicznych oraz aktywna współpraca w kształtowaniu nowoczesnych form działalności gospodarczej 29. Jako kolejne zadania można przedstawić gromadzenie i 29 Statut dostępny na stronie data pobrania:

43 rozpowszechnianie informacji wspomagającej działalność gospodarczą członków Izby, w szczególności informacji technicznej, finansowo-ekonomicznej i marketingowej, a także propagowanie i upowszechnianie osiągnięć naukowych, organizacyjnych i technicznych oraz tworzenie warunków rozwoju życia gospodarczego i wspieranie inicjatyw gospodarczych członków. Istotną kwestią jest również kształtowanie i upowszechnianie zasad etyki w działalności gospodarczej, w szczególności norm rzetelnego postępowania w działalności gospodarczej i propagowanie tradycji polskiego tartacznictwa, a także wykonywanie innych zadań określonych przez organy statutowe. Instytucja ta ma znaczenie dla przedsiębiorców z powiatu bytowskiego pod względem reprezentowania interesów i oczekiwań swoich członków wobec organów samorządowych, co z kolei może ułatwić przedsiębiorcom z branży drzewno-meblarskiej współprace z instytucjami otoczenia biznesu. Instytut Wzornictwa Przemysłowego jest strategicznym doradcą w obszarze wzornictwa. Doradza przedsiębiorstwom z różnych branż, projektantom, instytucjom i samorządom. Jest jedyną w kraju instytucją, która posiada status jednostki naukowej oraz Centrum Badawczo- Rozwojowego, zajmującą się systemowo wzornictwem i prowadzącą działalność na rzecz poprawy konkurencyjności polskich przedsiębiorstw. Instytut prowadzi projekty badawcze w zakresie wzornictwa i ergonomii oraz zajmuje się doradztwem w zakresie strategii i zarządzania wzornictwem, przygotowania i wdrożenia nowych produktów. IWP jest członkiem International Council of Societies of Industrial Design (ICSID), międzynarodowej organizacji non-profit promującej design, skupiającej ponad 150 instytucji z ponad 50 krajów. ICSID prowadzi również działalność standaryzacyjną, promuje dobre wzorce, wspiera współpracę między projektantami i biznesem. Instytut Wzornictwa 43

44 Przemysłowego to również członek Design Management Institute (DMI) międzynarodowej organizacji zrzeszającej instytucje otoczenia biznesu i kultury, które działają na polu edukacji, badań i rozwoju oraz projektowania we wszystkich dziedzinach wzornictwa. IWP jest uważany za strategicznego doradcę przedsiębiorstw, administracji publicznej i projektantów w zakresie rozwoju wzornictwa i wprowadzania nowych produktów wzorniczych na rynek. Misją Instytutu jest upowszechnianie wzornictwa poprzez świadczenie profesjonalnych usług doradczo-eksperckich w obszarze wzornictwa, jego zastosowań i podnoszenia efektywności rynkowej, a także poprzez doradztwo w zakresie metodyki wdrażania nowych innowacyjnych produktów i usług, kompleksowych rozwiązań wzorniczych, audytu produktów, audytu procesu zarządzania wzornictwem 30. IWP zajmuje się także doradztwem w zakresie tworzenia strategii rozwoju przedsiębiorstw, organizacji i instytucji, miast i regionów w obszarze biznesów kreatywnych i promowaniem wzornictwa jako strategicznego kierunku innowacji polskiej i europejskiej gospodarki. Do kolejnych zadań IWP należy także ułatwianie współpracy pomiędzy projektantami i przedsiębiorstwami, podnoszenie kwalifikacji zawodowych przedsiębiorców i projektantów w zakresie zarządzania wzornictwem oraz wykonywanie badań w obszarze wzornictwa, w tym ergonomii i rozwoju nowego produktu. W ramach działań promocyjnych należy wymienić organizacje konferencji branżowych dla przedstawicieli przedsiębiorstw drzewno-meblarskich. Głównym celem konferencji jest wymiana wiedzy i doświadczeń pomiędzy zgromadzonymi uczestnikami 31. Przedsiębiorcy są przekonywani o tym, że stosowanie wzornictwa jest nie tylko strategią promocyjną, ale również umożliwia osiągnięcie przewagi konkurencyjnej i zaistnienia na nowych rynkach. Instytut organizuje również imprezy promocyjne z zakresu designu, w których mogą uczestniczyć przedstawiciele przedsiębiorstw z branży drzewno-meblarskiej. Przykładem jest Gdynia Design Day, które jest corocznym wydarzeniem promocyjnym dla przedsiębiorców nadbałtyckich, co z kolei może stanowić doskonałe narzędzie promocji dla przedsiębiorstw z województwa pomorskiego. 30 data pobrania: data pobrania:

45 Klastry Pomorskie Warto również zwrócić uwagę na systemy klastrowe, które funkcjonują w województwie pomorskim. Ich działalność może być punktem wyjścia do stworzenia powiązań opartych na współpracy pomiędzy przedsiębiorstwami z branży drzewno-meblarskiej w powiecie bytowskim. Do tego typu instytucji należy Pomorskie Centrum Klasteringu. Głównym celem Pomorskiego Centrum Klasteringu jest wspieranie wszelkich inicjatyw klastrowych w województwie pomorskim wraz z wdrożeniem działań pilotażowych rozwijających i wspierających potencjał klastrów. Główne działania: identyfikacja istniejących i potencjalnych klastrów przygotowanie koncepcji polityki wspierania klastrów w województwie pomorskim działania marketingowe działania informacyjne Projekt jest współfinansowany z Europejskiego Funduszu Społecznego Unii Europejskiej oraz budżetu państwa w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego (działanie 2.6.). Jest tzw. projektem własnym Urzędu Marszałkowskiego realizowanym w partnerstwie z podmiotem zewnętrznym 32. Jednostki edukacyjne i naukowo-badawcze kształcące na rzecz sektora drzewno-meblarskiego Kluczową rolę w rozwoju przedsiębiorstw w danej branży pełnią instytucje edukacyjne. Odpowiednio wykształcona kadra stanowi bowiem podstawowy czynnik rozwoju przedsiębiorstw, co w perspektywie czasu przekłada się na jakość produktów i wyrobów. 32 data pobrania:

46 Dlatego też, w ramach niniejszej analizy, dokonano scharakteryzowania jednostek edukacyjnych kształcących w zakresie branży drzewno-meblarskiej. Głównym kryterium wyboru danej instytucji była oferta edukacyjna. Wydział leśnictwa w Krakowie, Akademia Rolnicza Wydział Leśny Akademii Rolniczej im. Hugona Kołłątaja w Krakowie 33 wywodzi się z najstarszej uczelni akademickiej w Polsce - Uniwersytetu Jagiellońskiego. Swe powstanie zawdzięcza inicjatywie i wysiłkom prof. dr. Dezyderego Szymkiewicza, dzięki któremu w październiku 1946 roku w ramach Wydziału Rolniczego UJ utworzono Sekcję Leśną. W tym okresie Wydział Rolniczy zmienił swą nazwę na Rolniczo Leśny z dwiema sekcjami: rolniczą i leśną, a we wrześniu 1949 roku został przekształcony na dwa odrębne wydziały: Rolniczy i Leśny. Kształcenie studentów na Wydziale Leśnym realizowane jest w formie studiów stacjonarnych na dwóch specjalnościach: gospodarka leśna i ochrona zasobów leśnych oraz studiów niestacjonarnych na specjalności gospodarka leśna. Wydział Leśny przy Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 17 października 1816 roku Aleksander I z dynastii Romanowów podpisał dokument zezwalający na utworzenie Szczególnej Szkoły Leśnictwa. Była to pierwsza na ziemiach polskich - a jedna z pierwszych w świecie - leśna uczelnia o charakterze akademickim. Z tej szkoły, z jej tradycji, bierze swój początek i swoje korzenie Wydział Leśny SGGW. Obecnie Wydział kształci specjalistów leśników na 5-letnich studiach magisterskich stacjonarnych, 4-letnich zawodowych inżynierskich, 1,5-rocznych magisterskich uzupełniających studiach zaocznych oraz stacjonarnych i zaocznych studiach doktoranckich. Łącznie studiuje na wszystkich rodzajach studiów 1030 osób. 33 data pobrania:

47 Wyższa Szkoła Zarządzania Środowiskiem w Tucholi - Leśnictwo Wyższa Szkoła Zarządzania Środowiskiem w Tucholi jest samorządową, niepubliczną szkołą wyższą. Została utworzona przez Towarzystwo Rozwoju Regionalnego Promocja Borów Tucholskich (w skład którego wchodzą samorządy powiatu tucholskiego). Wyższa Szkoła Zarządzania Środowiskiem w Tucholi rozpoczęła działalność w roku akademickim 2003/2004. Zespół Szkół Leśnych w Warcinie 34 Szkoła zajmuje się kształceniem w zawodzie leśnika. Jest to jedyne tego typu technik w województwie pomorskim. Szkoła charakteryzuje się rozwinięta bazą materialną, do której zaliczyć można: obiekty dydaktyczne, ogród botaniczny i Leśnictwo Szkolne, internat szkolny, zaplecze gospodarcze ze sprzętem technicznym, budynki mieszkalne i gospodarcze dla nauczycieli i pracowników szkoły. Instytut Badawczy Leśnictwa Instytut Badawczy Leśnictwa (IBL) został założony w 1930 roku i początkowo funkcjonował jako Zakład Doświadczalny Lasów Państwowych. Cztery lata później został przekształcony w Instytut Badawczy Lasów Państwowych, a w roku 1945 w Instytut Badań Leśnictwa 35. Działalność Instytutu Badań Leśnictwa obejmuje melioracje leśne, zadrzewianie i zalesianie gruntów, główne i uboczne użytkowanie lasu oraz gospodarka łowiecka. Do zadań IBL 34 data pobrania: data pobrania:

48 należy także ochrona i zapewnienie bezpieczeństwa pracy w leśnictwie oraz wszelkie podejmowanie działań biologicznych i ekologicznych z uwzględnieniem oddziaływanie emisji przemysłowych i innych czynników antropogenicznych na las. IBL upowszechnia także wyniki badań naukowych, opracowuje prognozy i ekspertyzy oraz zajmuje się doradztwem naukowym. IBL prowadzi także kursy i szkolenia dotyczące gospodarki leśnej i prowadzi działalność wydawniczą. Lasy Państwowe Lasy Państwowe stanowią największą w Unii Europejskiej organizację, której celem głównym jest zarządzenie lasami należącymi do Skarbu Państwa. Organizacja obejmuje niemal jedną trzecią powierzchni Polski. Do głównych celów działania Lasów Państwowych należy dbanie o różnorodność lasów oraz dostarczanie na rynek surowca ekologicznego. Jako kolejne zadanie można wymienić też udostępnianie lasów społeczeństwu, ochronę lasów przed dewastacją. Lasy państwowe edukują leśników i zarządzają lasami i planują działania gospodarcze. Analiza sektora drzewno-meblarskiego w powiecie bytowskim przy wykorzystaniu badań pierwotnych 36 Sektor drzewno-meblarski charakteryzuje się znacznym potencjałem w całym województwie pomorskim. Z tego względu powiat bytowski powinien adekwatnie wykorzystać szanse jakie daje regionalnej gospodarce ta branża. Analiza sektora drzewno-meblarskiego została przeprowadzona w oparciu o indywidualne wywiady pogłębione z przedsiębiorcami. 36 Na potrzeby niniejszej analizy, Wykonawca opracowania przeprowadził pogłębione wywiady bezpośrednie z przedstawicielami jednostek edukacyjnych i jednostek naukowo-badawczych z powiatu bytowskiego, przedstawicielami instytucji otoczenia biznesu działającymi na rzecz sektora drzewno-meblarskiego oraz przedstawicielami jednostek samorządowych odpowiadających za sektor drzewno-meblarski. 48

49 Kluczowe znaczenie dla branży drzewno-meblarskiej w powiecie bytowskim ma współpraca pomiędzy przedsiębiorstwami w zakresie promocji, rozwoju, marketingu oraz handlu. Tego typu działania mogą ułatwić struktury klastrowe, które w powiecie bytowskim mają szanse odnieść sukces. Jednakże z przeprowadzonych badań wynika, że przedsiębiorcy ze sceptyzmem podchodzą do polityki klastrowej. Z tego względu warto bliżej przyjrzeć się temu zagadnieniu, gdyż współpraca pomiędzy firmami z tej samej branży ma istotne znaczenie dla rozwoju całego sektora. Współpraca pomiędzy przedsiębiorcami Z przeprowadzonych badań wynika, że przedsiębiorcy nie widzą powodu, dla którego mogliby ze sobą współpracować. Powodów braku zainteresowania współpracą jest kilka. Główny z nich to obawa przed konkurencją. W świadomości respondentów wciąż tkwi przekonanie, że współpraca pomiędzy przedsiębiorstwami z tej samej branży zazwyczaj wiąże się z większą konkurencją i brakiem zaufania wobec siebie, a to z kolei przyczynia się do powstania opinii, że konkurent może zarobić więcej kosztem dochodów drugiego przedsiębiorcy. Potwierdzają to słowa jednego z przedsiębiorców: Przedsiębiorstwo C Nie współpracujemy. Nie ma między nami żadnej współpracy. Ja nawet powiem, że nie wiem dokładnie jak ta konkurencja wygląda. Mam swoich dostawców i oni innym nie dają. Z powyższego cytatu można wnioskować, że badani przedsiębiorcy obawiają się współpracy i tym samym nie dostrzegają jej zalet, do których można zaliczyć w tej branży: obniżenie kosztów dostaw, polepszenie promocji i działań marketingowych, obniżenie kosztów dotyczących wystawiania się na targach branżowych krajowych i zagranicznych. Przedsiębiorstwo D 49

50 Tutaj na terenie Bytowa nie ma żadnej współpracy. Przedsiębiorcy raczej się jej obawiają, bo konkurencja jest duża. Sklepów jest dużo i są jeszcze prywatni, którzy na wioskach produkują meble i to na pewno jest konkurencja. Na podstawie powyższej wypowiedzi wyraźnie widać, że główną przyczyną braku współpracy ze strony badanych przedsiębiorstw jest mentalność społeczna, która wiąże się z obawą przed utratą zleceń na rzecz konkurenta. Na podstawie przeprowadzonych badań zostały również zdefiniowane pozostałe przyczyny braku współpracy pomiędzy przebadanymi przedsiębiorcami w tej samej branży. Informacje te zostały zagregowane i przedstawione w poniższej tabeli. Tabela 18. Przyczyny braku współpracy pomiędzy przedsiębiorcami Przyczyny: Brak zrozumienia idei współpracy pomiędzy przedsiębiorstwami tej samej branży Brak motywacji do rozpoczęcia współpracy (np. inicjatywa instytucji otoczenia biznesu) Niechęć do konkurencji, założenie że konkurencji nie należy pomagać Brak pomysłu na dalszy rozwój Brak wiedzy na temat plusów wynikających ze współpracy Obawa przed pogorszeniem się sytuacji firmy Założenie, że polegać można tylko na sobie Źródło: Opracowanie własne na podstawie przeprowadzonych badań. Na podstawie powyższej tabeli można dojść do wniosku, że sedno problemu znajduje się w mentalności badanych przedsiębiorców. W celu polepszenia obecnej sytuacji należy zmienić nastawienie właścicieli firm do współpracy z przedsiębiorcami z tego samego sektora w 50

51 powiecie bytowskim. Opisaną sytuację można polepszyć poprzez prowadzenie szkoleń, warsztatów, a także wydawanie publikacji i podejmowanie inicjatywy przez instytucje otoczenia biznesu. Warto również zaznaczyć, że w aspekcie współpracy pomiędzy badanymi jednostkami wiodącą rolę odgrywają instytucje otoczenia biznesu, których celem jest wspieranie rozwoju branży drzewno-meblarskiej w powiecie bytowskim. Brak inicjatywy ze strony wymienionych instytucji stanowi drugi problem, który znacznie ogranicza możliwości współpracy pomiędzy przedsiębiorcami. Inicjatywa instytucji w zakresie współpracy dla właścicieli firm stanowi motywację do działania. Mechanizm ten przedstawia poniższy schemat: Schemat 2. Wpływ instytucji otoczenia biznesu na współpracę pomiędzy przedsiębiorstwami z branży drzewno-meblarskiej w powiecie bytowskim Źródło: Opracowanie własne na podstawie przeprowadzonych badań. Tak więc, brak współpracy pomiędzy badanymi przedsiębiorstwami z branży drzewnomeblarskiej w powiecie bytowskim przedstawia się w ujęciu dwuaspektowym. W pierwszej 51

52 kolejności brak inicjatywy ze strony instytucji otoczenia biznesu w opinii respondentów przekłada się na brak organizacji działań z zakresu współpracy, co znacznie ogranicza wiedzę przedsiębiorców w tym temacie oraz ich możliwości rozwojowe. Potwierdzają to również słowa ankietowanych przedsiębiorców z branży drzewno-meblarskiej. Przedsiębiorstwo B Współpracy praktycznie nie ma żadnej, no bo jak... Nie ma żadnej pomocy i wsparcia w tym aspekcie od instytucji otoczenia biznesu. Przydałaby się jakaś platforma, na której można by było współpracować i rozwijać się ( ). Miał powstać klaster drzewno-meblarski. I co? Nie powstał. Ja sam się zastanawiałem dlaczego i doszedłem do wniosku, że ten klaster nic nam nie pomoże. Bo jeżeli pomoże, to pomoże tym dużym firmom. Dla tych małych i średnich nie ma takiej oferty tak naprawdę. U nas nie ma kogoś, kto by to poprowadził po prostu. Z powyższego cytatu wynika, że pomoc i wsparcie w zakresie współpracy potrzebne są małym i średnim przedsiębiorcom, którzy mają ograniczone możliwości finansowe i marketingowe. Jednakże, istnieją przypadki kiedy to badane przedsiębiorstwa z branży drzewno-meblarskiej potrafią ze sobą współpracować. W sytuacjach kryzysowych, gdy występuje brak urządzeń niezbędnych do pracy, przedsiębiorstwa sobie wzajemnie pomagają. Oznacza to, że potrafią się ze sobą porozumieć, a to z kolei stwarza fundamenty owocnej współpracy: Przedsiębiorstwo A Po prostu ( ) sobie pomagamy, pożyczamy w częściach na przykład jak nam coś wysiądzie, jakaś awaria czy coś to po prostu jedziemy do kolegi. Jak jemu się popsuje to pożycza od nas. Generalnie się nie zwalczamy, ale też jakoś mocno nie współpracujemy ze sobą. Dobre kontakty pomiędzy przedsiębiorcami są podstawowym warunkiem skutecznej współpracy. Z przeprowadzonych badań wynika, że brak współpracy widoczny jest również 52

53 wśród instytucji, które to wsparcie powinny zapewnić. Okazuje się, że główna i zarazem jedyna współpraca pomiędzy przedsiębiorcami to podwykonawstwo, które do końca nie spełnia celów współpracy w zakresie marketingu, obniżenia kosztów dostaw oraz rozwoju. Brak tego typu współpracy potwierdza się również w działalności instytucji otoczenia biznesu, których głównym celem jest wspieranie współpracy w branży drzewno-meblarskiej. Instytucja otoczenia biznesu Tak, tak przedsiębiorstwa współpracują. Nie wszystkie, ale jakieś tam tak. Jest jakaś współpraca pomiędzy zakładami. Jakieś tam historie, których zakład nie może wykonać to zleca podwykonawcom, nie? Ale generalnie to nic więcej, samodzielne te zakłady są Powyższa wypowiedź potwierdza hipotezę o braku współpracy pomiędzy firmami z branży drzewno-meblarskiej w powiecie bytowskim. Instytucja samorządowa Tutaj nie ma współpracy w regionie, przedsiębiorcy obawiają się jej chyba, bo to jednak konkurencja. Mi się nawet o uszy nie obiło, żeby tutaj gdziekolwiek przedsiębiorstwa ze sobą współpracowały. Analizując wyniki przeprowadzonych badań, można dojść do wniosku, że podstawowym problemem w zakresie współpracy badanych firm w powiecie bytowskim jest brak odpowiedniej koncepcji i strategii rozpoczęcia tego typu działania. Z tego powodu w dalszej części opracowania zaproponowane zostaną przykładowe rozwiązania dotyczące możliwości współpracy przedsiębiorstw z branży drzewno-meblarskiej w powiecie bytowskim. 53

54 Proponowane możliwości współpracy pomiędzy przedsiębiorcami branży drzewnomeblarskiej w powiecie bytowskim. Współpraca pomiędzy przedsiębiorcami ma kluczowe znaczenie w rozwoju całego sektora drzewno-meblarskiego w powiecie bytowskim. Współpraca ta powinna dotyczyć głównie działań marketingowych oraz skupiać się na obniżaniu podstawowych kosztów. W przypadku branży drzewno-meblarskiej jest to na przykład transport surowca drzewnego, niezbędnych materiałów itp. Tworzenie tego typu związków kooperacyjnych powinno odbywać się na dwóch zasadniczych płaszczyznach: przedsiębiorca przedsiębiorca przedsiębiorca instytucja otoczenia biznesu. W pierwszej kolejności zostaną omówione możliwości współpracy pomiędzy przedsiębiorcami z tej samej branży. Proponowane możliwości współpracy: wspólne korzystanie z usług transportowych, wspólna organizacja uczestnictwa w targach i wystawach branżowych, wspólna promocja (marketing regionalny), organizacja klastra drzewno-meblarskiego. Wspólne korzystanie z usług transportowych Istotna kwestia dla przedsiębiorstw drzewno-meblarskich to dostęp do surowca, który jest stosunkowo drogi. Z tego względu zaleca się wspólne zamawianie surowca przez przedsiębiorstwa drzewno-meblarskie z województwa pomorskiego, co znacznie pozwoli obniżyć koszty w wyniku powstania tzw. efektu skali. Wynajęcie wspólnego środka transportu surowca drzewnego oraz materiałów niezbędnych do produkcji, pozwoli zaoszczędzić zarówno czas, jak i środki pieniężne. Poprzez korzystanie z 54

55 jednego środka transportu, przedsiębiorcy nie będą zmuszeni czekać na możliwość transportu do ich firmy, ponieważ przewoźnik załadowując samochód do pełna dostarczy materiały do kilku przedsiębiorstw z danego regionu i nie będzie czekał na kolejne zamówienia by w całości załadować środek transportu. Jest to niezwykle istotne, gdyż z przeprowadzonych rozmów z przedsiębiorcami z branży drzewno-meblarskiej wynika, że usługi transportowe znacznie zwiększają koszty uzyskania przychodu i mają wpływ na końcową cenę oferowanych przez te przedsiębiorstwa produktów. Tak więc, w branży drzewno-meblarskiej usługi transportowe odgrywają kluczową rolę w sprawnym dostarczaniu surowca drzewnego oraz produktów finalnych. W tym przypadku zaleca się współpracę pomiędzy przedsiębiorstwami w celu obniżenia kosztów transportowych i wspólne zarządzanie systemem logistycznym. W sytuacji gdy przedsiębiorstwo decyduje się na transport surowca we własnym zakresie musi liczyć się z kosztami dodatkowymi, takimi jak: zakup samochodów transportowych, zatrudnienie kierowcy, czy też uzyskanie pozwoleń prawnych. W przypadku usług outsourcingowym odpadają wyżej wymienione koszty, które dodatkowo obniżane są poprzez wspólny transport w zakresie współpracy pomiędzy przedsiębiorcami. Poniższa tabela prezentuje przykładowe ceny usług transportowych dla branży drzewno-meblarskiej. Tabela 19. Koszty usług outsourcingowych dla branży drzewno-meblarskiej (w PLN brutto) Kurs pojedynczy Kursy łączne Odległość (km) Cena za 1 km w zł Odległość (km) Cena za 1 km w zł 110 8, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,40 55

56 230 7, , , , , , , , , , , , , ,00 >300 7, ,00 Źródło: Opracowane na podstawie: data pobrania: Wspólna organizacja uczestnictwa w targach i wystawach branżowych Główną zaletą targów, wystaw i spotkań branżowych jest kształtowanie wizerunku firmy. Targi jako integralna cześć działań komunikacyjnych, ma wpływ na rozwój przedsiębiorstw. Z tego powodu powinny stanowić istotną część strategii marketingowej przedsiębiorstw drzewno-meblarskich w powiecie bytowskim. Obecność na targach jest jednym z głównych czynników umożliwiających pozyskiwanie nowych kontaktów biznesowych. Schemat 3: Korzyści uczestnictwa w targach w zakresie całego powiatu bytowskiego z uwzględnieniem branży drzewno-meblarskiej Wspólne Ekspozycje Wspólna Organizacja targów Poprawa wizerunku całego powiatu 56

57 Wzrost potencjału rozwojowego branży drzewno-meblarskiej Innowacje Źródło: Opracowanie własne na podstawie przeprowadzonych badań i własnych analiz. Z powyższego schematu wynika, że wystawy i targi branżowe pozytywnie wpływają na wizerunek całego powiatu, ponieważ wystawiające się przedsiębiorstwa kojarzone są z regionem i daną lokalizacją, co wpływa na rozwój wizerunku regionu, z którego wystawcy pochodzą. Przedsiębiorstwa z branży drzewno-meblarskiej mogą również wspierać się wzajemnie w działaniach marketingowych na targach i wystawach branżowych. Wspólna organizacja wyjazdu na targi i stoiska targowego znacznie obniży koszty takiego wyjazdu, a przedsiębiorstwa drzewno-meblarskie będą mogły zaprezentować się jako jedna marka regionalna, charakteryzująca się specyficznym dla regionu wzornictwem i produktami wysokiej jakości. Na takiej działalności skorzystają zarówno przedsiębiorcy, jak i cały region. Dlatego też, tego typu działania powinny być współorganizowane z jednostkami samorządowymi zajmującymi się promocją regionu. Ponadto z przeprowadzonych badań wynika, że badane przedsiębiorstwa z branży drzewnomeblarskiej w niewielkim stopniu korzystają z możliwości uczestnictwa w międzynarodowych targach branżowych, które zapewniają zwrot kosztów inwestycji 37. Brak zainteresowania taką formą promocji przyczynia się do wiernej utraty potencjalnego dochodu. Zgodnie bowiem z badaniami CEIR (Center of Exhibition Industry Research) 76% gości targowych ma określony plan działania, 48% potencjalnych transakcji omówionych na targach nie wymaga dalszych wysiłków ze strony sprzedającego, aby zakończyć je pomyślnie, finalizacja potencjalnych transakcji omówionych na targach kosztuje 56% mniej niż tradycyjne wizyty u potencjalnych partnerów handlowych. 37 data pobrania:

58 Biorąc pod uwagę lokalizację powiatu bytowskiego, zaleca się uczestnictwo w Międzynarodowych Targach Gdańskich, które specjalizują się w organizacji imprez targowych dla wielu branż. Są one również członkiem Polskiej Izby Przemysłu Targowego. Międzynarodowe Targi Gdańskie to także jedne z bardziej prestiżowych imprez targowych na rynku polskim - znajdują się w czołówce polskich organizatorów targów, co świadczy o ich wysokiej jakości 38. Z rozmowy z Managerem targów drzewnych w Gdańsku - Panią Beatą Kacprzak wynika, że firmy z branży drzewnomeblarskiej mają na Międzynarodowych Targach Gdańskich możliwość wystawiania się na kilku imprezach. Do jednej z nich należą targi About Design 39. Jak sama nazwa wskazuje są to targi dotyczące designu, również w branży drzewno meblarskiej. Pani Beata Kacprzak zaznacza, że na targach designerskich można zauważyć coraz większą liczbę przedsiębiorstw z branży drzewno-meblarskiej zajmujących się designem, co jest odpowiedzią na obowiązujące trendy na rynku europejskim. Poniższa tabela przedstawia podstawowe koszty, które trzeba ponieść w przypadku uczestnictwa w targach About Desing. Tabela 20. Koszta uczestnictwa w Międzynarodowych Targach Gdańskich About Design dla przedsiębiorstw z branży drzewno-meblarskiej z województwa pomorskiego. Ceny zabudowy obejmują koszty całej imprezy targowej PRODUKT CENA netto w zł Stoisko zabudowane 490 Stoisko bez zabudowy oferowane przez firmę zewnętrzną (razem z podłogą) Zabudowa modułowa z meblami 6 metrów kwadratowych Zabudowa modułowa z meblami 9 metrów kwadratowych Zabudowa modułowa z meblami 12 metrów kwadratowych data pobrania: data pobrania:

59 Zabudowa modułowa z meblami 15 metrów 7100 kwadratowych Rejestracja 500 Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych uzyskanych od managera targów. W cenie rejestracji na Międzynarodowych Targach Gdańskich wliczona jest karta parkingowa, wiec koszty postoju pojazdu służbowego nie są brane już pod uwagę. Zapewniony jest również bankiet z wystawcami, który jest doskonałą okazją do nawiązania kontaktów biznesowych. Z przeprowadzonych badań wynika, że przedsiębiorcy z branży drzewno-meblarskiej jeżeli już jeżdżą na targi to tylko jako zwiedzający. Potwierdza to poniższa wypowiedź. Firma B No my tutaj z kolegą jeździmy na targi. Głównie do Poznania ze względu na nowinki techniczne, ale niestety tylko jako zwiedzający. Z całą pewnością przyczyną takiego stanu rzeczy wśród badanych przedsiębiorstw, są koszty wystawienia się przedsiębiorstwa na targach branżowych. Jest to jednocześnie szerokie pole manewru w aspekcie zarówno współpracy pomiędzy firmami z tej samej branży, jak również współpracy z instytucjami otoczenia biznesu. Wspólna promocja (marketing regionalny) Powiat bytowski charakteryzuje się bardzo dobrym położeniem i uwarunkowaniami geograficznymi sprzyjającymi rozwojowi branży drzewno-meblarskiej. Powiat kojarzony powinien być z pięknymi lasami, widokami i możliwościami rozwojowymi wynikającymi z posiadania tego typu dóbr naturalnych. W tym celu, by uzyskać informacje na temat skojarzeń dotyczących województwa pomorskiego w zakresie branży drzewno-meblarskiej, należy 59

60 przeprowadzić krótkie badanie jakościowe. Tego typu badanie zaleca się przeprowadzić na skalę zarówno lokalną jak i europejską. Przygotowując się do wykorzystania marketingu miejsc, w pierwszej kolejności należy postawić sobie cele, które ułatwią realizację całego procesu. Cele badania: kreowanie wizerunku powiatu bytowskiego jako jednolitej marki drzewnomeblarskiej w kraju i na świecie, poznanie opinii mieszkańców i sąsiadów powiatu bytowskiego na temat branży drzewno-meblarskiej w województwie pomorskim, uzyskanie informacji na temat możliwości rozwojowych, wyodrębnienie charakterystycznych elementów powiatu bytowskiego, na których można oprzeć strategię marki, poznanie skojarzeń respondentów na temat regionalnej branży drzewnomeblarskiej. Po tak zdefiniowanych celach można przystąpić do wykorzystywania marketingu miejsc jako narzędzia promocyjnego w przedsiębiorstwach z branży drzewno-meblarskiej z województwa pomorskiego. Z przeprowadzonych badań wynika również, że ankietowani zdają sobie sprawę z dogodnego położenia geograficznego, które może być atutem branży drzewno-meblarskiej. Potwierdzają to słowa jednego z respondentów: Firma D Mamy piękne lasy i okolice, które teoretycznie sprzyjają rozwojowi branży. Są też tartaki, niby jest jakaś wspólna baza firm, ale trzeba by było to lepiej zorganizować jakoś. 60

61 Z analizy przeprowadzonych badań wynika również, że marketing może być z sukcesem wykorzystywany w aspektach współpracy pomiędzy przedsiębiorstwami z branży drzewnomeblarskiej. Przykłady współpracy przedsiębiorstw w zakresie marketingu: wspólne reklamowanie się na stronach internetowych (marketing regionalny), wydawanie reklamowych broszur, ulotek i katalogów, wspólna organizacja targów branżowych, wspólna reklama w pozostałych regionach Polski. Organizacja klastra drzewno-meblarskiego Na Pomorzu w branży drzewno-meblarskiej istnieją przykłady owocnej współpracy w zakresie rozwoju przedsiębiorstw poprzez system klasteringu. W analizie przypadku niniejszej sytuacji warto wyróżnić zachodniopomorski klaster drzewno-meblarski, którego działania mogą być przykładem i inspiracją dla przedsiębiorców z powiatu bytowskiego. Zachodniopomorski Klaster Drzewno-Meblarski 40. Został on utworzony w celu poprawy dostępności surowca i współpracy z dostawcami i rozwoju niezbędnych zasobów ludzkich dla branży meblarskiej, a także do zdobycia nowych rynków zbytu dzięki usprawnieniu działań promocyjnych i dystrybucyjnych oraz wykreowaniu marki. Zachodniopomorski Klaster Drzewno-Meblarski ma za zadanie optymalizację funkcjonowania przedsiębiorstw w kontekście zarządzania finansami, a także poprawę relacji z otoczeniem administracyjnym i aktywne kształtowanie otoczenia prawnego oraz wykształcenie własnego wzornictwa. Obecnie klaster ten skupia 15 zachodniopomorskich przedsiębiorstw branży drzewnomeblarskiej. 40 data pobrania:

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie.

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Potrzeby rozwojowe światowego przemysłu powodują, że globalny popyt na roboty przemysłowe odznacza się tendencją wzrostową. W związku z tym, dynamiczny

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU ul. Wojska Polskiego 27/29, 60 624 Poznań Opracowania sygnalne Data opracowania: luty 2015 Kontakt: e mail: SekretariatUSPOZ@stat.gov.pl tel. 61 27 98 200, fax 61 27 98 100

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Rola przemysłu motoryzacyjnego w gospodarce Polski

Rola przemysłu motoryzacyjnego w gospodarce Polski www.pwc.com Rola przemysłu motoryzacyjnego w gospodarce Polski W kontekście "Priorytetów Polityki Przemysłowej 2015-2020+ Wrzesień 2015 r. Raport powstał na zlecenie i przy współpracy ze Związkiem Pracodawców

Bardziej szczegółowo

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Raport na temat działalności Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Kierunki eksportu i importu oraz zachowania MSP w Europie Lipiec 2015 European SME Export

Bardziej szczegółowo

Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008

Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008 Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008 r., w których został zaangażowany kapitał zagraniczny

Bardziej szczegółowo

Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Rozdział 8 Marzena Talar, Maja Wasilewska, Dorota Węcławska Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw W rozdziale przedstawiona została charakterystyka stanu sektora małych i średnich przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Olsztyn, 24 marca 2014

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Olsztyn, 24 marca 2014 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Olsztyn, 24 marca 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 012 415 60 11 Internet: http://www.stat.gov.pl/krak Informacja sygnalna - Nr 15 Data opracowania

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Wrocław, 9 kwietnia 2014

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Wrocław, 9 kwietnia 2014 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Wrocław, 9 kwietnia 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWOŚCI SEKTORA LEŚNO-DRZEWNEGO W ROZWOJU REGIONALNYM

MOŻLIWOŚCI SEKTORA LEŚNO-DRZEWNEGO W ROZWOJU REGIONALNYM MOŻLIWOŚCI SEKTORA LEŚNO-DRZEWNEGO W ROZWOJU REGIONALNYM Dr inż. Anna Żornaczuk-Łuba Zastępca dyrektora Departamentu Leśnictwa i Ochrony Przyrody Ministerstwo Środowiska Polanica Zdrój 23 maja 2014 r.

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE. Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE. Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Warszawa, 2011 Spis treści Województwo dolnośląskie...3 Województwo kujawsko-pomorskie...6

Bardziej szczegółowo

POTENCJAŁ EKSPORTOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO ORAZ INSTRUMENTY WSPARCIA EKSPORTU. Piotr Słojewski Wiceprezes Zarządu Agencja Rozwoju Mazowsza S.A.

POTENCJAŁ EKSPORTOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO ORAZ INSTRUMENTY WSPARCIA EKSPORTU. Piotr Słojewski Wiceprezes Zarządu Agencja Rozwoju Mazowsza S.A. POTENCJAŁ EKSPORTOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO ORAZ INSTRUMENTY WSPARCIA EKSPORTU Piotr Słojewski Wiceprezes Zarządu Agencja Rozwoju Mazowsza S.A. EKSPORT MAZOWSZA NA TLE KRAJU Wartość eksportu z Mazowsza

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE

URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE Opracowania sygnalne Szczecin, styczeń 2010 r. DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW W LATACH 2006-2008 W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM Wyniki badania działalności innowacyjnej

Bardziej szczegółowo

Badanie strategicznych strategicznych branż bran w M a Małopolsce branże IT i B&R Krakó ków, 1 8 gru n a 2008 r.

Badanie strategicznych strategicznych branż bran w M a Małopolsce branże IT i B&R Krakó ków, 1 8 gru n a 2008 r. wmałopolsce branże IT i B&R Kraków, 18 grudnia 2008 r. CEL BADANIA: uzyskanie informacji na temat sytuacji przedsiębiorstw oraz na temat zapotrzebowania na kadry wśród podmiotów gospodarczych działających

Bardziej szczegółowo

Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29

Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29 Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29 2 Eksport jest siłą napędową niemieckiej gospodarki. Niemcy są także znaczącym importerem surowców, głównie energetycznych, ale i wysoko przetworzonych wyrobów

Bardziej szczegółowo

Rozwój Szczecineckiego Klastra Meblowego a perspektywa rozwoju branży drzewno-meblarskiej

Rozwój Szczecineckiego Klastra Meblowego a perspektywa rozwoju branży drzewno-meblarskiej Rozwój Szczecineckiego Klastra Meblowego a perspektywa rozwoju branży drzewno-meblarskiej Maciej Dzierżanowski Ekspert Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową Moderator Grupy roboczej ds. polityki klastrowej

Bardziej szczegółowo

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Melania Nieć, Maja Wasilewska, Joanna Orłowska Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Struktura podmiotowa Województwo dolnośląskie W 2012 r. w systemie REGON w województwie dolnośląskim

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Warszawa, 11 kwiecień 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Andrzej Kowalski Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Katedra Rozwoju Obszarów Wiejskich Szkoła Główna Handlowa Warszawa kwiecień 2009 Wzajemne

Bardziej szczegółowo

Meble tapicerowane i inne meble do siedzenia

Meble tapicerowane i inne meble do siedzenia Meble tapicerowane i inne meble do siedzenia Tomasz Wiktorski B+R Studio Analizy Rynku Meblarskiego Ogólnopolska Izba Gospodarcza Producentów Mebli 2011 Meble tapicerowane i inne meble do siedzenia Opracowanie

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R. Warszawa, 2009.10.16 DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R. W Polsce w 2008 r. prowadziło działalność 1780 tys. przedsiębiorstw o liczbie pracujących do 9 osób

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 43,2% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI 2014 SEKTOR AUTO-MOTO

KIERUNKI 2014 SEKTOR AUTO-MOTO KIERUNKI 2014 SEKTOR AUTO-MOTO Rola i wpływ auto-moto na gospodarkę Wraz z efektem mnożnikowym auto-moto tworzy 7,8% wartości dodanej (104 mld PLN w 2012 r.); wpływ bezpośredni części produkcyjnej jest

Bardziej szczegółowo

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Bydgoszcz, 14.05.2014 Pracodawcy Pomorza i Kujaw Związek Pracodawców Pracodawcy Pomorza i Kujaw to regionalny

Bardziej szczegółowo

EU-Consult Sp. z o.o. ul. Wały Piastowskie 1. 80-855 Gdańsk. tel. 58 307 44 06. www.eu-consult.pl

EU-Consult Sp. z o.o. ul. Wały Piastowskie 1. 80-855 Gdańsk. tel. 58 307 44 06. www.eu-consult.pl ANALIZA SYTUACJI RYNKOWEJ DLA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ NA OBSZARZE WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO REALIZOWANEGO W RAMACH PROJEKTU TRANSFER WIEDZY W REGIONIE POPRZEZ ROZWÓJ SIECI WSPÓŁPRACY W RAMACH

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 42,4% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Sopot, 13 marca 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny meblami drewnianymi 2009-2012 2013-02-19 16:01:36

Handel zagraniczny meblami drewnianymi 2009-2012 2013-02-19 16:01:36 Handel zagraniczny meblami drewnianymi 2009-2012 2013-02-19 16:01:36 2 Poniższe zestawienie przedstawia dane statystyczne za okres 2009-2012 w wybranych obszarach handlu meblami z drewna: meble do sypialni,

Bardziej szczegółowo

Działalność innowacyjna w Polsce

Działalność innowacyjna w Polsce GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Szczecinie Warszawa, październik 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS AKTYWNOŚĆ INNOWACYJNA Działalność innowacyjna to całokształt działań naukowych,

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R.

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. Na koniec lutego 2014 r. stopa bezrobocia na Mazowszu pozostała na poziomie sprzed miesiąca (11,4%). Jak wynika z informacji publikowanych przez GUS, przeciętne zatrudnienie

Bardziej szczegółowo

Polska wieś w kontekście przemian rynku pracy. dr Anna Wawrzonek Wydział Studiów Edukacyjnych Uniwersytet im. Adama Mickiewicza W Poznaniu

Polska wieś w kontekście przemian rynku pracy. dr Anna Wawrzonek Wydział Studiów Edukacyjnych Uniwersytet im. Adama Mickiewicza W Poznaniu Polska wieś w kontekście przemian rynku pracy dr Anna Wawrzonek Wydział Studiów Edukacyjnych Uniwersytet im. Adama Mickiewicza W Poznaniu Polska wieś 2009 obszary wiejskie zajmują ponad 93% powierzchni

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych WROCŁAWSKI PARK TECHNOLOGICZNY Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych Marek Winkowski Wiceprezes WPT S.A. Anna Madera - Kierownik DAIP Gdańsk, 09.03.2009

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał roku W pierwszych sześciu miesiącach roku sądy gospodarcze ogłosiły upadłość 307 polskich przedsiębiorstw. Tym samym blisko 12 tys. Polaków straciło

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI 2014 SEKTOR ENERGETYCZNY

KIERUNKI 2014 SEKTOR ENERGETYCZNY KIERUNKI 2014 SEKTOR ENERGETYCZNY Rola i wpływ energetyki na gospodarkę Wraz z efektem mnożnikowym energetyka tworzy 7,9% wartości dodanej; 612 tys. miejsc pracy bezpośrednio i w sektorach powiązanych;

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2014 R.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2014 R. PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2014 R. Źródłem publikowanych danych jest krajowy rejestr urzędowy podmiotów gospodarki narodowej, zwany dalej

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52

Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52 Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52 2 Zamieszczamy podsumowanie analizy rynkowej wraz z aneksem statystycznym, przygotowanej dla Centrów Obsługi Eksportera i Inwestora (COIE),

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

Instytut Technologii DrewnaInstytut Technologii Drewna. Instytut Technologii Drewna Poznań, 25.06.2009

Instytut Technologii DrewnaInstytut Technologii Drewna. Instytut Technologii Drewna Poznań, 25.06.2009 SEMINARIUM Drzewnictwo nowe nurty w technice i technologii Instytut Technologii DrewnaInstytut Technologii Drewna 1 Projekt: Foresight w drzewnictwie scenariusze rozwoju badań naukowych w Polsce do 2020

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

SEKTOR METALOWO-ODLEWNICZY W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM

SEKTOR METALOWO-ODLEWNICZY W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM Ankieta na potrzeby raportu pt.: Opracowanie analizy i rekomendacji dot. Rozwoju innowacyjnych gałęzi gospodarki regionu branży metalowo- odlewniczej SEKTOR METALOWO-ODLEWNICZY W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 INFORMACJE OGÓLNE Dodatkowe wsparcie dla Polski Wschodniej województw: lubelskiego, podlaskiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R. PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R. Według stanu z końca grudnia 2007 r. w rejestrze REGON województwa świętokrzyskiego zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku Jacek Szlachta Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego Białystok 20 luty 2014 roku 1 Struktura prezentacji 1. Zapisy strategii województwa podlaskiego do roku 2020 w

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

Francuski sektor łodzi rekreacyjnych 2015-09-07 14:17:04

Francuski sektor łodzi rekreacyjnych 2015-09-07 14:17:04 Francuski sektor łodzi rekreacyjnych 2015-09-07 14:17:04 2 Branża łodzi rekreacyjnych stanowi mocną stronę francuskiego handlu zagranicznego. Od roku 2011 sektor ten osiąga regularne nadwyżki, zwłaszcza

Bardziej szczegółowo

ŚRODA Z FUNDUSZAMI 2015-09-03 FUNDUSZE EUROPEJSKIE NA LATA 2014-2020 DLA PRZEDSIĘBIORCÓW. EFRR 8,6 mld euro. Cel szczegółowy:

ŚRODA Z FUNDUSZAMI 2015-09-03 FUNDUSZE EUROPEJSKIE NA LATA 2014-2020 DLA PRZEDSIĘBIORCÓW. EFRR 8,6 mld euro. Cel szczegółowy: ŚRODA Z FUNDUSZAMI FUNDUSZE EUROPEJSKIE NA LATA 2014-2020 DLA PRZEDSIĘBIORCÓW Rzeszów, 02.09.2015 r. PO IR PODZIAŁ ALOKACJI PO IR STRUKTURA DLA PRZEDSIĘBIORCÓW EFRR 8,6 mld euro Nr i nazwa osi priorytetowej

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Szczecin, 16 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Szczecin, 16 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Szczecin, 16 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

Informacja o mikro- i małych przedsiębiorstwach

Informacja o mikro- i małych przedsiębiorstwach Warszawa, dnia 15 kwietnia 2010 r. Informacja o mikro- i małych przedsiębiorstwach I. Dane statystyczne Mikroprzedsiębiorstwa (zatrudniające do 9 osób). Liczba na koniec 2008 r. 1.787.909, w tym: jednoosobowych

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Poznań, 9 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Poznań, 9 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Poznań, 9 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r.

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. 1 UWAGI ANALITYCZNE 1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. W maju 2002 r. w województwie łódzkim było 209,4 tys. gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur. Działdowo, 27-28 listopada 2014

Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur. Działdowo, 27-28 listopada 2014 Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur Działdowo, 27-28 listopada 2014 Współpraca z przedsiębiorcami i z instytucjami otoczenia biznesu w zakresie promocji gospodarczej gmin z województwa warmińsko-mazurskiego

Bardziej szczegółowo

RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą.

RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą. RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą. Stosunki gospodarcze między Polską i Litwą regulują przepisy prawne Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI

BIZNES PLAN PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI Załącznik nr 1 do Wniosku o udzielenie wsparcia finansowego w ramach projektu Nowe perspektywy! BIZNES PLAN Projekt Nowe perspektywy! Priorytet VIII PO KL Regionalne kadry gospodarki, Działanie 8.1 Rozwój

Bardziej szczegółowo

Fiszka oferty usług proinnowacyjnych

Fiszka oferty usług proinnowacyjnych Fiszka oferty usług proinnowacyjnych I. Akredytowany wykonawca 1. Nazwa wykonawcy "MERITUM" LUBELSKA GRUPA DORADCZA SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ 2. Forma prawna prowadzonej działalności Spółka

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

OFERT PRZYBYWA, ALE NIE DLA WSZYSTKICH

OFERT PRZYBYWA, ALE NIE DLA WSZYSTKICH Warszawa, 18 kwietnia 2011 r. OFERT PRZYBYWA, ALE NIE DLA WSZYSTKICH Raport Pracuj.pl Rynek Pracy Specjalistów w I kwartale 2011 roku Przybywa ofert pracy. W I kwartale 2011 ogłoszeń w serwisie Pracuj.pl

Bardziej szczegółowo

Branża meblarska w Izraelu 2015-12-21 00:57:40

Branża meblarska w Izraelu 2015-12-21 00:57:40 Branża meblarska w Izraelu 2015-12-21 00:57:40 2 Pomimo globalnego kryzysu, odbijającego się poważnie na silnie związanej ze światowymi rynkami izraelskiej gospodarce w ogóle, a na skierowanej w znacznej

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Olsztyn, 14 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Olsztyn, 14 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Olsztyn, 14 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910

Bardziej szczegółowo

Próba oceny umiędzynarodowienia działalności polskich i małopolskich MSP

Próba oceny umiędzynarodowienia działalności polskich i małopolskich MSP Ekonomia Menedżerska 2011, nr 10, s. 41 58 Joanna Duda * Próba oceny umiędzynarodowienia działalności polskich i małopolskich MSP 1. Wprowadzenie Istnieje bezpośredni związek między sukcesem ekonomicznym

Bardziej szczegółowo

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Zarys wybranych programów form wsparcia MSP w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw Paweł Czyż, PARP, 2004 1. Sektorowy

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

Dorota Bryk Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Lublin, 23.03.2010 r.

Dorota Bryk Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Lublin, 23.03.2010 r. Dorota Bryk Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Lublin, 23.03.2010 r. Projekt Tendencje rozwojowe przedsiębiorstw i popyt na pracę w województwie lubelskim w kontekście organizacji przez Polskę

Bardziej szczegółowo

Handel z Polską 2015-06-30 17:07:08

Handel z Polską 2015-06-30 17:07:08 Handel z Polską 2015-06-30 17:07:08 2 Od lat Królestwo Belgii jest ważnym partnerem handlowym Polski. W polskich dostawach do tego kraju dominują maszyny i urządzenia, sprzęt elektryczny oraz pojazdy -

Bardziej szczegółowo

Małopolskie Regionalny Program Operacyjny 2007-2013 DZIAŁANIE 2.1 ROZWOJ I PODNIESIENIE KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW Schemat A

Małopolskie Regionalny Program Operacyjny 2007-2013 DZIAŁANIE 2.1 ROZWOJ I PODNIESIENIE KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW Schemat A Małopolskie Regionalny Program Operacyjny 2007-2013 DZIAŁANIE 2.1 ROZWOJ I PODNIESIENIE KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW Numer i nazwa priorytetu Oś Priorytetowa 2. Gospodarka regionalnej szansy Instytucja

Bardziej szczegółowo

Polska branża motoryzacyjna w II połowie 2012 roku bieżąca kondycja i przewidywania na przyszłość

Polska branża motoryzacyjna w II połowie 2012 roku bieżąca kondycja i przewidywania na przyszłość Polska branża motoryzacyjna w II połowie 2012 roku bieżąca kondycja i przewidywania na przyszłość Branża motoryzacyjna to jeden z największych i najszybciej rozwijających się sektorów polskiej gospodarki.

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 284 ds. Sprzętu, Narzędzi i Urządzeń Medycznych Mechanicznych

PLAN DZIAŁANIA KT 284 ds. Sprzętu, Narzędzi i Urządzeń Medycznych Mechanicznych Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 284 ds. Sprzętu, Narzędzi i Urządzeń Medycznych Mechanicznych STRESZCZENIE Komitet Techniczny ds. Sprzętu, Narzędzi i Urządzeń Medycznych Mechanicznych został powołany przez

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Dotacje unijne na innowacyjne projekty

Dotacje unijne na innowacyjne projekty Dotacje unijne na innowacyjne projekty Dotychczas głównym źródłem finansowania działalności B+R były środki własne przedsiębiorców. Jednak z upływem czasu potencjał innowacyjnych projektów badawczych został

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz. dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012. 1. Nazwa klastra...

Kwestionariusz. dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012. 1. Nazwa klastra... Załącznik nr 2 do ZZW Kwestionariusz dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012 A. CHARAKTERYSTYKA KLASTRA 1. Nazwa klastra... 2. Rok utworzenia klastra (podjęcia inicjatywy lub

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Wrocław, 19 marca 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Wrocław, 19 marca 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Wrocław, 19 marca 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

Stan i warunki rozwoju lokalnej gospodarki w Wyszkowie w 2012 roku

Stan i warunki rozwoju lokalnej gospodarki w Wyszkowie w 2012 roku Stan i warunki rozwoju lokalnej gospodarki w Wyszkowie w 2012 roku Raport podstawowe informacje Podstawą do niniejszej prezentacji jest Raport przygotowany przez Instytut EUROTEST z Gdańska, Badanie ankietowe

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 16 maja

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. na lata 2014-2020. Kraków, 15 czerwca 2015 r.

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. na lata 2014-2020. Kraków, 15 czerwca 2015 r. Kraków, 15 czerwca 2015 r. Tomasz Sokół Zastępca Dyrektora Małopolskiego Centrum Przedsiębiorczości Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego 1 na lata 2014-2020 2 Środki na wsparcie przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030 Warszawa, 1 marca 2012 Kierunki wspierania innowacyjności ci przedsiębiorstw. Wyniki projektu Insight 2030 Beata Lubos, Naczelnik Wydziału Polityki Innowacyjności, Departament Rozwoju Gospodarki, Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Prezentacja inwestorska

Prezentacja inwestorska Prezentacja inwestorska Profil biznesu kooperacja w zakresie produkcji elementów wykonanych z blach + PRODUKCJA SYSTEMÓW ODPROWADZANIA SPALIN WYKONANYCH ZE STALI NIERDZEWNYCH + handel akcesoriami i elementami

Bardziej szczegółowo

DOTACJE NA INNOWACJE W POLIGRAFII 2014-2020

DOTACJE NA INNOWACJE W POLIGRAFII 2014-2020 DOTACJE NA INNOWACJE W POLIGRAFII 2014-2020 inż. Paweł Szarubka Integrator Systemów Poligraficznych Sp. z o.o. Reprograf Group Warszawa Polska poligrafia posiada bardzo duży potencjał, a dzięki ogromnym

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Zielona Góra, 22 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Zielona Góra, 22 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Zielona Góra, 22 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC - The Programme for the International Assessment of Adult Competencies) Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych

Bardziej szczegółowo

Lista referencyjna. Opracowano wyłącznie dla klientów i przyszłych klientów PRZYKŁADOWE PODSTAWOWE PROJEKTY W OKRESIE 2003-2014

Lista referencyjna. Opracowano wyłącznie dla klientów i przyszłych klientów PRZYKŁADOWE PODSTAWOWE PROJEKTY W OKRESIE 2003-2014 Opracowano wyłącznie dla klientów i przyszłych klientów Lista referencyjna PRZYKŁADOWE PODSTAWOWE PROJEKTY W OKRESIE 2003-2014 PRZEDSIĘBIORSTWO WDROŻEŃ INNOWACJI GOSPODARCZYCH 2015-01-02 1. Firma doradcza.

Bardziej szczegółowo

CEM Instytut BadańRynku i Opinii Publicznej Sp. z o.o. 30-134 Kraków ul. Zarzecze 38 B tel. 012 6375438 faks 012 6386913 http://www.cem.pl cem@cem.

CEM Instytut BadańRynku i Opinii Publicznej Sp. z o.o. 30-134 Kraków ul. Zarzecze 38 B tel. 012 6375438 faks 012 6386913 http://www.cem.pl cem@cem. CEM Instytut BadańRynku i Opinii Publicznej Sp. z o.o. 30-134 Kraków ul. Zarzecze 38 B tel. 012 6375438 faks 012 6386913 http://www.cem.pl cem@cem.pl Rynek usług doradczych w województwie pomorskim Wyniki

Bardziej szczegółowo

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020.

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Raport Społeczeństwo informacyjne w liczbach 2012 http://www.mac.gov.pl/raporty-i-dane/ 2 3% populacji firm w Polsce 1540 firm dużych Potencjał sektora

Bardziej szczegółowo

Klastry wyzwania i możliwości

Klastry wyzwania i możliwości Klastry wyzwania i możliwości Stanisław Szultka Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową 29 września 2015 Klastry wyzwania nowej perspektywy 1. Klastry -> inteligentne specjalizacje 2. Organizacje klastrowe

Bardziej szczegółowo

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Szczecinie Warszawa, listopad 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Główne wnioski Wartość nakładów wewnętrznych 1 ogółem na działalność badawczo-rozwojową

Bardziej szczegółowo

Nr 1029. Informacja. Poprawa kondycji finansowej małych i średnich eksporterów w 2003 roku. Styczeń 2004. Zdzisław Wołodkiewicz-Donimirski

Nr 1029. Informacja. Poprawa kondycji finansowej małych i średnich eksporterów w 2003 roku. Styczeń 2004. Zdzisław Wołodkiewicz-Donimirski KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Poprawa kondycji finansowej małych i średnich eksporterów w 2003 roku Styczeń 2004 Zdzisław Wołodkiewicz-Donimirski

Bardziej szczegółowo

URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU

URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU Opracowania sygnalne Białystok, luty 2012 r. Tel. 85 749 77 00, fax 85 749 77 79 E-mail: SekretariatUSBST@stat.gov.pl Internet: www.stat.gov.pl/urzedy/bialystok Krajowy

Bardziej szczegółowo

POLISH WOOD CLUSTER. Koordynator: Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Sp. z o.o.

POLISH WOOD CLUSTER. Koordynator: Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Sp. z o.o. POLISH WOOD CLUSTER Koordynator: Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Sp. z o.o. Polish Wood Cluster jako przykład budowy powiązań kooperacyjnych i konkurencji przedsiębiorców Siedziba Polish Wood Cluster

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG W RAMACH DZIAŁANIA 4.5

ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG W RAMACH DZIAŁANIA 4.5 ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG W RAMACH DZIAŁANIA 4.5 LP Działanie Dotychczasowe brzmienie w brzmieniu zaakceptowanym przez KM 1. 4.5 W projekcie przewidziano komponent B+R - (utworzenie

Bardziej szczegółowo