Polskie modele ewidencji i rozliczania kosztów lat 90-tych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Polskie modele ewidencji i rozliczania kosztów lat 90-tych"

Transkrypt

1 1 / 71 Paweł Kazibudzki Polskie modele ewidencji i rozliczania kosztów lat 90-tych Toruń 2007

2 2 / 71 Notka o Autorze Dr inŝ. Paweł Kazibudzki jest absolwentem Wydziału Zarządzania Politechniki Częstochowskiej. Studia podyplomowe w zakresie polityki przemysłowej i strategii korporacji ukończył w WyŜszej Szkole Biznesu - National Louis University w Nowym Sączu. Tam teŝ zdobył prestiŝowy tytuł menedŝerski Master of Business Administration (M.B.A.) przyznany przez Maastricht School of Management w Holandii. W swojej karierze zawodowej piastował wiele stanowisk, w tym sales managera oraz marketing managera w spółce akcyjnej. Jako pracownik naukowo-dydaktyczny jest doktorem nauk ekonomicznych w zakresie nauk o zarządzaniu ze specjalnością zarządzanie kompetencjami. W swoim Ŝyciu zawsze łączył pracę naukowo-badawczą z praktyką gospodarczą, co czyni do dzisiaj, będąc jednocześnie adiunktem i dyrektorem Akademickiego Inkubatora Przedsiębiorczości. Jak dotąd opublikował kilkanaście prac i zeszytów naukowych, w tym dwie ksiąŝki, z których jedna została wyróŝniona listem gratulacyjnym Ministra Edukacji Narodowej Aleksandra Łuczaka. Jego zainteresowania naukowe koncentrują się głównie na metodologicznych aspektach walidacji i weryfikacji kompetencji do podjęcia działalności gospodarczej przez potencjalnych przedsiębiorców-menedŝerów.

3 3 / 71 SPIS TREŚCI: 1. PODSTAWOWE POJĘCIA I KLASYFIKACJE RACHUNKU KOSZTÓW POJĘCIE I KLASYFIKACJA KOSZTÓW Pojęcie kosztu Klasyfikacja kosztów SYSTEMY RACHUNKU KOSZTÓW Rachunek kosztów rzeczywistych Rachunek kosztów normatywnych Rachunek kosztów standardowych Rachunek kosztów pełnych Rachunek kosztów zmiennych POMIAR I METODY WYCENY KOSZTÓW Wycena materiałów Wycena środków trwałych Wycena produktów POLSKIE MODELE EWIDENCJI I ROZLICZANIA KOSZTÓW LAT DZIEWIĘĆDZIESIĄTYCH EWIDENCJA I ROZLICZANIE KOSZTÓW W UKŁADZIE RODZAJOWYM EWIDENCJA I ROZLICZANIE KOSZTÓW W UKŁADZIE KALKULACYJNYM Ewidencja i rozliczanie kosztów produkcji podstawowej Ewidencja i rozliczanie kosztów produkcji pomocniczej Ewidencja i rozliczanie pozostałych kosztów Przykładowe rozwinięcie kalkulacyjnego ujmowania zdarzeń gospodarczych wynikowych z zakresu zasadniczej działalności operacyjnej EWIDENCJA I ROZLICZANIE KOSZTÓW W UKŁADZIE PORÓWNAWCZO-KALKULACYJNYM Porównawczo-kalkulacyjny model ewidencji kosztów i przychodów zasadniczej działalności operacyjnej produkcyjnej i usługowej w przypadku sporządzania porównawczego rachunku wyników Porównawczo-kalkulacyjny model ewidencji kosztów i przychodów zasadniczej działalności operacyjnej produkcyjnej i usługowej w przypadku sporządzania kalkulacyjnego rachunku wyników MODEL KALKULACYJNY W UJĘCIU RACHUNKU KOSZTÓW ZMIENNYCH (KONKLUZJE ANALIZY PEWNEGO PRZYPADKU) Koszty bezpośrednie i pośrednie Kalkulacja kosztu własnego sprzedaŝy

4 4 / 71 WPROWADZENIE Pod pojęciem rachunku kosztów naleŝy rozumieć ogół czynności zmierzających do ustalenia w róŝnych przekrojach i zinterpretowania, wyraŝonej w pieniądzu, wysokości nakładów dokonanych w jednostce gospodarczej w określonym czasie i z określonym przeznaczeniem. WiąŜe się to z koniecznością mierzenia ponoszonych kosztów i uzyskiwanych przychodów w celu określenia osiągniętych wyników z działalności podmiotu gospodarczego. Aby rachunek kosztów mógł spełniać postawione przed nim zadania, musi być odpowiednio zorganizowany, a takŝe dostosowany do potrzeb oraz specyficznych warunków danego przedsiębiorstwa. Niniejsza dwuczęściowa praca opisuje modele ewidencji i rozliczania kosztów praktykowane w Polsce w latach dziewięćdziesiątych XX w. Część pierwsza wyjaśnia i opisuje pojęcie kosztu wykorzystując dorobek literacki wielu autorów i przedstawiając odmienne spojrzenia na to samo zagadnienie w róŝnych opracowaniach. Przedstawia takŝe podstawowe przekroje ewidencyjne i klasyfikacyjne rachunku kosztów. Opisuje stosowane modele oraz zwraca uwagę na problematykę ewidencji i rozliczania kosztów w róŝnych przekrojach czasowych. Porusza równieŝ zagadnienie pomiaru i metod wyceny kosztów. W drugiej części pracy znajdują się teoretyczne rozwaŝania dotyczące właściwego jej tematu, czyli polskich modeli ewidencji i rozliczania kosztów. Tutaj więc szczegółowo przedstawiono i opisano stosowane w Polsce lat dziewięćdziesiątych trzy podstawowe układy modelowe, tzw. układ rodzajowy, kalkulacyjny i porównawczo-kalkulacyjny z jego dwiema odmianami porównawczą i kalkulacyjną. Zaprezentowano teŝ model kalkulacyjny w ujęciu rachunku kosztów zmiennych, stanowiący rozwiązanie prototypowe jak na te czasy, proponowane przez jedno z większych polskich przedsiębiorstw z udziałem kapitału zagranicznego.

5 5 / PODSTAWOWE POJĘCIA I KLASYFIKACJE RACHUNKU KOSZTÓW 1.1. Pojęcie i klasyfikacja kosztów Pojęcie kosztu ZuŜycie róŝnych czynników produkcji, do których zalicza się pracę ludzką, materiały, wyposaŝenie, energię, usługi obce oraz środki trwałe, jest mierzone za pomocą róŝnych jednostek miary (kilogramów, litrów, sztuk, godzin pracy itp.). Te wielkości moŝna jednak sprowadzić do wspólnego mianownika, a mianowicie wyrazić je w pieniądzu. Dzięki takiemu zabiegowi, moŝliwe staje się [1]: uzyskanie poglądu na ogólne rozmiary zuŝycia i otrzymane dzięki nim efekty; ocenienie opłacalności zastosowania róŝnych metod działalności; umoŝliwienie porównania zuŝycia występującego w róŝnych zakładach prowadzących taką samą działalność (tzw. benchmarking); najbardziej racjonalne rozmieszczenie produkcji w róŝnych zakładach prowadzących taką samą działalność; uwzględnienie efektów zastąpienia jednych materiałów przez drugie; ustalenie rentowności produkcji określonych wyrobów, itd. Tym wspólnym mianownikiem są właśnie koszty, czyli wyraŝone w pieniądzu zuŝycie róŝnych czynników produkcji [2]. W literaturze spotykamy się takŝe z definicjami bardziej szczegółowymi. Mianowicie, pod pojęciem kosztów rozumie się np.: wyraŝone w jednostkach pienięŝnych zuŝycie dóbr (zuŝycie materiału, odpisy amortyzacyjne itd.) oraz wyświadczone usługi (płace, koszty socjalne itd.) w celu wytworzenia i zbytu wyrobów produkowanych w przedsiębiorstwie; względnie czynników produkcji, usług obcych, jak równieŝ świadczeń publicznych o ile słuŝą one do utrzymania gotowości produkcyjnej [3]. A takŝe: normalne rzeczowo dające się z góry przewidzieć, zuŝycie środków trwałych i obrotowych oraz usług obcych, wycenione w cenach nabycia, płac zatrudnionych pracowników tudzieŝ części produktu dodatkowego ponoszone w ramach celowej, gospodarczo lub społecznie uzasadnionej, działalności jednostek samodzielnie bilansujących [4]. Czy teŝ: niezbędne (gospodarczo i społecznie uzasadnione) zuŝycie środków rzeczowych oraz usług obcych, wyraŝone w cenach nabycia, a takŝe niezbędne wykorzystanie pracy Ŝywej, wyraŝone w płacach, związane z efektem uŝytecznym, powstałym w danym okresie na jakimkolwiek odcinku działalności przedsiębiorstwa [5]. Wobec róŝnego stopnia dokładności w ustalaniu zuŝycia poszczególnych czynników produkcji, składających się na ogólną sumę kosztów w rachunkowości nie otrzymuje się kosztów rzeczywistych w ścisłym tego słowa znaczeniu, lecz koszty, które moŝna uznać jedynie jako praktycznie osiągalne przybliŝenie do kosztów rzeczywistych. Na przykład ustalając zuŝycie środków trwałych przyjmuje się (niekoniecznie słuszne) załoŝenie, Ŝe zuŝycie maszyny w ciągu roku wynosi 10% jej wartości początkowej (amortyzując środek trwały metodą liniową). Ustalając zuŝycie wyposaŝenia przyjmuje się umowne załoŝenie, Ŝe 100% jego wartości zuŝywa się w momencie wydania do uŝytkowania [6]. Rozpatrując pojęcie kosztów przyjmowano dotychczas załoŝenie, Ŝe jest to wyraŝone w pieniądzu zuŝycie. NaleŜy jednak zaznaczyć, Ŝe do kosztów zalicza się równieŝ pozycje nie wyraŝające zuŝycia, np. niektóre podatki, opłaty skarbowe, opłaty sądowe w sprawach niespornych itp. Poza tym pojęcie kosztów wiąŝe się z normalną działalnością podmiotu

6 6 / 71 gospodarczego, dlatego teŝ do kosztów nie zalicza się zuŝycia: będącego następstwem szkód spowodowanych przez osoby fizyczne lub prawne; powstałego na skutek wypadków losowych (zapobieganie klęskom Ŝywiołowym, usuwanie skutków klęsk Ŝywiołowych, zniszczenia zapasów); związanego z utrzymaniem nieczynnych zakładów lub wydziałów. Pojęcie kosztów wiąŝe się równieŝ z określoną jednostką czasu. Wynika to z konieczności przeciwstawiania kosztów pewnego okresu (na ogół miesiąca) rezultatom pracy tego okresu. Dlatego do kosztów moŝe być zaliczone tylko to zuŝycie, które dotyczy danego okresu. W związku z tym zuŝycie dotyczące kilku okresów sprawozdawczych (miesięcy) jest rozliczane w czasie za pośrednictwem odpowiednich kont księgowych, a do kosztów jest zaliczana tylko ta część, która dotyczy danego okresu sprawozdawczego. Biorąc pod uwagę dotychczasowe rozwaŝania moŝna ustalić definicję kosztów własnych. Koszty własne stanowią wyraŝone w pieniądzu zuŝycie czynników produkcji oraz niektóre wydatki nie odzwierciedlające zuŝycia, związane z normalną działalnością danej jednostki gospodarującej w określonej jednostce czasu [7] Klasyfikacja kosztów Ponoszone przez jednostkę gospodarującą koszty mogą być klasyfikowane w róŝnych przekrojach w celu ułatwienia obserwacji i badania ich poziomu, struktury i dynamiki. Klasyfikacja kosztów moŝe być przeprowadzona z róŝnych punktów widzenia, w zaleŝności od cechy przyjętej za kryterium klasyfikacyjne. Bogata literatura poświęcona problematyce kosztów przynosi wiele podziałów klasyfikacyjnych [8]. Jednak do podstawowych przekrojów klasyfikacyjnych kosztów, stosowanych w całym zakresie lub tylko w niektórych fragmentach w ewidencji kaŝdej na ogół jednostki gospodarującej, naleŝy podział kosztów [9]: według typów działalności jednostki gospodarującej; w układzie rodzajowym; według odmian działalności; w układzie funkcjonalnym; według miejsc ich powstawania; w układzie kalkulacyjnym; według stopnia ich reagowania na zmiany wielkości produkcji. KOSZTY WEDŁUG TYPÓW DZIAŁALNOŚCI W kaŝdej jednostce gospodarującej mogą być wydzielone trzy typy jej działalności: eksploatacyjna, inwestycyjna i finansowo wyodrębniona. W ramach wymienionych typów działalności jednostki gospodarujące ponoszą określone koszty związane z wytwarzanymi produktami lub usługami. Dlatego obowiązujące zasady ewidencji kosztów przewidują odrębne ujmowanie w ewidencji kosztów kaŝdego typu działalności. W związku z tym moŝna mówić o kosztach działalności eksploatacyjnej, inwestycyjnej i finansowo wyodrębnionej. KOSZTY W UKŁADZIE RODZAJOWYM Układ rodzajowy kosztów obejmuje wszystkie koszty działalności eksploatacyjnej zgrupowane według elementów składowych procesu pracy poniesione w danym okresie bez wskazania komórek organizacyjnych, w których je poniesiono, ani produktów, na które zostały poniesione. Układ ten obejmuje następujące pozycje kosztów [10]: amortyzację; zuŝycie materiałów i energii; usługi obce;

7 7 / 71 wynagrodzenia; narzuty na wynagrodzenia; podróŝe słuŝbowe; pozostałe koszty rodzajowe. Bardziej szczegółowo układ ten zostanie opisany w dalszej części pracy. KOSZTY WEDŁUG ODMIAN DZIAŁALNOŚCI Wszystkie ponoszone przez jednostkę gospodarującą koszty działalności eksploatacyjnej są związane z określoną jej odmianą. Z punktu widzenia odmian działalności moŝna więc dokonać podziału kosztów na [11]: koszty działalności podstawowej; koszty działalności pomocniczej; koszty zarządu (określane często kosztami ogólnozakładowymi). Koszty działalności podstawowej obejmują te koszty działalności gospodarczej przedsiębiorstwa, które są związane z realizacją podstawowego przedmiotu jego działalności. MoŜe to być np.: produkcja obuwia, zabawek, budownictwo, czy teŝ prowadzenie działalności handlowej lub świadczenie usług. Koszty te to np.: wartość zuŝytych surowców, opakowań bezpośrednich, materiałów pomocniczych, wynagrodzenia pracowników produkcyjnych w wydziałach podstawowej produkcji, amortyzacja wykorzystywanych w produkcji maszyn i urządzeń, koszty zuŝycia specjalnych narzędzi i przyrządów, koszt obróbki obcej własnych półfabrykatów, koszty związane z utrzymaniem stanowisk pracy w gotowości produkcyjnej i z nie zakłóconym tokiem produkcji oraz koszty sprzedaŝy związane z pozyskaniem i obsługą odbiorców oraz ze spedycją sprzedanych produktów, towarów lub usług. Obejmują one takŝe na przykład koszty badań marketingowych i reklamy, koszty zuŝytych opakowań, utrzymania stałych ekspozycji, wynagrodzenia pracowników zatrudnionych bezpośrednio w dziale zbytu. Koszty działalności pomocniczej obejmują koszty wytworzenia we własnym zakresie (przez własne komórki organizacyjne przedsiębiorstwa) usług świadczonych na rzecz innych rodzajów działalności przedsiębiorstwa (działalności podstawowej, zarządu), a w szczególności koszty świadczenia usług remontowych, transportowych, produkcji róŝnego rodzaju energii, produkcji opakowań, narzędzi, świadczenia usług bytowych dla pracowników. Działalność pomocnicza moŝe takŝe świadczyć usługi na rzecz odbiorców zewnętrznych (innych podmiotów gospodarczych), jeŝeli jej zdolności produkcyjne na to pozwalają, niemniej jednak takie świadczenia nie są celem pierwszoplanowym tej działalności. Koszty zarządu dotyczą przedsiębiorstwa jako całości. Są to koszty administracyjnogospodarcze, takie jak płace zarządu podmiotu gospodarczego, amortyzacja pomieszczeń administracyjnych, oraz koszty ogólnoprodukcyjne, takie jak koszty utrzymania obiektów ogólnego przeznaczenia (magazynów, materiałów i wyrobów gotowych), laboratoriów, biur konstrukcyjnych [12]. KOSZTY W UKŁADZIE FUNKCJONALNYM W ramach prawie kaŝdego typu działalności jednostki gospodarującej mogą być wyodrębnione na cele sprawozdawczo-kontrolne koszty określonych funkcji lub zadań sprawowanych przez jednostkę gospodarującą. Do kosztów tych funkcji moŝna zaliczyć [13]: koszty zakupu; koszty sprzedaŝy; koszty działalności właściwej. Do kosztów zakupu zalicza się koszty bezpośrednio związane z zakupem materiałów lub towarów obciąŝające nabywcę, np.: koszty transportu, załadunku i wyładunku, ubezpie-

8 8 / 71 czenia materiałów i towarów w drodze. Koszty te w zaleŝności od charakteru działalności mogą występować jako koszty zakupu materiałów lub koszty zakupu towarów. Przez koszty sprzedaŝy rozumie się koszty związane z reklamą, opakowaniem wysyłkowym, załadunkiem i wyładunkiem, czy teŝ przewozem sprzedanych produktów, materiałów i towarów, które zgodnie z ogólnymi, szczegółowymi lub wynikającymi z umowy warunkami dostaw obciąŝają dostawcę. Koszty działalności właściwej mogą występować pod róŝnymi nazwami, zaleŝnymi od charakteru działalności jednostki gospodarującej. W ramach działalności podstawowej koszty działalności właściwej są określane jako: w jednostkach wytwórczych produkcja podstawowa z dalszym podziałem zaleŝnym od branŝy na przemysłową, usługową, budowlano-montaŝową, roślinną, zwierzęcą, itd.; w jednostkach handlowych koszty handlowe, które w zaleŝności od szczebla obrotu towarowego są nazywane kosztami hurtu, datalu, itp. W zaleŝności od przyjętych rozwiązań ewidencyjnych koszty zakupu i sprzedaŝy mogą być wyodrębnione jako oddzielne funkcje (np. w jednostkach prowadzących działalność wytwórczą) lub łączone z kosztami działalności właściwej (np. w jednostkach prowadzących działalność handlową). KOSZTY WEDŁUG MIEJSC ICH POWSTAWANIA Podział kosztów według miejsc ich powstawania ma na celu zwiększenie odpowiedzialności za wysokość ponoszonych kosztów oraz usprawnienie planowania i kontroli kosztów. Według miejsc powstawania mogą być dzielone koszty kaŝdego typu działalności. Ilość miejsc powstawania kosztów zaleŝna jest od [14]: wielkości przedsiębiorstwa; specyfiki danej gałęzi gospodarki; programu produkcji; rozgraniczenia wydziałów; dokładności ewidencji kosztów; moŝliwości kontroli kosztów. W ramach działalności podstawowej mogą być wyodrębnione koszty poszczególnych wydziałów produkcji podstawowej, punktów sprzedaŝy detalicznej, hurtowni, itp. W ramach działalności pomocniczej mogą być wyodrębnione koszty poszczególnych wydziałów tej produkcji oraz placówek działalności bytowej (np. dom mieszkalny, hotel robotniczy, stołówka, bufet). W ramach kosztów zarządu odrębnymi miejscami kosztów mogą być poszczególne komórki zarządu, poszczególne magazyny, zakładowy ośrodek przetwarzania danych, laboratoria zakładowe, itp. KOSZTY W UKŁADZIE KALKULACYJNYM W układzie kalkulacyjnym, to jest w układzie według celu poniesienia kosztów, za kryterium klasyfikacyjne kosztów przyjmuje się ich związek z określonymi produktami (przedmiotami kalkulacji), którymi mogą być poszczególne produkty, róŝne rodzaje usług, itp. Z punktu widzenia sposobu odnoszenia kosztów na odpowiednie przedmioty kalkulacji oraz sposobu ich kontroli wszystkie koszty moŝna podzielić na bezpośrednie i pośrednie. Przez koszty bezpośrednie naleŝy rozumieć te koszty, które są normowane na jednostkę produkowanego wyrobu (usługi) i mogą być w dokładny sposób, na podstawie tzw. dokumentów źródłowych, odniesione na właściwy przedmiot kalkulacji. Do kosztów pośrednich zalicza się te koszty, które na podstawie dokumentów źródłowych nie mogą być

9 9 / 71 odniesione na odpowiednie przedmioty kalkulacji. Koszty te są łączone w grupy, a następnie mogą być rozliczane na odpowiednie przedmioty kalkulacji za pomocą odpowiednio dobranych kluczy podziałowych kosztów. W zaleŝności od miejsca powstawania koszty pośrednie dzieli się na koszty zakupu, koszty sprzedaŝy, koszty wydziałowe i koszty zarządu (ogólnozakładowe). Koszty wydziałowe powstają na wydziałach produkcyjnych i nie mogą być odniesione na odpowiednie przedmioty kalkulacji w sposób bezpośredni. Koszty zarządu (koszty ogólnozakładowe) nie mogą być odniesione do konkretnego wydziału produkcyjnego i dotyczą jednostki gospodarującej jako całości. Podział kosztów na bezpośrednie i pośrednie stanowi podstawę układu kalkulacyjnego kosztów, umoŝliwiającego badanie i ocenę struktury kosztów własnych przedmiotu kalkulacji oraz całości kosztów własnych jednostki gospodarującej. Liczba i treść poszczególnych pozycji układu kalkulacyjnego kosztów zaleŝą od rodzaju produkcji, sposobu planowania i kontroli kosztów oraz od technicznej moŝliwości opłacalności wyodrębniania poszczególnych pozycji kosztów [15]. Ramowy wykaz pozycji kalkulacyjnych dla gałęzi przemysłu przetwórczego zawiera następujące pozycje [16]: 1) materiały bezpośrednie w rzeczywistej cenie zakupu (materiały w cenie ewidencyjnej ± odchylenia od cen ewidencyjnych); 2) koszty bezpośrednie: materiały, robocizna, pozostałe koszty bezpośrednie; 3) koszty wydziałowe; 4) koszty ogólnozakładowe; 5) koszty sprzedaŝy. Suma kosztów zawartych w pozycjach od 1 do 3 tworzy techniczny koszt wytworzenia, suma pozycji od 1 do 4 fabryczny (zakładowy) koszt wytworzenia, suma wszystkich pozycji układu kalkulacyjnego koszt własny sprzedaŝy, który jest określany po prostu jako koszt własny. Warto tutaj nadmienić, Ŝe liczbę pozycji kalkulacyjnych oraz ich treść ustalają zakładowe plany kont, które między innymi regulują zasady rachunku kosztów w danej jednostce gospodarującej. KOSZTY WEDŁUG STOPNIA ICH REAGOWANIA NA ZMIANY ROZMIA- RÓW PRODUKCJI Wszystkie koszty z punktu widzenia ich reakcji na zmianę wielkości produkcji dzieli się na koszty stałe i zmienne. Do kosztów stałych są zaliczane te koszty, które niezaleŝnie od zmian występujących w wielkości produkcji pozostają na mniej więcej jednakowym poziomie. Reagują one minimalnie lub w ogóle nie reagują na zmiany wielkości produkcji w pewnych granicach. Jako przykład kosztów stałych moŝna wymienić koszty zarządu, występujące w postaci pensji personelu kierowniczego i administracyjnego, czynszów dzierŝawnych, amortyzacji środków trwałych, obliczanej według stawek czasowych itp. Graficznie przedstawia je wykres 1. Kosztami zmiennymi są te koszty, które w miarę wzrostu produkcji rosną, a w miarę jej spadku maleją. Przykłady produkcyjnych kosztów zmiennych stanowią koszty materiałów bezpośrednich i energii. Koszty te zmieniają się bezpośrednio w zaleŝności od rozmiarów działalności produkcyjnej w zakresie pewnego obszaru działania.

10 10 / 71 Wykres 1. Kształtowanie się kosztów stałych Źródło: [17]. Przykłady pozaprodukcyjnych kosztów zmiennych to marŝa handlowa, która zmienia się wraz z wartością sprzedaŝy i koszt olejów napędowych, zaleŝny od ilości przejechanych mil [18]. Ścisły podział kosztów na stałe i zmienne nie jest moŝliwy, gdyŝ część kosztów stałych ma charakter kosztów względnie stałych, reagujących nieznacznie na zmiany wielkości produkcji. Jednocześnie część kosztów zmiennych ma charakter kosztów względnie zmiennych, zmieniających się tylko w pewnym stopniu wraz ze wzrostem wielkości produkcji. Koszty zmienne mogą mieć charakter [19]: kosztów proporcjonalnych; kosztów progresywnych; kosztów degresywnych. Koszty zmienne proporcjonalne wzrastają proporcjonalnie do wzrostu produkcji np. wynagrodzenia pracowników bezpośrednio produkcyjnych w akordzie prostym, w którym stawka wynagrodzenia jest jednakowa bez względu na wielkość produkcji. Koszty zmienne progresywne rosną szybciej niŝ wzrost produkcji np. wynagrodzenia pracowników bezpośrednio produkcyjnych w akordzie progresywnym, w którym stawka wzrasta wraz ze wzrostem wydajności. Koszty zmienne degresywne rosną wolniej niŝ wzrost produkcji. Na przykład wynagrodzenia pracowników bezpośrednio produkcyjnych w akordzie prostym w przypadku nowej, nie opanowanej przez nich produkcji są wyŝsze niŝ w przypadku, gdy osiągną docelową wydajność. Kształtowanie się kosztów zmiennych: całkowitych i jednostkowych przedstawiają wykresy 2 4. Koszty stałe i zmienne kształtują się na określonym poziomie tylko dla pewnego zakresu produkcji odpowiadającego określonym zdolnościom produkcyjnym np. dla produkcji od 1 do 1000 sztuk wyrobów. Zwiększenie produkcji ponad dotychczasowe zdolności produkcyjne wynoszące 1000 sztuk moŝe wymagać dodatkowych nakładów inwestycyjnych, zatrudnienia nowych pracowników, co w konsekwencji wpłynie na zmianę dotychczasowego poziomu kosztów. Obszar produkcji, w którym koszty kształtują się na tym samym poziomie nazywany jest obszarem istotnym (istotności) produkcji. Poza tym obszarem (przedziałem) koszty stałe rosną w sposób skokowy (mówimy, Ŝe są to koszty stałe skokowe), natomiast jednostkowe koszty zmienne mogą być niŝsze lub wyŝsze niŝ dotychczasowe.

11 11 / 71 Wykres 2. Koszty zmienne proporcjonalne Źródło: [20]. Wykres 3. Koszty zmienne progresywne Źródło: [21]. Wykres 4. Koszty zmienne degresywne Źródło: [22].

12 12 / 71 MoŜemy mieć do czynienia takŝe z kosztami mieszanymi. Koszty mieszane obejmują zarówno elementy kosztów stałych, jak i zmiennych. Na przykład koszty konserwacji maszyn i urządzeń składają się z kosztów stałych, niezaleŝnych od wielkości produkcji (wynagrodzenia pracowników konserwujących maszyny) oraz elementów zmiennych, zaleŝnych od wielkości produkcji (zuŝyte smary i materiały czyszczące). Takimi kosztami są opłaty za uŝytkowane telefony, które składają się z dwóch elementów: opłaty stałej (abonament) i opłaty zmiennej (ilości rozmów telefonicznych). Zarówno koszty stałe jak i zmienne mogą być pod wpływem zmian niezaleŝnych od wielkości produkcji, a mianowicie, pod wpływem inflacji. Wówczas rosną one skokowo w danym okresie zgodnie ze stopą inflacji. Sytuację tę obrazują wykresy 5 6. Generalnie podział kosztów na stałe i zmienne ułatwia ich planowanie i analizę, gdyŝ obrazuje zmiany kosztów w miarę występowania zmian w wielkości produkcji. Podział ten jest równieŝ wykorzystywany w podejmowaniu wielu decyzji gospodarczych. Wykres 5. Koszty skokowo-zmienne Źródło: [23]. Wykres 6. Koszty skokowo-stałe Źródło: [24].

13 13 / Systemy rachunku kosztów Zadania rachunku kosztów mogą być w róŝny sposób realizowane w odmiennych systemach rachunku (rys. 1). Podstawowe jego typy moŝna usystematyzować następująco. Z punktu widzenia zakresu rozliczania kosztów między produkty wyróŝniamy: rachunek kosztów pełnych; rachunek kosztów zmiennych (zwany równieŝ rachunkiem kosztów częściowych). W zaleŝności od płaszczyzn czasowych odwzorowywania kosztów wyróŝniamy: rachunek kosztów ujmowanych ex post: o rachunek kosztów rzeczywistych, o rachunek kosztów normatywnych; rachunek kosztów ujmowanych ex ante zwany rachunkiem kosztów standardowych, postulowanych lub planowanych. Oznacza to moŝliwość występowania: rachunku kosztów pełnych: o rzeczywistych, o normatywnych, o planowanych; rachunku kosztów zmiennych: o rzeczywistych, o normatywnych, o planowanych. Rysunek 1. Systemy rachunku kosztów Źródło: [25] Rachunek kosztów rzeczywistych Jeśli w rachunku ekonomicznym przedsiębiorstwa rozlicza się koszty faktycznie poniesione w jednym okresie rozrachunkowym na wykonane względnie sprzedane w tym samym okresie jednostki wyrobów i usług, wówczas mówi się o rachunku kosztów rzeczywistych. Przy takim sposobie postępowania, w kosztach własnych produktów znajdują odzwierciedlenie wszystkie przypadkowe wahnięcia, jakim mogą podlegać koszty. Na wartość kosztów własnych w takim przypadku mogą mieć wpływ wahania cen na rynkach

14 14 / 71 zaopatrzeniowych, zuŝycia materiałów (np. na skutek zwiększonej liczby braków) lub skokowe zmiany kosztów w przypadku zmian stopnia efektywnego zatrudnienia. Wówczas identycznym produktom odpowiadają róŝne koszty własne w róŝnych przedziałach czasu. Zaleta rachunku kosztów rzeczywistych, polegająca na uproszczonej technice rachunku, staje się niedogodnością, gdy tylko trzeba rozwaŝyć wiele okresów rozrachunkowych. Wówczas dla kaŝdego okresu rozrachunkowego, ze względu na inne wartości rzeczywiste, trzeba określić nowe stopy narzutów oraz koszty własne. Oprócz tego napotyka się na trudności w ocenie i porównywalności danych liczbowych z róŝnych okresów rozrachunkowych z ekonomicznego punktu widzenia. Oprócz tego system bazujący wyłącznie na danych z przeszłości wspomaga w ograniczonym zakresie proces podejmowania decyzji w zakresie sterowania i kierowania przedsiębiorstwem, poniewaŝ wyniki otrzymuje się zbyt późno. Stąd teŝ dąŝy się do takiego rozwoju rachunku kosztów, aby za pomocą kosztów standardowych moŝna było mieć wpływ na kształtowanie się kosztów w przyszłości, a dzięki temu równieŝ moŝliwość ich kontroli Rachunek kosztów normatywnych W celu zmniejszenia w rachunku ekonomicznym przedsiębiorstwa i w kalkulacji wpływu wahań kosztów, jakich nie sposób uniknąć w rachunku kosztów rzeczywistych, w rachunku kosztów normatywnych z porównywalnych wartości z przeszłości, określonych dla kilku okresów obrachunkowych, wyciąga się średnią wartość kosztów tworząc tzw. koszty normatywne. Koszty normatywne nie są zatem kosztami planowanymi o charakterze predykcji, poniewaŝ podstawą do ich określenia są wyłącznie koszty rzeczywiste ubiegłych okresów rozrachunkowych, z których wyciąga się statystyczną wartość średnią. Przy czym przy określaniu wartości średniej odrzuca się wartości znacznie odbiegające od wartości normalnych. Normalizacja kosztów nie musi nieuchronnie dotyczyć wszystkich składowych kosztów. W praktyce wystarcza zazwyczaj wyznaczenie tylko tych kosztów normatywnych, które stanowią istotny udział w wartości kosztów własnych. Dla nich ustala się tzw. ceny rozliczeniowe, tzn. ceny ustalone przez przedsiębiorstwo dla celów rozrachunku wewnętrznego, np. [26]: cenę rozliczeniową materiału (np. średnią wartość cen zakupów i magazynowania); cenę rozliczeniową pracy najemnej (średnią wartość z płacy taryfowej oraz ustawowych lub dobrowolnych świadczeń socjalnych); cenę rozliczeniową usług wewnątrzzakładowych (przykładowo średnią stawkę godzinową rzemieślnika zakładowego). Z reguły występuje róŝnica między wartością kosztów normatywnych a rzeczywistych. Powstają bowiem nadmiary i niedomiary: niedomiar: rzeczywiste koszty ogólne > normatywne koszty ogólne; nadmiar: rzeczywiste koszty ogólne < normatywne koszty ogólne. Niedomiarów lub nadmiarów kosztów ogólnych, generalnie nie rozlicza się dalej na nośniki kosztów, wchodzą one w wynik ekonomicznej działalności przedsiębiorstwa. Przy znaczących odchyłkach występuje w danym przypadku jedynie potrzeba skorygowania stóp narzutów normatywnych kosztów ogólnych. W sztywnym rachunku kosztów normatywnych, który nie wyróŝnia udziałów kosztów zmiennych i stałych, w ramach kontroli kosztów odchyłki między kosztami normatywnymi i rzeczywistymi dzielą się na dwie kategorie: odchyłki cenowe; odchyłki ilościowe.

15 15 / 71 Odchyłka cenowa odpowiada róŝnicy między cenami rzeczywistymi materiału, płac itd., a stałymi cenami rozliczeniowymi: Odchyłka ceny rozliczeniowej = = ilość rzeczywista (cena rozliczeniowa cena rzeczywista) Równanie 1. Źródło: [27]. Odchyłka ilościowa występuje wtedy, gdy średnie ilości (normatywne) dóbr w miejscu powstania kosztów nie odpowiadają rzeczywiście zuŝytym ilościom (ilość rzeczywista): Odchyłka ilościowa = = cena rozliczeniowa (ilość normatywna ilość rzeczywista) Równanie 2. Źródło: [28]. Z uwagi na to, Ŝe rachunek kosztów normatywnych jest prowadzony przy średnim stopniu zatrudnienia, róŝnice wynikające z odchyłki rzeczywistego stopnia zatrudnienia względem średniego, ujęte są w odchyłce ilościowej. NaleŜy podkreślić, Ŝe odchyłka ilościowa ma niewielkie znaczenie wśród parametrów słuŝących do kontroli działalności przedsiębiorstwa. Stąd w elastycznym rachunku kosztów normatywnych w celu lepszej kontroli odchyłki ilościowej wyróŝnia się odchyłkę zuŝycia materiałów oraz odchyłkę zatrudnienia. Wymaga to jednak podziału kosztów całkowitych na koszty stałe i koszty zmienne Rachunek kosztów standardowych Ustalenie kosztów standardowych produkcji danego wyrobu wymaga estymacji postulowanych kosztów materiałowych, robocizny i dodania kosztów pośrednich. Przez dodanie kosztów standardowych materiałów, robocizny i kosztów pośrednich wyznacza się więc koszty standardowe wyrobu. Istnieją dwa podejścia do wyznaczania kosztów standardowych. Pierwszy sposób polega na analizie danych historycznych dotyczących nakładów materiałowych i robocizny, której efektem są normy zuŝycia. Drugie podejście to studia techniczne. Na bazie analizy poszczególnych operacji technologicznych wyrobu wyznacza się koszty standardowe. Wykorzystywanie analizy danych historycznych nie jest zalecane, poniewaŝ uzyskane tą drogą standardy mogą zawierać efekty braku efektywności i wydajności poprzednich okresów. Mimo to metoda ta jest szeroko stosowana w praktyce. W tej pracy zostaną przedstawione jednak tylko zagadnienia dotyczące wyznaczania standardów przy uŝyciu studiów technicznych. STANDARDOWE KOSZTY MATERIAŁOWE Koszty standardowe materiałów są oparte na specyfikacji potrzeb materiałowych produktu, którą uzyskuje się po przeprowadzeniu szczegółowej analizy norm zuŝycia materiałów, koniecznych dla wyprodukowania wyrobu. Analiza ta powinna uwzględniać, po pierwsze, dobór odpowiednich materiałów zgodnie z przyjętą polityką jakości wyrobów, a po drugie normalne straty produkcyjne, uzasadnione studiami technicznymi. Standardowe

Rola i funkcje rachunku kosztów. Systemy rachunku kosztów (i wyników)

Rola i funkcje rachunku kosztów. Systemy rachunku kosztów (i wyników) Rola i funkcje rachunku kosztów. Systemy rachunku kosztów (i wyników) Rachunek kosztów jest ogółem czynności zmierzających do ustalenia i zinterpretowania wyrażonej w pieniądzu wysokości nakładów dokonanych

Bardziej szczegółowo

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA wykład IX dr Marek Masztalerz Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 2011 Ach, ta nomenklatura!... planowanych... przyszłościowych... apriorycznych... postulowanych Rachunek kosztów......

Bardziej szczegółowo

Wycena produktów gotowych według prawa bilansowego

Wycena produktów gotowych według prawa bilansowego Marek Masztalerz Katedra Rachunkowości Akademia Ekonomiczna w Poznaniu Wycena produktów gotowych według prawa bilansowego W przedsiębiorstwach produkcyjnych podstawowym źródłem przychodów jest sprzedaŝ

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość finansowa

Rachunkowość finansowa WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA KATEDRA RACHUNKOWOŚCI Rachunkowość finansowa studia podyplomowe dr Beata Zyznarska-Dworczak Program zajęć I. Zakres tematyczny zajęć 1. Produkty gotowe - definicja, - wycena 2. Przychody

Bardziej szczegółowo

Wykład 1 Klasyfikacja kosztów

Wykład 1 Klasyfikacja kosztów Wykład 1 Klasyfikacja kosztów dr Robert Piechota Pojęcie kosztów Wyrażone w pieniądzu celowe zużycie środków trwałych, materiałów, paliwa, energii, usług, czasu pracy pracowników oraz niektóre wydatki

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja systemów rachunku kosztów

Klasyfikacja systemów rachunku kosztów Klasyfikacja systemów rachunku kosztów Systemy rachunku kosztów generalnie są klasyfikowane według kryterium hierarchiczności czasowej procesów zarządzania. Według tego kryterium wyróŝnia się dwie podstawowe

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów pełnych vs rachunek kosztów zmiennych, Przemysław Adamek Michał Kaliszuk

Rachunek kosztów pełnych vs rachunek kosztów zmiennych, Przemysław Adamek Michał Kaliszuk Rachunek kosztów pełnych vs rachunek kosztów zmiennych, Przemysław Adamek Michał Kaliszuk Klasyfikacja systemów rachunku kosztów Rachunek kosztów pełnych Rachunek kosztów zmiennych (częściowych) Polskie

Bardziej szczegółowo

Systemy rachunku kosztów

Systemy rachunku kosztów Systemy rachunku kosztów Tradycyjny rachunek kalkulacyjny kosztów oparty na rozmiarach produkcji kalkulacja doliczeniowa (zleceniowa), doliczanie kosztów wydziałowych kalkulacja podziałowa (procesowa)

Bardziej szczegółowo

WYDATKI. wypłata wynagrodzeń prowizja bankowa

WYDATKI. wypłata wynagrodzeń prowizja bankowa Koszty. Termin koszt pochodzi z języka łacińskiego (costare wydawać, kosztować). Stanowi on jedną z podstawowych kategorii w rachunkowości. Przez koszty rozumie się zmniejszenie w okresie sprawozdawczym

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu. 5. Wycena zobowiązań

Plan wykładu. 5. Wycena zobowiązań Plan wykładu 1. Wycena rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych 2. Wycena nieruchomości inwestycyjnych Wybrane zagadnienia z zakresu wyceny aktywów i zobowiązań Dr Marcin Pielaszek

Bardziej szczegółowo

Ewidencja i rozliczanie kosztów działalności pomocniczej

Ewidencja i rozliczanie kosztów działalności pomocniczej Ewidencja i rozliczanie kosztów działalności pomocniczej Działalność pomocnicza działalność, której celem jest świadczenie usług na rzecz innych wydziałów/jednostek w przedsiębiorstwie usługi/świadczenia

Bardziej szczegółowo

PRODUKTY. dr Marek Masztalerz UKŁAD FUNKCJONALNO-KALKULACYJNY

PRODUKTY. dr Marek Masztalerz UKŁAD FUNKCJONALNO-KALKULACYJNY PRODUKTY dr Marek Masztalerz UKŁAD FUNKCJONALNO-KALKULACYJNY DZIAŁALNOŚCI PODSTAWOWEJ WYDZIAŁOWE koszty bezpośrednio związane z podstawową działalnością jednostki (produkcyjną, handlową lub usługową) koszty

Bardziej szczegółowo

Bilans. A. Aktywa trwałe. I. Wartości niematerialne i prawne 1. Koszty zakończonych prac rozwojowych 2. Wartość firmy

Bilans. A. Aktywa trwałe. I. Wartości niematerialne i prawne 1. Koszty zakończonych prac rozwojowych 2. Wartość firmy Bilans Jest to podstawowy dokument księgowy, który jest podstawą dla zamknięcia rachunkowego roku obrotowego - bilans zamknięcia, a takŝe dla otwarcia kaŝdego następnego roku obrotowego - bilans otwarcia.

Bardziej szczegółowo

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA W2

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA W2 RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA W2 dr inż. Dorota Kużdowicz Wydział Ekonomii i Zarządzania, Uniwersytet Zielonogórski Ewidencja i rozliczanie kosztów Rachunek kosztów w układzie rodzajowym Rachunek kosztów wg miejsc

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kosztami i wynikami. Prowadzący: dr Robert Piechota

Zarządzanie kosztami i wynikami. Prowadzący: dr Robert Piechota Zarządzanie kosztami i wynikami Prowadzący: dr Robert Piechota Literatura 1. A. Jarugowa, W.A. Nowak, A. Szychta: Rachunkowość zarządcza. Koncepcje i zastosowania. Wyd. Absolwent, Łódź 2001. 2. R. Piechota:

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość. Amortyzacja nieliniowa 1 4/ / / /

Rachunkowość. Amortyzacja nieliniowa 1 4/ / / / Rachunkowość 1/1 Amortyzacja nieliniowa Metody degresywne (a) metoda sumy cyfr rocznych (cena nabycia - wartość końcowa) x zmienna rata mianownik zmiennej raty: 0,5n(n+1) n - liczba okresów użytkowania

Bardziej szczegółowo

Koszty w rachunkowości podmiotów gospodarczych Koszty w ujęciu ustawy o rachunkowości Koszty z punktu widzenia podatkowego

Koszty w rachunkowości podmiotów gospodarczych Koszty w ujęciu ustawy o rachunkowości Koszty z punktu widzenia podatkowego Rachunek kosztów Paweł Łagowski Zakład Zarządzania Finansami Instytut Nauk Ekonomicznych Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski Plan zajęć Koszty w rachunkowości podmiotów gospodarczych

Bardziej szczegółowo

KALKULACJE KOSZTÓW. Dane wyjściowe do sporządzania kalkulacji

KALKULACJE KOSZTÓW. Dane wyjściowe do sporządzania kalkulacji KALKULACJE KOSZTÓW Jednostką kalkulacyjną jest wyrażony za pomocą odpowiedniej miary produkt pracy (wyrób gotowy, wyrób nie zakończony, usługa) stanowiący przedmiot obliczania jednostkowego kosztu wytworzenia

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów zmiennych

Rachunek kosztów zmiennych Rachunek kosztów zmiennych Rachunek kosztów zmiennych produkcji ogólne zarządu i sprzedaŝy prowadzenie: dr Adam Chmielewski zmienne stałe produkt zapasy sprzedane wynik finansowy Czym są stałe i zmienne?

Bardziej szczegółowo

dr hab. Marcin Jędrzejczyk

dr hab. Marcin Jędrzejczyk dr hab. Marcin Jędrzejczyk Do zapasów zaliczyć należy: (1) materiały, czyli przedmioty pracy nabyte w celu całkowitego zużycia w jednym cyklu produkcyjnym lub zużycia na inne potrzeby, na przykład konserwacji

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów pełnych -

Rachunek kosztów pełnych - Rachunek kosztów pełnych - kalkulacja dr Adam Chmielewski Jakie są cele rachunku kosztów? kalkulacja kosztów wycena zapasów ustalanie wyniku finansowego podejmowanie decyzji, np.: cenowych asortymentowych

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów. Rachunek Kosztów (W3) Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Rachunek kosztów normalnych, Rachunek kosztów standardowych

Rachunek kosztów. Rachunek Kosztów (W3) Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Rachunek kosztów normalnych, Rachunek kosztów standardowych Plan zajęć normalnych, standardowych 1. Wpływ zmian w poziomie kosztów oraz wielkości produkcji na zniekształcanie informacji o kosztach produktów 2. Prezentacja różnych podejść do planowania rozmiarów

Bardziej szczegółowo

Pojęcie kosztu, klasyfikacja kosztów według różnych kryteriów

Pojęcie kosztu, klasyfikacja kosztów według różnych kryteriów Pojęcie kosztu, klasyfikacja kosztów według różnych kryteriów N I N I E J S Z A P R E Z E N T A C J A Z A W I E R A T R E Ś C I P O C H O D Z Ą C E Z N A S T Ę P U J Ą C Y C H Ź R Ó D E Ł 1) I. S O B A

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów. Konwersatorium!!! Listy zadań. Rachunkowość Obecność obowiązkowa (odrabianie zajęć) Aktywność premiowana Kalkulatory projekt?

Rachunek kosztów. Konwersatorium!!! Listy zadań. Rachunkowość Obecność obowiązkowa (odrabianie zajęć) Aktywność premiowana Kalkulatory projekt? Rachunek kosztów Paweł Łagowski Zakład Zarządzania Finansami Instytut Nauk Ekonomicznych Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski Rachunek kosztów Konwersatorium!!! Listy zadań Rachunkowość

Bardziej szczegółowo

Cele polityki cenowej

Cele polityki cenowej DECYZJE CENOWE Cele polityki cenowej Kształtowanie poziomu sprzedaŝy, Kształtowanie poziomu zysku, Kreowanie wizerunku przedsiębiorstwa, Kształtowanie pozycji konkurencyjnej, Przetrwanie na rynku. 2/30

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość finansowa przykładowa praca kontrolna / zadania. Zadanie 1 / wprowadzenie do rachunkowości

Rachunkowość finansowa przykładowa praca kontrolna / zadania. Zadanie 1 / wprowadzenie do rachunkowości 1 Zadanie 1 / wprowadzenie do rachunkowości Firma X ma m.in. następujące składniki majątku i źródła ich finansowania: należności od odbiorców z tytułu sprzedanych produktów prawo do znaku towarowego zakupione

Bardziej szczegółowo

Kalkulacja kosztów O P E R A C Y J N E I S T R A T E G I C Z N E, C. H. B E C K, W A R S Z A W A 2 0 0 9

Kalkulacja kosztów O P E R A C Y J N E I S T R A T E G I C Z N E, C. H. B E C K, W A R S Z A W A 2 0 0 9 Kalkulacja kosztów N I N I E J S Z A P R E Z E N T A C J A Z A W I E R A T R E Ś C I P O C H O D Z Ą C E Z N A S T Ę P U J Ą C Y C H Ź R Ó D E Ł : 1) I. S O B A Ń S K A ( R E D. ), R A C H U N E K K O

Bardziej szczegółowo

Pojęcie kosztu Klasyfikacja kosztów

Pojęcie kosztu Klasyfikacja kosztów Pojęcie kosztu Klasyfikacja kosztów N I N I E J S Z A P R E Z E N T A C J A Z A W I E R A T R E Ś C I P O C H O D Z Ą C E Z N A S T Ę P U J Ą C Y C H Ź R Ó D E Ł 1) I. S O B A Ń S K A ( R E D. ), R A C

Bardziej szczegółowo

Marek Masztalerz Katedra Rachunkowości Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu METODY ROZLICZANIA KOSZTÓW DZIAŁALNOŚCI POMOCNICZNEJ. 1.

Marek Masztalerz Katedra Rachunkowości Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu METODY ROZLICZANIA KOSZTÓW DZIAŁALNOŚCI POMOCNICZNEJ. 1. Marek Masztalerz Katedra Rachunkowości Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu METODY ROZLICZANIA KOSZTÓW DZIAŁALNOŚCI POMOCNICZNEJ 1. Wstęp Celem artykułu jest prezentacja i porównanie róŝnych metod rozliczania

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość finansowa

Rachunkowość finansowa WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA KATEDRA RACHUNKOWOŚCI Rachunkowość finansowa 1. Koszty w układzie funkcjonalno-kalkulacyjnym 2. Ewidencja materiałów i towarów dr Beata Zyznarska-Dworczak Program zajęć Zakres tematyczny

Bardziej szczegółowo

Etapy ewidencji i rozliczania kosztów

Etapy ewidencji i rozliczania kosztów Etapy ewidencji i rozliczania kosztów S L A J D Y 1-1 2 Z A W I E R A J Ą T R E Ś C I P O C H O D Z Ą C E Z K S I Ą Ż K I J. M A T U S I E W I C Z, R A C H U N E K K O S Z T Ó W, F I N A N S - S E R V

Bardziej szczegółowo

TEST Z RACHUNKOWOSCI PRZEDSIĘBIORSTW KLASA IV LICEUM EKONOMICZNEGO

TEST Z RACHUNKOWOSCI PRZEDSIĘBIORSTW KLASA IV LICEUM EKONOMICZNEGO TEST Z RACHUNKOWOSCI PRZEDSIĘBIORSTW KLASA IV LICEUM EKONOMICZNEGO. CHARAKTERYSTYKA TESTU. Test osiągnięć szkolnych sprawdzający wielostopniowy, nieformalny, nauczycielski, pisemny. Test obejmuje sprawdzenie

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY. dr Marek Masztalerz KLASYFIKACJA MATERIAŁÓW. Marek Masztalerz

MATERIAŁY. dr Marek Masztalerz KLASYFIKACJA MATERIAŁÓW. Marek Masztalerz dr Marek Masztalerz KLASYFIKACJA MATERIAŁÓW PODSTAWOWE POMOCNICZE PALIWA CZĘŚCI ZAPASOWE OPAKOWANIA ODPADKI INWENTARZ śywy materiały bezpośrednie przeznaczone do zuŝycia w produkcji (surowce, komponenty,

Bardziej szczegółowo

Kalkulacja lub rachunek kosztów nośników

Kalkulacja lub rachunek kosztów nośników Kalkulacja kosztów Niniejsza prezentacja zawiera treści pochodzące z następujących źródeł: 1) I. Sobańska (red.), Rachunek kosztów. Podejście operacyjne i strategiczne, C.H. Beck, Warszawa 2009 2) J. Matuszewicz,

Bardziej szczegółowo

Przykładowe zadania na egzamin ustny 1TR (semestr II)

Przykładowe zadania na egzamin ustny 1TR (semestr II) Przykładowe zadania na egzamin ustny 1TR (semestr II) Zadanie 1 W spółce Alfa" wycena obrotu materiałowego prowadzona jest w cenach rzeczywistych ustalonych na poziomie ceny zakupu fakturowanej przez dostawców.

Bardziej szczegółowo

kontrolowane przez jednostkę rzeczowe zasoby majątkowe, które powinny w przyszłości spowodować wpływ korzyści do jednostki

kontrolowane przez jednostkę rzeczowe zasoby majątkowe, które powinny w przyszłości spowodować wpływ korzyści do jednostki MATERIAŁY TOWARY Materiały kontrolowane przez jednostkę rzeczowe zasoby majątkowe, które powinny w przyszłości spowodować wpływ korzyści do jednostki zużywają się jednorazowo w danym cyklu produkcyjnym

Bardziej szczegółowo

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA wykład III dr Marek Masztalerz Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 2011 KALKULACJA KOSZTÓW Kalkulacja kosztów jest to czynność obliczeniowa zmierzająca do ustalenia kosztów przypadających

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów pełnych

Rachunek kosztów pełnych Rachunek kosztów pełnych Produkty wyroby gotowe rzeczowe aktywa obrotowe wytwarzane przez przedsiębiorstwo produkcja w toku niegotowe wyroby gotowe o niezakończonym cyklu wytwarzania produkcją w toku może

Bardziej szczegółowo

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA wykład II dr Marek Masztalerz Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 2011 KALKULACJA KOSZTÓW Kalkulacja kosztów jest to czynność obliczeniowa zmierzająca do ustalenia kosztów przypadających

Bardziej szczegółowo

Spis treści Rozdział 1. Współczesne zarządzanie Rozdział 2. Rachunkowość zarządcza Rozdział 3. Podstawy rachunku kosztów i wyników

Spis treści Rozdział 1. Współczesne zarządzanie Rozdział 2. Rachunkowość zarządcza Rozdział 3. Podstawy rachunku kosztów i wyników Spis treści Wstęp Rozdział 1. Współczesne zarządzanie (Jerzy Czarnecki) 1 1.1. Menedżer 1 1.2. Przedsiębiorstwo i biznes 3 1.2.1. Potrzeby klienta 3 1.2.2. Kombinacja zasobów 4 1.2.3. Wiedza i umiejętności

Bardziej szczegółowo

Podstawy finansów. dr Sylwia Machowska - Okrój

Podstawy finansów. dr Sylwia Machowska - Okrój Podstawy finansów dr Sylwia Machowska - Okrój 1 Wykład na podstawie: Rachunkowość zarządcza, red. naukowa Dorota Dobija, Małgorzata Kucharczyk, wyd. Oficyna, 2014, rozdział 3 2 Koszty i pojęcia bliskoznaczne

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów normalnych

Rachunek kosztów normalnych Rachunek kosztów normalnych Systematyka rachunku kosztów Kryterium - zakres rzeczowy Rachunek kosztów pełnych Rachunek kosztów zmiennych Kryterium - zakres normowania Rachunek kosztów rzeczywistych Rachunek

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 RACHUNKOWOŚĆ FINANSOWA W SYSTEMIE INFORMACJI EKONOMICZNEJ... 13

Rozdział 1 RACHUNKOWOŚĆ FINANSOWA W SYSTEMIE INFORMACJI EKONOMICZNEJ... 13 SPIS TREŚCI Rozdział 1 RACHUNKOWOŚĆ FINANSOWA W SYSTEMIE INFORMACJI EKONOMICZNEJ... 13 1.1. Istota i zakres systemu informacji ekonomicznej... 13 1.2. Rachunkowość jako podstawowy moduł w systemie informacji

Bardziej szczegółowo

Jarosław Perek kpmh.pl. www.kpmh.pl

Jarosław Perek kpmh.pl. www.kpmh.pl . WYDATKI NA ŚRODKI TRWAŁE W BUDOWIE Uwagi ogólne: Środki trwałe w (tak samo jak środki trwałe ) stanowią część aktywów trwałych (majątku trwałego) w jednostce. Niemniej środki trwałe w to aktywa, które

Bardziej szczegółowo

Powtórzenie materiału z Rachunkowości finansowej studia podyplomowe

Powtórzenie materiału z Rachunkowości finansowej studia podyplomowe Powtórzenie materiału z Rachunkowości finansowej studia podyplomowe Zadanie 1 Zadekretuj poniższe zdarzenia gospodarcze oraz określ rodzaj operacji. Przykład: 1) WB - Otrzymano 5-letni kredyt bankowy przelewem

Bardziej szczegółowo

Wynik finansowy WYNIK FINANSOWY. REZULTAT OSIĄGNIĘTY PRZEZ JEDNOSTKĘ ZA DANY OKRES I WYRAśONY W MIERNIKU PIENIĘśNYM

Wynik finansowy WYNIK FINANSOWY. REZULTAT OSIĄGNIĘTY PRZEZ JEDNOSTKĘ ZA DANY OKRES I WYRAśONY W MIERNIKU PIENIĘśNYM Rachunek wyników Wynik finansowy WYNIK FINANSOWY REZULTAT OSIĄGNIĘTY PRZEZ JEDNOSTKĘ ZA DANY OKRES I WYRAśONY W MIERNIKU PIENIĘśNYM KONTO WYNIK FINANSOWY Koszt pozyskania przychodów ze sprzedaŝy produktów

Bardziej szczegółowo

Rachunek zysków i strat

Rachunek zysków i strat Rachunek zysków i strat Rachunek zysków i strat Rachunek zysków i strat informuje o strukturze wyniku finansowego netto oraz o źródłach jego powstawania. Pozwala ustalić 5 kategorii wyniku finansowego:

Bardziej szczegółowo

Metody sporządzania rachunku przepływów pieniężnych. Wpisany przez Agnieszka Tłaczała

Metody sporządzania rachunku przepływów pieniężnych. Wpisany przez Agnieszka Tłaczała Rachunek ten, zgodnie z ustawą o rachunkowości, może być sporządzany metodą bezpośrednią albo pośrednią, zależnie od wyboru dokonanego przez kierownika jednostki. Rachunek przepływów pieniężnych, zgodnie

Bardziej szczegółowo

Rozliczenie zakupu Materiały Koszty działalności , , ,3 310, ,8 FIFO 502,8

Rozliczenie zakupu Materiały Koszty działalności , , ,3 310, ,8 FIFO 502,8 Rachunkowość IV sem Rachunkowość 1/6 20.02.2006 p Rachunkowość 2/6 06.03.2006 p Rachunkowość 3/6 23.03.2006 p15/27 4. zasada identyfikacji każdej partii o ile cechy danej dostawy są takie specyficzne,

Bardziej szczegółowo

Teksty Fim@ngo. Zakładowy plan kont w organizacjach społecznych, stowarzyszeniach, fundacjach prowadzących działalność gospodarczą

Teksty Fim@ngo. Zakładowy plan kont w organizacjach społecznych, stowarzyszeniach, fundacjach prowadzących działalność gospodarczą Teksty Fim@ngo Zakładowy plan kont w organizacjach społecznych, stowarzyszeniach, fundacjach prowadzących działalność gospodarczą Ustawa o rachunkowości wprowadza, jako bezpośrednią podstawę prowadzenia

Bardziej szczegółowo

W procesie budżetowania najpierw sporządza się część operacyjną budżetu, a po jej zakończeniu przystępuje się do części finansowej.

W procesie budżetowania najpierw sporządza się część operacyjną budżetu, a po jej zakończeniu przystępuje się do części finansowej. Budżetowanie Budżetowanie to: Proces ciągłego analizowania, programowania, realizowania i pomiaru wykonania zadań właściwych poszczególnym komórkom organizacyjnym, mający na celu efektywną kontrolę nad

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wprowadzenie Rozdział 1. Organizacja jako kombinacja zasobów (Jerzy S. Czarnecki)... 15

Spis treści. Wprowadzenie Rozdział 1. Organizacja jako kombinacja zasobów (Jerzy S. Czarnecki)... 15 Wprowadzenie... 11 Rozdział 1. Organizacja jako kombinacja zasobów (Jerzy S. Czarnecki).......... 15 1.1. Koszty w zarządzaniu.... 15 1.2. Profesjonalny kierownik.... 19 1.2.1. Profesjonalizm i intuicja................................................

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza. Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych. Dr Marcin Pielaszek

Rachunkowość zarządcza. Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych. Dr Marcin Pielaszek Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych 1. Zmienność kosztów w długim i krótkim okresie Rachunek kosztów zmiennych i analiza koszty rozmiary produkcji zysk 2. Podejmowanie decyzji w krótkim okresie 1.

Bardziej szczegółowo

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA I CONTROLLING. Autor: MIECZYSŁAW DOBIJA

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA I CONTROLLING. Autor: MIECZYSŁAW DOBIJA RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA I CONTROLLING. Autor: MIECZYSŁAW DOBIJA Wstęp Rozdział I. Wartość ekonomiczna a rachunkowość 1. Wartość ekonomiczna 1.1. Wartość ekonomiczna w aspekcie pomiaru 1.2. Różne postacie

Bardziej szczegółowo

Wykaz kont dla jednostek stosujących ustawę o rachunkowości str. 29

Wykaz kont dla jednostek stosujących ustawę o rachunkowości str. 29 Spis treści Wprowadzenie str. 15 Układ i treść opracowania str. 15 Problemy do rozstrzygnięcia przy opracowywaniu lub aktualizowaniu dokumentacji opisującej przyjęte zasady (politykę) rachunkowości str.

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja kosztów dla celów sprawozdawczych

Klasyfikacja kosztów dla celów sprawozdawczych Klasyfikacja kosztów dla celów sprawozdawczych Jakie koszty poniosło przedsiębiorstwo na wytworzenie wyrobów i usług w danym okresie sprawozdawczym? Jaki wynik finansowy osiągnęło przedsiębiorstwo w danym

Bardziej szczegółowo

Pojęcie kosztu Rachunek kosztów Klasyfikacja kosztów

Pojęcie kosztu Rachunek kosztów Klasyfikacja kosztów Pojęcie kosztu Rachunek kosztów Klasyfikacja kosztów Niniejsza prezentacja zawiera treści pochodzące z następujących źródeł: 1) I. Sobańska (red.), Rachunek kosztów. Podejście operacyjne i strategiczne,

Bardziej szczegółowo

Sposób ustalania wyniku finansowego zależy m.in. od momentu i celu jego ustalania i nie ma wpływu na jego wysokość.

Sposób ustalania wyniku finansowego zależy m.in. od momentu i celu jego ustalania i nie ma wpływu na jego wysokość. 1 Zasady ustalanie wyniku finansowego IV moduł Ustalenie wyniku finansowego z działalności gospodarczej jednostki Wynik finansowy jest różnicą między przychodami dotyczącymi okresu sprawozdawczego a kosztami

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów w rachunkowości finansowej ewidencja i rozliczanie zbiór zadań z komentarzem

Rachunek kosztów w rachunkowości finansowej ewidencja i rozliczanie zbiór zadań z komentarzem Danuta Małkowska Rachunek kosztów w rachunkowości finansowej ewidencja i rozliczanie zbiór zadań z komentarzem ODDK Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.k. Gdańsk 2013 Spis treści Spis treści Spis

Bardziej szczegółowo

Lista powtórkowa. 1. Lista płac Jank K - 5500 zł ; dokonaj odpowiednich naliczeń i zaksięguj, także po stronie pracodawcy

Lista powtórkowa. 1. Lista płac Jank K - 5500 zł ; dokonaj odpowiednich naliczeń i zaksięguj, także po stronie pracodawcy Lista powtórkowa Zadanie 1 Zadanie 2 Zadanie 3 Zadanie 4 Zadanie 5 Zadanie 6 Zadanie 7 1. Saldo początkowe Środków Trwałych 50 000 zł 2. Na stanie środków trwałych znajduje się komputer, którego wartość

Bardziej szczegółowo

ANALIZA KOSZTÓW WYTWARZANIA

ANALIZA KOSZTÓW WYTWARZANIA ANALIZA KOSZTÓW WYTWARZANIA Wykład 1 WPROWADZENIE dr inż. Jarosław Zubrzycki Józef Matuszek, Mariusz Kołosowski, Zofia Krokosz-Krynke: Rachunek Kosztów dla inżynierów Wyd. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów zmiennych

Rachunek kosztów zmiennych Rachunek kosztów zmiennych Rachunek kosztów zmiennych (ang. variable costing) pozwala podejmować decyzje krótkookresowe będące reakcją na bieżące zmiany w wielkości popytu i sprzedaży dzieli koszty na

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów dla inżyniera

Rachunek kosztów dla inżyniera Rachunek kosztów dla inżyniera Wykład 11. Produkcja pomocnicza koszty produkcji pomocniczej, rozliczanie kosztów produkcji pomocniczej, ceny transferowe Zofia Krokosz-Krynke, Dr inż., MBA zofia.krokosz-krynke@pwr.edu.pl

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA STOSOWANYCH METOD WYCENY AKTYWÓW I PASYWÓW BILANSU ORAZ USTALANIA WYNIKU FINANSOWEGO. historycznych. BILANS AKTYWA

CHARAKTERYSTYKA STOSOWANYCH METOD WYCENY AKTYWÓW I PASYWÓW BILANSU ORAZ USTALANIA WYNIKU FINANSOWEGO. historycznych. BILANS AKTYWA DODATKOWE INFORMACJE I OBJAŚNIENIA CHARAKTERYSTYKA STOSOWANYCH METOD WYCENY AKTYWÓW I PASYWÓW BILANSU ORAZ USTALANIA WYNIKU FINANSOWEGO Zasady rachunkowości przyjęte przy sporządzaniu sprawozdania finansowego

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza

Rachunkowość zarządcza Rachunkowość zarządcza Dorota Kuchta www.ioz.pwr.wroc.pl/pracownicy/kuchta/dydaktyka.htm 1 Podstawowa literatura Gabrusewicz W., Kamela-Sowińska A., Poetschke H., Rachunkowość zarządcza, PWE, Warszawa

Bardziej szczegółowo

Decyzje krótkoterminowe

Decyzje krótkoterminowe Decyzje krótkoterminowe Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych do podejmowania decyzji i krótkoterminowej oceny ich efektywności Analiza koszty rozmiary produkcji zysk CVP (ang. Cost Volume Profit) Założenia

Bardziej szczegółowo

Obliczenia, Kalkulacje...

Obliczenia, Kalkulacje... Obliczenia, Kalkulacje... 1 Bilans O D P I E R W S Z E G O E T A T U D O W Ł A S N E J F I R M Y To podstawowy dokument przedstawiający majątek przedsiębiorstwa. Bilans to zestawienie dwóch list, które

Bardziej szczegółowo

USTAWA O CENACH Dorota KRAM USTAWA o cenach. Art. 3. Art CENA Cena CENY towarów i usług uzgadniaj strony zawieraj ce umow ceny

USTAWA O CENACH Dorota KRAM USTAWA o cenach. Art. 3. Art CENA Cena CENY towarów i usług uzgadniaj strony zawieraj ce umow ceny PODSTAWY KOSZTORYSOWANIA mgr inŝ. Dorota KRAM z dnia 5 lipca 2001r. USTAWA O CENACH wprowadziła z dniem 12 grudnia 2001 r. zmiany w obowiązujących przepisach w sprawie kosztorysowania budowlanego. CENA

Bardziej szczegółowo

TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE

TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE 1. Rozwiązywanie problemów decyzji krótkoterminowych Relacje między rozmiarami produkcji, kosztami i zyskiem wykorzystuje się w procesie badania opłacalności różnych wariantów

Bardziej szczegółowo

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA wykład X dr Marek Masztalerz Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 2011 BUDśETOWANIE BudŜet to plan finansowy przedsiębiorstwa na kolejny rok obrotowy. BudŜet nie jest prognozą opartą

Bardziej szczegółowo

RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT

RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT Rachunek zysków i strat jest sposobem wyjaśnienia zmian w sytuacji firmy pomiędzy momentami bilansowymi. Równanie bilansowe może zostać przekształcone aby

Bardziej szczegółowo

Grażyna Borowska, Irena Frymark Inwentaryzacja

Grażyna Borowska, Irena Frymark Inwentaryzacja Grażyna Borowska, Irena Frymark Inwentaryzacja SPIS TREŚCI Wstęp 1. Pojęcie, metody i rodzaje inwentaryzacji 2. Organizacja, przebieg i dokumentacja inwentaryzacji 3. Różnice inwentaryzacyjne i ich ewidencja

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie finansowe za 2014 r.

Sprawozdanie finansowe za 2014 r. Towarzystwo im. Witolda Lutosławskiego ul. Bracka 23 00-028 Warszawa NIP: 525-20-954-45 Sprawozdanie finansowe za 2014 r. Informacje ogólne Bilans Jednostki Rachunek Zysków i Strat Informacje dodatkowe

Bardziej szczegółowo

Jak w praktyce księgować takie usługi? Pytanie

Jak w praktyce księgować takie usługi? Pytanie Jak w praktyce księgować takie usługi? Pytanie Spółka z o.o. wykonuje usługi kamieniarsko-posadzkarskie. Spółka prowadzi magazyn materiałów, które zużywa na bieżąco wystawiając WZ jako wydanie i zużycie

Bardziej szczegółowo

Definicja ceny. I. Sobańska (red.), Rachunek kosztów i rachunkowość zarządcza, C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 179

Definicja ceny. I. Sobańska (red.), Rachunek kosztów i rachunkowość zarządcza, C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 179 Ceny Definicja ceny cena ilość pieniądza, którą płaci się za dobra i usługi w stosunkach towarowo-pieniężnych, których przedmiotem jest zmiana właściciela lub dysponenta będąca wyrazem wartości i zależna

Bardziej szczegółowo

Środowiskowe metody kosztorysowania robót budowlanych

Środowiskowe metody kosztorysowania robót budowlanych Środowiskowe metody kosztorysowania robót budowlanych wydane przez : Stowarzyszenie Kosztorysantów Budowlanych Zrzeszenie Biur Kosztorysowania Budowlanego Szczegółowa metoda kalkulacji kosztorysowej. 1.

Bardziej szczegółowo

Informacja dodatkowa. - w zakresie wyceny środków trwałych - rozliczenia kosztów zakupu materiałów - wyceny zapasu produkcji w toku

Informacja dodatkowa. - w zakresie wyceny środków trwałych - rozliczenia kosztów zakupu materiałów - wyceny zapasu produkcji w toku Informacja dodatkowa I. W czwartym kwartale 2007r przy sporządzeniu skonsolidowanego sprawozdania finansowego dokonano zmian w stosowanych zasadach (polityki) rachunkowości przechodząc na międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

Rola rachunkowości zarządczej

Rola rachunkowości zarządczej Rola rachunkowości zarządczej Rachunkowość finansowa: zajmuje się pomiarem i ewidencją majątku przedsiębiorstwa, operacji gospodarczych oraz przygotowywaniem na tej podstawie raportów finansowych Rachunkowość

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość. Przychody i koszty, zasady ujmowania ich w rachunku zysków i strat

Rachunkowość. Przychody i koszty, zasady ujmowania ich w rachunku zysków i strat Rachunkowość Przychody i koszty, zasady ujmowania ich w rachunku zysków i strat dr Piotr Modzelewski Katedra Bankowości, Finansów i Rachunkowości Wydział Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Plan

Bardziej szczegółowo

KALKULACJE KALKULACJA PODZIAŁOWA PROSTA. Zadanie 1

KALKULACJE KALKULACJA PODZIAŁOWA PROSTA. Zadanie 1 KALKULACJE KALKULACJA PODZIAŁOWA PROSTA Przedsiębiorstwo w ramach działalności pomocniczej prowadzi odkrywkę Ŝwiru. eksploatacji Ŝwirowni za dany miesiąc wynoszą: - materiały 30000 zł, - płace wraz z narzutami

Bardziej szczegółowo

Z-EKO-049 Rachunkowość zarządcza Management Accounting. Ekonomia I stopień Ogólnoakademicki

Z-EKO-049 Rachunkowość zarządcza Management Accounting. Ekonomia I stopień Ogólnoakademicki KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 Z-EKO-049 Rachunkowość zarządcza Management Accounting A. USYTUOWANIE

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych zajęć edukacyjnych według nowej podstawy programowej Przedmiot: Rachunkowość finansowa

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie systemami produkcyjnymi

Zarządzanie systemami produkcyjnymi Zarządzanie systemami produkcyjnymi Efektywności zarządzania sprzyjają: samodzielność i przedsiębiorczość, orientacja na działania, eksperymenty i analizy, bliskie kontakty z klientami, produktywność,

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA

INFORMACJA DODATKOWA INFORMACJA DODATKOWA 1. Informacje porządkowe. Sprawozdanie finansowe Fundacji Mam serce z siedzibą w Warszawie 02-678, Fundacja dokonała wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego w Rejestrze Stowarzyszeń,

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza. dr Krzysztof Grochowski

Rachunkowość zarządcza. dr Krzysztof Grochowski Rachunkowość zarządcza dr Krzysztof Grochowski kgrochowski76@gmail.com RACHUNKOWOŚĆ RACHUNKOWOŚĆ FINANSOWA RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA Rachunkowość finansowa stanowi oparty na dokumentach zamknięty system ewidencji

Bardziej szczegółowo

szt. produkcja rzeczywista

szt. produkcja rzeczywista 128 000 zł 100 000 zł linia budżetu przeliczonego 10 000 szt. produkcja rzeczywista 14 000 szt. produkcja planowana Wydział przedsiębiorstwa produkcyjnego ponosi stałe koszty w wysokości 30 000 zł w miesiącu

Bardziej szczegółowo

Pojęcie i klasyfikacja kosztów

Pojęcie i klasyfikacja kosztów Pojęcie i klasyfikacja kosztów Pojęcie kosztów Istota rachunku kosztów Klasyfikacja kosztów dla celów sprawozdawczych Klasyfikacja kosztów dla celów decyzyjnych Pojęcie kosztów Koszt uprawdopodobnione

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE Biuro rachunkowe Klasa: III TE Tematyka Dokumentacja księgowa WYMAGANIA EDUKACYJNE Poziom wymagań uczeń potrafi zna: Konieczny Podstawowy Rozszerzony Dopełniający -potrafi scharakteryzować podstawowe rodzaje

Bardziej szczegółowo

Barbara Gierusz ODDK Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.k. Gdańsk 2013

Barbara Gierusz ODDK Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.k. Gdańsk 2013 Barbara Gierusz ODDK Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.k. Gdańsk 2013 Spis treści Wstęp............................................. 7 Część I Podstawy rachunkowości 1. Rachunkowość jako część

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość. Ewidencja obrotu magazynowego materiałów i towarów oraz rozliczenia międzyokresowe kosztów

Rachunkowość. Ewidencja obrotu magazynowego materiałów i towarów oraz rozliczenia międzyokresowe kosztów Rachunkowość Ewidencja obrotu magazynowego materiałów i towarów oraz rozliczenia międzyokresowe kosztów Klasyfikacja zapasów 1. Zapasy wytworzone przez jednostkę: Produkty gotowe Produkty w toku 2. Zapasy

Bardziej szczegółowo

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA wykład VII dr Marek Masztalerz Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 2011 PRÓG RENTOWNOŚCI PRODUKCJA JEDNOASORTYMENTOWA przychody Sx PRw margines bezpieczeństwa margines bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Wykład 09 Koszty w transporcie dr Adam Salomon

Wykład 09 Koszty w transporcie dr Adam Salomon Wykład 09 Koszty w transporcie dr Adam Salomon Katedra Transportu i Logistyki Wydział Nawigacyjny Akademia Morska w Gdyni Podstawowe pojęcia (1/3) Wydatki = wszelkie świadczenia finansowe danego podmiotu

Bardziej szczegółowo

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA wykład XI dr Marek Masztalerz Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 2011 EKONOMICZNY CYKL śycia PRODUKTU 1 KOSZTY CYKLU śycia PRODUKTU OKRES PRZEDRYNKOWY OKRES RYNKOWY OKRES POSTRYNKOWY

Bardziej szczegółowo

Jedynym warunkiem przyjęcia na kurs jest ukończone 18 lat, nieważne jakie masz dotychczasowe wykształcenie!

Jedynym warunkiem przyjęcia na kurs jest ukończone 18 lat, nieważne jakie masz dotychczasowe wykształcenie! Bezpłatny kurs kwalifikacyjny w zawodzie SPRZEDAWCA i TECHNIK HANDLOWIEC Jedynym warunkiem przyjęcia na kurs jest ukończone 18 lat, nieważne jakie masz dotychczasowe wykształcenie! Podstawa programowa

Bardziej szczegółowo

RACHUNEK WYNIKÓW. KOSZT WŁASNY SPRZEDAśY PRODUKTY GOTOWE 601 KOSZTY PRODUKCJI 501 PRODUKTY W TOKU 602 KOSZTY. SPRZEDAśY 527 KOSZTY ZARZĄDU 550

RACHUNEK WYNIKÓW. KOSZT WŁASNY SPRZEDAśY PRODUKTY GOTOWE 601 KOSZTY PRODUKCJI 501 PRODUKTY W TOKU 602 KOSZTY. SPRZEDAśY 527 KOSZTY ZARZĄDU 550 RACHUNEK WYNIKÓW Przychody ze sprzedaŝy Koszty operacyjne ZYSK ZE SPRZEDAśY + Pozostałe przychody operacyjne Pozostałe koszty operacyjne ZYSK Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ + Przychody finansowe Koszty finansowe

Bardziej szczegółowo

PRZYCHODY Z DZIAŁALNOŚCI

PRZYCHODY Z DZIAŁALNOŚCI PRZYCHODY Z DZIAŁALNOŚCI Podstawowym założeniem prowadzenia działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysków i przetrwania na konkurencyjnym rynku. Osiągnięcie zysków i przetrwanie jest możliwe między

Bardziej szczegółowo

Natalia Wata Katarzyna Serafin

Natalia Wata Katarzyna Serafin Natalia Wata Katarzyna Serafin Ceny transferowe, inaczej wewnętrzne, występują w podmiotach powiązanych, bądź w podmiotach zdecentralizowanych, zawierających wewnętrzne jednostki organizacyjne generujące

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów dla inżyniera

Rachunek kosztów dla inżyniera Rachunek kosztów dla inżyniera Wykład 3: Rachunek kosztów systematyczny; problemowy; kryteria i podział kosztów; wzorce zachowania się kosztów. Zofia Krokosz-Krynke, Dr inż., MBA zofia.krokosz-krynke@pwr.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Wstęp Rozdział 1. Rachunkowość zarządcza i rachunek kosztów w systemie informacyjnym przedsiębiorstwa Wprowadzenie 1.1. Rozwój rachunku kosztów i

Wstęp Rozdział 1. Rachunkowość zarządcza i rachunek kosztów w systemie informacyjnym przedsiębiorstwa Wprowadzenie 1.1. Rozwój rachunku kosztów i Wstęp Rozdział 1. Rachunkowość zarządcza i rachunek kosztów w systemie informacyjnym przedsiębiorstwa 1.1. Rozwój rachunku kosztów i rachunkowości zarządczej 1.2. Cel istota i zakres rachunkowości zarządczej

Bardziej szczegółowo

ZAKRES TREŚCI z przedmiotu rachunkowość przedsiębiorstw 3 TE 1,2

ZAKRES TREŚCI z przedmiotu rachunkowość przedsiębiorstw 3 TE 1,2 ZAKRES TREŚCI z przedmiotu rachunkowość przedsiębiorstw 3 TE 1,2 Lp Nazwa jednostki dydaktycznej Zakres treści 1 Lekcja organizacyjna SKŁADNIKI MAJĄTKU TRWAŁEGO ORAZ JEGO REPRODUKCJA. FINANSOWE SKŁADNIKI

Bardziej szczegółowo