DOSTĘP DO MIESZKALNICTWA I BEZDOMNOŚĆ MIGRANTÓW W ANGLII

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "DOSTĘP DO MIESZKALNICTWA I BEZDOMNOŚĆ MIGRANTÓW W ANGLII"

Transkrypt

1 BADANIA EKSPERTYZY REKOMENDACJE BOGUMIŁA JABŁECKA DOSTĘP DO MIESZKALNICTWA I BEZDOMNOŚĆ MIGRANTÓW W ANGLII

2 Bogumiła Jabłecka Dostęp do mieszkalnictwa i bezdomność migrantów w Anglii Wstęp W najbliższym czasie w Wielkiej Brytanii są planowane ostre cięcia budżetowe na wydatki socjalne. Zaproponowana przez rząd największa od ponad sześćdziesięciu lat reforma systemu pomocy społecznej Welfare Reform Act 2012 (WRA) uzyskała ostatecznie sankcję królewską 8 marca 2012 roku. Jej wprowadzenie jest motywowane koniecznością uproszczenia dotychczasowego systemu i bardziej sprawiedliwego rozdziału funduszy socjalnych przy jednoczesnym ograniczeniu świadczeń i większym ich uzależnieniu od statusu pracy 1. W 2011 roku zjawisko Wejście w życie powyższych zmian zbiega się w czasie z bezdomności w Wielkiej Brytanii wzrosło o 14% odnotowanym nasileniem się zjawiska bezdomności na w stosunku do 2010 roku terenie Wielkiej Brytanii, które według oficjalnych statystyk w 2011 roku zwiększyło się o 14%, co uważa się za największy wzrost w ciągu ostatnich dziewięciu lat 2. Osoby bezdomne lub zagrożone bezdomnością to w Anglii zróżnicowana grupa, w której wraz z postępującym wzrostem migracji coraz większą część stanowią obcokrajowcy. Łączy się to z charakterem zjawiska migracji, które, z jednej strony, przyczynia się do zwiększenia zapotrzebowania na mieszkanie, z drugiej zaś strony stawia cudzoziemców w sytuacji szczególnego zagrożenia utraty dachu nad głową w wypadku trudności ze znalezieniem pracy, zwolnienia lub otrzymywania bardzo niskiego wynagrodzenia. Ma to związek z mniejszym kapitałem społecznymi i z ograniczonymi środkami finansowymi poszczególnych grup migrantów, a także z regulacjami w dostępie do pomocy społecznej i mieszkaniowej w kraju goszczącym 3. Niniejszy artykuł przedstawia zjawisko bezdomności w wymiarze dostępu do mieszkalnictwa socjalnego migrantów w Anglii, uwzględniając jednocześnie najnowsze zmiany legislacyjne w tym zakresie 4. 1 C. Feikert-Ahalt, Great Britain Welfare Reform Act 2012, Law Library of Congress, s. 1 [dostęp: 20 stycznia 2013 roku]. 2 S. Rogers, Homelessness jumps by 14% in a year, The Guardian, 8 marca 2012 roku [dostęp: 20 stycznia 2013 roku]. 3 S. Fitzpatrick, H. Pawson, G. Bramley, S. Wilcox, The homelessness monitor: England 2012, Crisis, grudzień 2012 roku, s. 30 [dostęp: 20 stycznia 2013 roku]. 4 Zasady związane z prawnym definiowaniem kategorii bezdomności oraz przywileje socjalne różnią się w Wielkiej Brytanii między Anglią i Walią a Szkocją i Irlandią Północną.

3 Definicja bezdomności Bezdomność to problem społeczny, który ze względu na znaczenie pojęcia dom, wiążącego się z posiadaniem poświadczonego prawa do zamieszkiwania (domena prawna), odpowiedniej przestrzeni chroniącej przed warunkami atmosferycznymi (domena fizyczna) i zabezpieczenia prywatności umożliwiającej czerpanie satysfakcji z życia społecznego (domena społeczna) występuje w czterech wymiarach: bezdachowość, bezmieszkaniowość, niezabezpieczone mieszkanie, nieodpowiednie mieszkanie 5. Bezdachowość (rough sleeping) to sytuacja, która dotyczy najbardziej widocznego i ostrego przejawu bezdomności, jakim jest przebywanie i zamieszkiwanie w publicznych miejscach niemieszkalnych (przystanki autobusowe, parki, zsypy, kanały). Sytuacja ta jest również określana jako bezdomność pozainstytucjonalna, ponieważ inaczej niż w wypadku bezmieszkaniowości podlegające jej osoby nie korzystają regularnie i cyklicznie z pomocy instytucjonalnej niesionej bezdomnym w formie zapewnienia schronienia. Z kolei główną cechą bezmieszkaniowości (bezdomności instytucjonalnej) jest brak własnego domu. Osoby, które mogą być zakwalifikowane do tej kategorii, nie mają lokalu mieszkaniowego, prawa do niego lub meldunku, chociaż przebywając w placówkach pobytu dla ludzi bezdomnych, szpitalach czy ośrodkach penitencjarnych mają zapewnione zakwaterowanie 6. Niezabezpieczone mieszkanie to termin dotyczący braku prawa do zamieszkiwania w danej przestrzeni, z kolei nieodpowiednie mieszkanie nieodpowiednich warunków lokalowych 7. W Anglii ważne jest także rozróżnienie na bezdomność ustawową (statutory) i bezdomność pozaustawową (non-statutory). Określenia te dotyczą sytuacji oficjalnego zakwalifikowania (lub jego braku) rodziny Otrzymywanie (gospodarstwa domowego) jako bezdomnej na podstawie świadczeń socjalnych w Wielkiej Brytanii wiąże warunków zawartych w następujących ustawach: się z uzyskaniem Housing Act z 1996 roku, Homelessness Act z 2002 roku i statusu bezdomności Homelessness (Priority Need For Accomodation) ustawowej (England) Order z 2002 roku. Osoba doświadczająca bezdomności ustawowej jest uprawniona do otrzymywania zasiłku społecznego, najpierw jednak musi udowodnić priorytetowe zapotrzebowanie na pomoc w zakresie mieszkalnictwa ( priorytetowe zapotrzebowanie to termin dotyczący w 5 Europejska typologia bezdomności i wykluczenia ETHOS, FEANTSA [dostęp: 20 stycznia 2013 roku]. 6 P. Olech, Bezdomność bezdachowość i bezmieszkaniowość, E-przewodnik streetworkingu, s [dostęp: 20 stycznia 2013 roku]. 7 Posługiwanie się w dalszej części niniejszego opracowania terminem bezdomność będzie zgodnie z definicją dotyczyło wszystkich wymiarów tego zjawiska.

4 Anglii sytuacji następujących grup: kobiet w ciąży, dzieci pozostających na utrzymaniu rodziców lub opiekunów, osób starszych, osób chorych psychicznie, osób niepełnosprawnych, osób, które utraciły mieszkanie na skutek nagłego wypadku, jak powódź, młodzieży w wieku szesnastu i siedemnastu lat, osób poniżej dwudziestego pierwszego roku życia, które pozostawały w lokalnym ośrodku opiekuńczym między szesnastym a osiemnastym rokiem życia, osób w wieku dwudziestu jeden lat, które opuszczają ośrodek opiekuńczy, osób po wyjściu z więzienia, osób, które doświadczyły bezpośrednio przemocy domowej lub są nią zagrożone) 8, związek ze społecznością lokalną i to, że doświadcza bezdomności nie ze swojej winy 9. Na podstawie powyższego rozróżnienia do kategorii osób w sytuacji bezdomności nieustawowej będą należeć pary i osoby samotne niemające dzieci lub których dzieci się usamodzielniły i które nie należą do grup podatnych na wykluczenie, a także część imigrantów w zależności od ich statusu prawnego i charakteru pobytu w kraju. Osoby te nie mogą być zakwalifikowane jako bezdomni ustawowo, ponieważ nie spełniają jednego z warunków przy uznaniu priorytetowego zapotrzebowania nie doświadczają bezdomności nie ze swojej winy lub nie wystąpiły o zakwaterowanie socjalne. Należy zauważyć, że termin bezdomności pozaustawowej nie jest tożsamy z bezdomnością pojedynczą (single homelessness), która, jak wynika z nazwy, dotyczy jedynie osób samotnych. Reasumując, osoby bezdomne doświadczają najczęściej jednego z dwóch głównych typów bezdomności, jakimi są bezdachowość i bezmieszkaniowość. W zależności od ich sytuacji życiowej, w Wielkiej Brytanii osoby te mogą być zakwalifikowane do grupy bezdomnych ustawowo, z czym łączy się przywilej otrzymywania świadczeń (na zasadach wynikających z reformy z 2012 roku), lub do grupy bezdomnych pozaustawowo, niemających uprawnień do korzystania z mieszkalnictwa socjalnego i zasiłków 10. Przy czym przynależność do prawnie definiowanej kategorii bezdomności zależy od określonych aktów prawnych. Jednocześnie, mówiąc o bezdomności, należy zwrócić uwagę na stosunkowo powszechne zjawisko bezdomności ukrytej (hidden homeless, concealed households, sofa surfers), dotyczące sytuacji osób bezmieszkaniowych, ale nieodnotowanych w oficjalnych statystykach bezdomności na skutek korzystania z czasowego rozwiązania. Skala bezdomności ukrytej jest trudna do określenia, ponieważ osoby nią dotknięte, nie informując władz lokalnych o swojej sytuacji (nie 8 Priority Need definitions, Crisis [dostęp: 20 stycznia 2013 roku]. 9 Statutory homelessness, Crisis [dostęp: 20 stycznia 2013 roku]. 10 Ibidem.

5 występując o przyznanie im statusu bezdomnych ustawowych lub nie korzystając z pomocy służb socjalnych), zwykle nie figurują w oficjalnych statystykach, radząc sobie w inny sposób (nocowanie u znajomych lub u rodziny albo w squatach opuszczonych pomieszczeniach lub budynkach) 11. Zjawisko bezdomności w Anglii Dokładna liczba osób w sytuacji bezdachowości i bezmieszkaniowości w Anglii nie jest znana. Wynika to z trudności w zbieraniu danych ze względu na charakter zjawiska bezdachowości i bezdomności ukrytej. Co kwartał rządowy Departament Społeczności i Samorządów (Department for Communities and Local Government) publikuje jednak statystyki dotyczące bezdomności ustawowej, czyli gospodarstw domowych, które wystąpiły o pomoc w zakresie mieszkalnictwa w związku z zagrożeniem lub bezpośrednim doświadczeniem braku zakwaterowania. Według najnowszych danych, pochodzących z okresu między lipcem a sierpniem 2012 roku, gospodarstw domowych zostało uznanych za bezdomne ustawowo 12. Dla porównania takich gospodarstw było w trzecim W trzecim kwartale 2012 kwartale 2011 roku , w 2010 roku , a w 2009 roku gospodarstw roku Przyglądając się rządowym statystykom domowych w Wielkiej dotyczącym bezdomności ustawowej od 1998 roku, Brytanii zostało należy zauważyć, że największa liczba gospodarstw uznanych za bezdomne ustawowo dotkniętych omawianą sytuacją wystąpiła o pomoc w 2003 roku ( ) i od tego czasu liczba ta regularnie spadała aż do 2009 roku (41 780), kiedy nastąpiła kolejna fala wzrostu skali tego zjawiska. Na podstawie dostępnych danych z pierwszego (13 130), drugiego (12 860) i trzeciego (13 890) kwartału 2012 roku można przypuszczać, że tendencja ta obecnie się utrzymuje 14. Wspomniany spadek liczby gospodarstw domowych ubiegających się o zakwalifikowanie jako bezdomnych ustawowo po 2003 roku był związany z przeprowadzoną w szerokim zakresie inicjatywą samorządów, mającą na celu zapobieganie zjawisku przez pomoc w zabezpieczeniu dotychczasowego zakwaterowania i w poszukiwaniu nowych kwater 15. Co interesujące, wzrost skali 11 About homelessness, Homeless Link [dostęp: 20 stycznia 2013 roku]. 12 Statutory Homelessness: July to September quarter 2012 England, Department for Communities and Local Government, 6 grudnia 2013 roku, s Tabel 772: Homeless households accepted by local authorities, by region, Department for Communities and Local Government, 6 grudnia 2012 roku. 14 Ibidem. 15 S. Fitzpatrick, H. Pawson, G. Bramley, S. Wilcox, The homelessness monitor: England 2012, op. cit., s. 69.

6 bezdomności ustawowej od 2009 roku nastąpił mimo kontynuacji zaangażowania samorządów we wsparcie osób zagrożonych bezmieszkaniowością. Kolejną kwestią, jaką należy poruszyć w wymiarze bezdomności w Anglii, jest zróżnicowanie regionalne tego zjawiska. Biorąc pod uwagę statystyki bezdomności ustawowej, największa liczba gospodarstw domowych w omawianej sytuacji znajduje się w Londynie ( w 2011 roku) oraz w obejmującym aglomerację miasta Birmingham hrabstwie West Midlands (8730 w 2011 roku). Z kolei w znajdującym się na granicy ze Szkocją hrabstwie North East odnotowuje się najniższą liczbę bezdomności ustawowej (1820 w 2011 roku, 1810 w 2010 roku) 16. Zróżnicowanie to odpowiada tendencjom bezdechowości i innym danym dotyczącym bezdomności na terenie kraju 17. Pierwsze oficjalne statystyki dotyczące bezdachowości pojawiły się w Anglii w latach dziewięćdziesiątych XX wieku. Wraz ze zmianą rządu w 2010 roku dotychczasowa metodologia gromadzenia danych dotyczących bezdomności została szeroko skrytykowana i opracowano w tym zakresie nowy system. Przede wszystkim rozbudowano rozumienie pojęcia bezdachowości, w W sytuacji którego zakres włączono zarówno osoby mające zamiar bezdachowości było w spać w miejscach publicznych, jak i samych śpiących. Anglii w 2011 roku 2181 bezdomnych, przy czym Ponadto rozbudowano współpracę z organizacjami problem ten był pomocowymi zajmującymi się osobami bezdachowymi 18. najbardziej wyraźny w Londynie Biorąc pod uwagę dane z jesieni 2011 roku, pozyskane na podstawie zliczenia osób bezdachowych między 1 października a 30 listopada 2011 roku, w Anglii w tej sytuacji było 2181 bezdomnych 19. Najwięcej przypadków odnotowano w Londynie (20% 446 osób) i w południowej Anglii (South East 430 osób, South West 337 osób), a najmniej w hrabstwie North East (1,5% 32 osoby). Podobnie jak osób w sytuacji bezdomności ustawowej, osób w sytuacji bezdachowości w ostatnim czasie przybywa. W porównaniu z jesienią 2010 roku (1768) w 2011 roku (2181) ich liczba wzrosły o 23%. Osobnym, choć zbliżonym do bezdachowości jest zjawisko bezdomności samotnej (single homelessness). Do tej kategorii zaliczają się samotne osoby, które ze względu na wyjątkowe potrzeby (na przykład choroba psychiczna) zostały ujęte w kategorii bezdomności ustawowej, pozaustawowej lub bezdachowej. Grupę tę wyróżniono z punktu widzenia szczególnego rodzaju odczuwanej bezdomności, ale 16 Tabel 772: Homeless households accepted by local authorities, by region, op. cit. 17 Rough Sleeping Statistics England Autumn Experimental Statistics, Department for Communities and Local Government, 23 lutego 2012 roku, s S. Fitzpatrick, H. Pawson, G. Bramley, S. Wilcox, The homelessness monitor: England 2012, op. cit., s Rough Sleeping Statistics England Autumn Experimental Statistics, op. cit., s 3.

7 w statystykach publicznych liczba omawianych przypadków jest podzielona między wyżej wspomniane rodzaje bezdomności 20. Badania Kesii Reeve i Elanie Batty, przeprowadzone między lipcem 2010 a styczniem 2011 roku, wykazały, że większość sytuacji bezdomności samotnej jest związana z bezdomnością ukrytą (62% respondentów było w sytuacji bezdomności ukrytej w momencie przeprowadzania badania, podczas gdy 92% respondentów oświadczyło, że doświadczyło w swoim życiu sytuacji bezdomności ukrytej) 21. Na podstawie zaprezentowanej przez autorki analizy wykazano ponadto, że samotna bezdomność ukryta dotyczy przeważnie mężczyzn (84%) do czterdziestego roku życia (59%), przy czym 36% z nich nie pracowało przez większość dorosłego życia 22. Zmiany w systemie opieki społecznej oraz sytuacji społecznoekonomicznej dotykające problemu bezdomności i mieszkalnictwa Ważną datą w pracach nad zredukowaniem zjawiska bezdomności (we wszystkich jego wymiarach) w Anglii jest 1990 rok, kiedy zainicjowano program Rough Sleepers Initiative (RSI), który miał na celu zapewnienie sieci schronisk osobom bez dachu nad głową. Kontynuacją przedsięwzięcia były prace rządowej jednostki Rough Sleepers Unit (RSU) na przełomie lat dziewięćdziesiątych XX wieku i XXI stulecia. Mimo podjętych działań problem bezdachowości nie zniknął jednak z ulic dużych miast, w związku z czym w 2008 roku przyjęto nową strategię walki z tą sytuacją, która zakładała całkowite wyeliminowanie zjawiska do 2012 roku 23. Chociaż ostateczny cel nie został osiągnięty, należy docenić prace, które zostały podjęte w ramach tego przedsięwzięcia. Tymczasem wśród najbardziej efektywnych działań z przedsięwzięć podjętych w ramach inicjatywy rządowej znajdują się akcje skierowane na zapobieganie bezdomności wśród młodych ludzi. Przeciwdziałanie tak zwanej bezdomności młodych jest związane między innymi z ustaleniem podlegania przez szesnasto- i siedemnastolatków oraz przez młodzież opuszczającą ośrodki opiekuńcze aż do dwudziestego pierwszego roku życia pod ścieżkę priorytetowego zapotrzebowania przy ubieganiu się o świadczenia w ramach kategorii bezdomności ustawowej 24. Mieszkalnictwo w Anglii opiera się na zasadzie własności przez osoby prywatne lub instytucje społeczne, tak zwanych zarejestrowanych usługodawców (registered 20 K. Reeve, E. Batty, The hidden truth about homelessness. Experiences of single homelessness in England, Crisis, maj 2011 roku, s Ibidem, s Ibidem, s S. Fitzpatrick, H. Pawson, G. Bramley, S. Wilcox, The homelessness monitor: England 2012, op. cit., s Ibidem, s. 6.

8 providers). Do tych drugich zaliczają się samorządy lokalne i działające non profit spółdzielnie mieszkaniowe. Samorządy lokalne mają obowiązek udzielenia pomocy osobom potrzebującym w zakresie mieszkalnictwa w charakterze poradnictwa, mediacji lub zakwaterowania, przy czym instytucja sama określa wymiar świadczonego wsparcia. Oznacza to między innymi, że dla osób zakwalifikowanych jako bezdomne, ale nieponoszące winy za własną bezmieszkaniowość, i będące w sytuacji określanej jako potrzeba priorytetowa (bezdomność ustawowa), samorządy lokalne są zobowiązane zapewnić lokal. Z kolei osobom, które na przykład borykają się z problemem wnoszenia opłat za czynsz, samorządy powinny udzielić porady, jak wystąpić o pomoc finansową w tym zakresie (housing benefit lub local housing allowance, czyli housing benefit dla osób, które wynajmują mieszkanie u właścicieli prywatnych). Ponadto samorządy lokalne, niekiedy razem ze spółdzielniami mieszkaniowymi, ustalają listę osób oczekujących na mieszkania socjalne, na których pozycja jest ustalana według przysługującej jednostce skali potrzeby priorytetowej 25. Wyjątkowość Anglii w wymiarze podejścia do zjawiska bezdomności polega na stosowaniu metody egzekwowalności przez sądy praw jednostek w tym zakresie. Są to mechanizmy wzmacniające gospodarstwa domowe w sytuacji zaistnienia bezdomności lub zagrożenia bezdomnością i gwarantujące realizację ich potrzeb mieszkaniowych (w zakresie bezdomności ustawowej) 26. Innymi słowy, w Wielkiej Brytanii, w tym w Anglii, istnieje nie tylko prawo do zakwaterowania dla osób bezdomnych ustawowo, ale także system skoncentrowany na zapewnieniu jednostkom mechanizmów realizacji tego prawa. Z drugiej strony, ze względu na zasadę priorytetowego zapotrzebowania, osoby w sytuacji bezdachowości, które nie kwalifikują się do tej kategorii, nie mają żadnych praw do zakwaterowania awaryjnego (emergency housing) 27. Jednocześnie między poszczególnymi członkami Anglia wyróżnia się Zjednoczonego Królestwa istnieją różnice w spośród wszystkich państw Zjednoczonego prowadzonej polityce zwalczania bezdomności i w Królestwa najbardziej metodach udzielania pomocy osobom nią dotkniętych. skomplikowanym ujęciem zasad kwalifikacji Anglia wyróżnia się najbardziej skomplikowanym bezdomności ustawowej ujęciem zasad kwalifikacji bezdomności ustawowej, której status umożliwia dostęp do świadczeń socjalnych. Inne jest podejście Szkocji, gdzie od 2001 roku są wprowadzane zmiany, mające na celu objęcie zabezpieczeniem 25 Por.: C. Feikert-Ahalt, Law Library of Congress. Great Britain Welfare Reform Act 2012, op. cit.; Finding a place to live, Shelter [dostęp: 20 stycznia 2013 roku]. 26 S. Fitzpatrick, H. Pawson, G. Bramley, S. Wilcox, The homelessness monitor: England 2012, op. cit., s Ibidem, s. 14.

9 przed bezdomnością jak najszerszej grupy osób. Przejawem prac podejmowanych w tej dziedzinie jest wykluczenie kategorii priorytetowego zapotrzebowania przy ubieganiu się o status bezdomności ustawowej i rozbudowanie odpowiedzialności samorządów w zwalczaniu zjawiska bezdomności 28. Są to bardzo ważne działania, otwierające drogę do przyznawania omawianego statusu większej grupie osób, co przekłada się na ich zabezpieczenie również w wymiarze możliwości korzystania ze schronisk i noclegowni dla bezdomnych, których część świadczy usługi jedynie osobom bezdomnym ustawowo 29. Wspomniana na wstępie reforma systemu społecznego Welfare Reform Act z 2012 roku bezpośrednio wpłynie na cięcia w zakresie zasiłku mieszkaniowego (housing benefit), co budzi podejrzenie, że odbije się to na Welfare Reform Act rodzinach najbardziej potrzebujących 30. Widoczne bezpośrednio wpłynie na zmiany nastąpią w zakresie niżej omawianych kwestii. cięcia w zakresie zasiłku mieszkaniowego, co może Po pierwsze, od października 2013 roku poszczególne najmocniej dotknąć świadczenia socjalne (working tax credit, child tax najbardziej potrzebujące rodziny credit, housing benefis, income suport, job seekers allowance, employment and suport allowance) zostaną połączone w jeden rodzaj świadczeń, nazwany Universal Credit. Jednocześnie świadczenia będą wypłacane bezpośrednio beneficjentom (direct payment), nie zaś jak dotychczas właścicielom wynajmowanych przez nich mieszkań. Od kwietnia 2013 roku zmniejszy się także wysokość zasiłków na opłatę czynszu i będzie wprowadzona zasada jednej sypialni dla jednej osoby (pary), przy uznaniu, że dzieciom tej samej płci poniżej szesnastego roku życia oraz dzieciom różnej płci poniżej dziesiątego roku życia przysługuje jeden pokój. Wyjątkiem są tutaj osoby niepełnosprawne, które wymagają pomocy i którym przysługuje dodatkowy pokój dla opiekuna. Rodziny, w których mieszkaniach liczba pokoi przewyższa wspomniany limit, będą miały zmniejszony zasiłek 31. Założeniem wprowadzenia zasady Universal Credit jest zwiększenie motywacji do podjęcia pracy przez zapewnienie, że praca zarobkowa będzie się wiązała z wyższą gratyfikacją w zakresie świadczeń. Objawia się to między innymi przez zwiększenie limitu wysokości wynagrodzenia skutkującym wycofaniem świadczeń i silniejszym uwarunkowaniem otrzymywania świadczeń (zdolni do pracy będą mieli wyższe 28 Ibidem, s Profiling London s Rough Sleepers. A longtitude analysis of CHAIN data, NatCen, Broadway 2009, s. 14 donsroughsleepersfullreport.pdf [dostęp: 20 stycznia 2013 roku]. 30 Crisis Policy Briefing. Housing Benefit cuts, Crisis, lipiec 2012 roku, s Briefing. Universal Credit Q&A, National Housing Federation, luty 2012 roku, s. 2.

10 wymagania w kwestii otrzymania świadczeń, co ma na celu zapobieganiu sytuacji, w której zdolni do pracy nie podejmują jej, korzystając jedynie z zasiłku). Wprowadzenie reform systemu świadczeń oznacza dla imigrantów z państw członkowskich Unii Europejskiej, że nie będą mieli prawa do pomocy społecznej, jeśli nie pracują i nie są w trakcie poszukiwania pracy (dotyczy to również studentów). Ponadto kontrowersje wzbudziło opublikowane w czerwcu 2012 roku oświadczenie, że w dalszym ciągu się rozważa, czy migranci z państw Unii Europejskiej będą uprawnieni do wszystkich świadczeń i dodatków, czy tylko do standardowego zasiłku 32. W wymiarze problematyki podejmowanej w niniejszym opracowaniu istotne wydają się także przewidywane skutki reformy na zjawisko bezdomności. Zagadnienie to było poruszane wielokrotnie, zwłaszcza przez organizacje dobroczynne zaangażowane w walkę z bezdomnością. I tak, w raporcie organizacji Crisis z lipca 2012 roku pojawiła się informacja, że w wyniku reformy ucierpi gospodarstw domowych, a przewidywane cięcia będą miały dalekosiężne konsekwencje, w tym wzrost skali zjawiska bezdomności. Bezdomność z kolei, ze względu na negatywny wymiar dla zdrowia i poczucia własnej wartości, wpływ na elastyczność na rynku pracy oraz utratę umiejętności zawodowych, może w perspektywie kosztować państwo więcej niż oszczędności przewidywane w wyniku wprowadzenia Welfare Reform Act 33. Zjawisko imigracji do Wielkiej Brytanii Wielka Brytania od wielu lat pozostaje krajem W Anglii w latach imigracji. Według rządowych statystyk, liczba rezydentów współczynnik salda migracji w Wielkiej Brytanii od urodzonych poza granicami lat osiemdziesiątych XX wieku utrzymuje się na kraju wzrosła o 62 poziomie dodatnim, co oznacza, że więcej osób przybywa niż wyjeżdża z kraju. Przyrost wędrówkowy okazał się wyjątkowo wysoki w 2005 roku (260 tysięcy osób), co miało związek z rozszerzeniem Unii Europejskiej o dziesięć nowych państw członkowskich (Czechy, Estonia, Łotwa, Litwa, Węgry, Polska, Słowacja, Słowenia, Malta, Cypr) 34. Co interesujące, chociaż w 2012 roku wskaźnik migracji netto okazał się mniejszy niż przed rokiem aż o 59 tysięcy osób 32 Explanatory Memorandum for the Social Security Advisory Committee. Universal Credit Regulations 2012, Department for Work and Pensions, s. 5 [dostęp: 20 stycznia 2013 roku]. 33 Crisis Policy Briefing. Housing Benefit cuts, op. cit., s C. Vargas-Silva, Briefing. Long-Term International Migration Flows to and from the UK, The Migration Observatory, 8 stycznia 2013 roku, s. 3 %20Long%20Term%20Migration%20Flows%20to%20and%20from%20the%20UK_0.pdf [dostęp: 20 stycznia 2013 roku].

11 (242 tysiące osób w 2011 roku wobec 183 tysięcy osób w 2012 roku), co było związane ze zwiększoną emigracją na ustalone stanowiska pracy i zmniejszoną liczbą studentów zagranicznych, imigracja wciąż pozostaje ważnym czynnikiem w kształtowaniu struktury demograficznej państwa 35. Omawiane zjawisko dobrze ilustruje przekrój populacji Anglii i Walii na przełomie ostatniego dziesięciolecia. Podczas gdy między 2001 a 2011 roku ludność Anglii i Walii zwiększyła się z 52,1 miliona do 56,1 miliona osób (o 4 miliony osób 7,8%), to liczba rezydentów urodzonych poza granicami kraju wzrosła w tym czasie o 2,9 miliona osób (62%). Liczby te oznaczają, że wzrost populacji jest w 71% połączony ze wzrostem liczby rezydentów urodzonych poza krajem 36. Jednocześnie, według danych z 2009 roku, Wielka Brytania była krajem o największej populacji imigrantów wśród wszystkich państw członkowskich Unii Europejskiej 37. Po okresie stabilnego wzrostu od 1993 roku, imigracja długoterminowa do Wielkiej Brytanii od 2004 roku utrzymuje się na mniej więcej stałym poziomie. Szacuje się, że w 2011 roku 566 tysięcy osób wyemigrowało długoterminowo do Wielkiej Brytanii 38. Od 2008 roku najczęstszym powodem przybycia do kraju wśród migrantów długoterminowych jest podjęcie studiów (w pierwszym kwartale 2012 roku liczba ta wynosiła 213 tysięcy osób), a następnie pracy (w pierwszym kwartale 2012 roku liczba ta wynosiła 177 tysięcy osób). Przed tym okresem proporcje przyjeżdżających w celu podjęcia studiów i pracy były odwrotne 39. Z oficjalnych statystyk wynika, że zwiększa się odsetek osób zainteresowanych jednorocznym lub dwuletnim pobytem w Wielkiej Brytanii (z 33% w 1991 roku do 52% w 2011 roku), a zmniejsza się odsetek migrantów deklarujących chęć pobytu na ponad cztery lata (z 39% w 1991 roku do 25% w 2011 roku) 40. Według najnowszych danych, największą grupą migrantów w Anglii i Walii są Hindusi (694 tysiące w 2011 roku wobec 456 tysięcy w 2001 roku), następnie Polacy (579 tysięcy w 2011 roku wobec 58 tysięcy w 2001 roku) i Pakistańczycy (482 tysiące w 2011 roku wobec 308 tysięcy w 2001 roku) News release. Net migration falls significantly, Office for National Statistics, 29 listopada 2012 roku, s. 1 [dostęp: 20 stycznia 2013 roku]. 36 International migrants in England and Wales 2011, Office for National Statistics, 11 grudnia 2012 roku, s. 5 [dostęp: 20 stycznia 2013 roku]. 37 Migration and migrant population statistics, Eurostat, 2011 rok [dostęp: 20 stycznia 2013 roku]. 38 Statistical Bulletin. Migration statistics quarterly report. November 2012, Office for National Statistics, listopad 2012 roku, s. 7 [dostęp: 20 stycznia 2013 roku]. 39 Ibidem, s C. Vargas-Silva, Briefing. Long-Term International Migration Flows to and from the UK, op. cit., s Pole position New Census data shows ten-fold growth of England and Wales Polish population, The Migration Observatory, 11 grudnia 2012 roku [dostęp: 20 stycznia 2013 roku].

12 Z perspektywy zróżnicowania regionalnego, największa liczba imigrantów mieszka w Londynie (37% w 2011 roku) i na południu kraju (South East 12,9% w 2011 roku) 42. Wielka Brytania była siódmym krajem na świecie pod względem liczby osób występujących o ochronę międzynarodową w 2011 roku ( osób) 43. Najwięcej ubiegających się o azyl odnotowano w 2002 roku (powyżej 80 tysięcy osób), przy czym od tego czasu liczba ta spadła i od 2005 do 2011 roku utrzymywała się z wahaniami w przedziale od 18 do 27 tysięcy osób 44. Pod względem narodowościowym najwięcej aplikacji w 2011 roku pochodziło z Iranu (2477), Pakistanu (2418), Sri Lanki (1756) i Afganistanu (1271), przy czym z danych za maj 2012 roku 37% aplikujących otrzymało którąś z form ochrony międzynarodowej, a 50% zgłoszeń została odrzucona 45. Problem bezdomności wśród imigrantów w Anglii Postępujący proces globalizacji niesie za sobą wysoką skalę mobilności ludzkiej, która wyjątkowo wyraźnie objawia się w krajach rozwiniętych w zjawisku migracji docelowej. Jednym ze społecznych wymiarów migracji jest problem bezdomności, który ze względu na wiele czynników: status i długość pobytu w kraju docelowym, kraj pochodzenia, podjęcie pracy i forma wykonywanego zajęcia może stać się bezpośrednim zagrożeniem dla wielu przemieszczających się osób. Należy zaznaczyć, że w Anglii nie istnieje ogólne prawo do W Anglii nie istnieje ogólne mieszkań socjalnych, nawet dla obywateli, można prawo do mieszkań się jednak ubiegać o pomoc mieszkaniową. Warunki socjalnych, można się jednak wpisania na listę ubiegających się o pomoc ubiegać o pomoc mieszkaniową mieszkaniową są bardzo skomplikowane, po kwalifikacji obowiązuje zaś kolejka zgłoszeń zarówno dla obywateli, jak i dla obcokrajowców 46 (przy czym kategoryzacja jednostki jako doświadczającej bezdomności ustawowej skutkuje wystąpieniem obowiązku pomocy) 47. Osoba, która nie posiada obywatelstwa brytyjskiego i nie ma prawa do zamieszkania na terenie 42 C. Rienzo, C. Vargas-Silva, Briefing. Migrants in the EU: An Overview, The Migration Observatory, 15 maja 2012 roku, s. 4 [dostęp: 20 stycznia 2012 roku]. 43 A. Rininsland, Asylum seekers around the world: where idd they come from and anere are they going?, The Guardian Datablog, 5 kwietnia 2012 roku [dostęp: 20 stycznia 2013 roku]. 44 Asylum Part 1: application, initial decisions and outcome ( ), National Statistics [dostęp: 20 stycznia 2013 roku]. 45 Ibidem. 46 W. Wilson, EU migrants: entitlement to housing assistance (England), Library House of Commons, 27 lipca 2012 roku, s Por. Wstęp.

13 kraju, czyli podlega kontroli imigracyjnej, nie ma możliwości skorzystania z pomocy mieszkaniowej 48. Dostęp do mieszkalnictwa wśród migrantów z Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Unii Europejskiej Rozszerzenie Unii Europejskiej o dziesięć nowych państw członkowskich (Czechy, Estonię, Litwę, Łotwę, Polskę, Słowację, Słowenię, Węgry, Maltę i Cypr) w maju 2004 roku przyniosło dla starych państw Wspólnoty nowe wyzwania. Wielka Brytania była jednym z pierwszych krajów, które otworzyły swój rynek pracy dla nowych obywateli Unii Europejskiej, chociaż tylko osoby pochodzące z Malty i Cypru mogły korzystać z niego już od akcesji bez żadnych ograniczeń. Dla pozostałych państw (A8: Accession 8) wprowadzono obostrzenia do maja 2011 roku w formie nakładanego na imigranta obowiązku rejestracji w ciągu miesiąca od daty podjęcia nowej pracy w Programie Rejestracji Pracowników (Worker Registration Scheme, WRS). Dopiero przy pozostawaniu w ciągłym stosunku pracy przez rok jednostka otrzymywała prawo do zamieszkania i na tej podstawie mogła występować o pomoc mieszkaniową 49. Zniesienie Programu Rejestracji Pracowników wiązało się z rozszerzeniem dostępu obywateli Czech, Estonii, Litwy, Łotwy, Polski, Słowacji, Słowenii i Węgier do świadczeń socjalnych na prawach przysługujących pozostałym obywatelom Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego. 48 W. Wilson, EU migrants: entitlement to housing assistance (England), op. cit., s Ibidem, s. 8.

14 Istnieje wiele czynników warunkujących dostęp do pomocy mieszkaniowej dla migrantów z Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego 50. Podstawowym kwalifikatorem jest podjęcie pracy w W zakresie dostępu do Anglii lub powiązania rodzinne z osobą pracującą na tym pomocy mieszkaniowej terytorium. Dodatkowo o ten rodzaj świadczeń mogą uprawnienia obywateli państw A8 i A2 są różne występować osoby, które znalazły się w Anglii po opuszczeniu Montserrat 1 listopada 1995 roku i zostały tutaj deportowane 51. Osoby występujące o świadczenia muszą ponadto podlegać pod kategorię potrzeby priorytetowej i być zagrożone bezdomnością nie ze swojej winy 52. Niepodjęcie pracy w Anglii przez obywatela Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego jednoznacznie dyskwalifikuje w zakresie możliwości występowania o pomoc mieszkaniową, w wypadku jednak zdania testu stałego zamieszkania (habitual residence test) istnieje ewentualność otrzymania pewnych świadczeń 53. Osoby z krajów A8, które nie podjęły pracy przed 1 maja 2012 roku, jeśli ich stałym miejscem zamieszkania jest Anglia, mogą się zarejestrować jako bezrobotni i na tej podstawie otrzymywać świadczenia dla szukających pracy. W przeciwieństwie do Walii, w Anglii takie osoby nie mają jednak prawa do przydziału mieszkaniowego 54. Przy występowaniu o wszelkie formy świadczeń konieczne jest okazanie dowodu tożsamości i potwierdzenia zatrudnienia 55. Obywatele Bułgarii i Rumunii, tak zwanych krajów A2 (Accession 2), które dołączyły do Unii Europejskiej 1 stycznia 2007 roku, mogą podejmować pracę na terenie Wielkiej Brytanii tylko pod warunkiem posiadania zezwolenia na pracę. Bułgarom i Rumunom przysługują świadczenia w zakresie mieszkalnictwa, ale jedynie w wypadku pozostawania w stosunku pracy. Jeśli osoby pochodzące z omawianych państw nie podjęły pracy w Wielkiej Brytanii lub wykonywały pracę legalnie przez okres krótszy niż dwanaście miesięcy, nie mają żadnych praw do świadczeń mieszkaniowych (housing benefit dodatku do czynszu, ustawowej pomocy bezdomnym i mieszkalnictwa). Z obowiązku posiadania pozwolenia o pracę są wyłączone poszczególne grupy osób, w tym samozatrudnieni, studenci, wysoko 50 Wyłączając Bułgarię i Rumunię, które zostaną omówione w dalszej części tekstu. 51 W. Wilson, EU migrants: entitlement to housing assistance (England), op. cit., s Ibidem. 53 Homelessness, housing and benefit rights for EU and EEA citizens, Shelter [dostęp: 20 stycznia 2013 roku]. 54 Who is eligible for a housing allocation or homeless assistance, Housing Rights Information [dostęp: 20 stycznia 2013 roku]. 55 Ibidem.

15 wykwalifikowani profesjonaliści oraz osoby, które pracowały w Wielkiej Brytanii przez okres dłuższy niż dwanaście miesięcy 56. Dostęp do mieszkalnictwa wśród migrantów spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego, uchodźców, osób ubiegających się o ochronę międzynarodową i migrantów nieuregulowanych Cudzoziemcy spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego podlegają kontroli imigracyjnej, w związku z tym nie mają praw do świadczeń z zakresu systemu opieki społecznej. Wyjątkiem są osoby, które dysponują w tym zakresie uprawnieniami podobnymi jak obywatele, czego warunkiem jest uzyskanie prawa stałego pobytu i zdanie testu zwykłego miejsca zamieszkania 57. Ponieważ cudzoziemcy W Anglii ubiegający się o ochronę międzynarodową po spoza Europejskiego 3 kwietnia 2000 roku otrzymują wsparcie w formie Obszaru Gospodarczego podlegają kontroli zakwaterowania i zasiłku od Agencji do spraw Granic imigracyjnej, nie mają Wielkiej Brytanii (UK Border Agency, UKBA), nie są więc prawa do świadczeń z zakresu systemu opieki objęci prawem do otrzymywania świadczeń, nie dotyczy społecznej ich także kwestia mieszkalnictwa socjalnego. Z kolei uchodźcy i osoby, którym przyznano ochronę humanitarną i pobyt uznaniowy (discretionary leave), mają takie same prawa jak obywatele w dostępie do mieszkalnictwa socjalnego i świadczeń w tym zakresie (zasiłek mieszkaniowy, pomoc świadczona przez samorządy w zakresie mieszkalnictwa socjalnego), przy czym muszą opuścić zakwaterowanie zapewnione przez Agencję do spraw Granic Wielkiej Brytanii do dwudziestu ośmiu dni po otrzymaniu decyzji pozytywnej. Tymczasem osoby, których podanie o ochronę międzynarodową zostało odrzucone, nie mają dzieci poniżej osiemnastego roku życia i nie składają odwołania od decyzji, otrzymują zasiłek (i zakwaterowanie) od Agencji do spraw Granic Wielkiej Brytanii przez kolejne dwadzieścia jeden dni. Po tym czasie nie mają uprawnień do pomocy socjalnej i mieszkaniowej zarówno od samorządów, jak i od Agencji do spraw Granic Wielkiej Brytanii. Wyjątkiem są tutaj osoby, które pozostają w Anglii po odrzuceniu podania o ochronę międzynarodową, ale kwalifikują się do kategorii sekcji 4, czyli nie mogą z różnych powodów opuścić kraju (Agencja do spraw Granic Wielkiej Brytanii kontynuuje udzielanie pomocy w zakresie odpowiednim do indywidualnej sytuacji), oraz osoby, których prośba o udzielenie ochrony międzynarodowej została 56 Bulgarians and Romanians, Housing Rights Information [dostęp: 20 stycznia 2013 roku]. 57 W. Wilson, Entitlement to social housing: persons from abroad (non EEA), Library House of Commons, 31 maja 2012 roku, s. 8.

16 odrzucona, ale które mają dzieci poniżej osiemnastego roku życia (pomoc Agencji do spraw Granic Wielkiej Brytanii jest utrzymana przez dłuższy czas) 58. Migranci nieuregulowani w Anglii nie są objęci systemem opieki społecznej i nie mają praw do świadczeń mieszkaniowych. Czy migranci przeskakują kolejkę do mieszkań socjalnych? Ze względu na skomplikowane zasady przyznawania mieszkań socjalnych, w prasie brytyjskiej pojawiają się regularnie opinie oskarżające migrantów o nadużywanie świadczeń socjalnych i przeskakiwanie kolejki do mieszkań socjalnych 59. Debatę na ten temat w maju 2007 roku podgrzała Margaret Hodge, ówczesna minister handlu i przemysłu, która w artykule do gazety The Observer napisała: Priorytetyzujemy potrzeby indywidualnej rodziny migrantów wobec uprawnień, jakie inne osoby uważają, że im przysługują. Tak więc niedawno przybyła rodzina z czwórką czy piątką dzieci, żyjąca w wilgotnym i przeludnionym, prywatnie wynajmowanym mieszkaniu, z dziećmi cierpiącymi na astmę, zazwyczaj będzie miała pierwszeństwo wobec rodziny z mniejszą potrzebą mieszkaniową, która żyła w tej samej okolicy przez trzy pokolenia i jest skazana na dzielenia mieszkania z dziadkami 60. Oświadczenie pani minister wzbudziło wiele kontrowersji i doprowadziło do wszczęcia dochodzenia na ten temat. Wyniki analizy przedstawione w raporcie Institute of Public Policy Research (IPPR) w kwietniu 2008 roku całkowicie podważyły pogłoskę o wykorzystywaniu przez imigrantów brytyjskiego systemu mieszkań socjalnych. Okazało się, że chociaż przybywający od 2003 do 2008 roku migranci stanowili 3% całego społeczeństwa, to wśród korzystających z mieszkań socjalnych było mniej niż 2% takich osób (90% z zakwaterowanych w mieszkaniach socjalnych urodziła się w Wielkiej Brytanii). Ponadto większość (ponad 60%) migrantów wynajmowała mieszkania prywatne, a mylna opinia, że migranci wykorzystują system mieszkalnictwa socjalnego, mogła wynikać z tego, że duża 58 Shelter housing advice booklet. Asylum seekers and refugees, Shelter, lipiec 2012 roku, s. 12 data/assets/pdf_file/0006/23379/shelterguide_asylumseekersrefugees.pdf [dostęp: 20 stycznia 2013 roku]. 59 A. Green, At last, the truth about immigration and council housing queue jumping, Mail online, 30 czerwca 2009 roku [dostęp: 20 stycznia 2013 roku]; P. Dominiczak, Eric Pickles: Influx of migrants will cause problems for the housing market, The Telegraph, 13 czerwca 2012 roku [dostęp: 20 stycznia 2013 roku]. 60 M. Hodge, A message to my fellow immigrants, The Observer, 20 maja 2007 roku [dostęp: 20 stycznia 2013 roku].

17 część z prywatnie wynajmowanych przez przybyłych mieszkań była w przeszłości mieszkaniami socjalnymi 61. Zarówno w raporcie Institute of Public Policy Research, jak i w późniejszych badaniach nie pojawiły się także dowody potwierdzające uprzywilejowanie imigrantów na listach oczekujących na mieszkania socjalne 62. Bezdomność wśród migrantów w Anglii Bezdomność migrantów w Unii Europejskiej może się objawiać na różne sposoby i być wynikiem złożonych okoliczności 63. Podczas gdy dla części państw członkowskich zjawisko to jest stosunkowo nowe (na przykład Grecja), to Anglia jest przykładem kraju, który od dawna boryka się z problemem, choć do tej pory nie wystąpił on na tak dużą skalę 64. Ważnymi czynnikami, które wpłynęły na zaistniałą sytuacją, była wysoka fala migracji z krajów Europy Środkowej i Wschodniej po 2004 roku oraz recesja na rynku mieszkaniowym i rynku pracy po 2007 roku 65. Według opinii ekspertów, zjawiskiem bezdomności we wszystkich jej wymiarach są zagrożeni zwłaszcza migranci z Europy Środkowej i Wschodniej oraz uchodźcy i ubiegający się o ochronę międzynarodową, a także migranci nieudokumentowani. Wynika to ze skomplikowanych zasad funkcjonowania i trudnego dostępu do pomocy socjalnej i mieszkaniowej 66. Potwierdzają to dane zebrane w raporcie Homeless Link z marca 2010 roku dotyczącego bezdomności wśród poszczególnych grup imigrantów w Anglii. Przedstawione statystyki opierały się na danych zgromadzonych przez organizacje dobroczynne pracujące z bezdomnymi w całym kraju. Okazało się, że wśród 160 instytucji biorących udział w badaniu 47% pracuje z bezdomnymi w Anglii obywatelami Unii Europejskiej 67, 41% z ubiegającymi się o ochronę międzynarodową, 40% z uchodźcami, 26% z migrantami nieudokumentowanymi W. Wilson, EU migrants: entitlement to housing assistance (England), op. cit., s J. Rutter, M. Latorre, Social housing allocation and immigrant communities, Equality and human rights commission, 2009 rok _social_housing_allocation_and_immigrant_communities.pdf [dostęp: 20 stycznia 2013 roku]; C. Vargas-Silva, Briefing. Migrants and housing in the UK: Experiences and Impact, The Migration Observatory, 16 stycznia 2013 roku %20Migrants%20and%20Housing%20in%20the%20UK_0.pdf [dostęp: 20 stycznia 2013 roku]. 63 S. Young, Homelessness and migration in Europe: finding responses, Homeless in Europe 2010 (lato), s J. Crellen, Sharing solutions: how can we support Central and Eastern Europeans who become homeless in the UK?, Homeless in Europe 2010 (lato), s S. Fitzpatrick, H. Pawson, G. Bramley, S. Wilcox, The homelessness monitor: England 2012, op. cit., s S. Fitzpatrick, S. Johnsen, G. Bramley, Multiple Exclusion Homelessness amongst Migrants in the UK, European Journal of Homelessness 2012, t. 6(1), s Organizacje te pracują zarówno z obywatelami krajów A8 i A2, jak i państwami starej Unii Europejskiej, choć tych ostatnich jest zdecydowanie mniej (najwięcej instytucji deklaruje pracę z Polakami 39%, następnie z Litwinami i Łotyszami 25%). Por. Homelessness among migrant groups. A survey of homelessness and refugee agencie cross England, Homeless Link, marzec 2010 roku, s Ibidem, s. 9.

18 Ważnym zagadnieniem przy analizie zjawiska bezdomności wśród migrantów jest określenie potrzeb i charakterystyki wykluczenia tej grupy. Interesujące badania w tym zakresie zostały przeprowadzone przez Suzanne Fitzpatrick, Sarah Johnsen i Glena Bramleya. Badacze, opierając się na współpracy z organizacjami na rzecz wychodzenia z bezdomności w sześciu miastach Wielkiej Brytanii, skupili się na migrantach, którym są świadczone usługi dla najuboższych (low-threshold services), określanych jako doświadczających bezdomności wielokrotnego wykluczenia (multiple exclusion homelessness, MEH) 69 ze względu na warunki życiowe. Na podstawie zebranych danych ustalono, że bezdomni doświadczający wielokrotnego wykluczenia spoza Wielkiej Brytanii różnią się i mają inne potrzeby od tej samej grupy obywateli kraju goszczącego. Z badań wynika, że wśród badanych obywatele rzadziej niż migranci zdobywali w ostatnim miesiącu dochód przez sprzedaż gazety dla bezdomnych Big Issue (4% wobec 18%), pomoc rodziny (11% wobec 20%) i pracę (5% wobec 18%). Obywatele brytyjscy doświadczających bezdomności wielokrotnego wykluczenia częściej deklarowali także niezdolność do pracy ze względu na sytuację zdrowotną (14% wobec 2%), w ciągu ostatniego miesiąca korzystali ze świadczeń socjalnych (93% wobec 43%) i podejmowali się nielegalnych działań (8% wobec 0%) 70. Na podstawie przeprowadzonej analizy autorzy stwierdzili, że problemy migrantów doświadczających bezdomności Problem bezdomności dotyka wielokrotnego wykluczenia przybywających do zwłaszcza migrantów z Wielkiej Brytanii pojawiają się w późniejszym wieku państw A8 i A2, uchodźców, osoby ubiegające się o niż u obywateli społeczeństwa goszczącego, co ochronę międzynarodową i może być spowodowane nową sytuacją życiową. migrantów Ogólnie, podczas gdy migranci częściej zaznawali nieudokumentowanych bezdachowości (88% wobec 75%) 71, jednocześnie zdecydowanie rzadziej dotyczyły ich inne formy wykluczenia (nadużywanie substancji odurzających, opieka instytucjonalna, działania kultury ulicznej ) 72. Szacuje się, że w ciągu dwóch lat od wejścia krajów A8 do Unii Europejskiej, do Wielkiej Brytanii przybyło 400 tysięcy obywateli nowych członków Wspólnoty. Tylko w pierwszych ośmiu miesiącach od akcesji zysk z pracy nowo przybyłych wyniósł 240 milionów funtów szterlingów 73. Podczas gdy większość migrantów znalazła pracę i w 69 Bezdomność wielokrotnego wykluczenia została przez badaczy określona jako sytuacja doświadczania bezdomności wraz z jeszcze jedną (lub większą liczbą) płaszczyzną wykluczenia społecznego opieki instytucjonalnej (na przykład więzienie), nadużywanie substancji odurzających, działania kultury ulicznej (żebractwo, prostytucja, kradzieże). Por. S. Fitzpatrick, S. Johnsen, G. Bramley, Multiple Exclusion Homelessness amongst Migrants in the UK, op. cit., s Ibidem, s Ibidem, s Ibidem, s A8 nationals in London homelessness services. Research report, Homeless Link, 2006 rok, s. 3.

19 pełni zaaklimatyzowała się w nowym społeczeństwie, nie wszystkie historie można określić pełnym sukcesem, gdyż część osób, ze względu na różne okoliczności, znalazła się w sytuacji bezdomności. Od 2007 roku wzrasta zjawisko bezdachowości wśród obywateli Europy Środkowej i Wschodniej w Anglii. Jest Od 2007 roku wzrasta zjawisko bezdachowości ono szczególnie widoczne w dużych miastach, wśród obywateli Europy zwłaszcza w Londynie, gdzie w ostatnim roku Środkowej i Wschodniej w Anglii (2011/2012) stanowili oni 26% (1526) wszystkich osób śpiących w miejscach publicznych. Dla porównania, cztery lata wcześniej (2007/2008) odsetek ten wynosił 11% (351) 74. Pod względem narodowościowym spośród wszystkich sypiających w miejscach publicznych we wrześniu i listopadzie 2012 roku najwięcej było obywateli Wielkiej Brytanii (48%), a następnie Polski (9%), Rumunii (8%) i Litwy (4%) 75. Wysoka liczba osób w sytuacji bezdachowości z krajów A8 w latach jest zaskakująca również dlatego, że od maja 2011 roku zniesione obowiązek rejestracji w Programie Rejestracji Pracowników i ograniczenia w dostępie do mieszkalnictwa socjalnego. Początkowo przewidywano, że z ulic Londynu zniknie część migrantów z Europy Środkowej i Wschodniej. W rezultacie autorzy raportu The Homelessness monitor: England 2012 uważają, że wynik z lat może być spowodowany trudnościami w dopełnieniu zobowiązań administracyjnych i niewiedzą urzędów oraz klientów na temat przysługujących im praw, skutkujący ostatecznym niedoinformowaniem 76. Migranci z Europy Środkowej i Wschodniej często doświadczają także życia w złych warunkach mieszkaniowych czy przeludnionych kwaterach oraz bezdomności ukrytej, choć szczegółowe dane na ten temat ze względu na charakter zjawiska nie są znane 77. Jednym z powodów, dla których migranci ekonomiczni, nie tylko pochodzący z krajów A8, mogą być narażeni na bezdachowość, jest powiązanie pracy z mieszkaniem. Z jednej strony, migranci po utracie pracy mogą mieć trudności w opłacaniu czynszu, z drugiej zaś strony sam kontrakt może nakładać na pracodawcę obowiązek zapewnienia lokum pracownikowi. W wypadku umowy wiązanej utrata jednego elementu pociąga za sobą utratę drugiego. Ponadto, ponieważ większość migrantów decyduje się na wynajem kwater prywatnych, 74 S. Fitzpatrick, H. Pawson, G. Bramley, S. Wilcox, The homelessness monitor: England 2012, op. cit., s Street to home. Chain Bi-Monthly Report 1 st Septmeber 31 st October 2012, Broadway, 2012 rok, s. 9 [dostęp: 20 stycznia 2013 roku]. 76 S. Fitzpatrick, H. Pawson, G. Bramley, S. Wilcox, The homelessness monitor: England 2012, op. cit., s Taki wniosek można jednak wysnuć, biorąc pod uwagę, ilu respondentów wśród badań nad bezdachowością deklaruje etap mieszkania u znajomych lub rodziny (więcej na ten temat por. K. Reeve, E. Batty, The hidden truth about homelessness. Experiences of single homelessness in England, Crisis, maj 2011 roku).

20 niekiedy przyczyn bezdomności można także upatrywać w niezabezpieczonym charakterze wynajmu (nieuczciwość wynajmującego) 78. Z raportu organizacji Broadway wynika, że obywateli krajów A8 doświadczonych sytuacją bezdomności w Londynie charakteryzuje niewystarczająca znajomość języka angielskiego, niewiedza na temat warunków życia w Wielkiej Brytanii i niewielkie środki finansowe przy wjeździe do kraju 79. Przeważnie są to także mężczyźni, którzy przyjechali do Anglii w celu podjęcia pracy 80. Równie problematyczna jak w wypadku obywateli państw Europy Środkowej i Wschodniej jest bezdomność wśród uchodźców i osób Co dziesiąty dorosły w ubiegających się o ochronę międzynarodową. Oficjalne rodzinach uznanych za statystyki wskazują, że co dziesiąty dorosły w gospodarstwa bezdomne ustawowo doświadczył rodzinach uznanych za gospodarstwa bezdomne procedury uchodźczej ustawowo na pewnym etapie swojego życia był w procedurze uchodźczej 81. Występujący o status uchodźcy po otrzymaniu decyzji pozytywnej muszą w ciągu dwudziestu ośmiu dni opuścić zakwaterowanie gwarantowane przez Agencję do spraw Granic Wielkiej Brytanii. Dla wielu czas ten jest zbyt krótki, żeby znaleźć własne lokum. Osoby w procedurze nie mają ponadto możliwości wyboru mieszkania 82. Z kolei uchodźcy odchodząc z zakwaterowania Agencji do spraw Granic Wielkiej Brytanii nie zawsze mają wystarczające środki finansowe, żeby pozwolić sobie na wynajem 83. We wspomnianym wyżej raporcie Homeless Link 65 organizacji zaznaczyło, że dla wielu klientów przyczyną bezdomności jest właśnie konieczność opuszczenia zakwaterowania Agencji do spraw Granic Wielkiej Brytanii (wcześniej NASS) 84. Najwięcej organizacji pracowało z bezdomnymi uchodźcami i osobami występującymi o ochronę międzynarodową pochodzącymi z Somalii (27%), Iraku (25%) i Erytrei (24%) 85. Obecność uchodźców i ubiegających się o azyl jest także widoczna wśród osób doświadczających bezdachowości. Duża liczba bezdomnych o tym statusie pobytu sypiająca na ulicach Londynu w latach pochodziła z Erytrei, przy czym badania jakościowe organizacji Broadway potwierdziły wnioski z raportu Homeless Link, że większość jej 78 J. Perry, Housing and migration. A UK guide to issues and solutions, The housing and migration network, maj 2012 roku, s [dostęp: 20 stycznia 2013 roku]. 79 Street to home. Chain Bi-Monthly Report 1 st September 31 st October 2012, op. cit., s Ibidem. 81 J. Perry, Housing and migration. A UK guide to issues and solutions, op. cit., s Shelter housing advice booklet. Asylum seekers and refugees, op. cit., s J. Perry, Housing and migration. A UK guide to issues and solutions, op. cit., s Homelessness among migrant groups. A survey of homelessness and refugee agencie cross England, Homeless Link, marzec 2010 roku, s Ibidem, s. 12.

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA RODZICIELSKIEGO

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA RODZICIELSKIEGO WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA RODZICIELSKIEGO NAZWA ORGANU WŁAŚCIWEGO PROWADZĄCEGO POSTĘPOWANIE W SPRAWIE ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH (1) ADRES ORGANU WŁAŚCIWEGO PROWADZĄCEGO POSTĘPOWANIE W SPRAWIE

Bardziej szczegółowo

HBL15 Dla osób pracujących w Irlandii Północnej: Zasiłek mieszkaniowy (Housing Benefit)

HBL15 Dla osób pracujących w Irlandii Północnej: Zasiłek mieszkaniowy (Housing Benefit) HBL15 Dla osób pracujących w Irlandii Północnej: Zasiłek mieszkaniowy (Housing Benefit) Broszura informacyjna Urzędu Mieszkalnictwa Komunalnego (Housing Executive) dla pracowników migracyjnych Ta broszura

Bardziej szczegółowo

Oświadczenie służące ustaleniu prawa do świadczenia rodzicielskiego

Oświadczenie służące ustaleniu prawa do świadczenia rodzicielskiego Nazwa podmiotu realizującego świadczenia rodzinne: Adres: Część I WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA RODZICIELSKIEGO Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego Imię

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA RODZICIELSKIEGO. Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA RODZICIELSKIEGO. Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego Załącznik nr 16 Nazwa podmiotu realizującego świadczenia rodzinne: Adres: Część I WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA RODZICIELSKIEGO Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego

Bardziej szczegółowo

Nazwisko. Miejsce zamieszkania Telefon (nieobowiązkowo) Kod pocztowy

Nazwisko. Miejsce zamieszkania Telefon (nieobowiązkowo) Kod pocztowy Załącznik nr 16 Nazwa podmiotu realizującego świadczenia rodzinne: Adres: WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA RODZICIELSKIEGO Część I Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Materiał na konferencję prasową w dniu 23 października 2007 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA RODZICIELSKIEGO. Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego: Data urodzenia

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA RODZICIELSKIEGO. Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego: Data urodzenia Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie ul. Strzelców Bytomskich 21, 41-902 Bytom Dział Świadczeń Rodzinnych ul. Strzelców Bytomskich 21, 41-902 Bytom tel. 32 388-86-07 lub 388-95-40; e-mail: sr@mopr.bytom.pl

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA RODZICIELSKIEGO. Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA RODZICIELSKIEGO. Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego Prezydent Miasta Mysłowice Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej 41-400 MYSŁOWICE, ul. Gwarków 24 Część I WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA RODZICIELSKIEGO Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa

Bardziej szczegółowo

Zasiłek mieszkaniowy i zasiłek na podatek lokalny dla osób uczących się przewodnik

Zasiłek mieszkaniowy i zasiłek na podatek lokalny dla osób uczących się przewodnik Zasiłek mieszkaniowy i zasiłek na podatek lokalny dla osób uczących się przewodnik (A guide to Housing Benefit and Council Tax Benefit for Students) Polish Niniejsza ulotka wyjaśnia zasady przyznawania

Bardziej szczegółowo

Panel: Polska i hiszpańska polityka migracyjna cechy wspólne i różnice Tworzenie całościowej europejskiej polityki migracyjnej szanse i wyzwania

Panel: Polska i hiszpańska polityka migracyjna cechy wspólne i różnice Tworzenie całościowej europejskiej polityki migracyjnej szanse i wyzwania Panel: Polska i hiszpańska polityka migracyjna cechy wspólne i różnice Tworzenie całościowej europejskiej polityki migracyjnej szanse i wyzwania Paweł Kaczmarczyk Ośrodek Badań nad Migracjami Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Miejsce zamieszkania Telefon. Ulica Numer domu Numer mieszkania

Miejsce zamieszkania Telefon. Ulica Numer domu Numer mieszkania Nazwa organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych: Adres: WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ZASIŁKU PIELĘGNACYJNEGO Część I Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do zasiłku

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA RODZICIELSKIEGO. Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA RODZICIELSKIEGO. Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego Nazwa podmiotu realizującego świadczenia rodzinne: Data wpływu/nr wniosku Część I WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA RODZICIELSKIEGO Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ Patrycja Zwiech ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 1. Wstęp Polska, będąc członkiem Unii Europejskiej, stoi przed rozwiązaniem wielu problemów.

Bardziej szczegółowo

WZÓR. WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ZASIŁKU PIELĘGNACYJNEGO Część I Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego

WZÓR. WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ZASIŁKU PIELĘGNACYJNEGO Część I Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego Dziennik Ustaw 42 Poz. 2284 Załącznik nr 12 Załącznik nr 12 WZÓR Nazwa organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych: Adres: WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ZASIŁKU PIELĘGNACYJNEGO

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA RODZICIELSKIEGO

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA RODZICIELSKIEGO Nazwa organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych: Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Bieruniu Załącznik nr 16 Adres: 43-155 Bieruń, ul. Władysława Jagiełły 1 WNIOSEK O

Bardziej szczegółowo

WZÓR. WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA RODZICIELSKIEGO Część I Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego

WZÓR. WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA RODZICIELSKIEGO Część I Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego Dziennik Ustaw 73 Poz. 2284 WZÓR Załącznik nr 16 Załącznik nr 16 Nazwa podmiotu realizującego świadczenia rodzinne: Adres: WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA RODZICIELSKIEGO Część I Dane osoby ubiegającej

Bardziej szczegółowo

Work & Money Praca i pieniądze

Work & Money Praca i pieniądze Highland Life / Information Pack / Information Pack - English / Work & Money Życie w regionie Highland / Pakiet Informacyjny / Pakiet Informacyjny język polski / Praca i pieniądze Work & Money Praca i

Bardziej szczegółowo

Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2013

Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2013 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY DEPARTAMENT BADAŃ DEMOGRAFICZNYCH I RYNKU PRACY Warszawa, październik 2014 roku Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2013 Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ZASIŁKU PIELĘGNACYJNEGO. Część I Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ZASIŁKU PIELĘGNACYJNEGO. Część I Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego Nazwa organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych: Adres: WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ZASIŁKU PIELĘGNACYJNEGO Część I Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do zasiłku

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA PIELĘGNACYJNEGO. Część I Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA PIELĘGNACYJNEGO. Część I Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego Załącznik nr 14 Nazwa podmiotu realizującego świadczenia rodzinne: Adres: WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA PIELĘGNACYJNEGO Część I Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA PIELĘGNACYJNEGO Część I Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA PIELĘGNACYJNEGO Część I Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego Nazwa podmiotu realizującego świadczenia rodzinne: Adres: WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA PIELĘGNACYJNEGO Część I Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego Imię

Bardziej szczegółowo

Kto i kiedy może otrzymać zasiłek z pomocy społecznej

Kto i kiedy może otrzymać zasiłek z pomocy społecznej Kto i kiedy może otrzymać zasiłek z pomocy społecznej stan prawny na dzień 1 lipca 2009 r. Podstawa prawna: - ustawa z dn. 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r., Nr 115,

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych. Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach 2004 2007

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych. Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach 2004 2007 Materiał na konferencję prasową w dniu 25 lipca 2008 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA PIELĘGNACYJNEGO. Część I Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA PIELĘGNACYJNEGO. Część I Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego Nazwa podmiotu realizującego świadczenia rodzinne: KASA /BANK Adres: WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA PIELĘGNACYJNEGO Część I Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA PIELĘGNACYJNEGO. Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA PIELĘGNACYJNEGO. Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego Załącznik nr 14 Nazwa organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych: Adres: Część I WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA PIELĘGNACYJNEGO Dane osoby ubiegającej się o ustalenie

Bardziej szczegółowo

Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach 2004 2012

Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach 2004 2012 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY DEPARTAMENT BADAŃ DEMOGRAFICZNYCH I RYNKU PRACY Warszawa, październik 2013 roku Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach 2004 2012 Wprowadzenie Główny

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA PIELĘGNACYJNEGO

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA PIELĘGNACYJNEGO MIEJSKI OŚRODEK POMOCY RODZINIE Dział Świadczeń Rodzinnych 15-634 Białystok ul. Klepacka 18 Załącznik nr 14 WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA PIELĘGNACYJNEGO Część I Dane osoby ubiegającej się o

Bardziej szczegółowo

Prawne aspekty wykluczenia społecznego

Prawne aspekty wykluczenia społecznego Autor: Mgr Piotr Kozłowski Prawne aspekty wykluczenia społecznego Spis treści: 1. Podstawowe akty prawne dotykające problematyki wykluczenia społecznego 2. Pojęcie wykluczenia w wymiarze normatywnym, próba

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO JEDNORAZOWEJ ZAPOMOGI Z TYTUŁU URODZENIA SIĘ DZIECKA

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO JEDNORAZOWEJ ZAPOMOGI Z TYTUŁU URODZENIA SIĘ DZIECKA WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO JEDNORAZOWEJ ZAPOMOGI Z TYTUŁU URODZENIA SIĘ DZIECKA NAZWA ORGANU WŁAŚCIWEGO PROWADZĄCEGO POSTĘPOWANIE W SPRAWIE ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH (1) ADRES ORGANU WŁAŚCIWEGO PROWADZĄCEGO

Bardziej szczegółowo

GLOWNE TRENDY MIGRACYJNE 14. Komentarz 14

GLOWNE TRENDY MIGRACYJNE 14. Komentarz 14 GLOWNE TRENDY MIGRACYJNE 14 Komentarz 14 Komentarz 14 OGÓLNE TRENDY 14 Sytuację migracyjną w Polsce zdominował zwiększony napływ obywateli Ukrainy i wejście w życie nowej ustawy o cudzoziemcach. Mimo,

Bardziej szczegółowo

Demarginalizacja społeczna bezdomnych a mieszkalnictwo socjalne. Diagnoza problemu i rekomendacje dla polityki społecznej.

Demarginalizacja społeczna bezdomnych a mieszkalnictwo socjalne. Diagnoza problemu i rekomendacje dla polityki społecznej. Dr hab. Andrzej Przymeński, prof. nadzw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu dr Monika Oliwa Ciesielska, UAM Demarginalizacja społeczna bezdomnych a mieszkalnictwo socjalne. Diagnoza problemu i rekomendacje

Bardziej szczegółowo

SPOSOBY NABYCIA OBYWATELSTWA POLSKIEGO

SPOSOBY NABYCIA OBYWATELSTWA POLSKIEGO Źródło: http://msw.gov.pl Wygenerowano: Czwartek, 15 października 2015, 15:50 SPOSOBY NABYCIA OBYWATELSTWA POLSKIEGO REGULACJA PRAWNA Zagadnienia nabycia obywatelstwa polskiego i jego utraty reguluje ustawa

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo kobiet badanie Eurobarometru wnioski dla Polski

Ubóstwo kobiet badanie Eurobarometru wnioski dla Polski Ubóstwo kobiet badanie Eurobarometru wnioski dla Polski 17% kobiet w UE znajduje się na granicy ubóstwa. Wyniki badania Eurobarometru przeprowadzonego we wrześniu 2009 roku, wskazują, że w każdej grupie

Bardziej szczegółowo

Część I. 1. Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego

Część I. 1. Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Rudzie Śląskiej ul. Markowej 20 41-709 Ruda Śląska WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA RODZICIELSKIEGO Część I 1. Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do

Bardziej szczegółowo

WZÓR WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO JEDNORAZOWEJ ZAPOMOGI Z TYTUŁU URODZENIA SIĘ DZIECKA

WZÓR WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO JEDNORAZOWEJ ZAPOMOGI Z TYTUŁU URODZENIA SIĘ DZIECKA WZÓR Nazwa organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych: Adres: WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO JEDNORAZOWEJ ZAPOMOGI Z TYTUŁU URODZENIA SIĘ DZIECKA Część I 1. Dane osoby ubiegającej

Bardziej szczegółowo

Opracowania własne. Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Toruniu

Opracowania własne. Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Toruniu Opracowania własne Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Toruniu Materiał prezentujący: grupy świadczeniobiorców, rodziny korzystające z pomocy społecznej, Opracowanie: Dział Analiz i Programowania

Bardziej szczegółowo

Najważniejsze wyniki badań socjodemograficznych dla województwa pomorskiego Lata 2003-2009

Najważniejsze wyniki badań socjodemograficznych dla województwa pomorskiego Lata 2003-2009 Najważniejsze wyniki badań socjodemograficznych dla województwa pomorskiego Lata 3-9 1. Bezdomność w Województwie pomorskim to podobnie jak w całym województwie pomorskim problem typowo męski w roku 9

Bardziej szczegółowo

Szukanie pracy. {Finding a job}

Szukanie pracy. {Finding a job} Szukanie pracy {Finding a job} 28 CODZIENNE ŻYCIE W IRLANDII Szukanie Pracy Jeśli NIE pochodzisz z jednego z krajów Unii Europejskiej, Norwegii, Islandii, Lichtensteinu, nie posiadasz automatycznego pozwolenia

Bardziej szczegółowo

Bezdomność. Pomoc mieszkaniowa i dostępne opcje

Bezdomność. Pomoc mieszkaniowa i dostępne opcje Pomoc mieszkaniowa i dostępne opcje Bezdomność Ta ulotka wyjaśnia etapy ubiegania się bezdomnego o mieszkanie i o co zapytamy w celu oceny sytuacji. Ta ulotka zawiera informacje oraz wskazówki, natomiast

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ZASIŁKU PIELĘGNACYJNEGO

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ZASIŁKU PIELĘGNACYJNEGO Nazwa organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych: Adres: WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ZASIŁKU PIELĘGNACYJNEGO Część I Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do zasiłku

Bardziej szczegółowo

1. Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa doświadczenia rodzicielskiego

1. Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa doświadczenia rodzicielskiego WZÓR WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZENIA RODZICIELSKIEGO Część I 1. Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa doświadczenia rodzicielskiego Imię Nazwisko Alicja Koza Numer PESEL *) Data urodzenia

Bardziej szczegółowo

Świadczenia rodzinne. Świadczeniami rodzinnymi są:

Świadczenia rodzinne. Świadczeniami rodzinnymi są: Świadczenia rodzinne Świadczeniami rodzinnymi są: 1. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego, 2. jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka, 3. świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny

Bardziej szczegółowo

Programy integracji i powrotów dla bezdomnych emigrantów zarobkowych BARKA UK. Ewa Sadowska Barka UK

Programy integracji i powrotów dla bezdomnych emigrantów zarobkowych BARKA UK. Ewa Sadowska Barka UK Programy integracji i powrotów dla bezdomnych emigrantów zarobkowych BARKA UK Ewa Sadowska Barka UK Barka UK: Początki i rozwój Barka UK została założona w czerwcu 2007 roku. Jest częścią Sieci Barka.

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw 68 nr Poz. 152284 WZÓR

Dziennik Ustaw 68 nr Poz. 152284 WZÓR Dziennik Ustaw 68 nr Poz. 152284 Załącznik nr 15 WZÓR Nazwa organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych: Adres: WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO DODATKU Z TYTUŁU SAMOTNEGO WYCHOWYWANIA

Bardziej szczegółowo

Jak... Wystąpić o mieszkanie komunalne (Council Housing) www.nwleics.gov.uk

Jak... Wystąpić o mieszkanie komunalne (Council Housing) www.nwleics.gov.uk Jak... Wystąpić o mieszkanie komunalne (Council Housing) www.nwleics.gov.uk Jak mam wystąpić o przyznanie mi mieszkania komunalnego? Jeżeli masz 18 lub więcej lat możesz wystąpić o umieszczenie Cię w rejestrze

Bardziej szczegółowo