INTERNET W DOMU, FIRMIE I URZÊDZIE 1. Szanowni Pañstwo,

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "INTERNET W DOMU, FIRMIE I URZÊDZIE 1. Szanowni Pañstwo,"

Transkrypt

1

2

3 INTERNET W DOMU, FIRMIE I URZÊDZIE 1 Tomasz Berdyga, Pelnomocnik Dyrektora ds. Centrum Telekonsultacji Szanowni Pañstwo, dzisiejszy egzemplarz BIBLIOTEKI INFOTELA bêdzie trochê inny od poprzednich. Nie przedstawiamy w nim œwietnie rozwijaj¹cej siê firmy informatycznej, operatora telekomunikacyjnego ani dostawcy Internetu. Nie bêdziemy pokazywaæ nowych rozwi¹zañ w sieciach telewizji kablowej czy Internecie szerokopasmowym. Chcemy Pañstwu zaprezentowaæ rzeczy bli sze ka demu przeciêtnemu u ytkownikowi. Us³ugi, z których ka dy wczeœniej czy póÿniej bêdzie chcia³, a nawet musia³ korzystaæ. Mowa o us³ugach na rynku œwiadczeñ zdrowotnych przygotowanych i realizowanych przez Instytut Kardiologii w Aninie. Instytut Kardiologii jest wiod¹cym oœrodkiem naukowym w Polsce wspó³pracuj¹cym z czo³owymi oœrodkami krajowymi i zagranicznymi w Europie i w Stanach Zjednoczonych. G³ówne kierunki dzia³alnoœci naukowej koncentruj¹ siê na: epidemiologii, promocji zdrowia, rehabilitacji i zdrowiu publicznym, molekularnych mechanizmach chorób uk³adu kr¹ enia. Rozwijaj¹c zagadnienia typowo medyczne Instytut rozwija tak e czêœæ informatyczn¹ wspieraj¹c¹ mo liwoœci udzielania e-us³ug w zakresie jednej z najm³odszych i dynamicznie rozwijaj¹cych siê dziedzin telemedycyny kardiologicznej. Tworzymy now¹ jakoœæ w komunikacji st¹d w artykule opisuj¹cym nasze dzia³ania i osi¹gniêcia w tym zakresie pojawia siê pojêcie Medycyna 2.0. Kreujemy nowe, bardziej efektywne ekonomicznie us³ugi medyczne, skracamy dystans pomiêdzy lekarzem a pacjentem, dyskretnie wplatamy w to najnowoczeœniejsze rozwi¹zania telekomunikacyjne i informatyczne, a wszystko po to, eby podnieœæ jakoœæ œwiadczonych us³ug. I oczywiœcie po to, eby mieæ satysfakcjê z robienia czegoœ nowego, niekonwencjonalnego, a jednoczeœnie bardzo potrzebnego. Bez zbêdnej skromnoœci mo emy stwierdziæ, e pojêcia takie, jak konwergencja ró nych technologii, ucyfrowienie czy zarz¹dzanie procesami nabieraj¹ u nas konkretnego znaczenia, przechodz¹c z teoretycznych rozwa añ dotycz¹cych ehealth na szerokie wody praktycznych rozwi¹zañ s³u ¹cych docelowo pacjentowi i lekarzowi. Ka dy mo e, ale nie musi byæ klientem telewizji kablowej czy telefonii komórkowej. Ka dy wczeœniej czy póÿniej zostanie klientem jakiegoœ szpitala, wiêc nasz nie potencjalny, a faktyczny rynek to ka dy obywatel. To, czy bêdzie on chcia³ korzystaæ z telemedycyny czy nie, bêdzie jego wyborem. My ju wybraliœmy.

4 2 INTERNET W DOMU, FIRMIE I URZÊDZIE SPIS TREŒCI BIBLIOTEKA INFOTELA Tomasz Berdyga Medycyna 2.0 nowe oblicze profilaktyki, diagnostyki i leczenia 4 6 ISBN Cena 15 z³ (w tym 0% VAT) Jaros³aw Król, Ma³gorzata Ga³ecka-Nowak, Miros³aw D³u niewski Telemedyczne interwencje terapeutyczne 8 Wydawca: MSG MEDIA MSG Media s.c. ul. Chwytowo Bydgoszcz tel. (52) fax (52) W³adys³aw Wêglarz Telemedyczna Platforma Integracyjna IntegraTP zastosowana w Centrum Telekonsultacji 9 12 Dostêp do sieci Internet Internet a fundusze unijne stan na maj 2010 roku Pasywna sieæ optyczna Szerokopasmowy dostêp do Internetu przez satelitê 31 Partner: Bartosz Wróbel Ostatnia mila œwiat³owodowa VoiceLink kliknij i rozmawiaj Redakcja Marek Kantowicz Janusz Fornalik DTP Czes³aw Winiecki Marketing Janusz Fornalik Innowacyjne technologie budowy sieci szerokopasmowych Sposób na ograniczenie kosztów dla firm i instytucji Podstawowe informacje o us³ugach i infrastrukturze szerokopasmowej Druk MULTIGRAF R. Ellert, J. Tomczuk ul. Bielicka 76C Bydgoszcz tel./fax: (052)

5

6 4 D zia³aj¹cy od 30 lat Instytut Kardiologii im. Prymasa Tysi¹clecia Kardyna³a Stefana Wyszyñskiego w Warszawie jest jednym z najwiêkszych w Polsce klinicznym oœrodkiem kardiologiczno-kardiochirurgicznym o najwy - szym stopniu referencyjnoœci, którego statutowym celem dzia³ania jest organizowanie i prowadzenie prac badawczo-rozwojowych oraz wdra- anie wyników tych prac w systemie ochrony zdrowia. INTERNET W DOMU, FIRMIE I URZÊDZIE Medycyna 2.0 nowe oblicze profilaktyki, diagnostyki i leczenia Telemedyczne e-us³ugi kardiologiczne w Instytucie Kardiologii w Aninie To, e technologia jest wszêdzie, ³atwo zauwa yæ. W pracy, w domu, na ulicy, w komputerze, telefonie, na ekranie telewizora. Elektroniczny postêp wkrada siê do wszystkich dziedzin ycia obiecuj¹c pomoc w codziennych czynnoœciach i lepsz¹ jakoœæ ycia. Nie wystarcza ju pisanie i, liczenie na ekranie, zabawa grami czy poprawianie rzeczywistoœci wymyœlnymi programami graficznymi. Niektórzy otwieraj¹c lodówkê i wyjmuj¹c z niej golonkê informuj¹ zdalnie sklep o nowym zamówieniu. Technologia jest wszêdzie. Nie dziwi wiêc bardzo fakt, e szeroko obecna jest tak e w szpitalach. W zasadzie jest w nich od dawna coraz wiêcej sprzêtu przesta³o byæ tylko pojedyncz¹ maszynka do leczenia. Coraz czêœciej obok urz¹dzenia medycznego staje komputer lub ca³kowicie je zastêpuje. Widaæ to choæby w nazwach tomografy komputerowe, cyfrowa radiologia, rekord pacjenta itd. coraz czêœciej urz¹dzenia s¹ ³¹czone w sieci, dane zaczynaj¹ kr¹ yæ pomiêdzy urz¹dzeniami a systemami informatycznymi i pomiêdzy samymi systemami. Medycyna idzie rêka w rêkê z informatyk¹, bêd¹c jednym z najszybciej rozwijaj¹cych siê i najbardziej technologicznym przemys³em szeroko korzystaj¹cym z nowoczesnych rozwi¹zañ w ka dym mo liwym momencie. Jedn¹ z najm³odszych, prê nie rozwijaj¹cych siê dziedzin medycyny i œciœle zwi¹zan¹ z nowoczesn¹ technologi¹ jest telemedycyna. I nie chodzi tylko o to, e istniej¹ przes³anki ekonomiczne, techniczne oraz etyczne sk³aniaj¹ce œrodowisko medyczne do podejmowania dzia³añ na rzecz jej rozwoju. Telemedycyna jest odpowiedzi¹ medycyny na nowe zmieniaj¹ce siê paradygmaty interakcji miêdzy lekarzami a leczonymi oraz miêdzy lekarzami a lekarzami. Techniczne mo liwoœci pozwalaj¹ tworzyæ nowe po³¹czenia spo³eczne, wrêcz ca³e spo³ecznoœci wykorzystuj¹ce kolektywn¹ inteligencjê w procesie leczenia. W sieci szukamy najlepszych lekarzy, potwierdzamy skutecznoœæ diagnostyki, konsultujemy terapiê z innymi pacjentami, narzekamy na kiepskie leczenie. Samo s³owo telemedycyna jest po³¹czeniem dwóch s³ów greckiego tele (na odleg³oœæ) i ³aciñskiego mederi (leczenie) najprostsza definicja to wiêc leczenie na odleg³oœæ. Bardziej naukow¹ definicjê podaje np. angielski NHS (National Health Service). Telemedycyna to aktywnoœci zwi¹zane z ochron¹ zdrowia (w tym diagnostyka, porady, leczenie i monitorowanie), w których uczestniczy pracownik opieki zdrowotnej i pacjent lub dwóch pracowników ochrony zdrowia, oddzielonych od siebie w przestrzeni (a niekiedy tak e w czasie). Aktywnoœci te s¹ mo liwe poprzez zastosowanie technologii informacyjnych i komunikacyjnych. Osobiœcie rozszerzy³bym tê teoriê o uczestnictwo dwóch pacjentów w koñcu mog¹ wymieniaæ oni informacje dotycz¹ce zdrowia, leczenia czy postawionych diagnoz.

7 INTERNET W DOMU, FIRMIE I URZÊDZIE 5 W Polsce technologia dodatkowo trafia na bardzo podatny grunt. Polacy lubi¹ a mo e to wynika z historycznych uwarunkowañ robiæ wszystko sami. Obejmuje to tak e leczenie praktycznie w ka dym zakresie. Chyba najlepszym przyk³adem s¹ tu leki, w konsumpcji których nie mamy sobie równych w Europie. Nie wystarcza te wizyta u jednego lekarza bardzo czêsto wielokrotnie konsultujemy pojedynczy przypadek poszukuj¹c odpowiadaj¹cej nam informacji. Dot¹d oko³o 40 proc. diagnoz by³o stawianych na bazie bezpoœredniej wymiany informacji pomiêdzy lekarzem a pacjentem, co by³o równoznaczne z wizyt¹ w gabinecie lekarskim. Wizyta taka szczególnie u specjalisty jest zdarzeniem kosztownym i czêsto utrudnionym ze wzglêdu na odleg³oœæ i dostêpnoœæ danego specjalisty. Tu wkracza telemedycyna jej rol¹ jest skracanie dystansu pomiêdzy pacjentem a lekarzem oraz zmiana zasad dostêpnoœci. Nie musimy byæ w tym samym miejscu, eby siê s³yszeæ i widzieæ to oczywiste dla ka dej osoby posiadaj¹cej komórkê. Nie musimy staæ w kolejce, eby lekarz obejrza³ nasze wyniki, czy udzieli³ porady to ju nie jest a tak oczywiste. W Instytucie od samego pocz¹tku dzia³ania, czyli ju od ponad 30 lat, obserwujemy, jak dynamiczny rozwój technologii wp³ywa na wysok¹ specjalizacjê opieki zdrowotnej. Jesteœmy tego najlepszym przyk³adem. Ale taki rozwój tworzy tak e ograniczenia. Z jednej strony stale zwiêksza³a siê liczba skomplikowanej aparatury medycznej, co wprawdzie pozwala³o na wykonywanie coraz wiêkszej liczby badañ diagnostycznych, ale z drugiej strony wzrasta³o zapotrzebowanie na specjalistyczne badania ze strony pacjentów. W¹skim gard³em ci¹gle pozostawa³a i pozostaje do dziœ ma³a liczba specjalistów, którzy mogli wykorzystaæ w pe³ni mo liwoœci sprzêtu. Projekty prowadzone w Instytucie Kardiologii wpisuj¹ siê w nurt inicjatyw tworzenia nowych us³ug medycznych, niewymagaj¹cych bezpoœredniego kontaktu z lekarzem. Jednym z takich projektów, maj¹cych ju swoj¹ kilkuletni¹ historiê, jest utworzenie Centrum Telekonsultacji TeleInterMed. To nasza odpowiedÿ na pytanie, jak rozwi¹zaæ wspó³czesne problemy z rzadkim dobrem, jakim jest specjalista. Centrum Telekonsultacji TeleInterMed wyrasta z telemedycznych doœwiadczeñ Instytutu Kardiologii, które histori¹ siêgaj¹ pocz¹tku nowego stulecia. Równolegle prowadzonych by³o kilka projektów obejmuj¹cych zagadnienia z tego zakresu, jak np. pilota owy projekt monitorowania i rehabilitacji pacjentów przy pomocy mobilnych aparatów EKG, pilota owy projekt po³¹czenia programu leczenia zawa³u pierwotn¹ angioplastyk¹ z koordynacj¹ pogotowia ratunkowego, przygotowanie autorskiego oprogramowania na potrzeby zdalnych konsultacji czy prace eksperckie w ramach narodowego programu profilaktyki i leczenia chorób uk³adu sercowo-naczyniowego POLKARD prowadzonego przez Ministerstwo Zdrowia. TeleInterMed nie tylko korzysta z doœwiadczeñ powy szych projektów, ale ³¹czy je w jedn¹ spójn¹ platformê informatyczn¹. W 2005 r. Instytut przygotowa³ projekt utworzenia Centrum Telekonsultacji i z³o y³ aplikacjê maj¹c¹ na celu pozyskanie finansowania na ten projekt ze Ÿróde³ zewnêtrznych. Nawi¹zano wspó³pracê z partnerami norweskimi. Ostatecznie w po³owie 2007 roku po zaakceptowaniu aplikacji przez Mechanizm Finansowy Europejskiego Obszaru Gospodarczego (MF EOG) zosta³a podpisana umowa umo liwiaj¹ca rozpoczêcie bardziej konkretnych dzia³añ. ¹czna zaakceptowana wysokoœæ bud etu projektu wynios³a ponad 2,6 mln euro, przy czym 85 proc. tej kwoty pozyskano z MF EOG, a pozosta³¹ czêœæ wnios³o Ministerstwo Zdrowia. Harmonogram prac zosta³ podzielony na 3 g³ówne etapy. Korzystaj¹c z doœwiadczenia norweskich kolegów w pierwszym etapie, skupiliœmy siê na sprawdzeniu, na ile merytoryczne, a zw³aszcza technologiczne za³o enia do projektu zd¹ y³y siê zdezaktualizowaæ. Zweryfikowaliœmy docelow¹ architekturê i funkcjonalnoœæ systemu, organizacjê us³ug, niezbêdne zasoby ludzkie, dostêpny sprzêt medyczny, bezpieczeñstwo, wsparcie techniczne i wiele innych zagadnieñ niezbêdnych dla prawid³owego funkcjonowania. Kolejnym krokiem by³y dzia³ania pozwalaj¹ce na uruchomienie centrum, czyli zakupy sprzêtu, oprogramowania, wdro enie i szkolenia. Ostatnim, najtrudniejszym etapem by³o praktyczne uruchamianie poszczególnych procedur medycznych, przekonanie do nich lekarzy i pacjentów. Przy tworzeniu koncepcji technicznej Centrum zdecydowaliœmy siê oprzeæ architekturê systemu na znanej z innych dziedzin gospodarki koncepcji zarz¹dzania workflow procedur medycznych w postaci procesów biznesowych (ang. Business Process Management BPM) oraz na koncepcji oprogramowania zorientowanego na us³ugê (ang. Service Oriented Architecture SOA). Pod¹ aj¹c za aktualnymi trendami w zarz¹dzaniu wyszliœmy z za³o enia, e innowacja procesów biznesowych jest kluczowym czynnikiem sukcesu. Tej innowacyjnej infrastruktury dla realizacji procesów biznesowych dostarczy³ w³aœnie BPM. Z informatycznego punktu widzenia, Centrum ma strukturê warstwow¹, a poszczególne komponenty odpowiadaj¹ za realizacjê zadañ w warstwach. Silnik BPM odpowiada za obs³ugê procesów biznesowych implementuj¹cych workflow procedur medycznych w systemie Centrum umo liwia zarz¹dzanie nie tylko procesami ludzkimi, ale tak e procesami systemowymi steruj¹cymi urz¹dzeniami medycznymi. Silnik Web Serwisów jest komponentem odpowiedzialnym za integracjê wewnêtrzn¹ miêdzy modu³ami Centrum oraz za integracjê Centrum z systemami zewnêtrznymi. Silnik Prezentacji jest komponentem odpowiedzialnym za realizacjê funkcji interfejsu u ytkowników z systemem Centrum. Obs³uga warstwy prezentacji oparta jest na technologii XForms. Zaprojektowany zosta³ portal internetowy, poprzez który u ytkownicy maj¹ do-

8 6 INTERNET W DOMU, FIRMIE I URZÊDZIE stêp nie tylko do us³ug medycznych, ale tak e do dedykowanego systemu obs³uguj¹cego zdalne nauczanie (Learning Management System LMS) docelowo wykorzystywanego m.in. do doszkalania u ytkowników. W ramach portalu pracownicy Biura Projektu maj¹ dostêp do wewnêtrznego elektronicznego systemu zarz¹dzania projektem. Mo e to siê wydawaæ sprzecznoœci¹, ale ta skomplikowana struktura informatyczna realizuje proste zadania. Stworzyliœmy osiem procedur telemedycznych jedne od zupe³nego pocz¹tku, inne korzystaj¹c z wczeœniejszych rozwi¹zañ funkcjonuj¹cych czy to w Instytucie, czy to wczeœniej na rynku. Wa ne jest, e nie pracujemy sami. Z natury rzeczy Centrum nie pracuje dla siebie. Jesteœmy brokerem informacji medycznej i ³¹czymy potrzebuj¹cych. Z jednej strony pacjent potrzebuj¹cy konsultacji, z drugiej lekarz specjalista, z jednej strony lekarz, który ma w¹tpliwoœci diagnostyczne, z drugiej doœwiadczony lekarz mog¹cy wesprzeæ diagnozê, z jednej strony szpital, któremu brakuje np. radiologa, z drugiej radiolog, który mo e w domu opisywaæ badania itd. Pomagamy pacjentom w zdalnej rehabilitacji bez wychodzenia z domu mog¹ oni æwiczyæ pod nadzorem specjalisty. Rozwijamy z Pogotowiem Ratunkowym system wspomagaj¹cy koordynacjê karetek wioz¹cych pacjentów z zawa³em, dziêki czemu najbardziej zagro ony pacjent mo e dotrzeæ do odpowiedniego szpitala w najkrótszym mo liwym czasie. Monitorujemy zdalnie pacjentów zagro onych kardiologicznie (w tym grupê pacjentów z zaburzeniami rytmu), daj¹c pacjentom szybsz¹ od tradycyjnej ocenê stanu ich zdrowia bez koniecznoœci odwiedzania lekarza. Wspomagamy mniejsze oœrodki medyczne umo liwiaj¹c zdaln¹ ocenê badañ EKG czy badañ radiologicznych nie tylko klasyczna radiologia, ale i badania tomograficzne, angiograficzne czy z rezonansu magnetycznego. Poprzez zdalne konsultacje miêdzy specjalistami dajemy pacjentowi lepsz¹ informacjê o jego stanie zdrowia i dalszej drodze leczenia. Przyspieszamy diagnozê w przypadku pacjentów wymagaj¹cych zabiegów kardiochirurgicznych. Nie ograniczamy siê tylko do medycyny wykorzystujemy technologiê tak e do edukacji, np. weryfikujemy, czy specjaliœci poprawnie wykonuj¹ badania echokardiograficzne zarówno technicznie (czy dobrze wykonuj¹ badanie), jak i merytorycznie (czy dobrze opisuj¹ badanie). Paradoksalnie, mimo zwiêkszania odleg³oœci zbli amy do siebie lekarzy i pacjentów. Zbli amy tak e instytucje. Jak wczeœniej wspomnia³em, nie pracujemy sami do wspó³uczestniczenia w realizacji projektu zaprosiliœmy ponad 20 jednostek medycznych g³ównie z terenu Mazowsza, ale nie tylko. Wœród nich s¹ du e placówki, takie jak: Centralny Szpital Kliniczny MSWiA, Wojskowy Instytut Medyczny, szpitale wojewódzkie w Radomiu, Siedlcach, Ciechanowie i P³ocku, Wojewódzki Szpital Bródnowski (Warszawa), Wojewódzka Stacja Pogotowia Ratunkowego i Transportu Meditrans (WSPRiT Warszawa) i jednostki zdecydowanie mniejsze, jak niepubliczne ZOZ-y prowadz¹ce praktyki POZ i ambulatoria. Nasze Centrum Telekonsultacji intensywnie siê rozwija. Mamy doœwiadczenia wynikaj¹ce z przeprowadzenia ju ponad 80 tys. telekonsultacji dla ponad 10 tys. pacjentów. Ci¹gle przy³¹czamy kolejne partnerskie jednostki, ulepszamy oprogramowanie, weryfikujemy procesy i rozwijamy wsparcie. Rozszerzamy dzia³alnoœæ tak e na obszary poza szpitalami. W warszawskich szko³ach prowadzimy unikatowy program badañ przesiewowych badaj¹c dzieci i m³odzie pod k¹tem chorób uk³adu kr¹ enia oczywiœcie wykorzystuj¹c wypracowane zdalne mo liwoœci diagnostyki. Staramy siê dzieliæ doœwiadczeniami nie tylko medycznymi, ale tak e zarz¹dczymi czy organizacyjnymi. Z naszych rozwi¹zañ korzysta Zak³ad Ubezpieczeñ Spo³ecznych prowadz¹c telerehabilitacjê. Korzystaj¹c z naszych doœwiadczeñ Agencja Oceny Technologii Medycznych wyda³a pozytywn¹ opiniê dotycz¹c¹ czêœci stosowanych przez nas procedur. Czêœæ z nich, niestety, jest ci¹gle zbyt nowoczesna i za krótko istnieje na rynku, eby analogiczna ocena by³a w ogóle mo liwa. Stosowane przez nas rozwi¹zania, ich zakres oraz kompleksowoœæ znalaz³y ju uznanie w œrodowisku IT. Instytut Kardiologii zosta³ zwyciêzc¹ w konkursie organizowanym przez Computerworld i otrzyma³ tytu³ Lider Informatyki 2010 w kategorii opieka zdrowotna. Ale przecie nie nagrody s¹ naszym g³ównym celem. To wszystko pozwala mieæ nadziejê, e w koñcu zostanie osi¹gniêta odpowiednia masa krytyczna tak du a, e telemedycyna zostanie nie tylko dostrze ona przez kreatorów systemu zdrowotnego w Polsce Ministerstwo Zdrowia i Narodowy Fundusz Zdrowia, ale e zostan¹ dokonane konkretne zmiany. Bez podstaw prawnych i finansowych adna organizacja nie ma racji bytu. Czekamy wiêc na moment, kiedy decydenci dojrzej¹, wyjm¹ telemedycynê z negatywnego koszyka œwiadczeñ i wspólnie bêdziemy mogli stwierdziæ, e uda³o siê nam w tym zakresie decyzjami administracyjnymi przynajmniej dogoniæ technologiê. O Autorze: Tomasz Berdyga od ponad 10 lat zwi¹zany z ekonomi¹ w s³u bie zdrowia. Rozpoczyna³ jako Dyrektor Finansowy w Mazowieckiej Regionalnej Kasie Chorych, nastêpnie przez ponad 7 lat pe³ni³ w Instytucie Kardiologii funkcjê Dyrektora ds. Ekonomicznych nadzoruj¹cego m.in. Dzia³ Systemów Informatycznych oraz zamówienia publiczne. Aktualnie pracuje jako Pe³nomocnik Dyrektora Instytutu Kardiologii ds. Centrum Telekonsultacji, jako Kierownik Projektu prowadzi Projekt Utworzenie Centrum Telekonsultacji TeleInter- Med. Autor jest tak e jednym z niewielu absolwentów-polaków The European Healthcare Leadership Programme prowadzonego w INSEAD (Fontainebleau, Francja) oraz certyfikowanym Project Managerem (PRINCE2 Registered Practitioner nr NBUQ i PRINCE2 Foundation nr LX96).

9

10 8 INTERNET W DOMU, FIRMIE I URZÊDZIE Telemedyczne interwencje terapeutyczne T elemedycyna rozumiana jako stosowanie narzêdzi informacyjnych i telekomunikacyjnych w opiece nad chorym, bez koniecznoœci bezpoœredniego kontaktu lekarza i pacjenta gdy nie jest on bezwzglêdnie konieczny, mo e byæ przydatna na ka dym poziomie i etapie procesu leczniczego: od lekarza pierwszego kontaktu po konsultacje specjalistyczne, od badañ diagnostycznych po zabiegi operacyjne i rehabilitacjê, w ka dej specjalnoœci, tak e w kardiologii. Wraz z postêpem medycyny, a w szczególnoœci kardiologii inwazyjnej, roœnie populacja przewlekle chorych pacjentów czêsto w podesz³ym wieku wymagaj¹cych intensywnych kontaktów z personelem medycznym w domu, w gabinecie lekarskim, a co gorsza tak e w szpitalu. Z kolei obserwowane w ostatnich latach zmiany stylu ycia zwi¹zane z postêpem cywilizacyjnym powoduj¹, e systematycznej opieki medycznej wymagaj¹ ludzie aktywni zawodowo, pracuj¹cy na w³asny rachunek, wykonuj¹cy swoje obowi¹zki bez limitu czasu pracy, mobilni, dla których uzyskanie porady medycznej bywa trudne ze wzglêdu na intensywnoœæ zajêæ zawodowych. Niepokoj¹ce objawy choroby pojawiaj¹ siê u tych pacjentów czêsto niespodziewanie powoduj¹c poczucie zagro enia i zmuszaj¹ ich do poszukiwania pomocy lekarza. Koniecznoœæ przewlek³ego leczenia, œwiadomoœæ utraty zdrowia i uzale nienie od opieki medycznej ujemnie wp³ywaj¹ na jakoœæ ycia niezale nie od stopnia zaawansowania choroby. Tradycyjna organizacja opieki zdrowotnej staje siê niewydolna wobec wzrostu liczby przewlekle chorych, a pomimo wzrostu nak³adów dostêpnoœæ do specjalistycznych us³ug medycznych nie poprawia siê. Stan rzeczy na œwiecie Rozwój telemedycyny, w tym telekardiologii warunkuj¹ dwa podstawowe czynniki: postêp technologiczny i popyt na us³ugi telemedyczne. Postêp technologii jest faktem, a zrêczna reklama wymusza popyt na kolejne urz¹dzenia nie zawsze niezbêdne w yciu codziennym. Co kilka miesiêcy pojawiaj¹ siê notebooki, netbooki, tablety, telefony komórkowe, nawigatory, ipody, iphony czy ipady nowej generacji. Dorasta ju pokolenie m³odych ludzi wychowanych od dzieciñstwa na grach komputerowych, a wiadomoœæ o poœlubieniu bohaterki gry komputerowej przez m³odego cz³owieka niedawno obieg³a œwiat i nikogo to nie dziwi. Nie tak chyba wyobra ano sobie spo³eczeñstwo informatyczne. Na drugim biegunie znajduj¹ siê powa ne zastosowania nowych rozwi¹zañ technicznych. Telemedycyna jest przyk³adem wykorzystania mo liwoœci niesionych przez nowe technologie w ochronie zdrowia, ale brakuje argumentów przemawiaj¹cych do œwiadomoœci decydentów o korzyœciach p³yn¹cych z jej rozwoju. Koniecznoœæ wprowadzenia na szersz¹ skalê us³ug telemedycznych najbardziej uœwiadomiona jest w krajach, gdzie obok powszechnego dostêpu do nowinek technologicznych wystêpuj¹ szczególne warunki, np. demograficzne starzej¹ca siê populacja i niedobór personelu medycznego, co ma miejsce w Japonii i w pañstwach tzw. starej Unii Europejskiej lub geograficzne rozleg³e obszary o niskiej gêstoœci zaludnienia (USA, Australia). W Izraelu ju w latach 90. ubieg³ego wieku stosowano teleekg do rozpoznawania ostrych zespo³ów wieñcowych i próbowano podawaæ leki trombolityczne w domu pacjenta, z dobrym efektem. Konsultacje na odleg³oœæ i interwencje terapeutyczne stosowane s¹ w instytucjach zamkniêtych, takich jak domy opieki czy zak³ady karne, gdzie najczêœciej z przyczyn ekonomicznych nie zatrudnia siê na sta³e lekarzy, a œredni personel medyczny jest odpowiednio przeszkolony. Jak dot¹d, nigdzie nie rozpowszechni³ siê system leczenia na odleg³oœæ. Bariery technologiczne s¹ prze³amane, ale ci¹gle jeszcze niedostateczna informacja o mo liwoœciach, jakie niesie telemedycyna, nie pozwala na szersze jej zastosowanie. Jaros³aw Król, Magdalena Ga³ecka-Nowak, Miros³aw D³u niewski Katedra i Klinika Kardiologii, Nadciœnienia Têtniczego i Chorób Wewnêtrznych, II WL Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

11 C INTERNET W DOMU, FIRMIE I URZÊDZIE Telemedyczna Platforma Integracyjna IntegraTP zastosowana w Centrum Telekonsultacji entrum Telekonsultacji TeleInterMed Instytutu Kardiologii w Aninie jest jednostk¹ us³ugow¹ obs³ugiwan¹ przez personel techniczny i medyczny wspierany przez telemedyczny system informatyczny TeleMedyczne Centrum (TMC), który œwiadczy e-us³ugi w zakresie konsultacji, diagnostyki oraz monitoringu pacjentów poza oœrodkiem zdrowia przy wykorzystaniu infrastruktury teleinformatycznej i telekomunikacyjnej. G³ównym celem utworzenia systemu telemedycznego TMC jest poprawa jakoœci us³ug medycznych, poprzez wykorzystanie nowoczesnych rozwi¹zañ telemedycznych, umo liwiaj¹cych wykrywanie stanów zagro eñ ycia pacjentów i przeciwdzia³anie nawrotom chorób. Rozwi¹zania telemedyczne poprawiaj¹ jakoœæ us³ug medycznych i optymalizuj¹ czas poœwiêcony na diagnostykê i leczenie pacjenta. Dodatkowym argumentem na rzecz wykorzystania projektów z rozwi¹zaniami telemedycznymi jest argument finansowy, oznaczaj¹cy redukcjê kosztów zwi¹zanych ze œwiadczeniem us³ug medycznych. Niezwykle wa nym elementem wykorzystania rozwi¹zañ telemedycyny jest mo liwoœæ zbierania i archiwizacji danych w formie elektronicznej dokumentacji medycznej. Wraz z unowoczeœnianiem systemów telemedycznych i rosn¹cymi mo liwoœciami gromadzenia i przesy³ania du ej iloœci danych, multimedialny zapis medyczny staje siê standardem zapisu informacji medycznej. Ocenia siê, e obraz i dÿwiêk, po³¹czony z opisow¹ informacj¹ medyczn¹ stanowi¹ przynajmniej 75 proc. danych koniecznych do dok³adnej i precyzyjnej diagnostyki medycznej. Funkcjonowanie TMC oparte jest na informatycznej platformie integracyjnej IntegraTP, umo liwiaj¹cym efektywn¹ i bezpieczn¹ komunikacjê pomiêdzy uczestnikami us³ug telemedycznych, tj. jednostkami medycznymi, lekarzami i pacjentami w procesach realizacji us³ug telemedycznych. Zaproponowane w TMC rozwi¹zania telemedyczne u³atwiaj¹ kontakt pacjenta z wysokiej klasy specjalist¹, zwiêkszaj¹ dostêp do zabiegów ratuj¹cych ycie, skracaj¹ czas pomiêdzy wyst¹pieniem incydentu sercowego a rozpoczêciem leczenia. Architektura systemu TMC Wspó³czesne rozwi¹zania aplikacji o charakterze workflow wspierane s¹ przez pakiety narzêdziowe typu BPM (Bussines Process Manager). BPM dostarcza u ytkownikowi œrodowisko systemowe automatyzacji procesów biznesowych w ro nych dziedzinach zastosowañ: bankowoœci, ubezpieczeniach, logistyce oraz w s³u bie zdrowia. Procedury telemedyczne udostêpniane przez TMC maj¹ charakter pracy grupowej u ytkowników zaanga owanych w ich obs³ugê. Praca grupowa polega na wykonywaniu precyzyjnie okreœlonych zadañ, sk³adaj¹cych siê na realizacjê wyodrêbnionych procesów telemedycznych. Architektura TMC przedstawiona na rysunku 1 odpowiada paradygmatowi projektowemu SOA/BPM. Rysunek 1. Architektura TMC 9 Obs³uga poszczególnych zadañ w procesie nadzoruj¹cym dan¹ procedurê telemedyczn¹ wymaga komunikacji u ytkowników z systemem poprzez ergonomiczny interfejs ekranowy komputera. Procesy obs³ugiwane przez BPM (Bussines Process Manager) to zapis logiki organizacji pracy, a reali-

12 10 INTERNET W DOMU, FIRMIE I URZÊDZIE Rysunek 2. Schemat definicji procesu w notacji BPMN dla procedury Elektrokardiografia zacja poszczególnych jej zadañ zlecana jest w postaci wyspecjalizowanej us³ugi innemu komponentowi, odpowiedzialnemu za obs³ugê komunikacji u ytkownika z systemem. W zaawansowanych rozwi¹zaniach typu workflow do obs³ugi dokumentów formularzowych, pe³ni¹cych funkcjê inteligentnego interfejsu u ytkownika z systemem, u ywane s¹ wyspecjalizowane pakiety zarz¹dzania dokumentami elektronicznymi typu DMS (Document Managment Systems). Implementacja procedur telemedycznych w postaci procesów organizuj¹cych przep³yw pracy i dokumentów pomiêdzy personelem medycznym jest powszechnie zalecanym rozwi¹zaniem przez ró - ne organizacje, w tym tak e przez IHE, która m.in. standaryzuje scenariusze workflow dla ró nych zastosowañ medycznych. Systemy zarz¹dzania procesami biznesowymi dostarczaj¹ narzêdzi, metodologii i technik umo liwiaj¹cych kontrolê ca³ego cyklu zarz¹dzania procesami biznesowymi. Pozwalaj¹ na oddzielenie logiki biznesowej od infrastruktury informatycznej, tworz¹c warunki do szybkiego tworzenia u ytecznych biznesowo aplikacji. Systemy BPM pozwalaj¹ na optymalizacjê wydajnoœci biznesowej poprzez zmianê logiki w definicjach procesów. Rysunek 2 przedstawia przyk³adow¹ definicjê procesu z TMC w notacji BPMN. System IntegraBPMS zbudowany jest z nastêpuj¹cych komponentów: BPEL Designer - wizualny edytor procesów biznesowych w jêzyku BPEL Eclipse Public License (EPL); IntegraBPM silnik koordynacji procesów biznesowych sk³adaj¹cy siê z komponentów: ODE engine silnik koordynacji systemowych procesów biznesowych zaprogramowanych w jêzyku BPEL 2.0 Apache Software License; IntegraB4P silnik koordynacji ludzkich procesów biznesowych licencja Nerosoft; IntegraXFORMS silnik obs³ugi dokumentów elektronicznych w technologii XForms licencja Nerosoft. Schemat definiowania procesów biznesowych w jêzyku BPEL przedstawia rysunek 3. Wizualne projektowanie procedur medycznych typu workflow w postaci procesów biznesowych Telemedyczny pakiet aplikacyjny IntegraTP zosta³ zbudowany z wykorzystaniem pakietu IntegraBPMS, który nale y do klasy systemów zarz¹dzania procesami biznesowymi BPMS. Pakiet IntegraTP oraz IntegraBPMS s¹ budowane w œrodowisku rozwojowym Eclipse wspieraj¹cym programowanie w jêzyku Java. Rysunek 3. Schemat definiowania procesów w jêzyku BPEL W koncepcji projektowania systemów informatycznych w architekturze SOA (Service Oriented Architecture), g³ówny nacisk stawia siê na definiowanie

13 INTERNET W DOMU, FIRMIE I URZÊDZIE 11 us³ug, które spe³niaj¹ wymagania u ytkownika. Koncepcja ta obejmuje zestaw metod organizacyjnych i technicznych maj¹cy na celu lepsze powi¹zanie biznesowej strony organizacji z jej zasobami informatycznymi. Mianem us³ugi okreœla siê tu ka dy element oprogramowania, mog¹cy dzia³aæ niezale nie od innych oraz posiadaj¹cy wyspecyfikowany interfejs, za pomoc¹ którego udostêpnia realizowane funkcje. Sposób dzia³ania ka dej us³ugi jest w ca³oœci zdefiniowany przez interfejs ukrywaj¹cy szczegó³y implementacyjne niewidoczne i nieistotne z punktu widzenia u ytkowników. Interfejsy us³ug s¹ zazwyczaj definiowane w sposób abstrakcyjny i niezale - ny od platformy programistycznej. Równie same us³ugi s¹ czêsto implementowane na bazie ró - nych technologii i udostêpniane za pomoc¹ niezale nego protoko³u komunikacyjnego. Rozwi¹zania formularzowe bazuj¹ce na technologii XForms wymagaj¹ integracji z innymi jêzykami bazowymi (najczêœciej stosowanymi jêzykami bazowymi s¹: XHTML, OASIS OpenDocument, SVG, WML lub XFDL) w celu wykorzystania ich mo liwoœci w zakresie implementacji formularza. Pakiet IntegraTP wspiera proces obs³ugi dokumentów formularzowych za pomoc¹ specjalistycznego rozwi¹zania Integra XFORMS, sk³adaj¹cego siê z dwóch podstawowych programów: INTEGRA CAD (Composite Application Designer), który jest graficznym edytorem projektowania komponentów XForms; INTEGRA XFS, który jest serwerow¹ implementacj¹ technologii XForms. Schemat definiowania dokumentów formularzowych w notacji XForms przedstawia rysunek 4. W IntegraBPMS za implementacjê us³ug w postaci Web Serwisów jest odpowiedzialny komponent IntegraXFORM, który wykonuje zadania zlecane przez silnik IntegraBPM. Zadania te s¹ bezpoœrednio zwi¹zane z realizacj¹ przep³ywu pracy i dokumentów pomiêdzy u ytkownikami obs³uguj¹cymi dan¹ procedurê medyczn¹. Zadania te oprócz interfejsu, poprzez który komunikuje siê u ytkownik odwo³uj¹ siê do us³ug udostêpnianych przez zewnêtrzne systemy. Komponent IntegraXFORM posiada wyspecjalizowane konektory do wspó³pracy z zewnêtrznymi systemami w technologii Web Serwisów. Oprócz konektorów do Web Serwisów IntegraXFORM obs³uguje komunikacjê z repozytoriami danych typu SQL lub XML poprzez ujednolicony mechanizm dostêpu w oparciu na specyfikacji w jêzyku XML. Wizualne projektowania dokumentów formularzowych w technologii Xforms Reprezentacja oraz udostêpnianie informacji w systemach medycznych jest utrudniona ze wzglêdu na zró nicowanie wykorzystywanych formatów danych, bêd¹ce m.in. konsekwencj¹ du ego zró nicowania Ÿróde³ informacji medycznych. Uwzglêdniaj¹c omawian¹ specyfikê informatycznych systemów medycznych wydaje siê, e rozwi¹zaniem daj¹cym najwiêksze mo liwoœci jest wykorzystanie technologii XML, w tym technologii w szczególnoœci dialektu XForms. Technologia XForms pozwala na szybkie prototypowanie modeli informacyjnych dokumentów oraz interfejsów u ytkownika. Elastycznoœæ technologii XForms pozwala na szybki rozwój i ³atwe modyfikowanie modelu informacyjnego oraz interfejsu u ytkownika. Rysunek 4. Schemat definiowania dokumentów formularzowych w notacji XForms IntegraXFS przekszta³ca instancje ekranów z postaci XForms na ekranowe formanty w postaci HTML oraz inne przyciski (wykonane w technologii Ajax) bez wiedzy i udzia³u u ytkownika. Podstawowym obiektem w œrodowisku IntegraX- FORMS jest dokument typu formularzowego, który jednak mo e mieæ ró ne zastosowanie w zale - noœci od funkcji, jak¹ pe³ni w budowanej aplikacji. IntegraXFORMS wyró nia dwa typy dokumentów w budowanej aplikacji: Dokument typu formularzowego, bêd¹cy odpowiednikiem papierowego dokumentu biznesowego. Dostêpne w IntegraCAD podstawowe komponenty pozwalaj¹ na wierne odwzorowanie

14 12 INTERNET W DOMU, FIRMIE I URZÊDZIE Rysunek 5. Edytor wizualnego projektowania dokumentów formularzowych w notacji XForms widoku graficznego dokumentu papierowego na dokument elektroniczny typu formularzowego. Dokument typu WEB-GUI bêd¹cy komponentem graficznego interfejsu u ytkownika z aplikacj¹ w technologii WEB. Dostêpne podstawowe komponenty w IntegraCAD pozwalaj¹ na ergonomiczn¹ budowê tzw. kontrolek interfejsu graficznego aplikacji w technologii WEB 2.0. IntegraCAD praktycznie w 100 proc. zwalnia u ytkownika z koniecznoœci zaznajamiania siê z wewnêtrznym formatem zapisu warstwy prezentacji, poniewa wspiera on graficzne projektowanie dokumentu metod¹ przeci¹gania i uk³adania komponentów w warstwie prezentacji dokumentu. Warstwa prezentacji dokumentów elektronicznych IntegraXFORMS sk³ada siê z dwóch kompnentów elementów XHTML2 oraz arkuszy stylów CSS. Elementy XHTML2 wraz ze swoimi atrybutami definiuj¹ obiekty warstwy prezentacji, natomiast arkusze stylów okreœlaj¹ ich rozmieszczenie oraz szczegó³y wygl¹du. Uwzglêdniaj¹c przedstawion¹ charakterystykê pakietu IntegraTP w zakresie oceny mo liwoœci wizualnego projektowania dokumentów formularzowych w technologii XForms mo na stwierdziæ, e pakiet ten oferuje nowoczesne dokumenty elektroniczne typu formularzowego i w pe³ni spe³nia wymagania systemu TMC w tym zakresie. Mo liwoœci technologiczne pakietu IntegraTP pozwalaj¹ na implementacjê procesów medycznych w postaci WebSerwisów. Umo liwia to komponent IntegraXFORM, który obs³uguje us³ugi (zadania) zlecane przez silnik BPM. Zadania te s¹ bezpoœrednio zwi¹zane z realizacj¹ przep³ywu pracy i dokumentów pomiêdzy u ytkownikami obs³uguj¹cymi dan¹ procedurê medyczn¹. Zadania te oprócz interfejsu, poprzez który komunikuje siê u ytkownik mog¹ odwo³ywaæ siê do us³ug udostêpnianych przez pozosta³e modu³y systemu TMC lub systemy zewnêtrzne. Podsumowanie Z perspektywy 3 lat realizacji projektu informatycznego tworz¹cego i wykorzystuj¹cego procesowe podejœcie w zakresie medycyny mo na stwierdziæ, e nowe podejœcie zmieni³o sposób pracy jednostki, przynajmniej w zakresie zdalnych konsultacji. Powsta³ jednolity opis dzia³ania Centrum Telekonsultacji jako odrêbnej struktury organizacyjnej. Poszczególni uczestnicy procesów znaj¹ swoj¹ rolê oraz miejsce w procedurze. Ustalane s¹ najlepsze mo liwe, g³ównie pod wzglêdem technicznym, sposoby realizacji dzia³añ medycznych, a wdro ony mechanizm platformy informatycznej sprzyja szybszemu adaptowaniu siê do warunków zewnêtrznych. Stworzyliœmy now¹ kulturê tej ma³ej organizacji, a zespó³ p³ynnie wspó³pracuje ze sob¹. Zmieni³o siê zarz¹dzanie zadania niejako wyznaczaj¹ siê same pod dyktando zlecaj¹cych partnerów, a dzia³ania koordynatorów przesunê³y siê z tradycyjnego wyznaczania osób realizuj¹cych dane zadania, w stronê faktycznego nadzoru nad realizacj¹ zleceñ. Mamy i wykorzystujemy mo liwoœæ identyfikacji obszarów do usprawnieñ przez co mo emy permanentnie doskonaliæ funkcjonowanie Centrum. W³adys³aw Wêglarz Nerosoft S. J.

15 INTERNET W DOMU, FIRMIE I URZÊDZIE Dostêp do sieci Internet 13 Charakterystyka rynku dostêpu do sieci Internet Zgodnie z oczekiwaniami rok 2009 by³ kolejnym, w którym odnotowano wzrost liczby abonentów korzystaj¹cych z us³ug szerokopasmowego dostêpu do sieci Internet. Dostêp poprzez sieci stacjonarne Tabela 1. Dostêp do sieci Internet w Polsce w latach (dostêp stacjonarny i mobilny) Na koniec 2009 roku liczba stacjonarnych ³¹czy szerokopasmowych wynios³a oko³o 5,16 milionów. Wzglêdem 2008 roku przyby³o 720 tysiêcy ³¹czy, co stanowi³o przyrost w wysokoœci 16,3 proc. wzglêdem 2008 roku. Dostêpnoœæ stacjonarnych us³ug szerokopasmowych w przeliczeniu na 100 mieszkañców wzros³a o 1,9 punktu procentowego w stosunku do 2008 roku i osi¹gnê³a poziom 13,6 proc. Liczba gospodarstw domowych z dostêpem szerokopasmowym, wzros³a ród³o: UKE o oko³o 5,3 punktów procentowych w 2009 roku ju prawie 39 proc. gospodarstw domowych korzysta³o z takiego rodzaju dostêpu. Przyrost pomiêdzy 2007 i 2008 wynosi³ oko³o 2 punktów procentowych - dostrzegalna jest wyraÿna tendencja wzrostowa w tym zakresie. Dostêp poprzez sieci ruchome Tabela 2. Stacjonarny dostêp do sieci Internet w Polsce w latach ród³o: UKE Tabela 3. Dostêp do Internetu poprzez sieci ruchome w Polsce w latach W 2008 roku z dostêpu do Internetu za poœrednictwem sieci komórkowych korzysta³o 1,06 milionów u ytkowników. Z kolei na koniec roku 2009 liczba takich u ytkowników wynios³a ju 2,1 milionów, a wiêc w ci¹gu jednego roku liczba ta wzros³a o oko³o 1,04 milionów co stanowi³o przyrost o 98 proc. Na koniec 2009 roku znacz¹co wzros³a równie wartoœæ poziomu penetracji dostêpem mobilnym do Internetu w przeliczeniu na 100 mieszkañców wzglêdem koñca 2008 roku. W stosunku do ubieg³ego roku odnotowano przyrost w wysokoœci 2,7 punktu procentowego co w stosunku do 2008 roku oznacza³o przyrost na poziomie równym 96 proc. Podobnie wygl¹da³a sytuacja w przypadku us³ug dostêpu do Internetu poprzez sieci ruchome w przeliczeniu na liczbê gospodarstw domowych. W ci¹gu roku odnotowano wzrost wykorzystania tego rodzaju dostêpu o oko³o 97 proc. Rozk³ad liczby u ytkowników posiadaj¹cych dostêp do Internetu przez ³¹cza stacjonarne ró ni siê znacz¹co pomiêdzy ród³o: UKE województwami. Najwiêksza liczba u ytkowników korzysta³a z Internetu na terenie województwa mazowieckiego oraz wielkopolskiego. Do województw posiadaj¹cych najmniejsz¹ liczbê aktywnych u ytkowników ³¹czy szerokopasmowych zalicza³y siê województwa podlaskie i lubelskie oraz opolskie i œwiêtokrzyskie. 1 GD gospodarstwo domowe.

16 14 INTERNET W DOMU, FIRMIE I URZÊDZIE Tereny du ych miast charakteryzuj¹ siê wy szym poziomem konkurencyjnoœci infrastrukturalnej ni ma to miejsce w przypadku mniejszych miast lub terenów podmiejskich. W du ych miastach oprócz operatorów sieci PSTN 2 prê nie dzia³ali operatorzy sieci telewizji kablowych TVK, którzy oprócz retransmisji sygna³u audiowizualnego œwiadczyli równie us³ugi szerokopasmowego dostêpu do Internetu dostarczanego za pomoc¹ modemów kablowych TVK. Konsumenci zamieszkuj¹cy tereny dutych miast mieli równie mo - liwoœæ uzyskania sta³ego dostêpu do Internetu za poœrednictwem sieci dostêpowych bêd¹cych w³asnoœci¹ lokalnych dostawców ISP œwiadcz¹cych Wykres 1. Udzia³ procentowy liczby u ytkowników koñcowych korzystaj¹cych z dostêpu szerokopasmowego w podziale na województwa w 2009 roku ród³o: UKE swoje us³ugi na przyk³ad z wykorzystaniem technologii bezprzewodowej transmisji danych WLAN 3. Zazwyczaj sieci takich operatorów pokrywa³y niewielki obszar, czêsto obejmuj¹cy teren osiedla a nawet kilku domów wielorodzinnych. Liczba zakoñczeñ sieciowych bêd¹cych w³asnoœci¹ ma³ych dostawców ISP waha³a siê w przedziale od kilkunastu do kilku tysiêcy ³¹czy i by³a najczêœciej uzale niona od skutecznoœci dzia³añ operatora w pozyskiwaniu abonentów lub ograniczeñ wynikaj¹cych z zasiêgu sieci dostêpowej. Podobnie do lat ubieg³ych, w 2009 roku najczêœciej wykorzystywan¹ technologi¹ dostêpu do Internetu by³a technologia xdsl 4. Najwiêkszym dostawc¹ us³ug szerokopasmowych dostarczanych przez modemy xdsl by³a TP SA. Ogó³em na koniec 2009 roku technologia xdsl by³a Ÿród³em sta³ego dostêpu do Internetu dla blisko 2,84 miliona konsumentów, z czego 2,07 miliona by³o klientami TP SA. Drug¹ technologi¹ pod wzglêdem liczby stacjonarnych zakoñczeñ, wykorzystywan¹ przez operatorów do œwiadczenia us³ug szerokopasmowej transmisji danych by³a technologia w standardzie DOCSIS 5. Jest ona powszechnie stosowana przez operatorów sieci telewizji kablowych. Na koniec 2009 roku dostêp do Internetu za pomoc¹ sieci kablowych posiada³o 1,58 miliona abonentów. W porównaniu do roku 2008 operatorzy telewizji kablowych zwiêkszyli swoj¹ bazê klientów o 300 tysiêcy, na co wp³yw mia³a przede wszystkim atrakcyjniejsza oferta przy porównywalnej cenie detalicznej ni w przypadku operatorów sieci PSTN. Alternatywn¹ form¹ dostêpu do Internetu wzglêdem stacjonarnych ³¹czy szerokopasmowych by³a technika bezprzewodowej transmisji danych w sieciach ruchomych operatorów GSM. Szeroko zakrojone kampanie reklamowe zachêcaj¹ce konsumentów do korzystania z takiej formy us³ug szerokopasmowych poparte atrakcyjnymi cenowo ofertami detalicznymi spowodowa³y, e na koniec 2009 roku z dostêpu do Internetu za pomoc¹ modemów 2G/3G korzysta³o oko³o 2 milionów konsumentów. W ci¹gu jednego roku przyby³o oko³o 1 miliona konsumentów us³ug szerokopasmowych realizowanych przez urz¹dzenia umo - liwiaj¹ce uzyskanie dostêpu do Internetu mobilnego jakimi s¹ modemy 2G/3G. Odnotowany przyrost doskonale oddaje skalê i trend w zainteresowaniu konsumentów tak¹ form¹ dostêpu do Internetu. Warto jednak dodaæ, e wed³ug danych na koniec 2009 rok, w przypadku operatorów sieci komórkowych powszechn¹ praktyk¹ by³o stosowanie limitów danych w ramach abonamentu wnoszonego za dostêp do Internetu. Zazwyczaj przekroczenie przez konsumenta limitu okreœlonego przez operatora mobilnego skutkowa³o drastycznym ograniczeniem transferu danych w kierunku od sieci do abonenta, a w nielicznych przypadkach potrzeb¹ wnoszenia dodatkowych op³at za ka d¹ rozpoczêt¹ jednostkê przes³anych danych. Konsumenci w Polsce zaczynaj¹ postrzegaæ dostêp do Internetu przez sieæ GSM jako substytut stacjonarnego dostêpu do Internetu. Prawdopodobny jest wiêc dalszy, równie dynamiczny, wzrost liczby U ytkowników tej formy dostêpu do Internetu. Brak przywi¹zania do miejsca, do którego doprowadzana jest us³uga oraz brak innej alternatywy uzyskania dostêpu z powodu braku sieci dostêpowej operatorów stacjonarnych spowodowa³y, e na koniec 2009 roku oko³o 27 proc. u ytkowników Internetu by³o klientami 2 PSTN (ang. Public Switch Telephone Network Publiczna Komutowana Sieæ Telefoniczna). 3 WLAN (ang. Wireless Local Area Network bezprzewodowa sieæ lokalna). 4 xdsl (ang Digital Subsriber Line cyfrowa linia abonencka). 5 DOCSIS (ang. Data Over Cable Service Interface Specification standard transmisji danych w sieciach kablowych).

17 INTERNET W DOMU, FIRMIE I URZÊDZIE 15 operatorów sieci ruchomych. Odpowiednio na koniec 2008 roku wartoœæ ta wynosi³a 18 proc., co w skali roku da³o przyrost na poziomie dziewiêciu punktów procentowych. Wartoœæ rynku Ca³kowita wartoœæ rynku us³ug dostêpu do sieci Internet za pomoc¹ sieci mobilnych i stacjonarnych w 2009 roku liczona przychodami ze sprzeda y us³ug klientom koñcowym wzros³a w stosunku do roku ubieg³ego o oko³o 7,9 proc. i osi¹gnê³a wartoœæ 4,07 miliardów z³. Choæ wartoœæ rynku stale roœnie, to dynamika tego przyrostu rok do roku maleje. Co roku wzrasta jednak liczba u ytkowników z dostêpem do Internetu. Sugerowaæ to mo e prze³om w polityce ustalania przez operatorów telekomunikacyjnych cen detalicznych za us³ugi dostêpu do Internetu. Dla konsumentów oznaczaæ to mo e w najbli szym czasie ni sze op³aty abonamentowe jak równie pocz¹tek wzrostu konkurencji us³ugowej, w szczególnoœci w zakresie przep³ywnoœci bitowych dostarczanych w ramach podobnej do dotychczasowej op³aty detalicznej. Struktura rynku Wykres 2. Wartoœæ rynku us³ug dostêpu do sieci Internet w Polsce w latach w mld z³ (bez VAT ) ród³o: UKE W Polsce us³ugi szerokopasmowego dostêpu do sieci Internet dostarcza kilkunastu znacz¹cych operatorów telekomunikacyjnych. Oprócz najwiêkszych dostawców Internetu, istnia³a tak e du a grupa mniejszych operatorów telekomunikacyjnych ISP posiadaj¹cych w sumie 15,8 proc. udzia³u w detalicznym rynku us³ug szerokopasmowych w Polsce. Wiêkszoœæ z nich wykorzystuje technologiê sieci lokalnych Ethernet lub WLAN Ethernet i œwiadczy us³ugi przede wszystkim na terenach mniejszych miast i terenów podmiejskich. Postêpuj¹ca konwergencja us³ug sprawi³a, e operatorzy telekomunikacyjni du y nacisk po³o yli na us³ugi ³¹czone w pakiety po dwie, trzy a nawet cztery us³ugi jeœli uwzglêdniæ telefoniê GSM. Oferty te przesta³y byæ ju tylko domen¹ operatorów telewizji kablowych i staj¹ siê powszechne wœród operatorów telefonii stacjonarnej i ruchomej œwiadcz¹cych te us³ugi we w³asnej sieci i dziêki umowom ramowym podpisywanym z operatorem zasiedzia³ym. Na uwagê zas³uguje znaczny wzrost liczby u ytkowników modemów 2G/3G odnotowany przez operatorów sieci mobilnych. Nale y przypuszczaæ, e w czêœci s¹ to nowi u ytkownicy, którzy w wyniku coraz Wykres 3. Udzia³ operatorów sieci stacjonarnych i mobilnych w rynku dostêpu do sieci Internet pod wzglêdem liczby u ytkowników w latach bardziej atrakcyjnych ofert detalicznych przedstawianych przez operatorów GSM zdecydowali siê na zakup modemów 2G/3G, jak równie w czêœci byli to u ytkownicy, którzy zrezygnowali z posiadania stacjonarnego ³¹cza szerokopasmowego i nawet pomimo ograniczeñ wynikaj¹cych z limitów w transferze danych narzuconych przez operatorów sieci GSM, zdecydowali siê ca³kowicie uniezale niæ od Internetu z gniazdka w swoim lokalu. ród³o: UKE Komentarz: W przypadku operatorów sieci mobilnych w zestawieniu ujêto ca³kowit¹ liczbê u ytkowników korzystaj¹cych z dostêpu do Internetu przez sieæ GSM i przez sieæ stacjonarn¹ danego operatora (BSA, technologia CDMA). Technologie szerokopasmowego dostêpu do Internetu w Polsce W Polsce wystêpuj¹ obecnie praktycznie wszystkie mo liwe technologie wykorzystywane do œwiadczenia us³ug dostêpu szerokopasmowego. G³ównymi technologiami sta³ego dostêpu do Internetu s¹ nadal: xdsl, modem kablowy TVK, oraz LAN/WLAN Ethernet.

18 16 INTERNET W DOMU, FIRMIE I URZÊDZIE Od 2006 do 2008 roku obserwowaliœmy na rynku tendencjê wzrostow¹ udzia³u us³ug na bazie ³¹czy xdsl. W 2009 roku tendencja ta uleg³a zmianie na spadkow¹ i udzia³ ³¹czy xdsl w rynku ³¹czy stacjonarnych osi¹gn¹³ poziom oko³o 50% (wartoœæ nie zamieszczona na wykresie). Tak du y spadek udzia³ów ³¹czy z technologi¹ xdsl by³ skutkiem wzrostu liczby u ytkowników Internetu, którzy zdecydowali siê na uzyskanie dostêpu do sieci za poœrednictwem sieci mobilnych operatorów GSM oraz sieci bezprzewodowych WLAN. Du y przyrost w skali roku liczby u ytkowników korzystaj¹cych z dostêpu do Internetu za pomoc¹ sieci operatorów mobilnych spowodowa³, e w ujêciu ogólnym zmala³o znaczenie ³¹czy wykorzystuj¹cych technologiê xdsl w œwiadczeniu us³ug szerokopasmowych nawet pomimo tego, e ich liczba w stosunku do zesz³ego roku wzros³a. Modemy 2G/3G okaza³y siê najczêœciej wybieran¹ przez konsumentów form¹ dostêpu Internetu w 2009 roku. Na koniec 2009 roku ju prawie co trzeci u ytkownik sieci Internet korzysta³ z dostêpu do Internetu przez sieci operatorów GSM. Odpowiednio w 2008 roku dostêp do Internetu przez sieci GSM posiada³ prawie co pi¹ty konsument. ¹cza xdsl (wraz z ³¹czami na bazie us³ugi BSA) Wykres 4. Udzia³ procentowy poszczególnych rodzajów technologii stacjonarnych w latach ród³o: UKE Komentarz: 1. W latach 2006 i 2007 nie zbierano danych o liczbie modemów 2G/3G. 2. Kategoria Inne technologie obejmuje technologie CDMA, FWA, Wimax, ³¹cza dzier awione Dynamika przyrostu liczby nowych klientów korzystaj¹cych z Internetu za pomoc¹ modemów xdsl wynios³a w 2009 roku oko³o 5,4 proc. (wzrost z 2,72 miliona w 2008 do 2,84 miliona w 2009 roku). W ci¹gu jednego roku przyby³o 120 tysiêcy nowych u ytkowników modemów xdsl. Ca³kowita liczba u ytkowników przy³¹czonych do sieci Internet przez operatorów alternatywnych na bazie us³ugi hurtowego dostêpu do sieci BSA wynios³a na koniec 2009 roku oko³o 440 tysiêcy, co stanowi³o 15,5 proc. wszystkich ³¹czy szerokopasmowych w technologii xdsl. Modem kablowy TVK Liczba U ytkowników korzystaj¹cych z technologii TVK na koniec 2009 roku wzros³a do poziomu oko³o 1,58 mln. W ci¹gu roku operatorzy telewizji kablowych zwiêkszyli swoj¹ bazê klienck¹ o 300 tysiêcy zakoñczeñ sieciowych. Wykres 5. Zestawienie przyrostów liczby u ytkowników u operatorów telewizji kablowych œwiadcz¹cych us³ugê dostêpu do Internetu w 2009 r. Najwiêksze przyrosty w skali roku odnotowa³y spó³ki Vectra (przyrost o 22 proc.) oraz UPC Sp. z o.o. (przyrost o 19 proc.) Zbli one przyrosty odnotowa³y równie Multimedia Polska i poznañska spó³ka INEA (przyrost o oko³o 14 proc.). Wymienione spó³ki wraz z Aster Sp. z o. o. by³y dostawc¹ us³ug ród³o: UKE internetowych dla 1,2 mln u ytkowników. Ten dobry wynik jest efektem oferowania konsumentom znacznie wy szych przep³ywnoœci ni inni operatorzy stacjonarnych sieci dostêpowych dzia³aj¹cy na terenie, na którym spó³ki posiada³y swoj¹ sieæ dostêpow¹. Modem bezprzewodowy w sieciach operatorów telefonii ruchomej Na koniec roku 2009 wskaÿnik penetracji dla us³ug dostêpu do sieci Internet poprzez modemy bezprzewodowe wynosi³ 5,5 proc. i wzrós³ wzglêdem 2008 roku o oko³o 2,7 punktu procentowego. Stopieñ pokrycia sieci¹ 3G w przeliczeniu na populacjê co roku zwiêksza siê. Stopniowe zwiêkszenie zasiêgu sieci 3G spowodowa³o, e wzglêdem 2008 roku odnotowano znacz¹cy przyrost liczby u ytkowni-

19 INTERNET W DOMU, FIRMIE I URZÊDZIE 17 Wykres 6. Porównanie udzia³ów najwiêkszych operatorów sieci mobilnych pod wzglêdem liczby aktywnych modemów 2G/3G w latach ród³o: UKE Komentarz: W zestawieniu zosta³y wykorzystane tylko dane MNO ków korzystaj¹cych z dostêpu do Internetu przez modemy 2G/3G. Na koniec 2009 roku z mobilnego dostêpu do Internetu korzysta³o ogó³em 2,1 mln u ytkowników. Operatorzy oferowali us³ugi dostêpu do Internetu g³ównie w technice transmisji danych EDGE 6 i HSDPA 7. Ta ostatnia w najkorzystniejszych warunkach tzn. przy bardzo dobrej komunikacji pomiêdzy modemem 2G/3G a stacj¹ nadawcz¹ i braku innych abonentów pozostaj¹cych w zasiêgu stacji nadawczo-odbiorczej pozwala³a osi¹gn¹æ przep³ywnoœæ do 7,2 Mbit/s. Niektórzy operatorzy zdecydowali siê równie na rozwój infrastruktury dostêpowej wykorzystuj¹cej do transmisji danych technikê HSPA, dziêki której abonenci mogli uzyskaæ dostêp do Internetu nawet z przep³ywnoœci¹ do 21 Mbit/s. Sieæ nadajników HSPA 8 jest rozwijana w pierwszej kolejnoœci w du ych miastach, gdzie stosunkowo niewielka liczba nadajników pozwala³a dostarczyæ us³ugi szerokopasmowe o wysokiej przep³ywnoœci du ej liczby konsumentów. W 2009 roku liderem na rynku œwiadczenia us³ug dostêpu do Internetu w sieciach ruchomych za pomoc¹ modemów by³ Polkomtel. Spó³ka zwiêkszy³a swoje udzia³y o prawie cztery punkty procentowe wzglêdem ubieg³ego roku i na koniec roku 2009 posiada³a oko³o 40 proc. udzia³ów pod wzglêdem aktywnych modemów 2G/3G. Wykres 7. Zestawienie liczby u ytkowników us³ug wydzwanianego dostêpu do Internetu w latach ród³o: UKE Wdzwaniany dostêp do Internetu (dial-up) W 2009 roku z technologii dial-up korzysta³o 309 tysiêcy u ytkowników, co oznacza³o spadek o 22 proc. w stosunku do roku Porównuj¹c dane z lat 2007 i 2008 kiedy to nast¹pi³ spadek zaledwie o 4 proc. rok po roku mo- na stwierdziæ, i z up³ywem czasu ta forma dostêpu do Internetu stanie siê ca³kowicie niszow¹ us³ug¹ i bêdzie utrzymywana przez operatorów telekomunikacyjnych tylko dla niewielkiej grupy. W 2009 roku wartoœæ rynku dial-up spad³a prawie o po³owê do poziomu oko³o 21,5 milionów z³, podczas gdy w 2008 wynosi³a ponad 43 milionów z³. Odnotowano wiêc kolejny spadek o blisko po³owê wartoœci rynku, poniewa w 2007 r. jego wielkoœæ wynosi³a oko³o 90 milionów z³otych. Porównanie rynków europejskich Dostêpnoœæ us³ug szerokopasmowych na bazie sieci stacjonarnych Na koniec 2009 roku Polska zajmowa³a 25 miejsce pod wzglêdem dostêpnoœci us³ug szerokopasmowych dostarczanych konsumentom za poœrednictwem sieci stacjonarnych. WskaŸnik ten osi¹gn¹³ poziom 13,5 6 EDGE (ang. Enhanced Data rates for GSM Evolution). 7 HSDPA (ang. High Speed Downlink Packet Access). 8 HSPA (ang. High-Speed Packet Access).

20 18 INTERNET W DOMU, FIRMIE I URZÊDZIE proc. W tym samym czasie œrednia dla 27 krajów cz³onkowskich wynosi³a 24,8 proc., natomiast w krajach o najwy- szym poziomie penetracji stacjonarnymi us³ugami szerokopasmowymi, z us³ugi dostêpu do Internetu korzysta³o oko³o 37 proc. populacji danego kraju. Poziom penetracji us³ug szerokopasmowych realizowanych w oparciu o sieæ mobiln¹ 2G/3G W przypadku dostêpu do Internetu realizowanego za pomoc¹ sieci operatorów mobilnych sytuacja przedstawia³a siê bardziej korzystnie dla Polski. Polska zajmowa³a dziewi¹te miejsce na 25 krajów cz³onkowskich Unii Europejskiej uwzglêdnionych w zestawieniu, plasuj¹c siê tu za Angli¹ i W³ochami. W tym samym czasie œrednia europejska wynosi³a oko³o 6 proc. Wykres 8. Porównanie poziomów penetracji us³ugami szerokopasmowymi dostarczanymi przez sieci stacjonarne w 2009 r. ród³o: 15 Raport Implementacyjny Komisji Europejskiej Wykres 9. Dostêp do us³ug szerokopasmowych poprzez modemy w sieciach ruchomych w 2009 r. Zestawienie udzia³ów przep³ywnoœci w sieciach stacjonarnych W 2009 roku nadal najwiêksz¹ popularnoœci¹ cieszy³y siê stacjonarne ³¹cza szerokopasmowe o przep³ywnoœci do 2 Mbit/s. Ich udzia³ w rynku wynosi³ 66,4 ród³o: UKE na podstawie 15 Raportu Implementacyjnego proc. Oko³o 30 proc. ³¹czy stanowi³y Komisji Europejskiej ³¹cza o przep³ywnoœci z przedzia³u od 2 do 10 Mbit/s. Niewiele ponad cztery procent ³¹czy dostarcza³o us³ugi szerokopasmowe z prêdkoœci¹ wy sz¹ ni w sieciach stacjonarnych w 2009 r. Wykres 10. Zestawienie udzia³ów przep³ywnoœci 10 Mbit/s. Jednak e porównuj¹c dane z ubieg³ym rokiem warto podkreœliæ, e udzia³ ³¹czy o przep³ywnoœci do 2 Mbit/s wynosi³ w 2008 roku oko³o 80 proc. rynku. W 2009 roku znacz¹co wzrós³ udzia³ ³¹czy o wy szej przep³ywnoœci na wzglêdem ³¹czy wolniejszych. To zas³uga przede wszystkim du ych operatorów sieci kablowych, którzy w ci¹gu ostatniego roku Raport o stanie rynku telekomunikacyjnego w Polsce w 2009 roku. zaofe- ród³o: 15 Raport Implementacyjny Komisji Europejskiej rowali korzystne i zarazem porównywalne wzglêdem ofert operatorów sieci PSTN ceny detaliczne za us³ugi dostêpu do Internetu dla przep³ywnoœci wy szych ni 2 Mbit/s. Rynek ISP us³ugi dodatkowe Lokalni dostawcy us³ug dostêpu do sieci Internet równie rozszerzaj¹ swoj¹ ofertê poprzez œwiadczenie us³ug dodatkowych. W 2009 roku zosta³o przeprowadzone badanie polskich ISP, miêdzy innymi pod k¹tem us³ug dodatkowych, jakie œwiadcz¹ poza dostêpem do Internetu i obszarów na jakich œwiadcz¹ te us³ugi. Tabela 4. Us³ugi œwiadczone klientom indywidualnym ród³o: UKE na podstawie badania NASK

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach?

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy masz niedosyt informacji niezbêdnych do tego, by mieæ pe³en komfort w podejmowaniu

Bardziej szczegółowo

revati.pl Drukarnia internetowa Szybki kontakt z klientem Obs³uga zapytañ ofertowych rozwi¹zania dla poligrafii Na 100% procent wiêcej klientów

revati.pl Drukarnia internetowa Szybki kontakt z klientem Obs³uga zapytañ ofertowych rozwi¹zania dla poligrafii Na 100% procent wiêcej klientów revati.pl rozwi¹zania dla poligrafii Systemy do sprzeda y us³ug poligraficznych w internecie Drukarnia Szybki kontakt z klientem Obs³uga zapytañ ofertowych Na 100% procent wiêcej klientów drukarnia drukarnia

Bardziej szczegółowo

Rynek telekomunikacyjny w Polsce 2007

Rynek telekomunikacyjny w Polsce 2007 Rynek telekomunikacyjny w Polsce 2007 Prognozy rozwoju na lata 2007-2010 Data publikacji: wrzesieñ 2007 Wersje jêzykowe: polska, angielska Od autora Na polskim rynku telekomunikacyjnym widocznych jest

Bardziej szczegółowo

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy Agnieszka Miler Departament Rynku Pracy Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Spo³ecznej Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy W 2000 roku, zosta³o wprowadzone rozporz¹dzeniem Prezesa

Bardziej szczegółowo

Warunki Oferty PrOmOcyjnej usługi z ulgą

Warunki Oferty PrOmOcyjnej usługi z ulgą Warunki Oferty PrOmOcyjnej usługi z ulgą 1. 1. Opis Oferty 1.1. Oferta Usługi z ulgą (dalej Oferta ), dostępna będzie w okresie od 16.12.2015 r. do odwołania, jednak nie dłużej niż do dnia 31.03.2016 r.

Bardziej szczegółowo

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Portal Klimatyczny Ko³obrzeg www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Ko³obrzegu widz¹c koniecznoœæ zmiany wizerunku oraz funkcjonalnoœci turystycznej

Bardziej szczegółowo

systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej

systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej SIMPLE systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej to nowoczesny system informatyczny kompleksowo

Bardziej szczegółowo

Warto wiedzieæ - nietypowe uzale nienia NIETYPOWE UZALE NIENIA - uzale nienie od facebooka narkotyków czy leków. Czêœæ odciêtych od niego osób wykazuje objawy zespo³u abstynenckiego. Czuj¹ niepokój, gorzej

Bardziej szczegółowo

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Komunikaty 99 Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Artyku³ przedstawi skrócony raport z wyników badania popularnoœci rozwi¹zañ

Bardziej szczegółowo

newss.pl Ultraszybki internet nowej generacji - UPC Fiber Power

newss.pl Ultraszybki internet nowej generacji - UPC Fiber Power UPC Polska, lider w zakresie prędkości przesyłu danych i jeden z największych polskich dostawców usług internetowych, wprowadza na rynek ultraszybki internet kablowy najnowszej generacji UPC Fiber Power,

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r 1. ZAMAWIAJĄCY HYDROPRESS Wojciech Górzny ul. Rawska 19B, 82-300 Elbląg 2. PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA Przedmiotem Zamówienia jest przeprowadzenie usługi indywidualnego audytu

Bardziej szczegółowo

Międzywydziałowy, priorytetowy kierunek studiów Inżynieria Biomedyczna na Politechnice Gdańskiej zostanie uruchomiony w roku akademickim 2009/2010!!!

Międzywydziałowy, priorytetowy kierunek studiów Inżynieria Biomedyczna na Politechnice Gdańskiej zostanie uruchomiony w roku akademickim 2009/2010!!! Międzywydziałowy, priorytetowy kierunek studiów Inżynieria Biomedyczna na Politechnice Gdańskiej zostanie uruchomiony w roku akademickim 2009/2010!!! Nowy międzywydziałowy kierunek Inżynieria Biomedyczna

Bardziej szczegółowo

Stan prac w zakresie wdrożenia systemów operacyjnych: NCTS2, AIS/INTRASTAT, AES, AIS/ICS i AIS/IMPORT. Departament Ceł, Ministerstwo Finansów

Stan prac w zakresie wdrożenia systemów operacyjnych: NCTS2, AIS/INTRASTAT, AES, AIS/ICS i AIS/IMPORT. Departament Ceł, Ministerstwo Finansów Stan prac w zakresie wdrożenia systemów operacyjnych: NCTS2, AIS/INTRASTAT, AES, AIS/ICS i AIS/IMPORT Departament Ceł, Ministerstwo Finansów Usługa e-tranzyt System NCTS 2 Aktualny stan wdrożenia Ogólnopolskie

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego 5. Wytyczne Województwa Wielkopolskiego Projekt wspó³finansowany przez Uniê Europejsk¹ z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Bud etu Pañstwa w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

CENNIK Lepszy Telefon Cały Czas*

CENNIK Lepszy Telefon Cały Czas* CENNIK Lepszy Telefon Cały Czas* obowiązuje od 1.12.2008 * Plan taryfowy Lepszy Telefon Cały Czas dostępny jest tylko i wyłącznie dla konsumentów w rozumieniu ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne

Bardziej szczegółowo

Niezawodna transmisja danych. Transmisja danych tp. strona 1 rozwiàzania transmisji danych. Twój œwiat. Ca³y œwiat.

Niezawodna transmisja danych. Transmisja danych tp. strona 1 rozwiàzania transmisji danych. Twój œwiat. Ca³y œwiat. Niezawodna transmisja danych Transmisja danych tp strona 1 Twój œwiat. Ca³y œwiat. Transmisja danych Frame Relay/ATM Sieæ POLPAK Telekomunikacja Polska oferuje us³ugi w sieci szkieletowej POLPAK, która

Bardziej szczegółowo

Sieci komputerowe. Definicja. Elementy 2012-05-24

Sieci komputerowe. Definicja. Elementy 2012-05-24 Sieci komputerowe Wprowadzenie dr inż. Maciej Piechowiak Definicja grupa komputerów lub innych urządzeń połączonych ze sobą w celu wymiany danych lub współdzielenia różnych zasobów Elementy Cztery elementy

Bardziej szczegółowo

IZBA CELNA WE WROCŁAWIU Wrocław, dnia 30 kwietnia 2012 r. Ul. Hercena 11 50-950 Wrocław

IZBA CELNA WE WROCŁAWIU Wrocław, dnia 30 kwietnia 2012 r. Ul. Hercena 11 50-950 Wrocław IZBA CELNA WE WROCŁAWIU Wrocław, dnia 30 kwietnia 2012 r. Ul. Hercena 11 50-950 Wrocław 450000-ILGW-253-12/12 Według rozdzielnika Dotyczy: Przetargu nieograniczonego na Zaprojektowanie, wykonanie/dostosowanie

Bardziej szczegółowo

Prognoza na 2013 rok i aktualizacja Długoterminowych Celów Strategiczno-Finansowych 20 grudnia 2012 r.

Prognoza na 2013 rok i aktualizacja Długoterminowych Celów Strategiczno-Finansowych 20 grudnia 2012 r. Prognoza na 2013 rok i aktualizacja Długoterminowych Celów Strategiczno-Finansowych 20 grudnia 2012 r. Wymagające otoczenie rynkowe w segmencie klientów indywidualnych Jak odnotowano już podczas wyników

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE dot. rozliczania projektu. realizowane w ramach projektu: JESTEŚMY DLA WAS Kompleksowa opieka w domu chorego.

ZAPYTANIE OFERTOWE dot. rozliczania projektu. realizowane w ramach projektu: JESTEŚMY DLA WAS Kompleksowa opieka w domu chorego. ZAPYTANIE OFERTOWE dot. rozliczania projektu Wrocław, 31-07-2014 r. realizowane w ramach projektu: JESTEŚMY DLA WAS Kompleksowa opieka w domu chorego. Zamówienie jest planowane do realizacji z wyłączeniem

Bardziej szczegółowo

Miesięczne opłaty abonamentowa w promocji DIALOG bez ograniczeń

Miesięczne opłaty abonamentowa w promocji DIALOG bez ograniczeń Megaszybki internet o prędkości do 12 Mb/s i rozmowy bez ograniczeń w ramach abonamentu telefonicznego to nowa oferta promocyjna Telefonii DIALOG SA. Od 27 lutego Klienci wybrać mogą jedną z trzech opcji

Bardziej szczegółowo

Regionalna Karta Du ej Rodziny

Regionalna Karta Du ej Rodziny Szanowni Pañstwo! Wspieranie rodziny jest jednym z priorytetów polityki spo³ecznej zarówno kraju, jak i województwa lubelskiego. To zadanie szczególnie istotne w obliczu zachodz¹cych procesów demograficznych

Bardziej szczegółowo

Lublin, 19.07.2013. Zapytanie ofertowe

Lublin, 19.07.2013. Zapytanie ofertowe Lublin, 19.07.2013 Zapytanie ofertowe na wyłonienie wykonawcy/dostawcy 1. Wartości niematerialne i prawne a) System zarządzania magazynem WMS Asseco SAFO, 2. usług informatycznych i technicznych związanych

Bardziej szczegółowo

Wdrożenie systemu Inteligentnego Opomiarowania (AMI) w Energa-Operator. 8 grudnia 2010

Wdrożenie systemu Inteligentnego Opomiarowania (AMI) w Energa-Operator. 8 grudnia 2010 Wdrożenie systemu Inteligentnego Opomiarowania (AMI) w Energa-Operator 8 grudnia 2010 Agenda Cel i zakres wdrożenia Inteligentnego Opomiarowania Status projektu Standaryzacja i interoperacyjność Kluczowe

Bardziej szczegółowo

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia Dotyczy: postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Usługę druku książek, nr postępowania

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów

Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów Wynagrodzenia i podwyżki w poszczególnych województwach Średnie podwyżki dla specjalistów zrealizowane w 2010 roku ukształtowały się na poziomie 4,63%.

Bardziej szczegółowo

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU NR 8 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU NR 8 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO Aneks nr 8 do Prospektu Emisyjnego Cyfrowy Polsat S.A. KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO PLAC POWSTAÑCÓW WARSZAWY 1, 00-950 WARSZAWA WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU NR 8 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO zatwierdzonego

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzêdowy. og³oszenia w Dzienniku Urzêdowym Województwa Wielkopolskiego. Przewodnicz¹cy. 1) stypendium stypendium, o którym mowa w niniejszej

Dziennik Urzêdowy. og³oszenia w Dzienniku Urzêdowym Województwa Wielkopolskiego. Przewodnicz¹cy. 1) stypendium stypendium, o którym mowa w niniejszej Województwa Wielkopolskiego Nr 81 6898 1140 UCHWA A Nr LI/687/V/2009 RADY MIASTA POZNANIA z dnia 17 marca 2009 r. w sprawie ustalenia zasad i trybu przyznawania stypendiów dla studentów uczelni wy szych,

Bardziej szczegółowo

Nasz kochany drogi BIK Nasz kochany drogi BIK

Nasz kochany drogi BIK Nasz kochany drogi BIK https://www.obserwatorfinansowy.pl/tematyka/bankowosc/biuro-informacji-kredytowej-bik-koszty-za r Biznes Pulpit Debata Biuro Informacji Kredytowej jest jedyną w swoim rodzaju instytucją na polskim rynku

Bardziej szczegółowo

Ewidencja abonentów. Kalkulacja opłat

Ewidencja abonentów. Kalkulacja opłat Wachlarz możliwości programu w całości wykorzystywać będą operatorzy o szerokiej strukturze oraz rozbudowanej ofercie. Jednak program został zaprojektowany tak, by umożliwić obsługę zarówno niewielkiej

Bardziej szczegółowo

PODNOSZENIE EFEKTYWNOŒCI PRZEDSIÊBIORSTWA - PROJEKTOWANIE PROCESÓW

PODNOSZENIE EFEKTYWNOŒCI PRZEDSIÊBIORSTWA - PROJEKTOWANIE PROCESÓW BAROMETR REGIONALNY 33 PODNOSZENIE EFEKTYWNOŒCI PRZEDSIÊBIORSTWA - PROJEKTOWANIE PROCESÓW mgr in. Adam Piekara, Doradca w programie EQUAL Podstaw¹ niniejszego artyku³u jest przyjêcie za- ³o enia, e ka

Bardziej szczegółowo

System nagłośnieniowy i dźwiękowy system ostrzegawczy Bosch Praesideo

System nagłośnieniowy i dźwiękowy system ostrzegawczy Bosch Praesideo System nagłośnieniowy i dźwiękowy system ostrzegawczy Bosch Praesideo 2 Systemy nagłośnieniowe i dźwiękowe systemy ostrzegawcze Bosch Praesideo Bosch Praesideo przekaże Twoją wiadomość zawsze i wszędzie

Bardziej szczegółowo

Sieci komputerowe cel

Sieci komputerowe cel Sieci komputerowe cel współuŝytkowanie programów i plików; współuŝytkowanie innych zasobów: drukarek, ploterów, pamięci masowych, itd. współuŝytkowanie baz danych; ograniczenie wydatków na zakup stacji

Bardziej szczegółowo

DOTACJE NA INNOWACJE ZAPYTANIE OFERTOWE

DOTACJE NA INNOWACJE ZAPYTANIE OFERTOWE Rentis S.A. ul. Krakowska 204 02-219 Warszawa Warszawa, dnia 20.10.2014 r. ZAPYTANIE OFERTOWE W związku z realizacją projektu pn. Wdrożenie systemu B2B pomiędzy Global Rent a Car S.A. i jego partnerami

Bardziej szczegółowo

DLA ZAMAWIAJĄCEGO: OFERTA. Ja/-my, niżej podpisany/-ni... działając w imieniu i na rzecz... Adres Wykonawcy:...

DLA ZAMAWIAJĄCEGO: OFERTA. Ja/-my, niżej podpisany/-ni... działając w imieniu i na rzecz... Adres Wykonawcy:... załącznik nr 1 do SIWZ. (pieczęć Wykonawcy) DLA ZAMAWIAJĄCEGO: Centrum Pomocy Społecznej Dzielnicy Śródmieście im. prof. Andrzeja Tymowskiego 00-217 Warszawa, ul. Konwiktorska 3/5 OFERTA Ja/-my, niżej

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01

Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01 Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01 1 Pytanie nr 1: Czy oferta powinna zawierać informację o ewentualnych podwykonawcach usług czy też obowiązek uzyskania od Państwa

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe dotyczące wyboru wykonawcy (biegłego rewidenta) usługi polegającej na przeprowadzeniu kompleksowego badania sprawozdań finansowych

Zapytanie ofertowe dotyczące wyboru wykonawcy (biegłego rewidenta) usługi polegającej na przeprowadzeniu kompleksowego badania sprawozdań finansowych Zapytanie ofertowe dotyczące wyboru wykonawcy (biegłego rewidenta) usługi polegającej na przeprowadzeniu kompleksowego badania sprawozdań finansowych Data publikacji 2016-04-29 Rodzaj zamówienia Tryb zamówienia

Bardziej szczegółowo

1) BENEFICJENT (ZAMAWIAJĄCY):

1) BENEFICJENT (ZAMAWIAJĄCY): Marcelów, dn. 05.06.2012 r. Zapytanie ofertowe Mając na względzie postanowienia i obowiązki wynikające ze stosowania zasady konkurencyjności oraz zasady efektywnego zarządzania finansami obowiązującej

Bardziej szczegółowo

Usługa Powszechna. Janusz Górski Michał Piątkowski Polska Telefonia Cyfrowa

Usługa Powszechna. Janusz Górski Michał Piątkowski Polska Telefonia Cyfrowa Usługa Powszechna Janusz Górski Michał Piątkowski Polska Telefonia Cyfrowa Konferencja PIIT: Przyszłość Usługi Powszechnej i mobilnego Internetu w technologiach UMTS/LTE 9 czerwca 2010 roku, Hotel Mercure

Bardziej szczegółowo

Zbuduj prywatnπ chmurê backupu w? rmie. Xopero Backup. Centralnie zarzπdzane rozwiπzanie do backupu serwerów i stacji roboczych

Zbuduj prywatnπ chmurê backupu w? rmie. Xopero Backup. Centralnie zarzπdzane rozwiπzanie do backupu serwerów i stacji roboczych Zbuduj prywatnπ chmurê backupu w? rmie Centralne i zdalne zarzπdzanie kopiami zapasowymi Dedykowane rozwiπzanie dla dowolnej infrastruktury w? rmie Backup stacji roboczych i serwerów Bezpieczne przechowywanie

Bardziej szczegółowo

Realizacja projektów 8.3 PO IG na przykładzie Gminy Borzęcin Rafał Bakalarz

Realizacja projektów 8.3 PO IG na przykładzie Gminy Borzęcin Rafał Bakalarz Realizacja projektów 8.3 PO IG na przykładzie Gminy Borzęcin Rafał Bakalarz 8. Oś Priorytetowa: Społeczeństwo informacyjne zwiększanie innowacyjności gospodarki Działanie 8.3 Przeciwdziałanie wykluczeniu

Bardziej szczegółowo

Wrocław, 20 października 2015 r.

Wrocław, 20 października 2015 r. 1 Wrocław, 20 października 2015 r. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój Działanie 1.1.1 Badania przemysłowe i prace rozwojowe realizowane przez przedsiębiorstwa (Szybka Ścieżka) MŚP i duże Informacje

Bardziej szczegółowo

Plan Komunikacji na temat projektu samooceny

Plan Komunikacji na temat projektu samooceny Projekt wspóùfinansowany przez Uniê Europejsk¹ w ramach Europejskiego Funduszu Spoùecznego Dziaùanie 5.2. Wzmacnianie potencjaùu administracji samorz¹dowej Plan Komunikacji na temat projektu w Urzêdzie

Bardziej szczegółowo

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence.

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. Informacje dla kadry zarządzającej Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. 2010 Cisco i/lub firmy powiązane. Wszelkie prawa zastrzeżone. Ten dokument zawiera

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

DECYZJA w sprawie czasowego zaprzestania działalności

DECYZJA w sprawie czasowego zaprzestania działalności WOJEWODA ŁÓDZKI ZK-III.9611.15.2015 Łódź, dnia 17 czerwca 2015 r. DECYZJA w sprawie czasowego zaprzestania działalności Na podstawie art. 34 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej

Bardziej szczegółowo

e-izba IZBA GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ www.ecommercepolska.pl

e-izba IZBA GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ www.ecommercepolska.pl e-izba IZBA GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ www.ecommercepolska.pl e-izba - IZBA GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ Niniejszy dokument jest przeznaczony wyłącznie dla jego odbiorcy nie do dalszej dystrybucji 1 2012 Fundacja

Bardziej szczegółowo

Efektywna strategia sprzedaży

Efektywna strategia sprzedaży Efektywna strategia sprzedaży F irmy wciąż poszukują metod budowania przewagi rynkowej. Jednym z kluczowych obszarów takiej przewagi jest efektywne zarządzanie siłami sprzedaży. Jak pokazują wyniki badania

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA DO ZAPYTANIA KE1/POIG 8.2/13

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA DO ZAPYTANIA KE1/POIG 8.2/13 Zapytanie ofertowe - Działanie PO IG 8.2 Warszawa, dnia 13.12.2013 r. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA DO ZAPYTANIA KE1/POIG 8.2/13 ISTOTNE INFORMACJE O PROJEKCIE: Celem projektu "Wdrożenie zintegrowanego systemu

Bardziej szczegółowo

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu 1 P/08/139 LWR 41022-1/2008 Pan Wrocław, dnia 5 5 września 2008r. Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z

Bardziej szczegółowo

I. 1) NAZWA I ADRES: Muzeum Warszawy, Rynek Starego Miasta 28-42, 00-272 Warszawa, woj. mazowieckie, tel. +48 22 596 67 11, faks +48 22 596 67 20.

I. 1) NAZWA I ADRES: Muzeum Warszawy, Rynek Starego Miasta 28-42, 00-272 Warszawa, woj. mazowieckie, tel. +48 22 596 67 11, faks +48 22 596 67 20. Warszawa: dostawa toreb i kubków papierowych z logo Muzeum Warszawy Numer ogłoszenia: 66360-2016; data zamieszczenia: 23.03.2016 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe.

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.mcs-przychodnia.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.mcs-przychodnia.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.mcs-przychodnia.pl Warszawa: Dostawa materiałów i wypełnień stomatologicznych dla Mazowieckiego

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA. z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu

UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA. z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu Na podstawie art. 18 ust 2 pkt 9 lit. h ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Wpływ jakości świadczonych usług na doświadczenia abonenta w cyfrowym domu. Janusz Kilon

Wpływ jakości świadczonych usług na doświadczenia abonenta w cyfrowym domu. Janusz Kilon Wpływ jakości świadczonych usług na doświadczenia abonenta w cyfrowym domu Janusz Kilon Agenda Istotność zapewnienia wysokiej jakości świadczonych usług Czym jest wysoka jakość świadczonych usług Narzędzia

Bardziej szczegółowo

DOTACJE NA INNOWACJE. Zapytanie ofertowe

DOTACJE NA INNOWACJE. Zapytanie ofertowe Wrocław, dnia 03.01.2013 r. Nitrotek Sp. z o.o. ul. Krynicka 40/7 50-555 Wrocław Zapytanie ofertowe W związku z realizacją projektu Wdrożenie nowoczesnego systemu B2B automatyzującego współpracę Nitrotek

Bardziej szczegółowo

ZWROT PODATKU VAT NALICZONEGO W INNYM PAŃSTWIE UNII EUROPEJSKIEJ

ZWROT PODATKU VAT NALICZONEGO W INNYM PAŃSTWIE UNII EUROPEJSKIEJ ZWROT PODATKU VAT NALICZONEGO W INNYM PAŃSTWIE UNII EUROPEJSKIEJ Informacje o usłudze Numer usługi 2016/01/12/8058/982 Cena netto 599,00 zł Cena brutto 599,00 zł Cena netto za godzinę 0,00 zł Cena brutto

Bardziej szczegółowo

Raport z badania organizacji członkowskich Federacji MAZOWIA 2009

Raport z badania organizacji członkowskich Federacji MAZOWIA 2009 Badanie przeprowadzono w 2 etapach w I kwartale 2009 roku: rozesłano ankietę do organizacji członkowskich (4 zwroty) i przeprowadzono wywiady z organizacjami członkowskimi ( 14 wywiadów w siedzibach organizacji).

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr.. /.../.. Rady Miasta Nowego Sącza z dnia.. listopada 2011 roku

Uchwała Nr.. /.../.. Rady Miasta Nowego Sącza z dnia.. listopada 2011 roku Projekt Uchwała Nr / / Rady Miasta Nowego Sącza z dnia listopada 2011 roku w sprawie określenia wysokości stawek podatku od środków transportowych Na podstawie art 18 ust 2 pkt 8 i art 40 ust 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 269/VI/2013 Rady Miasta Józefowa z dnia 22 marca 2013 roku

Uchwała Nr 269/VI/2013 Rady Miasta Józefowa z dnia 22 marca 2013 roku Uchwała Nr 269/VI/2013 Rady Miasta Józefowa z dnia 22 marca 2013 roku w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Miasta Józefowa w

Bardziej szczegółowo

R a 32 System telefonii bezprzewodowej DECT R Repeater dla systemu KIRK 500 - adiowe Rys.1 Nazwa KKNr Nazwa KKNr R Aparat KIRK Z-3040 System telefonii bezprzewodowej DECT System telefonii bezprzewodowej

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PROMOCJI MIX LAN 2PAK. 1 Postanowienia ogólne

REGULAMIN PROMOCJI MIX LAN 2PAK. 1 Postanowienia ogólne REGULAMIN PROMOCJI MIX LAN 2PAK 1 Postanowienia ogólne 1. Organizatorem Promocji MIX LAN 2PAK, zwanej w dalszej części Regulaminu Promocją jest AP-MEDIA Andrzej Kuchta, Marcin Szmyd, Łukasz Sanocki Spółka

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe nr 4

Zapytanie ofertowe nr 4 Zapytanie ofertowe nr 4 Wrocław, dnia 22.10.2015 r. W związku z realizacją projektu Almas House in Poland dofinansowanego ze środków Mechanizmu Finansowego EOG 2009-2014, Norweskiego Mechanizmu Finansowego

Bardziej szczegółowo

od 41 do 100 portów (w àcznie) do 40 portów (w àcznie)

od 41 do 100 portów (w àcznie) do 40 portów (w àcznie) cennik us ugi centrala PABX tp, Êwiadczonej przez Telekomunikacj Polska S.A. Op aty za us ugi realizowane w ramach umowy o Êwiadczenie us ugi PABX tp Tabela 1 Us ugi do 40 portów od 41 do 100 portów od

Bardziej szczegółowo

ABONENCKA CENTRALA TELEFONICZNA SIGMA. Instalacja sterownika USB

ABONENCKA CENTRALA TELEFONICZNA SIGMA. Instalacja sterownika USB ABONENCKA CENTRALA TELEFONICZNA SIGMA Instalacja sterownika USB 1 SIGMA PLATAN Sp. z o.o. 81-855 SOPOT, ul. Platanowa 2 tel. (0-58) 555-88-00, fax (0-58) 555-88-01 www.platan.pl e-mail: platan@platan.pl

Bardziej szczegółowo

Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej

Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej biblioteczka zamówień publicznych Agata Hryc-Ląd Małgorzata Skóra Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej Nowe progi w zamówieniach publicznych 2014 Agata Hryc-Ląd Małgorzata

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXXVI/387/09 Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim z dnia 24 listopada 2009r.

Uchwała Nr XXXVI/387/09 Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim z dnia 24 listopada 2009r. Uchwała Nr XXXVI/387/09 Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim z dnia 24 listopada 2009r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół i placówek niepublicznych oraz trybu i

Bardziej szczegółowo

Tomice, dnia 15 lutego 2012 r.

Tomice, dnia 15 lutego 2012 r. WSPÓLNA METODA OCENY CAF 2006 W URZĘDZIE GMINY TOMICE PLAN DOSKONALENIA Sporządził: Ryszard Góralczyk Koordynator CAF Cel dokumentu: Przekazanie pracownikom i klientom Urzędu informacji o przyjętym planie

Bardziej szczegółowo

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek?

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? 1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego będzie można składać w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Puławach. Wnioski będą przyjmowane od dnia

Bardziej szczegółowo

Regulamin organizacji przetwarzania i ochrony danych osobowych w Powiatowym Centrum Kształcenia Zawodowego im. Komisji Edukacji Narodowej w Jaworze

Regulamin organizacji przetwarzania i ochrony danych osobowych w Powiatowym Centrum Kształcenia Zawodowego im. Komisji Edukacji Narodowej w Jaworze Załącznik nr 1 do zarządzenia nr 9/11/12 dyrektora PCKZ w Jaworze z dnia 30 marca 2012 r. Regulamin organizacji przetwarzania i ochrony danych osobowych w Powiatowym Centrum Kształcenia Zawodowego im.

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZAPROSZENIU DO SKŁADANIA OFERT NA PRZEDMIOT Aplikacja do projektowania konstrukcji budowlanych związanych z odnawialnymi źródłami energii

OGŁOSZENIE O ZAPROSZENIU DO SKŁADANIA OFERT NA PRZEDMIOT Aplikacja do projektowania konstrukcji budowlanych związanych z odnawialnymi źródłami energii OGŁOSZENIE O ZAPROSZENIU DO SKŁADANIA OFERT NA PRZEDMIOT Aplikacja do projektowania konstrukcji budowlanych związanych z odnawialnymi źródłami energii Ogłoszenie o zamówieniu nr 07/2015 Zamawiający: Tytuł

Bardziej szczegółowo

W dobie postępującej digitalizacji zasobów oraz zwiększającej się liczby dostawców i wydawców

W dobie postępującej digitalizacji zasobów oraz zwiększającej się liczby dostawców i wydawców W dobie postępującej digitalizacji zasobów oraz zwiększającej się liczby dostawców i wydawców oferujących dostępy do tytułów elektronicznych, zarówno bibliotekarze jak i użytkownicy coraz większą ilość

Bardziej szczegółowo

Program zdrowotny. Programy profilaktyczne w jednostkach samorz du terytorialnego. Programy zdrowotne a jednostki samorz du terytorialnego

Program zdrowotny. Programy profilaktyczne w jednostkach samorz du terytorialnego. Programy zdrowotne a jednostki samorz du terytorialnego Mirosław Moskalewicz 1 z 7 Programy profilaktyczne w jednostkach samorz du terytorialnego Specjalista Zdrowia Publicznego i Medycyny Spo ecznej Specjalista Po o nictwa i Ginekologii Lek. Med. Miros aw

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA I OGRANICZENIA NARKOMANII ORAZ PRZESTĘPCZOŚCI I DEMORALIZACJI NIELETNICH. SZKOŁA WOLNA OD NARKOTYKÓW I PRZEMOCY

PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA I OGRANICZENIA NARKOMANII ORAZ PRZESTĘPCZOŚCI I DEMORALIZACJI NIELETNICH. SZKOŁA WOLNA OD NARKOTYKÓW I PRZEMOCY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA I OGRANICZENIA NARKOMANII ORAZ PRZESTĘPCZOŚCI I DEMORALIZACJI NIELETNICH. SZKOŁA WOLNA OD NARKOTYKÓW I PRZEMOCY Z analizy zjawiska przestępczości, demoralizacji nieletnich oraz

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia:

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.ncbr.gov.p Warszawa: Przeprowadzenie badania dotyczącego procesów zarządzania projektami B+R+I

Bardziej szczegółowo

Prospołeczne zamówienia publiczne

Prospołeczne zamówienia publiczne Prospołeczne zamówienia publiczne Przemysław Szelerski Zastępca Dyrektora Biura Administracyjnego Plan prezentacji Zamówienia publiczne narzędzie Zamówienia prospołeczne w teorii Zamówienia prospołeczne

Bardziej szczegółowo

folder przygotowany do druku

folder przygotowany do druku folder przygotowany do druku Zamówienia Wewnêtrzne Wstêp Dzia³ania logistyczne przedsiêbiorstwa odgrywaj¹ szczególn¹ rolê w procesie funkcjonowania organizacji. Zabezpieczenie ci¹g³oœci dostaw materia³ów

Bardziej szczegółowo

X. M A N A G E R. q Przeznaczenie modu³u q Wykaz funkcji q Codzienna eksploatacja

X. M A N A G E R. q Przeznaczenie modu³u q Wykaz funkcji q Codzienna eksploatacja X. M A N A G E R q Przeznaczenie modu³u q Wykaz funkcji q Codzienna eksploatacja Schemat funkcjonalny modu³u MANAGER SPIS TREŒCI X.1. PRZEZNACZENIE MODU U...X-3 X.2. WYKAZ FUNKCJI...X-4 X.3. CODZIENNA

Bardziej szczegółowo

Steelmate - System wspomagaj¹cy parkowanie z oœmioma czujnikami

Steelmate - System wspomagaj¹cy parkowanie z oœmioma czujnikami Steelmate - System wspomagaj¹cy parkowanie z oœmioma czujnikami Cechy: Kolorowy i intuicyjny wyœwietlacz LCD Czujnik wysokiej jakoœci Inteligentne rozpoznawanie przeszkód Przedni i tylni system wykrywania

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE Legnica, dnia 22.05.2015r. ZAPYTANIE OFERTOWE na przeprowadzenie audytu zewnętrznego projektu wraz z opracowaniem raportu końcowego audytu w ramach projektu, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Poznań, 03 lutego 2015 r. DO-III.272.1.2015

Poznań, 03 lutego 2015 r. DO-III.272.1.2015 Poznań, 03 lutego 2015 r. DO-III.272.1.2015 Zapytanie ofertowe pn.: Opracowanie wzorów dokumentów elektronicznych (e-usług), przeznaczonych do umieszczenia na platformie epuap w ramach projektu e-um: elektronizacja

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. z dnia 21.04.2016. na stanowisko: specjalista systemów VR

ZAPYTANIE OFERTOWE. z dnia 21.04.2016. na stanowisko: specjalista systemów VR ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 21.04.2016 na stanowisko: specjalista systemów VR 1. Nazwa Zamawiającego Signum Project sp. z o.o. Ul. Myśliwska 61/110, 30-718 Kraków 2. Postanowienia ogólne Niniejsze postępowanie

Bardziej szczegółowo

www.exatel.pl Warszawa, 19.05.2011 r.

www.exatel.pl Warszawa, 19.05.2011 r. www.exatel.pl Warszawa, 19.05.2011 r. ROZWÓJ SIECI NOWEJ GENERACJI (NGN) Piotr Błędziński Wiceprezes Zarządu ds. Marketingu i Sprzedaży EXATEL SA 2 DEFINICJA SIECI NGN (ANG. NEXT GENERATION NETWORK) Sieć

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA I. Przedmiotem zamówienia jest świadczenie usług telekomunikacyjnych w zakresie telefonii komórkowej oraz mobilnego Internetu przez okres 12 miesięcy. II. Przedmiot zamówienia obejmuje: 1. Wykonawca przejmie

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe nr 3

Zapytanie ofertowe nr 3 I. ZAMAWIAJĄCY STUDIUM JĘZYKÓW OBCYCH M. WAWRZONEK I SPÓŁKA s.c. ul. Kopernika 2 90-509 Łódź NIP: 727-104-57-16, REGON: 470944478 Zapytanie ofertowe nr 3 II. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Przedmiotem zamówienia

Bardziej szczegółowo

Budowanie współpracy z organizacjami pozarządowymi. Agnieszka Wróblewska

Budowanie współpracy z organizacjami pozarządowymi. Agnieszka Wróblewska Budowanie współpracy z organizacjami pozarządowymi Agnieszka Wróblewska RAZEM JESTEŚMY NAJSILNIEJSI WDROŻENIE MODELU WSPÓŁPRACY W 6 GMINACH POWIATU ŁUKOWSKIEGO Projekt zakłada wdrażanie na poziomie gminy

Bardziej szczegółowo

Oferta. Przedmiot: System odczytu, transmisji i archiwizacji danych z ciepłomierzy i wodomierzy.

Oferta. Przedmiot: System odczytu, transmisji i archiwizacji danych z ciepłomierzy i wodomierzy. Oferent: FlowService Adresat: Oferta Przedmiot: System odczytu, transmisji i archiwizacji danych z ciepłomierzy i wodomierzy. Warszawa, lipiec 2006 Wstęp Przedmiotem niniejszej oferty jest wdrożenie systemu

Bardziej szczegółowo

OBOWIĄZKI JST POSIADAJĄCYCH INFRASTRUKTURĘ TELEKOMUNIKACYJNĄ WZGLĘDEM URZĘDU KOMUNIKACJI ELEKTRONICZNEJ. Białystok, 8 lutego 2016 r.

OBOWIĄZKI JST POSIADAJĄCYCH INFRASTRUKTURĘ TELEKOMUNIKACYJNĄ WZGLĘDEM URZĘDU KOMUNIKACJI ELEKTRONICZNEJ. Białystok, 8 lutego 2016 r. OBOWIĄZKI JST POSIADAJĄCYCH INFRASTRUKTURĘ TELEKOMUNIKACYJNĄ WZGLĘDEM URZĘDU KOMUNIKACJI ELEKTRONICZNEJ Białystok, 8 lutego 2016 r. Art. 3. ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci

Bardziej szczegółowo

DECYZJA w sprawie czasowego zaprzestania działalności

DECYZJA w sprawie czasowego zaprzestania działalności WOJEWODA ŁÓDZKI ZK-III.9611.14.2014 Łódź, dnia 01 lipca 2014 r. DECYZJA w sprawie czasowego zaprzestania działalności Na podstawie art. 34 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.

Bardziej szczegółowo

Regulamin promocji Nowy Business Everywhere z modemem

Regulamin promocji Nowy Business Everywhere z modemem Regulamin promocji z modemem obowiązuje od dnia 01 stycznia 2014 roku do odwołania 1 DEFINICJE 1. Na potrzeby niniejszego Regulaminu zostają przyjęte następujące definicje pisane wielką literą: a) Abonent

Bardziej szczegółowo

Zamówienia publiczne w PKP PLK S.A. w obszarze inwestycji kolejowych. Warszawa, 10 maja 2016 r.

Zamówienia publiczne w PKP PLK S.A. w obszarze inwestycji kolejowych. Warszawa, 10 maja 2016 r. Zamówienia publiczne w PKP PLK S.A. w obszarze inwestycji kolejowych Warszawa, 10 maja 2016 r. Główne cele i misja PLK Spółka PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. jest administratorem infrastruktury kolejowej.

Bardziej szczegółowo

warsztató OMNM ar n medk oafał ptaszewskii mgr goanna tieczorekjmowiertowskai mgr Agnieszka jarkiewicz

warsztató OMNM ar n medk oafał ptaszewskii mgr goanna tieczorekjmowiertowskai mgr Agnieszka jarkiewicz warsztató OMNM ar n medk oafał ptaszewskii mgr goanna tieczorekjmowiertowskai mgr Agnieszka jarkiewicz } Pacjent w badaniu klinicznym a NFZ } Kalkulacja kosztów } Współpraca z zespołem badawczym jak tworzyć

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE NR 1/2014/POIG82 Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

ZAPYTANIE OFERTOWE NR 1/2014/POIG82 Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Polanowo, dnia 10 września 2014 roku MACED sp. z o.o. ul. Bobolicka 18 76-010 Polanowo Kraj: Polska Tel. 94-31-88-410 Nr KRS: 0000140490 NIP: 4990403778 REGON: 331367780 ZAPYTANIE OFERTOWE NR 1/2014/POIG82

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA DOSTĘPU. Działanie 2.1,,E-usługi dla Mazowsza (typ projektu: e-administracja, e-zdrowie)

KRYTERIA DOSTĘPU. Działanie 2.1,,E-usługi dla Mazowsza (typ projektu: e-administracja, e-zdrowie) Załącznik nr 1 do Uchwały nr / II / 2015 Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego na lata 201-2020 KRYTERIA DOSTĘPU Działanie 2.1,,E-usługi dla Mazowsza (typ projektu:

Bardziej szczegółowo

Program Internet Start Up. WejdŸ do gry. Autor Programu. Partner Programu

Program Internet Start Up. WejdŸ do gry. Autor Programu. Partner Programu Program Internet Start Up WejdŸ do gry Autor Programu Partner Programu Program doradztwa prawnego Kancelarii Wierzbowski Eversheds dla projektów zwi¹zanych z internetem i nowymi technologiami www.internetstartup.pl

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie testu konsumenckiego Oferta uniwersalna PolsatNet Zasi g sieci LTE Dzia ania komunikacyjne

Podsumowanie testu konsumenckiego Oferta uniwersalna PolsatNet Zasi g sieci LTE Dzia ania komunikacyjne Podsumowanie testu konsumenckiego Oferta uniwersalna PolsatNet Zasi g sieci LTE Dzia ania komunikacyjne Test konsumencki LTE podsumowanie 25,0% 20,0% 15,0% 10,0% 5,0% 0,0% 16 marca 31 sierpnia Darmowy

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy w Trzebnicy. w powiecie trzebnickim w 2008 roku Absolwenci w powiecie trzebnickim

Powiatowy Urząd Pracy w Trzebnicy. w powiecie trzebnickim w 2008 roku Absolwenci w powiecie trzebnickim Powiatowy Urząd Pracy w Trzebnicy Załącznik do Monitoringu zawodów deficytowych i nadwyżkowych w powiecie trzebnickim w 2008 roku Absolwenci w powiecie trzebnickim Trzebnica, wrzesień 2009 Opracowanie:

Bardziej szczegółowo