INTELIGENCJA I RÓśNICE INDYWIDUALNE W BADANIACH PSYCHOFIZJOLOGICZNYCH METODY POMIARU AKTYWOŚCI MÓZGU ELEKTROFIZJOLOGIA METODY NEUROOBRAZOWANIA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "INTELIGENCJA I RÓśNICE INDYWIDUALNE W BADANIACH PSYCHOFIZJOLOGICZNYCH METODY POMIARU AKTYWOŚCI MÓZGU ELEKTROFIZJOLOGIA METODY NEUROOBRAZOWANIA"

Transkrypt

1 INTELIGENCJA I RÓśNICE INDYWIDUALNE W BADANIACH PSYCHOFIZJOLOGICZNYCH METODY POMIARU AKTYWOŚCI MÓZGU ELEKTROFIZJOLOGIA METODY NEUROOBRAZOWANIA Zapis aktywności mózgu zarejestrowany w laboratorium Hansa Bergera WROCŁAW - przełom lat 20 i 30-tych XX wieku. 1

2 CZĘSTOTLIWOŚCI RYTMÓW KOROWYCH rytm beta (13-30 Hz) charakterystyczny dla stanu czuwania (aktywny mózg przetwarzanie informacji) rytm alfa (8-13 Hz) kojarzony ze spadkiem aktywności lub jej brakiem (?) rejestrowany np. przy zamkniętych oczach (okolice potyliczne i czołowe rytmy theta (4-8 Hz) rytm systemu limbicznego (hipokamp) rytm delta (0-4 Hz) głęboki sen, coma wrzeciona senne, zespoły K korelaty procesów zachodzących w czasie snu rytm gamma (30- Hz) -?? 2

3 Model układu otwartego pola - charakterystyczny równoległy układ włókien, typowy dla obszarów korowych pomiar moŝliwy tylko gdy duŝe grupy komórek odbierają impulsy w sposób zsynchronizowany Model układu zamkniętego pola - układ typowy dla struktur podkorowych z reguły brak sygnału lub sygnał bardzo słabo wyraŝony w zapisie EEG 3

4 Schematyczny model powstawania pól o róŝnym potencjale elektrycznym na powierzchni czaszki 4

5 system rejestracji EEG

6 OD EEG DO ERP wielokrotna rejestracja aktywności elektrycznej mózgu w powtarzalnych warunkach w zapisie EEG rejestrujemy równieŝ charakterystyczne zmiany związane z przetwarzaniem informacji (często niewidoczne gołym okiem) arytmetyczne uśrednienie uzyskanych zapisów zmiany niezwiązane z przetwarzaniem informacji ulegają wyzerowaniu istotne jest to co pozostaje, czyli ERP Podział potencjałów ERP na egzogenne i endogenne 6

7 Näätänen, Simpson & Lake (1982) Stimulus deviance and evoked potentials. Biological Psychology, 14, Podział funkcjonalny P1 - korowy potencjał sensoryczny N1 - proces detekcji zdarzenia P2 - proces analizy sensorycznej Generator fizjologiczny rejon pierwszorzędowej kory słuchowej rejon pierwszorzędowej kory słuchowej rejon drugorzędowej kory słuchowej N2a (MMN) klasyfikacja sensoryczna rejon drugorzędowej kory słuchowej (?) N2 - automatyczna analiza bodźca kora ciemieniowa (?) P3a - uwaga egzogenna (proces orientacyjny) P3b - uwaga endogenna (obróbka znaczenia bodźca) P600 - detekcja błędów gramatycznych/ reprocessing N400 - rozpoznawanie anomalii semantycznych CNV - oczekiwanie na bodziec gotowość reakcyjna ERN - endogenna reakcja na popełniony błąd kora przedczołowa styk płatów ciemieniowego i skroniowego TPJ tylne rejony mózgu styk płatów ciemieniowego i skroniowego TPJ grzbietowo boczna kora przedczołowa DLPFC przednia część zakrętu obręczy 7

8 8

9 WARUNEK IGNORUJ WARUNEKLICZ P3b Electroda Fz Electroda Cz Electroda Pz Komponent P300 uzyskany poprzez odejmowanie zapisu dla jednego warunku (badany był pasywny) od zapisu dla drugiego warunku (badany wykonywał zadanie mentalne) 9

10 BODZIEC standard BODZIEC target P3b BODZIECnontarget Electroda Fz Electroda Cz Electroda Pz * * * * MMN * * * * MMN uzyskany przez odjęcie ERP bodźca standard (1 khz) od ERP bodźca deviant (1,1 khz) 10

11 Event-related potentials ERP INVERSE PROBLEM (1) modele zwierzęce techniki inwazyjne (lezje, lezje farmakologiczne, recording podczaszkowy) (2) Populacje pacjentów z lezjami (neurochirurgia, recording podczaszkowy) (3) EEG + MEG (4) Mapowanie topograficzne CSD, LORETA (5) Modelowanie dipoli, ICA 11

12 Modele zwierzęce recording podczaszkowy Modele zwierzęce rejestracja aktywności poszczególnych neuronów Metoda rejestracji aktywności elektrycznej z głębokich struktur mózgu Rejestracja dotyczy wybranych grup neuronów i umoŝliwia obserwację rzeczywistej aktywności danego rejonu mózgu z bardzo duŝą dokładnością Wadą metody jest ograniczone zastosowanie oraz ograniczenia lokalizacyjne (wnioskowanie moŝliwe tylko w stosunku do małego wycinka układu nerwowego) 12

13 Recording podczaszkowy u pacjentów Recording podczaszkowy u pacjentów 13

14 Recording podczaszkowy u pacjentów Recording podczaszkowy u pacjentów 14

15 Efekty lezji określonych struktur układu nerwowego Magnetoencefalografia (MEG) 15

16 Magnetoencefalografia (MEG) Magneto evoked field (MEF) event-related field (ERF) magnetyczny analog EEG i ERP Zaletą tej metody jest moŝliwość dokładniejszej rejestracji pól generowanych w głębokich strukturach mózgu oraz relatywnie dokładne rozróŝnienie składowych rejestrowanych zmian Current source density analysis (CSD) miara stosowana do analizy wielkości zmian w przepływie prądu w określonych rejonach kory F3 Fz F4 T3 C3 Cz C4 T4 P3 Pz P4 16

17 LORETA oparta na CSD pozwala na określenie (z dokładnością do 1 mm) prawdopodobnego źródła aktywności P7 P8 P1 N170 PO7 PO8 NEUTRAL FACES EMOTIONAL FACES Event-related potentials ERP Zalety: Relatywnie niskie koszty badań Bardzo wysoka rozdzielczość czasowa (obecnie standardem jest 1 ms) Wysoka czułość metody mała zmiana w warunkach eksperymentalnych duŝa zmiana w ERP MoŜliwe zastosowanie w populacjach trudnych (chorzy, dzieci, niemowlęta) MoŜliwość wielokrotnego pomiaru Dostępność metod analizy Wady: Relatywnie słaba rozdzielczość przestrzenna Brak moŝliwości dokładnej rejestracji struktur podkorowych Metoda czuła na artefakty pojawiające się w postaci pól elektrycznych np. artefakty motoryczne 17

18 POZYTRONOWA TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA Positron Emission Tomography - PET Metoda ta opiera się na załoŝeniu, iŝ zwiększona aktywność neuronalna pociąga za sobą wzrost przepływu krwi w obrębie struktur w nią zaangaŝowanych lub/oraz zwiększoną absorbcję glukozy koniecznej przy podwyŝszonym metabolizmie Pomiar dokonywany jest w odniesieniu do wielkości zmian przepływu krwi przez określone struktury mózgu (regional cerebral blood flow - rcbf) lub wielkości zmian w poziomie metabolizmu glukozy. W obu przypadkach rejestracja dotyczy ilości znakowanych substancji sztucznie wprowadzanych do organizmu - znakowanej radioaktywnie wody lub analogu glukozy. POZYTRONOWA TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA Positron Emission Tomography - PET Koniecznym (i wielce kosztownym) etapem przygotowań do badań jest wytworzenie substancji radioaktywnej o krótkim połowicznym czasie rozpadu radioaktywnego i wprowadzenie tej substancji do krwiobiegu osoby badanej. Do najczęściej stosowanych substancji naleŝą radioizotopy: Tlenu 15O (czas rozpadu około 2 minut) radioaktywna woda Azotu 13N (czas rozpadu około 10 minut) Węgla 11C (czas rozpadu około 20 minut) Fluoru 18F (czas rozpadu około 110 minut) analog glukozy F-fluorodeoksyglukoza Zastosowanie wybranej substancji zaleŝne jest od moŝliwości sprzętowych i procedury eksperymentalnej. 18

19 Procesem fizycznym jest anihilacja pozytonów oraz elektronów, w wyniku której powstaje para fotonów o energii 511 kev (promieniowanie gamma), rozchodzących się w dwie róŝne strony w tej samej płaszczyźnie. Fotony te są wychwytywane przez specjalnie zbudowane detektory, przetwarzające informację o rejestracji fotonu na impulsy elektryczne. 19

20 20

21 POZYTRONOWA TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA - PET substancja radioaktywna kumuluje się w mózgu proporcjonalnie do zwiększonego przepływu krwi (nieznany jest do końca mechanizm podstawowy patrz takŝe fmri). poprzez zastosowanie duŝej ilości detektorów umieszczonych wokół głowy osoby badanej uzyskujemy moŝliwość określenia miejsca gdzie zaszła anihilacja radioaktywny tlen ma krótki czas rozpadu połowicznego (2 minuty) co pociąga za sobą ograniczenia w czasie trwania badania (około 10 minut), w przypadku radioaktywnego analogu glukozy czas ten wydłuŝa się do około 110 minut (istnieje wówczas ograniczenie minimalne czasu trwania badania ok minut) maksymalna rozdzielczość przestrzenna 3 mm (średnio 5-10 mm) maksymalna rozdzielczość czasowa - 30 sec (średnio 1 min) Sygnał uzyskiwany poprzez podanie przed samym badaniem radioaktywnego izotopu np. 15O 21

22 BODŹCE SŁUCHOWE BODŹCE WZROKOWE FUNKCJONALNY REZONANS MAGNETYCZNY functional Magnetic Resonanse Imaging - fmri Wykorzystuje się w nim zjawisko magnetyzowania się jąder wodoru [posiadają niezerowy spin] w sytuacji gdy tkanka znajduje się w bardzo silnym polu magnetycznym [1,5 do 3 T cewka gradientowa]. Zjawisko precesji czyli specyficznego ruchu obrotowego z częstotliwością Larmora [w zakresie fal radiowych - cewka RF] wysłanie krótkiego impulsu elektromagnetycznego powoduje przejściowe zmiany w namagnetyzowaniu - efekt rezonansu magnetycznego [analogia do rezonansu akustycznego] - tkanka absorbuje energię impulsu, a następnie, po jego ustaniu, oddaje ją w postaci fal radiowych czyli sygnału MRI w zaleŝności od gęstości jąder wodoru [rodzaju tkanki] rejestruje się róŝne czasy relaksacji co jest podstawą obrazu tomograficznego. 22

23 23

24 Rozdzielczość czasowa klasycznego MRI - maksimum kilka sekund (średnio 1 min) rozdzielczość przestrzenna - maksimum 1 mm (średnio 3 mm) W badaniach funkcjonalnych najczęściej wykorzystuje się sygnał BOLD - blood oxygentaion level dependent signal - czyli zjawisko róŝnic w namagnetyzowaniu natlenowanych i nienatlenowanych cząstek hemoglobiny - podstawa metody funkcjonalnej oraz szybkie metody skanowania [EPI - echo plannar imaging] Pozwala to zwiększyć rozdzielczość czasową do 200 ms Problemem pozostaje podłoŝe zjawiska BOLD 24

25 PodłoŜe zjawiska BOLD AKTYWNOŚĆ NEURONALNA SPRZĘśENIE NERWOWO-NACZYNIOWE REAKCJA HEMODYNAMICZNA ZMIANY W NATLENOWANIU KRWI I JEJ PRZEPŁYWIE DETEKCJA SYGNAŁU BOLD W SKANERZE MRI 25

26 RADIOAKTYWNOŚĆ ROZDZIELCZOŚĆ CZASOWA ROZDZIELCZOŚĆ PRZESTRZENNA OBRAZOWANIE MÓZGU ŹRÓDŁO SYGNAŁU BOLD fmri Brak 4-8 sec (200 msec) 3 mm (1 mm) problemy z korą czołową częściowo poznane PET sec 8-15 mm (3 mm) + dobrze poznane PLANY EXPERYMENTALNE STATE-RELATED EVENT-RELATED REPEATED STUDIES SINGLE-SUBJECT (w teorii) + (ogólnie stosowane) + brak moŝliwości moŝliwe (limitowane dawką) moŝliwe, rzadko stosowane ARTEFAKTY MOTORYCZNE ECG RESPIRACJA duŝy problem usuwalne usuwalne częściowo kontrolowane nieistotne nieistotne INNE POMIARY W TRAKCIE SESJI EEG/ERP EOG EMG ECG SCR/SCL pomiędzy skanami pomiędzy skanami pomiędzy skanami POZYTRONOWA TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA FUNKCJONALNY REZONANS MAGNETYCZNY Procedury eksperymentalne: Schemat blokowy (schemat zadań blokowych, metoda subtrakcyjna) oparty jest na załoŝeniu Dondersa, zgodnie z którym badanie procesów umysłowych moŝna oprzeć na arytmetyce. Dwa proste zadania zareaguj na błysk oraz zareaguj na odpowiedni kolor błysku róŝnią się procesem lub procesami, które decydują o wydłuŝeniu czasu reakcji w drugim przypadku. fmri zadanie kontrolne to proste zadanie trwające zwykle 30 sekund; drugie zadanie to zadanie eksperymentalne, bardziej złoŝone, zawierające lub wywołujące proces psychiczny, którego nerwowy korelat badamy. ZałoŜenie o czystej insercji dodanie jeszcze jednego procesu poznawczego, jak to ma miejsce w zadaniu eksperymentalnym, nie zmienia natury procesów, do których zostało ono dodane. 26

27 Schemat blokowy eksperymentu z uŝyciem techniki fmri 27

28 Event-related fmri 28

Wg W. Duch Jak działa mózg. UMK Toruń notatki z wprowadzenia do kognitywistyki. Dostępne na str. www.fizyka.umk.pl/~duch/wyklady/

Wg W. Duch Jak działa mózg. UMK Toruń notatki z wprowadzenia do kognitywistyki. Dostępne na str. www.fizyka.umk.pl/~duch/wyklady/ Analiza urazów powypadkowych. JuŜ Egipski papirus sprzed 3500 lat wymienia 28 uszkodzeń, dokonywano wtedy trepanacji czaszki by wyciąć guzy. Arystoteles uznał serce za siedlisko uczuć i rozumu. W -3 w.

Bardziej szczegółowo

Sen i czuwanie rozdział 9. Zaburzenia mechanizmów kontroli ruchowej rozdział 8

Sen i czuwanie rozdział 9. Zaburzenia mechanizmów kontroli ruchowej rozdział 8 Sen i czuwanie rozdział 9 Zaburzenia mechanizmów kontroli ruchowej rozdział 8 SEN I CZUWANIE SEN I RYTMY OKOŁODOBOWE FAZY SNU CHARAKTERYSTYKA INDUKOWANIE SNU MECHANIZM I STRUKTURY MÓZGOWE RYTMY OKOŁODOBOWE

Bardziej szczegółowo

INTELIGENCJA RÓśNICE INDYWIDUALNE W BADANIACH PSYCHOFIZJOLOGICZNYCH

INTELIGENCJA RÓśNICE INDYWIDUALNE W BADANIACH PSYCHOFIZJOLOGICZNYCH INTELIGENCJA RÓśNICE INDYWIDUALNE W BADANIACH PSYCHOFIZJOLOGICZNYCH CZY SZYBKOŚĆ DZIAŁANIA MÓZGU JEST PODŁOśEM INTELIGENCJI? SZYBKOŚĆ TRANSMISJI NEURONALNEJ JAKO PODSTAWA DZIAŁANIA INTELIGENTNEGO MÓZGU

Bardziej szczegółowo

Neurokognitywistyka. Mózg jako obiekt zainteresowania w

Neurokognitywistyka. Mózg jako obiekt zainteresowania w Neurokognitywistyka. Mózg jako obiekt zainteresowania w psychologii poznawczej Małgorzata Gut Katedra Psychologii Poznawczej WyŜsza Szkoła Finansów i Zarządzania w Warszawie http://cogn.vizja.pl Wykład

Bardziej szczegółowo

Wykład X. Krótka historia neurobiologii poznawczej (cognitive neuroscience)

Wykład X. Krótka historia neurobiologii poznawczej (cognitive neuroscience) Wykład X Krótka historia neurobiologii poznawczej (cognitive neuroscience) Historia badań nad mózgiem Joseph Gall, Johann Spurzheim (1810): frenologia 35 specyficznych funkcji mózgu anatomiczna personologia

Bardziej szczegółowo

Neuronalne korelaty przeżyć estetycznych (Rekonstrukcja eksperymentu)

Neuronalne korelaty przeżyć estetycznych (Rekonstrukcja eksperymentu) Neuronalne korelaty przeżyć estetycznych (Rekonstrukcja eksperymentu) NEUROESTETYKA PIOTR PRZYBYSZ Wykład monograficzny. UAM Poznań 2010 Rozumienie piękna na gruncie psychologii sztuki i w neuroestetyce

Bardziej szczegółowo

Wstęp do kognitywistyki. Wykład 6: Psychologia poznawcza

Wstęp do kognitywistyki. Wykład 6: Psychologia poznawcza Wstęp do kognitywistyki Wykład 6: Psychologia poznawcza Sześciokąt nauk kognitywnych I. Psychologia poznawcza Poznanie to zdolność człowieka do odbierania informacji z otoczenia i przetwarzania ich w celu

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie zjawiska rezonansu magnetycznego w medycynie. Mariusz Grocki

Wykorzystanie zjawiska rezonansu magnetycznego w medycynie. Mariusz Grocki Wykorzystanie zjawiska rezonansu magnetycznego w medycynie. Mariusz Grocki [1] WYŚCIG DO TYTUŁU ODKRYWCY. JĄDRO ATOMU W ZEWNĘTRZNYM POLU MAGNETYCZNYM. Porównanie do pola grawitacyjnego. CZYM JEST ZJAWISKO

Bardziej szczegółowo

Wykład 3. metody badania mózgu I. dr Marek Binder Zakład Psychofizjologii

Wykład 3. metody badania mózgu I. dr Marek Binder Zakład Psychofizjologii Wykład 3 metody badania mózgu I dr Marek Binder Zakład Psychofizjologii ośrodkowy układ nerwowy (OUN) mózgowie rdzeń kręgowy obwodowy układ nerwowy somatyczny układ nerwowy: przewodzi informacje z i do

Bardziej szczegółowo

Elektrofizjologiczne podstawy lokalizacji ogniska padaczkowego. Piotr Walerjan

Elektrofizjologiczne podstawy lokalizacji ogniska padaczkowego. Piotr Walerjan Elektrofizjologiczne podstawy lokalizacji ogniska padaczkowego Piotr Walerjan Elektrofizjologia w padaczce Dlaczego stosujemy metody elektrofizjologiczne w diagnostyce padaczki? Ognisko padaczkowe Lokalizacja

Bardziej szczegółowo

Wzorce aktywności mózgu przy świadomym i nieświadomym przetwarzaniu informacji

Wzorce aktywności mózgu przy świadomym i nieświadomym przetwarzaniu informacji Wzorce aktywności mózgu przy świadomym i nieświadomym przetwarzaniu informacji Aneta Brzezicka Interdyscyplinarne Centrum Stosowanych Badań Poznawczych, SWPS Zdumiewająca hipoteza brzmi: Ty, Twoje radości

Bardziej szczegółowo

Multimedialne Systemy Medyczne

Multimedialne Systemy Medyczne Multimedialne Systemy Medyczne Brain-Computer Interfaces (BCI) mgr inż. Katarzyna Kaszuba Interfejsy BCI Interfejsy BCI Interfejsy mózgkomputer. Zwykle wykorzystują sygnał elektroencefalografu (EEG) do

Bardziej szczegółowo

Neuromarketing w pigułce

Neuromarketing w pigułce Neuromarketing w pigułce Agenda 11:40 12:50 Neuromarketing w pigułce Jacek Kowalski 12:50 13:10 Wprowadzenie do prezentacji sprzętu - Aleksander Buczkowski 13:10 13:30 Przerwa prezentacja sprzętu Eye Trackingowego

Bardziej szczegółowo

NMR (MAGNETYCZNY REZONANS JĄDROWY) dr Marcin Lipowczan

NMR (MAGNETYCZNY REZONANS JĄDROWY) dr Marcin Lipowczan NMR (MAGNETYCZNY REZONANS JĄDROWY) dr Marcin Lipowczan Spis zagadnień Fizyczne podstawy zjawiska NMR Parametry widma NMR Procesy relaksacji jądrowej Metody obrazowania Fizyczne podstawy NMR Proton, neutron,

Bardziej szczegółowo

BADANIA LABORATORYJNE WYKONYWANE W PRZYPADKU NIEDOKRWIENNEGO UDARU MÓZGU

BADANIA LABORATORYJNE WYKONYWANE W PRZYPADKU NIEDOKRWIENNEGO UDARU MÓZGU 442 Część II. Neurologia kliniczna BADANIA LABORATORYJNE WYKONYWANE W PRZYPADKU NIEDOKRWIENNEGO UDARU MÓZGU Badania neuroobrazowe Badanie tomografii komputerowej głowy Zasadniczym rozróżnieniem wydaje

Bardziej szczegółowo

Systemy odbioru i przetwarzania informacji cechuje: wieloetapowość (odbiór informacji przez receptory, dekodowanie,kodowanie)

Systemy odbioru i przetwarzania informacji cechuje: wieloetapowość (odbiór informacji przez receptory, dekodowanie,kodowanie) Systemy odbioru i przetwarzania informacji cechuje: wieloetapowość (odbiór informacji przez receptory, dekodowanie,kodowanie) specjalizacja strukturalna i funkcjonalna ze względu na rodzaj bodźca oraz

Bardziej szczegółowo

Analiza danych medycznych

Analiza danych medycznych Analiza danych medycznych Wykład 2 Rejestracja sygnału EEG Plan wykładu 1. Zasady aplikacji elektrod 2. Wzmacniacz EEG 3. Cechy sygnału EEG 4. Podstawowe rytmy mózgowe 5. Przetworzenie zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

Sprzęt stosowany w pozytonowej tomografii emisyjnej

Sprzęt stosowany w pozytonowej tomografii emisyjnej Sprzęt stosowany w pozytonowej tomografii emisyjnej Skaner PET-CT stanowi połączony w jedno urządzenie zespół dwóch tomografów, tomografu rentgenowskiego oraz tomografu PET. W artykule przedstawiono opis

Bardziej szczegółowo

WSTĘP. Skaner PET-CT GE Discovery IQ uruchomiony we Wrocławiu w 2015 roku.

WSTĘP. Skaner PET-CT GE Discovery IQ uruchomiony we Wrocławiu w 2015 roku. WSTĘP Technika PET, obok MRI, jest jedną z najbardziej dynamicznie rozwijających się metod obrazowych w medycynie. Przełomowymi wydarzeniami w rozwoju PET było wprowadzenie wielorzędowych gamma kamer,

Bardziej szczegółowo

Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory

Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory Iinformacja o intensywności bodźca: 1. Kodowanie intensywności bodźca (we włóknie nerwowym czuciowym) odbywa się za pomocą zmian częstotliwość

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne instrumentalne metody badań reakcji psychofizjologicznych

Nowoczesne instrumentalne metody badań reakcji psychofizjologicznych Nowoczesne instrumentalne metody badań reakcji psychofizjologicznych dr Dariusz Wilk Zasada działania: Ślady emocjonalne i pamięciowe (zdarzenie) Badanie zmian psychofizjologicznych (test) Wykrywanie sprawcy

Bardziej szczegółowo

Miłość jest serią reakcji chemicznych. Lepiej niŝ romantyczne sonety Szekspira opisze ją język laboranta. Chemia miłości

Miłość jest serią reakcji chemicznych. Lepiej niŝ romantyczne sonety Szekspira opisze ją język laboranta. Chemia miłości Miłość jest serią reakcji chemicznych. Lepiej niŝ romantyczne sonety Szekspira opisze ją język laboranta. Chemia miłości Justyna Kupis Mózg osoby zakochanej Oczy zbierają informację o wzroście, figurze,

Bardziej szczegółowo

Elementy neurolingwistyki

Elementy neurolingwistyki Elementy neurolingwistyki Neurolingwistyka bada relacje języka i komunikacji do pewnych aspektów funkcjonowania mózgu metody: badania zdolności językowych po uszkodzeniach mózgu, eksperymenty, konstrukcja

Bardziej szczegółowo

INTELIGENCJA I RÓśNICE INDYWIDUALNE W BADANIACH PSYCHOFIZJOLOGICZNYCH. INTELIGENCJA I JEJ PODŁOśE MÓZGOWE PRZEGLĄD KONCEPCJI

INTELIGENCJA I RÓśNICE INDYWIDUALNE W BADANIACH PSYCHOFIZJOLOGICZNYCH. INTELIGENCJA I JEJ PODŁOśE MÓZGOWE PRZEGLĄD KONCEPCJI INTELIGENCJA I RÓśNICE INDYWIDUALNE W BADANIACH PSYCHOFIZJOLOGICZNYCH INTELIGENCJA I JEJ PODŁOśE MÓZGOWE PRZEGLĄD KONCEPCJI WYJAŚNIENIA RÓśNIC INDYWIDUALNYCH W ZAKRESIE INTELIGENCJI ODWOŁUJĄCE SIĘ WŁAŚCIWOŚCI

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie

Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie Streszczenie Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego jest jedną z technik spektroskopii absorpcyjnej mającej zastosowanie w chemii,

Bardziej szczegółowo

Rodzaje badań obrazowych i ich podstawy teoretyczne. Podstawy fizyczne diagnostyki obrazowej. Rentgenodiagnostyka. dr n. med.

Rodzaje badań obrazowych i ich podstawy teoretyczne. Podstawy fizyczne diagnostyki obrazowej. Rentgenodiagnostyka. dr n. med. Rodzaje badań obrazowych i ich podstawy teoretyczne dr n. med. Jolanta Meller Podstawy fizyczne diagnostyki obrazowej Rentgenodiagnostyka Ultrasonografia Rezonans magnetyczny Scyntygrafia Rentgenodiagnostyka

Bardziej szczegółowo

Elektryczna aktywność mózgu. Interfejsy mózg komputer/ biofeedback

Elektryczna aktywność mózgu. Interfejsy mózg komputer/ biofeedback Elektryczna aktywność mózgu Interfejsy mózg komputer/ biofeedback BCI Brain Computer Interface zasada działania Użytkownik EEG, ERP, EOG, EMG, ECoG, fmri, PET, aktywność poj. neuronów Inwazyjne i nieinwazyjne

Bardziej szczegółowo

Magnetyczny rezonans jądrowy

Magnetyczny rezonans jądrowy Magnetyczny rezonans jądrowy Mateusz Raczyński Jakub Cebulski Katolickie Liceum Ogólnokształcące w Szczecinie im. św. Maksymiliana Marii Kolbego Opiekun naukowy: mgr Magdalena Biskup Cel pracy Przedstawienie

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do analizy obrazów medycznych. gr00by@mat.umk.pl Łukasz Trzciałkowski 1

Wprowadzenie do analizy obrazów medycznych. gr00by@mat.umk.pl Łukasz Trzciałkowski 1 Wprowadzenie do analizy obrazów medycznych gr00by@mat.umk.pl Łukasz Trzciałkowski 1 Wstęp Promienie X stanowiły jedyną metodę obrazowania medycznego na początku ubiegłego wieku. Była to metoda płaskiego

Bardziej szczegółowo

Radiofarmaceutyki w Polsce

Radiofarmaceutyki w Polsce Radiofarmaceutyki w Polsce Tomografia pozytonowa PET, jedna z najdokładniejszych technik śledzenia procesów zachodzących w organizmie pacjenta, wymaga precyzyjnie skonstruowanych, nietrwałych substancji

Bardziej szczegółowo

Autonomiczny i Ośrodkowy Układ Nerwowy

Autonomiczny i Ośrodkowy Układ Nerwowy Autonomiczny i Ośrodkowy Układ Nerwowy System Nerwowy Ośrodkowy System Nerwowy Analizuje, interpretuje i przechowuje informacje Zarządza organami Obwodowy System Nerwowy Transmisja informacji z i do OSN

Bardziej szczegółowo

Pole elektromagnetyczne. POLE ELEKTROMAGNETYCZNE - pewna przestrzeń, w której obrębie cząstki oddziałują na siebie elektrycznie i magnetycznie.

Pole elektromagnetyczne. POLE ELEKTROMAGNETYCZNE - pewna przestrzeń, w której obrębie cząstki oddziałują na siebie elektrycznie i magnetycznie. Pole elektromagnetyczne POLE ELEKTROMAGNETYCZNE - pewna przestrzeń, w której obrębie cząstki oddziałują na siebie elektrycznie i magnetycznie. INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA zjawisko powstawania siły elektromagnetycznej

Bardziej szczegółowo

Biorytmy, sen i czuwanie

Biorytmy, sen i czuwanie Biorytmy, sen i czuwanie Rytmika zjawisk biologicznych określana jako biorytm przyporządkowuje zmiany stanu organizmu do okresowych zmian otaczającego środowiska. Gdy rytmy biologiczne mają charakter wewnątrzustrojowy

Bardziej szczegółowo

BIOSENSORY SENSORY BIOMEDYCZNE. Sawicki Tomasz Balicki Dominik

BIOSENSORY SENSORY BIOMEDYCZNE. Sawicki Tomasz Balicki Dominik BIOSENSORY SENSORY BIOMEDYCZNE Sawicki Tomasz Balicki Dominik Biosensor - jest to czujnik, którego element biologiczny oddziałuje z substancją oznaczaną, a efekt jest przekształcany przez zespolony z nim

Bardziej szczegółowo

Uwaga: wykład autorski do bezpośredniego wykorzystania, bez możliwości rozpowszechniania i powielania. Świadomość. Michał Biały

Uwaga: wykład autorski do bezpośredniego wykorzystania, bez możliwości rozpowszechniania i powielania. Świadomość. Michał Biały Uwaga: wykład autorski do bezpośredniego wykorzystania, bez możliwości rozpowszechniania i powielania Świadomość Michał Biały Aspekty świadomości: tło i doznania bieżące Tło poczucie odrębności jako osoby,

Bardziej szczegółowo

Metody obrazowania wmedycynie

Metody obrazowania wmedycynie Multimedialne Systemy Medyczne Metody obrazowania wmedycynie Karol Lisowski Daniel Damps Trochę historii Pierwsze prześwietlenie RTG - 1896 Pneumoencefalografia - 1919 USG (pierwsze doświadczenia diagnostyczne)

Bardziej szczegółowo

UWAGA! MÓZG W DZIAŁANIU. O NEURONALNYCH PODSTAWACH MECHANIZMU UWAGI.

UWAGA! MÓZG W DZIAŁANIU. O NEURONALNYCH PODSTAWACH MECHANIZMU UWAGI. UWAGA! MÓZG W DZIAŁANIU. O NEURONALNYCH PODSTAWACH MECHANIZMU UWAGI. Eligiusz Wronka Zakład Psychofizjologii, Instytut Psychologii, Uniwersytet Jagielloński Perceiving is as much a motor phenomenon as

Bardziej szczegółowo

Funkcjonalny rezonans magnetyczny nieinwazyjna metoda obrazowania aktywności ludzkiego mózgu

Funkcjonalny rezonans magnetyczny nieinwazyjna metoda obrazowania aktywności ludzkiego mózgu Konferencja Nowe metody w neurobiologii 15 grudnia 2004 35 40 Funkcjonalny rezonans magnetyczny nieinwazyjna metoda obrazowania aktywności ludzkiego mózgu Małgorzata Gut i Artur Marchewka Pracownia Psychofizjologii,

Bardziej szczegółowo

ν 1 = γ B 0 Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego h S = I(I+1)

ν 1 = γ B 0 Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego h S = I(I+1) h S = I(I+) gdzie: I kwantowa liczba spinowa jądra I = 0, ½,, /,, 5/,... itd gdzie: = γ S γ współczynnik żyromagnetyczny moment magnetyczny brak spinu I = 0 spin sferyczny I = _ spin elipsoidalny I =,,,...

Bardziej szczegółowo

WSEI Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie UMYSŁ SZACHISTY

WSEI Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie UMYSŁ SZACHISTY UMYSŁ SZACHISTY Projekt MAT - Rozwijanie umiejętności talentów szachowych poprzez trening sprawności poznawczej, kreatywności i innowacyjności myślenia młodych szachistów Robert Porzak, Jan Przewoźnik

Bardziej szczegółowo

Neurokognitywistyka WYKŁAD 4 Nowe metody badawcze Rejestracja aktywności neuronów i struktur. Potencjały wywołane.

Neurokognitywistyka WYKŁAD 4 Nowe metody badawcze Rejestracja aktywności neuronów i struktur. Potencjały wywołane. Neurokognitywistyka WYKŁAD 4 Nowe metody badawcze Rejestracja aktywności neuronów i struktur. Potencjały wywołane. Prof. dr hab. Krzysztof Turlejski UKSW Definicja Przedmiotem neurokognitywistyki jest

Bardziej szczegółowo

Obrazowanie MR u pacjentów po zatruciu tlenkiem węgla.

Obrazowanie MR u pacjentów po zatruciu tlenkiem węgla. Obrazowanie MR u pacjentów po zatruciu tlenkiem węgla. Anna Drelich-Zbroja, Grzegorz Drelich, Maciej Siczek, Jarosław Szponar, Hanna Lewandowska-Stanek (Lublin) Definicja: Zatrucie tlenkiem węgla, podobnie

Bardziej szczegółowo

Czujniki i urządzenia pomiarowe

Czujniki i urządzenia pomiarowe Czujniki i urządzenia pomiarowe Czujniki zbliŝeniowe (krańcowe), detekcja obecności Wyłączniki krańcowe mechaniczne Dane techniczne Napięcia znamionowe 8-250VAC/VDC Prądy ciągłe do 10A śywotność mechaniczna

Bardziej szczegółowo

METODY WIZUALIZACJI MÓZGU

METODY WIZUALIZACJI MÓZGU TECHNICZNY UNIWERSYTET OTWARTY Akademia Górniczo Hutnicza Kraków 2006 METODY WIZUALIZACJI MÓZGU Joanna Grabska Chrząstowska KATEDRA AUTOMATYKI AGH E-mail: asior@agh.edu.pl Budowa i funkcje mózgu Układ

Bardziej szczegółowo

w kontekście percepcji p zmysłów

w kontekście percepcji p zmysłów Układ nerwowy człowieka w kontekście percepcji p zmysłów Układ nerwowy dzieli się ę na ośrodkowy i obwodowy. Do układu nerwowego ośrodkowego zalicza się mózgowie (mózg, móżdżek i pień mózgu) oraz rdzeń

Bardziej szczegółowo

Biofeedback biologiczne sprzężenie zwrotne

Biofeedback biologiczne sprzężenie zwrotne Biofeedback biologiczne sprzężenie zwrotne Paweł Strumiłło Zakład Elektroniki Medycznej* )* Wykład w części przygotowany na podstawie materiałów studentów przedmiotu Aparatura Medyczna: Jacka Galanciaka

Bardziej szczegółowo

KaŜde badanie z uŝyciem promieniowania jonizującego teoretycznie moŝe wywołać niekorzystne skutki biologiczne w naszym organizmie. Dotyczy to zarówno

KaŜde badanie z uŝyciem promieniowania jonizującego teoretycznie moŝe wywołać niekorzystne skutki biologiczne w naszym organizmie. Dotyczy to zarówno Medycyna Nuklearna Medycyna nuklearna zajmuje się zastosowaniem izotopów promieniotwórczych w diagnozowaniu chorób oraz w ich leczeniu. Izotop jest odmianą tego samego pierwiastka, który posiada taką samą

Bardziej szczegółowo

Etyczne aspekty neuromarketingu. Mgr inż. Barbara Bizoń, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie,

Etyczne aspekty neuromarketingu. Mgr inż. Barbara Bizoń, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, Etyczne aspekty neuromarketingu. Mgr inż. Barbara Bizoń, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, Ludzka natura od tysięcy lat była obiektem zainteresowania badaczy z różnych dyscyplin naukowych, m.in. filozofii,

Bardziej szczegółowo

Badanie licznika Geigera- Mullera

Badanie licznika Geigera- Mullera Badanie licznika Geigera- Mullera Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zbadanie charakterystyki napięciowej licznika Geigera-Müllera oraz wyznaczenie szczególnych napięć detektora Wstęp Licznik G-M jest

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE SYGNAŁU EEG W INTERFEJSACH BCI ŁĄCZĄCYCH CZŁOWIEKA Z KOMPUTEREM

ZASTOSOWANIE SYGNAŁU EEG W INTERFEJSACH BCI ŁĄCZĄCYCH CZŁOWIEKA Z KOMPUTEREM Piotr Wołowik Politechnika Poznańska Instytut Elektroniki i Telekomunikacji ul. Piotrowo 3A, 60-965 Poznań e-mail: piotrw@et.put.poznan.pl 2004 Poznańskie Warsztaty Telekomunikacyjne Poznań 9-10 grudnia

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 8: ŚWIADOMOŚĆ. Psychologia poznawcza. dr Mateusz Hohol

WYKŁAD 8: ŚWIADOMOŚĆ. Psychologia poznawcza. dr Mateusz Hohol WYKŁAD 8: ŚWIADOMOŚĆ Psychologia poznawcza dr Mateusz Hohol CO TO JEST ŚWIADOMOŚĆ? Medyczna koncepcja świadomości: pacjent przytomny to pacjent świadomy pacjent w stanie wegetatywnym to pacjent nieświadomy

Bardziej szczegółowo

NEUROEKONOMIA JAKO INTERDYSCYPLINARNE PODEJŚCIE DO BADANIA DECYZJI EKONOMICZNYCH

NEUROEKONOMIA JAKO INTERDYSCYPLINARNE PODEJŚCIE DO BADANIA DECYZJI EKONOMICZNYCH Grażyna Urbanik-Papp *11 NEUROEKONOMIA JAKO INTERDYSCYPLINARNE PODEJŚCIE DO BADANIA DECYZJI EKONOMICZNYCH Streszczenie 158 Rozwój technik obrazowania mózgu to ogromny krok naprzód w dziedzinie medycyny.

Bardziej szczegółowo

Radioizotopowa diagnostyka nowotworów Szczególne możliwości badania PET/CT z użyciem znakowanej glukozy

Radioizotopowa diagnostyka nowotworów Szczególne możliwości badania PET/CT z użyciem znakowanej glukozy Radioizotopowa diagnostyka nowotworów Szczególne możliwości badania PET/CT z użyciem znakowanej glukozy Katarzyna Fronczewska-Wieniawska Małgorzata Kobylecka Leszek Królicki Zakład Medycyny Nuklearnej

Bardziej szczegółowo

CEL 4. Natalia Golnik

CEL 4. Natalia Golnik Etap 15 Etap 16 Etap 17 Etap 18 CEL 4 OPRACOWANIE NOWYCH LUB UDOSKONALENIE PRZYRZĄDÓW DO POMIARÓW RADIOMETRYCZNYCH Natalia Golnik Narodowe Centrum Badań Jądrowych UWARUNKOWANIA WYBORU Rynek przyrządów

Bardziej szczegółowo

Wykład 11. uwaga i świadomość część 1. dr Marek Binder Zakład Psychofizjologii

Wykład 11. uwaga i świadomość część 1. dr Marek Binder Zakład Psychofizjologii Wykład 11 uwaga i świadomość część 1. dr Marek Binder Zakład Psychofizjologii Co to jest uwaga? Every one knows what attention is. It is the taking possession by the mind, in clear and vivid form, of one

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie radioizotopów w diagnostyce i terapii układu kostno-stawowego

Zastosowanie radioizotopów w diagnostyce i terapii układu kostno-stawowego Zastosowanie radioizotopów w diagnostyce i terapii układu kostno-stawowego Marek Chojnowski II Letnia Szkoła Energetyki i Chemii Jądrowej Zastosowanie radioizotopów w diagnostyce i terapii układu kostnostawowego

Bardziej szczegółowo

Możliwości pozytonowej emisyjnej tomografii ( PET ) w prowadzeniu pacjenta ze szpiczakiem mnogim.

Możliwości pozytonowej emisyjnej tomografii ( PET ) w prowadzeniu pacjenta ze szpiczakiem mnogim. Możliwości pozytonowej emisyjnej tomografii ( PET ) w prowadzeniu pacjenta ze szpiczakiem mnogim. Bogdan Małkowski Zakład Medycyny Nuklearnej Centrum Onkologii Bydgoszcz Zastosowanie fluorodeoksyglukozy

Bardziej szczegółowo

UWAGA! spełnia/nie spełnia* spełnia/nie spełnia* spełnia/nie spełnia* spełnia/nie spełnia* spełnia/nie spełnia* spełnia/nie spełnia*

UWAGA! spełnia/nie spełnia* spełnia/nie spełnia* spełnia/nie spełnia* spełnia/nie spełnia* spełnia/nie spełnia* spełnia/nie spełnia* Załącznik nr 4 do SIWZ UWAGA! Jeżeli Wykonawca składa ofertę co do części zamówienia, powinien wypełnić i załączyć do oferty tylko tabele dotyczące urządzeń, na które składa ofertę. Wyposażenie/warunki

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU DOBRZE MIEĆ O(G)LEJ W GŁOWIE. O KOMÓRKACH UKŁADU NERWOWEGO.

SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU DOBRZE MIEĆ O(G)LEJ W GŁOWIE. O KOMÓRKACH UKŁADU NERWOWEGO. SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU DOBRZE MIEĆ O(G)LEJ W GŁOWIE. O KOMÓRKACH UKŁADU NERWOWEGO. SPIS TREŚCI: I. Wprowadzenie. II. Części lekcji. 1. Część wstępna. 2. Część realizacji. 3.

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości

Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki PRACA DYPLOMOWA MAGISTERSKA Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości Marcin Narel Promotor: dr inż. Eligiusz

Bardziej szczegółowo

Część I. Pomiar drgań własnych pomieszczenia

Część I. Pomiar drgań własnych pomieszczenia LABORATORIUM INśYNIERII DŹWIĘKU 2 ĆWICZENIE NR 10 Część I. Pomiar drgań własnych pomieszczenia I. Układ pomiarowy II. Zadania do wykonania 1. Obliczyć promień krytyczny pomieszczenia, przy załoŝeniu, Ŝe

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy zakres szkolenia wymagany dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radiologicznej

Szczegółowy zakres szkolenia wymagany dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radiologicznej Załącznik nr 1 Szczegółowy zakres szkolenia wymagany dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radiologicznej Lp. Zakres tematyczny (forma zajęć: wykład W / ćwiczenia obliczeniowe

Bardziej szczegółowo

Podstawowe własności jąder atomowych

Podstawowe własności jąder atomowych Fizyka jądrowa Struktura jądra (stan podstawowy) Oznaczenia, terminologia Promienie jądrowe i kształt jąder Jądra stabilne; warunki stabilności; energia wiązania Jądrowe momenty magnetyczne Modele struktury

Bardziej szczegółowo

Badanie protonowego rezonansu magnetycznego

Badanie protonowego rezonansu magnetycznego adanie protonowego rezonansu magnetycznego Rys. 1 Układ pomiarowy. Wprowadzenie teoretyczne Jedną z podstawowych własności jądra atomowego jest jego moment pędu. Naukowcy w trakcie badań zaobserwowali

Bardziej szczegółowo

Tworzenie modeli ciała ludzkiego dla potrzeb modelowania pola elektromagnetycznego. Bartosz Sawicki, Politechnika Warszawska

Tworzenie modeli ciała ludzkiego dla potrzeb modelowania pola elektromagnetycznego. Bartosz Sawicki, Politechnika Warszawska Tworzenie modeli ciała ludzkiego dla potrzeb modelowania pola elektromagnetycznego Wprowadzenie Cel: wirtualny człowiek Motywacja: problemy z rzeczywistymi pomiarami wizualizacja wewnętrznej budowy zrozumienie

Bardziej szczegółowo

Reakcje jądrowe dr inż. Romuald Kędzierski

Reakcje jądrowe dr inż. Romuald Kędzierski Reakcje jądrowe dr inż. Romuald Kędzierski Wybuch bomby Ivy Mike (fot. National Nuclear Security Administration/Nevada Site Office, domena publiczna) Przemiany jądrowe 1. Spontaniczne (niewymuszone) związane

Bardziej szczegółowo

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II JĄDRA PODSTAWY KRESOMÓZGOWIA I KONTROLA RUCHOWA

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II JĄDRA PODSTAWY KRESOMÓZGOWIA I KONTROLA RUCHOWA BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II JĄDRA PODSTAWY KRESOMÓZGOWIA I KONTROLA RUCHOWA MECHANIZMY KONTROLI RUCHOWEJ SYSTEMY ZSTĘPUJĄCE Korowe ośrodki motoryczne Kora motoryczna (planowanie, inicjacja i kierowanie

Bardziej szczegółowo

Wybrane teorie neurolingwistyczne

Wybrane teorie neurolingwistyczne Wybrane teorie neurolingwistyczne (5) stanowiska holistyczne cd. Kurt Goldstein: badania nad afazja amnestyczną afazję wywołuje niezdolność do zajmowania abstrakcyjnej postawy, tzn niezdolność do: podejmowania

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 10 Tabela 1. Ocena ośrodków mammograficznych na terenie województwa skontrolowanych w 2008 r.

Załącznik Nr 10 Tabela 1. Ocena ośrodków mammograficznych na terenie województwa skontrolowanych w 2008 r. Tabela 1. Ocena ośrodków mammograficznych na terenie województwa skontrolowanych w 2008 r. L.p. Ośrodek Poziom wykonywania badań (wysoki; średni; nieodpowiedni) Procentowa liczba punktów 1 2 3 4 5 6 7

Bardziej szczegółowo

Pamięć i uczenie się Zaburzenia pamięci

Pamięć i uczenie się Zaburzenia pamięci Pamięć i uczenie się Zaburzenia pamięci W 9 Definicja: amnezja pourazowa tzn. występująca po urazie mózgu. dr Łukasz Michalczyk Pamięć utajona urazy głowy urazy głowy zapalenie mózgu wirus opryszczki prostej

Bardziej szczegółowo

Coma, VS, MCS Diagnoza, terapia, etyka. Dorota Badowska MISMaP III rok biotech + psych

Coma, VS, MCS Diagnoza, terapia, etyka. Dorota Badowska MISMaP III rok biotech + psych Coma, VS, MCS Diagnoza, terapia, etyka Dorota Badowska MISMaP III rok biotech + psych Copyright statement This presentation has been prepared for the meeting of the Students Neurobiology Club at the Warsaw

Bardziej szczegółowo

Opracowała: K. Komisarz

Opracowała: K. Komisarz Opracowała: K. Komisarz EEG ElektroEncefaloGraf - aparat do pomiaru fal mózgowych i oceny pracy mózgu. BIOFEEDBACK - z ang. biologiczne sprzężenie zwrotne (dostarczanie człowiekowi informacji zwrotnej

Bardziej szczegółowo

MAGNETYCZNY REZONANS JĄDROWY W POLU MAGNETYCZNYM ZIEMII

MAGNETYCZNY REZONANS JĄDROWY W POLU MAGNETYCZNYM ZIEMII J4 MAGNETYCZNY REZONANS JĄDROWY W POLU MAGNETYCZNYM ZIEMII Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia laboratoryjnego jest uzyskanie w ziemskim polu magnetycznym sygnału rezonansu magnetycznego pochodzącego od jąder

Bardziej szczegółowo

Ośrodkowy układ nerwowy. Zmiany morfologiczne i funkcjonalne.

Ośrodkowy układ nerwowy. Zmiany morfologiczne i funkcjonalne. Ośrodkowy układ nerwowy. Zmiany morfologiczne i funkcjonalne. Prof. dr hab. med. Monika Puzianowska-Kuznicka Zakład Geriatrii i Gerontologii, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego Zespół Kliniczno-Badawczy

Bardziej szczegółowo

NMR REZONANS MAGNETYCZNY. System nisko-polowy OMR Siemens Magnetom C. Obrazy z tomografu MRI 2015-06-04

NMR REZONANS MAGNETYCZNY. System nisko-polowy OMR Siemens Magnetom C. Obrazy z tomografu MRI 2015-06-04 NMR NMR (albo MRI) jest nowoczesną metodą diagnostyki obrazowej, dającą podobnie jak CT obraz przekrojów narządów wewnętrznych. Ten obraz magnetyczny dostarcza bardzo dużo dokładnych informacji dotyczących

Bardziej szczegółowo

System aepex ocena głębokości znieczulenia na miarę XXI wieku?

System aepex ocena głębokości znieczulenia na miarę XXI wieku? A n n a D u r k a System aepex ocena głębokości znieczulenia na miarę XXI wieku? Studenckie Koło Naukowe Anestezjologii, Intensywnej Terapii i Medycyny Ratunkowej II Zakład Anestezjologii i Intensywnej

Bardziej szczegółowo

Neurokognitywistyka WYKŁAD 6a

Neurokognitywistyka WYKŁAD 6a Neurokognitywistyka WYKŁAD 6a Obrazowanie aktywności metodą funkcjonalnego rezonansu magnetycznego (fmri) Prof. dr hab. Krzysztof Turlejski Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego Instytut Biologii

Bardziej szczegółowo

voice to see with your ears

voice to see with your ears voice to see with your ears Łukasz Trzciałkowski gr00by@mat.umk.pl 2007-10-30 Zmysł słuchu to zmysł umożliwiający odbieranie (percepcję) fal dźwiękowych. Jest on wykorzystywany przez organizmy żywe do

Bardziej szczegółowo

Obrazowanie w medycynie. Rezonans magnetyczny Technika PET USG

Obrazowanie w medycynie. Rezonans magnetyczny Technika PET USG Obrazowanie w medycynie Rezonans magnetyczny Technika PET USG Rezonans magnetyczny Rezonans magnetyczny jest jedną z najmłodszych technik wprowadzonych do diagnostyki obrazowej.

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia modulacyjna

Spektroskopia modulacyjna Spektroskopia modulacyjna pozwala na otrzymanie energii przejść optycznych w strukturze z bardzo dużą dokładnością. Charakteryzuje się również wysoką czułością, co pozwala na obserwację słabych przejść,

Bardziej szczegółowo

DICOM - Digital Imaging and Communications in Medicine - Obrazowanie Cyfrowe i Wymiana Obrazów w Medycynie;

DICOM - Digital Imaging and Communications in Medicine - Obrazowanie Cyfrowe i Wymiana Obrazów w Medycynie; 1. Podaj (hasłowo) nazwy podstawowych części dokumentu historii Choroby. -badanie podmiotowe -badanie przedmiotowe -badania dodatkowe -obserwacje -różnicowanie -rozpoznanie ostateczne -leczenie -rokowanie

Bardziej szczegółowo

Fizjologia człowieka

Fizjologia człowieka Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku Katedra: Promocji Zdrowia Zakład: Biomedycznych Podstaw Zdrowia Fizjologia człowieka Osoby prowadzące przedmiot: Prof. nadzw. dr hab. Zbigniew Jastrzębski

Bardziej szczegółowo

SZKIC ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ W ARKUSZU II. Zadanie 28. Kołowrót

SZKIC ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ W ARKUSZU II. Zadanie 28. Kołowrót SZKIC ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ W ARKUSZU II Zadanie 8. Kołowrót Numer dania Narysowanie sił działających na układ. czynność danie N N Q 8. Zapisanie równania ruchu obrotowego kołowrotu.

Bardziej szczegółowo

SCALANIE MIĘDZYMODALNE

SCALANIE MIĘDZYMODALNE SCALANIE MIĘDZYMODALNE ROLA MÓŻDŻKU W PERCEPCJI JAKO PROCESIE INTEGRACJI SENSORYCZNO-MOTORYCZNEJ Adriana Schetz Instytut Filozofii Uniwersytet Szczeciński www.kognitywistykanaus/schetz/ CEL: POKAZAĆ JAK

Bardziej szczegółowo

Rejestr MR/TK www.mrct-registry.org. Rejestr MR/TK. Instrukcja uŝytkownika. ESCR European Society of Radiology www.escr.org

Rejestr MR/TK www.mrct-registry.org. Rejestr MR/TK. Instrukcja uŝytkownika. ESCR European Society of Radiology www.escr.org Rejestr MR/TK Instrukcja uŝytkownika 1 Spis treści I. Log In... 3 II. Formularz Rejestracji Zakładu... 4 III. Formularz rejestracji uŝytkownika... 5 IV. Strona logowania... 6 V. Dane rejestrowe... 7 VI.

Bardziej szczegółowo

EKG (Elektrokardiogram zapis czasowych zmian potencjału mięśnia sercowego)

EKG (Elektrokardiogram zapis czasowych zmian potencjału mięśnia sercowego) 6COACH 26 EKG (Elektrokardiogram zapis czasowych zmian potencjału mięśnia sercowego) Program: Coach 6 Projekt: na ZMN060c CMA Coach Projects\PTSN Coach 6\EKG\EKG_zestaw.cma Przykład wyników: EKG_wyniki.cma

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pomiaru i wyrównania przestrzennych ciągów tachimetrycznych w zastosowaniach geodezji zintegrowanej

Koncepcja pomiaru i wyrównania przestrzennych ciągów tachimetrycznych w zastosowaniach geodezji zintegrowanej Koncepcja pomiaru i wyrównania przestrzennych ciągów tachimetrycznych w zastosowaniach geodezji zintegrowanej Krzysztof Karsznia Leica Geosystems Polska XX Jesienna Szkoła Geodezji im Jacka Rejmana, Polanica

Bardziej szczegółowo

Rys historyczny. Rys historyczny (2) Przykłady zobrazowań. Rodzaje źródeł obrazowania

Rys historyczny. Rys historyczny (2) Przykłady zobrazowań. Rodzaje źródeł obrazowania Wprowadzenie do Informatyki Biomedycznej Wykład 5: Wprowadzenie do obrazowania biomedycznego Wydział Informatyki PB Marek Krętowski pokój 206 e-mail: m.kretowski@pb.edu.pl http://aragorn.pb.bialystok.pl/~mkret

Bardziej szczegółowo

Galaktyki aktywne I. (,,galaktyki o aktywnych jądrach'') (,,aktywne jądra galaktyk'') ( active galactic nuclei =AGN)

Galaktyki aktywne I. (,,galaktyki o aktywnych jądrach'') (,,aktywne jądra galaktyk'') ( active galactic nuclei =AGN) Galaktyki aktywne I (,,galaktyki o aktywnych jądrach'') (,,aktywne jądra galaktyk'') ( active galactic nuclei =AGN) System klasyfikacji Hubble a (1936) Galaktyki normalne / zwyczajne -różnoraka morfologia

Bardziej szczegółowo

Komputerowe obrazowanie medyczne

Komputerowe obrazowanie medyczne Komputerowe obrazowanie medyczne Część I Akwizycja obrazów medycznych Obrazowanie medyczne wczoraj Obrazowanie wnętrza ciała przez dawnych anatomów było dalekie od doskonałości (Atlas anatomiczny XIII

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ BADANIE PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH

INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ BADANIE PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ ZAKŁAD ELEKTROWNI LABORATORIUM POMIARÓW I AUTOMATYKI W ELEKTROWNIACH BADANIE PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH Instrukcja do ćwiczenia Łódź 1996 1. CEL ĆWICZENIA

Bardziej szczegółowo

ZESTAWIENIE WYMAGANYCH PARAMETRÓW TECHNICZNYCH Przedmiot zamówienia: System do badania EMG, przewodnictwa nerwowego i

ZESTAWIENIE WYMAGANYCH PARAMETRÓW TECHNICZNYCH Przedmiot zamówienia: System do badania EMG, przewodnictwa nerwowego i ZESTAWIENIE WYMAGANYCH PARAMETRÓW TECHNICZNYCH Przedmiot zamówienia: System do badania EMG, przewodnictwa nerwowego i potencjałów wywołanych LP NAZWA PARAMETRU WARTOŚĆ OFEROWANE WYMAGANA PARAMETRY SKALA

Bardziej szczegółowo

Radioizotopowa diagnostyka nowotworów Szczególne możliwości badania PET/CT z użyciem znakowanej glukozy

Radioizotopowa diagnostyka nowotworów Szczególne możliwości badania PET/CT z użyciem znakowanej glukozy Radioizotopowa diagnostyka nowotworów Szczególne możliwości badania PET/CT z użyciem znakowanej glukozy Katarzyna Fronczewska-Wieniawska Małgorzata Kobylecka Leszek Królicki Zakład Medycyny Nuklearnej

Bardziej szczegółowo

Rodzaje badań obrazowych i ich podstawy teoretyczne. Podstawy fizyczne diagnostyki obrazowej. Rentgenodiagnostyka. dr n. med.

Rodzaje badań obrazowych i ich podstawy teoretyczne. Podstawy fizyczne diagnostyki obrazowej. Rentgenodiagnostyka. dr n. med. Rodzaje badań obrazowych i ich podstawy teoretyczne dr n. med. Jolanta Meller Podstawy fizyczne diagnostyki obrazowej Rentgenodiagnostyka Ultrasonografia Rezonans magnetyczny Scyntygrafia Rentgenodiagnostyka

Bardziej szczegółowo

www.pwt.et.put.poznan.pl

www.pwt.et.put.poznan.pl Piotr Wołowik Studium Doktoranckie na Wydziale Elektrycznym Politechniki Poznańskiej ul. Piotrowo 3A, 60-965 Poznań e-mail: piotrw@et.put.poznan.pl 2005 Poznańskie Warsztaty Telekomunikacyjne Poznań 8-9

Bardziej szczegółowo

Perspektywy neuromarketingu

Perspektywy neuromarketingu Perspektywy neuromarketingu Włodzisław Duch Katedra Informatyki Stosowanej UMK Google: W. Duch Zrozumienie natury ludzkiej jest jednym z najważniejszych wyzwań stojących przed nauką. Napis na świątyni

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU NEUROGENEZA

SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU NEUROGENEZA SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU NEUROGENEZA SPIS TREŚCI: I. Wprowadzenie. II. Części lekcji. 1. Część wstępna. 2. Część realizacji. 3. Część podsumowująca. III. Karty pracy. 1. Karta

Bardziej szczegółowo