Serwis pozycjonowania satelitarnego Niemieckiej Służy Geodezyjnej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Serwis pozycjonowania satelitarnego Niemieckiej Służy Geodezyjnej"

Transkrypt

1 Podstawy... ustawi Cię w odpowiedniej pozycji! Serwis pozycjonowania satelitarnego Niemieckiej Służy Geodezyjnej Komisja do Spraw Administracji Geodezyjnej Krajów Związkowych Republiki Federalnej Niemiec (AdV)

2 SAPOS - stacje referencyjne Legenda Stacja referencyjna w eksploatacji z nazwą miejscowości Zaplanowane włączenie stacji referencyjnej do sieci Międzypaństwowe usieciowanie ze stacjami referencyjnymi AGNES w Szwajcarii Międzypaństwowe usieciowanie ze stacjami referencyjnymi 06-GPS w Holandii Międzypaństwowe usieciowanie ze stacjami referencyjnymi Federalnego Urzędu Miar i Geodezji (BEV) i Austriackiej Akademii Naukowej (ÖAW) w Austrii. Lądowe usieciowanie w czasie rzeczywistym Nadmorskie usieciowanie w czasie rzeczywistym Copyright: Landesbetrieb Geoinformation und Vermessung Hamburg Spis treści SAPOS -stacje referencyjne... 2 SAPOS -produkty... 3 SAPOS -na terenie Niemiec... 4 GNSS - Światowe Satelitarne Systemy Nawigacyjne... 5 Główna zasada różnicowego GNSS i usieciowania... 6 Formaty danych i łącza transmisyjne... 7 SAPOS -System Zarządzania Jakością... 8 Wybrane zastosowania SAPOS... 9 Geodezyjne systemy odniesienia SAPOS -glosariusz...11 Urzędy i instytucje kontaktowe

3 SAPOS - produkty Serwis pozycjonowania satelitarnego SAPOS jest wspólnym projektem członków Komisji do Spraw Administracji Geodezyjnej Krajów Związkowych Republiki Federalnej Niemiec (AdV). SAPOS opiera się na technice Global Positioning System (GPS) i składa się z sieci zawierającej ponad 250 permanentnie rejestrujących stacji referencyjnych i rozmieszczonych na powierzchni całego kraju. W celu podniesienia dokładności pozycjonowania oferowane są użytkownikowi różnicowych pomiarów GPS dane SAPOS o różnorodnych poziomach dokładności, dopasowane dla jego indywidualnych potrzeb. Te dane mogą być wykorzystywane przy zastosowaniach w czasie rzeczywistym, jak również jako dane wyjściowe dla postprosessingu. SAPOS oferuje następujące zakresy serwisowe: SAPOS -HEPS Wysokoprecyzyjny Serwis Pozycjonowania w czasie rzeczywistym Przy pomocy usieciowanego SAPOS - HEPS może być zrealizowana dokładność pozycjonowania w czasie rzeczywistym rzędu 1-2 centymetrów (pomiary sytuacyjne) wzgl. 2-6 centymetrów (pomiary wysokościowe). Poprawki różnicowe uzyskane z pomiarów fazy nośnej transmitowane są w takcie 1-sekundowym przez telefony komórkowe (GSM) lub na 2m-paśmie radiowym w standardowym formacie RTCM. Przez utworzenie sieci stacji referencyjnych SAPOS minimalizowane są błędy zależne od odległości i przez to osiągalna jest polepszona dokładność i pewność pozycjonowania. Możliwe zakresy zastosowania: Geodezja budowlana i inżynieryjna, systemy geoinformacyjne (GIS) z wymaganą wysoką dokładnością, pomiary ewidencyjne gruntów, zaopatrzenie, usuwanie odpadów miejskich, dokumentacja przewodów i rurociągów... SAPOS -EPS Serwis Pozycjonowania w czasie rzeczywistym SAPOS -EPS umożliwia pozycjonowanie w czasie rzeczywistym z dokładnością w zakresie od 0,5 do 3 metrów. Poprawki kodowe transmitowane są na terenie republiki na falach radiowych UKF (metoda RASANT) lub na falach długich (metoda ALF) w standardowym formacie RTCM. Oprócz tego mogą być odbierane poprawki różnicowe, opcjonalnie w takcie 2-sekundowyn przez telefony komórkowe (GSM) lub na 2-metrowym paśmie radiowym. Możliwe zakresy zastosowania: Nawigacja pojazdów samochodowych, management jednostek pływających, urzędy i organizacje bezpieczeństwa (BOS), systemy geoinformacyjne (GIS), żegluga morska, hydrografi a,... SAPOS -GPPS/GHPS Serwis Pozycjonowania z geodezyjną dokładnością / Serwis Pozycjonowania z najwyższą geodezyjną dokładnością W celu spełnienia najwyższych wymagań dokładnościowych konieczna jest przeróbka danych w procesie postprocessingowym. SAPOS -GPPS i SAPOS -GHPS oferują dwie usługi, które umożliwiają osiągnięcie dokładności pozycjonowania rzędu 1 centymetra wzgl. kilku milimetrów w pomiarach sytuacyjnych i wysokościowych. Dane SAPOS stoją użytkownikowi do dyspozycji w standardowym formacie RINEX poprzez , internet (ftp-download) lub na nośnikach danych. Oprócz tego oferuje SAPOS -GPPS dodatkową możliwość rozwiązań metodą near-online, dla kórej jest możliwe otrzymanie w terenie danych RINEX w krótkim czasie. Dane SAPOS w takcie 1-sekundowym przechowywane są co najmniej przez 30 dni. Rozrzedzone dane SAPOS zapamiętane w takcie 15-sekundowym przechowywane są trwale na nośnikach danych w archiwum. W razie potrzeby mogą być również zamówione dane o takcie mniejszym od 1 sekundy. Możliwe zakresy zastosowania: Fotogrametria, skanerowanie laserowe, pomiary osnów podstawowych, systemy referencyjne Służby Geodezyjnej, badanie procesów geodynamicznych,... Metoda Serwis Łącza transmisyjne Dokładność Wyposażenie Czas rzeczywisty HEPS telefony komórkowe (GSM, w całych Niemczech) 2m-pasmo-radiowe (opcjonalnie) Internet (NTRIP, w planie) Czas rzeczywisty EPS UKF (RASANT, w całych Niemczech) fale długie (ALF, w całych Niemczech) telefony komórkowe (GSM), 2m-pasmoradiowe (opcionalnie) Internet (NTRIP, w planie) 1 do 2 cm (sytuacja) 2 do 6 cm (wysokość) geodezyjny odbiornik GPS dla RTK, modem do transmisji danych 0,5 do 3 m 1-częstotliwościowy odbiornik DGPS, modem do transmisji danych Postprocessing GPPS GHPS internet, , nośniki danych 1 cm < 1 cm geodezyjny odbiornik GPS, dostęp do internetu Serwis Takt przekazu Jednostka Opłata za użytkowanie / zapłata Format danych danych HEPS 1 sekunda 1 minuta 0,10 RTCM 2.3 EPS 3-5 sekund 1 sekunda nie dotyczy 1 rok jednorazowo przy zakupie odbiornika (ALF, RASANT) 150,- (GSM, 2m-pasmo-radiowe) RTCM 2.0 GPPS/GHPS 1 sekunda < 1 sekunda 1 minuta 1 minuta 0,20 0,80 RINEX 2.1 3

4 SAPOS - na terenie Niemiec Geodezja urzędowa określiła w ramach swojego ustawowego zlecenia poprzez realizację krajowych stacji referencyjnych SAPOS, urzędowy przestrzenny system odniesienia, ważny na terenie całego kraju i określony metodami technologii satelitarnej.tworzy on jedną z ważnych części infrastrukturalnego zaopatrzenia podstawowego w krajach związkowych. Już dzisiaj istnieje zapotrzebowanie w całych Niemczech na dyspozycję danych dla osób trzecich. Z tego powodu konieczna jest w miarę możliwośc szybka jej realizacja. W celu zapewnienia użytkownikom w całych Niemczech jednolitych usług SAPOS, z uwzględnieniem identycznych złączy i formatów wydane zostały przez plenum AdV następujące decyzje: SAPOS - jako nadrzędne zadanie urzędowe Służby Geodezyjnej, użytkowanie i dalsza przeróbka danych SAPOS przez inne publiczne jak również prywatne instytucje SAPOS jest niezbędnym instrumentem do spełnienia nadrzędnych zadań urzędowych zleconych Administracjom Geodezyjnym Krajów Związkowych. Z tego powodu odpowiedzialne są też poszczególne kraje związkowe za rozbudowę i eksploatację stacji referencyjnych SAPOS, łącznie z oprocesowaniem danych urzędowych SAPOS. Dane SAPOS są danymi, które zostały odebrane jako sygnały satelitarne na stacjach referencyjnych SAPOS i stoją tam do dyspozycji użytkownikowi wraz z innymi opisowymi danymi, w przygotowanej formie i różnych formatach. Dane SAPOS mogą zawierać informacje o obliczeniach sieci wzgl. mogą być w obliczeniach zgenerowane. Oprócz przekazu danych SAPOS dla bezpośrednich zastosowań pozycjonowania mogą być te dane również przekazywane instytucjom publicznym i prywatnym dla ich własnych, bazujących na SAPOS usługach. Oprocesowane przez użytkownika własne dane lokalizacyjne, bazujące na danych SAPOS i powstałe z nich produkty nie są danymi w sensie SAPOS i przez to nie mają mocy urzędowej. 4 Jednolitość SAPOS -Niemcy Podstawy SAPOS -HEPS Dla całych Niemiec istnieje konieczność stworzenia koncepcji jednolitej sieci SAPOS -HEPS. Ta koncepcja nie może dopuszczać żadnych indywidualnych alternatyw krajowych. Oferta standardowych części składowych SAPOS powinna się wyróżniać ich dużą rożnorodnością; przy czym należy wyznaczyć jakie założenia standardowe muszą być obowiązkowo zachowane przez wszystkich oferantów serwisu SAPOS (obowiązkowy standard SAPOS ) jak również, które są dopuszczone i zestandardyzowane jako tzw. add on (opcja standardowa SAPOS ). SAPOS -HEPS będzie realizowany multifunkcjonalnie. Łącza transmisyjne Łączami transmisji danych pomiędzy oferującym serwis i użytkownikiem stosowane są telefony komórkowe, w taki sposób zepewnione jest pokrycie całego kraju. Obowiązkowy standard SAPOS polega na transmisji poprawek różnicowych przez GSM. Opcją standardową SAPOS jest transmisja na 2-metrowym paśmie radiowym. Format danych Formatem standardowym dla łącza użytkownika jest RTCM 2.3. Obowiązkowym standardem SAPOS jest typ informacyjny 20/21 (niezakodowany i niezagęszczony) Opcjami standardowymi SAPOS są RTCM-AdV (zakodowane i zagęszczone), jak również typy informacyjne 18/19 (niezakodowane i niezagęszczone). Wprowadzenie usieciowania Obowiązkowym standardem SAPOS jest usieciowanie stacji referencyjnych SAPOS. Służy ono zwiększeniu dokładności i pewności serwisu SAPOS -HEPS i musi być założone również poza granicą kraju w celu wykluczenia problemów ekstrapolacyjnych. Wyniki usieciowania przekazywane będą użytkownikowi SAPOS w formie parametrów korektury powierzchniowej (FKP) lub w postaci wirtualnej stacji referencyjnej (VRS). Obowiązkowym standardem SAPOS jest transmisja FKP. Opcją standardową SAPOS jest metoda VRS. Umowa o centralnej placówce krajów niemieckich do przygotowania danych obserwacyjnych pozycjonowania satelitarnego Zentrale Stelle SAPOS (Centralna Placówka SAPOS ). Na wielokrotne życzenie użytkowników założona została 01 pażdziernika 2003 r. w LGN w Hanowerze tzw. Zentrale Stelle SAPOS (Centralna Placówka SAPOS ). Jest ona autoryzowanym partnerem pośredniczącym dla klientów pracujących zarówno na terenie Niemiec jak i klientów przekraczających w swoich czynnościach granice państw sąsiedzkich. Wszystkim klientom, którzy pracują z SAPOS w więcej aniżeli jednym kraju wystarczy nawiązanie kontaktu tylko z Zentrale Stelle SAPOS. Po wprowadzeniu jednolitych standardów SAPOS jest to następny krok na drodze pokonania trudności wywodzących się z federalnej struktury geodezji niemieckiej przy wprowadzaniu jednolitych usług geodezyjnych. Do zadań Zentrale Stelle SAPOS należą: Dyspozycja danymi SAPOS i przydzielanie praw użytkowych łącznie z określeniem wysokości opłat zgodnie z decyzjami AdV, Rozprowadzanie rynkowe danych SAPOS dla klientów na terenie Niemiec, Wspieranie AdV w koordynacji aktywności na terenie całej republiki, Gromadzenie danych SAPOS dla całego terenu Niemiec, Techniczne poparcie w razie potrzeby, w pracach przekraczających granicę państwa. Public Private Partnership (PPP) Z okazji otwarcia rynku geodanych zamierza AdV częściej nawiązywać partnerstwo z prywatnymi oferantami usług. Kooperacja PPP jest popierana ze strony politycznej, w nadzieji, że inwestycje publicze dla rozwoju SAPOS, wykorzystane będą przez jak najwięcej użytkowników. W tym celu podpisały już AdV i Ruhrgas AG w maju 2002 r. tzw. Memorandum of Understanding (MoU) o strategicznych celach jak również o wspólnych pozycjach zasadniczych przy użytkowaniu i wprowadzeniu na rynek danych SAPOS przez Ruhgas AG (Służba pozycjonowania ascos). To zamierzone partnerstwo zostało formalnie opieczętowane przez podpisanie umowy 08 kwietnia 2003 r., podczas Targów w Hanowerze, pomiędzy Ruhgas AG i Administracją Geodezyjną Krajów Związkowych.

5 GNSS Światowe Satelitarne Systemy Nawigacyjne W latach siedemdziesiątych rozpoczęto w USA i w ówczesnym ZSRR rozwój istniejących dzisiaj światowych satelitarnych systemów nawigacyjnych (GNSS) NAVSTAR-GPS i GLONASS. Oba systemy zostały wtedy utworzone do celów wojskowych i miały za zadanie zagwarantowanie pozycjonowania w czasie rzeczywistym jak również dostarczanie precyzyjnych informacji czasowych. Podczas gdy rosyjski GLONASS nie posiada żadnych ograniczeń dla potrzeb cywilnych, wprowadziły USA dla niemilitarnych użytowników intencjonalne pogorszenie sygnału - Selective Availability (od maja 2000 nieaktywne) i Anti-Spoofing przez co zmniejszona została dokładność pozycjonowania. Zasadniczo nie wiele różni się od siebie technika i funkcjonalność obu GNSS. Każdy z nich składa się z trzech segmentów, z segmentu kosmicznego (satelity), segmentu nadzoru (stacje kontrolne i monitorujące, naziemne stacje nadawcze) i z segmentu użytkowników (technika odbiorcza). Satelity GNSS wysyłają kody, wiadomości nawigacyjne jak również informacje o stanie systemów, które modulowane są na dwóch częstotliwościach nośnych, generowanych przez zegary atomowe. Segment nadzoru troszczy się o obliczenia efemeryd (elementy orbitalne satelity) i generowanie czasu GPS. Nawigacja Satelitarna Timing And Ranging - Global Positioning System (NAVSTAR-GPS) Segment kosmiczny GPS składa się z 29 satelitów. Na podstawie ich konstelacji możliwy jest w każdej chwili jednoczesny odbiór danych z co najmniej 4 do 12 satelitów z każdego punktu na powierzchni Ziemi. Satelity krążą wokół Ziemi na wysokości km na sześciu orbitach kołowych o inklinacji (kąt nachylenie do równika) 55. Orbity satelitarne (węzły wstępujące orbity) oddalone są wzajemnie o 60. Czas obiegu orbity wynosi 11 godzin i 58 minut. Identyczna konstelacja satelitarna powtarza się więc każdego dnia o cztery minuty wcześniej w danym miejscu obserwacji. satelita GPS Przez wyłączenie Selective Availability poprawiła się dokładność pozycyjonowania dla użytowników cywilnych z ok. 100 m do 13 m z 95% prawdopodobieństwem dokładności (Ministerstwo Obrony USA). W przyszłości zaplanowany jest obszerny rozwój systemu GPS (m.in. 3 częstotliwość nośna, kod C/A na L2). Światowy Satelitarny System Nawigacyjny (GLONASS) Segment kosmiczny GLONASS osiągnął pod koniec lat 90-tych z 24 satelitami swój zaplanowany stan, jednak w obecnej chwil stoi tylko, ze względu na nieskompensowane awarie wielu satelitów tylko 8 satelitów do dyspozycji. Satelity krążą wokół Ziemi na wysokości km na trzech płaszczyznach orbitalnych o inklinacji 64,8. Węzły wstępujące orbity oddalone są od siebie o 120. Czas obiegu orbity wynosi ok. 11 godzin i 16 minut. Możliwości dokładnościowe GLONASS dla użytkowników cywilnych pokrywają się mniej więcej z amerykańskim GPS przy wyłączonym Selective Availability. GLO- NASS jest obecnie tylko w ograniczonym stopniu zdatny do użycia. Galileo Unia Europejska (EU) i Europejska Organizacja Przestrzeni Kosmicznej (ESA) pracują nad rozwojem niezależnego systemu GNSS o nazwie Galileo. Koszty tego projektu szacowane są na ok. 3,2 Mrd. Euro. W finansowaniu bierze udział obok sektora publicznego również sektor prywatny. Konstelacja Galileo będzie się składać z 30 satelitów, które mają krążyć wokół Ziemi na wysokości km na trzech płaszczyznach orbitowych o inklinacji 56. Czas obiegu będzie wynosił około 14,4 godzin. satelita Galileo Foto: EADS Astrium Galileo ma być lepszy w porównaniu z GPS pod względem dokładności, dostępności i nienaruszalności. Oprócz tego ulepszy Galileo pozycjonowanie satelitarne przez swoją interoperatywność z GPS. Wprowadzenie Galileo przewidziane jest na rok satelita GLONASS 5

6 Główna zasada różnicowego GNSS i usieciowania Czas rzeczywisty Różnicowy GNSS (przy użyciu tylko jednej stacji referencyjnej) Podczas pozycjonowania różnicowego w czasie rzeczywistym obliczane są poprawki przez porównanie pomierzonych pseudoodległości z odległościami obliczonymi ze znanych współrzędnych. Poprawki te przekazywane są do ruchomych odbiorników w standarowej formie przy pomocy odpowiednich łączy transmisyjnych. Ponieważ można założyć, że w najbliższym pobliżu stacji referencyjnej mamy do czynienia z podobnymi wpływami błędów, mogą odbiorniki przy pomocy odbieranych poprawek różnicowych wyeliminować wzgl. zredukować błędy wpływające na dany system. Obserwacje pochodzące ze stacji referencyjnej reprezentują tylko z ograniczoną dokładnością wpływy błędów na ruchomy odbiornik. W miarę zwiększania się odległości do stacji referencyjnej spada dokładność pomiaru. Mówi się tu o zależności odległościowej wpływu błędów. Dopuszczalny odstęp od stacji referencyjnej podczas pomiarów zależny jest od wymaganej przez użytkownika dokładności pozycjonowanie. Chcąc osiągnąć dokładność rzędu 0,5 do 3 metrów (pomiary kodu) może ten odstęp wynosić nawet kilkaset kilometrów. Przy wymaganej najwyższej dokładności rzędu 1 do 2 centymetrów (rozwiązanie fazowe) ograniczony jest ten odstęp głównie przez wpływy jonosfery. Podczas słabej aktywności jonosfery możliwe są odstępy dochodzące do 20 km. W przypadku mocnej aktywności jonosfery ogranicza się odstęp od stacji referencyjnej do odległości poniżej 5 kilometrów. Powyższe wielkości zależne są również bardzo od jakości wyposażenia użytkownika (jednolub dwu-częstotliwościowy odbiornik, antena, oprocesowanie danych itd.) jak również od geometrii satelitów. Dalsze wpływy zależne od odległości powstają przez niewystarczająco dokładnie wyznaczone orbity satelitarne i opóźnienia rozproszenia sygnałów w troposferze. Usieciowanie stacji referencyjnych Błędy uzależnione od odległości mogą być znacznie zredukowane podczas wspólnej przeróbki danych w sieci stacji referencyjnych. Ten proces nazywany jest powszechnie usieciowaniem. Oszacowywane są tu przestrzenne zmiany komponentów błędów na podstawie obserwacji powierzchniowo rozmieszczonych i bardzo dokładnie obliczonych stacji referencyjnych. Podstawą tego jest rozwiązanie wieloznaczności fazowej w sieci stacji referencyjnych. Przez porównanie pseudoodległości, pomierzonych pomiędzy stacjami referencyjnymi i satelitami GNSS i odległości obliczonych ze znanych współrzędnych obliczane są jonosferyczne i geometryczne (troposfera i orbity satelitarne) residua. Służą one jako podstawa określenia powierzchniowych modeli korektur obserwacji. Za pomocą tej metody usieciowania mogą być spełnione nawet najwyższe wymagania dokładnościowe rzędu 1 do 2 centymetrów, w odległości ruchomego odbiornika od najbliższej stacji referencyjnej wynoszącej od 30 do 50 kilometrów. Prowadzi to do zwiększenia efektywności pomiarów. Wyniki usieciowania przedstawiane są obecnie w formie powierzchniowych poprawek różnicowych (FKP) lub w postaci wirtualnej stacji referencyjnej (VRS). Obie formy reprezentują wyniki usieciowania. Reprezentacja FKP podaje dla każdego satelity, oprócz pierwotnych poprawek pojedynczych stacji referencyjnych, informacje korekcyjne z obliczenia sieci w formie płaskich parametrów dla pewnej powierzchni, w odniesieniu do określonej stacji referencyjnej. Odbiornik ruchomy musi odczytać FKP i przerobić ją wspólnie z poprawkami pojedynczych stacji (indywidualizacja FKP). Prawie wszystkie współczesne geodezyjne odbiorniki GPS są dzisiaj do tego przystosowane. Reprezentacja informacji usieciowania w formie VRS przekazuje i generuje poprawki różnicowe dla znajdującej się w bezpośrenim pobliżu stacji referencyjnej - materialnie jednak nie istniejącej (wirtualna). Użytkownik musi najpierw przekazać do centrali usieciowania swoją przybliżoną pozycję, obliczoną z rozwiązania pojedynczej stacji, nim otrzyma stamtąd, możliwie jak najbardziej oczyszczoną z błędów odległościowych, informację poprawkową. RTCM SC-104 pracuje obecnie nad własnym, różniącym się od formatów FKP i VRS, formatem do przekazu wyników usieciowania. Postprocessing W metodzie postprocessingowej tworzą, jak przy pomiarach w czasie rzeczywistym, pierwotne pomiary fazowe odbiorników GNSS, podstawę danych do określenia pozycji metodą różnicową. Żródła błędów wywodzące się z zależności od stacji i odległości, opisywane są w dysponowanych systemach oprogramowania modelami i strategiami porównalnymi z czasem rzeczywistym i też tutaj jest rozwiązanie wieloznaczności faz nośnych kluczem do osiągnięcia bardzo dokładnej współrzędnej. Ogólnie mówi się o dwóch kierunkach metod - Eliminacja Parametrów i Oszacowanie Parametrów. W pierwszej metodzie służą różnice pomiarów fazy nośnej jako wielkości obserwacyjne, w ten sposób mogą być wyeliminowane w znacznym stopniu przeszkadzające parametry. W drugiej natomiast próbuje się, przez użycie niezróżnicowanych obserwacji, ściśle oszacować istniejące parametry aby w ten sposób możliwie dobrze opisać czynniki rzeczywiste. Metoda ta odpowiada swoim sposobem usieciowaniu, które jest stosowane przy wspólnym opracowaniu danych stacji referencyjnych w czasie rzeczywistym. Postprocessing stosowany jest do określenia pozycji przez wykorzystanie czasowo dłuższych interwałów danych, w przypadku gdy konieczne jest osiągnięcie najwyższej dokładności wyznaczenia punktu rzędu kilku milimetrów, jak to ma miejsce przy pomiarach geodezyjnych i geodynamicznych. Oprócz zastosowania tych metod statycznych mogą być po zakończeniu pomiaru (post-mission) z wysoką precyzją określane trajektorie obiektów kinematycznych, co ma miejsce na przykład w fotogrametrii. W przypadku gdy użytkownik odbiera dane satelitarne przy pomocy odbiornika GNSS w permanentnej sieci stacji referencyjnych jakim jest SAPOS, może on w następnującej przeróbce sprowadzić te dane do standardowego poziomu formatu RINEX, razem z danymi otaczających go stacji referencyjnych i tak osiągnąć jedno rozwiązanie. Przy jednoczesnym użyciu większej ilości urządzeń w kilku sesjach można osiągnąć rozwiązania multistacjionarne i multisesyjne, które prowadzą, przy ścisłym uwzględnieniu istniejących korrelacji, do osiągnięcia wysokiej dokładności sąsiedzkiej. Najwyższa dokładność osiągalna jest, na przykład przy określaniu precyzyjnych informacji wysokościowych, podczas pomiarów statycznych z czasem obserwacji dochodzącym do 24 godzin. 6

7 Formaty danych i łącza transmisyjne SAPOS -formaty danych HEPS / EPS W usługach w czasie rzeczywistym stosowany jest format RTCM w aktualnej wersji 2.3. Zdefi niowane są tu różne typy wiadomości dla różnorodnych informacji. Przez to mogą być oddawane dane dopasowane do odpowiednich wymagań. W przypadku SAPOS -HEPS mogą być dostarczane, w zależności od wymagań użytkownika, różne typy wiadomości. Wszyskie kraje związkowe zobowiązały się do oddawania wiadomości RTCM typu 20 i 21 (obowiązek standardowy, z dalszymi należnymi typami wiadomości) plus informacje o sieci w formie FKP jako niezakodowane i nieskondensowane, bezpośrednio w odbiorniku GPS przerabialne informacje. Oprócz tego mogą oferować kraje związkowe, w zależności od zapotrzebowania, wiadomości innego typu (opcja standardowa). Do nich należą wiadomości RTCM typu 18 i 19 jak również informacje o sieci jako VRS. Dodatkowo mogą być przekazywane zakodowane i skondensowane dane w formacie RTCM-AdV. W serwisie SAPOS EPS przekazywane są poprawki pseudoodległości z dodatkowymi informacjami w formacie RTCM typu 1. Ten typ wprowadzony został w wersji RTCM-2.0 i stosowany jest w niezmienionej formie w wersjach następczych. SAPOS - łącza transmisyjne HEPS Standardowym łączem transmisyjnym w metodzie SAPOS -HEPS i dzisiejszym europejskim standardem jest telefonia komórkowa GMS. To łącze jest najbardziej rozpowszechnione w Niemczech w pozycjonowaniu SAPOS -HEPS. Dostępne jest prawie na całej powierzchni kraju, jest korzystne w cenie i powszechnie zaakceptowane. Opcjonalnie transmitowane są dane na 2-metrowym paśmie radiowym. Obecnie pracuje się nad wprowadzeniem rozwiązania komunikacyjnego, bazującego na protokole internetowym (TCP/IP). Tą metodą mogą być w przyszłości przekazywane dane SAPOS przez łącza zdatne do przeróbki protokołu internetowego. W dziedzinie ruchomej stosowane są tu obecnie GPRS (General Packet Radio Service) a w przyszłości też UMTS (Universal Mobile Telecommunications System). Federalny Urząd Geodezji i Kartografii (BKG) rozpracował po pojęciem NTRIP defi nicję protokołu i przedłożył ją w komitecie RTCM - Special Committee (SC-104). EPS Dane EPS mogą być odbierane na terenie całej republiki przez łącza UKF (metoda RASANT) i fale długie (metoda ALF). Opcjonalnymi łączami są też oprócz tego GSM, 2m-pasmo radiowe i w przyszłości również NTRIP. GPPS / GHPS Do transmisji danych GPPS/GHPS używany jest z reguły internet. Dane przekazywane są użytkownikowi przez FTP lub . Oprócz tego mogą być dane przekazywane na nośnikach danych (np. CD-ROM) i częściowo przez mailbox. GPPS / GHPS Metody postprocessingowe GPPS i GHPS wymagają danych w formacie RINEX w aktualnej wersji 2.1. Chodzi tu o format danych typu ASCII, który składa się z nagłówka i części obserwacyjnej. W nagłówku znajdują się ogólne informacje o stacji jak np. numer stacji i jej nazwa informacje o zastosowanym odbiorniku i antenie, współrzędne stacji, wysokość anteny itd. Informacje pomiarowe zapisywane są następnie w części obserwacyjnej w postaci epok. Szczególnym przypadkiem dla serwisu GPPS jest wirtualna stacja referencyjna (VRS). Dane obliczane są z sieci stacji referencyjnych jak w czasie rzeczywistym. Dużą zaletą tak opracowanych danych jest szybkie i proste rozwiązanie standardowych zadań postprocessingowych. Osiągalna dokładność pozycjonowania 2D w zależności od odległości stacji referencyjnej Reprezentacje wyników usieciowania przez FKP i VRS są przedstawiane przykładowo dla jednego satelity, obserwowanego jednocześnie z co najmniej trzech sieciowych stacji referencyjnych. Reprezentują one odpowiednio większą liczbę usieciowanych stacji referencyjnych. 7

8 SAPOS -System Zarządzania Jakością Jakość SAPOS -u rozumiana jest w sensie współczesnych usług jako suma wymagań stawianych przez wszystkich użytkowników w stosunku do tego serwisu. Według defi nicji DIN EN ISO 8402 określana jest jakość produktu, względnie jakość usługi jako zbiór właściwości i cech odnośnie zdolności ich przystosowania do spełnienia oczekiwnych wymagań. Cechy podstawowe SAPOS -u zostały zdefi niowane podczas Plenum AdV w listopadzie 2001 r. w formie ujednoliconych dla całej republiki federalnej przepisów dotyczących tego serwisu. Przepisy te zawierają Standardowe-Obowiązki- SAPOS i Standardowe-Opcje- SAPOS i dotyczą podstaw serwisu SAPOS -HEPS, stosowanych łącz transmisyjnych, formatów danych jak również usieciowienia stacji referencyjnych SAPOS. W przepisach tych zostały uwzlędnione powszechne zasady współczesnej techniki i będą one odpowiednio do technologicznego postępu dopasowywane i uzupełniane. Za defi nicją tego standardu nadąża, w sensie współczesnego obiegu Systemu Zarządzania Jakością, faza jej realizacji, która wyróżnia się w szczególności własnościami i cechami usług służbowych SAPOS. Do tego zaliczają się na przykład redundancja systemu, funktionalność awaryjna, uprawomocnienie systemu, służby informacyjne dla użytkowników,ale również wysoka dokładność i pewność oraz dyspozycyjność serwisu. Z wielorakich przedsięwzięć do realizacji podniesienia jakości SAPOS przytaczamy krótko ale dokładniej dwa aktualne przykłady: Wyrównanie Diagnostyczne stacji referencyjnych SAPOS Dla usieciowania stacji referencyjnych SAPOS w czasie rzeczywistym przy pomocy serwisu HEPS wymagana jest w systemie odniesienia ETRS89 dokładność współrzędnych o odchyłce standardowej wynoszącej 10 mm. Tylko wtedy możliwe jest osiągnięcie optymalnego procesu modulacyjnego i szybkich jak również pewnych rozwiązań wieloznaczności. Szczególnym aspektem jest w tym przypadku fakt, że ta wysoka relatywna dokładność musi być zrealizowana jednorodnie dla całej republiki federalnej i obejmować tereny leżące poza granicą kraju, celem spełnienia wymagań użytkowników ponadregionalnych. Z tego też powodu przeprowadził Federalny Urząd Geodezji i Kartografii (BKG) w roku 2003 na zlecenie AdV tak zwane Wyrównanie Diagnostyczne wszystkich stacji referencyjnych, które pozwala analizować zachowanie tych wymagań i jest w stanie wykryć słabe miejsca w systemie. Plenum AdV ustaliło w maju 2003 r. wprowadzenie rezultatu Wyrównania Diagnostycznego jako jednolitego, urzędowego zbioru współrzędnych dla stacji referencyjnych SAPOS. Kalibracja anten stacji referencyjnych SAPOS Według ustawy Plenum AdV z kwietnia 2002 r. pracuje SAPOS na swoich ponad 250-ciu stacjach referencyjnych przy użyciu absolutnych, skalibrowanych danych antenowych i realizuje przez to w transmitowanych poprawkach różnicowych tak zwaną ADVNULLAN- TENNA. Ta metoda, opierająca się na międzynarodowym stanie technicznym, wdrażana jest przez indywidualne kalibracje zainstalowanych anten stacji referencyjnych. Komitet SAPOS, składający się z przedstawicieli Przemysłu-GNSS i reprezentantów SAPOS zaleca i popiera wyraźnie ten rozwój. Według definicji i realizacji Jakości- SAPOS zamyka się istniejący obieg Systemu Zarządzania Jakością w swojej trzeciej fazie mierzeniem, kierowaniem i dopasowywaniem jakości - a więc codziennym Systemem Zarządzania Jakością. W wyniku stałego kontaktu z użytkownikami i z producentami urządzeń, dopasowywany jest SAPOS ciągle do nowych wymagań. L1-PCV anteny uzależnione od azymutu i wysokości kątowej 8

9 Wybrane zastosowania SAPOS Pomiary i kataster Komunikacja drogowa i ÖPNV (Komunikacja publiczna bliskiego zasięgu) Skanerowanie laserowe i loty fotogrametryczne Geodezja Ewidencja gruntów Scalenie i komasacja gruntów Geodezja inżynieryjna Foto: Berlińskie Zakłady Komunikacyjne(BVG) Nawigacja pojazdów samochodowych Management jednostek pływających Telematyka komunikacyjna Komunikacyjne systemy sterowania Cyfrowe Modele wysokościowe Terenu (DGM) Cyfrowe Modele Powierzchni (DOM) 3D-Modele miast Ochrona przeciwpowodziowa Pomiary deformacyjne Służba ochronna Nadzór budowli (np. mosty, zapory wodne) Badania naukowe i geodynamiczne Budowa dróg Wytyczanie budowlane Dokumentacja przewodów i rurociągów Systemy Geoinformacyjne (GIS) Foto: Berlińska policja Systemy sterowania akcji: Policja, straż pożarna, ochrona przed katastrofami Wizyty państwowe Transporty wartościowe Rolnictwo i środowisko Hydrografia Służba meteorologiczna Pomiary morskie Profi le głębinowe Poszukiwanie wraków Badania klimatyczne Prognoza pogody Wyznaczanie parametrów atmosferycznych dla jonosfery i stratosfery Powierzchniowe zagospodarowanie precyzyjne Precise Farming Zbieranie informacji o wydajności gleby Dokumentacja terenów skażonych Ewidencja zasobów drzewnych 9

10 Geodezyjne systemy odniesienia Satelitarne systemy pozycjonowania dostarczają trójwymiarowych współrzędnych X, Y, Z. Współrzędne te odnoszą się do globalnego trójwymiarowego kartezjańskiego systemu współrzędnych, którego początek pokrywa się z geocentrum. Oś X przecina równik w południku zerowym (Greenwich). Oś Z pokrywa się ze średnią osią rotacyjną Ziemi. Oś Y przebiega po kątem prostym do osi X i Z, tworząc w ten sposób układ prostokątny. Płaszczyzna XY utworzona jest przez średnią płaszczyznę równika a płaszczyzna XZ przez średnią płaszczyznę południka zerowego Greeniwch. W pierwszym przybliżeniu może być Ziemia traktowana jako kula a w drugim jako elipsoida. Dla opisu figury Ziemi potrzebne jest obok opisu matematycznego i fizycznego również uwzględnienie wpływu grawitacyjnego. Powierzchnia nieruchomej cieczy układa się zawsze tak, że przebiega ona w stosunku do siły grawitacyjnej Ziemi zgodnie z kierunkiem pionu i tworzy tak powierzchnię poziomową wzgl. ekwipotencjalną. Geoida jest powierzchnią poziomową, która przebiega pod stałym lądem na średnim stanie poziomu morza. Ze względu na strukturę geologiczną przebiega geoida w nieregularnej formie, dlatego jest ona bardzo ciężko matematycznie i fizycznie do opisania. W przypadku punktowego pomiaru stykowego Ziemi przy pomocy grawimetrów, można wyznaczyć odchyłki od elipsoidy (undulacje geoidy). Dlatego płaszczyzna poziomowa nie nadaje się, jako powierzchnia odniesienia dla sytuacji ale za to do pomiarów wysokościowych. Dotychczas opracowuje się oddzielnie sytuację i wysokość. Dopiero przy zastosowaniu geodezji satelitarnej i dokładniejszym określeniu geoidy, 10 możliwe jest stworzenie jednolitego, trójwymiarowego systemu odniesienia. Aby matematycznie opisać kulę ziemską wprowadza się elipsoidalny model ziemi, który jest najbardziej zbliżony do jej rzeczywistej powierzchni. Na tej elipsoidzie odniesienia przedstawiana jest, przy pomocy współrzędnych elipsoidalnych (szerokość, długość, wysokość h), pozycja punktu 3D. Jako geodezyjny układ odniesienia wprowadzono w Europie European Reference System 1989 (ETRS89). Współrzędne ETRS89 przedstawiane są zasadniczo w trójwymiarowym, systemie kartezjańskim lub alternatywnie w elipsoidalnym systemie współrzędnych z elipsoidą GRS80 (Geodetic Reference System 1980) jako powierzchnią obliczeniową. Korzystanie z danych pozycyjnych 3D następuje przez odwzorowanie punktów elipsoidy na płaszczyznę. AdV wprowadziła 1991/95 ETRS89 razem z odwzorowaniem UTM, jako jednolity system odniesienia dla wszystkich punktów geodezyjnych i punktów ewidencji gruntów. W kraju związkowym Brandenburgia wdrożone zostały te postanowienia w 1996 roku. Niektóre kraje związkowe znajdują się obecnie w stanie fazy realizacyjnej a pozostałe przejdą do niej w najbliższych latach. W starych krajach związkowych stosowana jest dotychczas elipsoida referencyjna Bessela, a w nowych częściowo jeszcze elipsoida Krassowskiego lub Bessela (obie w odwzorowaniu Gaußa-Krügera). Przeniesienie elipsoidalnych współrzędnych do innego systemu odniesienia, jak np. Niemieckiej Głównej Sieci Trygonometrycznej 1990 (DHDN90) lub do innych krajowych, geodezyjnych systemów odniesienia, może odbyć się tylko na drodze transformacji współrzędnych, ponieważ odnoszą się te systemy do różnych elipsoid, usytuowanych rożnie do geocentrum. Przez wprowadzenie jednolitego systemu wysokościowego o nazwie Niemiecka Główna Śieć Wysokościowa 1992 (DHHN92) stosowana jest, jako poziom odniesienia tzw. quasi-geoida. Niwelacyjnym punktem dowiązania jest w systemie DHHN92 punkt węzłowy europejskiej sieci wysokościowej leżący w Wallenhorst (koło Osnabrück). Ustalenie zastosowania normalnych wysokości umożliwia, w szczególności z SAPOS.-em, optymalną kombinację z wysokościami uzyskanymi z pomiarów satelitarnych. Wysokości elipsoidalne z ETRS89 mogą być przeniesione, przy pomocy modeli quasi-geoidy do systemu DHHN92, jako wysokości stosowame ponad normalnym poziomem morza (NHN). Geoida

11 SAPOS - glosariusz AdV: Komisja do Spraw Administracji Geodezyjnej Krajów Związkowych Republiki Federalnej Niemiec jest podporządkowana Stałej Konferencji Ministrów do Spraw Wewnętrznych i Senatorów poszczególnych krajów związkowych. W jej ramach działają wspólnie, administracje geodezyjne krajów związkowych i federalne ministerstwa komunikacji, budownictwa i budownictwa mieszkalnego, ministerstwa do spraw wewnętrznych i obrony. ALF: Accurate Positioning by Low Frequency. Służba federalna transmisji poprawek różnicowych DGPS na falach długich (123,7 khz) Antena zerowa: Oznaczenie quasi bezbłędnej anteny GNSS. W przypadku korektury danych pomiarowych anteny o wpływy > wariacji fazowego centrum anteny ustalone podczas kalibracji i o średni ofset centrum fazowego, można przyjąć że nie jest ona praktycznie obarczona żadnymi błędami. APV: Wariacje centrum fazowego anten (PCV, Phase- Centre-Variations). Antena GNSS nie posiada żadnego punktowego centrum, lecz jej centrum zmienia się w zależności od kierunku odbieranych sygnałów satelitarnych. PCV opisują odchylenia rzeczywistych czół fal od średniego, sferycznego czoła fali ze średnim centrum elektrycznym (ofset centrum fazowego). PCV muszą być uwzględniane w precyzyjnych pomiarach DGNSS (SAPOS -HEPS, -GPPS, -GHPS), w szczególności przy jednoczesnym użyciu różnorodnych typów anten GNSS (antena zerowa). W przypadku anteny stacji ruchomej wystarczy w zasadzie kalibracja typu anteny, natomiast anteny stacji referencyjnych SAPOS muszą być kalibrowane indywidualnie. DREF91, Niemiecka Sieć Referencyjna 1991: Sieć referencyjna, która została zaobserwowana w Niemczech w 1991 r. i ostatecznie obliczona w roku 1994, utworzona na podstawie pomiarów GPS i dowiązana do punktów EUREF 93 (>EUREF89). Efekty wielościeżkowe, Multipath: Efekty wielościeżkowe powstają przez dyfuzyjne sygnały satelitarne lub przez sygnały odbijające się od powierzchni, znajdujących się w pobliżu anteny GNSS. W ten sposób dochodzą sygnały do odbiornika zarówno na drodze bezpośredniej jak i też pośredniej. Efekty wielościeżkowe mogą utrudniać ustalenie wieloznaczności fazowej i prowadzić do utraty dokładności. Występują one głównie periodycznie w okresie od 30 sekund do 1 godziny. Przy ustalaniu pozycji objektów ruchomych prowadzi Multipath, ze względu na ciągle zmieniające się warunki, do krótkotrwałych, pojedynczych błędów ( wartość nietypowa ). Jeżeli nie można wykluczyć efektu Mulipath zalecane jest konieczine drugie określenie pozycji przy całkiem innej konstelacji satelit. Elipsoida referencyjna: Zbliżona do >geoidy powierzchnia zastępcza, której wielkość i położenie zastało tak wybrane, aby można ją było optymalnie dopasować do geoidy, zarówno lokalnie jak i dla całej kuli ziemskiej. Elipsoda referencyjna pozwala się opisać matematycznie i służy jako powierzchnia odniesienia dla poziomych sieci geodezyjnych. Fizyczne odniesienie wysokościowe nie jest tutaj sprecyzowane. ETRF89 European Terrestrial Reference Frame 1989: ETRF89 jest częścią składową >ITRF89 i utworzona jest przez położone w Europie stacje Earth Rotation Service (IERS). Ze swoimi wspórzędnami odniesionymi do epoki tworzą te punkty pierwszą fazę realizacji >ERTS89. ETRF89 został z biegem czasu zagęszczony w Niemczech przez sieci >EUREF, DREF i sieci krajowe. ETRS89, European Terrestrial Reference System 1989: ETRS89 jest odniesiony do epoki epoki a przestrzennie związany ze stabilną częścią europejsko-azjatyckiej płyty kontynentalnej i stanowi część składową > ITRS-u. AdV zarządziłą w 1991 r. wprowadzenie ETRS89 jako ogólnoniemieckiego systemu odniesienia. EUREF89, European Reference Frame 1989: Nazwa przeprowadzonej w Europie w maju 1989 kampanii GPS, przy pomocy której została stworzona europejska sieć referencyjna. Dla usytuowania przestrzennego sieci wykorzystano współrzędne stacji fundamentalnych >ETRF89 i lokalne elementy centrujące. Przeprowadzone, w celu rozszerzenia i poprawienia sieci, w następnych latach kampanie GPS, przeliczane są do epoki odniesienia , by uwolnić je od wpływu dryfu kontynentalnego. Podobnie jak w przypadku dodatkowo przeprowadzonej kampanii GPS EUREF93 wspierającej obliczenie systemu >DREF91. FKP, parametry korektury powierzchniowej, parametry korektury dotyczące określonego terenu: Metoda reprezentacji dla (transmisji) zmodelowanych błędów obserwacji uzyskanych podczas >Usieciowania. FKP transmitowane są w zdefiniowanym przez SAPOS formacie wiadomości >RTCM, typu (59). Geoida: Model fizyczny do opisywanie postaci Ziemi z uwzględnieniem wewnętrznego rozkładu jej masy. Geoida stanowi, w odróżnieniu do rzeczywistego kształtu powierzchni Ziemi, wygładzoną powierzchnię, która przebiega we wszystkich swoich punktach prostopadle do kierunku pionu. Powierzchnia poziomowa ziemskiego pola grawitacyjnego reprezentuje średni, wolny od pływów morskich, poziom morza na świecie. Geoida może być stosowana jako wysokościowa powierzchnia odniesienia lub jako reprezentant pola grawitacyjnego, natomiast do obliczeń geodezyjnych stosowana jest powierzchnia zastępcza jaką jest >Elipsoida Referencyjna. GNSS, Global Navigation Satellite System: Główne pojęcie dotyczące wspieranych satelitarnie światowych systemów GNSS nie ograniczające się tylko do GPS, lecz również odnoszące się do GLONASS, zaplanowego system Galileo jak również do lokalnych dalszych systemów (np. EGNOS). GSM, Global System for Mobile Communications: Międzynarodowy standard cyfrowej telefonii komórkowej. Grawitacja: Wielkość przyspieszenia ziemskiego, która utworzona jest przez siłę grawitacyjną Ziemi i innych ciał kosmicznych jak również przez siłę odśrodkową powstającą podczas rotacji ziemi. Pole grawitacyjne podlega czasowym zmianom spowodowanym pływami (odpływ/przypływ), ciśnieniem powietrza i innymi faktorami. ITRF89, International Terestrial Reference Frame 1989: Zaakceptowany na całym świecie system odniesienia (>ITRS), zrealizowany dla epoki przez International Earth Rotation Service (IERS), na podstawie pomiarów satelitarno-laserowych, laserowych pomiarów odległości do księżyca i światowych, jednoczesnych obserwacji kwazarów (Very Long Baseline Interferometry). ITRS, International Terrestrial Reference System: ITRS jest geocentrycznym systemem międzynarodowego serwisu International Earth Rotation Service (IERS). Określony jest on przez definicję kierunków do średniego położenia osi rotacyjnej Ziemi (oś-z) i do punktu zerowego położonego na równiku (punkt przecięcia z południkiem Greenwich, oś-x). NTRIP, Networked Transport of RTCM via Inernet Protocol: Technika do transmisji strumieni danych przez internet. Ofset centrum fazowego: Pomiary fazy nośnej GNSS odnoszą się do elektrycznego centrum fazowego anteny. Podczas opracowań GNSS uwzględniane jest zwykle średnie centrum fazowe, którego położenie w stosunku do centrum mechanicznego jest uwzględnione. Podczas kalibracji (>antena zerowa, >wariacje fazowego centrum anteny) możliwe jest określenie położenia elektrycznego centrum fazowego w stosunku do centrum mechanicznego. Quasi-geoida: Fizycznie zdefiniowany, zastępczy model geoidy. W przeciwieństwie do geoidy może być quasi-geoida określona bezpośrednio z pomiarów grawitacyjnych. Różnica pomiędzy geoidą i quasi-geoidą leży zwykle poniżej 1 metra. Powierzchnia odniesienia: matematycznie, fizycznie lub za pomocą podstawowej sieci geodezyjnej opisana powierzchnia, do której odnoszą się współrzędne poziome oraz potencjały wysokości i grawitacyjne (siła ciężkości). RASANT, Radio Aided SAtellite Navigation Technique: Metoda transmisji danych poprawkowych DGPS przez Radio-Daten-System na falach radiowych UKF. RINEX, Receiver Independent Exchange Format: Niezależny od odbiornika, internacjonalnie zaakceptowany format wymiany ASCII. Opracowany w 1989 r. przez Uniwersytet Bern i służący do zapamiętywania i wymiany obserwacji GNSS/ efemeryd/ danych meteorologicznych. RTCM, Radio Technical Commission for Maritime Services: Amerykańska organizacja do rozwoju standardów komunikacyjnych w zakresie morskim. Special Committee No. 104 (SC-104) rozwija i określa formaty dla transmisji obserwacji wzgl. poprawek dla systemów GNSS w czasie rzeczywistym. Formaty te zaakceptowane są na całym świecie i przyjęły się jako standard dla zastosowań w czasie rzeczywistym. Selektive Availability: Wprowadzone w GPS przez Ministerstwo Obrony USA intencjonalne pogorszenie sygnału celem zmniejszenia dokładności dla nieautoryzowanych użytkowników. Zawarte w satelitarnych wiadomościach nawigacyjnych efemerydy obarczane są błędami a czas zegarów satelitarnych jest zniekształcony. Selektive Availability zostało wyłączone przez Ministerstwo Obrony 2 maja 2000 r., bez podania dalszych gwarancji. Służba Geodezyjna: Służba Geodezyjna ma za zadanie zapewnienie jednolitego geodezyjnego, przestrzennego systemu odniesienia (pomiar osnów podstawowych) jak również materiałów mapowych (mapy topograficzne kraju). Produkty Służby Geodezyjnej tworzą geodezyjną podstawę dla wszystkich pomiarów. Usieciowanie: Jednoczesne, permanentne wyrównanie obserwacji sieci referencyjnych celem wyznyczenia błędów obserwacji. Przez usieciowanie stacji referencyjnych SAPOS znacznie redukowane są wpływy błędów różnicowego GNSS. Zależne od odległości składniki błędów, w szczególności jonosfery, troposfery i orbit satelitarnych, opisywane są przez odpowiednie modulowanie i przesyłane przy pomocy >FKP lub jako >VRS do użytkowników SAPOS. Usieciowanie umożliwia wyższą dokładność i krótki czas inicjalizacji, przez co uzyskują użytkownicy SAPOS wyższą efektywność pracy. Węzeł wstępujący orbity: Punkt elipsy orbitalnej, w którym satelita puruszający się z południa na północ, przecina płaszczyznę równika. VRS, Wirtualna Stacja Referencyjna: Metoda reprezentacji dla (transmisji) obserwacji skorygowanych o błędy obserwacji uzyskane podczas usieciowania. Z danych stacji referencjnych SAPOS i ze zmodelowanych błędów obserwacji generowane są dane dla, znajdującej się w bezpośrednim położeniu użytkownika, wirtualnej stacji referencyjnej. Współrzędne Gaußa-Krügera: Płaskie, prostokątne współrzędne stosowane przez Niemiecką Służbę Geodezyjną. Powstają one przez konforemne (wiernokątne) odwzorowanie współrzędnych elipsoidalnych na powierzchnię obliczeniową (stare kraje związkowe: elipsoida Bessela, nowe kraje związkowe: częściowo jeszcze elipsoida KRASSOWSKIEGO). Południki główne odwzorowywane są izometrycznie (wiernoodległościowo) (Transverse Mercator Projection). Szerokość pasma południkowego wynosi 3 stopnie (stare kraje związkowe) wzgl. 3/6 stopni (nowe kraje związkowe). Współrzędne UTM, Universale Transversale Mercator-Koordinaten: współrzędne płaskie, prostokątne, które pochodzą z konforemnego (wiernokątnego) odwzorowania współrzędnych elipsoidalnych na płaszczyznę obliczeniową. Szerokość pasa południkowego wynosi w odwzorowaniu UTM 6 stopni. Południki główne odwzorowywane są w skali m=0,

12 Urzędy i instytucje kontaktowe Zentrale Stelle SAPOS c/o LGN Podbielskistraße Han no ver Telefon: (05 11) Telefax: (05 11) Landesvermessungsamt Baden-Württemberg SAPOS Postfach Stuttgart Telefon (07 21) Telefax (07 21) Hessisches Landesvermessungsamt Geodätischer Raumbezug Postfach Wiesbaden Telefon (06 11) Telefax (06 11) Landesvermessungsamt Sachsen Referat 24 Festpunktnetze Postfach Dresden Telefon (03 51) Telefax (03 51) Bayerisches Landesvermessungsamt SAPOS Bayern Postfach München Telefon (0 89) Telefax (0 89) Landesvermessungsamt Mecklenburg-Vor pom mern Dezernat 21 SAPOS, Nutzung der Raum be zugs sys te me Postfach Schwerin Telefon (03 85) Telefax (03 85) Landesamt für Landesvermessung und Geoinformation Sachsen-Anhalt Service-Center Barbarastraße Halle (Saale) Telefon (03 45) Telefax (03 45) Senatsverwaltung für Stadtentwicklung Abteilung III Geoinformation, Vermessung, Wertermittlung Hohenzollerndamm Berlin Telefon (0 30) Telefax (0 30) LGN SAPOS Niedersachsen Podbielskistraße Hannover Telefon (0511) Telefax (0511) Landesvermessungsamt Schleswig-Holstein Abteilung 2 Grundlagenvermessung und Topographie Postfach Kiel Telefon (0431) Telefax (0431) Landesvermessung und Geobasisinformation Brandenburg Geodätischer Raumbezug Heinrich-Mann-Allee Potsdam Telefon (03 31) Telefax (03 31) Landesvermessungsamt Nordrhein-Westfalen Fachbereich SAPOS Muffendorfer Straße Bonn Telefon (02 28) Telefax (02 28) Thüringer Landesvermessungsamt Dezernat 32 SAPOS Hohenwindenstraße 13a Erfurt Telefon (03 61) Telefax (03 61) GeoInformation Bremen Team 20 Grundlagenvermessung/SAPOS Postfach Bremen Telefon (04 21) Telefax (04 21) Landesamt für Vermessung und Geobasisinformation Rheinland-Pfalz Fachbereich 25 / Satellitengestützte Positionierungsdienste Ferdinand-Sauerbruch-Straße Koblenz Telefon (02 61) Telefax (02 61) Bundesamt für Kartographie und Geodäsie Abteilung Geodäsie Richard-Strauss-Allee Frankfurt am Main Telefon (0 69) Telefax (0 69) Freie und Hansestadt Hamburg Landesbetrieb Geoinformation und Vermessung LGV 311 Bezugssysteme / IT-Betreuung Postfach Hamburg Telefon: (0 40) Telefax: (0 40) Landesamt für Kataster-, Vermessungs- und Kartenwesen SAPOS Saarland Von der Heydt Saarbrücken Telefon (0681) Telefax (0681) Bundesanstalt für Gewässerkunde Referat Geodäsie Postfach Koblenz Telefon (0261) Telefax (0261) SAPOS jest zarejestrowanym znakiem Niemieckiej Służby Geodezyjnej marzec 2004

Precyzyjne pozycjonowanie w oparciu o GNSS

Precyzyjne pozycjonowanie w oparciu o GNSS Precyzyjne pozycjonowanie w oparciu o GNSS Załącznik nr 2 Rozdział 1 Techniki precyzyjnego pozycjonowania w oparciu o GNSS 1. Podczas wykonywania pomiarów geodezyjnych metodą precyzyjnego pozycjonowania

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA I STAN AKTUALNY REALIZACJI

ZAŁOŻENIA I STAN AKTUALNY REALIZACJI ZAŁOŻENIA I STAN AKTUALNY REALIZACJI PROJEKTU ASG+ Figurski M., Bosy J., Krankowski A., Bogusz J., Kontny B., Wielgosz P. Realizacja grantu badawczo-rozwojowego własnego pt.: "Budowa modułów wspomagania

Bardziej szczegółowo

Pomiary statyczne GNSS i serwisy postprocessingu: POZGEO, POZGEO D i POZGEO DF

Pomiary statyczne GNSS i serwisy postprocessingu: POZGEO, POZGEO D i POZGEO DF GŁÓWNY URZĄD GEODEZJI I KARTOGRAFII Departament Geodezji, Kartografii i Systemów Informacji Geograficznej Pomiary statyczne GNSS i serwisy postprocessingu: POZGEO, POZGEO D i POZGEO DF Szymon Wajda główny

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS. Planowanie inwestycji drogowych w Małopolsce w latach 2007-2013 Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Bardziej szczegółowo

Pomiary statyczne GNSS i serwisy postprocessingu: POZGEO, POZGEO D i POZGEO DF

Pomiary statyczne GNSS i serwisy postprocessingu: POZGEO, POZGEO D i POZGEO DF GŁÓWNY URZĄD GEODEZJI I KARTOGRAFII Departament Geodezji, Kartografii i Systemów Informacji Geograficznej Pomiary statyczne GNSS i serwisy postprocessingu: POZGEO, POZGEO D i POZGEO DF Marcin Ryczywolski

Bardziej szczegółowo

GNSS ROZWÓJ SATELITARNYCH METOD OBSERWACJI W GEODEZJI

GNSS ROZWÓJ SATELITARNYCH METOD OBSERWACJI W GEODEZJI GNSS ROZWÓJ SATELITARNYCH METOD OBSERWACJI W GEODEZJI Dr inż. Marcin Szołucha Historia nawigacji satelitarnej 1940 W USA rozpoczęto prace nad systemem nawigacji dalekiego zasięgu- LORAN (Long Range Navigation);

Bardziej szczegółowo

Spis treści PRZEDMOWA DO WYDANIA PIERWSZEGO...

Spis treści PRZEDMOWA DO WYDANIA PIERWSZEGO... Spis treści PRZEDMOWA DO WYDANIA PIERWSZEGO....................... XI 1. WPROWADZENIE DO GEODEZJI WYŻSZEJ..................... 1 Z historii geodezji........................................ 1 1.1. Kształt

Bardziej szczegółowo

Sieciowe Pozycjonowanie RTK używając Virtual Reference Stations (VRS)

Sieciowe Pozycjonowanie RTK używając Virtual Reference Stations (VRS) Sieciowe Pozycjonowanie RTK używając Virtual Reference Stations (VRS) Mgr inż. Robert Dudek GEOTRONICS KRAKÓW GSI Japan - 21st of June 1999 Wprowadzenie u Dlaczego Sieci stacji referencyjnych GPS? u Pomysł

Bardziej szczegółowo

Serwisy postprocessingu POZGEO i POZGEO D

Serwisy postprocessingu POZGEO i POZGEO D GŁÓWNY URZĄD GEODEZJI I KARTOGRAFII Departament Geodezji, Kartografii i Systemów Informacji Geograficznej Serwisy postprocessingu POZGEO i POZGEO D Marcin Ryczywolski specjalista Szkolenie Służby Geodezyjnej

Bardziej szczegółowo

Serwisy czasu rzeczywistego: NAWGEO KODGIS NAWGIS

Serwisy czasu rzeczywistego: NAWGEO KODGIS NAWGIS GŁÓWNY URZĄD GEODEZJI I KARTOGRAFII Departament Geodezji, Kartografii i Systemów Informacji Geograficznej Serwisy czasu rzeczywistego: NAWGEO KODGIS NAWGIS Artur Oruba specjalista Szkolenie Służby Geodezyjnej

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2012/2013

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2012/2013 STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2012/2013 Instytut Geodezji GEODEZJA GOSPODARCZA PROMOTOR Dr hab. Zofia Rzepecka, prof. UWM Dr inż. Dariusz Gościewski Analiza możliwości wyznaczenia

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie systemu ASG-EUPOS do wykonania prac geodezyjnych i kartograficznych

Wykorzystanie systemu ASG-EUPOS do wykonania prac geodezyjnych i kartograficznych GŁÓWNY URZĄD GEODEZJI I KARTOGRAFII DEPARTAMENT GEODEZJI KARTOGRAFII I SYSTEMÓW INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ Wykorzystanie systemu ASG-EUPOS do wykonania prac geodezyjnych i kartograficznych Opracowanie: Ryszard

Bardziej szczegółowo

1.1. Kształt Ziemi. Powierzchnie odniesienia. Naukowe i praktyczne zadania geodezji. Podział geodezji wyższej... 18

1.1. Kształt Ziemi. Powierzchnie odniesienia. Naukowe i praktyczne zadania geodezji. Podział geodezji wyższej... 18 : Przedmowa...... 11 1. WPROWADZENIE DO GEODEZJI WYŻSZEJ Z historii geodezji... 13 1.1. Kształt Ziemi. Powierzchnie odniesienia. Naukowe i praktyczne zadania geodezji. Podział geodezji wyższej... 18 1.2.

Bardziej szczegółowo

WIELOFUNKCYJNY SYSTEM PRECYZYJNEGO POZYCJONOWANIA SATELITARNEGO ASG-EUPOS

WIELOFUNKCYJNY SYSTEM PRECYZYJNEGO POZYCJONOWANIA SATELITARNEGO ASG-EUPOS GŁÓWNY URZĄD GEODEZJI I KARTOGRAFII DEPARTAMENT GEODEZJI KARTOGRAFII I SYSTEMÓW INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ WIELOFUNKCYJNY SYSTEM PRECYZYJNEGO POZYCJONOWANIA SATELITARNEGO ASG-EUPOS SATELITARNE TECHNIKI POMIAROWE

Bardziej szczegółowo

Geodezja i Kartografia I stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Geodezja i Kartografia I stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Systemy pozycjonowania i nawigacji Nazwa modułu w języku angielskim Navigation

Bardziej szczegółowo

ASG-EUPOS wielofunkcyjny system precyzyjnego pozycjonowania i nawigacji w Polsce

ASG-EUPOS wielofunkcyjny system precyzyjnego pozycjonowania i nawigacji w Polsce ASG-EUPOS wielofunkcyjny system precyzyjnego pozycjonowania i nawigacji w Polsce Jarosław Bosy, Marcin Leończyk Główny Urząd Geodezji i Kartografii 1 Projekt współfinansowany przez Unię Europejską Europejski

Bardziej szczegółowo

Obszar badawczy i zadania geodezji satelitarnej

Obszar badawczy i zadania geodezji satelitarnej Obszar badawczy i zadania geodezji satelitarnej [na podstawie Seeber G., Satellite Geodesy ] dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie cirm.am.szczecin.pl Literatura: 1. Januszewski J., Systemy

Bardziej szczegółowo

Geodezja i geodynamika - trendy nauki światowej (1)

Geodezja i geodynamika - trendy nauki światowej (1) - trendy nauki światowej (1) Glob ziemski z otaczającą go atmosferą jest skomplikowanym systemem dynamicznym stały monitoring tego systemu interdyscyplinarność zasięg globalny integracja i koordynacja

Bardziej szczegółowo

AKTUALNY STAN REALIZACJI PROJEKTU ASG+

AKTUALNY STAN REALIZACJI PROJEKTU ASG+ AKTUALNY STAN REALIZACJI PROJEKTU ASG+ Figurski Mariusz Centrum Geomatyki Stosowanej WAT Wydział Inżynierii Lądowej i Geodezji WAT Realizacja grantu badawczo-rozwojowego własnego pt.: "Budowa modułów wspomagania

Bardziej szczegółowo

Wyrównanie podstawowej osnowy geodezyjnej na obszarze Polski

Wyrównanie podstawowej osnowy geodezyjnej na obszarze Polski Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Dział Osnów Podstawowych Wyrównanie podstawowej osnowy geodezyjnej na obszarze Polski Ewa Kałun kierownik działu osnów podstawowych CODGiK Warszawa,

Bardziej szczegółowo

SERWIS INTERAKTYWNEGO MONITOROWANIA WSPÓŁRZĘDNYCH STACJI SIECI ASG-EUPOS

SERWIS INTERAKTYWNEGO MONITOROWANIA WSPÓŁRZĘDNYCH STACJI SIECI ASG-EUPOS II Konferencja Użytkowników ASG-EUPOS Katowice 2012 SERWIS INTERAKTYWNEGO MONITOROWANIA WSPÓŁRZĘDNYCH STACJI SIECI ASG-EUPOS K. Szafranek, A. Araszkiewicz, J. Bogusz, M. Figurski Realizacja grantu badawczo-rozwojowego

Bardziej szczegółowo

WIELOFUNKCYJNY SYSTEM PRECYZYJNEGO POZYCJONOWANIA SATELITARNEGO ASG-EUPOS

WIELOFUNKCYJNY SYSTEM PRECYZYJNEGO POZYCJONOWANIA SATELITARNEGO ASG-EUPOS GŁÓWNY URZĄD GEODEZJI I KARTOGRAFII DEPARTAMENT GEODEZJI KARTOGRAFII I SYSTEMÓW INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ WIELOFUNKCYJNY SYSTEM PRECYZYJNEGO POZYCJONOWANIA SATELITARNEGO ASG-EUPOS TYTUŁ WYKŁADU Wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA TECHNICZNE

ZALECENIA TECHNICZNE GŁÓWNY GEODETA KRAJU ZALECENIA TECHNICZNE Pomiary satelitarne GNSS oparte na systemie stacji referencyjnych ASG-EUPOS Warszawa, 2011 r. Zalecenia techniczne opracował zespół w składzie: Wiesław Graszka,

Bardziej szczegółowo

Ultra szybkie pozycjonowanie GNSS z zastosowaniem systemów GPS, GALILEO, EGNOS i WAAS

Ultra szybkie pozycjonowanie GNSS z zastosowaniem systemów GPS, GALILEO, EGNOS i WAAS Ultra szybkie pozycjonowanie GNSS z zastosowaniem systemów GPS, GALILEO, EGNOS i WAAS Jacek Paziewski Paweł Wielgosz Katarzyna Stępniak Katedra Astronomii i Geodynamiki Uniwersytet Warmińsko Mazurski w

Bardziej szczegółowo

Budowa infrastruktury użytkowej systemu pozycjonowania satelitarnego w województwie mazowieckim

Budowa infrastruktury użytkowej systemu pozycjonowania satelitarnego w województwie mazowieckim Budowa infrastruktury użytkowej systemu pozycjonowania satelitarnego w województwie mazowieckim Paweł Tabęcki Biuro Geodety Województwa Mazowieckiego Dział Katastralnej Bazy Danych sierpień 2006 Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

Wielofunkcyjny system precyzyjnego pozycjonowania satelitarnego ASG-EUPOS

Wielofunkcyjny system precyzyjnego pozycjonowania satelitarnego ASG-EUPOS Wielofunkcyjny system precyzyjnego pozycjonowania satelitarnego ASG-EUPOS STACJE REFERENCYJNE SYSTEMU ASG-EUPOS WSTĘP Istnienie nowoczesnych, wielofunkcyjnych systemów precyzyjnego pozycjonowania satelitarnego,

Bardziej szczegółowo

Moduły ultraszybkiego pozycjonowania GNSS

Moduły ultraszybkiego pozycjonowania GNSS BUDOWA MODUŁÓW WSPOMAGANIA SERWISÓW CZASU RZECZYWISTEGO SYSTEMU ASG-EUPOS Projekt rozwojowy MNiSW nr NR09-0010-10/2010 Moduły ultraszybkiego pozycjonowania GNSS Paweł Wielgosz Jacek Paziewski Katarzyna

Bardziej szczegółowo

Systemy przyszłościowe. Global Navigation Satellite System Globalny System Nawigacji Satelitarnej

Systemy przyszłościowe. Global Navigation Satellite System Globalny System Nawigacji Satelitarnej Systemy przyszłościowe Global Navigation Satellite System Globalny System Nawigacji Satelitarnej 1 GNSS Dlaczego GNSS? Istniejące systemy satelitarne przeznaczone są do zastosowań wojskowych. Nie mają

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE TECHNICZNE G-1.12

WYTYCZNE TECHNICZNE G-1.12 GŁÓWNY GEODETA KRAJU WYTYCZNE TECHNICZNE G-1.12 Pomiary satelitarne oparte na systemie precyzyjnego pozycjonowania ASG- EUPOS (Projekt z dnia 1.03.2008 r. z poprawkami) Wytyczne opracował zespół w składzie:

Bardziej szczegółowo

System informacji przestrzennej w Komendzie Miejskiej w Gdańsku. Rysunek 1. Centrum monitoringu w Komendzie Miejskiej Policji w Gdańsku.

System informacji przestrzennej w Komendzie Miejskiej w Gdańsku. Rysunek 1. Centrum monitoringu w Komendzie Miejskiej Policji w Gdańsku. System informacji przestrzennej w Komendzie Miejskiej w Gdańsku. W Gdańsku tworzony jest obecnie miejski System Informacji Przestrzennej, który będzie stanowił podstawę m.in. Systemu Ratownictwa Miejskiego

Bardziej szczegółowo

Definicja i realizacja europejskiego systemu wysokościowego EVRS w Polsce

Definicja i realizacja europejskiego systemu wysokościowego EVRS w Polsce GŁÓWNY URZĄD GEODEZJI I KARTOGRAFII Departament Geodezji, Kartografii i Systemów Informacji Geograficznej Definicja i realizacja europejskiego systemu wysokościowego EVRS w Polsce Wiesław Graszka naczelnik

Bardziej szczegółowo

UKŁADY GEODEZYJNE I KARTOGRAFICZNE

UKŁADY GEODEZYJNE I KARTOGRAFICZNE UKŁADY GEODEZYJNE I KARTOGRAFICZNE Jarosław Bosy Instytut Geodezji i Geoinformatyki Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Model ZIEMI UKŁAD GEODEZYJNY I KARTOGRAFICZNY x y (f o,l o ) (x o,y o ) ZIEMIA

Bardziej szczegółowo

Wiesław Graszka naczelnik wydziału Szymon Wajda główny specjalista

Wiesław Graszka naczelnik wydziału Szymon Wajda główny specjalista Wiesław Graszka naczelnik wydziału Szymon Wajda główny specjalista Konferencja Satelitarne metody wyznaczania pozycji we współczesnej geodezji i nawigacji Wrocław 02-04. czerwca 2011 r. Wprowadzenie Zakres

Bardziej szczegółowo

Nawigacja satelitarna

Nawigacja satelitarna Paweł Kułakowski Nawigacja satelitarna Nawigacja satelitarna Plan wykładu : 1. Zadania systemów nawigacyjnych. Zasady wyznaczania pozycji 3. System GPS Navstar - architektura - zasady działania - dokładność

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pomiaru i wyrównania przestrzennych ciągów tachimetrycznych w zastosowaniach geodezji zintegrowanej

Koncepcja pomiaru i wyrównania przestrzennych ciągów tachimetrycznych w zastosowaniach geodezji zintegrowanej Koncepcja pomiaru i wyrównania przestrzennych ciągów tachimetrycznych w zastosowaniach geodezji zintegrowanej Krzysztof Karsznia Leica Geosystems Polska XX Jesienna Szkoła Geodezji im Jacka Rejmana, Polanica

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA BUDOWY MODUŁÓW OPRACOWANIA SIECI ASG-EUPOS I MONITOROWANIA WSPÓŁRZĘDNYCH STACJI SYSTEMU W CZASIE PRAWIE-RZECZYWISTYM

ZAŁOŻENIA BUDOWY MODUŁÓW OPRACOWANIA SIECI ASG-EUPOS I MONITOROWANIA WSPÓŁRZĘDNYCH STACJI SYSTEMU W CZASIE PRAWIE-RZECZYWISTYM ZAŁOŻENIA BUDOWY MODUŁÓW OPRACOWANIA SIECI ASG-EUPOS I MONITOROWANIA WSPÓŁRZĘDNYCH STACJI SYSTEMU W CZASIE PRAWIE-RZECZYWISTYM Figurski M., Szafranek K., Araszkiewicz A., Szołucha M. Realizacja grantu

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2010/11

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2010/11 Załącznik nr 7 STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2010/11 Jednostka: KATEDRA GEODEZJI SATELITARNEJ I NAWIGACJI PROMOTOR Prof. dr hab. inż. Stanisław Oszczak PROMOTOR Mieczysław Bakuła 1.

Bardziej szczegółowo

Naziemne systemy nawigacyjne. Wykorzystywane w nawigacji

Naziemne systemy nawigacyjne. Wykorzystywane w nawigacji Naziemne systemy nawigacyjne Wykorzystywane w nawigacji Systemy wykorzystujące radionamiary (CONSOL) Stacja systemu Consol składała się z trzech masztów antenowych umieszczonych w jednej linii w odległości

Bardziej szczegółowo

REALIZACJA EUROPEJSKIEGO SYSTEMU EUPOS W LABORATORIUM DGNSS/GIS PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W RAMACH OGÓLNIE DOSTĘPNEGO SYSTEMU POLPOS

REALIZACJA EUROPEJSKIEGO SYSTEMU EUPOS W LABORATORIUM DGNSS/GIS PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W RAMACH OGÓLNIE DOSTĘPNEGO SYSTEMU POLPOS REALIZACJA EUROPEJSKIEGO SYSTEMU EUPOS W LABORATORIUM DGNSS/GIS PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W RAMACH OGÓLNIE DOSTĘPNEGO SYSTEMU POLPOS Józef Zając, Andrzej Fellner, Paweł Trómiński, Janusz Śledziński

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie systemu EGNOS w nawigacji lotniczej w aspekcie uruchomienia serwisu Safety-of-Life

Wykorzystanie systemu EGNOS w nawigacji lotniczej w aspekcie uruchomienia serwisu Safety-of-Life UNIWERSYTET WARMIŃSKO-MAZURSKI w Olsztynie Wydział Geodezji i Gospodarki Przestrzennej Katedra Geodezji Satelitarnej i Nawigacji Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych w Dęblinie Wykorzystanie systemu

Bardziej szczegółowo

Geodezja, Teoria i Praktyka, Tom 1, Edward Osada kod produktu: 3700 kategoria: Kategorie > WYDAWNICTWA > KSIĄŻKI > GEODEZJA

Geodezja, Teoria i Praktyka, Tom 1, Edward Osada kod produktu: 3700 kategoria: Kategorie > WYDAWNICTWA > KSIĄŻKI > GEODEZJA Zapraszamy do sklepu www.sklep.geoezja.pl I-NET.PL Sp.J. o. GeoSklep Olsztyn, ul. Cementowa 3/301 tel. +48 609 571 271, 89 670 11 00, 58 7 421 571 faks 89 670 11 11, 58 7421 871 e-mail sklep@geodezja.pl

Bardziej szczegółowo

DOWIĄZANIE GEODEZYJNE W WYBRANYCH ZADANIACH SPECJALNYCH REALIZOWANYCH NA MORZU 1

DOWIĄZANIE GEODEZYJNE W WYBRANYCH ZADANIACH SPECJALNYCH REALIZOWANYCH NA MORZU 1 kmdr rez. dr Zdzisław KOPACZ Akademia Marynarki Wojennej, SHM RP kmdr rez. dr inż. Wacław MORGAŚ Akademia Marynarki Wojennej, SHM RP DOWIĄZANIE GEODEZYJNE W WYBRANYCH ZADANIACH SPECJALNYCH REALIZOWANYCH

Bardziej szczegółowo

O technologii pomiarów GPS RTK (Real Time Kinematic)

O technologii pomiarów GPS RTK (Real Time Kinematic) 1. Wstęp O technologii pomiarów GPS RTK (Real Time Kinematic) Pomiar RTK to na dzień dzisiejszy najnowocześniejsza na świecie technologia dokładnych pomiarów uzyskiwanych w czasie rzeczywistym bez wykonywania

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE WYDZIAŁU ETI POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ Nr 6 Seria: Technologie Informacyjne 2008

ZESZYTY NAUKOWE WYDZIAŁU ETI POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ Nr 6 Seria: Technologie Informacyjne 2008 ZESZYTY NAUKOWE WYDZIAŁU ETI POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ Nr 6 Seria: Technologie Informacyjne 2008 Mariusz Chmielecki, Agnieszka Jurkowska, Karol Rudziński, Cezary Specht, Jakub Szulwic, Tadeusz Widerski Politechnika

Bardziej szczegółowo

CZY TWÓJ GPS JEST LEGALNY Z AKTAMI PRAWNYMI ORAZ WYMOGAMI GUGIK? PORADNIK APOGEO

CZY TWÓJ GPS JEST LEGALNY Z AKTAMI PRAWNYMI ORAZ WYMOGAMI GUGIK? PORADNIK APOGEO CZY TWÓJ GPS JEST LEGALNY Z AKTAMI PRAWNYMI ORAZ WYMOGAMI GUGIK? PORADNIK APOGEO CZY TWÓJ GPS JEST LEGALNY Z AKTAMI PRAWNYMI ORAZ WYMOGAMI GUGIK? Inwestując w profesjonalne rozwiązania pomiarowe GPS/GNSS

Bardziej szczegółowo

KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU A. USYTUOWANIE MODUŁU W SYSTEMIE STUDIÓW B. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA PRZEDMIOTU

KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU A. USYTUOWANIE MODUŁU W SYSTEMIE STUDIÓW B. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA PRZEDMIOTU Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012 r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Geodezja globalna i podstawy astronomii Nazwa modułu w języku angielskim

Bardziej szczegółowo

Geotronics Polska jako dostawca nowoczesnych technologii satelitarnych GNSS firmy Trimble do zastosowań pomiarowych, infrastrukturalnych i

Geotronics Polska jako dostawca nowoczesnych technologii satelitarnych GNSS firmy Trimble do zastosowań pomiarowych, infrastrukturalnych i Geotronics Polska jako dostawca nowoczesnych technologii satelitarnych GNSS firmy Trimble do zastosowań pomiarowych, infrastrukturalnych i monitoringowych. GEOTRONICS POLSKA Sp. z o.o. Jedyny dystrybutor

Bardziej szczegółowo

GLOBALNY SYSTEM POZYCJONOWANIA (GPS) DLA TWORZENIA GIS

GLOBALNY SYSTEM POZYCJONOWANIA (GPS) DLA TWORZENIA GIS GIS I TELEDETEKCJA W BADANIACH STRUKTURY I FUNKCJONOWANIA KRAJOBRAZU A. NIENARTOWICZ, M. KUNZ (RED.) TORUŃ 2001 Mieczysław Kunz Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Wydział Biologii i Nauk o Ziemi

Bardziej szczegółowo

Źródła błędów w pomiarach GNSS (na podstawie Bosy J., 2005) dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie

Źródła błędów w pomiarach GNSS (na podstawie Bosy J., 2005) dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie Źródła błędów w pomiarach GNSS (na podstawie Bosy J., 2005) dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie Źródła błędów w pomiarach GNSS: Błędy wyznaczania pozycji w systemach zaliczanych do GNSS

Bardziej szczegółowo

Pomiary statyczne GNSS i serwisy postprocessingu: POZGEO, POZGEO D i POZGEO DF

Pomiary statyczne GNSS i serwisy postprocessingu: POZGEO, POZGEO D i POZGEO DF Pomiary statyczne GNSS i serwisy postprocessingu: POZGEO, POZGEO D i POZGEO DF Marcin Ryczywolski marcin.ryczywolski@gugik.gov.pl Główny Urząd Geodezji i Kartografii Olsztyn, 10-11 października 2013 r.

Bardziej szczegółowo

Analiza współrzędnych środka mas Ziemi wyznaczanych technikami GNSS, SLR i DORIS oraz wpływ zmian tych współrzędnych na zmiany poziomu oceanu

Analiza współrzędnych środka mas Ziemi wyznaczanych technikami GNSS, SLR i DORIS oraz wpływ zmian tych współrzędnych na zmiany poziomu oceanu Analiza współrzędnych środka mas Ziemi wyznaczanych technikami GNSS, SLR i DORIS oraz wpływ zmian tych współrzędnych na zmiany poziomu oceanu Agnieszka Wnęk 1, Maria Zbylut 1, Wiesław Kosek 1,2 1 Wydział

Bardziej szczegółowo

Sieci Satelitarne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl

Sieci Satelitarne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Sieci Satelitarne Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Elementy systemu Moduł naziemny terminale abonenckie (ruchome lub stacjonarne), stacje bazowe (szkieletowa sieć naziemna), stacje kontrolne.

Bardziej szczegółowo

Poradnik opracował zespół w składzie: Wiesław Graszka, Artur Oruba, Marcin Ryczywolski, Szymon Wajda

Poradnik opracował zespół w składzie: Wiesław Graszka, Artur Oruba, Marcin Ryczywolski, Szymon Wajda Poradnik dla użytkownika ASG-EUPOS Główny Urząd Geodezji i Kartografii Warszawa, 2011 r. Poradnik opracował zespół w składzie: Wiesław Graszka, Artur Oruba, Marcin Ryczywolski, Szymon Wajda Spis treści

Bardziej szczegółowo

Zakres wiadomości i umiejętności z przedmiotu GEODEZJA OGÓLNA dla klasy 1ge Rok szkolny 2014/2015r.

Zakres wiadomości i umiejętności z przedmiotu GEODEZJA OGÓLNA dla klasy 1ge Rok szkolny 2014/2015r. Zakres wiadomości i umiejętności z przedmiotu GEODEZJA OGÓLNA dla klasy 1ge - Definicja geodezji, jej podział i zadania. - Miary stopniowe. - Miary długości. - Miary powierzchni pola. - Miary gradowe.

Bardziej szczegółowo

Sprawa Nr: RAP.272.45.2012 Załącznik Nr 3 do SIWZ PARAMETRY TECHNICZNE PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA......

Sprawa Nr: RAP.272.45.2012 Załącznik Nr 3 do SIWZ PARAMETRY TECHNICZNE PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA...... Sprawa Nr: RAP.272.45.2012 Załącznik Nr 3 do SIWZ (nazwa i adres Wykonawcy) PARAMETRY TECHNICZNE PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Nazwa i typ (producent) oferowanego urządzenia:...... Lp. Parametry wymagane: Parametry

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA I STAN REALIZACJI PRAC W ZAKRESIE OPRACOWANIA SERWISU POZYCJONOWANIA Z WYKORZYSTANIEM TELEFONÓW GSM Z MODUŁEM GNSS

ZAŁOŻENIA I STAN REALIZACJI PRAC W ZAKRESIE OPRACOWANIA SERWISU POZYCJONOWANIA Z WYKORZYSTANIEM TELEFONÓW GSM Z MODUŁEM GNSS Satelitarne metody wyznaczania pozycji we współczesnej geodezji i nawigacji Wrocław 2 ZAŁOŻIA I STA RALIZACJI PRAC W ZAKRSI OPRACOWAIA SRWISU POZYCJOOWAIA Z WYKORZYSTAIM TLFOÓW GSM Z MODUŁM GSS Saczuk

Bardziej szczegółowo

Analiza dokładności modeli centrów fazowych anten odbiorników GPS dla potrzeb niwelacji satelitarnej

Analiza dokładności modeli centrów fazowych anten odbiorników GPS dla potrzeb niwelacji satelitarnej Analiza dokładności modeli centrów fazowych anten odbiorników GPS dla potrzeb niwelacji satelitarnej Konferencja Komisji Geodezji Satelitarnej Komitetu Badań Kosmicznych i Satelitarnych PAN Satelitarne

Bardziej szczegółowo

Kod modułu Geodezja wyższa i astronomia geodezyjna. kierunkowy (podstawowy / kierunkowy / inny HES) obowiązkowy (obowiązkowy / nieobowiązkowy)

Kod modułu Geodezja wyższa i astronomia geodezyjna. kierunkowy (podstawowy / kierunkowy / inny HES) obowiązkowy (obowiązkowy / nieobowiązkowy) Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012 r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Geodezja wyższa i astronomia geodezyjna Nazwa modułu w języku angielskim

Bardziej szczegółowo

MIERNICTWO GÓRNICZE SYLLABUS

MIERNICTWO GÓRNICZE SYLLABUS MIERNICTWO GÓRNICZE SYLLABUS Dr inż. Jan Blachowski Politechnika Wrocławska Instytut Górnictwa Zakład Geodezji i GIS Pl. Teatralny 2 tel (71) 320 68 73 SYLLABUS Podstawy pozycjonowania satelitarnego GPS

Bardziej szczegółowo

URZĄD MIASTA OLSZTYNA WYDZIAŁ GEODEZJI I GOSPODARKI NIERUCHOMOŚCIAMI MIEJSKI OŚRODEK DOKUMENTACJI GEODEZYJNEJ I KARTOGRAFICZNEJ

URZĄD MIASTA OLSZTYNA WYDZIAŁ GEODEZJI I GOSPODARKI NIERUCHOMOŚCIAMI MIEJSKI OŚRODEK DOKUMENTACJI GEODEZYJNEJ I KARTOGRAFICZNEJ URZĄD MIASTA OLSZTYNA WYDZIAŁ GEODEZJI I GOSPODARKI NIERUCHOMOŚCIAMI MIEJSKI OŚRODEK DOKUMENTACJI GEODEZYJNEJ I KARTOGRAFICZNEJ Kontrola wyników pomiarów GNSS wykonywanych techniką RTK i RTN w oparciu

Bardziej szczegółowo

Poprawa dokładności prowadzenia równoległego maszyn i ciągników rolniczych dzięki zastosowaniu serwisu NAWGEO VRS CMR. Agrocom Polska Jerzy Koronczok

Poprawa dokładności prowadzenia równoległego maszyn i ciągników rolniczych dzięki zastosowaniu serwisu NAWGEO VRS CMR. Agrocom Polska Jerzy Koronczok Poprawa dokładności prowadzenia równoległego maszyn i ciągników rolniczych dzięki zastosowaniu serwisu NAWGEO VRS CMR Agrocom Polska Jerzy Koronczok Poprawki korekcyjne dostępne w Polsce Odpowiednia dokładność

Bardziej szczegółowo

GPSz 2 WYKŁAD 4 OSNOWY SZCZEGÓŁOWE ZAKŁADANE TECHNOLOGIĄ GNSS ORAZ OSNOWY ZINTEGROWANE - ZASADY OGÓLNE

GPSz 2 WYKŁAD 4 OSNOWY SZCZEGÓŁOWE ZAKŁADANE TECHNOLOGIĄ GNSS ORAZ OSNOWY ZINTEGROWANE - ZASADY OGÓLNE GPSz 2 WYKŁAD 4 OSNOWY SZCZEGÓŁOWE ZAKŁADANE TECHNOLOGIĄ GNSS ORAZ OSNOWY ZINTEGROWANE - ZASADY OGÓLNE NIEKTÓRE ZMIANY I NOWOŚCI WYNIKAJĄCE Z NOWEGO ROZPORZĄDZENIA W SPRAWIE OSNÓW wprowadzenie do obiegu

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA REALIZACJI PAŃSTWOWEGO UKŁADU WSPÓŁRZĘDNYCH 2000 NA OBSZARZE POWIATU

TECHNOLOGIA REALIZACJI PAŃSTWOWEGO UKŁADU WSPÓŁRZĘDNYCH 2000 NA OBSZARZE POWIATU XX JUBILEUSZOWA JESIENNA SZKOŁA GEODEZJI im. Jacka Rejmana WSPÓŁCZESNE METODY POZYSKIWANIA I MODELOWANIA GEODANYCH Polanica Zdrój, 16-18 września 2007 r. TECHNOLOGIA REALIZACJI PAŃSTWOWEGO UKŁADU WSPÓŁRZĘDNYCH

Bardziej szczegółowo

Technologia Z-Blade. Analiza techniczna Marzec 2013

Technologia Z-Blade. Analiza techniczna Marzec 2013 Technologia Z-Blade Analiza techniczna Marzec 2013 Wzrost wydajności pomiarów w trudnych warunkach terenowych dzięki technologii Z-Blade firmy Spectra Precision Spectra Precision Westminster, Colorado,

Bardziej szczegółowo

Podstawowe definicje. System odniesienia (reference system)

Podstawowe definicje. System odniesienia (reference system) Podstawowe definicje System odniesienia (reference system) Stanowi zbiór ustaleń i zaleceń wraz z opisem modeli niezbędnych do zdefiniowania początku, skali (metryki) i orientacji osi oraz zmienności tych

Bardziej szczegółowo

GPS Global Positioning System budowa systemu

GPS Global Positioning System budowa systemu GPS Global Positioning System budowa systemu 1 Budowa systemu System GPS tworzą trzy segmenty: Kosmiczny konstelacja sztucznych satelitów Ziemi nadających informacje nawigacyjne, Kontrolny stacje nadzorujące

Bardziej szczegółowo

TELEDETEKCJA Z ELEMENTAMI FOTOGRAMETRII WYKŁAD 10

TELEDETEKCJA Z ELEMENTAMI FOTOGRAMETRII WYKŁAD 10 TELEDETEKCJA Z ELEMENTAMI FOTOGRAMETRII WYKŁAD 10 Fotogrametria to technika pomiarowa oparta na obrazach fotograficznych. Wykorzystywana jest ona do opracowywani map oraz do różnego rodzaju zadań pomiarowych.

Bardziej szczegółowo

EKOSYSTEMY LĄDOWE WBNZ - 700

EKOSYSTEMY LĄDOWE WBNZ - 700 EKOSYSTEMY LĄDOWE WBNZ - 700 Orientacja w terenie i rejestracja danych przestrzennych MAPA, KOMPAS, GPS Wyznaczenie powierzchni badawczych Powierzchnie badawcze Transekty Losowa vs. systematyczna lokalizacja

Bardziej szczegółowo

Wykład 14. Technika GPS

Wykład 14. Technika GPS Wykład 14 Technika GPS Historia GPS Z teoretycznego punktu widzenia 1. W roku 1964, I. Smith opatentował pracę: Satelity emitują kod czasowy i fale radiowe, Na powierzchni ziemi odbiornik odbiera opóźnienie

Bardziej szczegółowo

Przegląd metod zwiększania precyzji danych GPS. Mariusz Kacprzak

Przegląd metod zwiększania precyzji danych GPS. Mariusz Kacprzak Przegląd metod zwiększania precyzji danych GPS Mariusz Kacprzak Plan prezentacji: 1) Omówienie podstaw funkcjonowania GPS 2) Zasada wyznaczenie pozycji w GPS 3) Błędy wyznaczania pozycji 4) Sposoby korekcji

Bardziej szczegółowo

Jolanta OrUńska. Aktualna wersja projektu dostępna jest na stronie internetowej BiuJetynu Infonnacji

Jolanta OrUńska. Aktualna wersja projektu dostępna jest na stronie internetowej BiuJetynu Infonnacji Warszawa, ( wrześrua 2011 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA GŁÓWNY GEODETA KRAJU Jolanta OrUńska KN-0242-6/11 Pan Olgierd Geblewicz Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego Odpowiadając na Państwa uwagi zgłoszone

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIE. Artykuł recenzowany: Kontrola zasobu geodezyjnego z wykorzystaniem systemu ASG-EUPOS na przykładzie powiatu bolesławieckiego

TECHNOLOGIE. Artykuł recenzowany: Kontrola zasobu geodezyjnego z wykorzystaniem systemu ASG-EUPOS na przykładzie powiatu bolesławieckiego Artykuł recenzowany: Kontrola zasobu geodezyjnego z wykorzystaniem systemu ASG-EUPOS na przykładzie powiatu bolesławieckiego ASG-EUPOS zdaje egzamin Streszczenie: Testowe uruchomienie z początkiem maja

Bardziej szczegółowo

dr inż. Krzysztof Karsznia Zastosowanie technik satelitarnych GNSS w monitoringu strukturalnym

dr inż. Krzysztof Karsznia Zastosowanie technik satelitarnych GNSS w monitoringu strukturalnym dr inż. Krzysztof Karsznia Zastosowanie technik satelitarnych GNSS w monitoringu strukturalnym Wrocław 2.06.2011 Zintegrowany monitoring geodezyjny Główne założenia - Świat nie jest regularny - Nic nie

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 180337 (13) B1

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 180337 (13) B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 180337 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 319308 (22) Data zgłoszenia: 06.09.1995 (86) Data i numer zgłoszenia

Bardziej szczegółowo

Linia pozycyjna. dr inż. Paweł Zalewski. w radionawigacji

Linia pozycyjna. dr inż. Paweł Zalewski. w radionawigacji Linia pozycyjna dr inż. Paweł Zalewski w radionawigacji Wprowadzenie Jednym z zadań nawigacji jest określenie pozycji jednostki ruchomej - człowieka, pojazdu, statku czy samolotu. Pozycję ustala się przez

Bardziej szczegółowo

Xway. Inne podejście do lokalizacji GPS obiektów mobilnych i zarządzania flotą

Xway. Inne podejście do lokalizacji GPS obiektów mobilnych i zarządzania flotą Xway Inne podejście do lokalizacji GPS obiektów mobilnych i zarządzania flotą prosty zakup: zainstaluj i korzystaj - brak umów! 3 lata transmisji GPRS na terenie Polski! aktywna ochrona pojazdu najwyższej

Bardziej szczegółowo

Aplikacje Systemów. 1. System zarządzania flotą pojazdów 2. Nawigacja samochodowa GPS. Gdańsk, 2015

Aplikacje Systemów. 1. System zarządzania flotą pojazdów 2. Nawigacja samochodowa GPS. Gdańsk, 2015 Aplikacje Systemów Wbudowanych 1. System zarządzania flotą pojazdów 2. Nawigacja samochodowa GPS Gdańsk, 2015 Schemat systemu SpyBox Komponenty systemu SpyBox Urządzenie do lokalizacji pojazdów Odbiornik

Bardziej szczegółowo

Szkice polowe i dzienniki pomiarowe

Szkice polowe i dzienniki pomiarowe Szkice polowe i dzienniki pomiarowe Autor: Stefan Roszkowski, inspektor wojewódzki Wojewódzka Inspekcja Geodezyjna i Kartograficzna 29 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji

Bardziej szczegółowo

AGROCOM system jazdy równoległej

AGROCOM system jazdy równoległej AGROCOM system jazdy równoległej Jerzy Koronczok Agrocom Polska. Oprogramowanie i nowe możliwości dla rolnictwa. 47-120 Żędowice GPS systemy prowadzenia równoległego Agrocom E-DRIVE: Nowości Baseline HD

Bardziej szczegółowo

Poradnik użytkownika

Poradnik użytkownika Poradnik użytkownika 2013 Główny Urząd Geodezji i Kartografii Poradnik opracował zespół w składzie: Wiesław Graszka, Artur Oruba, Marcin Ryczywolski, Szymon Wajda Wydanie 3, poprawione i uzupełnione Autorskie

Bardziej szczegółowo

odwzorowanie równokątne elipsoidy Krasowskiego

odwzorowanie równokątne elipsoidy Krasowskiego odwzorowanie równokątne elipsoidy Krasowskiego wprowadzony w 1952 roku jako matematyczną powierzchnię odniesienia zastosowano elipsoidę lokalną Krasowskiego z punktem przyłożenia do geoidy w Pułkowie odwzorowanie

Bardziej szczegółowo

GEODEZJA WYKŁAD WSTĘP

GEODEZJA WYKŁAD WSTĘP GEODEZJA WYKŁAD WSTĘP Katedra Geodezji im. K. Weigla ul. Poznańska 2/34 SKRYPTY I PODRĘCZNIKI 1. Stefan Przewłocki Geodezja dla inżynierii środowiska, PWN, Warszawa 1998 2. Stefan Przewłocki Geodezja dla

Bardziej szczegółowo

Grupa BD1 LP3 Środa ĆWICZENIE nr 1 Temat: Geodezyjne pomiary wysokościowe w budownictwie. Str.

Grupa BD1 LP3 Środa ĆWICZENIE nr 1 Temat: Geodezyjne pomiary wysokościowe w budownictwie. Str. Rok akademicki 2011/2012 Grupa BD1 LP3 Środa 10.15-13.00 Katedra Geodezji im. Kaspra WEIGLA ĆWICZENIE nr 1 Temat: Geodezyjne pomiary wysokościowe w budownictwie 1. Sprawozdanie techniczne 2 2. Niwelacja

Bardziej szczegółowo

Temat pracy dyplomowej Promotor Dyplomant CENTRUM INŻYNIERII RUCHU MORSKIEGO. prof. dr hab. inż. kpt.ż.w. Stanisław Gucma.

Temat pracy dyplomowej Promotor Dyplomant CENTRUM INŻYNIERII RUCHU MORSKIEGO. prof. dr hab. inż. kpt.ż.w. Stanisław Gucma. kierunek: Nawigacja, : Transport morski, w roku akademickim 2012/2013, Temat dyplomowej Promotor Dyplomant otrzymania 1. Nawigacja / TM 2. Nawigacja / TM dokładności pozycji statku określonej przy wykorzystaniu

Bardziej szczegółowo

POMIARY SYTUACYJNE POMIARY SYTUACYJNE Wykonanie każdej mapy powinno byd poprzedzone pracami wstępnymi polegającymi na określeniu skali mapy i treści mapy. Na wstępie należy przewidzied skalę mapy, gdyż

Bardziej szczegółowo

Wybrane zagadnienia z urządzania lasu moduł: GEOMATYKA

Wybrane zagadnienia z urządzania lasu moduł: GEOMATYKA Wybrane zagadnienia z urządzania lasu moduł: GEOMATYKA 2014-2015 dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu materiały przygotowane m.in. w oparciu o rozdział Odwzorowania

Bardziej szczegółowo

PORADNIK UŻYTKOWNIKA

PORADNIK UŻYTKOWNIKA PORADNIK UŻYTKOWNIKA 2013 Główny Urząd Geodezji i Kartografii Wydanie 2, poprawione i uzupełnione Poradnik opracował zespół w składzie: Wiesław Graszka, Artur Oruba, Marcin Ryczywolski, Szymon Wajda SPIS

Bardziej szczegółowo

WIELOFUNKCYJNY SYSTEM PRECYZYJNEGO POZYCJONOWANIA SATELITARNEGO ASG-EUPOS

WIELOFUNKCYJNY SYSTEM PRECYZYJNEGO POZYCJONOWANIA SATELITARNEGO ASG-EUPOS GŁÓWNY URZĄD GEODEZJI I KARTOGRAFII DEPARTAMENT GEODEZJI KARTOGRAFII I SYSTEMÓW INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ WIELOFUNKCYJNY SYSTEM PRECYZYJNEGO POZYCJONOWANIA SATELITARNEGO ASG-EUPOS SATELITARNE TECHNIKI POMIAROWE

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY INFORMACJI PRZESTRZENNEJ

SYSTEMY INFORMACJI PRZESTRZENNEJ SYSTEMY INFORMACJI PRZESTRZENNEJ 2014-2015 program rozszerzony dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu Wyznaczenie pozycji anteny odbiornika może odbywać się w dwojaki

Bardziej szczegółowo

kpt. Mirosław Matusik Brzeźnica, dnia 24.02.2012 roku

kpt. Mirosław Matusik Brzeźnica, dnia 24.02.2012 roku kpt. Mirosław Matusik Brzeźnica, dnia 24.02.2012 roku GPS Global Positioning System System Globalnej Lokalizacji Satelitarnej System GPS zrewolucjonizował nawigację lądową, morską, lotniczą a nawet kosmiczną.

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie deflektometrii do pomiarów kształtu 3D. Katarzyna Goplańska

Zastosowanie deflektometrii do pomiarów kształtu 3D. Katarzyna Goplańska Zastosowanie deflektometrii do pomiarów kształtu 3D Plan prezentacji Metody pomiaru kształtu Deflektometria Zasada działania Stereo-deflektometria Kalibracja Zalety Zastosowania Przykład Podsumowanie Metody

Bardziej szczegółowo

GEODEZYJNE TECHNIKI SATELITARNE W REALIZACJI UKŁADU ODNIESIENIA

GEODEZYJNE TECHNIKI SATELITARNE W REALIZACJI UKŁADU ODNIESIENIA GEODEZYJNE TECHNIKI SATELITARNE W REALIZACJI UKŁADU ODNIESIENIA Jarosław Bosy Instytut Geodezji i Geoinformatyki Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Systemy i układy odniesienia System odniesienia (reference

Bardziej szczegółowo

Przepisy i standardy techniczne mające zastosowanie do serwisów ASG-EUPOS

Przepisy i standardy techniczne mające zastosowanie do serwisów ASG-EUPOS GŁÓWNY URZĄD GEODEZJI I KARTOGRAFII Departament Geodezji, Kartografii i Systemów Informacji Geograficznej Przepisy i standardy techniczne mające zastosowanie do serwisów ASG-EUPOS Wiesław Graszka naczelnik

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z przedmiotu: Budownictwo ogólne - klasa II Podstawa opracowania: program nauczania dla zawodu TECHNIK BUDOWNICTWA 311204

Wymagania edukacyjne z przedmiotu: Budownictwo ogólne - klasa II Podstawa opracowania: program nauczania dla zawodu TECHNIK BUDOWNICTWA 311204 Wymagania edukacyjne z przedmiotu: Budownictwo ogólne - klasa II Podstawa opracowania: program nauczania dla zawodu TECHNIK BUDOWNICTWA 3204 L.p. Dział Temat lekcji Liczba godzin 65 Dział. Podstawy PKZ(B.k)

Bardziej szczegółowo

Systemy informacji geograficznej GIS

Systemy informacji geograficznej GIS Systemy informacji geograficznej GIS Wykład nr 1 Wprowadzenie Spis treści: Informacje ogólne Definicje Zastosowania systemów informacji przestrzennej Rozwój historyczny Związki z mapą Sposoby zapisu danych:

Bardziej szczegółowo

Praktyczne aspekty zastosowania telekomunikacji satelitarnej przez administrację publiczną

Praktyczne aspekty zastosowania telekomunikacji satelitarnej przez administrację publiczną Praktyczne aspekty zastosowania telekomunikacji satelitarnej przez administrację publiczną H e r t z S y s t e m s Lt d Sp. z o. o. A l. Z j e d n o c z e n i a 1 1 8 A 65-1 2 0 Z i e l o n a G ó r a Te

Bardziej szczegółowo

Patronat nad projektem objęły: ESA (Europejska Agencja Kosmiczna), Komisja Europejska (KE),

Patronat nad projektem objęły: ESA (Europejska Agencja Kosmiczna), Komisja Europejska (KE), Początki Dynamiczny rozwój systemów nawigacji satelitarnej i ich wykorzystania w bardzo wielu dziedzinach życia codziennego, przyczynił się do faktu, że także w Europie zaczęto myśleć nad stworzeniem własnego

Bardziej szczegółowo

I. KARTA PRZEDMIOTU. Przekazać wszechstronną wiedzę z zakresu produkcji map. Zapoznać z problematyką wykonywania pomiarów kątów i odległości na Ziemi

I. KARTA PRZEDMIOTU. Przekazać wszechstronną wiedzę z zakresu produkcji map. Zapoznać z problematyką wykonywania pomiarów kątów i odległości na Ziemi I. KARTA PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu: GEODEZJA Z KARTOGRAFIĄ 2. Kod przedmiotu: GK 3. Jednostka prowadząca: Wydział Nawigacji i Uzbrojenia Okrętowego. Kierunek: Nawigacja 5. Specjalność: hydrografia

Bardziej szczegółowo

(c) KSIS Politechnika Poznanska

(c) KSIS Politechnika Poznanska Wykład 5 Lokalizacja satelitarna 1 1 Katedra Sterowania i Inżynierii Systemów, Politechnika Poznańska 6 listopada 2011 Satelitarny system pozycjonowania wprowadzenie Charakterystyka systemu GPS NAVSTAR

Bardziej szczegółowo