PROBLEMATYKA: Oznaczanie substancji czynnej w próbce z zastosowaniem spektroskopii rozproszenia Ramana WPROWADZENIE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PROBLEMATYKA: Oznaczanie substancji czynnej w próbce z zastosowaniem spektroskopii rozproszenia Ramana WPROWADZENIE"

Transkrypt

1 PROBLEMATYKA: Oznaczanie substancji czynnej w próbce z zastosowaniem spektroskopii rozproszenia Ramana TEMAT ĆWICZENIA: OZNACZANIE GLUKOZY W PREPARATACH FARMACEUTYCZNYCH I PŁYNACH USTROJOWYCH METODA: Spektroskopia rozproszenia Ramana WPROWADZENIE Spektroskopia optyczna jest nauką zajmującą się badaniem oddziaływania promieniowania elektromagnetycznego z materią. Oddziaływanie to polega na absorpcji, emisji, bądź rozpraszaniu promieniowania. Do tych ostatnich metod należy spektroskopia rozproszenia Ramana, będąca metodą umożliwiającą badania przejść pomiędzy poziomami rotacyjnymi i oscylacyjnymi cząsteczek zachodzącymi na skutek nieelastycznego rozproszenia światła. Obserwowanym efektem owego nieelastycznego rozproszenia światła przez cząsteczki jest widmo ramanowskie. Widmo ramanowskie umożliwia detekcję substancji badanej i analizę jej struktury. W przypadku kalibracji metody - spektroskopia ramanowska służyć może także do ilościowego oznaczania substancji w próbce. Spektroskopia rozproszenia Ramana Efekt nieelastycznego rozpraszania światła został opisany przez A. Smekala w 1923 roku i rozwinięty w postaci kwantowomechanicznej teorii rozpraszania przez Diraca w roku W roku 1928 hinduski fizyk C.V. Raman potwierdził doświadczalnie jego istnienie w oparciu o wyniki badań benzenu. Za to odkrycie przyznano mu w 1930 roku Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki. U podstaw rozproszenia Ramana leży wzbudzenie rotacji lub oscylacji molekuły poprzez oświetlenie próbki światłem ( 0 ) z zakresu ultrafioletowego, widzialnego lub bliskiej podczerwieni. W wyniku oddziaływania molekuła fala elektromagnetyczna obserwuje się rozproszone światło o tej samej energii (rozproszenie Rayleigha) oraz dyskretne składowe o innej, niż wzbudzające promieniowanie, liczbie falowej (rozproszenie Ramana) (Rys. 1). A zatem w widmie oscylacyjnym obecne są położone symetrycznie względem pasma Rayleigha nowe linie o częstości równej 0 vib (pasma ramanowskie), gdzie vib odpowiada częstości przejść pomiędzy oscylacyjnymi poziomami danej molekuły. Należy podkreślić, iż wielkość przesunięcia pasm ramanowskich względem rayleighowskiego nie zależy od częstości promieniowania wzbudzającego, a wynika wyłącznie z właściwości cząsteczek rozpraszających. Pasma ramanowskie o częstości mniejszej 0 - vib niż ta dla światła wzbudzającego, nazywane są pasmami stokesowskimi, a te przy 0 + vib pasmami antystokesowskimi. Intensywność rozpraszania Rayleigha jest ok. 10 3, a Ramana razy mniejsza od intensywności promieniowania wzbudzającego. Dodatkowo, jak wynika z rozkładu Boltzmana, pasma antystokesowskie są mniej intensywne w porównaniu z pasmami stokesowskimi. Stąd, w większości metod spektroskopii rozproszenia Ramana, pomiar dotyczy jedynie części stokesowskiej widma ramanowskiego przedstawionej w skali 1

2 względnych wartości częstości (wyrażonych w cm 1, tzw. przesunięcie ramanowskie) w zakresie od 4000 do 0 cm -1. Tak wyrażone widmo ramanowskie odpowiada skali częstości widma absorpcyjnego w podczerwieni, co ułatwia z kolei porównanie tych komplementarnych względem siebie metod spektroskopowych. E wzbudzony stan elektronowy stany wirtualne padający foton rozproszenie Ramana (stokesowskie ) h 0 - h vib rozproszenie Rayleigha h 0 rozproszenie Ramana (antystokesowskie) h 0 + h vib 1 0 h vib podstawowy stan elektronowy Rys. 1. Diagram energetyczny przejść pomiędzy oscylacyjnymi poziomami dla rozproszenia Rayleigha i Ramana. Metodą rozproszenia Ramana można badać związki we wszystkich stanach skupienia, a więc gazy, ciecze, roztwory (w tym wodne), pasty, ciała stałe jako proszki mikrokrystaliczne, czy też monokryształy w szerokim przedziale temperatur i ciśnień. Pomiar widm ramanowskich nie wymaga zastosowania skomplikowanych procedur przygotowania próbek, jak również nie wymagane są również specjalnego rodzaju naczyńka pomiarowe. W technikach, gdy nie używa się mikroskopu, badane substancje mogą być umieszczane w ilości około miligrama w kapilarach (najczęściej szklanych) przeźroczystych dla promieniowania wzbudzającego lub bezpośrednio eksponowane na działanie promieniowania w dowolnie zaprojektowanym naczyńku. Niewątpliwą zaletą spektroskopii ramanowskiej jest możliwość jej zastosowania dla próbek w roztworach wodnych (szczególnie przydatne dla próbek biologicznych). Metody spektroskopowe pozwalają na identyfikację związków w oparciu o ich charakterystyczne pasma widoczne w widmach ramanowskich i w widmach absorpcji w podczerwieni. W przypadku próbek biologicznych, czy mieszanin identyfikację substancji można przeprowadzać przez porównanie otrzymanego widma z widmem standardu. Spektroskopia Ramana jako metoda ilościowa W dwuwiązkowych spektrometrach FT-IR i UV/vis intensywność pasm w widmie jest zdefiniowana prawem Beera-Lamberta-Bouguera, z którego wynika, iż intensywność pasma, określona przez całkę jego powierzchni, jest wprost proporcjonalna do stężenia i grubości badanej próbki. Wynika z tego, iż intensywności pasm dla próbek o założonej grubości i danym stężeniu, analizowanych na różnych spektrometrach FT-IR lub UV/vis, są takie same (zakładając tą samą rozdzielczość, anodyzację i inne podstawowe parametry pomiaru). Oznacza to, iż intensywność pasma jest w spektroskopii IR lub UV/vis funkcją próbki niezależną od innych parametrów pomiarowych, a na osi rzędnych znajduje się absorbancja/transmitancja, opisana w jednostkach bezwzględnych. W spektroskopii 2

3 ramanowskiej detekcji podlega ilość rozproszonych fotonów, zależna od licznych czynników, co sprawia, iż intensywność rozpraszania musi być wyrażona w jednostkach bezwzględnych. Intensywność rozproszenia zależy np. od mocy lasera, jej fluktuacji, długości fali wzbudzającej, orientacji próbki i nie jest prostą funkcją stężenia i grubości próbki. W ramanowskiej spektroskopii dyspersyjnej intensywność pasma zależy także od czasu skanowania próbki. W tym sensie zastosowanie spektroskopii Ramana do pomiarów ilościowych jest utrudnione i wymaga każdorazowej kalibracji metody na instrumencie, używanym do pomiaru próbki badanej oraz zachowania tych samych parametrów pomiarowych (mocy lasera, zogniskowania lasera na próbce, rozdzielczości widmowej, orientacji próbki, długości drogi optycznej) i wówczas intensywność rozpraszania staje się liniową funkcją stężenia próbki. Znacznie prostsze jest także przeprowadzenie analiz ilościowych dla próbek homogenicznych, np. w postaci roztworów, gdyż eliminowane są wówczas efekty związane z wielkością i kształtem ziaren w ciele stałym. Wzmiankowaną już ogromną zaletą spektroskopii ramanowskiej jest możliwość pomiaru próbek w postaci roztworów wodnych ze względu na fakt, iż woda słabo rozprasza promieniowanie na sposób ramanowski. Umożliwia to oznaczanie związków w płynach ustrojowych np. leków oraz ich metabolitów. Fourierowski spektrometr ramanowski Zasadniczymi elementami Fourierowskiego spektrometru ramanowskiego są: laser, komora pomiarowa, interferometr oraz detektor. Wyraz laser jest skrótem pełnej angielskiej nazwy mechanizmu jego działania: Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation - wzmocnienie światła przez wymuszoną emisję promieniowania. Ośrodkiem czynnym lasera może być kryształ (np. rubin), półprzewodnik (arsenek galu), czy gaz (np. krypton). Ośrodek czynny lasera jest aktywowany ( pompowany ) przez zewnętrzne źródło promieniowania. W ośrodku czynnym lasera wytwarzany jest w ten sposób stan inwersji obsadzeń i następuje emisja spontaniczna (we wszystkich kierunkach). Fotony o pewnym kierunku biegu są wzmacniane w efekcie wielokrotnego odbicia przez układ dwóch zwierciadeł, z których jedno jest nieprzepuszczalne (współczynnik odbicia R 100%), drugie częściowo przepuszczalne (R 95 %). Wzmocnione promieniowanie jest wyprowadzane na zewnątrz przez częściowo przepuszczalne zwierciadło. Takie promieniowanie cechuje się dużą monochromatycznością, dużą gęstością promieniowania i jest spolaryzowane, tzn. składowa elektrycznej fali elektromagnetycznej jest falą płaską. W spektrometrach fourierowskich stosuje się najczęściej laser Nd:YAG (granat itrowo-glinowy z domieszką jonów neodymu Nd 3+ ; Y 3 Al 5 O 12 +Nd 2 O 3 ) chłodzony powietrzem lub wodą, o mocy rzędu jednego wata, pracujący w sposób ciągły w zakresie bliskiej podczerwieni, =1064 nm. Badana próbka może mieć dowolny stan skupienia, zazwyczaj umieszczana jest w szklanej lub kwarcowej kapilarze. Monokryształ można umieścić bezpośrednio na drodze wiązki promieniowania wzbudzającego. Minimalna ilość próbki jest rzędu mg. W typowych rozwiązaniach 50% promieniowania jest odbijane przez płytkę, a 50% przechodzi przez nią. Interferometr Michelsona (Rys. 2) jest urządzeniem, które dzieli wiązkę promieniowania na dwie wiązki o prawie równej mocy, a następnie rekombinuje je w taki sposób, że zmiany intensywności wiązki kombinowanej mogą być mierzone jako funkcja różnicy dróg optycznych obu wiązek. Wiązka promieniowania rozproszonego (P) pada na tzw. płytkę dzieląca (BS, ang. beam splitter), która transmituje w przybliżeniu połowę promieniowania, odbijając pozostałą cześć pod katem 90. Powstałe w ten sposób bliźniacze wiązki są odbijane od luster, w których jedno jest nieruchome (LN), a drugie 3

4 ruchome (LR). Wiązki spotykają się znów na płytce dzielącej, która kieruje promieniowanie na próbkę i detektor (D). Poziomy ruch ruchomego zwierciadła umożliwia zarejestrowanie interferogramu, a rejestrowane natężenie promieniowania zależy od różnicy dróg optycznych wiązek (maksymalne jest gdy zwierciadła znajdują się w takiej samej odległości od płytki dzielącej). L N L R B S P R D Rys. 2. Schemat budowy interferometru Michelsona. W spektrometrach fourierowskich stosuje sie detektory InGaAs pracujące w temperaturze pokojowej lub bardzo czułe detektory germanowe działające w temperaturze ciekłego azotu. Intensywność rozpraszania ramanowskiego zależy od czwartej potęgi częstości promieniowania padającego 0. Oznacza to, że najsilniejsze rozpraszanie ramanowskie uzyskujemy stosując do wzbudzeń lasery z zakresu UV (krótkie fale = wysokie częstości), zaś najsłabsze dla zakresu IR (długie fale = niskie częstości). Zastosowanie w spektrometrach fourierowskich laserów Nd:YAG pracujących w zakresie podczerwieni powoduje ucieczkę od fluorescencji (w tym zakresie promieniowania nie obserwuje się przejść elektronowych), ale intensywność światła rozproszonego jest zredukowana poprzez wspomniany czynnik 0 4. Zastosowanie interferometru powoduje jednak częściową kompensację tego zjawiska, gdyż brak szczeliny daje wzmocnienie sygnału o około 2 rzędy wielkości w porównaniu do spektrometrów dyspersyjnych. Stosowanie lasera Nd:YAG w spektrometrach fourierowskich implikuje też możliwości detekcji promieniowania rozproszonego. Dla tego zakresu widmowego nie mogą być stosowane wielokanałowe, czułe detektory CCD (używane często w spektrometrach dyspersyjnych), wykorzystuje się natomiast detektory Ge lub InGaAs, które niestety charakteryzują się wyższym szumem i niższą czułością. Glukoza Glukoza jest monosacharydem (cukrem prostym), zawierającym sześć atomów węgla w cząsteczce (heksoza) i ugrupowanie aldehydowe (aldoza). Wzór strukturalny D-glukozy przedstawiony jest na rys. 3. 4

5 H O CH 2 OH CH 2 OH H O H H O OH HO H H H OH H OH H HO OH HO H CH 2 OH a b c Rys. 3. Wzory strukturalne D-glukozy: forma łańcuchowa otwarta (a) oraz formy pierścieniowe: -Dglukopiranoza (b) oraz -D-glukopiranoza (c). W roztworze, także wodnym, glukoza występuje głównie w postaci hemiacetalu, tj. struktury pierścieniowej (Rys. 3b, c). Hemiacetal powstaje w wyniku reakcji grupy aldehydowej atomu węgla C 1 z grupą hydroksylową atomu węgla C 5. W przypadku D-glukozy w wyniku takiej reakcji powstają dwa produkty: - i -D-glukopiranoza, które w roztworze wodnym występują w równowadze z formą otwartą. Cukrzyca (diabetes mellitus) jest schorzeniem, charakteryzującym się zwiększonym wydzielaniem glukozy przez wątrobę i jej zmniejszonym pobieraniem przez inne organy. Rozróżnia się dwa podstawowe typy tej choroby: typ I, oraz typ II. W przypadku cukrzycy typu I, w rezultacie uszkodzenia komórek beta wysepek Langerhansa trzuski, następuje defekt produkcji insuliny. Cukrzyca typu II, o niejasnej etiologii, jest związana z nabywaniem odporności na insulinę (insulinoodporność). W pierwszej fazie choroby następuje wzrost wydzielania insuliny, a następnie jej wydzielanie maleje na skutek zniszczenia nadmiernie obciążonych komórek beta wysepek Langerhansa. W obu przypadkach charakterystycznym objawem jest hiperglikemia, a podstawowym sposobem leczenia jest insulinoterapia, polegająca na podawaniu chorym preparatów insuliny. Niewłaściwe dawki tego leku, lub innych środków powodujących wydzielanie insuliny, a także inne przyczyny np. spożycie alkoholu lub znaczny wysiłek mogą prowadzić do hipoglikemii, czyli stanu w którym ilość glukozy we krwi (poza żyłą wrotną) spada poniżej 55 mg dl -1 (3,0 mmol L -1 ). W przypadku lekkiej hipoglikemii stan ten można znieść przez podanie choremu słodkiego napoju (np. sok, naturalnie słodzony napój) lub glukozy/sacharozy w formie krystalicznej (5-20 g). W przypadkach ciężkiej hipoglikemii (w stanach utraty przytomności) podaje się 20% roztwór glukozy dożylnie, a następnie wlewnie 10% roztwór glukozy. Ponadto glukoza jest związkiem wspomagającym w wielu preparatach, np. Gastrolit, Litorsal, Orgalit, Glucardiamid. ZAGADNIENIA DO OPRACOWANIA 1. Omów rozpraszanie światła na sposób Rayleigha. 2. Omów rozpraszanie światła na sposób Ramana. 3. Omów krótko sposób oznaczenia glukozy w kroplówce. 4. Omów różnicę między cukrzycą typu I i II. 5. Naszkicuj i wyjaśnij diagram energetyczny przejść między oscylacyjnymi poziomami energetycznymi dla elastycznego i nieelastycznego rozproszenia światła. 6. Określ, jakie wielkości znajdują się na osi odciętych i rzędnych w widmie ramanowskim. W jakich najczęściej podaje się je jednostkach? 7. Wymień i krótko omów części składowe fourierowskiego spektrometru ramanowskiego. 5

6 8. Omów zasadę identyfikacji glukozy w widmie ramanowskim mieszaniny glukozy z wodą. Wymień po dwa charakterystyczne pasma mogące służyć do identyfikacji wody i glukozy. 9. Omów trzy istotne różnice między ramanowskim spektrometrem dyspersyjnym, a spektrometrem fourierowskim. 10. W wyniku kalibracji oznaczenia glukozy otrzymano następujące dane: Stężenie (mol L -1 ) Intensywność integralna (j.wzg.) W wyniku oznaczenia otrzymano intensywność integralną pasma glukozy równą 28 jednostek względnych. Używając jedynie kalkulatora prostego, oblicz stężenie glukozy w badanym roztworze. Podaj kolejne kroki obliczeń. 11. Wymień dwie najważniejsze zalety i dwie wady spektroskopii ramanowskiej jako metody ilościowej. 12. Wyobraź sobie, ze badasz roztwór glukozy w wodzie z użyciem spektroskopii ramanowskiej. Wymień cztery czynniki zewnętrzne od których istotnie zależy intensywność pasm w otrzymanym widmie ramanowskim. LITERATURA 1. Z. Kęcki: Podstawy spektroskopii molekularnej, PWN, Wa-wa, 1992, rozdz. 3.4, A. Cygański: Metody spektroskopowe w chemii analitycznej, WNT, W-wa 2009, rozdz. 3.7, F.J. Holler, A.D. Skoog, S.R. Crouch: Principles of experimental analysis, Brooks/Cole Cengage Learning, Belmont, USA, 2007, rozdz. 18,

7 CZĘŚĆ DOŚWIADCZALNA CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest detekcja i oznaczenie glukozy w farmaceutykach lub płynach ustrojowych, a także utrwalenie wiedzy o spektroskopii Ramana i możliwości stosowania tej techniki jako metody ilościowej. PRZYRZĄDY, NACZYNIA I ODCZYNNIKI a) kolbki miarowe b) tryskawki c) pipety automatyczne d) kuweta pomiarowa e) waga analityczna f) spektrometr FT-ramanowski, np. Bruker MultiRAM oraz odpowiednie oprogramowanie, np. OPUS Bruker g) glukoza cz. d. a h) tabletki/kroplówki zawierające glukozę np. Gastrolit, Litorsal, Orgalit, Glucardiamid lub płyny ustrojowe. SPOSÓB WYKONANIA 1. Przygotowanie roztworów i wykonanie pomiarów Ćwiczenie polega na pomiarze widm ramanowskich roztworów wodnych glukozy o znanych stężeniach, a następnie pomiarze widma badanego płynu ustrojowego bądź roztworu wodnego badanego leku. Widma zostaną zarejestrowane przy pomocy spektrometru Bruker MultiRAM. Spektrometr jest wyposażony w laser Nd:YAG emitujący promieniowanie o długości 1064 nm oraz detektor germanowy chłodzony ciekłym azotem. 1. Włączyć komputer i odpowiednie oprogramowanie (Opus). 2. Uruchomić laser. 3. W naczyńku pomiarowym umieścić glukozę. 4. Ustawić (dobrać) parametry pomiarowe: moc lasera, rozdzielczość oraz liczbę skanów. 5. Zogniskować laser na próbce wzorca, zaobserwować interferogram dla glukozy. 6. Wykonać pomiar widma ramanowskiego glukozy. 7. Na wadze analitycznej odważyć około 1,2 grama glukozy. 8. Przenieść ilościowo odważkę do zlewki i rozpuścić w 4 ml wody destylowanej. 9. Pobrać 2 ml tak przygotowanego roztworu, przenieść ilościowo do czystej kolby i rozcieńczyć wodą destylowaną w stosunku 2:1 10. Czynność opisaną w punkcie 9 powtórzyć czterokrotnie, aby otrzymać ostatecznie pięć roztworów glukozy w wodzie destylowanej. 11. Zmienić przystawkę pomiarową na przystawkę służącą do pomiaru cieczy. 12. Dwukrotnie przemyć kuwetę pomiarową niewielką ilością roztworu glukozy. 13. Przenieść 500 µl roztworu do kuwety pomiarowej. 14. Umieścić kuwetę pomiarową w spektrometrze. 7

8 15. Dobrać odpowiednie parametry pomiarowe: moc lasera, rozdzielczość widmową, liczbę skanów oraz zogniskować laser na próbce. 16. Wykonać widmo Ramana roztworu glukozy. 17. Punkty powtórzyć dla wszystkich roztworów. 18. W przypadku farmaceutyku w postaci ciała stałego należy rozpuścić go w niewielkiej, ale ściśle określonej ilości wody destylowanej. 19. Przemyć trzykrotnie kuwetę pomiarową wodą destylowaną, a następnie trzykrotnie niewielką ilością badanego roztworu (farmaceutyku w postaci roztworu, rozpuszczonego w wodzie farmaceutyku lub płynu ustrojowego). 20. Powtórzyć punkty Obróbka otrzymanych danych W drugiej części ćwiczenia zostanie przeprowadzona analiza otrzymanych wyników. W czasie pomiaru otrzymano zestaw widm ramanowskich roztworów kalibracyjnych oraz widm roztworów badanych. Wartość intensywności integralnej wybranego pasma w roztworach kalibracyjnych zostanie wykreślona w funkcji stężenia roztworów, i tak wykonana krzywa kalibracyjna posłuży następnie do obliczenia stężenia glukozy w roztworze (roztworach) badanych. 1. Znaleźć odpowiednie pasmo markerowe dla glukozy i przeprowadzić całkowanie jego powierzchni we wszystkich otrzymanych widmach, stosując we wszystkich przypadkach tę samą metodę i te same granice całkowania. 2. Wykreślić zależność I int (c) i obliczyć parametry prostej I int = ac+b stosując metodę regresji liniowej. 3. Obliczyć błędy oszacowania parametrów a i b oraz współczynnik korelacji prostej. 4. Na podstawie otrzymanego równania obliczyć stężenie glukozy w badanym roztworze (roztworach). OPRACOWANIE WYNIKÓW 1. Na podstawie otrzymanych widm odczytać położenia pasm charakterystycznych dla glukozy. 2. W oparciu o dane literaturowe, szczególnie tabele charakterystycznych częstości, dokonać przypisania głównych pasm w widmie glukozy (należy podać odnośniki do źródeł literaturowych z jakich korzystano). 3. Przedstawić otrzymane dane w postaci tabeli: Tabela 1. Przypisanie drgań harmonicznych do pasm ramanowskich glukozy. Przesunięcie ramanowskie (cm -1 ) Przypisanie 4. Zamieścić obliczenia konieczne do określenia stężenia glukozy w badanej próbce/próbkach (patrz ANALIZA OTRZYMANYCH DANYCH): a. przedstawić dane pomiarowe w postaci tabeli: 8

9 Tabela 2. Zależność intensywności integralnej pasma markerowego glukozy od stężenia roztworu. Stężenie (mol L -1 ) Intensywność integralna (j. wzg.) b. zamieścić wykres I int (c) c. podać parametry wykresu a i b, błędy ich oszacowania oraz współczynnik korelacji prostej d. zanotować obliczoną wartość stężenia badanego roztworu (roztworów). 5. Porównać stężenie glukozy z wartością odniesienia, podaną przez asystenta. 6. Obliczyć błąd względny pomiaru. 7. Na podstawie otrzymanych wyników przedyskutować użyteczność metody do oznaczania substancji czynnej w próbce rozważając zarówno wady, jak i zalety zastosowanej metody. 9

Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman

Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman Porównanie Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman Spektroskopia FT-Raman Spektroskopia FT-Raman jest dostępna od 1987 roku. Systemy

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia ramanowska w badaniach powierzchni

Spektroskopia ramanowska w badaniach powierzchni Spektroskopia ramanowska w badaniach powierzchni z Efekt Ramana (1922, CV Raman) I, ν próbka y Chandra Shekhara Venketa Raman x I 0, ν 0 Monochromatyczne promieniowanie o częstości ν 0 ulega rozproszeniu

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS Zagadnienia teoretyczne. Spektrofotometria jest techniką instrumentalną, w której do celów analitycznych wykorzystuje się przejścia energetyczne zachodzące

Bardziej szczegółowo

IR II. 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni

IR II. 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni IR II 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni Promieniowanie podczerwone ma naturę elektromagnetyczną i jego absorpcja przez materię podlega tym samym prawom,

Bardziej szczegółowo

Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła

Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła Politechnika Gdańska WYDZIAŁ ELEKTRONIKI TELEKOMUNIKACJI I INFORMATYKI Katedra Optoelektroniki i Systemów Elektronicznych Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego

Bardziej szczegółowo

Opracował dr inż. Tadeusz Janiak

Opracował dr inż. Tadeusz Janiak Opracował dr inż. Tadeusz Janiak 1 Uwagi dla wykonujących ilościowe oznaczanie metodami spektrofotometrycznymi 3. 3.1. Ilościowe oznaczanie w metodach spektrofotometrycznych Ilościowe określenie zawartości

Bardziej szczegółowo

Spektrometria w bliskiej podczerwieni - zastosowanie w cukrownictwie. Radosław Gruska Politechnika Łódzka Wydział Biotechnologii i Nauk o Żywności

Spektrometria w bliskiej podczerwieni - zastosowanie w cukrownictwie. Radosław Gruska Politechnika Łódzka Wydział Biotechnologii i Nauk o Żywności Spektrometria w bliskiej podczerwieni - zastosowanie w cukrownictwie Radosław Gruska Politechnika Łódzka Wydział Biotechnologii i Nauk o Żywności Spektroskopia, a spektrometria Spektroskopia nauka o powstawaniu

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia ramanowska w badaniach białek porównanie technik

Spektroskopia ramanowska w badaniach białek porównanie technik 10 Spektroskopia ramanowska w badaniach białek porównanie technik 10.1. Wprowadzenie Spektroskopia ramanowska (RS) jest metodą badania przejść pomiędzy poziomami energetycznymi cząsteczek, zachodzącymi

Bardziej szczegółowo

Możliwości wykorzystania spektroskopii ramanowskiej w branży naftowej

Możliwości wykorzystania spektroskopii ramanowskiej w branży naftowej NAFTA-GAZ listopad 2012 ROK LXVIII Sylwia Jędrychowska Instytut Nafty i Gazu, Kraków Możliwości wykorzystania spektroskopii ramanowskiej w branży naftowej Część I. Podstawy teoretyczne spektroskopii ramanowskiej

Bardziej szczegółowo

Metody badań spektroskopowych

Metody badań spektroskopowych Metody badań spektroskopowych Program wykładu Wstęp A. Spektroskopia optyczna 1. Podstawy spektroskopii optycznej 1.1 Promieniowanie elektromagnetyczne 1.2 Kwantowanie energii 1.3 Emisja i absorpcja promieniowania

Bardziej szczegółowo

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM Ćwiczenie 1 Zastosowanie statystyki do oceny metod ilościowych Błąd gruby, systematyczny, przypadkowy, dokładność, precyzja, przedział

Bardziej szczegółowo

Lasery budowa, rodzaje, zastosowanie. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego.

Lasery budowa, rodzaje, zastosowanie. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego. Lasery budowa, rodzaje, zastosowanie Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego. Budowa i zasada działania lasera Laser (Light Amplification by Stimulated

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE LASERÓW W OCHRONIE ŚRODOWISKA

ZASTOSOWANIE LASERÓW W OCHRONIE ŚRODOWISKA ZASTOSOWANIE LASERÓW W OCHRONIE ŚRODOWISKA W tym przypadku lasery pozwalają na prowadzenie kontroli stanu sanitarnego Powietrza, Zbiorników wodnych, Powierzchni i pokrycia terenu. Stosowane rodzaje laserów

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 2. Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych

ĆWICZENIE 2. Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych ĆWICZENIE 2 Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych Część doświadczalna 1. Metody jonowymienne Do usuwania chromu (VI) można stosować między innymi wymieniacze jonowe. W wyniku przepuszczania

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 3 POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE

ĆWICZENIE NR 3 POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE ĆWICZENIE NR 3 POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE Cel ćwiczenia Poznanie podstawowej metody określania biochemicznych parametrów płynów ustrojowych oraz wymagań technicznych stawianych urządzeniu pomiarowemu.

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY FIZYKI LASERÓW Wstęp

PODSTAWY FIZYKI LASERÓW Wstęp PODSTAWY FIZYKI LASERÓW Wstęp LASER Light Amplification by Stimulation Emission of Radiation Składa się z: 1. ośrodka czynnego. układu pompującego 3.Rezonator optyczny - wnęka rezonansowa Generatory: liniowe

Bardziej szczegółowo

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - http://fizyka.dk - zadania z fizyki, wzory fizyczne, fizyka matura

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - http://fizyka.dk - zadania z fizyki, wzory fizyczne, fizyka matura 12. Fale elektromagnetyczne zadania z arkusza I 12.5 12.1 12.6 12.2 12.7 12.8 12.9 12.3 12.10 12.4 12.11 12. Fale elektromagnetyczne - 1 - 12.12 12.20 12.13 12.14 12.21 12.22 12.15 12.23 12.16 12.24 12.17

Bardziej szczegółowo

Wstęp do Optyki i Fizyki Materii Skondensowanej

Wstęp do Optyki i Fizyki Materii Skondensowanej Wstęp do Optyki i Fizyki Materii Skondensowanej Część I: Optyka, wykład 8 wykład: Piotr Fita pokazy: Andrzej Wysmołek ćwiczenia: Anna Grochola, Barbara Piętka Wydział Fizyki Uniwersytet Warszawski 2014/15

Bardziej szczegółowo

POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH

POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH WSTĘP Spełnianie wymagań jakościowych stawianych przed producentami leków jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjenta.

Bardziej szczegółowo

VI. Elementy techniki, lasery

VI. Elementy techniki, lasery Światłowody VI. Elementy techniki, lasery BERNARD ZIĘTEK http://www.fizyka.umk.pl www.fizyka.umk.pl/~ /~bezet a) Sprzęgacze czołowe 1. Sprzęgacze światłowodowe (czołowe, boczne, stałe, rozłączalne) Złącza,

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 3 Oznaczanie chlorków metodą spektrofotometryczną z tiocyjanianem rtęci(ii)

Bardziej szczegółowo

Właściwości światła laserowego

Właściwości światła laserowego Właściwości światła laserowego Cechy charakterystyczne światła laserowego: rozbieżność (równoległość) wiązki, pasmo spektralne, gęstość mocy spójność (koherencja). Równoległość wiązki Dyfrakcyjną rozbieżność

Bardziej szczegółowo

SPEKTROFOTOMETRIA UV-Vis. - długość fali [nm, m], - częstość drgań [Hz; 1 Hz = 1 cykl/s]

SPEKTROFOTOMETRIA UV-Vis. - długość fali [nm, m], - częstość drgań [Hz; 1 Hz = 1 cykl/s] SPEKTROFOTOMETRIA UV-Vis Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. Spektrofotometria w zakresie nadfioletu (UV) i promieniowania widzialnego (Vis) jest jedną

Bardziej szczegółowo

Katedra Fizyki i Biofizyki instrukcje do ćwiczeń laboratoryjnych dla kierunku Lekarskiego

Katedra Fizyki i Biofizyki instrukcje do ćwiczeń laboratoryjnych dla kierunku Lekarskiego Ćw. M8 Zjawisko absorpcji i emisji światła w analityce. Pomiar widm absorpcji i stężenia ryboflawiny w roztworach wodnych za pomocą spektrofotometru. Wyznaczanie stężeń substancji w roztworze metodą fluorescencyjną.

Bardziej szczegółowo

Polarymetryczne oznaczanie stężenia i skręcalności właściwej substancji optycznie czynnych

Polarymetryczne oznaczanie stężenia i skręcalności właściwej substancji optycznie czynnych Polarymetryczne oznaczanie stężenia i skręcalności właściwej substancji optycznie czynnych Część podstawowa: Zagadnienia teoretyczne: polarymetria, zjawisko polaryzacji, skręcenie płaszczyzny drgań, skręcalność

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową.

Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową. Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową. Lekcja organizacyjna. Omówienie programu nauczania i przypomnienie wymagań przedmiotowych Tytuł rozdziału

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie spektroskopii w podczerwieni w analizie jakościowej i ilościowej. dr Alina Dubis Zakład Chemii Produktów Naturalnych Instytut Chemii UwB

Zastosowanie spektroskopii w podczerwieni w analizie jakościowej i ilościowej. dr Alina Dubis Zakład Chemii Produktów Naturalnych Instytut Chemii UwB Zastosowanie spektroskopii w podczerwieni w analizie jakościowej i ilościowej dr Alina Dubis Zakład Chemii Produktów Naturalnych Instytut Chemii UwB Tematyka Spektroskopia - podział i zastosowanie Promieniowanie

Bardziej szczegółowo

LASERY I ICH ZASTOSOWANIE

LASERY I ICH ZASTOSOWANIE LASERY I ICH ZASTOSOWANIE Laboratorium Instrukcja do ćwiczenia nr 5 Temat: Interferometr Michelsona 7.. Cel i zakres ćwiczenia 7 INTERFEROMETR MICHELSONA Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z budową i

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie cieplne ciał.

Promieniowanie cieplne ciał. Wypromieniowanie fal elektromagnetycznych przez ciała Promieniowanie cieplne (termiczne) Luminescencja Chemiluminescencja Elektroluminescencja Katodoluminescencja Fotoluminescencja Emitowanie fal elektromagnetycznych

Bardziej szczegółowo

Rozmycie pasma spektralnego

Rozmycie pasma spektralnego Rozmycie pasma spektralnego Rozmycie pasma spektralnego Z doświadczenia wiemy, że absorpcja lub emisja promieniowania przez badaną substancję występuje nie tylko przy częstości rezonansowej, tj. częstości

Bardziej szczegółowo

SPEKTROSKOPIA RAMANA. Laboratorium Laserowej Spektroskopii Molekularnej PŁ

SPEKTROSKOPIA RAMANA. Laboratorium Laserowej Spektroskopii Molekularnej PŁ SPEKTROSKOPIA RAMANA Laboratorium Laserowej Spektroskopii Molekularnej PŁ WIDMO OSCYLACYJNE Zręby atomowe w molekule wykonują oscylacje wokół położenia równowagi. Ruch ten można rozłożyć na 3n-6 w przypadku

Bardziej szczegółowo

1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej?

1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej? Tematy opisowe 1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej? 2. Omów pomiar potencjału na granicy faz elektroda/roztwór elektrolitu. Podaj przykład, omów skale potencjału i elektrody

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO. ĆWICZENIE 3a

PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO. ĆWICZENIE 3a PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO ĆWICZENIE 3a Analiza pierwiastkowa podstawowego składu próbek z wykorzystaniem techniki ASA na przykładzie fosforanów paszowych 1 I. CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studentów

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA III Drgania i fale mechaniczne Wymagania na stopień dopuszczający obejmują treści niezbędne dla dalszego kształcenia oraz użyteczne w pozaszkolnej działalności ucznia.

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA PODSTAW SPEKTROSKOPII MOLEKULARNEJ

PRACOWNIA PODSTAW SPEKTROSKOPII MOLEKULARNEJ PRACOWNIA PODSTAW SPEKTROSKOPII MOLEKULARNEJ Kierowniczka pracowni: dr hab. Magdalena Pecul-Kudelska, (pok. 417), e-mail mpecul@chem.uw.edu.pl, tel 0228220211 wew 501; Spis ćwiczeń i osoby prowadzące 1.

Bardziej szczegółowo

Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii. aparatura chromatograficzna w skali analitycznej i modelowej - -- w części przypomnienie -

Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii. aparatura chromatograficzna w skali analitycznej i modelowej - -- w części przypomnienie - Chromatografia cieczowa jako technika analityki, przygotowania próbek, wsadów do rozdzielania, technika otrzymywania grup i czystych substancji Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii aparatura

Bardziej szczegółowo

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32 Spis treści 5 Spis treści Przedmowa do wydania czwartego 11 Przedmowa do wydania trzeciego 13 1. Wiadomości ogólne z metod spektroskopowych 15 1.1. Podstawowe wielkości metod spektroskopowych 15 1.2. Rola

Bardziej szczegółowo

III.3 Emisja wymuszona. Lasery

III.3 Emisja wymuszona. Lasery III.3 Emisja wymuszona. Lasery 1. Wyprowadzenie wzoru Plancka metodą Einsteina. Emisja wymuszona 2. Koherencja ciągów falowych. Laser jako źródło koherentnego promieniowania e-m 3. Zasada działania lasera.

Bardziej szczegółowo

Synteza nanocząstek Ag i pomiar widma absorpcyjnego

Synteza nanocząstek Ag i pomiar widma absorpcyjnego Synteza nanocząstek Ag i pomiar widma absorpcyjnego Nanotechnologia jest nową, interdyscyplinarną dziedziną nauki łączącą osiągnięcia różnych nauk (m. in. chemii, biologii, fizyki, mechaniki, inżynierii)

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej

Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej Wprowadzenie: Większość lądowych organizmów kręgowych część jonów amonowych NH + 4, produktu rozpadu białek, wykorzystuje w biosyntezie

Bardziej szczegółowo

Metoda osłabionego całkowitego wewnętrznego odbicia ATR (Attenuated Total Reflection)

Metoda osłabionego całkowitego wewnętrznego odbicia ATR (Attenuated Total Reflection) Metoda osłabionego całkowitego wewnętrznego odbicia ATR (Attenuated Total Reflection) Całkowite wewnętrzne odbicie n 2 θ θ n 1 n > n 1 2 Kiedy promień pada na granicę ośrodków pod kątem większym od kąta

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia Ramana

Spektroskopia Ramana Spektroskopia Ramana Źródło światła Próbka Promieniowanie rozproszone Rozpraszanie światła Rozpraszanie światła (fal elektromagnetycznych) to zjawisko oddziaływania światła z materią w wyniku którego następuje

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA CHEMII. Równowaga chemiczna (Fiz2)

PRACOWNIA CHEMII. Równowaga chemiczna (Fiz2) PRACOWNIA CHEMII Ćwiczenia laboratoryjne dla studentów II roku kierunku Zastosowania fizyki w biologii i medycynie Biofizyka molekularna Projektowanie molekularne i bioinformatyka Równowaga chemiczna (Fiz2)

Bardziej szczegółowo

Wzbudzony stan energetyczny atomu

Wzbudzony stan energetyczny atomu LASERY Wzbudzony stan energetyczny atomu Z III postulatu Bohra kj E k E h j Emisja spontaniczna Atom absorbuje tylko określone kwanty energii przechodząc ze stanu podstawowego do wzbudzonego. Zaabsorbowana

Bardziej szczegółowo

OPTYKA KWANTOWA Wykład dla 5. roku Fizyki

OPTYKA KWANTOWA Wykład dla 5. roku Fizyki OPTYKA KWANTOWA Wykład dla 5. roku Fizyki c Adam Bechler 2006 Instytut Fizyki Uniwersytetu Szczecińskiego Absorpcja promieniowania w ośrodku Promieniowanie elektromagnetyczne przy przejściu przez ośrodek

Bardziej szczegółowo

Badania własności optycznych grafenu

Badania własności optycznych grafenu Badania własności optycznych grafenu Mateusz Klepuszewski 1, Aleksander Płocharski 1, Teresa Kulka 2, Katarzyna Gołasa 3 1 III Liceum Ogólnokształcące im. Unii Europejskiej, Berlinga 5, 07-410 Ostrołęka

Bardziej szczegółowo

Analiza spektralna i pomiary spektrofotometryczne

Analiza spektralna i pomiary spektrofotometryczne Analiza spektralna i pomiary spektrofotometryczne Zagadnienia: 1. Absorbcja światła. 2. Współrzędne trójchromatyczne barwy, Prawa Gassmana. 3. Trójkąt barw. Trójkąt nasyceń. 4. Rozpraszanie światła. 5.

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE STĘŻENIA BARWNIKÓW W WODZIE METODĄ UV-VIS

OZNACZANIE STĘŻENIA BARWNIKÓW W WODZIE METODĄ UV-VIS OZNACZANE STĘŻENA BARWNKÓW W WODZE METODĄ UV-VS. SPEKTROFOTOMETRA UV-Vis Spektrofotometria w zakresie nadfioletu (ang. ultra-violet UV) i promieniowania widzialnego (ang. visible- Vis), czyli spektrofotometria

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Zagadnienia optyki"

Ćwiczenie: Zagadnienia optyki Ćwiczenie: "Zagadnienia optyki" Opracowane w ramach projektu: "Wirtualne Laboratoria Fizyczne nowoczesną metodą nauczania realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki. Zakres ćwiczenia: 1.

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE Ćwiczenie nr 6 Temat: Wyznaczenie stałej siatki dyfrakcyjnej i dyfrakcja światła na otworach kwadratowych i okrągłych. 1. Wprowadzenie Fale

Bardziej szczegółowo

Wstęp do Optyki i Fizyki Materii Skondensowanej

Wstęp do Optyki i Fizyki Materii Skondensowanej Wstęp do Optyki i Fizyki Materii Skondensowanej Część I: Optyka, wykład 7 wykład: Piotr Fita pokazy: Andrzej Wysmołek ćwiczenia: Anna Grochola, Barbara Piętka Wydział Fizyki Uniwersytet Warszawski 2014/15

Bardziej szczegółowo

POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE

POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE Laboratorium Elektronicznej Aparatury Medycznej Katedra Inżynierii Biomedycznej Wydział Podstawowych Problemów Techniki Politechnika Wrocławska ĆWICZENIE NR 3 POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE Cel ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Recenzja rozprawy doktorskiej mgr Adriana Kamińskiego Drgania molekuł metoda opisu i jej zastosowanie do badań wybranych układów molekularnych

Recenzja rozprawy doktorskiej mgr Adriana Kamińskiego Drgania molekuł metoda opisu i jej zastosowanie do badań wybranych układów molekularnych Dr. hab. n. fiz. Jacek J. Fisz, prof. UMK 16.01.2011 Wydział Nauk o Zdrowiu Collegium Medicum Uniwersytet Mikołaja Kopernika e-mail: zimpn@cm.umk.pl Tel.+48525852193 +48525852194 Recenzja rozprawy doktorskiej

Bardziej szczegółowo

Niezwykłe światło. ultrakrótkie impulsy laserowe. Piotr Fita

Niezwykłe światło. ultrakrótkie impulsy laserowe. Piotr Fita Niezwykłe światło ultrakrótkie impulsy laserowe Laboratorium Procesów Ultraszybkich Zakład Optyki Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego Światło Fala elektromagnetyczna Dla światła widzialnego długość

Bardziej szczegółowo

Kierunek i poziom studiów: Chemia, drugi Sylabus modułu: Spektroskopia (0310-CH-S2-016)

Kierunek i poziom studiów: Chemia, drugi Sylabus modułu: Spektroskopia (0310-CH-S2-016) Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Chemia, drugi Sylabus modułu: Spektroskopia () 1. Informacje ogólne koordynator modułu prof. dr hab. Henryk Flakus rok akademicki 2013/2014

Bardziej szczegółowo

XL OLIMPIADA FIZYCZNA ETAP I Zadanie doświadczalne

XL OLIMPIADA FIZYCZNA ETAP I Zadanie doświadczalne XL OLIMPIADA FIZYCZNA ETAP I Zadanie doświadczalne ZADANIE D2 Nazwa zadania: Światełko na tafli wody Mając do dyspozycji fotodiodę, źródło prądu stałego (4,5V bateryjkę), przewody, mikroamperomierz oraz

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM METROLOGII

LABORATORIUM METROLOGII LABORATORIUM METROLOGII POMIARY TEMPERATURY NAGRZEWANEGO WSADU Cel ćwiczenia: zapoznanie z metodyką pomiarów temperatury nagrzewanego wsadu stalowego 1 POJĘCIE TEMPERATURY Z definicji, która jest oparta

Bardziej szczegółowo

Metody optyczne w badaniach półprzewodników Przykładami różnymi zilustrowane. Piotr Perlin Instytut Wysokich Ciśnień PAN

Metody optyczne w badaniach półprzewodników Przykładami różnymi zilustrowane. Piotr Perlin Instytut Wysokich Ciśnień PAN Metody optyczne w badaniach półprzewodników Przykładami różnymi zilustrowane Piotr Perlin Instytut Wysokich Ciśnień PAN Jak i czym scharakteryzować kryształ półprzewodnika Struktura dyfrakcja rentgenowska

Bardziej szczegółowo

SPEKTROSKOPIA W PODCZERWIENI - MOŻLIWOŚCI I ZASTOSOWANIA

SPEKTROSKOPIA W PODCZERWIENI - MOŻLIWOŚCI I ZASTOSOWANIA SPEKTROSKOPIA W PODCZERWIENI - MOŻLIWOŚCI I ZASTOSOWANIA Beata Rozum Seminarium Analityczne MS Spektrum 2013 Porównania laboratoryjne, akredytacja, typowe problemy w laboratoriach SPEKTROSKOPIA Oddziaływanie

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie BADANIE WIDM OPTYCZNYCH ZA POMOCĄ SPEKTROMETRU O 9 O 12 Instrukcja dla studenta

Ćwiczenie BADANIE WIDM OPTYCZNYCH ZA POMOCĄ SPEKTROMETRU O 9 O 12 Instrukcja dla studenta Ćwiczenie BADANIE WIDM OPTYCZNYCH ZA POMOCĄ SPEKTROMETRU O 9 O 1 Instrukcja dla studenta I WSTĘP I1 Światło Z punktu widzenia fizyki światło widzialne jest falą elektromagnetyczną a jednocześnie zbiorem

Bardziej szczegółowo

w obszarze linii Podziały z różnych punktów widzenia lasery oscylatory (OPO optical parametric oscillator)

w obszarze linii Podziały z różnych punktów widzenia lasery oscylatory (OPO optical parametric oscillator) Rodzaj przestrajania Lasery przestrajalne dyskretne wybór linii widmowej wyższe harmoniczne w obszarze linii szerokie szerokie pasmo Podziały z różnych punktów widzenia lasery oscylatory (OPO optical parametric

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 47 POLARYZACJA. Wstęp.

ĆWICZENIE 47 POLARYZACJA. Wstęp. ĆWICZENIE 47 POLARYZACJA Wstęp. Światło naturalne występujące w przyrodzie na ogół jest niespolaryzowane. Wynika to między innymi z mechanizmu powstawania promieniowania. Cząsteczki, atomy emitujące światło

Bardziej szczegółowo

Prawa optyki geometrycznej

Prawa optyki geometrycznej Optyka Podstawowe pojęcia Światłem nazywamy fale elektromagnetyczne, o długościach, na które reaguje oko ludzkie, tzn. 380-780 nm. O falowych własnościach światła świadczą takie zjawiska, jak ugięcie (dyfrakcja)

Bardziej szczegółowo

Instytut Fizyki Doświadczalnej Wydział Matematyki, Fizyki i Informatyki UNIWERSYTET GDAŃSKI

Instytut Fizyki Doświadczalnej Wydział Matematyki, Fizyki i Informatyki UNIWERSYTET GDAŃSKI Instytut Fizyki Doświadczalnej Wydział Matematyki, Fizyki i Informatyki UNIWERSYTET GDAŃSKI I. Zagadnienia do opracowania. 1. Ruchy jąder w cząsteczkach dwu- i wieloatomowych: a) model oscylatora harmonicznego;

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia Ramanowska

Spektroskopia Ramanowska Spektroskopia Ramanowska Część A 1.Krótki wstęp historyczny 2.Oddziaływanie światła z osrodkiem materialnym (rozpraszanie światła) 3.Opis klasyczny zjawiska Ramana 4. Widmo ramanowskie. 5. Opis półklasyczny

Bardziej szczegółowo

LASERY I ICH ZASTOSOWANIE

LASERY I ICH ZASTOSOWANIE LASERY I ICH ZASTOSOWANIE Laboratorium Instrukcja do ćwiczenia nr 13 Temat: Biostymulacja laserowa Istotą biostymulacji laserowej jest napromieniowanie punktów akupunkturowych ciągłym, monochromatycznym

Bardziej szczegółowo

Mikroskopia konfokalna: techniki obrazowania i komputerowa analiza danych.

Mikroskopia konfokalna: techniki obrazowania i komputerowa analiza danych. Mikroskopia konfokalna: techniki obrazowania i komputerowa analiza danych. Pracownia Mikroskopii Konfokalnej Instytut Biologii Doświadczalnej PAN Jarosław Korczyński, Artur Wolny Spis treści: Co w konfokalu

Bardziej szczegółowo

17. Który z rysunków błędnie przedstawia bieg jednobarwnego promienia światła przez pryzmat? A. rysunek A, B. rysunek B, C. rysunek C, D. rysunek D.

17. Który z rysunków błędnie przedstawia bieg jednobarwnego promienia światła przez pryzmat? A. rysunek A, B. rysunek B, C. rysunek C, D. rysunek D. OPTYKA - ĆWICZENIA 1. Promień światła padł na zwierciadło tak, że odbił się od niego tworząc z powierzchnią zwierciadła kąt 30 o. Jaki był kąt padania promienia na zwierciadło? A. 15 o B. 30 o C. 60 o

Bardziej szczegółowo

Deuterowa korekcja tła w praktyce

Deuterowa korekcja tła w praktyce Str. Tytułowa Deuterowa korekcja tła w praktyce mgr Jacek Sowiński jaceksow@sge.com.pl Plan Korekcja deuterowa 1. Czemu służy? 2. Jak to działa? 3. Kiedy włączyć? 4. Jak/czy i co regulować? 5. Jaki jest

Bardziej szczegółowo

Wykład 15 Rozpraszanie światła Ramana i luminescencja

Wykład 15 Rozpraszanie światła Ramana i luminescencja Wykład 5 Rozpraszanie światła Ramana i luminescencja Zjawisko rozpraszania Ramana jest związane z niesprężystym rozpraszaniem padającego fotonu o częstości ν na cząsteczce, wskutek czego foton zmienia

Bardziej szczegółowo

ZAAWANSOWANE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH. Witold Danikiewicz. Instytut Chemii Organicznej PAN ul. Kasprzaka 44/52, 01-224 Warszawa

ZAAWANSOWANE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH. Witold Danikiewicz. Instytut Chemii Organicznej PAN ul. Kasprzaka 44/52, 01-224 Warszawa ZAAWANSOWANE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH Witold Danikiewicz Instytut Chemii Organicznej PAN ul. Kasprzaka 44/52, 01-224 Warszawa CZĘŚĆ I PRZEGLĄD METOD SPEKTRALNYCH Program wykładów Wprowadzenie:

Bardziej szczegółowo

ELEMENTY ANALIZY INSTRUMENTALNEJ. SPEKTROFOTOMETRII podstawy teoretyczne

ELEMENTY ANALIZY INSTRUMENTALNEJ. SPEKTROFOTOMETRII podstawy teoretyczne ELEMENTY ANALZY NSTRUMENTALNEJ Ćwiczenie 3 Temat: Spektrofotometria UV/ViS SPEKTROFOTOMETR podstawy teoretyczne SPEKTROFOTOMETRA jest techniką instrumentalną, w której do celów analitycznych wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

f = -50 cm ma zdolność skupiającą

f = -50 cm ma zdolność skupiającą 19. KIAKOPIA 1. Wstęp W oku miarowym wymiary struktur oka, ich wzajemne odległości, promienie krzywizn powierzchni załamujących światło oraz wartości współczynników załamania ośrodków, przez które światło

Bardziej szczegółowo

Interferometr Michelsona zasada i zastosowanie

Interferometr Michelsona zasada i zastosowanie Interferometr Michelsona zasada i zastosowanie Opracował: mgr Przemysław Miszta, Zakład Dydaktyki Instytut Fizyki UMK, przy wydatnej pomocy ze strony Zakładu Biofizyki i Fizyki Medycznej IF UMK Interferencja

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA PODSTAW BIOFIZYKI

PRACOWNIA PODSTAW BIOFIZYKI PRACOWNIA PODSTAW BIOFIZYKI Ćwiczenia laboratoryjne dla studentów III roku kierunku Zastosowania fizyki w biologii i medycynie Biofizyka molekularna Pomiary zaników fluorescencji wybranych barwników (PB16)

Bardziej szczegółowo

Badanie zjawisk optycznych przy użyciu zestawu Laser Kit

Badanie zjawisk optycznych przy użyciu zestawu Laser Kit LABORATORIUM OPTOELEKTRONIKI Ćwiczenie 5 Badanie zjawisk optycznych przy użyciu zestawu Laser Kit Cel ćwiczenia: Zapoznanie studentów ze zjawiskami optycznymi. Badane elementy: Zestaw ćwiczeniowy Laser

Bardziej szczegółowo

Źródła promieniowania optycznego problemy bezpieczeństwa pracy. Lab. Fiz. II

Źródła promieniowania optycznego problemy bezpieczeństwa pracy. Lab. Fiz. II Źródła promieniowania optycznego problemy bezpieczeństwa pracy Lab. Fiz. II Reakcje w tkankach wywołane przez promioniowanie optyczne (podczerwień, widzialne, ultrafiolet): Reakcje termiczne ze wzrostem

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA WIĄZKI GENEROWANEJ PRZEZ LASER

CHARAKTERYSTYKA WIĄZKI GENEROWANEJ PRZEZ LASER CHARATERYSTYA WIĄZI GENEROWANEJ PRZEZ LASER ształt wiązki lasera i jej widmo są rezultatem interferencji promieniowania we wnęce rezonansowej. W wyniku tego procesu powstają charakterystyczne rozkłady

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia modulacyjna

Spektroskopia modulacyjna Spektroskopia modulacyjna pozwala na otrzymanie energii przejść optycznych w strukturze z bardzo dużą dokładnością. Charakteryzuje się również wysoką czułością, co pozwala na obserwację słabych przejść,

Bardziej szczegółowo

Czujniki. Czujniki służą do przetwarzania interesującej nas wielkości fizycznej na wielkość elektryczną łatwą do pomiaru. Najczęściej spotykane są

Czujniki. Czujniki służą do przetwarzania interesującej nas wielkości fizycznej na wielkość elektryczną łatwą do pomiaru. Najczęściej spotykane są Czujniki Ryszard J. Barczyński, 2010 2015 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Czujniki Czujniki służą do przetwarzania interesującej

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie rozmiarów szczelin i przeszkód za pomocą światła laserowego

Wyznaczanie rozmiarów szczelin i przeszkód za pomocą światła laserowego Ćwiczenie O5 Wyznaczanie rozmiarów szczelin i przeszkód za pomocą światła laserowego O5.1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest wykorzystanie zjawiska dyfrakcji i interferencji światła do wyznaczenia rozmiarów

Bardziej szczegółowo

Chemia kryminalistyczna

Chemia kryminalistyczna Chemia kryminalistyczna Wykład 2 Metody fizykochemiczne 21.10.2014 Pytania i pomiary wykrycie obecności substancji wykazanie braku substancji identyfikacja substancji określenie stężenia substancji określenie

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie

Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie Streszczenie Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego jest jedną z technik spektroskopii absorpcyjnej mającej zastosowanie w chemii,

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 11. ANALIZA INSTRUMENTALNA KOLORYMETRIA - OZNACZANIE Cr(VI) METODĄ DIFENYLOKARBAZYDOWĄ. DZIAŁ: Kolorymetria

ĆWICZENIE 11. ANALIZA INSTRUMENTALNA KOLORYMETRIA - OZNACZANIE Cr(VI) METODĄ DIFENYLOKARBAZYDOWĄ. DZIAŁ: Kolorymetria ĆWICZENIE 11 ANALIZA INSTRUMENTALNA KOLORYMETRIA - OZNACZANIE Cr(VI) METODĄ DIFENYLOKARBAZYDOWĄ DZIAŁ: Kolorymetria ZAGADNIENIA Elektronowe widmo absorpcyjne; rodzaje przejść elektronowych w kompleksach

Bardziej szczegółowo

LASER BARWNIKOWY. Indywidualna Pracownia dla Zaawansowanych. Michał Dąbrowski

LASER BARWNIKOWY. Indywidualna Pracownia dla Zaawansowanych. Michał Dąbrowski LASER BARWNIKOWY Indywidualna Pracownia dla Zaawansowanych Michał Dąbrowski Streszczenie Zbadano charakterystyki lasera azotowego: zmierzono czas trwania impulsu, zależność amplitudy impulsu w funkcji

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 5. Spektroskopia w podczerwieni w badaniu struktury biomakromolekuł

Ćwiczenie 5. Spektroskopia w podczerwieni w badaniu struktury biomakromolekuł Ćwiczenie 5. Spektroskopia w podczerwieni w badaniu struktury biomakromolekuł Metody spektroskopowe polegają na obserwacji oddziaływania promieniowania elektromagnetycznego z materią. Można je podzielić

Bardziej szczegółowo

Ogólne cechy ośrodków laserowych

Ogólne cechy ośrodków laserowych Ogólne cechy ośrodków laserowych Gazowe Cieczowe Na ciele stałym Naturalna jednorodność Duże długości rezonatora Małe wzmocnienia na jednostkę długości ośrodka czynnego Pompowanie prądem (wzdłużne i poprzeczne)

Bardziej szczegółowo

Stanowisko do pomiaru fotoprzewodnictwa

Stanowisko do pomiaru fotoprzewodnictwa Stanowisko do pomiaru fotoprzewodnictwa Kraków 2008 Układ pomiarowy. Pomiar czułości widmowej fotodetektorów polega na pomiarze fotoprądu w funkcji długości padającego na detektor promieniowania. Stanowisko

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O Test maturalny Chemia ogólna i nieorganiczna Zadanie 1. (1 pkt) Uzupełnij zdania. Pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 16 znajduje się w.... grupie i. okresie układu okresowego pierwiastków chemicznych,

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA TECHNICZNA ZESTAWU DO ANALIZY TERMOGRAWIMETRYCZNEJ TG-FITR-GCMS ZAŁĄCZNIK NR 1 DO ZAPYTANIA OFERTOWEGO

SPECYFIKACJA TECHNICZNA ZESTAWU DO ANALIZY TERMOGRAWIMETRYCZNEJ TG-FITR-GCMS ZAŁĄCZNIK NR 1 DO ZAPYTANIA OFERTOWEGO SPECYFIKACJA TECHNICZNA ZESTAWU DO ANALIZY TERMOGRAWIMETRYCZNEJ TG-FITR-GCMS ZAŁĄCZNIK NR 1 DO ZAPYTANIA OFERTOWEGO NR 113/TZ/IM/2013 Zestaw ma umożliwiać analizę termiczną próbki w symultanicznym układzie

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 9 WŁASNOŚCI OPTYCZNE MATERIAŁÓW CERAMICZNYCH. (1) gdzie υ prędkość rozchodzenia się światła (w próżni wynosi 3 10 8 m/s). 1.

ĆWICZENIE 9 WŁASNOŚCI OPTYCZNE MATERIAŁÓW CERAMICZNYCH. (1) gdzie υ prędkość rozchodzenia się światła (w próżni wynosi 3 10 8 m/s). 1. ĆWICZENIE 9 WŁASNOŚCI OPTYCZNE MATERIAŁÓW CERAMICZNYCH 1. CEL ĆWICZENIA 1. Wyznaczenie dla wybranych materiałów widm absorpcyjnych dla światła o długości fali od 200 do 800 nm. 2. Określenie długości fali

Bardziej szczegółowo

Opis matematyczny odbicia światła od zwierciadła kulistego i przejścia światła przez soczewki.

Opis matematyczny odbicia światła od zwierciadła kulistego i przejścia światła przez soczewki. Opis matematyczny odbicia światła od zwierciadła kulistego i przejścia światła przez soczewki. 1. Równanie soczewki i zwierciadła kulistego. Z podobieństwa trójkątów ABF i LFD (patrz rysunek powyżej) wynika,

Bardziej szczegółowo

Atomowa spektrometria absorpcyjna i emisyjna

Atomowa spektrometria absorpcyjna i emisyjna Nowoczesne techniki analityczne w analizie żywności Zajęcia laboratoryjne Atomowa spektrometria absorpcyjna i emisyjna Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenia jest oznaczenie zawartości sodu, potasu i magnezu w

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia Ramana drgania i widmo rozpraszania

Spektroskopia Ramana drgania i widmo rozpraszania Spektroskopia Ramana drgania i widmo rozpraszania drian Kamiński, Instytut Fizyki UM I. Czym jest spektroskopia ramanowska Spektroskopia Ramana jest istotną metodą badania widm rotacyjnych i oscylacyjnych

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 8. do sprawozdania merytorycznego z realizacji projektu badawczego

Załącznik nr 8. do sprawozdania merytorycznego z realizacji projektu badawczego Załącznik nr 8 do sprawozdania merytorycznego z realizacji projektu badawczego Szybka nieliniowość fotorefrakcyjna w światłowodach półprzewodnikowych do zastosowań w elementach optoelektroniki zintegrowanej

Bardziej szczegółowo

Marek Jan Kasprowicz Mateusz Suchanek. Zakład Fizyki AR w Krakowie Krasiczyn, wrzesień 2007

Marek Jan Kasprowicz Mateusz Suchanek. Zakład Fizyki AR w Krakowie Krasiczyn, wrzesień 2007 Badanie wpływu przedsiewnej stymulacji nasion światłem laserowym przy użyciu spektroskopii w świetle widzialnym i w podczerwieni oraz różnicowej kolorymetrii skaningowej Marek Jan Kasprowicz Mateusz Suchanek

Bardziej szczegółowo

NRS-3000 Systems wysoko wydajne spektrofotometry rozpraszającego Raman

NRS-3000 Systems wysoko wydajne spektrofotometry rozpraszającego Raman NRS-3000 Systems wysoko wydajne spektrofotometry rozpraszającego Raman Wyższa czułość, niezawodność i łatwość obsługi Mikro-spektrometry serii NRS-3000 wykorzystują najnowsze rozwiązania optyczne oraz

Bardziej szczegółowo

Analiza Organiczna. Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) Własności fizykochemiczne badanego związku. Zmierzona temperatura topnienia (1)

Analiza Organiczna. Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) Własności fizykochemiczne badanego związku. Zmierzona temperatura topnienia (1) Przykład sprawozdania z analizy w nawiasach (czerwonym kolorem) podano numery odnośników zawierających uwagi dotyczące kolejnych podpunktów sprawozdania Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) analiza Wynik przeprowadzonej

Bardziej szczegółowo

Elementy chemii obliczeniowej i bioinformatyki Zagadnienia na egzamin

Elementy chemii obliczeniowej i bioinformatyki Zagadnienia na egzamin Elementy chemii obliczeniowej i bioinformatyki Zagadnienia na egzamin 1. Zapisz konfigurację elektronową dla atomu helu (dwa elektrony) i wyjaśnij, dlaczego cząsteczka wodoru jest stabilna, a cząsteczka

Bardziej szczegółowo