PROBLEMATYKA: Oznaczanie substancji czynnej w próbce z zastosowaniem spektroskopii rozproszenia Ramana WPROWADZENIE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PROBLEMATYKA: Oznaczanie substancji czynnej w próbce z zastosowaniem spektroskopii rozproszenia Ramana WPROWADZENIE"

Transkrypt

1 PROBLEMATYKA: Oznaczanie substancji czynnej w próbce z zastosowaniem spektroskopii rozproszenia Ramana TEMAT ĆWICZENIA: OZNACZANIE GLUKOZY W PREPARATACH FARMACEUTYCZNYCH I PŁYNACH USTROJOWYCH METODA: Spektroskopia rozproszenia Ramana WPROWADZENIE Spektroskopia optyczna jest nauką zajmującą się badaniem oddziaływania promieniowania elektromagnetycznego z materią. Oddziaływanie to polega na absorpcji, emisji, bądź rozpraszaniu promieniowania. Do tych ostatnich metod należy spektroskopia rozproszenia Ramana, będąca metodą umożliwiającą badania przejść pomiędzy poziomami rotacyjnymi i oscylacyjnymi cząsteczek zachodzącymi na skutek nieelastycznego rozproszenia światła. Obserwowanym efektem owego nieelastycznego rozproszenia światła przez cząsteczki jest widmo ramanowskie. Widmo ramanowskie umożliwia detekcję substancji badanej i analizę jej struktury. W przypadku kalibracji metody - spektroskopia ramanowska służyć może także do ilościowego oznaczania substancji w próbce. Spektroskopia rozproszenia Ramana Efekt nieelastycznego rozpraszania światła został opisany przez A. Smekala w 1923 roku i rozwinięty w postaci kwantowomechanicznej teorii rozpraszania przez Diraca w roku W roku 1928 hinduski fizyk C.V. Raman potwierdził doświadczalnie jego istnienie w oparciu o wyniki badań benzenu. Za to odkrycie przyznano mu w 1930 roku Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki. U podstaw rozproszenia Ramana leży wzbudzenie rotacji lub oscylacji molekuły poprzez oświetlenie próbki światłem ( 0 ) z zakresu ultrafioletowego, widzialnego lub bliskiej podczerwieni. W wyniku oddziaływania molekuła fala elektromagnetyczna obserwuje się rozproszone światło o tej samej energii (rozproszenie Rayleigha) oraz dyskretne składowe o innej, niż wzbudzające promieniowanie, liczbie falowej (rozproszenie Ramana) (Rys. 1). A zatem w widmie oscylacyjnym obecne są położone symetrycznie względem pasma Rayleigha nowe linie o częstości równej 0 vib (pasma ramanowskie), gdzie vib odpowiada częstości przejść pomiędzy oscylacyjnymi poziomami danej molekuły. Należy podkreślić, iż wielkość przesunięcia pasm ramanowskich względem rayleighowskiego nie zależy od częstości promieniowania wzbudzającego, a wynika wyłącznie z właściwości cząsteczek rozpraszających. Pasma ramanowskie o częstości mniejszej 0 - vib niż ta dla światła wzbudzającego, nazywane są pasmami stokesowskimi, a te przy 0 + vib pasmami antystokesowskimi. Intensywność rozpraszania Rayleigha jest ok. 10 3, a Ramana razy mniejsza od intensywności promieniowania wzbudzającego. Dodatkowo, jak wynika z rozkładu Boltzmana, pasma antystokesowskie są mniej intensywne w porównaniu z pasmami stokesowskimi. Stąd, w większości metod spektroskopii rozproszenia Ramana, pomiar dotyczy jedynie części stokesowskiej widma ramanowskiego przedstawionej w skali 1

2 względnych wartości częstości (wyrażonych w cm 1, tzw. przesunięcie ramanowskie) w zakresie od 4000 do 0 cm -1. Tak wyrażone widmo ramanowskie odpowiada skali częstości widma absorpcyjnego w podczerwieni, co ułatwia z kolei porównanie tych komplementarnych względem siebie metod spektroskopowych. E wzbudzony stan elektronowy stany wirtualne padający foton rozproszenie Ramana (stokesowskie ) h 0 - h vib rozproszenie Rayleigha h 0 rozproszenie Ramana (antystokesowskie) h 0 + h vib 1 0 h vib podstawowy stan elektronowy Rys. 1. Diagram energetyczny przejść pomiędzy oscylacyjnymi poziomami dla rozproszenia Rayleigha i Ramana. Metodą rozproszenia Ramana można badać związki we wszystkich stanach skupienia, a więc gazy, ciecze, roztwory (w tym wodne), pasty, ciała stałe jako proszki mikrokrystaliczne, czy też monokryształy w szerokim przedziale temperatur i ciśnień. Pomiar widm ramanowskich nie wymaga zastosowania skomplikowanych procedur przygotowania próbek, jak również nie wymagane są również specjalnego rodzaju naczyńka pomiarowe. W technikach, gdy nie używa się mikroskopu, badane substancje mogą być umieszczane w ilości około miligrama w kapilarach (najczęściej szklanych) przeźroczystych dla promieniowania wzbudzającego lub bezpośrednio eksponowane na działanie promieniowania w dowolnie zaprojektowanym naczyńku. Niewątpliwą zaletą spektroskopii ramanowskiej jest możliwość jej zastosowania dla próbek w roztworach wodnych (szczególnie przydatne dla próbek biologicznych). Metody spektroskopowe pozwalają na identyfikację związków w oparciu o ich charakterystyczne pasma widoczne w widmach ramanowskich i w widmach absorpcji w podczerwieni. W przypadku próbek biologicznych, czy mieszanin identyfikację substancji można przeprowadzać przez porównanie otrzymanego widma z widmem standardu. Spektroskopia Ramana jako metoda ilościowa W dwuwiązkowych spektrometrach FT-IR i UV/vis intensywność pasm w widmie jest zdefiniowana prawem Beera-Lamberta-Bouguera, z którego wynika, iż intensywność pasma, określona przez całkę jego powierzchni, jest wprost proporcjonalna do stężenia i grubości badanej próbki. Wynika z tego, iż intensywności pasm dla próbek o założonej grubości i danym stężeniu, analizowanych na różnych spektrometrach FT-IR lub UV/vis, są takie same (zakładając tą samą rozdzielczość, anodyzację i inne podstawowe parametry pomiaru). Oznacza to, iż intensywność pasma jest w spektroskopii IR lub UV/vis funkcją próbki niezależną od innych parametrów pomiarowych, a na osi rzędnych znajduje się absorbancja/transmitancja, opisana w jednostkach bezwzględnych. W spektroskopii 2

3 ramanowskiej detekcji podlega ilość rozproszonych fotonów, zależna od licznych czynników, co sprawia, iż intensywność rozpraszania musi być wyrażona w jednostkach bezwzględnych. Intensywność rozproszenia zależy np. od mocy lasera, jej fluktuacji, długości fali wzbudzającej, orientacji próbki i nie jest prostą funkcją stężenia i grubości próbki. W ramanowskiej spektroskopii dyspersyjnej intensywność pasma zależy także od czasu skanowania próbki. W tym sensie zastosowanie spektroskopii Ramana do pomiarów ilościowych jest utrudnione i wymaga każdorazowej kalibracji metody na instrumencie, używanym do pomiaru próbki badanej oraz zachowania tych samych parametrów pomiarowych (mocy lasera, zogniskowania lasera na próbce, rozdzielczości widmowej, orientacji próbki, długości drogi optycznej) i wówczas intensywność rozpraszania staje się liniową funkcją stężenia próbki. Znacznie prostsze jest także przeprowadzenie analiz ilościowych dla próbek homogenicznych, np. w postaci roztworów, gdyż eliminowane są wówczas efekty związane z wielkością i kształtem ziaren w ciele stałym. Wzmiankowaną już ogromną zaletą spektroskopii ramanowskiej jest możliwość pomiaru próbek w postaci roztworów wodnych ze względu na fakt, iż woda słabo rozprasza promieniowanie na sposób ramanowski. Umożliwia to oznaczanie związków w płynach ustrojowych np. leków oraz ich metabolitów. Fourierowski spektrometr ramanowski Zasadniczymi elementami Fourierowskiego spektrometru ramanowskiego są: laser, komora pomiarowa, interferometr oraz detektor. Wyraz laser jest skrótem pełnej angielskiej nazwy mechanizmu jego działania: Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation - wzmocnienie światła przez wymuszoną emisję promieniowania. Ośrodkiem czynnym lasera może być kryształ (np. rubin), półprzewodnik (arsenek galu), czy gaz (np. krypton). Ośrodek czynny lasera jest aktywowany ( pompowany ) przez zewnętrzne źródło promieniowania. W ośrodku czynnym lasera wytwarzany jest w ten sposób stan inwersji obsadzeń i następuje emisja spontaniczna (we wszystkich kierunkach). Fotony o pewnym kierunku biegu są wzmacniane w efekcie wielokrotnego odbicia przez układ dwóch zwierciadeł, z których jedno jest nieprzepuszczalne (współczynnik odbicia R 100%), drugie częściowo przepuszczalne (R 95 %). Wzmocnione promieniowanie jest wyprowadzane na zewnątrz przez częściowo przepuszczalne zwierciadło. Takie promieniowanie cechuje się dużą monochromatycznością, dużą gęstością promieniowania i jest spolaryzowane, tzn. składowa elektrycznej fali elektromagnetycznej jest falą płaską. W spektrometrach fourierowskich stosuje się najczęściej laser Nd:YAG (granat itrowo-glinowy z domieszką jonów neodymu Nd 3+ ; Y 3 Al 5 O 12 +Nd 2 O 3 ) chłodzony powietrzem lub wodą, o mocy rzędu jednego wata, pracujący w sposób ciągły w zakresie bliskiej podczerwieni, =1064 nm. Badana próbka może mieć dowolny stan skupienia, zazwyczaj umieszczana jest w szklanej lub kwarcowej kapilarze. Monokryształ można umieścić bezpośrednio na drodze wiązki promieniowania wzbudzającego. Minimalna ilość próbki jest rzędu mg. W typowych rozwiązaniach 50% promieniowania jest odbijane przez płytkę, a 50% przechodzi przez nią. Interferometr Michelsona (Rys. 2) jest urządzeniem, które dzieli wiązkę promieniowania na dwie wiązki o prawie równej mocy, a następnie rekombinuje je w taki sposób, że zmiany intensywności wiązki kombinowanej mogą być mierzone jako funkcja różnicy dróg optycznych obu wiązek. Wiązka promieniowania rozproszonego (P) pada na tzw. płytkę dzieląca (BS, ang. beam splitter), która transmituje w przybliżeniu połowę promieniowania, odbijając pozostałą cześć pod katem 90. Powstałe w ten sposób bliźniacze wiązki są odbijane od luster, w których jedno jest nieruchome (LN), a drugie 3

4 ruchome (LR). Wiązki spotykają się znów na płytce dzielącej, która kieruje promieniowanie na próbkę i detektor (D). Poziomy ruch ruchomego zwierciadła umożliwia zarejestrowanie interferogramu, a rejestrowane natężenie promieniowania zależy od różnicy dróg optycznych wiązek (maksymalne jest gdy zwierciadła znajdują się w takiej samej odległości od płytki dzielącej). L N L R B S P R D Rys. 2. Schemat budowy interferometru Michelsona. W spektrometrach fourierowskich stosuje sie detektory InGaAs pracujące w temperaturze pokojowej lub bardzo czułe detektory germanowe działające w temperaturze ciekłego azotu. Intensywność rozpraszania ramanowskiego zależy od czwartej potęgi częstości promieniowania padającego 0. Oznacza to, że najsilniejsze rozpraszanie ramanowskie uzyskujemy stosując do wzbudzeń lasery z zakresu UV (krótkie fale = wysokie częstości), zaś najsłabsze dla zakresu IR (długie fale = niskie częstości). Zastosowanie w spektrometrach fourierowskich laserów Nd:YAG pracujących w zakresie podczerwieni powoduje ucieczkę od fluorescencji (w tym zakresie promieniowania nie obserwuje się przejść elektronowych), ale intensywność światła rozproszonego jest zredukowana poprzez wspomniany czynnik 0 4. Zastosowanie interferometru powoduje jednak częściową kompensację tego zjawiska, gdyż brak szczeliny daje wzmocnienie sygnału o około 2 rzędy wielkości w porównaniu do spektrometrów dyspersyjnych. Stosowanie lasera Nd:YAG w spektrometrach fourierowskich implikuje też możliwości detekcji promieniowania rozproszonego. Dla tego zakresu widmowego nie mogą być stosowane wielokanałowe, czułe detektory CCD (używane często w spektrometrach dyspersyjnych), wykorzystuje się natomiast detektory Ge lub InGaAs, które niestety charakteryzują się wyższym szumem i niższą czułością. Glukoza Glukoza jest monosacharydem (cukrem prostym), zawierającym sześć atomów węgla w cząsteczce (heksoza) i ugrupowanie aldehydowe (aldoza). Wzór strukturalny D-glukozy przedstawiony jest na rys. 3. 4

5 H O CH 2 OH CH 2 OH H O H H O OH HO H H H OH H OH H HO OH HO H CH 2 OH a b c Rys. 3. Wzory strukturalne D-glukozy: forma łańcuchowa otwarta (a) oraz formy pierścieniowe: -Dglukopiranoza (b) oraz -D-glukopiranoza (c). W roztworze, także wodnym, glukoza występuje głównie w postaci hemiacetalu, tj. struktury pierścieniowej (Rys. 3b, c). Hemiacetal powstaje w wyniku reakcji grupy aldehydowej atomu węgla C 1 z grupą hydroksylową atomu węgla C 5. W przypadku D-glukozy w wyniku takiej reakcji powstają dwa produkty: - i -D-glukopiranoza, które w roztworze wodnym występują w równowadze z formą otwartą. Cukrzyca (diabetes mellitus) jest schorzeniem, charakteryzującym się zwiększonym wydzielaniem glukozy przez wątrobę i jej zmniejszonym pobieraniem przez inne organy. Rozróżnia się dwa podstawowe typy tej choroby: typ I, oraz typ II. W przypadku cukrzycy typu I, w rezultacie uszkodzenia komórek beta wysepek Langerhansa trzuski, następuje defekt produkcji insuliny. Cukrzyca typu II, o niejasnej etiologii, jest związana z nabywaniem odporności na insulinę (insulinoodporność). W pierwszej fazie choroby następuje wzrost wydzielania insuliny, a następnie jej wydzielanie maleje na skutek zniszczenia nadmiernie obciążonych komórek beta wysepek Langerhansa. W obu przypadkach charakterystycznym objawem jest hiperglikemia, a podstawowym sposobem leczenia jest insulinoterapia, polegająca na podawaniu chorym preparatów insuliny. Niewłaściwe dawki tego leku, lub innych środków powodujących wydzielanie insuliny, a także inne przyczyny np. spożycie alkoholu lub znaczny wysiłek mogą prowadzić do hipoglikemii, czyli stanu w którym ilość glukozy we krwi (poza żyłą wrotną) spada poniżej 55 mg dl -1 (3,0 mmol L -1 ). W przypadku lekkiej hipoglikemii stan ten można znieść przez podanie choremu słodkiego napoju (np. sok, naturalnie słodzony napój) lub glukozy/sacharozy w formie krystalicznej (5-20 g). W przypadkach ciężkiej hipoglikemii (w stanach utraty przytomności) podaje się 20% roztwór glukozy dożylnie, a następnie wlewnie 10% roztwór glukozy. Ponadto glukoza jest związkiem wspomagającym w wielu preparatach, np. Gastrolit, Litorsal, Orgalit, Glucardiamid. ZAGADNIENIA DO OPRACOWANIA 1. Omów rozpraszanie światła na sposób Rayleigha. 2. Omów rozpraszanie światła na sposób Ramana. 3. Omów krótko sposób oznaczenia glukozy w kroplówce. 4. Omów różnicę między cukrzycą typu I i II. 5. Naszkicuj i wyjaśnij diagram energetyczny przejść między oscylacyjnymi poziomami energetycznymi dla elastycznego i nieelastycznego rozproszenia światła. 6. Określ, jakie wielkości znajdują się na osi odciętych i rzędnych w widmie ramanowskim. W jakich najczęściej podaje się je jednostkach? 7. Wymień i krótko omów części składowe fourierowskiego spektrometru ramanowskiego. 5

6 8. Omów zasadę identyfikacji glukozy w widmie ramanowskim mieszaniny glukozy z wodą. Wymień po dwa charakterystyczne pasma mogące służyć do identyfikacji wody i glukozy. 9. Omów trzy istotne różnice między ramanowskim spektrometrem dyspersyjnym, a spektrometrem fourierowskim. 10. W wyniku kalibracji oznaczenia glukozy otrzymano następujące dane: Stężenie (mol L -1 ) Intensywność integralna (j.wzg.) W wyniku oznaczenia otrzymano intensywność integralną pasma glukozy równą 28 jednostek względnych. Używając jedynie kalkulatora prostego, oblicz stężenie glukozy w badanym roztworze. Podaj kolejne kroki obliczeń. 11. Wymień dwie najważniejsze zalety i dwie wady spektroskopii ramanowskiej jako metody ilościowej. 12. Wyobraź sobie, ze badasz roztwór glukozy w wodzie z użyciem spektroskopii ramanowskiej. Wymień cztery czynniki zewnętrzne od których istotnie zależy intensywność pasm w otrzymanym widmie ramanowskim. LITERATURA 1. Z. Kęcki: Podstawy spektroskopii molekularnej, PWN, Wa-wa, 1992, rozdz. 3.4, A. Cygański: Metody spektroskopowe w chemii analitycznej, WNT, W-wa 2009, rozdz. 3.7, F.J. Holler, A.D. Skoog, S.R. Crouch: Principles of experimental analysis, Brooks/Cole Cengage Learning, Belmont, USA, 2007, rozdz. 18,

7 CZĘŚĆ DOŚWIADCZALNA CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest detekcja i oznaczenie glukozy w farmaceutykach lub płynach ustrojowych, a także utrwalenie wiedzy o spektroskopii Ramana i możliwości stosowania tej techniki jako metody ilościowej. PRZYRZĄDY, NACZYNIA I ODCZYNNIKI a) kolbki miarowe b) tryskawki c) pipety automatyczne d) kuweta pomiarowa e) waga analityczna f) spektrometr FT-ramanowski, np. Bruker MultiRAM oraz odpowiednie oprogramowanie, np. OPUS Bruker g) glukoza cz. d. a h) tabletki/kroplówki zawierające glukozę np. Gastrolit, Litorsal, Orgalit, Glucardiamid lub płyny ustrojowe. SPOSÓB WYKONANIA 1. Przygotowanie roztworów i wykonanie pomiarów Ćwiczenie polega na pomiarze widm ramanowskich roztworów wodnych glukozy o znanych stężeniach, a następnie pomiarze widma badanego płynu ustrojowego bądź roztworu wodnego badanego leku. Widma zostaną zarejestrowane przy pomocy spektrometru Bruker MultiRAM. Spektrometr jest wyposażony w laser Nd:YAG emitujący promieniowanie o długości 1064 nm oraz detektor germanowy chłodzony ciekłym azotem. 1. Włączyć komputer i odpowiednie oprogramowanie (Opus). 2. Uruchomić laser. 3. W naczyńku pomiarowym umieścić glukozę. 4. Ustawić (dobrać) parametry pomiarowe: moc lasera, rozdzielczość oraz liczbę skanów. 5. Zogniskować laser na próbce wzorca, zaobserwować interferogram dla glukozy. 6. Wykonać pomiar widma ramanowskiego glukozy. 7. Na wadze analitycznej odważyć około 1,2 grama glukozy. 8. Przenieść ilościowo odważkę do zlewki i rozpuścić w 4 ml wody destylowanej. 9. Pobrać 2 ml tak przygotowanego roztworu, przenieść ilościowo do czystej kolby i rozcieńczyć wodą destylowaną w stosunku 2:1 10. Czynność opisaną w punkcie 9 powtórzyć czterokrotnie, aby otrzymać ostatecznie pięć roztworów glukozy w wodzie destylowanej. 11. Zmienić przystawkę pomiarową na przystawkę służącą do pomiaru cieczy. 12. Dwukrotnie przemyć kuwetę pomiarową niewielką ilością roztworu glukozy. 13. Przenieść 500 µl roztworu do kuwety pomiarowej. 14. Umieścić kuwetę pomiarową w spektrometrze. 7

8 15. Dobrać odpowiednie parametry pomiarowe: moc lasera, rozdzielczość widmową, liczbę skanów oraz zogniskować laser na próbce. 16. Wykonać widmo Ramana roztworu glukozy. 17. Punkty powtórzyć dla wszystkich roztworów. 18. W przypadku farmaceutyku w postaci ciała stałego należy rozpuścić go w niewielkiej, ale ściśle określonej ilości wody destylowanej. 19. Przemyć trzykrotnie kuwetę pomiarową wodą destylowaną, a następnie trzykrotnie niewielką ilością badanego roztworu (farmaceutyku w postaci roztworu, rozpuszczonego w wodzie farmaceutyku lub płynu ustrojowego). 20. Powtórzyć punkty Obróbka otrzymanych danych W drugiej części ćwiczenia zostanie przeprowadzona analiza otrzymanych wyników. W czasie pomiaru otrzymano zestaw widm ramanowskich roztworów kalibracyjnych oraz widm roztworów badanych. Wartość intensywności integralnej wybranego pasma w roztworach kalibracyjnych zostanie wykreślona w funkcji stężenia roztworów, i tak wykonana krzywa kalibracyjna posłuży następnie do obliczenia stężenia glukozy w roztworze (roztworach) badanych. 1. Znaleźć odpowiednie pasmo markerowe dla glukozy i przeprowadzić całkowanie jego powierzchni we wszystkich otrzymanych widmach, stosując we wszystkich przypadkach tę samą metodę i te same granice całkowania. 2. Wykreślić zależność I int (c) i obliczyć parametry prostej I int = ac+b stosując metodę regresji liniowej. 3. Obliczyć błędy oszacowania parametrów a i b oraz współczynnik korelacji prostej. 4. Na podstawie otrzymanego równania obliczyć stężenie glukozy w badanym roztworze (roztworach). OPRACOWANIE WYNIKÓW 1. Na podstawie otrzymanych widm odczytać położenia pasm charakterystycznych dla glukozy. 2. W oparciu o dane literaturowe, szczególnie tabele charakterystycznych częstości, dokonać przypisania głównych pasm w widmie glukozy (należy podać odnośniki do źródeł literaturowych z jakich korzystano). 3. Przedstawić otrzymane dane w postaci tabeli: Tabela 1. Przypisanie drgań harmonicznych do pasm ramanowskich glukozy. Przesunięcie ramanowskie (cm -1 ) Przypisanie 4. Zamieścić obliczenia konieczne do określenia stężenia glukozy w badanej próbce/próbkach (patrz ANALIZA OTRZYMANYCH DANYCH): a. przedstawić dane pomiarowe w postaci tabeli: 8

9 Tabela 2. Zależność intensywności integralnej pasma markerowego glukozy od stężenia roztworu. Stężenie (mol L -1 ) Intensywność integralna (j. wzg.) b. zamieścić wykres I int (c) c. podać parametry wykresu a i b, błędy ich oszacowania oraz współczynnik korelacji prostej d. zanotować obliczoną wartość stężenia badanego roztworu (roztworów). 5. Porównać stężenie glukozy z wartością odniesienia, podaną przez asystenta. 6. Obliczyć błąd względny pomiaru. 7. Na podstawie otrzymanych wyników przedyskutować użyteczność metody do oznaczania substancji czynnej w próbce rozważając zarówno wady, jak i zalety zastosowanej metody. 9

Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman

Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman Porównanie Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman Spektroskopia FT-Raman Spektroskopia FT-Raman jest dostępna od 1987 roku. Systemy

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia ramanowska w badaniach powierzchni

Spektroskopia ramanowska w badaniach powierzchni Spektroskopia ramanowska w badaniach powierzchni z Efekt Ramana (1922, CV Raman) I, ν próbka y Chandra Shekhara Venketa Raman x I 0, ν 0 Monochromatyczne promieniowanie o częstości ν 0 ulega rozproszeniu

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS Zagadnienia teoretyczne. Spektrofotometria jest techniką instrumentalną, w której do celów analitycznych wykorzystuje się przejścia energetyczne zachodzące

Bardziej szczegółowo

Jan Drzymała ANALIZA INSTRUMENTALNA SPEKTROSKOPIA W ŚWIETLE WIDZIALNYM I PODCZERWONYM

Jan Drzymała ANALIZA INSTRUMENTALNA SPEKTROSKOPIA W ŚWIETLE WIDZIALNYM I PODCZERWONYM Jan Drzymała ANALIZA INSTRUMENTALNA SPEKTROSKOPIA W ŚWIETLE WIDZIALNYM I PODCZERWONYM Światło słoneczne jest mieszaniną fal o różnej długości i różnego natężenia. Tylko część promieniowania elektromagnetycznego

Bardziej szczegółowo

IR II. 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni

IR II. 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni IR II 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni Promieniowanie podczerwone ma naturę elektromagnetyczną i jego absorpcja przez materię podlega tym samym prawom,

Bardziej szczegółowo

Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła

Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła Politechnika Gdańska WYDZIAŁ ELEKTRONIKI TELEKOMUNIKACJI I INFORMATYKI Katedra Optoelektroniki i Systemów Elektronicznych Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego

Bardziej szczegółowo

m 1, m 2 - masy atomów tworzących wiązanie. Im

m 1, m 2 - masy atomów tworzących wiązanie. Im Dr inż. Grażyna Żukowska Wykorzystanie metod spektroskopii oscylacyjnej do analizy materiałów organicznych i nieorganicznych 1. Informacje podstawowe Spektroskopia Ramana i spektroskopia w podczerwieni

Bardziej szczegółowo

Opracował dr inż. Tadeusz Janiak

Opracował dr inż. Tadeusz Janiak Opracował dr inż. Tadeusz Janiak 1 Uwagi dla wykonujących ilościowe oznaczanie metodami spektrofotometrycznymi 3. 3.1. Ilościowe oznaczanie w metodach spektrofotometrycznych Ilościowe określenie zawartości

Bardziej szczegółowo

ANALIZA INSTRUMENTALNA

ANALIZA INSTRUMENTALNA ANALIZA INSTRUMENTALNA TECHNOLOGIA CHEMICZNA STUDIA NIESTACJONARNE Sala 522 ul. Piotrowo 3 Studenci podzieleni są na cztery zespoły laboratoryjne. Zjazd 5 przeznaczony jest na ewentualne poprawy! Możliwe

Bardziej szczegółowo

Spektrometria w bliskiej podczerwieni - zastosowanie w cukrownictwie. Radosław Gruska Politechnika Łódzka Wydział Biotechnologii i Nauk o Żywności

Spektrometria w bliskiej podczerwieni - zastosowanie w cukrownictwie. Radosław Gruska Politechnika Łódzka Wydział Biotechnologii i Nauk o Żywności Spektrometria w bliskiej podczerwieni - zastosowanie w cukrownictwie Radosław Gruska Politechnika Łódzka Wydział Biotechnologii i Nauk o Żywności Spektroskopia, a spektrometria Spektroskopia nauka o powstawaniu

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia ramanowska w badaniach białek porównanie technik

Spektroskopia ramanowska w badaniach białek porównanie technik 10 Spektroskopia ramanowska w badaniach białek porównanie technik 10.1. Wprowadzenie Spektroskopia ramanowska (RS) jest metodą badania przejść pomiędzy poziomami energetycznymi cząsteczek, zachodzącymi

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Zagadnienia: spektroskopia absorpcyjna, prawa absorpcji, budowa i działanie. Wstęp. Część teoretyczna.

Ćwiczenie 1. Zagadnienia: spektroskopia absorpcyjna, prawa absorpcji, budowa i działanie. Wstęp. Część teoretyczna. Ćwiczenie 1 Metodyka poprawnych i dokładnych pomiarów absorbancji, wyznaczenie małych wartości absorbancji. Czynniki wpływające na mierzone widma absorpcji i wartości absorbancji dla wybranych długości

Bardziej szczegółowo

Możliwości wykorzystania spektroskopii ramanowskiej w branży naftowej

Możliwości wykorzystania spektroskopii ramanowskiej w branży naftowej NAFTA-GAZ listopad 2012 ROK LXVIII Sylwia Jędrychowska Instytut Nafty i Gazu, Kraków Możliwości wykorzystania spektroskopii ramanowskiej w branży naftowej Część I. Podstawy teoretyczne spektroskopii ramanowskiej

Bardziej szczegółowo

Metody badań spektroskopowych

Metody badań spektroskopowych Metody badań spektroskopowych Program wykładu Wstęp A. Spektroskopia optyczna 1. Podstawy spektroskopii optycznej 1.1 Promieniowanie elektromagnetyczne 1.2 Kwantowanie energii 1.3 Emisja i absorpcja promieniowania

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie spektroskopii w podczerwieni w jakościowej i ilościowej analizie organicznej

Zastosowanie spektroskopii w podczerwieni w jakościowej i ilościowej analizie organicznej Zastosowanie spektroskopii w podczerwieni w jakościowej i ilościowej analizie organicznej dr Alina Dubis Zakład Chemii Produktów Naturalnych Instytut Chemii UwB Tematyka Spektroskopia - podział i zastosowanie

Bardziej szczegółowo

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM Ćwiczenie 1 Zastosowanie statystyki do oceny metod ilościowych Błąd gruby, systematyczny, przypadkowy, dokładność, precyzja, przedział

Bardziej szczegółowo

Przejścia promieniste

Przejścia promieniste Przejście promieniste proces rekombinacji elektronu i dziury (przejście ze stanu o większej energii do stanu o energii mniejszej), w wyniku którego następuje emisja promieniowania. E Długość wyemitowanej

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 363. Polaryzacja światła sprawdzanie prawa Malusa. Początkowa wartość kąta 0..

Ćwiczenie 363. Polaryzacja światła sprawdzanie prawa Malusa. Początkowa wartość kąta 0.. Nazwisko... Data... Nr na liście... Imię... Wydział... Dzień tyg.... Godzina... Polaryzacja światła sprawdzanie prawa Malusa Początkowa wartość kąta 0.. 1 25 49 2 26 50 3 27 51 4 28 52 5 29 53 6 30 54

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE LASERÓW W OCHRONIE ŚRODOWISKA

ZASTOSOWANIE LASERÓW W OCHRONIE ŚRODOWISKA ZASTOSOWANIE LASERÓW W OCHRONIE ŚRODOWISKA W tym przypadku lasery pozwalają na prowadzenie kontroli stanu sanitarnego Powietrza, Zbiorników wodnych, Powierzchni i pokrycia terenu. Stosowane rodzaje laserów

Bardziej szczegółowo

Lasery budowa, rodzaje, zastosowanie. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego.

Lasery budowa, rodzaje, zastosowanie. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego. Lasery budowa, rodzaje, zastosowanie Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego. Budowa i zasada działania lasera Laser (Light Amplification by Stimulated

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 2. Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych

ĆWICZENIE 2. Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych ĆWICZENIE 2 Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych Część doświadczalna 1. Metody jonowymienne Do usuwania chromu (VI) można stosować między innymi wymieniacze jonowe. W wyniku przepuszczania

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 3 POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE

ĆWICZENIE NR 3 POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE ĆWICZENIE NR 3 POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE Cel ćwiczenia Poznanie podstawowej metody określania biochemicznych parametrów płynów ustrojowych oraz wymagań technicznych stawianych urządzeniu pomiarowemu.

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY FIZYKI LASERÓW Wstęp

PODSTAWY FIZYKI LASERÓW Wstęp PODSTAWY FIZYKI LASERÓW Wstęp LASER Light Amplification by Stimulation Emission of Radiation Składa się z: 1. ośrodka czynnego. układu pompującego 3.Rezonator optyczny - wnęka rezonansowa Generatory: liniowe

Bardziej szczegółowo

RFT-6000 Przystawka FT-Raman do spektrometru FT/IR-6300

RFT-6000 Przystawka FT-Raman do spektrometru FT/IR-6300 RFT-6000 Przystawka FT-Raman do spektrometru FT/IR-6300 Model RFT-6000 został zaprojektowany w celu wykonywania szybkich, nieinwazyjnych analiz FT-Raman właściwie wszystkich możliwych próbek we współpracy

Bardziej szczegółowo

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - http://fizyka.dk - zadania z fizyki, wzory fizyczne, fizyka matura

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - http://fizyka.dk - zadania z fizyki, wzory fizyczne, fizyka matura 12. Fale elektromagnetyczne zadania z arkusza I 12.5 12.1 12.6 12.2 12.7 12.8 12.9 12.3 12.10 12.4 12.11 12. Fale elektromagnetyczne - 1 - 12.12 12.20 12.13 12.14 12.21 12.22 12.15 12.23 12.16 12.24 12.17

Bardziej szczegółowo

Reflekcyjno-absorpcyjna spektroskopia w podczerwieni RAIRS (IRRAS) Reflection-Absorption InfraRed Spectroscopy

Reflekcyjno-absorpcyjna spektroskopia w podczerwieni RAIRS (IRRAS) Reflection-Absorption InfraRed Spectroscopy Reflekcyjno-absorpcyjna spektroskopia w podczerwieni RAIRS (IRRAS) Reflection-Absorption InfraRed Spectroscopy Odbicie promienia od powierzchni metalu E n 1 Równania Fresnela E θ 1 θ 1 r E = E odb, 0,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 3 ANALIZA JAKOŚCIOWA PALIW ZA POMOCĄ SPEKTROFOTOMETRII FTIR (Fourier Transform Infrared Spectroscopy)

Ćwiczenie 3 ANALIZA JAKOŚCIOWA PALIW ZA POMOCĄ SPEKTROFOTOMETRII FTIR (Fourier Transform Infrared Spectroscopy) POLITECHNIKA ŁÓDZKA WYDZIAŁ INśYNIERII PROCESOWEJ I OCHRONY ŚRODOWISKA KATEDRA TERMODYNAMIKI PROCESOWEJ K-106 LABORATORIUM KONWENCJONALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII I PROCESÓW SPALANIA Ćwiczenie 3 ANALIZA JAKOŚCIOWA

Bardziej szczegółowo

Wstęp do Optyki i Fizyki Materii Skondensowanej

Wstęp do Optyki i Fizyki Materii Skondensowanej Wstęp do Optyki i Fizyki Materii Skondensowanej Część I: Optyka, wykład 8 wykład: Piotr Fita pokazy: Andrzej Wysmołek ćwiczenia: Anna Grochola, Barbara Piętka Wydział Fizyki Uniwersytet Warszawski 2014/15

Bardziej szczegółowo

VI. Elementy techniki, lasery

VI. Elementy techniki, lasery Światłowody VI. Elementy techniki, lasery BERNARD ZIĘTEK http://www.fizyka.umk.pl www.fizyka.umk.pl/~ /~bezet a) Sprzęgacze czołowe 1. Sprzęgacze światłowodowe (czołowe, boczne, stałe, rozłączalne) Złącza,

Bardziej szczegółowo

Spektrometry Ramana JASCO serii NRS-5000/7000

Spektrometry Ramana JASCO serii NRS-5000/7000 Spektrometry Ramana JASCO serii NRS-5000/7000 Najnowsza seria badawczych, siatkowych spektrometrów Ramana japońskiej firmy Jasco zapewnia wysokiej jakości widma. Zastosowanie najnowszych rozwiązań w tej

Bardziej szczegółowo

POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH

POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH WSTĘP Spełnianie wymagań jakościowych stawianych przed producentami leków jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjenta.

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 375. Badanie zależności mocy promieniowania cieplnego od temperatury. U [V] I [ma] R [ ] R/R 0 T [K] P [W] ln(t) ln(p)

Ćwiczenie 375. Badanie zależności mocy promieniowania cieplnego od temperatury. U [V] I [ma] R [ ] R/R 0 T [K] P [W] ln(t) ln(p) 1 Nazwisko... Data... Wydział... Imię... Dzień tyg.... Godzina... Ćwiczenie 375 Badanie zależności mocy promieniowania cieplnego od temperatury = U [V] I [ma] [] / T [K] P [W] ln(t) ln(p) 1.. 3. 4. 5.

Bardziej szczegółowo

Ponadto, jeśli fala charakteryzuje się sferycznym czołem falowym, powyższy wzór można zapisać w następujący sposób:

Ponadto, jeśli fala charakteryzuje się sferycznym czołem falowym, powyższy wzór można zapisać w następujący sposób: Zastosowanie laserów w Obrazowaniu Medycznym Spis treści 1 Powtórka z fizyki Zjawisko Interferencji 1.1 Koherencja czasowa i przestrzenna 1.2 Droga i czas koherencji 2 Lasery 2.1 Emisja Spontaniczna 2.2

Bardziej szczegółowo

Właściwości światła laserowego

Właściwości światła laserowego Właściwości światła laserowego Cechy charakterystyczne światła laserowego: rozbieżność (równoległość) wiązki, pasmo spektralne, gęstość mocy spójność (koherencja). Równoległość wiązki Dyfrakcyjną rozbieżność

Bardziej szczegółowo

Temat: Pomiar współczynnika załamania światła w gazie za pomocą interferometru Michelsona

Temat: Pomiar współczynnika załamania światła w gazie za pomocą interferometru Michelsona Ćwiczenie Nr 450. Temat: Pomiar współczynnika załamania światła w gazie za pomocą interferometru Michelsona 1.iteratura: a) D. Halliday, R. Resnick, J. Walker, Podstawy fizyki 4, PWN, W-wa b) I. W. Sawieliew

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie rentgenowskie. Podstawowe pojęcia krystalograficzne

Promieniowanie rentgenowskie. Podstawowe pojęcia krystalograficzne Promieniowanie rentgenowskie Podstawowe pojęcia krystalograficzne Krystalografia - podstawowe pojęcia Komórka elementarna (zasadnicza): najmniejszy, charakterystyczny fragment sieci przestrzennej (lub

Bardziej szczegółowo

Katedra Fizyki i Biofizyki instrukcje do ćwiczeń laboratoryjnych dla kierunku Lekarskiego

Katedra Fizyki i Biofizyki instrukcje do ćwiczeń laboratoryjnych dla kierunku Lekarskiego Ćw. M8 Zjawisko absorpcji i emisji światła w analityce. Pomiar widm absorpcji i stężenia ryboflawiny w roztworach wodnych za pomocą spektrofotometru. Wyznaczanie stężeń substancji w roztworze metodą fluorescencyjną.

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 3 Oznaczanie chlorków metodą spektrofotometryczną z tiocyjanianem rtęci(ii)

Bardziej szczegółowo

SPEKTROFOTOMETRIA UV-Vis. - długość fali [nm, m], - częstość drgań [Hz; 1 Hz = 1 cykl/s]

SPEKTROFOTOMETRIA UV-Vis. - długość fali [nm, m], - częstość drgań [Hz; 1 Hz = 1 cykl/s] SPEKTROFOTOMETRIA UV-Vis Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. Spektrofotometria w zakresie nadfioletu (UV) i promieniowania widzialnego (Vis) jest jedną

Bardziej szczegółowo

Politechnika Warszawska Instytut Mikroelektroniki i Optoelektroniki Zakład Optoelektroniki

Politechnika Warszawska Instytut Mikroelektroniki i Optoelektroniki Zakład Optoelektroniki Politechnika Warszawska Instytut Mikroelektroniki i Optoelektroniki Zakład Optoelektroniki LASEROWY POMIAR ODLEGŁOŚCI INTERFEROMETREM MICHELSONA Instrukcja wykonawcza do ćwiczenia laboratoryjnego ćwiczenie

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową.

Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową. Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową. Lekcja organizacyjna. Omówienie programu nauczania i przypomnienie wymagań przedmiotowych Tytuł rozdziału

Bardziej szczegółowo

OCENA CZYSTOŚCI WODY NA PODSTAWIE POMIARÓW PRZEWODNICTWA. OZNACZANIE STĘŻENIA WODOROTLENKU SODU METODĄ MIARECZKOWANIA KONDUKTOMETRYCZNEGO

OCENA CZYSTOŚCI WODY NA PODSTAWIE POMIARÓW PRZEWODNICTWA. OZNACZANIE STĘŻENIA WODOROTLENKU SODU METODĄ MIARECZKOWANIA KONDUKTOMETRYCZNEGO OCENA CZYSTOŚCI WODY NA PODSTAWIE POMIAÓW PZEWODNICTWA. OZNACZANIE STĘŻENIA WODOOTLENKU SODU METODĄ MIAECZKOWANIA KONDUKTOMETYCZNEGO Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Polarymetryczne oznaczanie stężenia i skręcalności właściwej substancji optycznie czynnych

Polarymetryczne oznaczanie stężenia i skręcalności właściwej substancji optycznie czynnych Polarymetryczne oznaczanie stężenia i skręcalności właściwej substancji optycznie czynnych Część podstawowa: Zagadnienia teoretyczne: polarymetria, zjawisko polaryzacji, skręcenie płaszczyzny drgań, skręcalność

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI INSTYTUT FIZYKI ZAKŁAD FIZYKI CIAŁA STAŁEGO. Ćwiczenie laboratoryjne Nr.2. Elektroluminescencja

UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI INSTYTUT FIZYKI ZAKŁAD FIZYKI CIAŁA STAŁEGO. Ćwiczenie laboratoryjne Nr.2. Elektroluminescencja UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI INSTYTUT FIZYKI ZAKŁAD FIZYKI CIAŁA STAŁEGO Ćwiczenie laboratoryjne Nr.2 Elektroluminescencja SZCZECIN 2002 WSTĘP Mianem elektroluminescencji określamy zjawisko emisji spontanicznej

Bardziej szczegółowo

LASERY I ICH ZASTOSOWANIE

LASERY I ICH ZASTOSOWANIE LASERY I ICH ZASTOSOWANIE Laboratorium Instrukcja do ćwiczenia nr 5 Temat: Interferometr Michelsona 7.. Cel i zakres ćwiczenia 7 INTERFEROMETR MICHELSONA Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z budową i

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum. kl. III

Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum. kl. III Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. III Semestr I Drgania i fale Rozpoznaje ruch drgający Wie co to jest fala Wie, że w danym ośrodku fala porusza się ze stałą szybkością Zna pojęcia:

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie spektroskopii w podczerwieni w analizie jakościowej i ilościowej. dr Alina Dubis Zakład Chemii Produktów Naturalnych Instytut Chemii UwB

Zastosowanie spektroskopii w podczerwieni w analizie jakościowej i ilościowej. dr Alina Dubis Zakład Chemii Produktów Naturalnych Instytut Chemii UwB Zastosowanie spektroskopii w podczerwieni w analizie jakościowej i ilościowej dr Alina Dubis Zakład Chemii Produktów Naturalnych Instytut Chemii UwB Tematyka Spektroskopia - podział i zastosowanie Promieniowanie

Bardziej szczegółowo

SPEKTROSKOPIA RAMANA. Laboratorium Laserowej Spektroskopii Molekularnej PŁ

SPEKTROSKOPIA RAMANA. Laboratorium Laserowej Spektroskopii Molekularnej PŁ SPEKTROSKOPIA RAMANA Laboratorium Laserowej Spektroskopii Molekularnej PŁ WIDMO OSCYLACYJNE Zręby atomowe w molekule wykonują oscylacje wokół położenia równowagi. Ruch ten można rozłożyć na 3n-6 w przypadku

Bardziej szczegółowo

Fizyka elektryczność i magnetyzm

Fizyka elektryczność i magnetyzm Fizyka elektryczność i magnetyzm W5 5. Wybrane zagadnienia z optyki 5.1. Światło jako część widma fal elektromagnetycznych. Fale elektromagnetyczne, które współczesny człowiek potrafi wytwarzać, i wykorzystywać

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie cieplne ciał.

Promieniowanie cieplne ciał. Wypromieniowanie fal elektromagnetycznych przez ciała Promieniowanie cieplne (termiczne) Luminescencja Chemiluminescencja Elektroluminescencja Katodoluminescencja Fotoluminescencja Emitowanie fal elektromagnetycznych

Bardziej szczegółowo

3. Badanie kinetyki enzymów

3. Badanie kinetyki enzymów 3. Badanie kinetyki enzymów Przy stałym stężeniu enzymu, a przy zmieniającym się początkowym stężeniu substratu, zmiany szybkości reakcji katalizy, wyrażonej jako liczba moli substratu przetworzonego w

Bardziej szczegółowo

1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej?

1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej? Tematy opisowe 1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej? 2. Omów pomiar potencjału na granicy faz elektroda/roztwór elektrolitu. Podaj przykład, omów skale potencjału i elektrody

Bardziej szczegółowo

Rozmycie pasma spektralnego

Rozmycie pasma spektralnego Rozmycie pasma spektralnego Rozmycie pasma spektralnego Z doświadczenia wiemy, że absorpcja lub emisja promieniowania przez badaną substancję występuje nie tylko przy częstości rezonansowej, tj. częstości

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO. ĆWICZENIE 3a

PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO. ĆWICZENIE 3a PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO ĆWICZENIE 3a Analiza pierwiastkowa podstawowego składu próbek z wykorzystaniem techniki ASA na przykładzie fosforanów paszowych 1 I. CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studentów

Bardziej szczegółowo

Własności optyczne materii. Jak zachowuje się światło w zetknięciu z materią?

Własności optyczne materii. Jak zachowuje się światło w zetknięciu z materią? Własności optyczne materii Jak zachowuje się światło w zetknięciu z materią? Właściwości optyczne materiału wynikają ze zjawisk: Absorpcji Załamania Odbicia Rozpraszania Własności elektrycznych Refrakcja

Bardziej szczegółowo

Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii. aparatura chromatograficzna w skali analitycznej i modelowej - -- w części przypomnienie -

Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii. aparatura chromatograficzna w skali analitycznej i modelowej - -- w części przypomnienie - Chromatografia cieczowa jako technika analityki, przygotowania próbek, wsadów do rozdzielania, technika otrzymywania grup i czystych substancji Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii aparatura

Bardziej szczegółowo

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32 Spis treści 5 Spis treści Przedmowa do wydania czwartego 11 Przedmowa do wydania trzeciego 13 1. Wiadomości ogólne z metod spektroskopowych 15 1.1. Podstawowe wielkości metod spektroskopowych 15 1.2. Rola

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 2 KONDUKTOMETRIA

ĆWICZENIE 2 KONDUKTOMETRIA ĆWICZENIE 2 KONDUKTOMETRIA 1. Oznaczanie słabych kwasów w sokach i syropach owocowych metodą miareczkowania konduktometrycznego Celem ćwiczenia jest ilościowe oznaczenie zawartości słabych kwasów w sokach

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej

Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej Wprowadzenie: Większość lądowych organizmów kręgowych część jonów amonowych NH + 4, produktu rozpadu białek, wykorzystuje w biosyntezie

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie energii dysocjacji molekuły jodu (I 2 )

Wyznaczanie energii dysocjacji molekuły jodu (I 2 ) S1 Wyznaczanie energii dysocjacji molekuły jodu (I 2 ) 1 Cel ćwiczenia Bezpośrednim celem ćwiczenia jest wyznaczenie energii dysocjacji molekuły I 2. W trakcie przygotowywania doświadczenia oraz realizacji

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA III Drgania i fale mechaniczne Wymagania na stopień dopuszczający obejmują treści niezbędne dla dalszego kształcenia oraz użyteczne w pozaszkolnej działalności ucznia.

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA PODSTAW SPEKTROSKOPII MOLEKULARNEJ

PRACOWNIA PODSTAW SPEKTROSKOPII MOLEKULARNEJ PRACOWNIA PODSTAW SPEKTROSKOPII MOLEKULARNEJ Kierowniczka pracowni: dr hab. Magdalena Pecul-Kudelska, (pok. 417), e-mail mpecul@chem.uw.edu.pl, tel 0228220211 wew 501; Spis ćwiczeń i osoby prowadzące 1.

Bardziej szczegółowo

III.3 Emisja wymuszona. Lasery

III.3 Emisja wymuszona. Lasery III.3 Emisja wymuszona. Lasery 1. Wyprowadzenie wzoru Plancka metodą Einsteina. Emisja wymuszona 2. Koherencja ciągów falowych. Laser jako źródło koherentnego promieniowania e-m 3. Zasada działania lasera.

Bardziej szczegółowo

Synteza nanocząstek Ag i pomiar widma absorpcyjnego

Synteza nanocząstek Ag i pomiar widma absorpcyjnego Synteza nanocząstek Ag i pomiar widma absorpcyjnego Nanotechnologia jest nową, interdyscyplinarną dziedziną nauki łączącą osiągnięcia różnych nauk (m. in. chemii, biologii, fizyki, mechaniki, inżynierii)

Bardziej szczegółowo

Laser pikselowy i frakselowy różnice i zastosowanie w kosmetologii. Barbara Kierlik Gr. 39Z

Laser pikselowy i frakselowy różnice i zastosowanie w kosmetologii. Barbara Kierlik Gr. 39Z Laser pikselowy i frakselowy różnice i zastosowanie w kosmetologii Barbara Kierlik Gr. 39Z Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Wzmocnienie światła poprzez wymuszoną emisję Laser to

Bardziej szczegółowo

Metody badania kosmosu

Metody badania kosmosu Metody badania kosmosu Zakres widzialny Fale radiowe i mikrofale Promieniowanie wysokoenergetyczne Detektory cząstek Pomiar sił grawitacyjnych Obserwacje prehistoryczne Obserwatorium słoneczne w Goseck

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA CHEMII. Równowaga chemiczna (Fiz2)

PRACOWNIA CHEMII. Równowaga chemiczna (Fiz2) PRACOWNIA CHEMII Ćwiczenia laboratoryjne dla studentów II roku kierunku Zastosowania fizyki w biologii i medycynie Biofizyka molekularna Projektowanie molekularne i bioinformatyka Równowaga chemiczna (Fiz2)

Bardziej szczegółowo

Analiza spektralna i pomiary spektrofotometryczne

Analiza spektralna i pomiary spektrofotometryczne Analiza spektralna i pomiary spektrofotometryczne Zagadnienia: 1. Absorbcja światła. 2. Współrzędne trójchromatyczne barwy, Prawa Gassmana. 3. Trójkąt barw. Trójkąt nasyceń. 4. Rozpraszanie światła. 5.

Bardziej szczegółowo

Badania własności optycznych grafenu

Badania własności optycznych grafenu Badania własności optycznych grafenu Mateusz Klepuszewski 1, Aleksander Płocharski 1, Teresa Kulka 2, Katarzyna Gołasa 3 1 III Liceum Ogólnokształcące im. Unii Europejskiej, Berlinga 5, 07-410 Ostrołęka

Bardziej szczegółowo

HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE

HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE Ćwiczenie 9 semestr 2 HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE Obowiązujące zagadnienia: Hydroliza soli-anionowa, kationowa, teoria jonowa Arrheniusa, moc kwasów i zasad, równania hydrolizy soli, hydroliza wieloetapowa,

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia Ramana

Spektroskopia Ramana Spektroskopia Ramana Źródło światła Próbka Promieniowanie rozproszone Rozpraszanie światła Rozpraszanie światła (fal elektromagnetycznych) to zjawisko oddziaływania światła z materią w wyniku którego następuje

Bardziej szczegółowo

Laboratorium techniki laserowej. Ćwiczenie 3. Pomiar drgao przy pomocy interferometru Michelsona

Laboratorium techniki laserowej. Ćwiczenie 3. Pomiar drgao przy pomocy interferometru Michelsona Laboratorium techniki laserowej Ćwiczenie 3. Pomiar drgao przy pomocy interferometru Michelsona Katedra Optoelektroniki i Systemów Elektronicznych, WET, Politechnika Gdaoska Gdańsk 006 1. Wstęp Celem ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Pracownia fizyczna dla szkół

Pracownia fizyczna dla szkół Imię i Nazwisko Widma świecenia pierwiastków opracowanie: Zofia Piłat Cel doświadczenia Celem doświadczenia jest zaobserwowanie widm świecących gazów atomowych i zidentyfikowanie do jakich pierwiastków

Bardziej szczegółowo

Wzbudzony stan energetyczny atomu

Wzbudzony stan energetyczny atomu LASERY Wzbudzony stan energetyczny atomu Z III postulatu Bohra kj E k E h j Emisja spontaniczna Atom absorbuje tylko określone kwanty energii przechodząc ze stanu podstawowego do wzbudzonego. Zaabsorbowana

Bardziej szczegółowo

POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE

POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE Laboratorium Elektronicznej Aparatury Medycznej Katedra Inżynierii Biomedycznej Wydział Podstawowych Problemów Techniki Politechnika Wrocławska ĆWICZENIE NR 3 POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE Cel ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 44 BADANIE DYSPERSJI. I. Wprowadzenie teoretyczne.

ĆWICZENIE 44 BADANIE DYSPERSJI. I. Wprowadzenie teoretyczne. ĆWICZENIE 44 BADANIE DYSPERSJI I. Wprowadzenie teoretyczne. Światło białe przechodząc przez ośrodek o współczynniku załamania n> na granicy ośrodka optycznie rzadszego i gęstszego ulega załamaniu. Jeżeli

Bardziej szczegółowo

Metoda osłabionego całkowitego wewnętrznego odbicia ATR (Attenuated Total Reflection)

Metoda osłabionego całkowitego wewnętrznego odbicia ATR (Attenuated Total Reflection) Metoda osłabionego całkowitego wewnętrznego odbicia ATR (Attenuated Total Reflection) Całkowite wewnętrzne odbicie n 2 θ θ n 1 n > n 1 2 Kiedy promień pada na granicę ośrodków pod kątem większym od kąta

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM METROLOGII

LABORATORIUM METROLOGII LABORATORIUM METROLOGII POMIARY TEMPERATURY NAGRZEWANEGO WSADU Cel ćwiczenia: zapoznanie z metodyką pomiarów temperatury nagrzewanego wsadu stalowego 1 POJĘCIE TEMPERATURY Z definicji, która jest oparta

Bardziej szczegółowo

Pracownia Fizyczna ćwiczenie PF-10: Badanie widm emisyjnych za pomocą spektroskopu pryzmatycznego

Pracownia Fizyczna ćwiczenie PF-10: Badanie widm emisyjnych za pomocą spektroskopu pryzmatycznego Pracownia Fizyczna ćwiczenie PF-10: Badanie widm emisyjnych za pomocą spektroskopu pryzmatycznego Instytut Fizyki im. Mariana Smoluchowskiego Uniwersytet Jagielloński 1 Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Zagadnienia optyki"

Ćwiczenie: Zagadnienia optyki Ćwiczenie: "Zagadnienia optyki" Opracowane w ramach projektu: "Wirtualne Laboratoria Fizyczne nowoczesną metodą nauczania realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki. Zakres ćwiczenia: 1.

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE STĘŻENIA BARWNIKÓW W WODZIE METODĄ UV-VIS

OZNACZANIE STĘŻENIA BARWNIKÓW W WODZIE METODĄ UV-VIS OZNACZANE STĘŻENA BARWNKÓW W WODZE METODĄ UV-VS. SPEKTROFOTOMETRA UV-Vis Spektrofotometria w zakresie nadfioletu (ang. ultra-violet UV) i promieniowania widzialnego (ang. visible- Vis), czyli spektrofotometria

Bardziej szczegółowo

Deuterowa korekcja tła w praktyce

Deuterowa korekcja tła w praktyce Str. Tytułowa Deuterowa korekcja tła w praktyce mgr Jacek Sowiński jaceksow@sge.com.pl Plan Korekcja deuterowa 1. Czemu służy? 2. Jak to działa? 3. Kiedy włączyć? 4. Jak/czy i co regulować? 5. Jaki jest

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE ZAWARTOŚCI MANGANU W GLEBIE

OZNACZANIE ZAWARTOŚCI MANGANU W GLEBIE OZNACZANIE ZAWARTOŚCI MANGANU W GLEBIE WPROWADZENIE Przyswajalność pierwiastków przez rośliny zależy od procesów zachodzących między fazą stałą i ciekłą gleby oraz korzeniami roślin. Pod względem stopnia

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE Ćwiczenie nr 6 Temat: Wyznaczenie stałej siatki dyfrakcyjnej i dyfrakcja światła na otworach kwadratowych i okrągłych. 1. Wprowadzenie Fale

Bardziej szczegółowo

Wstęp do Optyki i Fizyki Materii Skondensowanej

Wstęp do Optyki i Fizyki Materii Skondensowanej Wstęp do Optyki i Fizyki Materii Skondensowanej Część I: Optyka, wykład 7 wykład: Piotr Fita pokazy: Andrzej Wysmołek ćwiczenia: Anna Grochola, Barbara Piętka Wydział Fizyki Uniwersytet Warszawski 2014/15

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE DŁUGOŚCI FALI ŚWIETLNEJ ZA POMOCĄ SIATKI DYFRAKCYJNEJ

WYZNACZANIE DŁUGOŚCI FALI ŚWIETLNEJ ZA POMOCĄ SIATKI DYFRAKCYJNEJ ĆWICZENIE 84 WYZNACZANIE DŁUGOŚCI FALI ŚWIETLNEJ ZA POMOCĄ SIATKI DYFRAKCYJNEJ Cel ćwiczenia: Wyznaczenie długości fali emisji lasera lub innego źródła światła monochromatycznego, wyznaczenie stałej siatki

Bardziej szczegółowo

OPTYKA KWANTOWA Wykład dla 5. roku Fizyki

OPTYKA KWANTOWA Wykład dla 5. roku Fizyki OPTYKA KWANTOWA Wykład dla 5. roku Fizyki c Adam Bechler 2006 Instytut Fizyki Uniwersytetu Szczecińskiego Absorpcja promieniowania w ośrodku Promieniowanie elektromagnetyczne przy przejściu przez ośrodek

Bardziej szczegółowo

Niezwykłe światło. ultrakrótkie impulsy laserowe. Piotr Fita

Niezwykłe światło. ultrakrótkie impulsy laserowe. Piotr Fita Niezwykłe światło ultrakrótkie impulsy laserowe Laboratorium Procesów Ultraszybkich Zakład Optyki Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego Światło Fala elektromagnetyczna Dla światła widzialnego długość

Bardziej szczegółowo

Źródła światła: Lampy (termiczne) na ogół wymagają filtrów. Wojciech Gawlik, Metody Optyczne w Medycynie 2010/11 - wykł. 3 1/18

Źródła światła: Lampy (termiczne) na ogół wymagają filtrów. Wojciech Gawlik, Metody Optyczne w Medycynie 2010/11 - wykł. 3 1/18 Źródła światła: Lampy (termiczne) na ogół wymagają filtrów Wojciech Gawlik, Metody Optyczne w Medycynie 2010/11 - wykł. 3 1/18 Lampy: a) szerokopasmowe, rozkład Plancka 2hc I( λ) = 5 λ 2 e 1 hc λk T B

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie podczerwone (ang. infrared IR) obejmuje zakres promieniowania elektromagnetycznego pomiędzy promieniowaniem widzialnym a mikrofalowym.

Promieniowanie podczerwone (ang. infrared IR) obejmuje zakres promieniowania elektromagnetycznego pomiędzy promieniowaniem widzialnym a mikrofalowym. Próby identyfikacji białego cukru buraczanego i trzcinowego dr inż. Maciej Wojtczak Promieniowanie podczerwone Promieniowanie podczerwone (ang. infrared IR) obejmuje zakres promieniowania elektromagnetycznego

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 2 WYZNACZANIE WYDAJNOŚCI KWANTOWYCH ORAZ CZASÓW ZANIKU LUMINESCENCJI ZWIĄZKÓW W ROZTWORZE ORAZ CIELE STAŁYM, CZ. II.

ĆWICZENIE 2 WYZNACZANIE WYDAJNOŚCI KWANTOWYCH ORAZ CZASÓW ZANIKU LUMINESCENCJI ZWIĄZKÓW W ROZTWORZE ORAZ CIELE STAŁYM, CZ. II. Laboratorium specjalizacyjne Chemia sądowa ĆWICZENIE 2 WYZNACZANIE WYDAJNOŚCI KWANTOWYCH ORAZ CZASÓW ZANIKU LUMINESCENCJI ZWIĄZKÓW W ROZTWORZE ORAZ CIELE STAŁYM, CZ. II. Zagadnienia: Zjawiska fosforescencji

Bardziej szczegółowo

Instytut Fizyki Doświadczalnej Wydział Matematyki, Fizyki i Informatyki UNIWERSYTET GDAŃSKI

Instytut Fizyki Doświadczalnej Wydział Matematyki, Fizyki i Informatyki UNIWERSYTET GDAŃSKI Instytut Fizyki Doświadczalnej Wydział Matematyki, Fizyki i Informatyki UNIWERSYTET GDAŃSKI I. Zagadnienia do opracowania. 1. Ruchy jąder w cząsteczkach dwu- i wieloatomowych: a) model oscylatora harmonicznego;

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie współczynnika przenikania ciepła dla przegrody płaskiej

Wyznaczanie współczynnika przenikania ciepła dla przegrody płaskiej Katedra Silników Spalinowych i Pojazdów ATH ZAKŁAD TERMODYNAMIKI Wyznaczanie współczynnika przenikania ciepła dla przegrody płaskiej - - Wstęp teoretyczny Jednym ze sposobów wymiany ciepła jest przewodzenie.

Bardziej szczegółowo

XL OLIMPIADA FIZYCZNA ETAP I Zadanie doświadczalne

XL OLIMPIADA FIZYCZNA ETAP I Zadanie doświadczalne XL OLIMPIADA FIZYCZNA ETAP I Zadanie doświadczalne ZADANIE D2 Nazwa zadania: Światełko na tafli wody Mając do dyspozycji fotodiodę, źródło prądu stałego (4,5V bateryjkę), przewody, mikroamperomierz oraz

Bardziej szczegółowo

Przenośne spektrometry Ramana

Przenośne spektrometry Ramana Przenośne spektrometry Ramana Spektroskopia Ramana Spektroskopia Ramana jest nieniszczącą metodą, służącą do identyfikacji substancji chemicznych m.in. narkotyków, substancji wybuchowych, leków, minerałów,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie BADANIE WIDM OPTYCZNYCH ZA POMOCĄ SPEKTROMETRU O 9 O 12 Instrukcja dla studenta

Ćwiczenie BADANIE WIDM OPTYCZNYCH ZA POMOCĄ SPEKTROMETRU O 9 O 12 Instrukcja dla studenta Ćwiczenie BADANIE WIDM OPTYCZNYCH ZA POMOCĄ SPEKTROMETRU O 9 O 1 Instrukcja dla studenta I WSTĘP I1 Światło Z punktu widzenia fizyki światło widzialne jest falą elektromagnetyczną a jednocześnie zbiorem

Bardziej szczegółowo

Metody optyczne w badaniach półprzewodników Przykładami różnymi zilustrowane. Piotr Perlin Instytut Wysokich Ciśnień PAN

Metody optyczne w badaniach półprzewodników Przykładami różnymi zilustrowane. Piotr Perlin Instytut Wysokich Ciśnień PAN Metody optyczne w badaniach półprzewodników Przykładami różnymi zilustrowane Piotr Perlin Instytut Wysokich Ciśnień PAN Jak i czym scharakteryzować kryształ półprzewodnika Struktura dyfrakcja rentgenowska

Bardziej szczegółowo

SPEKTROSKOPIA ATOMOWA ATOMOWA SPEKTROMETRIA ABSORPCYJNA ATOMOWA SPEKTROMETRIA EMISYJNA FLUORESCENCJA ATOMOWA ATOMOWA SPEKTROMETRIA MAS

SPEKTROSKOPIA ATOMOWA ATOMOWA SPEKTROMETRIA ABSORPCYJNA ATOMOWA SPEKTROMETRIA EMISYJNA FLUORESCENCJA ATOMOWA ATOMOWA SPEKTROMETRIA MAS SPEKTROSKOPIA ATOMOWA ATOMOWA SPEKTROMETRIA ABSORPCYJNA ATOMOWA SPEKTROMETRIA EMISYJNA FLUORESCENCJA ATOMOWA ATOMOWA SPEKTROMETRIA MAS PROMIENIOWANIE ELEKTROMAGNETYCZNE Promieniowanie X Ultrafiolet Ultrafiolet

Bardziej szczegółowo

Kierunek i poziom studiów: Chemia, drugi Sylabus modułu: Spektroskopia (0310-CH-S2-016)

Kierunek i poziom studiów: Chemia, drugi Sylabus modułu: Spektroskopia (0310-CH-S2-016) Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Chemia, drugi Sylabus modułu: Spektroskopia () 1. Informacje ogólne koordynator modułu prof. dr hab. Henryk Flakus rok akademicki 2013/2014

Bardziej szczegółowo