Badanie jakości sygnału mowy w telefonii internetowej z wykorzystaniem zdań nieprzewidywalnych semantycznie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Badanie jakości sygnału mowy w telefonii internetowej z wykorzystaniem zdań nieprzewidywalnych semantycznie"

Transkrypt

1 Artur Janicki Bartłomiej KsięŜak Jacek Kijewski Sławomir Kula Zakład Systemów Teletransmisyjnych Instytut Telekomunikacji Politechnika Warszawska Badanie jakości sygnału mowy w telefonii internetowej z wykorzystaniem zdań nieprzewidywalnych semantycznie Artykuł przedstawia propozycję badania jakości transmisji mowy przy pomocy zdań nieprzewidywalnych semantycznie (ang. SUS - Semantically Unpredictable Sentences). Badana była wyrazistość sygnału mowy na przykładzie przesyłania mowy przez sieć Internet w technologii VoIP. Wybrane systemy do testów to popularny Skype, softphone X-Lite z 2 koderami mowy oraz efon z koderem ilbc, które to systemy badano w sieci z kontrolowaną stratą pakietów. W artykule przedstawiono przegląd metod badania jakości mowy, zaprezentowano zaproponowaną metodę testów SUS. Opisano równieŝ eksperyment z udziałem 20 słuchaczy, w którym porównywano badane systemy telefonii internetowej, a takŝe eksperyment z udziałem 10 słuchaczy, w którym porównywano metodę zdań SUS z klasyczną metodą badania wyrazistości logatomowej. Badania wykazały przydatność metody zdań nieprzewidywalnych semantycznie, wykazano teŝ silną korelację wyników testów SUS z wynikami testów logatomowych. Wskazano na zalety metody zdań SUS, m.in. prostotę i łatwość interpretacji wyników. 1. Wstęp Niniejszy artykuł porusza kwestię badania jakości sygnału mowy, transmitowanej poprzez sieć Internet w technologii Voice over IP (VoIP). W badaniach jakości mowy w takich przypadkach stosuje się jedną z subiektywnych bądź obiektywnych metod badań. W niniejszej pracy zaproponowano zastosowanie testu subiektywnego z wykorzystaniem zdań nieprzewidywalnych semantycznie, ang. SUS - Semantically Unpredictable Sentences. Metoda ta dotychczas stosowana była głównie do badania mowy syntetycznej, tu natomiast podjęta zostanie próba jej wykorzystania do badania jakości transmisji sygnału mowy naturalnej, na przykładzie telefonii internetowej. Problem jakości w niniejszej pracy zawęŝono do jednego z jej najwaŝniejszych aspektów do wyrazistości. W artykule najpierw przedstawiono krótki przegląd stosowanych metod badania jakości mowy, następnie opisano szczegółowo zaproponowaną metodę zdań SUS. Następnie opisano przeprowadzone eksperymenty i przedstawiono ich rezultaty. 2. Przegląd metod badania jakości mowy ZróŜnicowanie cech mówców i słuchaczy, oraz zróŝnicowanie odczuć słuchacza w zaleŝności np. od aktualnej sytuacji, w jakiej się on znajduje, czy natęŝenia uwagi powodują, Ŝe nie moŝna w prosty sposób powiązać Ŝadnej z obiektywnych miar jakości mowy z indywidualnymi odczuciami

2 pojedynczych osób, lecz trzeba uśrednić odczucia dla reprezentatywnej grupy słuchaczy. Taką reprezentatywną, uśrednioną miarą odczuć słuchaczy miarą subiektywną jest np. średnia opinia słuchaczy MOS (Mean Opinion Score). Przeprowadzenie subiektywnych pomiarów oceny jakości mowy jest bardzo kłopotliwe, poniewaŝ wymaga zaangaŝowania wyspecjalizowanej grupy lektorów i słuchaczy, oraz powtarzania pomiarów dla kaŝdego wariantu testowanego systemu lub sieci (łańcucha telefonicznego). Metody obiektywne opierają się na pomiarze wybranych, charakterystycznych, fizycznych parametrów łańcucha telefonicznego i na tej podstawie określeniu jakości mowy, bez udziału słuchaczy i lektorów. Aby to uczynić konieczna byłaby znajomość związku analitycznego wiąŝącego wybrany zestaw parametrów fizycznych z oceną subiektywną. Znając fizyczne parametry testowanego systemu lub łańcucha telefonicznego moŝna byłoby określić jakość mowy. Takiego związku nie potrafimy jednak określić inaczej niŝ poprzez statystyczne uśrednienie wyników eksperymentów z udziałem lektorów i słuchaczy. Na Rys. 1 pokazano uproszczoną klasyfikację metod oceny jakości mowy. Ocena jakości metodami subiektywnymi w kaŝdym przypadku wymaga odsłuchu. Metody obiektywne moŝna podzielić na metody wykorzystujące modele parametryczne oraz metody oparte na parametryzacji sygnałów. W zaleŝności od tego, czy w analizie korzysta się z porównania sygnału badanego z sygnałem odniesienia, czy jedynie z sygnału badanego i subiektywnej oceny słuchaczy, dzieli się dodatkowo metody obiektywne na porównawcze i bezwzględne. Do grupy metod porównawczych zalicza się np. metody PSQM oraz MNB. Bez względu na wybór metody obiektywnej, zawsze w celu uzyskania bezwzględnej oceny jakości mowy konieczne jest zgromadzenie wyników z oceny metodami subiektywnymi i określenie krzywej odwzorowania wyników uzyskanych metodami obiektywnymi na wyniki subiektywne. OCENA JAKOŚCI MOWY METODY SUBIEKTYWNE Wyniki kalibracji METODY OBIEKTYWNE MODEL PARAMETRYCZNY PARAMETRY SYGNAŁU MODELE TRANSMISYJNE OCENA PORÓWNAWCZA OCENA BEZWZGLĘDNA Rys. 1. Klasyfikacja metod badania jakości mowy Metody subiektywne Subiektywne metody badania jakości mowy sprowadzają się do bezpośredniego wykorzystania w eksperymencie osób, których zadaniem jest - na podstawie wraŝeń słuchowych - określenie cech mowy pozwalających bezpośrednio lub pośrednio oszacować jej jakość. Na Rys. 2 pokazano schematycznie strukturę, w jakiej przeprowadza się testy subiektywne.

3 Rys. 2. Struktura, w której przeprowadza się testy subiektywne. Testy subiektywne moŝna przeprowadzać na kilka sposobów [6]. Na przykład w metodzie kategoryzacyjnej osoby biorące udział w ocenie jakości mowy mają za zadanie ocenić mowę w ramach przyjętej kategorii. W testach subiektywnych uŝywanych jest kilka typów kategorii: bezwzględna, porównawcza, degradacyjna. W kaŝdym przypadku osoba oceniająca jakość mowy przypisuje jej ocenę według przyjętej skali punktowej. Inaczej przebiega ocena w metodzie konwersacyjnej (test konwersacyjny). W teście tym, dwie osoby komunikujące się przez telefon znajdują się w odrębnych kabinach, umieszczonych w laboratorium badawczym. Parametry połączenia telefonicznego są modelowane. Zadaniem osób jest ocena jakości w skali 5-punktowej oraz udzielenie binarnej odpowiedzi na pytanie, czy występowały trudności w trakcie rozmowy. Dodatkowo mierzony jest poziom odbieranych sygnałów oraz czas trwania rozmowy. Na podstawie oceny rozmówców określa się wartość MOS. Do metod subiektywnych zalicza się teŝ testy odsłuchowe. Nie uwzględniają one wszystkich czynników występujących w trakcie korzystania z łączności telefonicznej. Niemniej są one wygodne na przykład w fazie opracowywania nowego systemu lub kodera mowy. Sygnał mowy jest wcześniej rejestrowany w pamięci komputera, a w czasie testu odczytywany i przesyłany przez badany system. W teście odsłuchowym mowa podlega ocenia według skali bezwzględnej przez grupę słuchaczy. Jedną z najczęściej uŝywanych w Polsce subiektywnych metod oceny jakości mowy jest badanie wyrazistości (zdaniowej, wyrazowej bądź logatomowej). Metoda ta nie daje pełnej informacji o jakości a jedynie uwzględnia aspekt rozumienia wypowiadanych jednostek akustycznych takich jak: logatomy, sylaby, wyrazy czy zdania. Najczęściej badania te dotyczą wyrazistości logatomowej. Logatomy to nic nie znaczące w danym języku wyrazy (jedno-, dwu- lub trzysylabowe). Rozpoznanie logatomu jest zatem wyłącznie wynikiem usłyszenia wszystkich wchodzących w jego skład fonemów, a nie skojarzenia ze znanym wyrazem lub analizy kontekstowej. Pomijając kwestie proceduralne moŝna powiedzieć, Ŝe badanie wyrazistości logatomowej polega na określeniu procentowym stosunku poprawnie rozpoznanych przez N słuchaczy logatomów z L do całkowitej liczby logatomów odczytanych. W = ( NL) N L 1 W n, l n= 1 l= 1 W podanym wzorze W n,l oznacza liczbę poprawnie rozpoznanych logatomów przez n-tego słuchacza z l-tej listy w stosunku do liczby logatomów odczytanych z tej listy. Szczegółowy opis metody podaje polska norma [8].

4 2.2. Metody obiektywne Cechą charakterystyczną obiektywnych metod oceny jakości mowy jest wyznaczanie odległości - według przyjętej miary - pomiędzy wybranym lub wybranymi parametrami sygnału mowy oryginalnej i sygnału przetworzonego (przesłanego), a następnie na podstawie krzywej odwzorowania, określanie oceny w mierze subiektywnej [6]. Na Rys. 3 pokazano ogólny schemat metody obiektywnej badania jakości mowy na podstawie analizy parametrów sygnału. Rys. 3. Schemat blokowy obiektywnej metody oceny jakości mowy opartej na analizie parametrów sygnałów. Uwzględniony na rys. 3 sygnał odniesienia występuje jedynie w metodach porównawczych. W przypadku metod korzystających z modeli parametrycznych tworzony jest matematyczny model uwzględniający wszystkie elementy wchodzące w skład testowanej sieci lub systemu. Na jego podstawie obliczany jest parametr łączny. Dla szeregu wartości tego parametru określana jest metodą subiektywną jakość mowy. Otrzymana w ten sposób krzywa odwzorowania jest wykorzystywana do określenia, w następnych testach, jakości mowy wyłącznie na podstawie parametru łącznego. Przykładem metody parametrycznej jest tak zwany E-model. 3. Proponowana metoda W niniejszej pracy do badania jakości sygnału mowy zaproponowano metodę zdań nieprzewidywalnych semantycznie, zwaną dalej metodą SUS. Metoda ta stanowi w pewnym sensie przeniesienie techniki stosowanej w metodzie logatomowej z poziomu pojedynczej sylaby bądź słowa na poziom pełnego zdania. O ile w metodzie logatomowej słuchaczom prezentuje się słowa niemające znaczenia, o tyle w metodzie SUS stosuje się sztucznie wygenerowane zdania, które mimo Ŝe składają się z poprawnych słów, to logicznego sensu nie mają, dlatego są semantycznie nieprzewidywalne. Zdania te są poprawne składniowo, słowa są uŝyte zgodnie z regułami gramatyki, natomiast semantyka zdania jest całkowicie zaburzona. Przykładem takiego zdania w języku polskim moŝe być np.: Umysł ugrzązł podczas marsowego wiadra.

5 które to zdanie jest poprawnym syntaktycznie zdaniem w języku polskim, natomiast jego składowe słowa nie pozostają z Ŝadnym związku znaczeniowym: umysł raczej nie grzęźnie, wiadro nie moŝe być marsowe, nie moŝna nic robić podczas wiadra, umysł nie łączy się znaczeniowo z wiadrem itd. Przykładem tego typu zdania w języku angielskim moŝe być: Colorless green ideas sleep furiously. pochodzące z pracy Chomsky ego z 1957 r. Stosowanie tego typu zdań do badania jakości mowy w sensie jej wyrazistości moŝe więc okazać się celowe, gdyŝ podobnie jak w przypadku metody logatomowej słuchacz nie będzie w stanie (na zasadzie asocjacji) przewidzieć i uzupełnić brakującej części wypowiedzi, o ile jej dobrze nie usłyszy. Metodę zdań SUS stosuje się szeroko do ewaluacji mowy syntetycznej. W literaturze [11] przedstawiono opis i analizę wyników testów dla języka angielskiego, francuskiego, niemieckiego, włoskiego, szwedzkiego i niderlandzkiego, wykorzystanie tej metody dla języka portugalskiego opisano w [1], studencki projekt [7] wykorzystywał testy SUS do badania jakości difonowej syntezy dla języka polskiego. Metodę tę zdefiniowano jako część standardowych testów do ewaluacji mowy syntetycznej w ramach wielojęzycznego projektu badań nad jakością syntezy i rozpoznawania mowy (ESPRIT SAM projekt nr 2589) [2]. Rzadziej wykorzystuje się tę metodę do badania mowy naturalnej. Na przykład [5] pokazuje jej zastosowanie do oceny poprawy jakości sygnału mowy po zastosowaniu redukcji szumów. Metodę zdań nieprzewidywalnych semantycznie wykorzystują teŝ fonetycy do analizy zjawisk psychoakustycznych [4]. Do tworzenia zdań SUS wykorzystuje się zazwyczaj 5 struktur syntaktycznych [2], które dla języka angielskiego, stosując anglojęzyczną nomenklaturę, wyglądają następująco: Subject - Verb - Adverbial Subject - Verb - Direct object Adverbial - Transitive verb - Direct object (imperative) Q-word - Transitive verb - Subject - Direct object Subject - Verb - Complex direct object Zdania SUS buduje się ze słów najczęściej uŝywanych w danym języku. W niniejszej pracy zaproponowano uŝycie zdań nieprzewidywalnych semantycznie do badania jakości transmisji mowy. W tym celu powyŝsze struktury syntaktyczne przeniesiono na grunt języka polskiego, tak Ŝe wyglądają one wraz z przykładami następująco: podmiot + orzeczenie + okolicznik, np.: Stół szedł przez niebieską prawdę, podmiot + orzeczenie + dopełnienie, np. Silna droga wypiła dzień, okolicznik + czasownik przechodni w trybie rozkazującym + dopełnienie, np. Nigdy nie rysuj domu i faktu, zaimek pytający + podmiot + czasownik przechodni + dopełnienie, np. Jak dzień kocha jasne słowo? podmiot + orzeczenie + dopełnienie + zdanie podrzędne, np. Miejsce zamknęło rybę, która spóźniała. Wygenerowano kilkadziesiąt zdań SUS, stosując najczęściej uŝywane słowa w języku polskim. Proponowana metoda badań zakłada nagranie wygenerowanych zdań, przesłanie ich przez kanał transmisyjny i nagranie sygnału odebranego. Tak zarejestrowane próbki zostaną zaprezentowane słuchaczom celem ich rozpoznania.

6 4. Opis eksperymentu Eksperymenty z wykorzystaniem zdań nieprzewidywalnych semantycznie przeprowadzono, badając jakość transmisji mowy przez Internet w oparciu o technologię VoIP (Voice over IP). Do badań uŝyto następujących rozwiązań: Skype stosujący własne implementacje kodera mowy i protokołów sygnalizacyjnych, X-Lite softphone obsługujący protokół sygnalizacyjny SIP2 oraz protokół transportowy RTP. Do przeprowadzenia badań uŝyto 2 z 5 dostępnych koderów mowy: G.711 (przepływność 64 kb/s) i GSM Full Rate (13 kb/s). efon ilbc - produkt firmy Elterix S.A., obsługujący protokoły sygnalizacyjne SIP, IAX2 oraz 5 róŝnych koderów mowy, z czego do testów wybrano koder ilbc (Internet Low Bitrate Codec) [3] darmowy produkt rozwijany przez firmę Global IP Sound, pracujący z 2 przepływnościami: 13,33 kb/s i 15,2 kb/s. Wygenerowane uprzednio zdania SUS nagrano w dobrej jakości, tworząc pliki w formacie WAV, 16 bitów na próbkę, z częstotliwością próbkowania 16 khz. Nagrania te odtwarzano i podawano na wejście karty dźwiękowej komputera nadawcy, natomiast z wyjścia karty komputera odbiorczego do pliku o tym samym formacie rejestrowano sygnał odebrany. Kontrolowano poziom wysterowania wejścia karty, a takŝe poziom nagrania. Sygnał mowy transmitowano w sieci lokalnej w oparciu o protokół IP. Sieć lokalna zapewniała bezbłędną transmisję oraz minimalne opóźnienia rzędu kilku ms, jednakŝe w sieci umieszczono element - router, zapewniający kontrolowaną utratę pakietów (patrz Rys. 4). Router zbudowano na maszynie typu PC z systemem operacyjnym Debian GNU/Linux. Utrata pakietów realizowana jest przy wykorzystaniu standardowego narzędzia systemu Linux - iptables oraz dodatkowych funkcji tego pakietu: -random (pozwalała na zatrzymywanie pakietów z Ŝądanym prawdopodobieństwem) oraz nth (zatrzymuje co n-ty pakiet). PoniewaŜ funkcje te nie są dostępne w standardowej wersji linuksowego firewalla, naleŝało wkompilować je do jądra systemu przy uŝyciu dodatku patch-o-matic. Testy transmisji mowy dokonywano dla strat pakietów: 0%, 10%, 20%, 30% i 40%. Poprawność działania symulatora sieci weryfikowano poprzez kontrolę liczby pakietów docierających do komputera odbiorcy, obserwowanych przy pomocy programu Ethereal. nadawca router odbiorca rec LAN utrata pakietów WAN Rys. 4. Środowisko do testów jakości transmisji mowy.

7 Zarejestrowany sygnał mowy prezentowano słuchaczom w trybie off-line. W badaniach wzięło udział 20 słuchaczy w wieku lata, kaŝdy z nich miał za zadanie wysłuchać 20 zdań SUS, z czego kaŝde z nich pochodziło z innego telefonu / kodera i zostało przesłane z róŝną stratą pakietów. Kolejność kombinacji była losowa, jednak kaŝda kombinacja została wysłuchana przez wszystkich 20 słuchaczy. Próbki mowy umieszczono na przygotowanej do tego celu stronie internetowej, odpowiedni skrypt php uniemoŝliwiał ponowne odtwarzanie danej próbki bądź cofanie się do poprzednich próbek. Słuchacze zostali poinformowani o rodzaju przeprowadzanego testu, o tym Ŝe usłyszą zdania bez znaczenia, ale składające się z istniejących słów. Test właściwy poprzedzała sekwencja treningowa, w trakcie której słuchacze zapoznawali się z przykładowymi zdaniami SUS. Rozpoznane zdania słuchacze notowali na odpowiednich formularzach. Formularze nie sugerowały liczby słów w danym zdaniu. Po testach 2 osoby odrzucono, gdyŝ ich wyniki znacznie odbiegały od reszty (znaczna liczba nie rozpoznanych słów), a w zamian zaproszono 2 inne osoby. Dokładne wyniki prezentuje następny rozdział. Oddzielny test miał za zadanie porównanie metody zdań nieprzewidywalnych znaczeniowo z metodą logatomową. Aby porównanie było jak najdokładniejsze, nie korzystano z gotowych list logatomowych, ale listy utworzono ze zdań SUS. Z 20 zdań SUS wyekstrahowano 5 list logatomowych, zawierających po 50 logatomów. Sygnał mowy zawierający nagrane listy logatomowe przesłano przez system wykorzystujący softphone X-Lite z koderem G.711 z wymuszoną utratą 10% pakietów, a takŝe, dla odniesienia, przez filtr symulujący pasmo telefoniczne 300 Hz 3400 Hz sieci PSTN (bez strat). Do testów obu konfiguracji zaproszono po 5-ciu słuchaczy, a testy przeprowadzono zgodnie z zasadami zawartymi w normie [8]. Wyniki podano w następnym rozdziale. 5. Wyniki doświadczeń Wynikiem sesji testowej był zbiór formularzy wypełnionych rozpoznanymi przez słuchaczy zdaniami. Część z nich została rozpoznana bezbłędnie, znaczna część jednak zawierała błędy, głównie ominięcia lub zniekształcenia słów. Wyniki otrzymane w testach przy pomocy zdań SUS moŝna oceniać na róŝne sposoby. Najczęściej stosowaną i najprostszą metodą oceniania jest zliczanie zdań całkowicie bezbłędnie zarejestrowanych przez słuchacza, czyli obliczanie wyrazistości zdaniowej. Według Benoit [2], wynik uzyskany w ten sposób jest mocno skorelowany z wynikiem opartym o zliczanie bezbłędnych słów. Właśnie te dwie metody oceniania zastosowano w niniejszych testach. Rys. 5 prezentuje wartości wyrazistości zdaniowej dla róŝnych koderów w funkcji stopy traconych pakietów w sieci, zaś Rys. 6 prezentuje udział poprawnie rozpoznanych słów. Jak widać, rzeczywiście oba wykresy są ze sobą mocno skorelowane. Dla zdań nieprzewidywalnych semantycznie wyrazistość zdaniowa jest niŝsza niŝ wyrazowa, a więc inaczej niŝ dla zdań naturalnych, gdzie dzięki semantyce często moŝna uzupełnić niedosłyszane słowo. Tu niedosłyszane słowo dyskwalifikuje całe zdanie, a więc testy z wykorzystaniem zdań SUS są na pewno bardziej wymagające. Dlatego teŝ krzywe wyrazistości zdaniowej szybko obniŝają się wraz ze wzrostem utraty pakietów. Wyrazistość wyrazowa pozwala oczywiście na precyzyjniejsze określenie róŝnic między badanymi systemami, ze względu na większą populację słów niŝ zdań. Jeśli chodzi o porównanie jakości sygnału mowy przesyłanej przez sieć IP przy pomocy testowanych systemów, to z obu wykresów moŝna wyciągnąć podobne wnioski. Wszystkie systemy zapewniają podobną, wysoką jakość transmisji przy braku strat pakietów ponad 90% wyrazistości wyrazowej i 70-80% wyrazistości zdaniowej. Jakość systematycznie spada wraz z rosnącą stratą pakietów.

8 X-Lite GSM Skype efon ilbc X-Lite G wyrazistość zdaniowa [%] utrata pakietów [%] Rys. 5. Wyrazistość zdaniowa dla testu zdań SUS dla róŝnych koderów w funkcji stopy utraty pakietów. X-Lite GSM Skype efon ilbc X-Lite G.711 wyrazistość wyrazowa [%] ,70 96,77 94,62 92,47 89,25 86,02 82,80 73,12 86,02 77,42 74,19 41,94 65,59 61,29 46,24 31,18 44,09 35,48 30, , utrata pakietów [%] Rys. 6. Wyrazistość wyrazowa dla testu zdań SUS dla róŝnych koderów w funkcji stopy utraty pakietów.

9 Przy umiarkowanej utracie pakietów (10-20%) uwidacznia się przewaga jakości mowy przesyłanej za pomocą programu Skype. Dla duŝej straty (40%) jedynie X-Lite z koderem G.711 i Skype zapewniły jakość, która umoŝliwiła bezbłędne rozpoznanie jakiegokolwiek zdania SUS. Koder GSM 13 kb/s okazał się być najmniej odporny na utratę pakietów przy starcie 20% zapewnia przy testach SUS wyrazistość wyrazową ledwie ponad 40%, a zdaniową 10%. efon z koderem ilbc plasuje się pomiędzy wymienionymi wcześniej koderami. Po odrzuceniu 2 słuchaczy (patrz rozdział 4), rozrzut wyników między pozostałymi słuchaczami był niewielki. Średni procent błędnie rozpoznanych słów to 34%, a wśród 20 słuchaczy wahał się w granicach 27%-42%. RóŜnice dla poszczególnych zdań były juŝ większe, najwięcej błędów (ponad 50%) pojawiło się w zdaniu, które składało się z krótkich słów. Zgodnie z wcześniejszym opisem wykonano równieŝ testy, które miały za zadanie porównać metodę zdań SUS z metodą logatomową. Wyniki prezentuje Rys. 7 dla wyrazistości zdaniowej i Rys. 8 dla wyrazowej. Zgodnie z oczekiwaniem głos przesyłany przy pomocy VoIP poprzez stratną sieć IP ma gorszą jakość (w znaczeniu wyrazistości) niŝ symulacja kanału PSTN. Na wykresach widać korelację między wyrazistością dla zdań SUS i ich słów składowych, a odpowiadającą im wyrazistością logatomową. Widać teŝ, Ŝe wyrazistość zdaniowa jest czułą miarą jakości: małemu spadkowi wyrazistości logatomowej odpowiada często znaczny spadek wyrazistości zdaniowej SUS. Zmiany wyrazistości zdaniowej byłyby zapewne płynniejsze przy większej liczbie zdań SUS. Korelacja między wyrazistością wyrazową a logatomową jest bardzo wyraźna, z tym Ŝe wartościowo ta pierwsza przewyŝsza wyrazistość logatomową, co jest zgodne z oczekiwaniem. 6. Podsumowanie Po wykonaniu testów na przykładowych rozwiązaniach telefonii internetowej potwierdzono, Ŝe metoda badania jakości sygnału mowy, w sensie jej wyrazistości, oparta o zdania nieprzewidywalne semantycznie moŝe być z powodzeniem stosowana do badania jakości transmisji sygnału mowy w technologii VoIP. Okazało się teŝ, Ŝe wyniki testów SUS są mocno skorelowane z wynikami wyrazistości logatomowej. Metoda zdań SUS ma jednak pewną przewagę: jest dość szybka, łatwa do oceniania, a sądząc po wypowiedziach słuchaczy jest mniej męcząca dla osób, biorących udział w testach. W porównaniu do testów na odseparowanych logatomach i słowach ma jeszcze tę zaletę, Ŝe w przypadku testów SUS mowa składa się ze zdań posiadającą naturalną strukturę, intonację, co odzwierciedla sytuację z naturalnej konwersacji w danym języku. Mimo tego test ten jest wymagający, gdyŝ zaburzona semantyka obnaŝa wyraźnie niedostatki transmisji. W przyszłych testach zaleca się jednak stosowanie większej liczby zdań SUS, np. 50, podobnie jak w [7], celem obniŝenia niepewności wyniku.

10 PSTN Hz X-Lite G.711, 10% utraty pakietów 100% 95% wyrazistość zdaniowa dla zdań SUS 90% 85% 80% 75% 70% 65% 60% 55% 50% 50% 55% 60% 65% 70% 75% 80% 85% 90% 95% 100% wyrazistość logatomowa Rys. 7. Wyrazistość zdaniowa dla zdań SUS w funkcji wyrazistości logatomowej dla 2 systemów i 2 x 5 słuchaczy. PSTN Hz X-Lite G.711, 10% utraty pakietów 100% 95% 90% wyrazistość wyrazowa dla zdań SUS 85% 80% 75% 70% 65% 60% 55% 50% 50% 55% 60% 65% 70% 75% 80% 85% 90% 95% 100% wyrazistość logatomowa Rys. 8. Wyrazistość wyrazowa dla zdań SUS w funkcji wyrazistości logatomowej.

11 7. Literatura 1. M.J. Barros, D. Braga, L. Coelho, D. Freitas, A. Moura, Synthetic Speech Evaluation: The SUS Approach and Implementation for Portuguese, Signal Processing, Pattern Recognition, and Applications - SPPRA 2003, Rodos, Grecja, C. Benoit, M. Grice, V. Hazan, The SUS test: A method for the assessment of text-to-speech synthesis intelligibility using Semantically Unpredictable Sentences, ss.: , Speech Communication 18, Elsevier Science B.V., Holandia, Global IP Sound ilbc Designed For The Future, white paper, 2004, 4. V. Hazan, A. Simpson, The effect of cue-enhancement on the intelligibility of nonsense word and sentence materials presented in noise, Speech Communication, 24 /3., Elsevier Science B.V., Holandia, M. Kotta, R. Preeti, Speech enhancement in nonstationary noise environments using noise properties, Speech Communication 48, ss , S. Kula, Obiektywne i subiektywne metody badania jakości mowy przesyłanej w sieciach telefonicznych. Pomiary w telekomunikacji, nr 20. CBR TP, Warszawa D. Oliver, Diphone synthesis of the Polish language, praca dyplomowa, University of Edinburgh, Department of Linguistics, PN-90-/T-05100, Analogowe łańcuchy telefoniczne. Wymagania i metody pomiaru wyrazistości logatomowej. Warszawa A. Schweitzer, N. Braunschweiler, G. Dogil, B. Moebius, Assessing the Acceptability of the SMARTKOM Speech Synthesis Voices, 5th ISCA Speech Synthesis Workshop, Pittsburgh, USA, 2004

Wymagania i zalecenia dla usługi głosowej w Sieci FreePhone. MASH.PL Wymagania i zalecenia dla usługi głosowej w Sieci FreePhone Strona 1

Wymagania i zalecenia dla usługi głosowej w Sieci FreePhone. MASH.PL Wymagania i zalecenia dla usługi głosowej w Sieci FreePhone Strona 1 Wymagania i zalecenia dla usługi głosowej w Sieci FreePhone MASH.PL Wymagania i zalecenia dla usługi głosowej w Sieci FreePhone Strona 1 SPIS TREŚCI: Wymagania ogólne stawiane połączeniom głosowym-----------------------------------------3

Bardziej szczegółowo

Czym jest EDGE? Opracowanie: Paweł Rabinek Bydgoszcz, styczeń 2007 http://blog.xradar.net

Czym jest EDGE? Opracowanie: Paweł Rabinek Bydgoszcz, styczeń 2007 http://blog.xradar.net Czym jest EDGE? Opracowanie: Paweł Rabinek Bydgoszcz, styczeń 2007 http://blog.xradar.net Wstęp. Aby zrozumieć istotę EDGE, niezbędne jest zapoznanie się z technologią GPRS. General Packet Radio Service

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... XI. Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar... 1. Rozdział 2. Pomiar: liczby i obliczenia liczbowe... 16

Spis treści. Przedmowa... XI. Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar... 1. Rozdział 2. Pomiar: liczby i obliczenia liczbowe... 16 Spis treści Przedmowa.......................... XI Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar................. 1 1.1. Wielkości fizyczne i pozafizyczne.................. 1 1.2. Spójne układy miar. Układ SI i jego

Bardziej szczegółowo

CAMBRIDGE ESOL PRETESTING (PILOTAś EGZAMINÓW CAMBRIDGE ESOL)

CAMBRIDGE ESOL PRETESTING (PILOTAś EGZAMINÓW CAMBRIDGE ESOL) CAMBRIDGE ESOL PRETESTING (PILOTAś EGZAMINÓW CAMBRIDGE ESOL) Wszystkie materiały egzaminacyjne ESOL (egzaminy z języka angielskiego dla obcokrajowców) Uniwersytetu Cambridge są poddawane pretestingowi/pilotaŝowi

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY TELEKOMUNIKACJI Egzamin I - 2.02.2011 (za każde polecenie - 6 punktów)

PODSTAWY TELEKOMUNIKACJI Egzamin I - 2.02.2011 (za każde polecenie - 6 punktów) PODSTAWY TELEKOMUNIKACJI Egzamin I - 2.02.2011 (za każde polecenie - 6 punktów) 1. Dla ciągu danych: 1 1 0 1 0 narysuj przebiegi na wyjściu koderów kodów transmisyjnych: bipolarnego NRZ, unipolarnego RZ,

Bardziej szczegółowo

P R Z E T W A R Z A N I E S Y G N A Ł Ó W B I O M E T R Y C Z N Y C H

P R Z E T W A R Z A N I E S Y G N A Ł Ó W B I O M E T R Y C Z N Y C H W O J S K O W A A K A D E M I A T E C H N I C Z N A W Y D Z I A Ł E L E K T R O N I K I Drukować dwustronnie P R Z E T W A R Z A N I E S Y G N A Ł Ó W B I O M E T R Y C Z N Y C H Grupa... Data wykonania

Bardziej szczegółowo

Technologia VoIP Podstawy i standardy

Technologia VoIP Podstawy i standardy Technologia VoIP Podstawy i standardy Paweł Brzeziński IV rok ASiSK, nr indeksu 5686 PWSZ Elbląg Elbląg 2008 r. Przeglądając źródła na temat Voice over IP, natknąłem się na dwie daty, kaŝda z nich wiąŝe

Bardziej szczegółowo

FACES IV David H. Olson, Ph.D.

FACES IV David H. Olson, Ph.D. FACES IV ANALIZA DANYCH Z UśYCIEM WYNIKÓW FACES IV David H. Olson, Ph.D. 2010 Life Innovations P.O. Box 190 Minneapolis, MN 55440 www.facesiv.com ANALIZA DANYCH Z UśYCIEM WYNIKÓW FACES IV Główne hipotezy

Bardziej szczegółowo

Typowe błędy w analizie rynku nieruchomości przy uŝyciu metod statystycznych

Typowe błędy w analizie rynku nieruchomości przy uŝyciu metod statystycznych Typowe błędy w analizie rynku nieruchomości przy uŝyciu metod statystycznych Sebastian Kokot XXI Krajowa Konferencja Rzeczoznawców Majątkowych, Międzyzdroje 2012 Rzetelnie wykonana analiza rynku nieruchomości

Bardziej szczegółowo

TELEFONIA INTERNETOWA

TELEFONIA INTERNETOWA Politechnika Poznańska Wydział Elektroniki i Telekomunikacji Katedra Sieci Telekomunikacyjnych i Komputerowych TELEFONIA INTERNETOWA Laboratorium TEMAT ĆWICZENIA INSTALACJA I PODSTAWY SERWERA ASTERISK

Bardziej szczegółowo

Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji

Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji Dr Joanna Banaś Zakład Badań Systemowych Instytut Sztucznej Inteligencji i Metod Matematycznych Wydział Informatyki Politechniki

Bardziej szczegółowo

Przesył mowy przez internet

Przesył mowy przez internet Damian Goworko Zuzanna Dziewulska Przesył mowy przez internet organizacja transmisji głosu, wybrane kodeki oraz rozwiązania podnoszące jakość połączenia głosowego Telefonia internetowa / voice over IP

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu. Profilowanie ruchu sieciowego w systemie GNU/Linux

Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu. Profilowanie ruchu sieciowego w systemie GNU/Linux Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Wydział Matematyki i Informatyki Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Michał Ferliński Nr albumu: 187386 Praca magisterska na kierunku Informatyka

Bardziej szczegółowo

Sieci VPN SSL czy IPSec?

Sieci VPN SSL czy IPSec? Sieci VPN SSL czy IPSec? Powody zastosowania sieci VPN: Geograficzne rozproszenie oraz duŝa mobilność pracowników i klientów przedsiębiorstw i instytucji, Konieczność przesyłania przez Internet danych

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS. Planowanie inwestycji drogowych w Małopolsce w latach 2007-2013 Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Bardziej szczegółowo

Oprogramowanie dla biznesu Numer 11 (69) Listopad 2009 JAK SZYBKO I SKUTECZNIE ZAMKNĄĆ ROK?

Oprogramowanie dla biznesu Numer 11 (69) Listopad 2009 JAK SZYBKO I SKUTECZNIE ZAMKNĄĆ ROK? Oprogramowanie dla biznesu Numer 11 (69) Listopad 2009 JAK SZYBKO I SKUTECZNIE ZAMKNĄĆ ROK? CZY TO MOśLIWE, ABY PRZEZ PROCES ZAMKNIĘCIA ROKU W DUśEJ FIRMIE LEASINGOWEJ PRZEJŚĆ SZYBKO I BEZBOLEŚNIE? MY

Bardziej szczegółowo

Projektowanie systemu krok po kroku

Projektowanie systemu krok po kroku Rozdział jedenast y Projektowanie systemu krok po kroku Projektowanie systemu transakcyjnego jest ciągłym szeregiem wzajemnie powiązanych decyzji, z których każda oferuje pewien zysk i pewien koszt. Twórca

Bardziej szczegółowo

Raport z badania dostępności i jakości usług głosowych w sieciach poszczególnych operatorów komórkowych na trasach kolejowych:

Raport z badania dostępności i jakości usług głosowych w sieciach poszczególnych operatorów komórkowych na trasach kolejowych: Raport z badania dostępności i jakości usług głosowych w sieciach poszczególnych operatorów komórkowych na trasach kolejowych: Warszawa Katowice Wrocław (A) Wrocław Poznań Warszawa (B) Warszawa dnia 11

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Mierniki cyfrowe"

Ćwiczenie: Mierniki cyfrowe Ćwiczenie: "Mierniki cyfrowe" Opracowane w ramach projektu: "Informatyka mój sposób na poznanie i opisanie świata realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki. Zakres ćwiczenia: Próbkowanie

Bardziej szczegółowo

Podstawowe protokoły transportowe stosowane w sieciach IP cz.2

Podstawowe protokoły transportowe stosowane w sieciach IP cz.2 Laboratorium Technologie Sieciowe Podstawowe protokoły transportowe stosowane w sieciach IP cz.2 Wprowadzenie Ćwiczenie przedstawia praktyczną stronę następujących zagadnień: połączeniowy i bezpołączeniowy

Bardziej szczegółowo

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Małgorzata Jakubowska Katedra Chemii Analitycznej WIMiC AGH Walidacja metod analitycznych (według ISO) to proces ustalania parametrów charakteryzujących

Bardziej szczegółowo

Wydział Elektryczny. Katedra Automatyki i Elektroniki. Instrukcja. do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: SYSTEMY CYFROWE 1.

Wydział Elektryczny. Katedra Automatyki i Elektroniki. Instrukcja. do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: SYSTEMY CYFROWE 1. Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: SYSTEMY CYFROWE 1 PAMIĘCI SZEREGOWE EEPROM Ćwiczenie 3 Opracował: dr inŝ.

Bardziej szczegółowo

IP Instytucje Pośredniczące. Z uwagi na złoŝoność procesu realizacji PI i PWP, wymagającego zaangaŝowania takŝe innych podmiotów w szczególności ROEFS

IP Instytucje Pośredniczące. Z uwagi na złoŝoność procesu realizacji PI i PWP, wymagającego zaangaŝowania takŝe innych podmiotów w szczególności ROEFS Konsultacje dokumentu Działania informacyjno-promocyjne na rzecz projektów innowacyjnych i współpracy ponadnarodowej PO KL. Rekomendacje Krajowej Instytucji Wspomagającej dla Instytucji Pośredniczących

Bardziej szczegółowo

METODY STATYSTYCZNE W BIOLOGII

METODY STATYSTYCZNE W BIOLOGII METODY STATYSTYCZNE W BIOLOGII 1. Wykład wstępny 2. Populacje i próby danych 3. Testowanie hipotez i estymacja parametrów 4. Planowanie eksperymentów biologicznych 5. Najczęściej wykorzystywane testy statystyczne

Bardziej szczegółowo

Marek Parfieniuk, Tomasz Łukaszuk, Tomasz Grześ. Symulator zawodnej sieci IP do badania aplikacji multimedialnych i peer-to-peer

Marek Parfieniuk, Tomasz Łukaszuk, Tomasz Grześ. Symulator zawodnej sieci IP do badania aplikacji multimedialnych i peer-to-peer Marek Parfieniuk, Tomasz Łukaszuk, Tomasz Grześ Symulator zawodnej sieci IP do badania aplikacji multimedialnych i peer-to-peer Plan prezentacji 1. Cel projektu 2. Cechy systemu 3. Budowa systemu: Agent

Bardziej szczegółowo

Sterowanie jakością badań i analiza statystyczna w laboratorium

Sterowanie jakością badań i analiza statystyczna w laboratorium Sterowanie jakością badań i analiza statystyczna w laboratorium CS-17 SJ CS-17 SJ to program wspomagający sterowanie jakością badań i walidację metod badawczych. Może działać niezależnie od innych składników

Bardziej szczegółowo

Sposoby prezentacji problemów w statystyce

Sposoby prezentacji problemów w statystyce S t r o n a 1 Dr Anna Rybak Instytut Informatyki Uniwersytet w Białymstoku Sposoby prezentacji problemów w statystyce Wprowadzenie W artykule zostaną zaprezentowane podstawowe zagadnienia z zakresu statystyki

Bardziej szczegółowo

JAK EFEKTYWNIE I POPRAWNIE WYKONAĆ ANALIZĘ I RAPORT Z BADAŃ BIEGŁOŚCI I WALIDACJI PRAKTYCZNE WSKAZÓWKI

JAK EFEKTYWNIE I POPRAWNIE WYKONAĆ ANALIZĘ I RAPORT Z BADAŃ BIEGŁOŚCI I WALIDACJI PRAKTYCZNE WSKAZÓWKI JAK EFEKTYWNIE I POPRAWNIE WYKONAĆ ANALIZĘ I RAPORT Z BADAŃ BIEGŁOŚCI I WALIDACJI PRAKTYCZNE WSKAZÓWKI Michał Iwaniec, StatSoft Polska Sp. z o.o. Wprowadzenie W wielu zagadnieniach laboratoryjnych statystyczna

Bardziej szczegółowo

NARZĘDZIA DO KONTROLI I ZAPEWNIENIA JAKOŚCI WYNIKÓW ANALITYCZNYCH. Piotr KONIECZKA

NARZĘDZIA DO KONTROLI I ZAPEWNIENIA JAKOŚCI WYNIKÓW ANALITYCZNYCH. Piotr KONIECZKA 1 NARZĘDZIA DO KONTROLI I ZAPEWNIENIA JAKOŚCI WYNIKÓW ANALITYCZNYCH Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/12 80-952 GDAŃSK e-mail: kaczor@chem.pg.gda.pl

Bardziej szczegółowo

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA AMFETAMINY Waldemar S. Krawczyk Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Głównej Policji, Warszawa (praca obroniona na Wydziale Chemii Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY SPRAWDZIAN 2008

PRÓBNY SPRAWDZIAN 2008 PRÓBNY SPRAWDZIAN 2008 SZKOŁA PODSTAWOWA NR 7 W CZELADZI ANALIZA WYNIKÓW SPIS TREŚCI I. Informacje o wynikach próbnego sprawdzianu w Szkole Podstawowej nr 7 w Czeladzi 1. Informacje wstępne... 3 2. Standardowy

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE WEWNĘTRZNYCH GENERATORÓW RC DO TAKTOWANIA MIKROKONTROLERÓW AVR

WYKORZYSTANIE WEWNĘTRZNYCH GENERATORÓW RC DO TAKTOWANIA MIKROKONTROLERÓW AVR kpt. mgr inŝ. Paweł HŁOSTA kpt. mgr inŝ. Dariusz SZABRA Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia WYKORZYSTANIE WEWNĘTRZNYCH GENERATORÓW RC DO TAKTOWANIA MIKROKONTROLERÓW AVR W niektórych aplikacjach mikroprocesorowych,

Bardziej szczegółowo

Rys. 1. Wynik działania programu ping: n = 5, adres cyfrowy. Rys. 1a. Wynik działania programu ping: l = 64 Bajty, adres mnemoniczny

Rys. 1. Wynik działania programu ping: n = 5, adres cyfrowy. Rys. 1a. Wynik działania programu ping: l = 64 Bajty, adres mnemoniczny 41 Rodzaje testów i pomiarów aktywnych ZAGADNIENIA - Jak przeprowadzać pomiary aktywne w sieci? - Jak zmierzyć jakość usług sieciowych? - Kto ustanawia standardy dotyczące jakości usług sieciowych? - Jakie

Bardziej szczegółowo

PROJEKT CZĘŚCIOWO FINANSOWANY PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ. Opis działania raportów w ClearQuest

PROJEKT CZĘŚCIOWO FINANSOWANY PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ. Opis działania raportów w ClearQuest PROJEKT CZĘŚCIOWO FINANSOWANY PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ Opis działania raportów w ClearQuest Historia zmian Data Wersja Opis Autor 2008.08.26 1.0 Utworzenie dokumentu. Wersja bazowa dokumentu. 2009.12.11 1.1

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO STATYSTYCZNA ANALIZA ZMIAN LICZBY HOTELI W POLSCE W LATACH 1995-2004

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO STATYSTYCZNA ANALIZA ZMIAN LICZBY HOTELI W POLSCE W LATACH 1995-2004 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 429 EKONOMICZNE PROBLEMY TURYSTYKI NR 7 2006 RAFAŁ CZYŻYCKI, MARCIN HUNDERT, RAFAŁ KLÓSKA STATYSTYCZNA ANALIZA ZMIAN LICZBY HOTELI W POLSCE W LATACH 1995-2004

Bardziej szczegółowo

Testy nieparametryczne

Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne możemy stosować, gdy nie są spełnione założenia wymagane dla testów parametrycznych. Stosujemy je również, gdy dane można uporządkować według określonych kryteriów

Bardziej szczegółowo

Systemy plezjochroniczne (PDH) synchroniczne (SDH), Transmisja w sieci elektroenergetycznej (PLC Power Line Communication)

Systemy plezjochroniczne (PDH) synchroniczne (SDH), Transmisja w sieci elektroenergetycznej (PLC Power Line Communication) Politechnika Śląska Katedra Elektryfikacji i Automatyzacji Górnictwa Systemy plezjochroniczne (PDH) synchroniczne (SDH), Transmisja w sieci elektroenergetycznej (PLC Power Line Communication) Opracował:

Bardziej szczegółowo

Transmisja danych multimedialnych. mgr inż. Piotr Bratoszewski

Transmisja danych multimedialnych. mgr inż. Piotr Bratoszewski Transmisja danych multimedialnych mgr inż. Piotr Bratoszewski Wprowadzenie Czym są multimedia? Informacje przekazywane przez sieć mogą się składać z danych różnego typu: Tekst ciągi znaków sformatowane

Bardziej szczegółowo

Politechnika Warszawska

Politechnika Warszawska Politechnika Warszawska Wydział Elektryczny Laboratorium Teletechniki Skrypt do ćwiczenia T.02. Woltomierz RMS oraz Analizator Widma 1. Woltomierz RMS oraz Analizator Widma Ćwiczenie to ma na celu poznanie

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia Sieci komputerowe Sieć komputerowa - system umoŝliwiający wymianę danych między 2 lub więcej komputerami. Składają się na nią komputery środki słuŝące realizacji połączenia. Komputery

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z laboratoriów HTK

Sprawozdanie z laboratoriów HTK Inżynieria Akustyczna Technologia Mowy 2013 Jakub Antoniuk Sprawozdanie z laboratoriów HTK 1.Opis gramatyki System był projektowany w celu obsługi inteligentnych instalacji w domach. Istnieją systemy pozwalające

Bardziej szczegółowo

KOOF Szczecin: www.of.szc.pl

KOOF Szczecin: www.of.szc.pl 3OF_III_D KOOF Szczecin: www.of.szc.pl XXXII OLIMPIADA FIZYCZNA (198/1983). Stopień III, zadanie doświadczalne D Źródło: Nazwa zadania: Działy: Słowa kluczowe: Komitet Główny Olimpiady Fizycznej; Waldemar

Bardziej szczegółowo

Transmisja przewodowa

Transmisja przewodowa Warszawa, 2.04.20 Transmisja przewodowa TRP Ćwiczenie laboratoryjne nr 3. Jakość transmisji optycznej Autorzy: Ł. Maksymiuk, G. Stępniak, E. Łukowiak . Teoria Do podstawowych metod oceny transmisji sygnałów

Bardziej szczegółowo

Dźwięk podstawowe wiadomości technik informatyk

Dźwięk podstawowe wiadomości technik informatyk Dźwięk podstawowe wiadomości technik informatyk I. Formaty plików opisz zalety, wady, rodzaj kompresji i twórców 1. Format WAVE. 2. Format MP3. 3. Format WMA. 4. Format MIDI. 5. Format AIFF. 6. Format

Bardziej szczegółowo

Laboratorium nr 5. Temat: Funkcje agregujące, klauzule GROUP BY, HAVING

Laboratorium nr 5. Temat: Funkcje agregujące, klauzule GROUP BY, HAVING Laboratorium nr 5 Temat: Funkcje agregujące, klauzule GROUP BY, HAVING Celem ćwiczenia jest zaprezentowanie zagadnień dotyczących stosowania w zapytaniach języka SQL predefiniowanych funkcji agregujących.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. spis treści wygenerowany automatycznie

Spis treści. spis treści wygenerowany automatycznie Spis treści Rozdział 2.Wymagania edytorskie 2 2.1. Wymagania ogólne 2 2.2. Tytuły rozdziałów i podrozdziałów 2 2.3. Rysunki, tabele i wzory 3 2.3.1. Rysunki 3 2.3.2. Tabele 4 2.3.3. Wzory 4 2.4. Odsyłacze

Bardziej szczegółowo

Opracowanie narzędzi informatycznych dla przetwarzania danych stanowiących bazę wyjściową dla tworzenia map akustycznych

Opracowanie narzędzi informatycznych dla przetwarzania danych stanowiących bazę wyjściową dla tworzenia map akustycznych Opracowanie zasad tworzenia programów ochrony przed hałasem mieszkańców terenów przygranicznych związanych z funkcjonowaniem duŝych przejść granicznych Opracowanie metody szacowania liczebności populacji

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do panelu administracyjnego. do zarządzania kontem FTP WebAs. www.poczta.greenlemon.pl

Instrukcja do panelu administracyjnego. do zarządzania kontem FTP WebAs. www.poczta.greenlemon.pl Instrukcja do panelu administracyjnego do zarządzania kontem FTP WebAs www.poczta.greenlemon.pl Opracowanie: Agencja Mediów Interaktywnych GREEN LEMON Spis treści 1.Wstęp 2.Konfiguracja 3.Konto FTP 4.Domeny

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ NR 9. Projekt lokalnej sieci komputerowej zapewniającej dostęp do Internetu.

ZESPÓŁ SZKÓŁ NR 9. Projekt lokalnej sieci komputerowej zapewniającej dostęp do Internetu. ZESPÓŁ SZKÓŁ NR 9 IM. ROMUALDA TRAUGUTTA W KOSZALINIE Projekt lokalnej sieci komputerowej zapewniającej dostęp do Internetu. autorzy: mgr inŝ. Tomasz Pukiewicz mgr inŝ. Rafał Traczyk - 1 - 1. ZałoŜenia

Bardziej szczegółowo

II. Kontrola i ocena pracy ucznia.

II. Kontrola i ocena pracy ucznia. II. Kontrola i ocena pracy ucznia. Formy kontroli I Liceum Ogólnokształcące 1. Kontrola bieżąca (w formie oceny udziału w lekcji, odpowiedzi ustnych, niezapowiedzianych kartkówek i innych form testów osiągnięć

Bardziej szczegółowo

Interface sieci RS485

Interface sieci RS485 Interface sieci RS85 Model M-07 do Dydaktycznego Systemu Mikroprocesorowego DSM-5 Instrukcja uŝytkowania Copyright 007 by MicroMade All rights reserved Wszelkie prawa zastrzeŝone MicroMade Gałka i Drożdż

Bardziej szczegółowo

DOBÓR ŚRODKÓW TRANSPORTOWYCH DLA GOSPODARSTWA PRZY POMOCY PROGRAMU AGREGAT - 2

DOBÓR ŚRODKÓW TRANSPORTOWYCH DLA GOSPODARSTWA PRZY POMOCY PROGRAMU AGREGAT - 2 InŜynieria Rolnicza 14/2005 Michał Cupiał, Maciej Kuboń Katedra InŜynierii Rolniczej i Informatyki Akademia Rolnicza im. Hugona Kołłątaja w Krakowie DOBÓR ŚRODKÓW TRANSPORTOWYCH DLA GOSPODARSTWA PRZY POMOCY

Bardziej szczegółowo

RAPORT. KLASA I kształcenie zintegrowane PRACOWNIA ZARZĄDZANIA I DIAGNOZY EDUKACYJNEJ ODN W ZIELONEJ GÓRZE

RAPORT. KLASA I kształcenie zintegrowane PRACOWNIA ZARZĄDZANIA I DIAGNOZY EDUKACYJNEJ ODN W ZIELONEJ GÓRZE PRACOWNIA ZARZĄDZANIA I DIAGNOZY EDUKACYJNEJ ODN W ZIELONEJ GÓRZE RAPORT KLASA I kształcenie zintegrowane WEWNĄTRZSZKOLNE DIAGNOZOWANIE OSIĄGNIĘĆ UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ Październik 28. Informacje ogólne

Bardziej szczegółowo

ZAPO/AZ/36/09/2014. Katowice, 19.09.2014r. ZAPROSZENIE do złoŝenia OFERTY

ZAPO/AZ/36/09/2014. Katowice, 19.09.2014r. ZAPROSZENIE do złoŝenia OFERTY ZAPO/AZ/36/09/2014 Katowice, 19.09.2014r ZAPROSZENIE do złoŝenia OFERTY I. ZAMAWIAJĄCY Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów Spółka Akcyjna adres:40-026 Katowice ul. Wojewódzka 19, zarejestrowane w

Bardziej szczegółowo

Niepewność metody FMEA. Wprowadzenie 2005-12-28

Niepewność metody FMEA. Wprowadzenie 2005-12-28 5-1-8 Niepewność metody FMEA Wprowadzenie Doskonalenie produkcji metodą kolejnych kroków odbywa się na drodze analizowania przyczyn niedociągnięć, znajdowania miejsc powstawania wad, oceny ich skutków,

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁTOWANIE KLIMATU AKUSTYCZNEGO PROJEKTOWANYCH STANOWISK PRACY Z WYKORZYSTANIEM NARZĘDZI WSPOMAGAJĄCYCH

KSZTAŁTOWANIE KLIMATU AKUSTYCZNEGO PROJEKTOWANYCH STANOWISK PRACY Z WYKORZYSTANIEM NARZĘDZI WSPOMAGAJĄCYCH KSTAŁTOWANIE KLIMATU AKUSTYCNEGO PROJEKTOWANYCH STANOWISK PRACY WYKORYSTANIEM NARĘDI WSPOMAGAJĄCYCH Waldemar PASKOWSKI, Artur KUBOSEK Streszczenie: W referacie przedstawiono wykorzystanie metod wspomagania

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Marasek, dr hab. Polsko-Japońska Wyższa Szkoła Technik Komputerowych ul. Koszykowa 86 02-008 Warszawa. Warszawa, 4 sierpień 2010 r.

Krzysztof Marasek, dr hab. Polsko-Japońska Wyższa Szkoła Technik Komputerowych ul. Koszykowa 86 02-008 Warszawa. Warszawa, 4 sierpień 2010 r. Krzysztof Marasek, dr hab. Polsko-Japońska Wyższa Szkoła Technik Komputerowych ul. Koszykowa 86 02-008 Warszawa Warszawa, 4 sierpień 2010 r. Recenzja pracy doktorskiej mgr inż. Łukasza Apiecionka pt. Metoda

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja istotnych atrybutów za pomocą Baysowskich miar konfirmacji

Identyfikacja istotnych atrybutów za pomocą Baysowskich miar konfirmacji Identyfikacja istotnych atrybutów za pomocą Baysowskich miar konfirmacji Jacek Szcześniak Jerzy Błaszczyński Roman Słowiński Poznań, 5.XI.2013r. Konspekt Wstęp Wprowadzenie Metody typu wrapper Nowe metody

Bardziej szczegółowo

ALGORYTM RANDOM FOREST

ALGORYTM RANDOM FOREST SKRYPT PRZYGOTOWANY NA ZAJĘCIA INDUKOWANYCH REGUŁ DECYZYJNYCH PROWADZONYCH PRZEZ PANA PAWŁA WOJTKIEWICZA ALGORYTM RANDOM FOREST Katarzyna Graboś 56397 Aleksandra Mańko 56699 2015-01-26, Warszawa ALGORYTM

Bardziej szczegółowo

e-book Jak się uczyć? Poradnik Użytkownika

e-book Jak się uczyć? Poradnik Użytkownika e-book Jak się uczyć? Poradnik Użytkownika Copyright Edgard, Warszawa 2010 Audio Kurs O serii Audio Kursy to kursy językowe wydawnictwa Edgard składające się z książki oraz płyt audio CD lub z nagraniami

Bardziej szczegółowo

Internetowy moduł prezentacji ofert pracy do wykorzystania na stronie WWW lub panelu elektronicznym. Wstęp

Internetowy moduł prezentacji ofert pracy do wykorzystania na stronie WWW lub panelu elektronicznym. Wstęp Internetowy moduł prezentacji ofert pracy do wykorzystania na stronie WWW lub panelu elektronicznym. Wstęp Prezentujemy Państwu propozycję modułu aplikacji internetowej słuŝącej do prezentacji ofert pracy

Bardziej szczegółowo

Analiza statystyczna trudności tekstu

Analiza statystyczna trudności tekstu Analiza statystyczna trudności tekstu Łukasz Dębowski ldebowsk@ipipan.waw.pl Problem badawczy Chcielibyśmy mieć wzór matematyczny,...... który dla dowolnego tekstu...... na podstawie pewnych statystyk......

Bardziej szczegółowo

Połączenia VoIP z firmą Slican

Połączenia VoIP z firmą Slican Zapraszamy do kontaktu z nami przez VoIP. Połączenia VoIP z firmą Slican Ogólnie Aby skonfigurować urządzenie lub oprogramowanie VoIP do komunikacji z firmą Slican poprzez sieć internet należy w jego ustawieniach

Bardziej szczegółowo

METODY OCENY JAKOŚCI DŹWIĘKU

METODY OCENY JAKOŚCI DŹWIĘKU Pomiary w technice studyjnej METODY OCENY JAKOŚCI DŹWIĘKU Testy subiektywne, PESQ i PEAQ Wprowadzenie Problem: ocena jakości sygnału dźwiękowego. Metody obiektywne - np. pomiar SNR czy THD+N - nie dają

Bardziej szczegółowo

MODUŁ INTERNETOWY dane statystyczne PUP

MODUŁ INTERNETOWY dane statystyczne PUP MODUŁ INTERNETOWY dane statystyczne PUP Chcąc ułatwić publikację danych statystycznych na stronach WWW Urzędów Pracy prezentujemy Państwu moduł internetowej obsługi w/w danych. Moduł ten realizuje następujące

Bardziej szczegółowo

PLAN ZARZĄDZANIA WYMAGANIAMI PROJEKT WERSJA

PLAN ZARZĄDZANIA WYMAGANIAMI PROJEKT <NAZWA PROJEKTU> WERSJA <NUMER WERSJI DOKUMENTU> Załącznik nr 4.4 do Umowy nr 35-ILGW-253-.../20.. z dnia... MINISTERSTWO FINANSÓW DEPARTAMENT INFORMATYKI PLAN ZARZĄDZANIA WYMAGANIAMI PROJEKT WERSJA numer wersji

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie Propensity Score do poprawy wnioskowań z wyników badań marketingowych.

Wykorzystanie Propensity Score do poprawy wnioskowań z wyników badań marketingowych. SESJA: II Respondent jako dobro rzadkie. TEMAT Wykorzystanie Propensity Score do poprawy wnioskowań z wyników badań marketingowych. OPRACOWANY PRZEZ LILIANĘ STOŁOWSKĄ LECHA KOMENDANTA WŁODZIMIERZA DAAB

Bardziej szczegółowo

Metrologia: organizacja eksperymentu pomiarowego

Metrologia: organizacja eksperymentu pomiarowego Metrologia: organizacja eksperymentu pomiarowego (na podstawie: Żółtowski B. Podstawy diagnostyki maszyn, 1996) dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie Teoria eksperymentu: Teoria eksperymentu

Bardziej szczegółowo

Mobilna komunikacja VoIP

Mobilna komunikacja VoIP Mobilna komunikacja VoIP Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się mobilną komunikacją VoIP, uruchomieniu programowej centralki VoIP - CallManager Express oraz telefonów bazowych i bezprzewodowych

Bardziej szczegółowo

Raport z badań jakości sieci komórkowych na wybranych trasach kolejowych

Raport z badań jakości sieci komórkowych na wybranych trasach kolejowych Raport z badań jakości sieci komórkowych na wybranych trasach kolejowych Warszawa, czerwiec 2011 1 Spis Treści I. Podsumowanie badań... 3 1. Sposób realizacji badań... 3 2. Sieci komórkowe podlegające

Bardziej szczegółowo

FAQ: 00000014/PL Data: 26/11/2008 Komunikacja w protokole MPI za pomocą Global Data (GD) pomiędzy sterownikami S7-300

FAQ: 00000014/PL Data: 26/11/2008 Komunikacja w protokole MPI za pomocą Global Data (GD) pomiędzy sterownikami S7-300 PoniŜszy dokument zawiera opis konfiguracji programu STEP7 dla sterowników SIMATIC S7 300/S7 400 w celu stworzenia komunikacji między dwoma stacjami S7 300 za pomocą sieci MPI i usługi komunikacyjnej Danych

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Przygotowanie teoretyczne

Wstęp. Przygotowanie teoretyczne Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie LORATORIUM Teoria Automatów Temat ćwiczenia: Hazardy L.p. Imię i nazwisko Grupa ćwiczeniowa: Poniedziałek 8.00 Ocena Podpis 1. 2. 3. 4. Krzysztof

Bardziej szczegółowo

System monitoringu jakości energii elektrycznej

System monitoringu jakości energii elektrycznej System monitoringu jakości energii elektrycznej Pomiary oraz analiza jakości energii elektrycznej System Certan jest narzędziem pozwalającym na ciągłą ocenę parametrów jakości napięć i prądów w wybranych

Bardziej szczegółowo

Systemy rozgrywek sportowych OGÓLNE ZASADY ORGANIZOWANIA ROZGRYWEK SPORTOWYCH

Systemy rozgrywek sportowych OGÓLNE ZASADY ORGANIZOWANIA ROZGRYWEK SPORTOWYCH Systemy rozgrywek sportowych OGÓLNE ZASADY ORGANIZOWANIA ROZGRYWEK SPORTOWYCH Rozgrywki sportowe moŝna organizować na kilka róŝnych sposobów, w zaleŝności od liczby zgłoszonych druŝyn, czasu, liczby boisk

Bardziej szczegółowo

Projekt i implementacja filtra dzeń Pocket PC

Projekt i implementacja filtra dzeń Pocket PC Projekt i implementacja filtra pakietów w dla urządze dzeń Pocket PC Jakub Grabowski opiekun pracy: prof. dr hab. Zbigniew Kotulski 2005-10-25 Zagrożenia Ataki sieciowe Problemy z bezpieczeństwem sieci

Bardziej szczegółowo

NEURAL NETWORK ) FANN jest biblioteką implementującą SSN, którą moŝna wykorzystać. w C, C++, PHP, Pythonie, Delphi a nawet w środowisku. Mathematica.

NEURAL NETWORK ) FANN jest biblioteką implementującą SSN, którą moŝna wykorzystać. w C, C++, PHP, Pythonie, Delphi a nawet w środowisku. Mathematica. Wykorzystanie sztucznych sieci neuronowych do rozpoznawania języków: polskiego, angielskiego i francuskiego Tworzenie i nauczanie sieci przy pomocy języka C++ i biblioteki FANN (Fast Artificial Neural

Bardziej szczegółowo

Metody badawcze Marta Więckowska

Metody badawcze Marta Więckowska Metody badawcze Marta Więckowska Badania wizualne pozwalają zrozumieć proces postrzegania oraz obserwować jakie czynniki wpływają na postrzeganie obrazu. Czynniki wpływające na postrzeganie obrazu to:

Bardziej szczegółowo

Ponieważ zakres zmian ciśnień fal akustycznych odbieranych przez ucho ludzkie mieści się w przedziale od 2*10-5 Pa do 10 2 Pa,

Ponieważ zakres zmian ciśnień fal akustycznych odbieranych przez ucho ludzkie mieści się w przedziale od 2*10-5 Pa do 10 2 Pa, Poziom dźwięku Decybel (db) jest jednostką poziomu; Ponieważ zakres zmian ciśnień fal akustycznych odbieranych przez ucho ludzkie mieści się w przedziale od 2*10-5 Pa do 10 2 Pa, co obejmuje 8 rzędów wielkości

Bardziej szczegółowo

Przetworniki AC i CA

Przetworniki AC i CA KATEDRA INFORMATYKI Wydział EAIiE AGH Laboratorium Techniki Mikroprocesorowej Ćwiczenie 4 Przetworniki AC i CA Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie budowy i zasady działania wybranych rodzajów przetworników

Bardziej szczegółowo

Analiza wyników egzaminacyjnych 2013

Analiza wyników egzaminacyjnych 2013 Analiza wyników egzaminacyjnych 2013 z wykorzystaniem wskaźników edukacyjnej wartości dodanej (EWD) 1. Zestawienie ogólne wskaźników EWD dla egzaminu 2013 Wskaźniki EWD dla tegorocznego egzaminu gimnazjalnego

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Format WAVE Format MP3 Format ACC i inne Konwersja między formatami

Spis treści. Format WAVE Format MP3 Format ACC i inne Konwersja między formatami Spis treści Format WAVE Format MP3 Format ACC i inne Konwersja między formatami Formaty plików audio różnią się od siebie przede wszystkim zastosowanymi algorytmami kompresji. Kompresja danych polega na

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN GIMNAZJALNY 2015 W SZKOŁACH DLA DOROSŁYCH W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. sesja zimowa

EGZAMIN GIMNAZJALNY 2015 W SZKOŁACH DLA DOROSŁYCH W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. sesja zimowa EGZAMIN GIMNAZJALNY 2015 W SZKOŁACH DLA DOROSŁYCH W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM sesja zimowa Jaworzno 2015 SPIS TREŚCI 1. WPROWADZENIE 3 2. WYNIKI SŁUCHACZY GIMNAZJÓW DLA DOROSŁYCH ROZWIĄZUJĄCYCH STANDARDOWE

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: Wybrane zagadnienia z korelacji i regresji.

Ćwiczenie: Wybrane zagadnienia z korelacji i regresji. Ćwiczenie: Wybrane zagadnienia z korelacji i regresji. W statystyce stopień zależności między cechami można wyrazić wg następującej skali: Skala Guillforda Przedział Zależność Współczynnik [0,00±0,20)

Bardziej szczegółowo

Tester oprogramowania 2014/15 Tematy prac dyplomowych

Tester oprogramowania 2014/15 Tematy prac dyplomowych Tester oprogramowania 2014/15 Tematy prac dyplomowych 1. Projekt i wykonanie automatycznych testów funkcjonalnych wg filozofii BDD za pomocą dowolnego narzędzia Jak w praktyce stosować Behaviour Driven

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZIAN NR 2 ROBERT KOPERCZAK, ID studenta : k4342

SPRAWDZIAN NR 2 ROBERT KOPERCZAK, ID studenta : k4342 TECHNIKI ANALITYCZNE W BIZNESIE SPRAWDZIAN NR 2 Autor pracy ROBERT KOPERCZAK, ID studenta : k4342 Kraków, 22 Grudnia 2009 2 Spis treści 1 Zadanie 1... 3 1.1 Uszkodzi się tylko pierwsza maszyna.... 3 1.2

Bardziej szczegółowo

Jan Kondej Dyrektor Techniczny j.kondej@syspab.eu. Pomiar wskaźników jakościowych sieci komórkowych zgodnie z zaleceniami Memorandum

Jan Kondej Dyrektor Techniczny j.kondej@syspab.eu. Pomiar wskaźników jakościowych sieci komórkowych zgodnie z zaleceniami Memorandum Jan Kondej Dyrektor Techniczny j.kondej@syspab.eu Pomiar wskaźników jakościowych sieci komórkowych zgodnie z zaleceniami Memorandum Cel pomiaru Zaprezentowanie wyników na Sympozjum Obserwacje dotyczące

Bardziej szczegółowo

Budowa sztucznych sieci neuronowych do prognozowania. Przykład jednostek uczestnictwa otwartego funduszu inwestycyjnego

Budowa sztucznych sieci neuronowych do prognozowania. Przykład jednostek uczestnictwa otwartego funduszu inwestycyjnego Budowa sztucznych sieci neuronowych do prognozowania. Przykład jednostek uczestnictwa otwartego funduszu inwestycyjnego Dorota Witkowska Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Wprowadzenie Sztuczne

Bardziej szczegółowo

Wykład z dnia 8 lub 15 października 2014 roku

Wykład z dnia 8 lub 15 października 2014 roku Wykład z dnia 8 lub 15 października 2014 roku Istota i przedmiot statystyki oraz demografii. Prezentacja danych statystycznych Znaczenia słowa statystyka Znaczenie I - nazwa zbioru danych liczbowych prezentujących

Bardziej szczegółowo

Próbny sprawdzian międzyprzedmiotowy dla klas VI

Próbny sprawdzian międzyprzedmiotowy dla klas VI entrum Pomiarowo-ydaktyczne 80-299 Gdańsk, ul. Orfeusza 4/9 tel. (58) 522 91 93, faks (58) 732 74 84, e-mail: biuro@meritum-cpd.pl www.meritum-cpd.pl Próbny sprawdzian międzyprzedmiotowy dla klas VI Szkoła

Bardziej szczegółowo

Instytut Politechniczny Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa. Diagnostyka i niezawodność robotów

Instytut Politechniczny Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa. Diagnostyka i niezawodność robotów Instytut Politechniczny Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa Diagnostyka i niezawodność robotów Laboratorium nr 3 Generacja realizacji zmiennych losowych Prowadzący: mgr inż. Marcel Luzar Cele ćwiczenia: Generowanie

Bardziej szczegółowo

CDMA w sieci Orange. Warszawa, 1 grudnia 2008 r.

CDMA w sieci Orange. Warszawa, 1 grudnia 2008 r. CDMA w sieci Orange Warszawa, 1 grudnia 2008 r. Dlaczego CDMA? priorytetem Grupy TP jest zapewnienie dostępu do szerokopasmowego internetu jak największej liczbie użytkowników w całym kraju Grupa TP jest

Bardziej szczegółowo

Modyfikacja algorytmów retransmisji protokołu TCP.

Modyfikacja algorytmów retransmisji protokołu TCP. Modyfikacja algorytmów retransmisji protokołu TCP. Student Adam Markowski Promotor dr hab. Michał Grabowski Cel pracy Celem pracy było przetestowanie i sprawdzenie przydatności modyfikacji klasycznego

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania w Szkole Podstawowej nr 5

Przedmiotowy system oceniania w Szkole Podstawowej nr 5 Przedmiotowy system oceniania w Szkole Podstawowej nr 5 Język angielski dla klas 4-6 Ocenianie postępów poszczególnych uczniów jest przeprowadzane pisemnie i ustnie. Jedną z form sprawdzania opanowania

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. Jedno z doświadczeń obowiązkowych ujętych w podstawie programowej fizyki - Badanie ruchu prostoliniowego jednostajnie zmiennego.

SCENARIUSZ LEKCJI. Jedno z doświadczeń obowiązkowych ujętych w podstawie programowej fizyki - Badanie ruchu prostoliniowego jednostajnie zmiennego. Autorzy scenariusza: SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH

Bardziej szczegółowo

Popyt rynkowy. Wyprowadzenie funkcji popytu z funkcji uŝyteczności

Popyt rynkowy. Wyprowadzenie funkcji popytu z funkcji uŝyteczności Popyt rynkowy Wyprowadzenie funkcji popytu z funkcji uŝyteczności Zadanie 1 (*) Jak zwykle w tego typu zadaniach darujmy sobie tworzenie sztucznych przykładów i będziemy analizować wybór między dwoma dobrami

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Elektryczny Instytut Elektroenergetyki Zakład Elektrowni i Gospodarki Elektroenergetycznej

POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Elektryczny Instytut Elektroenergetyki Zakład Elektrowni i Gospodarki Elektroenergetycznej POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Elektryczny Instytut Elektroenergetyki Zakład Elektrowni i Gospodarki Elektroenergetycznej INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA: BADANIE BATERII SŁONECZNYCH W ZALEśNOŚCI OD NATĘśENIA

Bardziej szczegółowo

Testy popularnych wskaźników - RSI

Testy popularnych wskaźników - RSI Testy popularnych wskaźników - RSI Wskaźniki analizy technicznej generują wskazania kupna albo sprzedaży pomagając przy tym inwestorom podjąć odpowiednie decyzje. Chociaż przeważnie patrzy się na co najmniej

Bardziej szczegółowo

KARTA DO CENTRAL: MICRA, SIGMA I OPTIMA. ver. 4.00.xx

KARTA DO CENTRAL: MICRA, SIGMA I OPTIMA. ver. 4.00.xx KARTA DO CENTRAL: MICRA, SIGMA I OPTIMA ver. 4.00.xx Centrale Platan Micra, Sigma i Optima oraz programy komputerowe: PLATAN MicraPC, PLATAN SigmaPC, PLATAN OptimaPC i PLATAN BilCent są produktami firmy:

Bardziej szczegółowo

Katedra Technik Wytwarzania i Automatyzacji STATYSTYCZNA KONTROLA PROCESU

Katedra Technik Wytwarzania i Automatyzacji STATYSTYCZNA KONTROLA PROCESU Katedra Technik Wytwarzania i Automatyzacji METROLOGIA I KONTKOLA JAKOŚCI - LABORATORIUM TEMAT: STATYSTYCZNA KONTROLA PROCESU 1. Cel ćwiczenia Zapoznanie studentów z podstawami wdrażania i stosowania metod

Bardziej szczegółowo

USŁUGI DODATKOWE W SIECIACH BEZPRZEWODOWYCH VoIP oraz multimedia w sieciach WiFi problemy

USŁUGI DODATKOWE W SIECIACH BEZPRZEWODOWYCH VoIP oraz multimedia w sieciach WiFi problemy Seminarium poświęcone sieci bezprzewodowej w Politechnice Krakowskiej - projekt Eduroam USŁUGI DODATKOWE W SIECIACH BEZPRZEWODOWYCH VoIP oraz multimedia w sieciach WiFi problemy Wprowadzenie Problematyka

Bardziej szczegółowo