KIERUNKI I ZASADNOŚĆ UDZIELANIA POMOCY PUBLICZNEJ DLA MAŁYCH i ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W WYBRANYCH KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "KIERUNKI I ZASADNOŚĆ UDZIELANIA POMOCY PUBLICZNEJ DLA MAŁYCH i ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W WYBRANYCH KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ"

Transkrypt

1 Ewelina LITWINOWICZ BŁASZCZYK * KIERUNKI I ZASADNOŚĆ UDZIELANIA POMOCY PUBLICZNEJ DLA MAŁYCH i ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W WYBRANYCH KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ Streszczenie Wsparcie dla małych i średnich przedsiębiorstw oparte jest na przekonaniu, iŝ konieczne jest dąŝenie do zachowania zrównowaŝonej struktury małych, średnich i duŝych przedsiębiorstw w gospodarce, gdyŝ stanowi ona gwarancję konkurencyjności, wzrostu gospodarczego oraz postępu technologicznego, a takŝe wpływa równieŝ na zmniejszeniu deficytu budŝetowego kaŝdego z państw członkowskich. Całkowity brak ingerencji w procesy gospodarcze sprzyja powstaniu tendencji, które poprzez wzrost i koncentrację (fuzje wielkich przedsiębiorstw) oraz wyniszczenie słabszej konkurencji (mniejszych przedsiębiorstw) prowadzą do powstanie struktur monopolistycznych ze wszystkimi ich niepoŝądanymi skutkami. 1. Wstęp Pojęcie pomocy publicznej najtrafniej określana jest przez definicję S. Dudzika [1]. Powiada on, Ŝe pomoc publiczna to róŝnego rodzaju formy wsparcia udzielane przedsiębiorstwom oraz gałęziom gospodarki poprzez róŝne instytucje (organy) państwowe. Zgodnie z Jego definicją...pomoc publiczna polega na podejmowaniu działań lub przedsięwzięć finansowych przez organy władzy publicznej z zasobów państwowych, wspierających ekonomiczną działalność określonych przedsiębiorstw, sektorów gospodarki, regionów lub wytwarzanie określonych produktów. Na podstawie art. 87 ust. 1 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) moŝna uznać, iŝ pomocą publiczną jest wsparcie udzielane przedsiębiorstwu, o ile jednocześnie spełnione są następujące warunki: jest przyznawane przez Państwo lub pochodzi ze środków państwowych, udzielane jest na warunkach korzystniejszych niŝ oferowane na rynku, ma charakter selektywny (uprzywilejowuje określone przedsiębiorstwo lub przedsiębiorstwa albo produkcję określonych towarów), grozi zakłóceniem lub zakłóca konkurencję oraz wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi UE. * mgr Ewelina Litwinowicz Błaszczyk, Politechnika Wrocławska,

2 Kierunki i zasadność udzielania pomocy publicznej 141 W prawie wspólnotowym istnieje generalny zakaz udzielania przedsiębiorcom przez państwo lub ze źródeł państwowych pomocy w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji oraz jest niezgodna ze wspólnym rynkiem w zakresie, w jakim narusza wymianę handlową pomiędzy krajami członkowskimi. Zakaz ten zawarty jest równieŝ w art. 87 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). Jednak od tej zasady istnieją oczywiście odstępstwa. Unia Europejska dopuszcza sytuacje, w których poŝądane jest by państwo wspierało mechanizm wolnorynkowy i wpływało na decyzje uczestników obrotu gospodarczego. Musi jednak istnieć interes publiczny, aby państwo mogło wpływać na efektywność gospodarowania poszczególnych przedsiębiorców. Celem artykułu jest przedstawienie konieczności wsparcia sektora małych i średnich przedsiębiorstw oraz kierunki udzielania pomocy publicznej w krajach członkowskich Unii Europejskiej, w tym takŝe Polski, a takŝe ukazanie, Ŝe pomoc publiczna skierowana do tych właśnie podmiotów pozostaje w zgodzie z czterema zasadami, jakimi kieruje się Unia Europejska: przejrzystości (łatwość skontrolowania i oszacowania wysokości pomocy), subsydiarności (rozwiązywanie problemów przez organy wspólnotowe dopiero w razie bezskuteczności działania organów państw członkowskich), spójności (dąŝenie do wyrównywania poziomu Ŝycia pomiędzy krajami Unii Europejskiej i regionami Europy), proporcjonalności (dostosowanie wielkości i zakresu pomocy do rangi problemu). 2. Sektor MSP jako siła napędowa współczesnej gospodarki W dzisiejszych czasach pomimo coraz silniej ukierunkowanych procesów globalizacji i dominacji korporacji transnarodowych, małe i średnie przedsiębiorstwa są postrzegane jako jeden z najwaŝniejszych elementów gospodarki. Sektor MSP stanowi siłę napędową współczesnej gospodarki niezaleŝnie od kraju czy teŝ przyjętego modelu systemu gospodarczego. Za miarę rozwoju gospodarki oraz stan jej kondycji uwaŝa się liczbę i potencjał małych i średnich przedsiębiorstw. JeŜeli mówimy o przedsiębiorstwie średnim to mamy na myśli takie przedsiębiorstwo, które spełnia następujące kryteria: zatrudnia mniej niŝ 250 osób, osiąga roczny obrót w wysokości do maks. 40 mln lub suma jego bilansu rocznego wynosi maks. 27 mln oraz jest niezaleŝne. Przedsiębiorstwem małym nazywamy takie przedsiębiorstwo, które zatrudnia mniej niŝ 50 osób, osiąga roczny obrót w wysokości do maks. 7 mln albo suma jego bilansu rocznego wynosi maks. 5 mln oraz jest niezaleŝne. Małe przedsiębiorstwa odgrywają kluczową rolę w gospodarce Unii Europejskiej. Około 25 milionów małych i średnich przedsiębiorstw stanowi prawie

3 142 Ewelina Litwinowicz - Błaszczyk 99% wszystkich podmiotów gospodarczych, zatrudniających prawie 95 milionów ludzi, co stanowi około 55% wszystkich miejsc w sektorze prywatnym. Charakterystyczną cechą sektora MSP jest dynamiczne podejście do otoczenia, w którym funkcjonują jego podmioty. Zysk, jaki osiągają jego podmioty bardzo często nie jest związany z ekonomią skali produkcji, lecz z ciągłym poszukiwaniu okazji czy teŝ nisz rynkowych. Dzięki temu udaje im się uniknąć zagroŝeń ze strony duŝych przedsiębiorstw. Małe i średnie przedsiębiorstwa generują duŝo więcej miejsc pracy niŝ duŝe przedsiębiorstwa. Stanowią one duŝo pewniejsze miejsca pracy. Choćby dlatego, Ŝe nie zmieniają swojej lokalizacji, np. tylko i wyłącznie ze względu na zwiększenie opłacalności przedsięwzięcia. Poza tym, w okresie recesji starają się utrzymać stałą liczbę pracowników. Ich zamknięcie stanowi zawsze ostateczność, po którą sięga się jedynie wtedy, gdy ich dalsze funkcjonowanie stanowi zagroŝenie egzystencji właściciela i jego rodziny. Koszt zorganizowania jednego miejsca pracy w MSP jest niŝszy niŝ w duŝych przedsiębiorstwach. Ze względu na zakres działalności i rynek zbytu, rzadko ulegają wpływom i wahaniom światowej koniunktury. To te przedsiębiorstwa są podstawowymi dostawcami półfabrykatów, półproduktów, części maszyn i urządzeń, czy teŝ są wykonawcami specjalistycznych usług dla duŝych przedsiębiorstw. To one głównie zaspakajają zindywidualizowany popyt przy pomocy zindywidualizowanej podaŝy. Ograniczają równieŝ tendencje monopolistyczne w gospodarce. Niestety, ze względu na niewielki potencjał poszczególnych podmiotów z sektora MSP, napotykają one na wiele ograniczeń, które powstrzymują ich funkcjonowanie i rozwój. W literaturze przedmiotu ograniczenia te określa się mianem barier. Pojawiają się one na kaŝdym etapie funkcjonowania przedsiębiorstwa. W momencie zakładania firmy barierami tymi są na ogół: niejasność przepisów prawnych, zła koniunktura, korupcja, nieudolność i niekompetencja urzędników, niewystarczający popyt, wysokie koszty inwestycji, licencje czy tez prawa patentowe. W momencie funkcjonowania na rynku przedsiębiorstwa napotykają równieŝ na wiele utrudnień. Jednym z nich jest niewłaściwe zarządzanie. Ich właściciele rzadko posiadają specjalistyczną wiedzę i przygotowanie z zakresu zarządzania. Są one kierowane zwykle w sposób patriarchalny i scentralizowany, nie są stosowane odpowiednie techniki zarządzania. Właściciele przedsiębiorstw, które stanowią często cały dorobek ich Ŝycia, nie są skłonni do ryzyka, preferując raczej pasywne postawy wobec otoczenia. Kolejne ograniczenia to ograniczenia finansowe. Większość małych przedsiębiorstw jest niedofinansowanych, cierpią one na chroniczny niedobór kapitału obrotowego, a takŝe mają duŝe problemy z przepływem pieniędzy. W fazie startu swoją działalność finansują głównie przy pomocy środków swoich właścicieli, ich rodzin, czy teŝ przyjaciół a naleŝy się domyślać, Ŝe są to raczej ograniczone zasoby. Wraz z ich rozwojem wzrasta, co prawda szansa na ubieganie się o kredyt bankowy, jednak dla wielu firm pozyskanie zewnętrznego źródła finansowania stanowi duŝe wyzwanie. Główną przyczyną takiej sytuacji jest to, Ŝe

4 Kierunki i zasadność udzielania pomocy publicznej 143 firmy te posiadają niską zdolność akumulacyjną, co oznacza, Ŝe nie posiadają one gwarancji zwrotu zainwestowanego kapitału. Wysokie koszty funkcjonowania, a co się z tym wiąŝe niski poziom rentowności nie sprzyja równieŝ akumulacji środków finansowych. Czasami nawet sami przedsiębiorcy rezygnują z ubiegania się o kredyt. Dzieje się tak przede wszystkim z powodu wysokich kosztów pozyskania kapitału z sektora bankowego, wymaganych wysokich poręczeń i zabezpieczeń, jak równieŝ skomplikowanych i czasochłonnych procedur bankowych. Osłabienie finansowe podmiotów z sektora MSP moŝe prowadzić do konieczności zawierania przez nie niekorzystnych dla siebie warunków transakcji z dostawcami, odbiorcami czy nawet silniejszymi konkurentami. Prowadzić moŝe równieŝ do tzw.,,zatorów płatniczych i funkcjonowania na progu utraty płynności finansowej. Kiedy mówimy o barierach nie moŝna zapomnieć o barierze popytu. Rynek oczywiście sam, w sposób jak najbardziej naturalny, wynikający z istoty gospodarki rynkowej ogranicza rozwój podmiotów, w tym takŝe tych z sektora MSP. Jest ona bardziej widoczna w okresie recesji gospodarczej i zdaje się zanikać w czasach jej dobrej koniunktury. Podmioty z sektora MSP działają głównie na rynkach lokalnych, rzadziej obejmują swoim zasięgiem obszar kraju, niewielu z nich udaje się znaleźć odbiorców na rynkach międzynarodowych. Ponadto mają one ograniczony wpływ na swoje otoczenie, a w konsekwencji stanowią słabszą pozycje przetargową w stosunku do dostawców, nabywców czy producentów wyrobów lub substytutów. Są teŝ bardziej podatne na oddziaływanie sił konkurencyjnych. Nie mają one Ŝadnego wpływu na zachodzące we współczesnym świecie procesy gospodarcze takie jak: globalizacja, internacjonalizacja czy integracja, są one ich wyłącznymi biorcami. 3. Pomoc publiczna skierowana do sektora MSP w Polsce oraz kierunki jej udzielania w latach Członkostwo Polski w strukturach Unii Europejskiej oraz rosnąca konkurencja na rynkach międzynarodowych wymusza na polskiej gospodarce poprawę efektywności ekonomicznej oraz sprawność działania. DuŜą rolę na tym polu ma do odegrania odpowiednio adresowana pomoc publiczna. Ma ona ułatwić przezwycięŝanie barier występujących w działaniu podmiotów gospodarczych, a w konsekwencji stymulować wzrost ich konkurencyjności. W 2004 r. udział MSP w wytwarzaniu PKB osiągnął 47,9%. Jednocześnie sektor ten zatrudniał ponad 68% ogółu pracujących. Cechą charakterystyczną przedsiębiorstw działających w Polsce, jest dominacja mikroprzedsiębiorstw, zatrudniających do 9 osób (w Polsce - 95,1% ogółu firm). Udział firm małych (10-49 pracowników) wynosi 4,0%, średnich firm ( pracowników) ok.

5 144 Ewelina Litwinowicz - Błaszczyk 0,8%, a firm duŝych (250 i więcej pracowników) 0,1%. Jednak polskie przedsiębiorstwa działają w mniej korzystnym otoczeniu i są znacznie słabsze od działających w UE-15, zarówno pod względem kapitałowym, jak i skali prowadzonej działalności oraz uzyskiwanej wartości dodanej. Sektor MSP generuje około 45% nakładów inwestycyjnych. Niestety głównym źródłem finansowania inwestycji dla firm z sektora MSP są środki własne. O słabości polskiego sektora MSP świadczy takŝe ich pozycja w handlu zagranicznym. Mimo Ŝe dynamika eksportu MSP na przestrzeni lat jest zbieŝna z dynamiką całego polskiego eksportu i wykazuje tendencję wzrostową, to sam wzrost eksportu ma związek z silną pozycją eksportową przedsiębiorstw duŝych. Eksport polskich MSP charakteryzuje niski udział dóbr wysoko przetworzonych czy dóbr z dziedziny zaawansowanych technologii. Około 70% całego eksportu MSP to działalność produkcyjna, czyli przemysł przetwórczy, a ok. 25 % to działalność handlowa. Innowacyjność polskiej gospodarki pozostaje nadal stosunkowo niska. Utrzymują się bariery utrudniające przedsiębiorcom, w tym szczególnie z sektora MSP, wprowadzanie innowacyjnych rozwiązań. Zaliczyć do nich nale- Ŝy przede wszystkim wysokie koszty opracowania i wdroŝenia innowacji, znacznie przekraczające moŝliwości kapitałowe większości przedsiębiorców oraz słabo rozwinięta infrastruktura komercjalizacji nauki i techniki, co powoduje, Ŝe inwestowanie w nowe technologie i tworzenie nowych firm opartych na tych technologiach jest związane ze zbyt wysokim ryzykiem. Rząd w latach przeznaczył na wsparcie sektora MSP 1339,6 mln złotych. Ponadto w 2004 r. przedsiębiorcy uzyskali dostęp do funduszy strukturalnych, co zwiększyło pulę środków na wsparcie MSP. W ramach oferowanego wsparcia z funduszy strukturalnych małe i średnie przedsiębiorstwa mogły starać się o środki finansowe na zwiększanie innowacyjności, nowe inwestycje, zwiększanie zatrudnienia, osiąganie standardów UE w zakresie ochrony środowiska, na uzyskanie dostępu do wysokiej jakości zewnętrznych usług doradczych świadczonych przez wyspecjalizowane podmioty (instytucje otoczenia biznesu). Wsparcie dla sektora MSP udzielane było głównie przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) we współpracy z Regionalnymi Instytucjami Finansującymi (RIF), a takŝe przez Federację Stowarzyszeń Naukowo- Technicznych Naczelnej Organizacji Technicznej (FSNT-NOT). Uzyskane efekty: Stworzenie w ramach KSU 197 Punktów Konsultacyjnych miejsc gdzie właściciele podmiotów z sektora MSP otrzymali bezpłatne informacje związane z administracyjno-prawnymi aspektami prowadzenia działalności gospodarczej, zarządzaniem firmą, zasad przygotowywania wniosków o pomoc publiczną (w tym z programów wsparcia), pozyskaniem zewnętrznych źródeł finansowania przedsiębiorstw. Ministerstwo Gospodarki podaje, Ŝe z ich usług skorzystało ok. 77 tys. przedsiębiorstw,

6 Kierunki i zasadność udzielania pomocy publicznej 145 Zakończenie przez PARP realizacji dwóch programów pomocowych finansowanych ze środków przedakcesyjnych Phare 2002 i 2003 Program Sektorowy MSP i Innowacyjność, mających na celu wzrost konkurencyjności sektora MSP oraz zdolności innowacyjnych w sektorze produkcyjnym i usługach. W ramach tych programów współfinansowano koszty usług doradczych świadczonych przez akredytowanych konsultantów oraz dotacje inwestycyjne dla małych i średnich przedsiębiorstw. Dotację inwestycyjną otrzymało przedsiębiorców na łączną kwotę ponad 22,8 miliona euro. Natomiast dotację na usługi doradcze otrzymało przedsiębiorców, na kwotę ogółem blisko 3,9 miliona Euro. W ramach realizacji programu Kapitał dla przedsiębiorczych i budowy systemu funduszy poręczeniowych i poŝyczkowych dla małych i średnich przedsiębiorstw, łączna kwota udzielonych poŝyczek i poręczeń w ramach ww. funduszy to 170 mln zł i skorzystało z nich ok. 10 tys. przedsiębiorców. Realizowano działanie w ramach SPO WKP Wzrost konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw poprzez doradztwo. Do końca grudnia 2006 r. zawartych zostało umów na łączną kwotę 63,9 mln zł. Doradztwo obejmowało następujące zagadnienia: doradztwo w zakresie jakości, doradztwo w zakresie innowacji i nowych technologii, doradztwo w zakresie zasad prowadzenia przedsiębiorstwa na terytorium UE, doradztwo w zakresie wprowadzania przez przedsiębiorców produktów na nowe rynki zagraniczne, doradztwa w zakresie tworzenia sieci kooperacyjnych przedsiębiorstw, doradztwa w zakresie łączenia się przedsiębiorstw oraz doradztwa w zakresie pozyskiwania zewnętrznego finansowania na rozwój działalności. Realizowano działanie w ramach SPO WKP Wzrost konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw poprzez inwestycje. Od początku realizacji programu PARP zawarła 2779 umów o dofinansowanie na łączną kwotę 1 602,1 mln zł. Projekty rekomendowane do wsparcia dotyczyły: inwestycji w zakresie przetwórstwa przemysłowego, inwestycji w zakresie budownictwa, inwestycji w zakresie handlu, inwestycji w zakresie usług, inwestycji w innych obszarach. Przedsiębiorcy otrzymali dofinansowanie kosztów organizacji seminariów, konferencji, prezentacji i innych imprez promocyjnych. Ministerstwo Gospodarki szacuje, Ŝe na ten cel zostało przeznaczonych ok. 17 mln złotych. Pomocą objętych zostało równieŝ 278 mikroprzedsiębiorstw w ramach jednego z działań ZPOR Mikroprzedsiębiorstwa. Łączna kwota udzielonej pomocy to ok. 64 mln zł. W 2006 roku w Polsce funkcjonowało 14 specjalnych stref ekonomicznych. Do końca 2006 roku Ministerstwo Gospodarki szacuje, Ŝe w specjalnych strefach ekonomicznych została udzielona pomoc

7 146 Ewelina Litwinowicz - Błaszczyk w wysokości ok. 2,6 mld zł (naleŝy jednak pamiętać, Ŝe pomoc ta w duŝej mierze została skierowana do duŝych przedsiębiorstw). W latach pomoc publiczna udzielana będzie przede wszystkim w ramach programów operacyjnych. Koncentrować się będzie na celach horyzontalnych pobudzających innowacyjność i konkurencyjność przedsiębiorstw. Programy operacyjne, z których będą mogły korzystać podmioty z sektora MSP to: Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (PO IG), Program Operacyjny Kapitał Ludzki (PO KL), Regionalne Programy Operacyjne (RPO). W ramach PO IG na rozwój MSP ma zostać przekazane 210 mln Euro. Planowane rezultaty, które powinny zostać osiągnięte w związku z udzielaną pomocą to: większy udział prac B+R powiązanych z potrzebami przedsiębiorców, wzrost innowacyjności przedsiębiorców, zwiększenie udziału inwestycji kapitałowych w innowacyjne przedsięwzięcia spółek, przede wszystkim w początkowych ich etapach, wzmocnienie systemu podmiotów oferujących zewnętrzne wsparcie finansowe i doradztwo dla przedsiębiorców, wzrost finansowania inwestycji MSP kapitałem prywatnym, wzrost nowoutworzonych miejsc pracy, wzrost wartości sprzedaŝy na Jednolitym Rynku Europejskim. W ramach PO KL na rozwój MSP ma zostać przekazane 132,5 mln Euro. Planowane rezultaty, które powinny zostać osiągnięte w związku z udzielaną pomocą to: wzrost liczby osób zatrudnionych w sektorze MSP podnoszących swoje kwalifikacje zawodowe, wzrost poziomu zatrudnienia w sektorze MSP we wszystkich grupach wiekowych, wzrost poziomu zatrudnienia w sektorze MSP kobiet oraz osób niepełnosprawnych. W ramach RPO spodziewa się, Ŝe pomoc skierowana do sektora MSP przyczyni się do: wzrostu nowoutworzonych miejsc pracy, wzrostu liczby osób podnoszących kwalifikacje zawodowe, wzrostu liczby przedsiębiorców, wzrostu innowacyjności przedsiębiorców, zwiększenia dostępu do informacji i doradztwa.

8 Kierunki i zasadność udzielania pomocy publicznej Podsumowanie Analizując kierunki pomocy dla MSP naleŝy stwierdzić, Ŝe polityka Unii Europejskiej wobec tych podmiotów wpisuje się w główny cel przyjętej w 2000 r. w Lizbonie Strategii Lizbońskiej, a mianowicie zbudowanie najbardziej konkurencyjnej i dynamicznej, opartej na wiedzy gospodarki na świecie, zdolnej do trwałego rozwoju, tworzącej większą liczbę lepszych miejsc pracy oraz charakteryzującą się większą spójnością społeczno-ekonomiczną. Dzięki programom pomocowym i udzielanej za ich pośrednictwem pomocy publicznej, stanowiącej swoisty impuls finansowo doradczy małe i średnie przedsiębiorstwa odnoszą wiele korzyści. Poprawie ulegają ogólne warunki funkcjonowania przedsiębiorstw dzięki łatwiejszemu i częstszemu dostępowi do zewnętrznych źródeł doradczych, które wpływają na pozyskanie wiedzy niezbędnej do wzrostu innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw. Następuje wzmocnienie współpracy pomiędzy przedsiębiorcami a sferą naukowo badawczą. Ponadto wyraźnie zwiększa się poziom inwestycji w badanym sektorze przedsiębiorstw. Podmioty te zmieniają profil działalności na produkcję wyrobów nowych, związanych z nowoczesnymi technologiami. Wzrastają nakłady inwestycyjne na ochronę środowiska, zwiększeniu ulega rentowność małych i średnich przedsiębiorstw, oŝywia się współpraca transgraniczna pomiędzy poszczególnymi podmiotami. Unijne regulacje dotyczące pomocy publicznej podlegają ewolucji, wynikającej z dostosowania się do nowych warunków funkcjonowania Wspólnoty i sytuacji na rynku światowym. Wprowadzane zmiany mają przede wszystkim na celu maksymalne ograniczenie negatywnego wpływu pomocy publicznej na konkurencję. Abstract The small and medium - sized enterprises seem to be power of free market economy. After years in which dominated ideas that only internationalization and concentration of big companies would cause economic growth you can find a lot of proofs which confirm that small and medium sized enterprises determine economic development. The European Comission has developed and implement a range of measures specifically to assist small and medium sized enterprises in Europe. These politicise are aimed at creating the conditions in which small firm created and can have successes. The Comission new strategy for small and medium sized enterprises aims to apply THINK SMALL FIRST, principle to make the business environment easier for small and medium sized enterprises for reducing their administrative costs, simplifying and speeding up the procedures they need to undertake, improving their access to market and making it easier for them to be more competitive.

9 148 Ewelina Litwinowicz - Błaszczyk Bibliografia: [1] Dudziak S., Pomoc państwa dla przedsiębiorstw publicznych w prawie Wspólnoty Europejskiej. Między neutralnością a zaangaŝowaniem, Kantor Wydawniczy Zakamycze, Kraków [2] Grosse T. G., Polityka regionalna Unii Europejskiej i jej wpływ na rozwój gospodarczy, przykład Grecji, Irlandii, Włoch i wnioski dla Polski, Warszawa 2000, B. Piasecki, Warunki funkcjonowania małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce i w wybranych krajach UE, Warszawa [3] Lisowski O., Małe i średnie przedsiębiorstwa w Polsce i Unii Europejskiej, Poznań [4] Grabowski M., Mackiewicz M., Malinowska E., Misiąg W., Tomalak M., Małe i średnie przedsiębiorstwa w wybranych krajach europejskich, Warszawa [5] System pomocy publicznej dla MSP w Polsce zapotrzebowanie małych i średnich przedsiębiorstw na pomoc publiczną, PARP, Warszawa Recenzent: prof. Zofia Wilimowska

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Regionalny program operacyjny jest narzędziem słuŝącym realizacji strategii rozwoju regionu przy wykorzystaniu środków Unii Europejskiej w latach

Bardziej szczegółowo

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 MOśLIWO LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 2013 Działalno alność PARP na rzecz wspierania rozwoju i innowacyjności ci polskich przedsiębiorstw Izabela WójtowiczW Dyrektor Zespołu

Bardziej szczegółowo

Finansowanie MSP w Polsce ze środków finansowych UE jako czynnik wpływający na konkurencyjność przedsiębiorstw

Finansowanie MSP w Polsce ze środków finansowych UE jako czynnik wpływający na konkurencyjność przedsiębiorstw Finansowanie MSP w Polsce ze środków finansowych UE jako czynnik wpływający na konkurencyjność przedsiębiorstw B 316447 Spis treści Wstęp 9 Rozdział I. Konkurencyjność sektora małych i średnich przedsiębiorstw,

Bardziej szczegółowo

POMOC PUBLICZNA. Katowice, 6 XII 2006 r.

POMOC PUBLICZNA. Katowice, 6 XII 2006 r. Katowice, 6 XII 2006 r. POMOC PUBLICZNA Jarosław Butkiewicz Specjalista w Departamencie Monitorowania Pomocy Publicznej Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów tel. (0-22) 55-60-271 Prawo regulujące warunki

Bardziej szczegółowo

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE Możliwo liwości finansowania branży y IT z funduszy UE CO TO JEST DOTACJA? Dotacja jest bezzwrotną pomocą finansową W wielu przypadkach jest to refundacja kosztów, które przedsiębiorca poniósł. Dlatego

Bardziej szczegółowo

Fundusze strukturalne i przedakcesyjne dla MŚP

Fundusze strukturalne i przedakcesyjne dla MŚP Fundusze strukturalne i przedakcesyjne dla MŚP Michał Janas Centrum Wspierania Biznesu w Rzeszowie www.spp.org.pl Plan 1) PHARE 2002 2) 3) Phare 2002 Program Rozwoju Przedsiębiorstw Usługi doradcze w następuj

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Małe i średnie przedsiębiorstwa w Programie Operacyjnym Innowacyjna Gospodarka 2007 2013

Małe i średnie przedsiębiorstwa w Programie Operacyjnym Innowacyjna Gospodarka 2007 2013 1 Autor: Aneta Para Małe i średnie przedsiębiorstwa w Programie Operacyjnym Innowacyjna Gospodarka 2007 2013 PO Innowacyjna Gospodarka jest to główny z programów operacyjnych skierowany do przedsiębiorców.

Bardziej szczegółowo

WIEDZA INNOWACJE TRANSFER TECHNOLOGII EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW UE

WIEDZA INNOWACJE TRANSFER TECHNOLOGII EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW UE WIEDZA INNOWACJE TRANSFER TECHNOLOGII EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW UE RCITT to: Doświadczony Zespół realizujący projekty Baza kontaktów w sferze nauki i biznesu Fachowe doradztwo Otwartość na nowe pomysły

Bardziej szczegółowo

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Zarys wybranych programów form wsparcia MSP w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw Paweł Czyż, PARP, 2004 1. Sektorowy

Bardziej szczegółowo

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Mirosław Marek PARP, Prezes Zarządu Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP)

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Działania PARP na rzecz przedsiębiorczości i innowacyjności

Działania PARP na rzecz przedsiębiorczości i innowacyjności 2009 Aneta Wilmańska Zastępca Prezesa Działania PARP na rzecz przedsiębiorczości i innowacyjności Warszawa, 22 kwietnia 2009 r. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości PARP jest rządową agencją podległą

Bardziej szczegółowo

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne ze szczególnym uwzględnieniem Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Warszawa, 28 stycznia 2007 1 Narodowe Strategiczne

Bardziej szczegółowo

Krajowy Systemu Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw instytucjonalne wsparcie sektora MSP

Krajowy Systemu Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw instytucjonalne wsparcie sektora MSP Krajowy Systemu Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw instytucjonalne wsparcie sektora MSP Michał Kołodziejski Zespół Instytucjonalnego Systemu Wsparcia PARP Sieć współpracujących ze sobą ośrodków

Bardziej szczegółowo

Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych

Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych Marceli Niezgoda Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Lublin, 22 czerwca 2015 r. Wyzwanie na najbliższe lata zwiększenie poziomu zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

ŹRÓDŁA FINANSOWANIA WDROŻEŃ SYSTEMU HACCP ZE ŚRODKÓW PUBLICZNYCH

ŹRÓDŁA FINANSOWANIA WDROŻEŃ SYSTEMU HACCP ZE ŚRODKÓW PUBLICZNYCH ORGANIZATORZY: PATRONAT HONOROWY: Małgorzata Okońska-Zaremba Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Instytut Organizacji i

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla mikroprzedsiębiorstw

Wsparcie dla mikroprzedsiębiorstw Wsparcie dla mikroprzedsiębiorstw Portal finansowy IPO.pl Każde mikroprzedsiębiorstwo powinno skorzystać ze wsparcia funduszy unijnych. Fundusze te mają bardzo wiele zalet, które wpływają pozytywnie na

Bardziej szczegółowo

Napędzamy rozwój przedsiębiorstw

Napędzamy rozwój przedsiębiorstw Inicjatywa JEREMIE w województwie pomorskim - PRFPK Sp. z o.o. w procesie finansowania MŚP Inicjatywa JEREMIE dla rozwoju Pomorza Napędzamy rozwój przedsiębiorstw Realizacja operacji wg stanu na koniec

Bardziej szczegółowo

Program Ramowy na rzecz konkurencyjności ci i innowacji CIP 2007-2013. 2013 Instrumenty Finansowe dla MSP

Program Ramowy na rzecz konkurencyjności ci i innowacji CIP 2007-2013. 2013 Instrumenty Finansowe dla MSP Program Ramowy na rzecz konkurencyjności ci i innowacji CIP 2007-2013 2013 Instrumenty Finansowe dla MSP KRAJOWY PUNKT KONTAKTOWY PRZY ZWIĄZKU BANKÓW POLSKICH Warszawa, 12 grudnia 2007 r. CIP - Program

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020.

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Raport Społeczeństwo informacyjne w liczbach 2012 http://www.mac.gov.pl/raporty-i-dane/ 2 3% populacji firm w Polsce 1540 firm dużych Potencjał sektora

Bardziej szczegółowo

VIII ZJAZD PSFP Konferencja FUNDUSZY POśYCZKOWYCH I PORĘCZENIOWYCH. sk- Sztokholm 4-6.09.2008

VIII ZJAZD PSFP Konferencja FUNDUSZY POśYCZKOWYCH I PORĘCZENIOWYCH. sk- Sztokholm 4-6.09.2008 VIII ZJAZD PSFP Konferencja FUNDUSZY POśYCZKOWYCH I PORĘCZENIOWYCH Gdańsk sk- Sztokholm 4-6.09.2008 FUNDUSZE POśYCZKOWE I PORĘCZENIOWE W SYSTEMIE FINANSOWANIA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW Barbara

Bardziej szczegółowo

Agencja Rozwoju Przemysłu to:

Agencja Rozwoju Przemysłu to: Misja ARP S.A. Misją Agencji Rozwoju Przemysłu S.A. jest wspieranie działań restrukturyzacyjnych oraz kreowanie proinnowacyjnych rozwiązań w celu poprawy pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstw. ARP S.A.

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W MAŁOPOLSCE

WSPARCIE ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W MAŁOPOLSCE WSPARCIE ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W MAŁOPOLSCE Iwona Harnik 24 kwietnia 2007 r. Kraków 2007 Rola MARR S.A. Efektywne i skuteczne wspieranie rozwoju społecznego i gospodarczego Małopolski poprzez podejmowanie

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP Iwona Szendel Dyrektor Zespołu Instrumentów Inwestycyjnych Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

pozycji rynkowej napotyka na jedną

pozycji rynkowej napotyka na jedną STAN SYSTEMU POŻYCZKOWO-GWARANCYJNEGO DLA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW szanse i wyzwania Finansowanie polskich przedsiębiorstw w okresie spowolnienia gospodarczego Warszawa 10. grudnia 2008 Sektor

Bardziej szczegółowo

Prowadzący Andrzej Kurek

Prowadzący Andrzej Kurek Prowadzący Andrzej Kurek Centrala Rzeszów Oddziały Lublin, Katowice Zatrudnienie ponad 70 osób SprzedaŜ wdroŝenia oprogramowań firmy Comarch Dopasowania branŝowe Wiedza i doświadczenie Pełna obsługa: Analiza

Bardziej szczegółowo

Warmińsko-Mazurski Fundusz Poręczenia Kredytowe Sp. z o.o. w Działdowie. GiŜycko 19.06. 2012 rok

Warmińsko-Mazurski Fundusz Poręczenia Kredytowe Sp. z o.o. w Działdowie. GiŜycko 19.06. 2012 rok Warmińsko-Mazurski Fundusz Poręczenia Kredytowe Sp. z o.o. w Działdowie GiŜycko 19.06. 2012 rok Poręczenia kredytowe są jednym z najbardziej tradycyjnych i popularnych instrumentów finansowych stosowanych

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A.

Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A. Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A. powstała w 1997 r. w ramach Kontraktu Regionalnego dla województwa śląskiego. W 2000 r. Agencja została włączona w Krajowy System Usług dla małych i średnich przedsiębiorstw.

Bardziej szczegółowo

DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW UE

DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW UE 2012 2011 Jakub Moskal Dyrektor, Departament Koordynacji Wdrażania Programów Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008 Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO ElŜbieta Bieńkowska Minister Rozwoju Regionalnego Fundusze strukturalne jako instrument wsparcia rozwoju gospodarczego Opolszczyzny Opole,

Bardziej szczegółowo

DLA ROZWOJU MAZOWSZA. www.mazowia.eu

DLA ROZWOJU MAZOWSZA. www.mazowia.eu DLA ROZWOJU MAZOWSZA Stwarzamy warunki do rozwoju firm Działanie 1.4 Wzmocnienie instytucji otoczenia biznesu Priorytet I Tworzenie warunków dla rozwoju potencjału innowacyjnego i przedsiębiorczości na

Bardziej szczegółowo

Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Działania GARR S.A. na rzecz rozwoju przedsiębiorczości w województwie śląskim

Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Działania GARR S.A. na rzecz rozwoju przedsiębiorczości w województwie śląskim Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Działania GARR S.A. na rzecz rozwoju przedsiębiorczości w województwie śląskim Katowice, 22.11.2013 r. Główne obszary działalności DOTACJE

Bardziej szczegółowo

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki 476,46 mln euro (ok. 1,95 mld PLN ) z EFRR na rozwój gospodarczy regionu

Bardziej szczegółowo

NSS. Programy pomocowe (operacyjne)

NSS. Programy pomocowe (operacyjne) Możliwości wsparcia Startup-ów z funduszy Unii Europejskiej Anna Widelska Maciej Wiśniewski Branżowy Punkt Kontaktowy dla IT NSS Narodowa Strategia Spójności Programy pomocowe (operacyjne) Program Infrastruktura

Bardziej szczegółowo

MARR partner innowacyjnego biznesu w Małopolsce Krzysztof Krzysztofiak

MARR partner innowacyjnego biznesu w Małopolsce Krzysztof Krzysztofiak MARR partner innowacyjnego biznesu w Małopolsce Krzysztof Krzysztofiak Kraków, 8 kwietnia 2009 Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego Rok 1993: Agencję tworzą: z inicjatywy Wojewody Krakowskiego i Agencji

Bardziej szczegółowo

W RAMACH KRAJOWYCH PROGRAMÓW OPERACYJNYCH

W RAMACH KRAJOWYCH PROGRAMÓW OPERACYJNYCH EKSPERT FUNDUSZY UNIJNYCH POZYSKAJ Z NAMI DOTACJE UNII EUROPEJSKIEJ 0 EUROPROJEKTY Consulting Sp. z o.o. Ekspert Funduszy Unii Europejskiej Andersia Business Centre Plac Andersa 7 61-894 Poznań tel. 61

Bardziej szczegółowo

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Założeniem POIR jest wsparcie realizacji całego procesu powstawania

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

Zewnętrzne źródła finansowania. Raport dla PMG Consulting MŚP w województwie lubelskim INQUIRY, 31 sierpnia 2009

Zewnętrzne źródła finansowania. Raport dla PMG Consulting MŚP w województwie lubelskim INQUIRY, 31 sierpnia 2009 Zewnętrzne źródła Raport dla PMG Consulting MŚP w województwie lubelskim INQUIRY, 31 sierpnia 2009 Spis treści 1. Tło projektu 2. Cele projektu 3. Struktura projektu 4. Struktura próby 5. Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

Finansowanie projektów rozwoju pracowników ze środków Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013

Finansowanie projektów rozwoju pracowników ze środków Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013 Finansowanie projektów rozwoju pracowników ze środków Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013 czym się zajmujemy przygotowanie projektów do do realizacji (operacjonalizacja) wsparcie w pozyskaniu

Bardziej szczegółowo

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl październik 2011 Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Pomoc przedakcesyjna począwszy od roku 2000 przyznana

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny INNOWACYJNA GOSPODARKA, 2007-2013 priorytety Ministra Gospodarki. Aneta Wilmańska. Ministerstwo Gospodarki

Program Operacyjny INNOWACYJNA GOSPODARKA, 2007-2013 priorytety Ministra Gospodarki. Aneta Wilmańska. Ministerstwo Gospodarki Program Operacyjny INNOWACYJNA GOSPODARKA, 2007-2013 priorytety Ministra Gospodarki Aneta Wilmańska Ministerstwo Gospodarki Podniesienie innowacyjności polskiej gospodarki i wsparcie dla rozwoju instytucji

Bardziej szczegółowo

Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje

Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje Katowice, 02.09.2015r Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje RPO WSL Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego (RPO WSL) przewiduje

Bardziej szczegółowo

Udział środków unijnych w kształtowaniu struktury finansowania sektora mikro, małych i średnich przedsiębiorstw

Udział środków unijnych w kształtowaniu struktury finansowania sektora mikro, małych i średnich przedsiębiorstw Wojciech Kozłowski * Udział środków unijnych w kształtowaniu struktury finansowania sektora mikro, małych i średnich przedsiębiorstw województwa pomorskiego Wstęp Unia Europejska identyfikuje niedostateczny

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKĘ REGIONALNEJ SZANSY

GOSPODARKĘ REGIONALNEJ SZANSY Małopolskie Centrum Przedsiębiorczości jako Instytucja Pośrednicząca II stopnia w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013 wdraża II Osi Priorytetową GOSPODARKĘ REGIONALNEJ

Bardziej szczegółowo

PO Kapitał Ludzki wsparcie takŝe dla przedsiębiorców

PO Kapitał Ludzki wsparcie takŝe dla przedsiębiorców 1 Autor: Aneta Para PO Kapitał Ludzki wsparcie takŝe dla przedsiębiorców Informacje ogólne o PO KL 29 listopada br. Rada Ministrów przyjęła projekt Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL), który jest

Bardziej szczegółowo

Zwrotne formy finansowania INWESTYCJI

Zwrotne formy finansowania INWESTYCJI Zwrotne formy finansowania INWESTYCJI grudzień 2012 r. MARR - oferta dla przedsiębiorczych Wspieranie starterów - projekty edukacyjne, szkolenia, punkty informacyjne, doradztwo, dotacje na start Ośrodek

Bardziej szczegółowo

Formalnoprawne aspekty funkcjonowania klastrów powiązania kooperacyjne

Formalnoprawne aspekty funkcjonowania klastrów powiązania kooperacyjne Fundusze Europejskie dla rozwoju innowacyjnej gospodarki Formalnoprawne aspekty funkcjonowania klastrów powiązania kooperacyjne Projekt Rozwój Mazowieckiego Klastra Efektywności Energetycznej i Odnawialnych

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

Klastry wyzwania i możliwości

Klastry wyzwania i możliwości Klastry wyzwania i możliwości Stanisław Szultka Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową 29 września 2015 Klastry wyzwania nowej perspektywy 1. Klastry -> inteligentne specjalizacje 2. Organizacje klastrowe

Bardziej szczegółowo

Fundusze strukturalne - aktualne możliwości wsparcia finansowego startup-ów i innowacji

Fundusze strukturalne - aktualne możliwości wsparcia finansowego startup-ów i innowacji Fundusze strukturalne - aktualne możliwości wsparcia finansowego startup-ów i innowacji Monika Grajewska 17 listopad 2007r. Programy Operacyjne w latach 2007-2013 16 Regionalnych Programów Operacyjnych

Bardziej szczegółowo

TABELARYCZNE ZESTAWIENIE INFORMACJI DOTYCZĄCYCH DZIAŁANIA 3.4 Nazwa Programu Operacyjnego ZPORR Nazwa Priorytetu

TABELARYCZNE ZESTAWIENIE INFORMACJI DOTYCZĄCYCH DZIAŁANIA 3.4 Nazwa Programu Operacyjnego ZPORR Nazwa Priorytetu DZIAŁANIE 3.4. Mikroprzedsiębiorstwa TABELARYCZNE ZESTAWIENIE INFORMACJI DOTYCZĄCYCH DZIAŁANIA 3.4 Nazwa Programu Operacyjnego ZPORR Nazwa Priorytetu Rozwój lokalny Nazwa Działania Mikroprzedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Informacja o wsparciu działalności b+r w Polsce

Informacja o wsparciu działalności b+r w Polsce Informacja o wsparciu działalności b+r w Polsce Warszawa, 8 października 2009 1. Przedsiębiorca, który nie ma siedziby na terytorium RP moŝe korzystać ze wsparcia działalności b+r w ramach konsorcjów naukowo-przemysłowych

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój Instrumenty wsparcia przedsiębiorców w Programie Operacyjnym Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój I. Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość akademicka. Spółki spin-off i spin-out. 10 lipca 2008 r.

Przedsiębiorczość akademicka. Spółki spin-off i spin-out. 10 lipca 2008 r. Przedsiębiorczość akademicka Spółki spin-off i spin-out Uwarunkowania prawne: -Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (DZ.U. Nr 164 poz. 1365 z poźn. zmianami) -Ustawa z dnia 15 września

Bardziej szczegółowo

Wydatkowanie czy rozwój

Wydatkowanie czy rozwój Wydatkowanie czy rozwój priorytety Polityki Spójności 2014-2020 i nowego RPO Województwa Łódzkiego Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Łódź, 27 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw

Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw 2010 10 lat Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości efekty działalności Agencji i wyzwania na przyszłość Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw Narzędzia ekspansji międzynarodowej w XXI wieku Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

Projekt ZałoŜeń Strategii Inwestycyjnej dla Funduszu Powierniczego

Projekt ZałoŜeń Strategii Inwestycyjnej dla Funduszu Powierniczego Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego UNIA EUROPEJSKA Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego Projekt ZałoŜeń Strategii Inwestycyjnej dla Funduszu Powierniczego w ramach poddziałania 1.3.4

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWOŚCI ZWIĘKSZANIA KONKURENCYJNOŚCI FIRM SEKTORA MSP POPRZEZ WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW FINANSOWYCH Z FUNDUSZY UNIJNYCH

MOŻLIWOŚCI ZWIĘKSZANIA KONKURENCYJNOŚCI FIRM SEKTORA MSP POPRZEZ WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW FINANSOWYCH Z FUNDUSZY UNIJNYCH ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO 301 NR 453 EKONOMICZNE PROBLEMY USŁUG NR 8 2007 RAFAŁ SZYMAŃSKI MOŻLIWOŚCI ZWIĘKSZANIA KONKURENCYJNOŚCI FIRM SEKTORA MSP POPRZEZ WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW FINANSOWYCH

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Rozporządzenie ogólne PE i Rady Ukierunkowanie

Bardziej szczegółowo

Działalność badawcza Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. Warszawa, 27 maja 2009 r.

Działalność badawcza Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. Warszawa, 27 maja 2009 r. 2009 Działalność badawcza Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Warszawa, 27 maja 2009 r. Warszawa, 27 maja 2009 r. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości PARP jest rządową agencją podległą Ministrowi

Bardziej szczegółowo

Obecne i nowe usługi polskiego systemu wsparcia MŚP

Obecne i nowe usługi polskiego systemu wsparcia MŚP 2010 Aneta Wilmańska Zastępca Prezesa PARP Obecne i nowe usługi polskiego systemu wsparcia MŚP Wsparcie dla innowacyjnych przedsiębiorstw nowe perspektywy Warszawa, 26 maja 2010 r. PARP na rzecz rozwoju

Bardziej szczegółowo

Wsparcie polskiego rynku venture capital w Programie ramowym CIP 2007-2013

Wsparcie polskiego rynku venture capital w Programie ramowym CIP 2007-2013 Wsparcie polskiego rynku venture capital w Programie ramowym CIP 2007-2013 Joanna Dąbrowska Chorzów, 7 kwietnia 2011 r. Strumienie finansowania MŚP 2007-2013 Krajowe programy operacyjne np. PO IG, PO IiŚ,

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

Fundusze na innowacje. Tomasz Lewandowski

Fundusze na innowacje. Tomasz Lewandowski Fundusze na innowacje Tomasz Lewandowski DLA PRZEDSIĘBIORCZYCH Zadajesz sobie pytanie czy jesteś osobą przedsiębiorczą? Boisz się pracować na własny rachunek? Z zazdrością patrzysz na biznesmena? Nie wiesz

Bardziej szczegółowo

Jak pozyskać wsparcie finansowe od anioła biznesu?

Jak pozyskać wsparcie finansowe od anioła biznesu? Jak pozyskać wsparcie finansowe od anioła biznesu? Monika Gancarewicz Gdynia, 26 maja 2011 r. Kim jest anioł biznesu: inwestor prywatny, przedsiębiorca lub menedŝer, inwestujący własny kapitał w ciekawe

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA 1. ROZWÓJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ:

ZAGADNIENIA 1. ROZWÓJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ: ZAGADNIENIA 1. ROZWÓJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ: Działanie 1.5 mazowieckiego programu regionalnego Nabory dostępne w innych województwach 2. WSPARCIE PROJEKTÓW BADAWCZYCH: Działanie 1.4 Programu Innowacyjna

Bardziej szczegółowo

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska. Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska. Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego Plan prezentacji System finansowy a sfera realna Rozwój w ujęciu krajowym,

Bardziej szczegółowo

SPO Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw perspektywa PKPP Lewiatan. Marzena Chmielewska 23 czerwca 2009 r.

SPO Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw perspektywa PKPP Lewiatan. Marzena Chmielewska 23 czerwca 2009 r. SPO Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw perspektywa PKPP Lewiatan Marzena Chmielewska 23 czerwca 2009 r. Badanie TNS OBOP na zlecenie PKPP Lewiatan: Strategie inwestycyjne przedsiębiorstw w czasie

Bardziej szczegółowo

Dotacje unijne na innowacyjne projekty

Dotacje unijne na innowacyjne projekty Dotacje unijne na innowacyjne projekty Dotychczas głównym źródłem finansowania działalności B+R były środki własne przedsiębiorców. Jednak z upływem czasu potencjał innowacyjnych projektów badawczych został

Bardziej szczegółowo

POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących

POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących Zgodnie z art. 87 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, wsparcie dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą podlega

Bardziej szczegółowo

700 milionów zł na innowacyjne projekty polskich firm. Polskie banki w 7.Programie ramowym UE

700 milionów zł na innowacyjne projekty polskich firm. Polskie banki w 7.Programie ramowym UE ŚNIADANIE PRASOWE: 700 milionów zł na innowacyjne projekty polskich firm. Polskie banki w 7.Programie ramowym UE 29 października 2013r. Warszawa, Klub Bankowca, ul. Smolna 6 0 KRAJOWY PUNKT KONTAKTOWY

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Urząd d Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 - Ostrowiec Świętokrzyski,

Bardziej szczegółowo

Sektorowy Program Operacyjny WZROST KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW lata 2004-2006. DZIAŁANIA 2.1 oraz 2.3:

Sektorowy Program Operacyjny WZROST KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW lata 2004-2006. DZIAŁANIA 2.1 oraz 2.3: Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polish Agency for Enterprise Development Sektorowy Program Operacyjny WZROST KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW lata 2004-2006 DZIAŁANIA 2.1 oraz 2.3: Wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Piotr Kryjom WARSZTATY. Departament Wsparcia Instytucji Otoczenia Biznesu Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Warszawa, 12 września 2011 r.

Piotr Kryjom WARSZTATY. Departament Wsparcia Instytucji Otoczenia Biznesu Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Warszawa, 12 września 2011 r. 2010 Piotr Kryjom Departament Wsparcia Instytucji Otoczenia Biznesu Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości W Działania kierunku 5.1 zwiększenia Wspieranie efektywności rozwoju powiązań kooperacyjnych

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE

URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE Opracowania sygnalne Szczecin, styczeń 2010 r. DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW W LATACH 2006-2008 W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM Wyniki badania działalności innowacyjnej

Bardziej szczegółowo

Finansowanie innowacji. Adrian Lis

Finansowanie innowacji. Adrian Lis 2011 Finansowanie innowacji Adrian Lis Plan prezentacji Część teoretyczna Wewnętrzne i zewnętrzne źródła finansowania innowacji Programy wspierające innowacyjność Część praktyczna Główne problemy i najlepsze

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 16 maja

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

Pomoc państwa dla przedsiębiorstw w dobie kryzysu finansowego i gospodarczego

Pomoc państwa dla przedsiębiorstw w dobie kryzysu finansowego i gospodarczego IV Pomorskie Forum Przedsiębiorczości Gdynia 12 marca 2009 Pomoc państwa dla przedsiębiorstw w dobie kryzysu finansowego i gospodarczego Dr Anna Jarosz-Friis Komisja Europejska, DG ds. Konkurencji, COMP

Bardziej szczegółowo

Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52

Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52 Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52 2 1. Wspieranie przemysły motoryzacyjnego w Rosji Rząd Rosji w oparciu o podprogram Przemysł samochodowy w ramach państwowego programu Rozwój przemysły

Bardziej szczegółowo

Środki UE na innowacyjność Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

Środki UE na innowacyjność Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Środki UE na innowacyjność Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 16 grudnia 2014 r.

Bardziej szczegółowo

WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA 2014-2020. Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka

WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA 2014-2020. Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka 1 WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA 2014-2020 Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka 2 Cel główny WRPO 2014+: Poprawa konkurencyjności i spójności województwa Alokacja

Bardziej szczegółowo

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r.

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020 Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Uwarunkowania programowe Unia Europejska Strategia Europa 2020 Pakiet legislacyjny dla Polityki

Bardziej szczegółowo

Działania PARP na rzecz rozwoju innowacyjności przedsiębiorstw w Polsce

Działania PARP na rzecz rozwoju innowacyjności przedsiębiorstw w Polsce 2010 Aneta Wilmańska zastępca prezesa PARP Działania PARP na rzecz rozwoju innowacyjności przedsiębiorstw w Polsce Własność przemysłowa w innowacyjnej gospodarce Zarządzanie innowacjami: ekonomiczne aspekty

Bardziej szczegółowo

Wspomaganie innowacyjności przedsiębiorstw przez Programy Ramowe Unii Europejskiej

Wspomaganie innowacyjności przedsiębiorstw przez Programy Ramowe Unii Europejskiej Aleksander Bąkowski, Krajowy Punkt Kontaktowy 6. Programu Ramowego Unii Europejskiej, koordynator programu Horyzontalne działania z udziałem MŚP oraz programu Badania i Innowacje Wspomaganie innowacyjności

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa. Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke

Konferencja prasowa. Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke Konferencja prasowa Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke Oczekiwania rybactwa i wędkarstwa wobec nowej perspektywy finansowej Program Operacyjny Rybactwo i Morze na lata 2014-2020 Warszawa, 23 lipca

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa unijna 2014-2020 jak finansować nowoczesne technologie IT? Joanna Dominiak

Nowa perspektywa unijna 2014-2020 jak finansować nowoczesne technologie IT? Joanna Dominiak Nowa perspektywa unijna 2014-2020 jak finansować nowoczesne technologie IT? Joanna Dominiak AGENDA Dotacje na specjalizacje w 2014-2020 Środki UE na IT w programach regionalnych i krajowych Nowe narzędzia

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF ZARZĄDZANIE SIECIĄ WSPÓŁPRACY MŚP Łukasz Pytliński CEM Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej Wrzesień 2010 1 WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU

Bardziej szczegółowo

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r Możliwości finansowania dla MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII 03 czerwca 2008 r OLGA WARZECHA CENTRUM TRANSFERU TECHNOLOGII AGH Dział Obsługi Funduszy Strukturalnych tel. 12 617 31 59 warzecha@agh.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Regulamin doboru uczestników w szkoleniach oraz konferencjach realizowanych w ramach projektu Wiedza i kapitał dla rozwoju MSP

Regulamin doboru uczestników w szkoleniach oraz konferencjach realizowanych w ramach projektu Wiedza i kapitał dla rozwoju MSP Bielsko-Biała, 14.05.2009r. Regulamin doboru uczestników w szkoleniach oraz konferencjach realizowanych w ramach projektu Wiedza i kapitał dla rozwoju MSP współfinansowanego z Działania 3.3 Tworzenie systemu

Bardziej szczegółowo

Fundusz Powierniczy JEREMIE Województwa Pomorskiego - wdraŝane instrumenty dla sektora MSP. Gdańsk, 13 maja 2010 r.

Fundusz Powierniczy JEREMIE Województwa Pomorskiego - wdraŝane instrumenty dla sektora MSP. Gdańsk, 13 maja 2010 r. Fundusz Powierniczy JEREMIE Województwa Pomorskiego - wdraŝane instrumenty dla sektora MSP 1 Inicjatywa JEREMIE Joint European Resources for Micro-to-Medium Enterprises Wspólne europejskie zasoby dla MŚP

Bardziej szczegółowo

Inicjatywa JEREMIE instrumenty zwrotne dla rozwoju MŚP

Inicjatywa JEREMIE instrumenty zwrotne dla rozwoju MŚP Inicjatywa JEREMIE instrumenty zwrotne dla rozwoju MŚP Konin, 24 marca 2014 r. BGK jedyny Bank Państwowy w Polsce założony w 1924 r. www.jeremie.com.pl 2 Bank Gospodarstwa Krajowego, utworzony w 1924 r.,

Bardziej szczegółowo