Maria Poprzęcka Zasada wewnętrznej konieczności Spotkanie Stanisława Fijałkowskiego z Wasylem Kandyńskim

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Maria Poprzęcka Zasada wewnętrznej konieczności Spotkanie Stanisława Fijałkowskiego z Wasylem Kandyńskim"

Transkrypt

1 Maria Poprzęcka Zasada wewnętrznej konieczności Spotkanie Stanisława Fijałkowskiego z Wasylem Kandyńskim

2 Sto lat temu, w 1910 roku Wasyl Kandyński ukończył manuskrypt rozważań O duchowości w sztuce. Dzieło powstało z gromadzonych przez co najmniej dziesięć lat luźnych notatek, wyrosło jakby niepostrzeżenie z nawyku notowania myśli. Wydana u schyłku 1911 roku, wznawiana i tłumaczona przez następne dziesięciolecia, książka Kandyńskiego stała się jedną z klasycznych wypowiedzi teoretycznych, powstałych w tak bogatych w programy artystyczne początkach XX wieku. Inne były motywy i okoliczności powstania kolejnej książki Kandyńskiego: Punkt i linia a płaszczyzna. Był to, wydany w 1926 roku, rodzaj podręcznika dla studentów, kompendium wykładów, jakie malarz, jako profesor Bauhausu, prowadził od kilku lat dla studentów tej jedynej w swoim rodzaju uczelni artystycznej. Publikacja była 9 tomem Biblioteki Bauhausu, redagowanej przez jego kierownictwo w osobach Waltera Gropiusa i László Moholy-Nagya. Aczkolwiek O duchowości w sztuce było rodzajem proklamacji, zaś Punkt i linia a płaszczyzna miało przeznaczenie dydaktyczne, Kandyński zapewniał, że obie książki są ze sobą organicznie związane. Bauhausowski podręcznik podobnie doczekał się wznowień i tłumaczeń, dołączając do kanonu teoretycznych dzieł fundujących teoretyczne podstawy sztuki nowoczesnej. Obie książki Wasyla Kandyńskiego, kluczowe dla dziejów dwudziestowiecznej myśli o sztuce, przełożył na język polski Stanisław Fijałkowski. Tłumaczenie Punkt i linia a płaszczyzna, dokonane w 1959 roku, doczekało się publikacji dopiero w roku O duchowości w sztuce w roku 1996 wydała Państwowa Galeria Sztuki w Łodzi. Jest rzadkością, aby artysta poświęcał swój czas na tłumaczenie tekstów innego artysty. To przecież ofiara z części własnego życia, wyrwana własnej twórczości. Wysiłek podjęty przez Stanisława Fijałkowskiego można porównać tylko do spolszczenia przez Jana Cybisa Mistrzów dawnych Eugène Fromentina, choć pod względem translatorskim niełatwa niemczyzna Kandyńskiego na pewno nastręczała większe problemy niż potoczyste francuskie frazy autora Les Maîtres d autrefois. Podjęcie podobnego trudu płynie z chwalebnej potrzeby u- powszechnienia znajomości tłumaczonego autora, przekazania nauk płynących z jego dzieła, rozszerzenia horyzontu intelektualnego polskiego czytelnika. Przede wszystkim jest jednak wskazaniem mistrza, wyrazem żywionego dlań szacunku i podziwu. Jest hołdem. Stanisław Fijałkowski, artysta który zaczął malować jeszcze przed połową ubiegłego stulecia i maluje do dziś, jest doskonałym wcieleniem renesansowego ideału doctus pictor - malarza uczonego. Nie tylko maluje, także pisze raptularz. Jest erudytą w starym, dobrym sensie tego słowa. Nie kumulującym wiedzę encyklopedystą, lecz poszukiwaczem mądrości. W ciągu długiego życia artysta wchłania, przetwarza i wtapia w swoje malarstwo lektury, przemyślenia, sztukę, naturę, życie swoje i życie toczące się wokół niego. I osiąga własny, szlachetny stop. Idąca w trop za jego twórczością krytyka ów stop usiłuje analitycznie rozłożyć na pierwiastki, rozszczepić na składniki. Wskazuje się zatem na Władysława Strzemińskiego i Andrzeja Wróblewskiego, na abstrakcje Barnetta Newmana i pejzaże Gerharda Richtera, na koncepcję archetypów Carla Gustava Junga i teozofię Kandyńskiego, na mistycyzm Caspara Davida Friedricha i pietyzm Philippa Ottona Rungego, na Talmud i Nowy Testament, buddyjskie Sutry Serca i Kabałę, muzykę i oddźwięk bieżących wydarzeń politycznych... Tymczasem Stanisław Fijałkowski bliższy jest alchemikowi szukającemu kamienia filozoficznego niż wynalazcy pracującemu nad nieznanym stopem metali. Zresztą, jak wiadomo, w procesie stapiania składniki tracą swe pierwotne cechy, ich śledzenie niewiele nam mówi o finalnym dziele, nawet jeśli w jego powstaniu miały swój udział. Natomiast wyjątkowa sytuacja, jaką jest hommage złożony przez Stanisława Fijałkowskiego mistrzowi - Wasylowi Kandyńskiemu - kieruje myśl w inną stronę. Upoważnia, aby dopowiedzeń do jego sztuki szukać w rozważaniach wielkiego Rosjanina. Dopowiedzeń, nie 2

3 wyjaśnień. Praca alchemika pozostaje zawsze tajemnicą. Prawdziwe dzieło sztuki powstaje»z artysty«w sposób tajemniczy, zagadkowy, wprost mistyczny - o tym przekonany był sam Kandyński 1. Kandyński nie pisze o aniołach, niebie czy o autostradach. Nie pisze o nagłym pojawieniu się Beatrycze ani - rzecz oczywista - o datach, do których odsyłają nas tytuły obrazów Stanisława Fijałkowskiego. Natomiast pisze o duchowości w sztuce, o budowie dzieła malarskiego, o języku form i kolorów, o drodze twórczej, o wolności artysty i jego powinnościach - a zatem o sprawach dla sztuki fundamentalnych. Dziś często odsuwanych, nawet zaniechanych, lecz nie przez artystów takich, jak Stanisław Fijałkowski. Jego obecna wystawa w Atlasie Sztuki jest zatem również okazją, aby te fundamentalne sprawy przypomnieć. A zarazem wskazać głębokie, duchowe powinowactwa jego sztuki. Giętkość poszczególnych form, ich wewnętrzna zdolność do transformacji, ich dynamika w obrazie (ruch), przewaga dosłowności albo abstrakcyjności w poszczególnych kształtach z jednej strony, z drugiej zaś składanie się pojedynczych form na zespoły budujące formę całego obrazu, zasada harmonii albo kontrastu wszystkich wymienionych elementów, czyli ich wzajemny stosunek, hamowanie działania jednej formy przez drugą, ale również przesuwanie, grupowanie albo rozpadanie się poszczególnych kształtów, sumaryczne traktowanie form tworzących grupę, dialektyka zasłaniania i odsłaniania, kombinacje rytmu i arytmii na jednej płaszczyźnie, przeciwstawianie czysto geometrycznych, abstrakcyjnych form (prostych, złożonych) formom nie dającym się zdefiniować geometrycznie, różnicowanie konturów oddzielających formy od siebie (ostrych, miękkich) itd., itd... - czy słowa te nie przywołują Autostrad czy Obrazów dla Walerii? Czy nie stają nam przed oczyma płótna z cyklu Stawianie pytań? Nie chodzi oczywiście o wykazujący podobieństwa powierzchowny opis, nie o formalną analizę, ani nawet nie o słowno-obrazowe correspondances. Rzecz w analogicznym rozumieniu istoty obrazu, jego sensu i zasad jego budowy. By wzmocnić to przekonanie, jeszcze dwa cytaty. W pierwszym mowa jest o zadaniach, jakie spełniać winna kompozycja malarska, aby powstał obraz jako całość:...wiele przedmiotów tworzących obraz (rzeczywistych czy abstrakcyjnych), podporządkowanych byłoby jednej dużej formie. Byłyby tak dostosowane, tak dopasowane do niej, żeby ją zbudować. Każda z nich dyskretniej prezentowałaby własną treść, służyłaby w pierwszym rzędzie formie kompozycyjnej całości dzieła, w zasadzie byłaby jej składową częścią. Poszczególne formy są właśnie dlatego tak, a nie inaczej ukształtowane nie dlatego, że tego kategorycznie domaga się ich własny wyraz, niezależnie od całości, lecz przede wszystkim dlatego, że ich funkcją jest tej całości służyć. Lekkie muśnięcia pędzla dynamizujące jednolite malarskie pole, szybkie kreski przebiegające płótno jak nie wypruta do końca fastryga, drobiny mocnej barwy rozświetlające zgaszoną płaszczyznę, pewnie prowadzone cienkie linie tnące powierzchnię obrazu, poświata koloru sącząca się spod wykreślonej przez malarza ramy, giętkie, trawiaste źdźbła wyrastające spoza krawędzi form - wszystkie te drobne elementy malarskiego języka Stanisława Fijałkowskiego działają właśnie na rzecz obrazu jako całości. Chociaż podporządkowane, właśnie one go porządkują. Nie rozbijają, lecz jednoczą. Nadają spójność dziełu. To one, choć tak niewielkie, tworzą malarski idiom artysty. I drugi cytat, dość długi, ale dotykający bardzo istotnej cechy sztuki Stanisława Fijałkowskiego:... czysto abstrakcyjne byty, które mają swe własne życie, własne wpływy, własne możliwości oddziaływań - to kwadrat, koło, trójkąt, romb, trapez i niezliczone inne, coraz bardziej skomplikowane, nie dające się nawet geometrycznie zdefiniować. W świecie abstrakcji wszystkie są 3

4 jednakowo uprawnione. Pomiędzy tymi granicznymi postaciami mieści się nieskończenie wiele form, zawierających obie wspomniane możliwości - jedne bardziej materialne, inne bardziej abstrakcyjne. Wszystkie są na podorędziu, z nich malarz czerpie poszczególne elementy swojego dzieła. Artyście nie wystarczą dziś formy czysto abstrakcyjne. Są one dla niego za mało precyzyjne. Ograniczyć się wyłącznie do tego, co nieprecyzyjne, znaczyłoby pozbyć się jakichś możliwości, zubożyć środki wyrazowe, wykluczyć to, co tak bardzo ludzkie. Ostatnie zdania mogą zaskakiwać, jako że Kandyńskiemu trwale przypisano etykietę pioniera abstrakcjonizmu. Istotnie, znaczne fragmenty jego pisma poświęcone są wyzwoleniu malarstwa z mimetyzmu i naturalizmu. Lecz - co bardzo różni Kandyńskiego od wielu teoretyków awangardy - nie jest on ani normatywistą, ani progresistą, ani doktrynerem. Nade wszystko chodzi mu o przywrócenie malarstwu jego duchowego, mistycznego wymiaru. Lecz bez eliminacji tego, co bardzo ludzkie. I to jest najważniejsza dziedzina spotkania piszącego po niemiecku Rosjanina i jego polskiego tłumacza. Uważa się, że O duchowości w sztuce więcej przypomina poetyckie proroctwo niż teoretyczny traktat malarski w tradycyjnym kształcie. Słuszniej byłoby jednak nazwać tekst Kandyńskiego artystycznym katechizmem. Katechizm to zbiór zasad wiary, a nie tylko zbiór reguł postępowania. Zasad odsyłających do porządku wyższego rzędu. Podstawową wśród nich jest zasada wewnętrznej konieczności - niezawodna przewodniczka, prowadząca malarstwo na wyżyny czystej sztuki w służbie Boskości. W swych rozważaniach Kandyński stawia tu trzy mistyczne pytania : czy artysta, jako twórca powinien starać się o wyrażenie siebie; czy artysta, jako dziecko swojej epoki, ma wyrażać to, co właśnie ją charakteryzuje; czy każdy artysta, służąc sztuce, ma budować jej własne wartości? Dwa pierwsze pytania są ważne - pisze Kandyński - lecz oglądane z perspektywy wieków tracą na ostrości i znaczeniu, stajemy się wobec nich najpierw obojętni, aż w końcu znikają same. Tylko trzecie pytanie o czystość i odwieczne zasady sztuki pozostaje wciąż aktualne. Z upływem czasu nie tylko nie traci, ale wprost przeciwnie - zyskuje na ostrości [...] Proces rozwoju sztuki polega na swoistym odrywaniu się tego, co czyste i odwieczne, od tego, co osobiste, lub co jest stylem epoki. I dalej przychodzi konkluzja: Działanie wewnętrznej konieczności, a tym samym rozwój sztuki jest stałym uzewnętrznieniem się odwiecznie obiektywnego w czasowym i subiektywnym. Inaczej zaś powiedziawszy - pokonaniem subiektywnego przez obiektywne. Tu można by wątpić: czy malarstwo Stanisława Fijałkowskiego, tak osobiste, pełne sugerowanych przez tytuły prywatnych odniesień, jest zgodne z zasadą wewnętrznej konieczności, owym postulowanym przez Kandyńskiego pokonywaniem subiektywnego przez obiektywne? Odpowiedzią mogą być zdania mówiące o wolności artysty i źródłach jego sztuki: artysta ma pełne prawo oprzeć się o wewnętrzne fundamenty swojej sztuki, bez wmawiania sobie pochodzących z zewnątrz ograniczeń. Można by to określić tak: artyście wolno skorzystać z każdej formy jako środka wyrazu. [...] Sztuka nigdy nie postępuje za teorią ani nie wyprzedza praktyki, lecz odwrotnie. Szczególnie zaś na początku wszystko jest kwestią wyczucia. Tylko opierając się o wrażliwość, zwłaszcza na początku drogi, można dojść do prawdy artystycznej. Ogólna konstrukcja dzieła może powstać na przesłankach czysto teoretycznych, ale ten zysk, będący fundamentem prawdziwej inspiracji twórczej (i jakby jej istotą), nie mógłby nigdy być osiągnięty lub wypracowany, gdyby nie został tchnięty w dzieło przez unoszące nas uczucie. Ponieważ sztuka działa na uczucia, może tego dokonać tylko przez uczucia. Przy najświetniejszych proporcjach, przy najsubtelniejszym 4

5 nawet wyważeniu samych mózgowych wyliczeń i dedukcyjnych deliberacji nigdy nie wyjdzie nic prawdziwego. Właściwe proporcje nie wynikają z obliczeń i nie można znaleźć gotowych, odpowiednich do tego odważników. Proporcje i odważniki są nie na zewnątrz, lecz w artyście; są tym, co można nazwać wyczuciem granicy, artystycznym taktem - cechami artyście wrodzonymi. Spotęgowane przez zachwyt stają się genialnym objawieniem [...] Taka gramatyka malarska daje się tylko chwilami przeczuć i jeżeli kiedyś do tego dojdzie, nie powstanie ona na gruncie praw fizycznych, ale w oparciu o prawo wewnętrznej konieczności, które możemy z czystym sercem nazwać prawem duchowym. I wreszcie jeszcze jedno przykazanie katechizmu Kandyńskiego, które Stanisław Fijałkowski zdaje się przestrzegać w całej swej długiej twórczości:... oczy [artysty] powinny być szeroko otwarte na własne życie wewnętrzne, a jego uszy skierowane w stronę, skąd dochodzi głos wewnętrznej konieczności. Wtedy równie łatwo sięgnie zarówno po dozwolony, jak i niedozwolony sposób. Jest to jedyna droga do wydobycia na jaw konieczności prawdziwie duchowych. Spisywane przed stu laty zasady Kandyńskiego można oczywiście sproblematyzować i zrelatywizować. Uszanować i odesłać do archiwum. Uznać za tekst mający swoje ważne miejsce w dziejach myśli o sztuce, lecz o historycznym, niedzisiejszym znaczeniu. Osadzić w kontekście rodzącej się nowoczesności, w splocie inspiracji spirytualistycznych i synestetycznych. Ustosunkować wobec innych antynaturalistycznych wystąpień. Ale i tu sprawę rozstrzyga sam Kandyński, jakby zawczasu odpowiadając nam, patrzącym i czytającym z dalekiej, ponowoczesnej perspektywy: [...] Widać, iż to, co jest wspólne dla wszystkich dzieł, nie słabnie w miarę upływu stuleci, lecz przeciwnie - coraz bardziej i bardziej umacnia się. Zbudowane zaś jest nie na tym, co zewnętrzne, lecz wyrasta z prakorzenia, którym jest mistyczny aspekt sztuki. Widać również, że wierność»szkołom«, walka artystów o należenie do»kierunku«, szukanie w sztuce»pryncypiów«i przez epokę dyktowanych środków wyrazowych musi zawsze prowadzić na manowce, być powodem zaćmienia i wreszcie utraty mocy wyrażenia. Artysta ma być ślepy i głuchy na»uznane«lub»nieuznawane«formy, nie ma ulegać sugestiom i wymaganiom tylko chwili dzisiejszej. W naszkicowanym tu spotkaniu Wasyla Kandyńskiego i Stanisława Fijałkowskiego nie chodzi o rysowanie precyzyjnych paralel, śledzenie dosłownie rozumianych zbieżności, wynajdowanie komentarzy do konkretnych płócien. Ważniejsze wydaje się przywołanie duchowej więzi, głębokiego pokrewieństwa z wyboru, które skłoniło polskiego malarza do wniknięcia w myśli artysty starszego o dwa pokolenia. Czy także do dzielenia jego wiary w Sztukę? Sięgając do określeń samego Kandyńskiego, można powiedzieć, że jego rozważania są niczym wewnętrzny głos, który daje się słyszeć w obrazach Stanisława Fijałkowskiego. Ale oczywiście trudno odrzucić pokusę opartego na skojarzeniach dialogu myśli i obrazów dwóch artystów. Oto Autostrady - podjęty przez Stanisława Fijałkowskiego w początku lat 70. cykl obrazów numerowanych rzymskimi cyframi, opatrzonych często poetyckimi tytułami, czasem datą dzienną. W różnych układach przedstawiają pasmo drogi, pnące się ku górze, poza horyzont. Lektura Kandyńskiego nasuwa wobec nich stale powracającą metaforę duchowego trójkąta poruszającego się do przodu i ku górze: Poprawnie narysowany schemat życia duchowego, to duży trójkąt skierowany wierzchołkiem ku górze, podzielony na nierówne części. Im bliżej dołu, tym są one większe, szersze i wyższe. Cały ten trójkąt powoli, prawie niewidocznie porusza się do przodu i w górę; tu gdzie»dziś«jest wierzchołek,»jutro«dojdą znajdujący się niżej. To znaczy, że to, co dzisiaj jest zrozumiałe dla najwyżej stojących, a dla całej reszty jest mętnym bajdurzeniem, jutro nabierze i dla nich 5

6 sensu i stanie się pasjonującą treścią ich życia. Na szczycie piramidy stoi niekiedy tylko jeden samotny człowiek. Wreszcie trudno się oprzeć, aby raz jeszcze nie oddać głosu Kandyńskiemu wyznającemu swą niezłomną wiarę:... na przekór całemu zaślepieniu, chaosowi i wściekłej gonitwie, owa duchowa piramida z przemożną siłą wolno, lecz przecie nieustannie porusza się naprzód i wzwyż. W zakończeniu swych rozważań O duchowości w sztuce Kandyński dał osiem reprodukcji jako przykład tendencji konstrukcyjnych w malarstwie. Jest tu raweńska mozaika przedstawiająca cesarzową Teodorę z orszakiem, Ukrzyżowanie Dericka Baegerta, Opłakiwanie Dürera, Święta Rodzina Rafaela, Kąpiące się Cézanne a, wreszcie trzy prace samego autora: Impresja, Improwizacja, Kompozycja II. Niejeden z obrazów Stanisława Fijałkowskiego byłby tu jak najbardziej na miejscu. Czy nie tchną one atmosferą wewnętrznej ciszy? Czy nie są zbudowane na ciszy, spokojnych powtórzeniach? Czyż nie brzmią tak, jak spokojnie i w dystyngowany sposób wypowiedziane słowa:»oto jestem«? prof. dr hab. Maria Poprzęcka jest historykiem sztuki związanym z Uniwersytetem Warszawskim, Prezesem Stowarzyszenia Historyków Sztuki. 1. Wszystkie cytaty zaczerpnięte z wydania: Wasyl Kandyński, O duchowości w sztuce, ze wstępem Maxa Billa, tłumaczył Stanisław Fijałkowski, Łódź

Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Malarstwo A. JEDNOLITE STUDIA MAGISTERSKIE

Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Malarstwo A. JEDNOLITE STUDIA MAGISTERSKIE Załącznik nr 5 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Malarstwo A. JEDNOLITE STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE Jednolite studia magisterskie trwają nie krócej niż 10 semestrów. Liczba godzin

Bardziej szczegółowo

Manggha jest miejscem szczególnym dla Rafała Pytla, mało który polski artysta tak bardzo wpisuje się w tradycyjną estetyką japońską, gdzie nacisk położony jest bardziej na sugestię i nieokreśloność niż

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS Z PLASTYKI

WOJEWÓDZKI KONKURS Z PLASTYKI Kod ucznia Liczba punktów WOJEWÓDZKI KONKURS Z PLASTYKI DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 STOPIEŃ WOJEWÓDZKI 2015 R. 1. Praca konkursowa zawiera dwie części. I część - test, w którym uczeń

Bardziej szczegółowo

Kraina sztuki. Scenariusz 9. Wolna i ekspresyjna sztuka abstrakcjonizmu. Elżbieta Jezierska

Kraina sztuki. Scenariusz 9. Wolna i ekspresyjna sztuka abstrakcjonizmu. Elżbieta Jezierska Elżbieta Jezierska Kraina sztuki Scenariusz 9 Wolna i ekspresyjna sztuka abstrakcjonizmu Copyright by Nowa Era Sp. z o.o. 2015, wcześniej wydawany przez Wydawnictwo Szkolne PWN Zagadnienie programowe Wiedza

Bardziej szczegółowo

Recenzja opracowania M. Bryxa. pt: Rynek nieruchomości. System i funkcjonowanie.

Recenzja opracowania M. Bryxa. pt: Rynek nieruchomości. System i funkcjonowanie. C:\DOKUMENTY\RECENZJE\Recenzja M. Bryxa rynek.doc Recenzja opracowania M. Bryxa pt : Rynek nieruchomości. System i funkcjonowanie. Rynek nieruchomości jest w Polsce stosunkowo nowym, lecz wzbudzającym

Bardziej szczegółowo

1. Sztuka abstrakcyjna

1. Sztuka abstrakcyjna 1. Sztuka abstrakcyjna Uczeń powinien: 1. 1. Cele lekcji 1. a) Wiadomości umiejscowić epokę w czasie, przyporządkować artystę do kierunku w sztuce abstrakcyjnej, przyporządkować dzieła autorom, łączyć

Bardziej szczegółowo

ROZUMIENIE ZE SŁUCHU

ROZUMIENIE ZE SŁUCHU Imię i nazwisko: Data urodzenia: Kraj: Kierunek studiów: punkty: / 70 p. ROZUMIENIE ZE SŁUCHU Proszę wysłuchać tekstu i wykonać zadania. Tekst zostanie odczytany dwa razy. 1. Proszę wybrać jedną poprawną

Bardziej szczegółowo

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze.

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze. ZWIĄZKI LITERATURY Z INNYMI DZIEDZINAMI SZTUKI 1. Dawne i współczesne wzorce rodziny. Omawiając zagadnienie, zinterpretuj sposoby przedstawienia tego tematu w dziełach literackich różnych epok oraz w wybranych

Bardziej szczegółowo

Program zajęć artystycznych w gimnazjum

Program zajęć artystycznych w gimnazjum Program zajęć artystycznych w gimnazjum Klasy II Beata Pryśko Cele kształcenia wymagania ogólne I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji percepcja sztuki. II. Tworzenie wypowiedzi

Bardziej szczegółowo

Analiza i interpretacja. Wykład przygotowujący do konkursu Do czterech razy sztuka! Autor: Katarzyna Mądrzycka-Adamczyk

Analiza i interpretacja. Wykład przygotowujący do konkursu Do czterech razy sztuka! Autor: Katarzyna Mądrzycka-Adamczyk Analiza i interpretacja Wykład przygotowujący do konkursu Do czterech razy sztuka! Autor: Katarzyna Mądrzycka-Adamczyk Jednofigurowa Kompozycja Zamknięta Dynamiczna Perspektywa Kolorystyka Światłocień

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

Zakład Historii Sztuki, Filozofii i Sportu Katedra Edukacji Artystycznej

Zakład Historii Sztuki, Filozofii i Sportu Katedra Edukacji Artystycznej Rok studiów/semestr; I, sem. 1 i 2 Cel zajęć 1. Wprowadzenie podstawowej terminologii z zakresu teorii sztuki Zapoznanie z literaturą ogólną przedmiotu 4. Zrozumienie znaczenia teorii sztuki w interpretacji

Bardziej szczegółowo

5. Pisz starannie długopisem lub piórem, nie używaj korektora.

5. Pisz starannie długopisem lub piórem, nie używaj korektora. WOJEWÓDZKI KONKURS Z PLASTYKI STOPIEŃ WOJEWÓDZKI - GIMNAZJUM 2013/2014 KOD UCZNIA Liczba uzyskanych punktów: Witamy Cię w eliminacjach wojewódzkich. 1. Na rozwiązanie testu masz 45 minut, na opis 45 minut=

Bardziej szczegółowo

poszukująca z elementami problemowej.

poszukująca z elementami problemowej. Cele: poznawczy - przypomnienie nazwy prądu artystycznego, z którym związany jest obraz Picassa, umieszczenie dzieła w dorobku twórcy, zapoznanie się z techniką malarską i kompozycją dzieła oraz poruszoną

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA ZESPÓŁ SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH ul. M.Curie-Skłodowskiej 2 58-400 Kamienna Góra tel.: (+48) 75-645-01-82 fax: (+48) 75-645-01-83 E-mail: zso@kamienna-gora.pl WWW: http://www.zso.kamienna-gora.pl PRZEDMIOTOWY

Bardziej szczegółowo

Jestem częścią kultury PROGRAM NAUCZANIA WIEDZY O KULTURZE. Autor: Małgorzata Marzec

Jestem częścią kultury PROGRAM NAUCZANIA WIEDZY O KULTURZE. Autor: Małgorzata Marzec Jestem częścią kultury PROGRAM NAUCZANIA WIEDZY O KULTURZE W SZKOŁACH PONADGIMNAZJALNYCH Autor: Małgorzata Marzec Podstawa programowa przedmiotu wiedza o kulturze CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE I.

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU WYDZIAŁ KOMPOZYCJI, DYRYGENTURY, TEORII MUZYKI I RYTMIKI

AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU WYDZIAŁ KOMPOZYCJI, DYRYGENTURY, TEORII MUZYKI I RYTMIKI AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU WYDZIAŁ KOMPOZYCJI, DYRYGENTURY, TEORII MUZYKI I RYTMIKI Moduł/Przedmiot: Estetyka muzyki Kod modułu: Koordynator modułu: prof. dr hab. Hanna Kostrzewska

Bardziej szczegółowo

Immanuel Kant: Fragmenty dzieł Uzasadnienie metafizyki moralności

Immanuel Kant: Fragmenty dzieł Uzasadnienie metafizyki moralności Immanuel Kant: Fragmenty dzieł Uzasadnienie metafizyki moralności Rozdział II Pojęcie każdej istoty rozumnej, która dzięki wszystkim maksymom swej woli musi się uważać za powszechnie prawodawczą, by z

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z przedmiotu PRACOWNIA RYSUNKU I TECHNIK REKLAMY:

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z przedmiotu PRACOWNIA RYSUNKU I TECHNIK REKLAMY: Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z przedmiotu PRACOWNIA RYSUNKU I TECHNIK REKLAMY: Podstawowe kryteria oceny osiągnięć ucznia: 1. Opanowanie podstawowego warsztatu plastycznego. 2. Znajomość

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY WIADOMOŚCI O EPOCE wiadomości Określa ramy czasowe i genezę nazwy epoki. Wymienia głównych reprezentantów omawianych kierunków literackich. Wymienia

Bardziej szczegółowo

3. Poziom i kierunek studiów: studia niestacjonarne pierwszego stopnia, wzornictwo i architektura wnętrz

3. Poziom i kierunek studiów: studia niestacjonarne pierwszego stopnia, wzornictwo i architektura wnętrz SYLABUS PRZEDMIOTU I. Informacje ogólne 1. Nazwa przedmiotu: MALARSTWO 2. Rodzaj przedmiotu - obowiązkowy 3. Poziom i kierunek studiów: studia niestacjonarne pierwszego stopnia, wzornictwo i architektura

Bardziej szczegółowo

1. Socrealizm Cele lekcji Metoda i forma pracy Środki dydaktyczne. 1. a) Wiadomości. 2. b) Umiejętności.

1. Socrealizm Cele lekcji Metoda i forma pracy Środki dydaktyczne. 1. a) Wiadomości. 2. b) Umiejętności. 1. Socrealizm Uczeń powinien: 1. 1. Cele lekcji 1. a) Wiadomości umiejscowić epokę w czasie, przyporządkować dzieła autorom, łączyć prezentowane dzieła z miejscem, w którym się znajdują, przypisać technikę

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z plastyki w klasie 1 gimnazjum

Wymagania edukacyjne z plastyki w klasie 1 gimnazjum Wymagania edukacyjne z plastyki w klasie 1 gimnazjum Zgodnie z Podstawą Programową jako priorytetowe przyjmuje się na lekcjach plastyki w gimnazjum wymagania ogólne: 1. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LITERATURA 1. Przedstaw motyw kariery w wybranych utworach literackich różnych

Bardziej szczegółowo

Ocenie podlegają chęci i wysiłek ucznia wkładany w wykonywanie zadań wynikających ze specyfiki przedmiotu.

Ocenie podlegają chęci i wysiłek ucznia wkładany w wykonywanie zadań wynikających ze specyfiki przedmiotu. KRYTERIA OCENIANIA Z PLASTYKI W KLASACH IV- VI Ocenie podlegają chęci i wysiłek ucznia wkładany w wykonywanie zadań wynikających ze Obszary podlegające ocenianiu na plastyce w klasach IV-VI: Prace plastyczne(malarskie,

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA UMIEJĘTNOŚCI SPOŁECZNYCH SYLABUS PRZEDMIOTU. I. Informacje ogólne. 1. Nazwa przedmiotu: Kompozycja brył i płaszczyzn

WYŻSZA SZKOŁA UMIEJĘTNOŚCI SPOŁECZNYCH SYLABUS PRZEDMIOTU. I. Informacje ogólne. 1. Nazwa przedmiotu: Kompozycja brył i płaszczyzn WYŻSZA SZKOŁA UMIEJĘTNOŚCI SPOŁECZNYCH SYLABUS PRZEDMIOTU I. Informacje ogólne 1. Nazwa przedmiotu: Kompozycja brył i płaszczyzn 2. Rodzaj przedmiotu - obowiązkowy 3. Poziom i kierunek studiów: studia

Bardziej szczegółowo

Autor programu: mgr Krystyna Podlacha PROGRAM NAUCZANIA ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE MALARSTWO Liczba godzin 60 (4 warianty cztery okresy klasyfikacyjne: I5,

Autor programu: mgr Krystyna Podlacha PROGRAM NAUCZANIA ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE MALARSTWO Liczba godzin 60 (4 warianty cztery okresy klasyfikacyjne: I5, Autor programu: mgr Krystyna Podlacha PROGRAM NAUCZANIA ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE MALARSTWO Liczba godzin 60 (4 warianty cztery okresy klasyfikacyjne: I5, 30, 45, 60godzin) W 1983 roku ukończyła Akademie Sztuk

Bardziej szczegółowo

W J O E J WÓ W D Ó ZK Z I I K ON O KURS

W J O E J WÓ W D Ó ZK Z I I K ON O KURS WOJEWÓDZKI KONKURS Z PLASTYKI cz. I STOPIEŃ WOJEWÓDZKI GIMNAZJUM Uczestnik eliminacji rozpoznaje dzieła prezentowane na slajdach, prawidłowe odpowiedzi umieszcza w przygotowanym teście. Czas 45 minut ZADANIE

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2013/2014 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2013/2014 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2013/2014 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LITERATURA 1. Przedstaw motyw kariery w wybranych utworach literackich różnych

Bardziej szczegółowo

Wernisaż. Wystawa prac studentów Kierunku Plastycznego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Sanoku

Wernisaż. Wystawa prac studentów Kierunku Plastycznego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Sanoku Wernisaż Wystawa prac studentów Kierunku Plastycznego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Sanoku Od czterech lat mam przyjemność prowadzić zajęcia z malarstwa i rysunku na Sanockim Uniwersytecie Trzeciego Wieku

Bardziej szczegółowo

Tematy warsztatów: ...

Tematy warsztatów: ... Program edukacyjny KARUZELA SZTUKI będzie realizowany przez Stowarzyszenia artystyczne Otwarta Pracownia w Lublinie od lutego do grudnia 2014 w lubelskich szkołach podstawowych w dzielnicach m.in. Hajdów-Zadębie,

Bardziej szczegółowo

Elementy filozofii i metodologii INFORMATYKI

Elementy filozofii i metodologii INFORMATYKI Elementy filozofii i metodologii INFORMATYKI Filozofia INFORMATYKA Metodologia Wykład 1. Wprowadzenie. Filozofia, metodologia, informatyka Czym jest FILOZOFIA? (objaśnienie ogólne) Filozofią nazywa się

Bardziej szczegółowo

Forma przekazu- dokumentacja rysunkowa, dokumentacja fotograficzna, ksero.

Forma przekazu- dokumentacja rysunkowa, dokumentacja fotograficzna, ksero. PODSTAWY KOMPOZYCJI I TEORIA BARWY wykład, Architektura Wnętrz, sem. I 1. 07.10.11 - dr T. Misijuk - Teoria kompozycji od antyku do współczesności/porządek, symetria, rytm, osiowość, skala/ 2. 21.10.11

Bardziej szczegółowo

UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU

UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU KIERUNEK INSTRUMENTALISTYKA OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA PROGRAMU KSZTAŁCENIA Nazwa kierunku studiów i kod programu Poziom kształcenia Profil kształcenia

Bardziej szczegółowo

1. Pejzaż w malarstwie polskim XIX wieku

1. Pejzaż w malarstwie polskim XIX wieku 1. Pejzaż w malarstwie polskim XIX wieku Uczeń powinien: 1. 1. Cele lekcji 1. a) Wiadomości przyporządkować artystę do kierunku, przyporządkować dzieła autorom, łączyć prezentowane dzieła z miejscem, w

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z HISTORII SZTUKI

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z HISTORII SZTUKI ARKUSZ ZAWIERA INFORMACJE PRAWNIE CHRONIONE DO MOMENTU ROZPOCZĘCIA EGZAMINU! Miejsce na naklejkę MHS-R1_1P-091 PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z HISTORII SZTUKI STYCZEŃ ROK 2009 POZIOM ROZSZERZONY Instrukcja

Bardziej szczegółowo

Autor programu: mgr Krystyna Podlacha PROGRAM NAUCZANIA ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE RÓŻNORODNE TECHNIKI PLASTYCZNE Liczba godzin 60 (4 warianty cztery okresy

Autor programu: mgr Krystyna Podlacha PROGRAM NAUCZANIA ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE RÓŻNORODNE TECHNIKI PLASTYCZNE Liczba godzin 60 (4 warianty cztery okresy Autor programu: mgr Krystyna Podlacha PROGRAM NAUCZANIA ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE RÓŻNORODNE TECHNIKI PLASTYCZNE Liczba godzin 60 (4 warianty cztery okresy klasyfikacyjne: I5, 30, 45, 60godzin) W 1983 roku ukończyła

Bardziej szczegółowo

Świat moralnych i estetycznych wartości romantycznych w Świteziance Adama Mickiewicza

Świat moralnych i estetycznych wartości romantycznych w Świteziance Adama Mickiewicza Świat moralnych i estetycznych wartości romantycznych w Świteziance Adama Mickiewicza Cele lekcji wyszukiwanie informacji w tekście poetyckim i ich wykorzystywanie dostrzeganie różnych środków tworzenia

Bardziej szczegółowo

TEORIA POWSTANIA KAPITALIZMU

TEORIA POWSTANIA KAPITALIZMU TEORIA POWSTANIA KAPITALIZMU Kliknij, wg. Karla aby Polanyi edytować styl wzorca podtytułu Karl Polanyi Urodził się 25 października 1886,a zmarł 23 kwietnia 1964 - intelektualista węgierski. Znany głównie

Bardziej szczegółowo

ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE DLA GIMNAZJUM SZKOLNA PRACOWNIA ARTYSTYCZNA -OBLICZA PLASTYKI PLAN WYNIKOWY

ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE DLA GIMNAZJUM SZKOLNA PRACOWNIA ARTYSTYCZNA -OBLICZA PLASTYKI PLAN WYNIKOWY ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE DLA GIMNAZJUM SZKOLNA PRACOWNIA ARTYSTYCZNA -OBLICZA PLASTYKI PLAN WYNIKOWY PODSTAWA PROGRAMOWA- ROZPORZADZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ Z DNIA 23 GRUDNIA 2008R. W SPRAWIE PODSTAWY

Bardziej szczegółowo

LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE IM. JAROSŁAWA IWASZKIEWICZA

LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE IM. JAROSŁAWA IWASZKIEWICZA Nasielsk, 5 kwietnia 2013 r. Lista tematów na część ustną egzaminu maturalnego z języka polskiego w sesji wiosennej 2014 w Liceum Ogólnokształcącym im. Jarosława Iwaszkiewicza w Nasielsku LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZI I PUNKTACJA ZADAŃ DO ARKUSZA Od księgi do książki

ODPOWIEDZI I PUNKTACJA ZADAŃ DO ARKUSZA Od księgi do książki ODPOWIEDZI I PUNKTACJA ZADAŃ DO ARKUSZA Od księgi do książki ODPOWIEDZI I PUNKTACJA ZADAŃ ZAMKNIĘTYCH 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 B B C B C D D D A C C D B D B C A A A A ODPOWIEDZI

Bardziej szczegółowo

Perspektywa linearna. Perspektywa powietrzna. Perspektywa malarska.

Perspektywa linearna. Perspektywa powietrzna. Perspektywa malarska. ZAGADNIENIE TEMAT KRYTERIA O PERSPEKTYWIE linearna. powietrzna. malarska. O ZNAKU PLASTYCZNYM W ŚWIECIE TECHNIK MIESZANYCH SZTUKA ODRODZENIA Zamiast wielu słów jeden znak. Znaki jednoelementowe i wieloelementowe.

Bardziej szczegółowo

Temat: Korelacja sztuki malarskiej i filmowej na przykładzie filmu Jana Jakuba Kolskiego Historia kina w Popielawach

Temat: Korelacja sztuki malarskiej i filmowej na przykładzie filmu Jana Jakuba Kolskiego Historia kina w Popielawach Temat: Korelacja sztuki malarskiej i filmowej na przykładzie filmu Jana Jakuba Kolskiego Historia kina w Popielawach Opracowanie: Ida Łotocka-Huelle Etap edukacyjny: gimnazjum, liceum Przedmiot: plastyka

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE - ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE MALARSTWO I RZEŹBA

WYMAGANIA EDUKACYJNE - ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE MALARSTWO I RZEŹBA WYMAGANIA EDUKACYJNE - ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE MALARSTWO I RZEŹBA Temat lekcji Światło i cień. 1. Światłocień w malarstwie ćwiczenie rysunkowe. 2. Budowa bryły światłem i cieniem. Wymagania programowe podstawowe

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania osiągnięć ucznia z przedmiotu wiedza o kulturze. Klasa I. Wymagania przedmiotowo-programowe

Kryteria oceniania osiągnięć ucznia z przedmiotu wiedza o kulturze. Klasa I. Wymagania przedmiotowo-programowe Kryteria oceniania osiągnięć ucznia z przedmiotu wiedza o kulturze Klasa I Skala ocen celujący bardzo dobry Wymagania przedmiotowo-programowe - wykazuje zaangażowanie w realizację projektów związanych

Bardziej szczegółowo

Janusz Przybylski. Grafika i malarstwo

Janusz Przybylski. Grafika i malarstwo Janusz Przybylski Grafika i malarstwo wrzesień-październik 2014 W stałej ekspozycji jednej z najważniejszych galerii sztuki współczesnej na świecie, w Tate Gallery w Londynie, niewiele dzieł pochodzi z

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO klasa I gimnazjum Mgr Magdalena Mazanek Mgr Magdalena Pajor GRAMATYKA I SŁOWNICTWO.

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO klasa I gimnazjum Mgr Magdalena Mazanek Mgr Magdalena Pajor GRAMATYKA I SŁOWNICTWO. WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO klasa I gimnazjum Mgr Magdalena Mazanek Mgr Magdalena Pajor GRAMATYKA I SŁOWNICTWO - potrafi poprawnie operować niedużą ilością poznanych struktur gramatycznych

Bardziej szczegółowo

Odpowiedź dopuszczalna mimo usterek Kolumny są proste w budowie. Kolumny nie mają. Odpowiedzi niedopuszczalne. Kolumny podtrzymują

Odpowiedź dopuszczalna mimo usterek Kolumny są proste w budowie. Kolumny nie mają. Odpowiedzi niedopuszczalne. Kolumny podtrzymują Próbny egzamin gimnazjalny z zakresu przedmiotów humanistycznych Odpowiedzi i punktacja zadań do testu Podróż do źródeł Klucz odpowiedzi do zadań zamkniętych 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13.

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PLASTYKI DLA KLASY III GIMNAZJUM

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PLASTYKI DLA KLASY III GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PLASTYKI DLA KLASY III GIMNAZJUM KRYTERIA WYPOWIEDZI ARTYSTYCZNEJ 1. Dopuszczający nieprawidłowe wykonanie, odbiegające od głównego tematu, brak logiki, nieprawidłowy dobór kompozycji,

Bardziej szczegółowo

-- prowadzi i dokumentuje działania związane z aktywnością kulturalną i samokształceniem

-- prowadzi i dokumentuje działania związane z aktywnością kulturalną i samokształceniem KRYTERIA OCENIANIA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA 2 Z PRZEDMIOTU WIEDZA O KULTURZE (opracowane w oparciu o aktualną podstawę programową MEN oraz program nauczania i podręcznik Wydawnictwa Polskiego w Wołominie Wiedza

Bardziej szczegółowo

Ludzkość w szponach zmysłów i szatana. Motyw grzesznego życia w literaturze i sztuce wieków średnich

Ludzkość w szponach zmysłów i szatana. Motyw grzesznego życia w literaturze i sztuce wieków średnich Ludzkość w szponach zmysłów i szatana. Motyw grzesznego życia w literaturze i sztuce wieków średnich 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń: zna motyw grzesznego życia obecny w literaturze i sztuce średniowiecza,

Bardziej szczegółowo

Na ścieżkach wyobraźni

Na ścieżkach wyobraźni G A L E R I A Na ścieżkach wyobraźni Prezentowana wystawa prac jest efektem kontynuacji realizowanego od 2013 r. projektu edukacyjnego Na ścieżkach wyobraźni. Głównym motywem działania uczniów jest odniesienie

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO klasa III Magdalena Pajor GRAMATYKA I SŁOWNICTWO. Poziomy wymagań:

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO klasa III Magdalena Pajor GRAMATYKA I SŁOWNICTWO. Poziomy wymagań: WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO klasa III Magdalena Pajor GRAMATYKA I SŁOWNICTWO - potrafi poprawnie operować niedużą ilością najprostszych struktur gramatycznych - potrafi budować zdania ale

Bardziej szczegółowo

Ocena Celujący Bardzo dobry Dobry Dostateczny Dopuszczający Dział Aktywność twórcza - systematycznie rozwija własną

Ocena Celujący Bardzo dobry Dobry Dostateczny Dopuszczający Dział Aktywność twórcza - systematycznie rozwija własną ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE KLASA II GRUPA I I PÓŁROCZE Ocena Celujący Bardzo dobry Dobry Dostateczny Dopuszczający Dział Aktywność twórcza - systematycznie rozwija własną przedstawia - potrafi w praktyce zastosować

Bardziej szczegółowo

MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA

MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA 1.Różne obrazy przyrody w literaturze. Omów sposoby ich kreowania w wybranych utworach 2.Metamorfoza bohatera literackiego i jej sens. Omów problem,

Bardziej szczegółowo

Wymagania klasa VI OKRES I

Wymagania klasa VI OKRES I Numer i temat lekcji Wymagania klasa VI OKRES I 1., 2. i 3. Grafika artystyczna (warsztatowa) podstawowe - wyjaśnia, czym się charakteryzuje grafika jako dziedzina twórczości - podaje dwa podstawowe rodzaje

Bardziej szczegółowo

Filozofia Augusta Cieszkowskiego Dr Magdalena Płotka

Filozofia Augusta Cieszkowskiego Dr Magdalena Płotka Filozofia Augusta Cieszkowskiego Dr Magdalena Płotka Także i August Cieszkowski przejął metodę dialektyczną Hegla Zmierzał do utworzenia filozofii słowiańskiej, niezależnej od filozofii germańskiej Swój

Bardziej szczegółowo

Zbigniew Lutomski. Grafika

Zbigniew Lutomski. Grafika Zbigniew Lutomski Grafika czerwiec 2013 Zbigniew Lutomski, urodzony 4 grudnia 1934 roku, jest jednym z najwybitniejszych przedstawicieli grafiki polskiej. Specjalizuje się w trudnej technice drzeworytu.

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE I KRYTERIA OCENIANIA Z PRZEDMIOTU PLASTYKA dla klasy VI

WYMAGANIA EDUKACYJNE I KRYTERIA OCENIANIA Z PRZEDMIOTU PLASTYKA dla klasy VI WYMAGANIA EDUKACYJNE I KRYTERIA OCENIANIA Z PRZEDMIOTU PLASTYKA dla klasy VI 1. Kryteria ocen z plastyki. Nauczyciel, dokonując oceny, zwraca uwagę przede wszystkim na: poziom uzdolnień i predyspozycji

Bardziej szczegółowo

1. Liczby naturalne, podzielność, silnie, reszty z dzielenia

1. Liczby naturalne, podzielność, silnie, reszty z dzielenia 1. Liczby naturalne, podzielność, silnie, reszty z dzielenia kwadratów i sześcianów przez małe liczby, cechy podzielności przez 2, 4, 8, 5, 25, 125, 3, 9. 26 września 2009 r. Uwaga: Przyjmujemy, że 0 nie

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z plastyki w klasie IV

Wymagania edukacyjne z plastyki w klasie IV Wymagania edukacyjne z plastyki w klasie IV Podczas ustalania oceny z plastyki szczególną uwagę zwraca się na wysiłek wkładany przez ucznia w wywiązywanie się z obowiązków wynikających ze specyfiki zajęć.

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO JĘZYK POLSKI ROK SZKOLNY 2014/2015 LITERATURA:

LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO JĘZYK POLSKI ROK SZKOLNY 2014/2015 LITERATURA: LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO JĘZYK POLSKI ROK SZKOLNY 2014/2015 LITERATURA: 1. Omów sposób funkcjonowania motywu wędrówki w literaturze, odwołując się do 2. Odwołując się do wybranych

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA JĘZYK POLSKI

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA JĘZYK POLSKI PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA JĘZYK POLSKI Formy aktywności i częstotliwość ich sprawdzania: Lp. Forma aktywności Skrót Częstotliwość (min. w semestrze) 1. odpowiedź ustna o 1 2. czytanie ze zrozumieniem

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Wyższa Szkoła Artystyczna w Warszawie. Malarstwa. Malarstwo. sceniczny, malarstwo w scenografii, obraz multimedialny, malarstwo sztalugowe

SYLABUS. Wyższa Szkoła Artystyczna w Warszawie. Malarstwa. Malarstwo. sceniczny, malarstwo w scenografii, obraz multimedialny, malarstwo sztalugowe SYLABUS Nazwa przedmiotu: Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot: Katedra: Kierunek: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Liczba punktów ETCS za zaliczenie przedmiotu: Wyższa Szkoła Artystyczna w Warszawie

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK NR 1 WYMAGANIA EUKACYJNE NA POSCZEGÓLNE STOPNIE Z PLASTYKI W KLASIE IV

ZAŁĄCZNIK NR 1 WYMAGANIA EUKACYJNE NA POSCZEGÓLNE STOPNIE Z PLASTYKI W KLASIE IV ZAŁĄCZNIK NR 1 WYMAGANIA EUKACYJNE NA POSCZEGÓLNE STOPNIE Z PLASTYKI W KLASIE IV Opracowanie: Andrzej Murzydło 1) Na ocenę dopuszczającą z plastyki, uczeń: wymienia miejsca, w których można zobaczyć dzieła

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY KLASA VI PLASTYKA

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY KLASA VI PLASTYKA WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY KLASA VI PLASTYKA TEMAT WYMAGANIA NA OCENY 1 Lekcja organizacyjna. - wyodrębnia kształt przedmiotu i otacza konturem(2) - tworzy prostą pracę plastyczną z zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

TEORIA ERGODYCZNA. Bartosz Frej Instytut Matematyki i Informatyki Politechniki Wrocławskiej

TEORIA ERGODYCZNA. Bartosz Frej Instytut Matematyki i Informatyki Politechniki Wrocławskiej TEORIA ERGODYCZNA Bartosz Frej Instytut Matematyki i Informatyki Politechniki Wrocławskiej Przedmiot zainteresowania Teoria ergodyczna to dziedzina matematyki zajmująca się badaniem przekształceń określonych

Bardziej szczegółowo

wykład, praca w zespołach, analiza materiału wizualnego, zadania plastyczne, rozmowa nauczająca, analiza filmu

wykład, praca w zespołach, analiza materiału wizualnego, zadania plastyczne, rozmowa nauczająca, analiza filmu Tytuł: Historia kina w Popielawach scenariusz Autor: Ida Łotocka-Huelle Program: Kulturalnie i obywatelsko w bibliotece Rodzaj materiału: scenariusz zajęd 1. Korelacja sztuki malarskiej i filmowej na przykładzie

Bardziej szczegółowo

Formularz opisu przedmiotu (formularz sylabusa) dotyczy studiów I i II stopnia oraz jednolitych (magisterskich) Jednolite studia magisterskie

Formularz opisu przedmiotu (formularz sylabusa) dotyczy studiów I i II stopnia oraz jednolitych (magisterskich) Jednolite studia magisterskie KOD PRZEDMIOTU Formularz opisu przedmiotu (formularz sylabusa) dotyczy studiów I i II stopnia oraz jednolitych (magisterskich) Nazwa pola Treść Jednostka prowadząca Rodzaj studiów Kierunek studiów Nazwa

Bardziej szczegółowo

Wymagania z plastyki na poszczególne stopnie

Wymagania z plastyki na poszczególne stopnie Wymagania z plastyki na poszczególne stopnie Podczas ustalania oceny z plastyki szczególną uwagę należy zwrócić na wysiłek wkładany przez ucznia w wywiązywanie się z obowiązków wynikających ze specyfiki

Bardziej szczegółowo

Sztuka nowoczesna i najnowsza

Sztuka nowoczesna i najnowsza Kierunek Wydział Filozofii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II rok akademicki 2012/2013 Kulturoznawstwo stopień pierwszy studia stacjonarne Forma zajęć: Sztuka nowoczesna i najnowsza wykład

Bardziej szczegółowo

UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU

UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU KIERUNEK INSTRUMENTALISTYKA OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA PROGRAMU KSZTAŁCENIA Nazwa kierunku studiów i kod programu Poziom Profil Forma studiów Tytuł

Bardziej szczegółowo

Zdzisława Piątek. o śmierci. seksie. i metodzie in vitro. universitas

Zdzisława Piątek. o śmierci. seksie. i metodzie in vitro. universitas Zdzisława Piątek o śmierci seksie i metodzie in vitro universitas Na ironię zakrawa fakt, iż nauka, która nigdy nie dążyła do odkrycia prawd absolutnych, a wręcz odcinała się od takich poszukiwań,

Bardziej szczegółowo

JĘZYK ANGIELSKI Kryteria oceniania obejmujące zakres umiejętności ucznia na poszczególne oceny cząstkowe dla klasy I, II i III

JĘZYK ANGIELSKI Kryteria oceniania obejmujące zakres umiejętności ucznia na poszczególne oceny cząstkowe dla klasy I, II i III JĘZYK ANGIELSKI Kryteria oceniania obejmujące zakres umiejętności ucznia na poszczególne oceny cząstkowe dla klasy I, II i III Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który: posiada niżej wymienione umiejętności

Bardziej szczegółowo

III. GRUPY PRZEDMIOTÓW I MINIMALNE OBCIĄŻENIA GODZINOWE

III. GRUPY PRZEDMIOTÓW I MINIMALNE OBCIĄŻENIA GODZINOWE Załącznik Nr 17 Standardy nauczania dla kierunku studiów: malarstwo STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE Studia magisterskie na kierunku malarstwo trwają nie mniej niż 5 lat (10 semestrów). Łączna liczba

Bardziej szczegółowo

Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF

Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF Poziom Rozumienie ze słuchu Rozumienie tekstu pisanego Wypowiedź pisemna Wypowiedź ustna A1 Rozumiem proste słowa i potoczne

Bardziej szczegółowo

Klucz odpowiedzi do testu z języka polskiego dla uczniów gimnazjów /etap szkolny/ Liczba punktów możliwych do uzyskania: 63.

Klucz odpowiedzi do testu z języka polskiego dla uczniów gimnazjów /etap szkolny/ Liczba punktów możliwych do uzyskania: 63. Klucz odpowiedzi do testu z języka polskiego dla uczniów gimnazjów /etap szkolny/ Liczba punktów możliwych do uzyskania: 63 Zadania zamknięte Zad.1 Zad.4 Zad.6 Zad.8 Zad.9 Zad.11 Zad.13 Zad.14 Zad.16 Zad.18

Bardziej szczegółowo

Tematy prezentacji na ustny egzamin maturalny. Matura 2014

Tematy prezentacji na ustny egzamin maturalny. Matura 2014 Tematy prezentacji na ustny egzamin maturalny. Matura 2014 1 Literatura 1. Alegoria jako sposób mówienia o rzeczywistości. Omów jej rolę, analizując wybrane 2. Apokaliptyczne wizje rzeczywistości. Przedstaw,

Bardziej szczegółowo

PLASTYKA. Plan dydaktyczny

PLASTYKA. Plan dydaktyczny PLASTYKA Plan dydaktyczny Temat lekcji Piękno sztuka i kultura. 1. Architektura czyli sztuka kształtowania przestrzeni. 2. Techniki w malarstwie na przestrzeni wieków. 3. Rysunek, grafika użytkowa, grafika

Bardziej szczegółowo

Kartoteka testu Oblicza miłości

Kartoteka testu Oblicza miłości Kartoteka testu Oblicza miłości Nr zad.. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. Nazwa sprawdzanej umiejętności (z numerem standardu) Uczeń I/ odczytuje teksty kultury na poziomie dosłownym. dostrzega w odczytywanych tekstach

Bardziej szczegółowo

ROZPRAWKA MATURALNA PORADNIK

ROZPRAWKA MATURALNA PORADNIK ROZPRAWKA MATURALNA PORADNIK CO TRZEBA NAPISAĆ NA MATURZE Na maturze z języka polskiego poziomie podstawowym zdający będą mieli do wyboru dwa tematy wypracowań. Rozwinięcie każdego z nich będzie wymagało

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z plastyki w klasie 6. I okres roku szkolnego 2015/2016

Wymagania edukacyjne z plastyki w klasie 6. I okres roku szkolnego 2015/2016 Wymagania edukacyjne z plastyki w klasie 6 Zakres materiału realizowany w danym okresie może ulec zmianie w zależności od tempa pracy uczniów i innych czynników niezależnych. O zmianach uczniowie będą

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS STOPIEŃ WOJEWÓDZKI GIMNAZJUM

WOJEWÓDZKI KONKURS STOPIEŃ WOJEWÓDZKI GIMNAZJUM WOJEWÓDZKI KONKURS Z PLASTYKI cz. I STOPIEŃ WOJEWÓDZKI GIMNAZJUM CZĘŚĆ I Rozpoznawanie dzieł prezentowanych na slajdach, prawidłowe umieszczenie odpowiedzi w przygotowanym teście. Część I max. 70 punktów

Bardziej szczegółowo

Scenariusz nr 3. Autor scenariusza: Olga Lech. Blok tematyczny: Spotkania z ciekawymi ludźmi

Scenariusz nr 3. Autor scenariusza: Olga Lech. Blok tematyczny: Spotkania z ciekawymi ludźmi Autor scenariusza: Olga Lech Blok tematyczny: Spotkania z ciekawymi ludźmi Scenariusz nr 3 I. Tytuł scenariusza: Kim był Jan Matejko? II. Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne. III. Edukacje (3 wiodące):

Bardziej szczegółowo

6. Liczba i rodzaj godzin zajęć: Ir. 180 h, II r. 180 h, zajęcia pracowniane

6. Liczba i rodzaj godzin zajęć: Ir. 180 h, II r. 180 h, zajęcia pracowniane WYŻSZA SZKOŁA UMIEJĘTNOŚCI SPOŁECZNYCH SYLABUS PRZEDMIOTU I. Informacje ogólne 1. Nazwa przedmiotu: Malarstwo 2. Rodzaj przedmiotu - obowiązkowy 3. Poziom i kierunek studiów: stacjonarne II-stopnia, WZ

Bardziej szczegółowo

Organizacja i Zarządzanie

Organizacja i Zarządzanie Kazimierz Piotrkowski Organizacja i Zarządzanie Wydanie II rozszerzone Warszawa 2011 Recenzenci prof. dr hab. Waldemar Bańka prof. dr hab. Henryk Pałaszewski skład i Łamanie mgr. inż Ignacy Nyka PROJEKT

Bardziej szczegółowo

ADAM STYKA. malarstwo. wernisaż 4 października (piątek) 2013. godzina 18:00. wystawa czynna do 22.10.2013

ADAM STYKA. malarstwo. wernisaż 4 października (piątek) 2013. godzina 18:00. wystawa czynna do 22.10.2013 ADAM STYKA malarstwo wernisaż 4 października (piątek) 2013 godzina 18:00 wystawa czynna do 22.10.2013 Adam Styka / urodzony w 1940 roku w Mielnicy. Studia w PWSSP w Łodzi, w pracowni prof. Mariana Jaeschke.

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z języka angielskiego, obejmujące zakres umiejętności ucznia na poszczególne oceny:

Kryteria oceniania z języka angielskiego, obejmujące zakres umiejętności ucznia na poszczególne oceny: Kryteria oceniania z języka angielskiego, obejmujące zakres umiejętności ucznia na poszczególne oceny: W każdym semestrze uczeń uzyskuje oceny cząstkowe za poszczególne umiejętności. Ocenianie ucznia przyjmuje

Bardziej szczegółowo

swiat przestrzenny plastyka - zajęcia manualne piątek godz. 18.30-20.00 GRUPA WIEKOWA 7-12 CENA KURSU: 170,- Zajęcia manualne skupiają się na rozwijaniu percepcji wzrokowej i kontroli ręki a także na stymulowaniu

Bardziej szczegółowo

* Załączniki do PRZEDMIOTOWEGO SYSTEMU OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO w Szkole Podstawowej nr 1 im. Henryka Sienkiewicza w Zielonej Górze

* Załączniki do PRZEDMIOTOWEGO SYSTEMU OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO w Szkole Podstawowej nr 1 im. Henryka Sienkiewicza w Zielonej Górze * Załączniki do PRZEDMIOTOWEGO SYSTEMU OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO w Szkole Podstawowej nr 1 im. Henryka Sienkiewicza w Zielonej Górze KRYTERIA OCENY OPOWIADANIA Realizacja tematu (0-7 p.) 1. Zgodność

Bardziej szczegółowo

TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy

TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy LITERATURA 1. "Żyć życiem innym niż większość". Twoje rozważania o wybranych bohaterach literackich idących

Bardziej szczegółowo

Andrzej Zwierzchowski

Andrzej Zwierzchowski Andrzej Zwierzchowski Malarstwo maj 2014 Takie zadanie... Odczarować emocje tkwiące w symbolach, odwirować z energii negatywnych, zneutralizować w ozdobę, by się oswoić, przejść dalej. To mój komentarz

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z plastyki w klasie V

Wymagania edukacyjne z plastyki w klasie V Wymagania edukacyjne z plastyki w klasie V Podczas ustalania oceny z plastyki szczególną uwagę zwraca się na wysiłek wkładany przez ucznia w wywiązywanie się z obowiązków wynikających ze specyfiki zajęć.

Bardziej szczegółowo

MAKOWSKI OŻYWIONY DZIEŃ PATRONA SZKOŁY W ŁÓDZKIM PLASTYKU

MAKOWSKI OŻYWIONY DZIEŃ PATRONA SZKOŁY W ŁÓDZKIM PLASTYKU MAKOWSKI OŻYWIONY DZIEŃ PATRONA SZKOŁY W ŁÓDZKIM PLASTYKU 06.06.2012 Jak co roku łódzki plastyk celebrował Dzień Patrona Szkoły, Tadeusza Makowskiego. Ten wybitny artysta, absolwent krakowskiej ASP, przedstawiciel

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Wzornictwo studia I stopnia

Efekty kształcenia dla kierunku Wzornictwo studia I stopnia Efekty kształcenia dla kierunku Wzornictwo studia I stopnia Oznaczenia: KW kierunkowe efekty kształcenia dla Wzornictwa studia I stopnia W kategoria wiedzy w efektach kształcenia U kategoria umiejętności

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne do przedmiotu zajęcia artystyczne - gimnazjum klasy 2 i 3

Wymagania edukacyjne do przedmiotu zajęcia artystyczne - gimnazjum klasy 2 i 3 Wymagania edukacyjne do przedmiotu zajęcia artystyczne - gimnazjum klasy 2 i 3 W takcie ustalania ocen z zajęć artystycznych będą brane pod uwagę: systematyczność, wytrwałość w pracy, przygotowanie do

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z języka polskiego dla klasy III gimnazjum

Kryteria oceniania z języka polskiego dla klasy III gimnazjum Kryteria oceniania z języka polskiego dla klasy III gimnazjum Kształcenie literackie Ocena celująca Otrzymuje ją uczeń, którego wiedza i umiejętności znacznie wykraczają poza obowiązujący program nauczania.

Bardziej szczegółowo

Andrzej Siemi ń ski. malarstwo. 27 V 2011-24 VII 2011 - Galeria J

Andrzej Siemi ń ski. malarstwo. 27 V 2011-24 VII 2011 - Galeria J Andrzej Siemi ń ski malarstwo 90-408, ul. Próchnika 3 tel. +48 42 632 67 07 e-mail: galeria.j@interia.pl www.galeriaj.pl Organizacja wystawy: Anna Niedzielska Julia Sowińska-Heim 27 V 2011-24 VII 2011

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PLASTYKI DLA KLASY II GIMNAZJUM

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PLASTYKI DLA KLASY II GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PLASTYKI DLA KLASY II GIMNAZJUM KRYTERIA WYPOWIEDZI ARTYSTYCZNEJ 1. Dopuszczający nieprawidłowe wykonanie, odbiegające od głównego tematu, brak logiki, nieprawidłowy dobór kompozycji,

Bardziej szczegółowo