Źródło: Alcohol Alert, nr: 43, Kwiecień 1999, National Institute on Alcohol Abuse and alcoholism.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Źródło: Alcohol Alert, nr: 43, Kwiecień 1999, National Institute on Alcohol Abuse and alcoholism."

Transkrypt

1 tłum. Monika Lewicka i Katarzyna Kurza Rok: 1999 Czasopismo: Alkohol i Nauka Numer: 1 Źródło: Alcohol Alert, nr: 43, Kwiecień 1999, National Institute on Alcohol Abuse and alcoholism. Blisko jedna piąta pacjentów leczonych w niespecjalistycznych placówkach służby zdrowia pije na poziomie określanym jako "ryzykowny" lub "niebezpieczny" [1, 2], co grozi wystąpieniem problemów związanych z alkoholem. Krótka interwencja przeprowadzona w placówkach ogólnej opieki zdrowotnej może pomóc zredukować to ryzyko. Krótka interwencja ogranicza się do co najwyżej czterech sesji, z których każda trwa od kilku minut do godziny. Sesje powinny być prowadzone przez pracowników służby zdrowia nie specjalizujących się w leczeniu uzależnień. Najczęściej pracuje się z pacjentami, którzy nie są uzależnieni od alkoholu, mając na celu doprowadzenie raczej do umiarkowanego picia1 niż abstynencji [4-6]. Treść i przebieg krótkiej interwencji zależy od nasilenia problemów alkoholowych danego pacjenta. Krótkie interwencje w przypadku osób uzależnionych od alkoholu i nieuzależnionych przebiegają podobnie, z tym, że celem u pacjentów uzależnionych jest abstynencja. Większość wyników przedstawionych w tym numerze Alcohol Alert odnosi się do stosowania krótkich interwencji wobec pacjentów nieuzależnionych od alkoholu leczących się w placówkach ogólnej opieki zdrowotnej, jednak przeprowadza się je również w celu zmotywowania pacjentów uzależnionych do podjęcia specjalistycznego leczenia ukierunkowanego na osiągnięcie abstynencji [7]. Sprawdza się też przydatność krótkich interwencji jako alternatywy wobec długoterminowego leczenia w specjalistycznych placówkach odwykowych [8, 9]. W tym numerze Alcohol Alert przedstawiamy elementy krótkiej interwencji i rozważamy skuteczność tego podejścia. Badania przesiewowe Wiele narzędzi stosowanych w badaniach przesiewowych pozwala na rozpoznanie obecnych lub potencjalnych problemów alkoholowych pacjentów (patrz: Alcohol Alert nr 8, "Screening for Alcoholism" [10]). Kwestionariusze historii choroby zawierają pytania o obecne i przeszłe spożycie alkoholu, w tym o ilość i częstotliwość picia [6]. Kluczowe informacje dotyczące potencjalnego problemu alkoholowego mogą pochodzić z odpowiedzi na pytania o wcześniejsze wypadki i okaleczenia, którym uległ pacjent [11]. Kilka standaryzowanych kwestionariuszy przesiewowych, takich jak Test Rozpoznawania Zaburzeń Związanych z Piciem Alkoholu (AUDIT) (12), CAGE (13) oraz Michigan Alcoholism Screening Test (MAST) [14] i ich pochodne (np. skrócona wersja MAST [15]) może rozpoznawać problemy alkoholowe u aktualnie pijących [16]2. Testy laboratoryjne, takie jak oznaczanie aktywności gammaglutamylotransferazy (GGT), również mogą wykazać obecność ukrytych problemów 1 / 7

2 alkoholowych [6]. Podstawowe elementy krótkiej interwencji Badania wykazują, że przeprowadzenie krótkiej interwencji przynosi większe efekty niż brak interwencji [np. 1, 17-19] i często jest tak skuteczne, jak dłuższe leczenie [np. 4, 8]. Aby wyróżnić kluczowe składniki krótkiej interwencji, Miller i Sanchez [20] zaproponowali 6 elementów ujętych w akronim FRAMES - informacje zwrotne (feedback), odpowiedzialność (responsibility), porada (advice), strategie (menu of strategies), empatia (empathy) i poczucie własnej skuteczności (self-efficacy). Znaczenie tych elementów w zwiększaniu skuteczności potwierdzono w dalszych opracowaniach [4]. Za istotne dla efektywności krótkiej interwencji uznawane są również: ustalenie celu, kontakty i czas zastosowania [5]. Informacja zwrotna o osobistym zagrożeniu. Większość pracowników służby zdrowia prowadzących krótkie interwencje dostarcza pacjentom informacji zwrotnych na temat ich zagrożenia problemem alkoholowym związanym z obecnymi wzorcami picia, wskaźników problemu (np. wyniki testów laboratoryjnych) oraz innych medycznych konsekwencji picia [1, 17, 21]. Lekarz, na przykład, informuje pacjenta, że picie przyczynia się do jego aktualnych kłopotów ze zdrowiem, np. nadciśnienia, lub zwiększa ryzyko wystąpienia innych problemów zdrowotnych [22]. Odpowiedzialność pacjenta Postrzeganie osobistej kontroli uznano za czynnik motywujący do zmiany zachowania [23]. W krótkiej interwencji podkreśla się więc zwykle odpowiedzialność pacjenta i możliwość ograniczenia picia [np. 8]. Przykładowo, lekarz lub pielęgniarka mogą powiedzieć pacjentowi: "Nikt nie może sprawić, żebyś się zmienił albo żebyś chciał się zmienić. To, co zrobisz ze swoim piciem, zależy od ciebie". Porady W pewnego typu krótkich interwencjach prowadzące je osoby otwarcie radzą pacjentom, by ograniczyli picie lub zaprzestali go [8, 24]. Wyrażając zaniepokojenie obecnym piciem pacjenta i związanym z tym zagrożeniem zdrowia, lekarz może udzielić wskazówek, jak pić mniej ryzykownie [22]. Sposoby ograniczania picia. Pracownicy służby zdrowia przeprowadzający krótkie interwencje mogą przedłożyć pacjentom do wyboru rozmaite strategie. Mogą się tam znaleźć: ustalenie limitu spożycia alkoholu, uczenie się rozpoznawania okoliczności sprzyjających piciu i rozwijanie umiejętności unikania picia w sytuacjach wysokiego ryzyka; wcześniejsze planowanie ograniczenia picia; picie kontrolowane (np. picie małymi łykami, odmierzanie, rozcieńczanie i picie z przerwami) oraz uczenie się radzenia sobie z problemami życia codziennego, które mogą prowadzić do picia [np. 19, 25, 26]. Aby przedstawić tego typu strategie i pomóc w ich realizacji, pracownicy służby zdrowia często dają swoim pacjentom materiały samopomocowe [np. 11, 18, 27, 28]. Na ogół zawierają one dzienniki picia, których wypełnianie ma pomóc pacjentom w kontrolowaniu dni abstynencji i wielkości spożycia alkoholu [np. 18, 21], w odnotowywaniu przypadków wielkiej ochoty napicia się lub nakłaniania do wypicia przez innych oraz zastanowieniu się nad alternatywą dla dotychczasowego picia [29]. Celem krótkiej interwencji w przypadku pacjentów uzależnionych od alkoholu jest abstynencja, a nie ograniczenie picia. 2 / 7

3 Empatia Ciepły, odzwierciedlający i rozumiejący styl przeprowadzania krótkiej interwencji jest bardziej skuteczny niż styl agresywny, konfrontacyjny lub oparty na przymusie [4]. Miller i Rollnick [30] stwierdzili, że wówczas, gdy stosowali styl empatyczny, pacjent ograniczał picie o 77%, podczas gdy przy podejściu konfrontacyjnym - o 55%. Poczucie własnej skuteczności lub optymizm pacjenta Pracownicy służby zdrowia przeprowadzający krótkie interwencje zwykle zachęcają pacjentów, aby dokonując zmian, polegali na swoich własnych zasobach i wierzyli we własną zdolność do zmiany stylu picia [np. 8, 9]. Krótka interwencja często zawiera techniki umacniania motywacji (np. tworzenie i wzmacnianie samomotywujących stwierdzeń, takich jak: "Martwię się swoim piciem i chcę je ograniczyć" oraz podkreślanie siły pacjenta), aby zachęcić pacjentów do rozwoju, aktywnego działania i zobowiązania do zaprzestania picia [np. 9, 31]. Ustalenie celu. Pacjenci są bardziej skłonni zmienić zachowania związane z piciem, kiedy dążą do wyznaczonego celu [30, 32]. Cel ten jest zazwyczaj wynikiem negocjacji pomiędzy pacjentem a lekarzem i można go przedstawić pisemnie w postaci recepty wystawionej przez lekarza lub kontraktu podpisanego przez pacjenta [np. 1]. Kontakty powypisowe. Pracownik służby zdrowia bada postępy pacjenta i udziela mu wsparcia. Kontakty powypisowe mogą mieć formę rozmów telefonicznych prowadzonych przez pracowników przychodni, ponownych wizyt w przychodni bądź też ponownych badań lekarskich lub testów laboratoryjnych [np. 1, 17, 33]. Czas zastosowania. Wiele badań dotyczących związku pomiędzy gotowością jednostki do zmiany a faktyczną zmianą zachowania oparto na pracach nad rzucaniem palenia. Wyniki tych badań przełożono na sytuację ograniczania picia [5, 6]. Ludzie są bardziej skłonni zmieniać swoje zachowanie, kiedy dostrzegają, że mają problem [34, 35] i czują, że mogą się zmienić (36). Niektórzy pacjenci mogą nie być przygotowani do zmiany w momencie rozpoczęcia krótkiej interwencji, lecz mogą być do niej gotowi, gdy doświadczą choroby lub szkód związanych z alkoholem [34, 35, 37]. Ponieważ gotowość pacjenta do zmiany wydaje się być istotnym wskaźnikiem zmian stylu picia [38], ważne jest jej oszacowanie na początku krótkiej interwencji. Rollnick i in. [39] stworzyli składający się z 12 pytań kwestionariusz "gotowości do zmiany" w celu dopasowywania technik interwencji do poziomu gotowości danego pacjenta. Badania wykazały, że dopasowanie typu krótkiej interwencji do poziomu gotowości pacjenta może być istotne. Wśród pacjentów wysoko zmotywowanych do ograniczenia picia i pewnych, że sami mogą się zmienić, ograniczyło picie 77% osób, które otrzymały podręcznik samopomocy z dokładnymi instrukcjami, a tylko 28% tych, którym dostarczono materiały jedynie z ogólną poradą [40]. Heather i in. [38] stwierdzili, że w przypadku pacjentów z niską motywacją do zmiany rozmowa motywująca była bardziej skuteczna niż dokładne instrukcje. Skuteczność krótkiej interwencji 3 / 7

4 Pacjenci nieuzależnieni od alkoholu. Wyniki wielu badań sugerują, że krótka interwencja może pomóc pacjentom nieuzależnionym od alkoholu w ograniczeniu picia [np. 1, 17, 18]. Po przeprowadzeniu metaanalizy 32 badań nad krótką interwencją, Bien i in. [4] stwierdzili, że przeciętna pozytywna zmiana w grupach poddanych interwencji wynosiła około 27%. Pozytywne zmiany często obserwowano w grupach kontrolnych, co sugeruje, że sama ocena sposobu picia i związanych z nim problemów może prowadzić do zmiany stylu picia u zmotywowanych pacjentów. Pacjenci uzależnieni od alkoholu. W innych badaniach sprawdzano skuteczność krótkiej interwencji w motywowaniu pacjentów uzależnionych od alkoholu do podjęcia długoterminowej terapii. Wśród alkoholików zdiagnozowanych na ostrym dyżurze, na specjalistyczną terapię zgłosiło się 65% spośród tych, którzy otrzymali krótką poradę i tylko 5% spośród tych, którzy nie otrzymali porady [7]. Badania przeprowadzone wśród pacjentów uzależnionych od alkoholu wykazały, że krótka interwencja jest równie skuteczna jak szersze podejścia terapeutyczne stosowane podczas specjalistycznego leczenia [8, 9, 41, 42]. Edwards i in. [8], badając próbę 100 mężczyzn uzależnionych od alkoholu, porównali skuteczność jednej sesji, podczas której udzielano krótkiej porady dotyczącej zaprzestania picia i standardowej terapii. W krótkiej poradzie podkreślano osobistą odpowiedzialność za zaprzestanie picia oraz zachęcano pacjentów do powrotu do pracy i poprawy jakości relacji w swoich związkach małżeńskich. Po upływie miesiąca ponownie kontaktowano się telefonicznie z uczestnikami badania. Grupa poddana standardowej terapii brała udział w trwającym średnio 3 tygodnie leczeniu w ośrodku stacjonarnym, otrzymała średnio dziesięć 30-minutowych psychiatrycznych porad ambulatoryjnych, a po upływie miesiąca poszczególnym osobom złożono wizyty kontrolne. Rok później w obu grupach stwierdzono 40-procentowy spadek problemów związanych z alkoholem. Po upływie dwóch lat w przypadku osób z mniej poważnymi problemami częściej stwierdzano poprawę u tych, wobec których zastosowano krótką interwencję, niż wśród osób poddanych intensywnej terapii. Jednakże u pacjentów z poważniejszymi problemami częściej stwierdzano poprawę, jeśli odbyli intensywną terapię [43]. W projekcie MATCH (Matching Alcoholism Treatments to Client Heterogeneity) porównywano na ponad 1500 pacjentach uzależnionych od alkoholu skuteczność 4-godzinnych sesji terapii motywacyjnej (MET) ze skutecznością 12 sesji terapii opartej na 12 krokach i 12 sesji poznawczo-behawioralnej terapii dotyczącej umiejętności radzenia sobie [9]. (MET może być uważana za krótką interwencję, ponieważ składa się tylko z czterech sesji, jest jednak bardziej intensywna niż inne krótkie interwencje). Zarówno rok, jak i 3 lata po interwencji członkowie wszystkich trzech grup deklarowali, że piją rzadziej i mniej w porównaniu z własnym stylem picia sprzed terapii [9, 42] (por. Alcohol Alert No. 36, "Patient-Treatment Matching" [44]). Podsumowując, różne odmiany krótkiej interwencji okazały się skuteczne w pomaganiu pacjentom nieuzależnionym od alkoholu w ograniczaniu lub zaprzestaniu picia, w motywowaniu pacjentów uzależnionych od alkoholu do podjęcia długoterminowej terapii alkoholowej oraz w leczeniu części uzależnionych pacjentów. Krótka interwencja dotycząca problemów alkoholowych - komentarz dyrektora NIAAA dr. med. 4 / 7

5 Enocha Gordisa Odkrycie, iż krótka interwencja może być skuteczną metodą pomocy w przypadku problemów alkoholowych pozwala wzbogacić repertuar możliwości oddziaływań terapeutycznych o jeszcze jedno narzędzie. Jest to szczególnie atrakcyjna metoda, ponieważ może być stosowana w placówkach podstawowej opieki medycznej przy minimalnym zakłóceniu rytmu pracy placówki i opieki nad pacjentem. Błędem byłoby wnioskowanie na podstawie dowodów świadczących o skuteczności i niskim koszcie interwencji, że może ona zawsze zastąpić bardziej specjalistyczną terapię odwykową (jak czasem uważa się przy komercjalizacji usług zdrowotnych). Krótka interwencja nie jest jednym rodzajem terapii, lecz kilkoma typami interwencji terapeutycznych, zróżnicowanymi pod względem pacjentów, którym może ona pomóc, czasem dokonywania interwencji oraz kosztami. Tak więc stosowanie krótkiej interwencji zamiast innych rodzajów terapii bez określenia typu interwencji lub pacjentów, do których jest kierowana, może pomóc niektórym osobom z problemami alkoholowymi, lecz z pewnością nie wszystkim. Tłumaczenie: Monika Lewicka i Katarzyna Kurza Bibliografia [1] Fleming, M.F.; Barry, K.L.; Manwell, L.B.; Johnson, K.; and London, R. Brief physician advice for problem alcohol drinkers: A randomized trial in community-based primary care practices. Journal of the American Medical Association 277(13): , [2] Fleming, M.F.; Manwell, L.B.; Barry, K.L.; and Johnson, K. At-risk drinking in an HMO primary care sample: Prevalence and health policy implications. American Journal of Public Health 88(1):90-93, [3] U.S. Department of Agriculture and the U.S. Department of Health and Human Services. Nutrition and Your Health: Dietary Guidelines for Americans. 4th ed. Washington, DC: U.S. Department of Agriculture, U.S. Department of Health and Human Services, [4] Bien, T.H.; Miller, W.R.; and Tonigan, J.S. Brief interventions for alcohol problems: A review. Addiction 88(3): , [5] Graham, A.W., and Fleming, M.S. Brief interventions. In: Graham, A.W.; Schultz, T.K.; and Wilford, B.B., eds. Principles of Addiction Medicine. 2d ed. Chevy Chase, MD: American Society of Addiction Medicine, Inc., pp [6] O Connor, P.G., and Schottenfeld, R.S. Patients with alcohol problems. New England Journal of Medicine 338(9): , [7] Chafetz, M.E.; Blane, H.T.; Abram, H.S.; Golner, J.; Lacy, E.; McCourt, W.F.; Clark, E.; and Meyers, W. Establishing treatment relations with alcoholics. Journal of Nervous and Mental Disease 134(5): , [8] Edwards, G.; Orford, J.; Egert, S.; Guthrie, S.; Hawker, A.; Hensman, C.; Mitcheson, M.; Oppenheimer, E.; and Taylor, C. Alcoholism: A controlled trial of "treatment" and "advice." Journal of Studies on Alcohol 38(5): , [9] Project MATCH Research Group. Matching alcoholism treatments to client heterogeneity: Project MATCH posttreatment drinking outcomes. Journal of Studies on Alcohol 58(1):7-29, [10] National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. Alcohol Alert No. 8, "Screening for Alcoholism." Rockville, MD: the Institute, [11] Israel, Y.; Hollander, O.; Sanchez-Craig, M.; Booker, S.; Miller, V.; Gingrich, R.; and Rankin, J.G. Screening for problem drinking and counseling by the primary care physician-nurse team. Alcoholism: Clinical and Experimental Research 20(8): , [12] Babor, T.F.; De La Fuente, J.R.; Saunders, J.; and Babor, M. AUDIT: The Alcohol Use Disorders Identification 5 / 7

6 Test, Guidelines for Use in Primary Health Care. Geneva: World Health Organization, [13] Ewing, J.A. Detecting alcoholism: The CAGE questionnaire. Journal of the American Medical Association 252(14): , [14] Selzer, M.L. The Michigan Alcoholism Screening Test: The quest for a new diagnostic instrument. American Journal of Psychiatry 127(12):89-94, [15] Pokorny, A.D.; Miller, B.A.; and Kaplan, H.B. The brief MAST: A shortened version of the Michigan Alcoholism Screening Test. American Journal of Psychiatry 129(3): , [16] Allen, J.P.; Maisto, S.A.; and Connors, G.J. Self-report screening tests for alcohol problems in primary care. Archives of Internal Medicine 155(16): , [17] Kristenson, H.; Öhlin, H.; Hultén-Nosslin, M.-B.; Trell, E.; and Hood, B. Identification and intervention of heavy drinking in middle-aged men: Results and follow-up of months of long-term study with randomized controls. Alcoholism: Clinical and Experimental Research 7(2): , [18] Wallace, P.; Cutler, S.; and Haines, A. Randomised controlled trial of general practitioner intervention in patients with excessive a lcohol consumption. British Medical Journal 297(6649): , [19] World Health Organization (WHO) Brief Intervention Study Group. A cross-national trial of brief interventions with heavy drinkers. American Journal of Public Health 86(7): , [20] Miller, W.R., and Sanchez, V.C. Motivating young adults for treatment and lifestyle change. In: Howard, G., ed. Issues in Alcohol Use and Misuse in Young Adults. Notre Dame, IN: University of Notre Dame Press, [21] Heather, N.; Campion, P.D.; Neville, R.G.; and Maccabe, D. Evaluation of a controlled drinking minimal intervention for problem drinkers in general practice (the DRAMS scheme). Journal of the Royal College of General Practitioners 37(301): , [22] National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. The Physicians Guide to Helping Patients With Alcohol Problems. NIH Publication No Bethesda, MD: U.S. Department of Health and Human Services, Public Health Service, National Institutes of Health, [23] Miller, W.R. Motivation for treatment: A review with special emphasis on alcoholism. Psychological Bulletin 98(1):84-107, [24] Orford, J., and Edwards, G. Alcoholism. Oxford, England: Oxford University Press, [25] Sanchez-Craig, M. Random assignment to abstinence or controlled drinking in a cognitive-behavioral program: Short-term effects on drinking behavior. Addictive Behaviors 5(1):35-39, [26] Sanchez-Craig, M.; Spivak, K.; and Davila, R. Superior outcome of females over males after brief treatment for the reduction of heavy drinking: Replication and report of therapist effects. British Journal of Addiction 86(7): , [27] Anderson, P., and Scott, E. The effect of general practitioners advice to heavy drinking men. British Journal of Addiction 87(6): , [28] Chick, J.; Lloyd, G.; and Crombie, E. Counselling problem drinkers in medical wards: A controlled study. British Medical Journal 290(6473): , [29] Sanchez-Craig, M. Brief didactic treatment for alcohol and drug-related problems: An approach based on client choice. British Journal of Addiction 85(2): , [30] Miller, W.R., and Rollnick, S. Motivational Interviewing: Preparing People to Change Addictive Behavior. New York: Guilford Press, [31] Burge, S.K.; Amodei, N.; Elkin, B.; Catala, S.; Andrew, S.R.; Lane, P.A.; and Seale, J.P. An evaluation of two primary care interventions for alcohol abuse among Mexican-American patients. Addiction 92(12): , [32] Ockene, J.K.; Quirk, M.E.; Goldberg, R.J.; Kristeller, J.L.; Donnelly, G.; Kalan, K.L.; Gould, B.; Greene, H.L.; Harrison-Atlas, R.; Pease, J.; Pickens, S.; and Williams, J.W. A residents training program for the development of smoking intervention skills. Archives of Internal Medicine 148(5): , [33] Persson, J., and Magnusson, P.H. Early intervention in patients with excessive consumption of alcohol: A controlled study. Alcohol 6(5): , [34] DiClemente, C.C.; Fairhurst, S.K.; Velasquez, M.M.; Prochaska, J.O.; Velicer, W.F.; and Rossi, 6 / 7

7 J.S. The process of smoking cessation: An analysis of precontemplation, contemplation, and preparation stages of change. Journal of Consulting and Clinical Psychology 59(2): , [35] Prochaska, J.O., and DiClemente, C.C. Stages and processes of self-change of smoking: Toward an integrative model of change. Journal of Consulting and Clinical Psychology 51(3): , [36] Bandura, A. Social Learning Theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall, [37] DiClemente, C.C., and Hughes, S.O. Stages of change profiles in outpatient alcoholism treatment. Journal of Substance Abuse 2(2): , [38] Heather, N.; Rollnick, S.; and Bell, A. Predictive validity of the Readiness to Change Questionnaire. Addiction 88(12): , [39] Rollnick, S.; Heather, N.; Gold, R.; and Hall, W. Development of a short "readiness to change" questionnaire for use in brief, opportunistic interventions among excessive drinkers. British Journal of Addiction 87(5): , [40] Spivak, K; Sanchez-Craig, M.; and Davila, R. Assisting problem drinkers to change on their own: Effect of specific and non-specific advice. Addiction 89(9): , [41] Edwards, G.; Duckitt, A.; Oppenheimer, E.; Sheehan, M.; and Taylor, C. What happens to alcoholics? Lancet 2(8344): , [42] Project MATCH Research Group. Matching alcoholism treatments to client heterogeneity: Project MATCH three-year drinking outcomes. Alcoholism: Clinical and Experimental Research 22(6): , [43] Orford, J.; Oppenheimer, E.; and Edwards, G. Abstinence or control: The outcome for excessive drinkers two years after consultation. Behavior Research and Therapy 14: , [44] National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. Alcohol Alert No. 36, "Patient-Treatment Matching." Bethesda, MD: the Institute, Departament Rolnictwa oraz Departament Zdrowia i Opieki Społecznej Stanów Zjednoczonych definiują umiarkowane picie jako nie więcej niż dwa drinki dziennie dla mężczyzn i nie więcej niż jeden drink dziennie dla kobiet. Standardowy drink to 12 gramów czystego alkoholu, co odpowiada 250 ml. piwa 5-procentowego lub gazowanego napoju zawierającego alkohol (wine cooler), 100 ml. wina lub 25 ml. wódki [3]. (powrót) 2 Te i inne narzędzia są dostępne na internetowej stronie NIAAA: 7 / 7

Kontemplacja stadium rozmyślań

Kontemplacja stadium rozmyślań Kontemplacja Zainteresowanie zmianą zachowania Postawa ambiwalentna (świadomość wad i zalet) Większa podatność na wpływy, niestabilna postawa stadium rozmyślań, kiedy to osoba rozważa możliwość zmiany

Bardziej szczegółowo

IV. Termin składania ofert Oferty należy składać w Wydziale Kultury i Spraw Społecznych Urzędu Miasta Zamość w terminie do dnia 6 maja 2014 r.

IV. Termin składania ofert Oferty należy składać w Wydziale Kultury i Spraw Społecznych Urzędu Miasta Zamość w terminie do dnia 6 maja 2014 r. Załącznik do Zarządzenia nr 74/2014 Prezydenta Miasta Zamość z dnia 9 kwietnia 2014 r. Zasady finansowania realizacji zadania ujętego w Miejskim Programie Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych

Bardziej szczegółowo

Źródło: Alcohol Alert, nr 56, kwiecień 2002, National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism.

Źródło: Alcohol Alert, nr 56, kwiecień 2002, National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. tłum. Bogusław Włodawiec Rok: 2003 Czasopismo: Alkohol i Nauka Numer: Źródło: Alcohol Alert, nr 56, kwiecień 2002, National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. http://www.niaaa.nih.gov Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Źródło: Alcohol Alert, nr: 66, lipiec 2005, National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. http://www.niaaa.nih.gov

Źródło: Alcohol Alert, nr: 66, lipiec 2005, National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. http://www.niaaa.nih.gov tłum. Magdalena Prokop Rok: 2005 Czasopismo: Alkohol i Nauka Numer: Źródło: Alcohol Alert, nr: 66, lipiec 2005, National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. http://www.niaaa.nih.gov W odróżnieniu

Bardziej szczegółowo

Sprawdź, czy Twoje picie jest bezpieczne zrób test AUDIT

Sprawdź, czy Twoje picie jest bezpieczne zrób test AUDIT Sprawdź, czy Twoje picie jest bezpieczne zrób test AUDIT TEST AUDIT Test Rozpoznawania Zaburzeń Związanych z Piciem Alkoholu. Test rekomendowany przez WHO 38. Przeczytaj dokładnie kolejne pytania. Zastanów

Bardziej szczegółowo

Przeprowadzenie Minimalnej/Krótkiej Interwencji

Przeprowadzenie Minimalnej/Krótkiej Interwencji Przeprowadzenie Minimalnej/Krótkiej Interwencji Pacjenci POZ Problemy alkoholowe są znacznie rozpowszechnione wśród pacjentów POZ. Warto pamiętać o tym, że w populacji osób pijących więcej jest osób nieuzależnionych

Bardziej szczegółowo

Przeprowadzenie minimalnej/krótkiej INTERWENCJI. dr n.med.krzysztof Liszcz

Przeprowadzenie minimalnej/krótkiej INTERWENCJI. dr n.med.krzysztof Liszcz Przeprowadzenie minimalnej/krótkiej INTERWENCJI dr n.med.krzysztof Liszcz Dlaczego INTERWENCJA? Szkody zdrowotne i społeczne w Polsce związane ze spożywaniem alkoholu (nawet zredukowane jedynie do wskaźników

Bardziej szczegółowo

Źródło: Alcohol Alert, nr: 30, Październik 1995, National Institute on Alcohol Abuse and alcoholism. http://www.niaaa.nih.gov

Źródło: Alcohol Alert, nr: 30, Październik 1995, National Institute on Alcohol Abuse and alcoholism. http://www.niaaa.nih.gov tłum. Magdalena Ślósarska Rok: 2000 Czasopismo: Alkohol i Nauka Numer: 7 Źródło: Alcohol Alert, nr: 30, Październik 1995, National Institute on Alcohol Abuse and alcoholism. http://www.niaaa.nih.gov Diagnozowanie

Bardziej szczegółowo

Narzędzie pracy socjalnej nr 15 Wywiad z osobą uzależnioną od alkoholu 1 Przeznaczenie narzędzia:

Narzędzie pracy socjalnej nr 15 Wywiad z osobą uzależnioną od alkoholu 1 Przeznaczenie narzędzia: Narzędzie pracy socjalnej nr 15 Wywiad z osobą uzależnioną od alkoholu 1 Przeznaczenie narzędzia: Etap I (1b) Ocena / Diagnoza (Pogłębienie wiedzy o sytuacji związanej z problemem osoby/ rodziny) Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

Rozpoznawanie problemów alkoholowych u osób w wieku powyżej 65 lat

Rozpoznawanie problemów alkoholowych u osób w wieku powyżej 65 lat Gerontologia Polska PRACA POGLĄDOWA tom 14, nr 4, 172 178 ISSN 1425 4956 Małgorzata Suwała, Andrzej Gerstenkorn Katedra Medycyny Społecznej i Zapobiegawczej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Rozpoznawanie

Bardziej szczegółowo

Poradnia Pomocy Palącym i Infolinia

Poradnia Pomocy Palącym i Infolinia Poradnia Pomocy Palącym i Infolinia Magdalena Cedzyńska Zakład Epidemiologii i Prewencji Nowotworów CO-I Spotkanie współorganizatorów Programu Prewencji Pierwotnej Nowotworów 5 maja 2008, Centrum Onkologii-Instytut

Bardziej szczegółowo

Hanna Misiołek. Katedra Anestezjologii Intensywnej Terapii i Medycyny Ratunkowej Śląski Uniwersytet Medyczny

Hanna Misiołek. Katedra Anestezjologii Intensywnej Terapii i Medycyny Ratunkowej Śląski Uniwersytet Medyczny PCEA-czy wpływa na czas pobytu chorego w szpitalu? Hanna Misiołek Katedra Anestezjologii Intensywnej Terapii i Medycyny Ratunkowej Śląski Uniwersytet Medyczny ZALECENIA DOTYCZĄCE POSTĘPOWANIA Z BÓLEM POOPERACYJYM

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. Bibliografia

Wprowadzenie. Bibliografia Profilaktyka Profilaktyczna, Program Domowych Detektywów. Aktualnie w bazie jest prezentowanych sześć programów. Polskie programy profilaktyczne rekomendowane przez EDDRA były prezentowane w Serwisie Informacyjnym

Bardziej szczegółowo

Copyright for Polish Translation and Edition by Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego Wydanie I, Kraków 2015 All rights reserved

Copyright for Polish Translation and Edition by Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego Wydanie I, Kraków 2015 All rights reserved Seria: PSYCHIATRIA I PSYCHOTERAPIA Tytuł oryginału: Substance Abuse Treatment and the Stages of Change. Selecting and Planning Interventions. Second Edition Copyright 2013 The Guilford Press A Division

Bardziej szczegółowo

Publikacja objęta jest prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie i rozpowszechnianie zabronione. Publikacja przeznaczona jedynie dla

Publikacja objęta jest prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie i rozpowszechnianie zabronione. Publikacja przeznaczona jedynie dla Seria: PSYCHIATRIA I PSYCHOTERAPIA Tytuł oryginału: Building Motivational Interviewing Skills: A Practitioner Workbook Copyright 2009 The Guilford Press A Division of Guilford Publications, Inc. Materiały

Bardziej szczegółowo

Szkolenie przygotowujące do zawodu profilaktyka uzależnień. Osoba uzależniona od przetworów konopi w systemie lecznictwa odwykowego w Polsce

Szkolenie przygotowujące do zawodu profilaktyka uzależnień. Osoba uzależniona od przetworów konopi w systemie lecznictwa odwykowego w Polsce Szkolenie przygotowujące do zawodu profilaktyka uzależnień Osoba uzależniona od przetworów konopi w systemie lecznictwa odwykowego w Polsce Boguslawa Bukowska Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii

Bardziej szczegółowo

System wsparcia osoby uzależnionej mieszkańca Domu Pomocy Społecznej, w celu wzmocnienia działań terapeutyczno rehabilitacyjnych.

System wsparcia osoby uzależnionej mieszkańca Domu Pomocy Społecznej, w celu wzmocnienia działań terapeutyczno rehabilitacyjnych. Załącznik nr 1 do Zarządzenia Prezydenta Miasta Krakowa nr 1028/2013 z dnia 2013-04-16 System wsparcia osoby uzależnionej mieszkańca Domu Pomocy Społecznej, w celu wzmocnienia działań terapeutyczno rehabilitacyjnych.

Bardziej szczegółowo

ZAKRES PRZEDMIOTOWY PROGRAMU SZKOLENIOWEGO

ZAKRES PRZEDMIOTOWY PROGRAMU SZKOLENIOWEGO Załącznik nr 1 ZAKRES PRZEDMIOTOWY PROGRAMU SZKOLENIOWEGO I Program szkolenia w zakresie podstawowych umiejętności udzielania profesjonalnej pomocy psychologicznej obejmuje: 1) Trening interpersonalny

Bardziej szczegółowo

Socjokulturowe aspekty spożycia alkoholu w Polsce

Socjokulturowe aspekty spożycia alkoholu w Polsce Socjokulturowe aspekty spożycia alkoholu w Polsce Dr hab. n. med. Maciej Pilecki Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Katedry Psychiatrii UJ CM Za panowania Augusta III kraj cały nie wytrzeźwiał jeszcze

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI,58 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI,58 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI,58 SECTIO D 2005 Studenckie Koło Naukowe przy Zakładzie Podstawowej Opieki Zdrowotnej i Katedrze Medycyny Rodzinnej Akademii

Bardziej szczegółowo

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Szkolenia dla Komisji ds. Rozwiązywania Problemów Alkoholowych 2015/2016

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Szkolenia dla Komisji ds. Rozwiązywania Problemów Alkoholowych 2015/2016 Szkolenia dla Komisji ds. Rozwiązywania Problemów Alkoholowych 2015/2016 Komisja ds. Rozwiązywania Problemów Alkoholowych - zadania i zakres działań 1. Alkohol etylowy jako: substancja psychoaktywna substancja

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

Ulepszenia w Usługach Wspierających Loklną Służbę Zdrowia. poradnik skrócony

Ulepszenia w Usługach Wspierających Loklną Służbę Zdrowia. poradnik skrócony Ulepszenia w Usługach Wspierających Loklną Służbę Zdrowia poradnik skrócony Nowe prawo ulepszające usługi W październiku 2012r. weszły w życie nowe przepisy prawne, których celem jest usprawnienie działania

Bardziej szczegółowo

tłum. Katarzyna Kurza Rok: 2002 Czasopismo: Alcohol Alert Numer:

tłum. Katarzyna Kurza Rok: 2002 Czasopismo: Alcohol Alert Numer: tłum. Katarzyna Kurza Rok: 2002 Czasopismo: Alcohol Alert Numer: Wiele osób nie zdaje sobie sprawy z tego, jak powszechnym i destrukcyjnym zjawiskiem jest picie alkoholu w kampusach college ów. Rozmiary

Bardziej szczegółowo

Dz. U. nr 3/2000 Poz 44

Dz. U. nr 3/2000 Poz 44 Dz. U. nr 3/2000 Poz 44 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 31 grudnia 1999 r. w sprawie organizacji, kwalifikacji personelu, zasad funkcjonowania i rodzajów zakładów lecznictwa odwykowego oraz udziału

Bardziej szczegółowo

Źródło: Alcohol Alert, nr: 20, Kwiecień 1993, National Institute on Alcohol Abuse and alcoholism.

Źródło: Alcohol Alert, nr: 20, Kwiecień 1993, National Institute on Alcohol Abuse and alcoholism. tłum. Anna Tabaczyńska Rok: 2000 Czasopismo: Alkohol i Nauka Numer: 9 Źródło: Alcohol Alert, nr: 20, Kwiecień 1993, National Institute on Alcohol Abuse and alcoholism. http://www.niaaa.nih.gov Pojęcie

Bardziej szczegółowo

Wykonanie uchwały powierza się Burmistrzowi Otmuchowa. Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

Wykonanie uchwały powierza się Burmistrzowi Otmuchowa. Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia. Uchwała Nr XXXIII/253/2013 Rady Miejskiej w Otmuchowie z dnia 28 października 2013 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych dla Gminy Otmuchów na rok

Bardziej szczegółowo

Motywacja do leczenia i utrzymywania abstynencji a ukończenie terapii przez mężczyzn uzależnionych od alkoholu

Motywacja do leczenia i utrzymywania abstynencji a ukończenie terapii przez mężczyzn uzależnionych od alkoholu P R A C E O R Y G I N A L N E Alkoholizm i Narkomania 2013, Tom 26, nr 2, 119 136 2013, Instytut Psychiatrii i Neurologii Motywacja do leczenia i utrzymywania abstynencji a ukończenie terapii przez mężczyzn

Bardziej szczegółowo

Wywiad motywujący. Wprowadzenie

Wywiad motywujący. Wprowadzenie Wywiad motywujący Wywiad motywujący nie aspiruje do wszechstronnej metody leczenia. Jest skoncentrowany wyłącznie na budowaniu wewnętrznej motywacji klienta. Może on stanowić samodzielny element oddziaływań,

Bardziej szczegółowo

Edukacja w cukrzycymiejsce i rola. pielęgniarek w Finlandii

Edukacja w cukrzycymiejsce i rola. pielęgniarek w Finlandii Edukacja w cukrzycymiejsce i rola pielęgniarek w Finlandii Outi Himanen, pielęgniarka, pielęgniarka specjalistka, edukator, menadżer edukacji. Centrum Edukacji/Fińskie Stowarzyszenie Diabetologiczne Zawartość

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ Załącznik nr 3 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ Lp. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji

Bardziej szczegółowo

Osoba uzależniona od przetworów konopi w systemie lecznictwa odwykowego w Polsce

Osoba uzależniona od przetworów konopi w systemie lecznictwa odwykowego w Polsce Osoba uzależniona od przetworów konopi w systemie lecznictwa odwykowego w Polsce Minimalne standardy jakości w redukcji popytu na narkotyki Boguslawa Bukowska Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii

Bardziej szczegółowo

Czy psychoterapia może być jeszcze bardziej skuteczna? Co podpowiadają nam na ten temat wyniki badań naukowych?

Czy psychoterapia może być jeszcze bardziej skuteczna? Co podpowiadają nam na ten temat wyniki badań naukowych? Dlaczego taki temat wystąpienia? Czy psychoterapia może być jeszcze bardziej skuteczna? Co podpowiadają nam na ten temat wyniki badań naukowych? Tytuł konferencji: Psychoterapia działa. Jak? Refleksje

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny technologii Medycznych nr 15/2013 z dnia 21 stycznia 2013 r. o projekcie programu Uzależnienie, współuzależnienie i co dalej Miasta Rybnik

Bardziej szczegółowo

Motywowanie ku zmianie pacjentów uzależnionych Marzenna Kucińska, Ośrodek Terapii Poznawczej COGITO w Warszawie Koło zmiany

Motywowanie ku zmianie pacjentów uzależnionych Marzenna Kucińska, Ośrodek Terapii Poznawczej COGITO w Warszawie Koło zmiany Motywowanie ku zmianie pacjentów uzależnionych Marzenna Kucińska, Ośrodek Terapii Poznawczej COGITO w Warszawie Koło zmiany 5 etapowy model gotowości pacjenta do zmiany Prekontemplacja: Nie widzę problemu,

Bardziej szczegółowo

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Depresja a uzależnienia Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Alkoholizm w chorobach afektywnych Badania NIMH* (1990) (uzależnienie + nadużywanie) Badania II Kliniki

Bardziej szczegółowo

Kardiologia małych zwierząt

Kardiologia małych zwierząt Międzynarodowa Konferencja VetCo Kardiologia małych zwierząt 5-6 września 2015 Warszawa Materiały konferencyjne Wydawca biuletynu: VetCo Veterinary Consulting & Control Al. 3 Maja 7/2, 00-401 Warszawa

Bardziej szczegółowo

Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych. Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych

Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych. Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Konflikt interesów Wykłady i seminaria dla firmy Medtronic.w

Bardziej szczegółowo

Spożycie alkoholu w Polsce w 2012 r. Raport z badania. Spożycie alkoholu w Polsce w 2012 r. Raport z badania.

Spożycie alkoholu w Polsce w 2012 r. Raport z badania. Spożycie alkoholu w Polsce w 2012 r. Raport z badania. Spożycie alkoholu w wybranych krajach UE* Portugalia Włochy Węgry Średnia UE 58% 42% 61% 39% 65% 35% 24% Holandia Szwecja Dania 76% 12% 10% 7% 88% 90% 93% Pijący Abstynenci *źródło: dane z badania Eurobarometr

Bardziej szczegółowo

Finansowanie świadczeń telemedycznych z prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych

Finansowanie świadczeń telemedycznych z prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych Finansowanie świadczeń telemedycznych z prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych Dr n. med. Piotr Soszyński Telemedycyna zastosowanie technologii z obszaru telekomunikacji i informatyki w celu świadczenia opieki

Bardziej szczegółowo

Polish. Jak mogę uzyskać pomoc medyczną w Londynie?

Polish. Jak mogę uzyskać pomoc medyczną w Londynie? Jak mogę uzyskać pomoc medyczną w Londynie? Co oznacza skrót GP? Aby uzyskać pomoc medyczną w Londynie, należy zarejestrować się w lokalnej przychodni rodzinnej, w której pracuje lokalny lekarz rodzinny

Bardziej szczegółowo

ALKOHOLIZM W INTERNECIE

ALKOHOLIZM W INTERNECIE Sprawozdania Wojciech Kosmowski Katedra i Klinika Psychiatrii Akademii Medycznej w Bydgoszczy ALKOHOLIZM W INTERNECIE Jednym z podstawowych zastosowań Internetu u początku jego istnienia miała być wymiana

Bardziej szczegółowo

Dariusz Zwierzchowski

Dariusz Zwierzchowski Dariusz Zwierzchowski Rok: 2003 Czasopismo: Świat Problemów Numer: 3 Terapia uzależnienia, prowadzona w Szpitalu Wojewódzkim w Morawicy, ma wieloletnią tradycję. Wraz z zapotrzebowaniem na leczenie odwykowe

Bardziej szczegółowo

1. Młodzieżowy Ośrodek Rehabilitac yjny Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności Kazuń Bielany 288 ul. Działkowa 13 05 152 Czosnów tel.

1. Młodzieżowy Ośrodek Rehabilitac yjny Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności Kazuń Bielany 288 ul. Działkowa 13 05 152 Czosnów tel. NARKOTYKI PLACÓWKI STACJONARNE 1. Młodzieżowy Ośrodek Rehabilitac yjny Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności Kazuń Bielany 288 ul. Działkowa 13 05 152 Czosnów tel. (22) 794 02 97 liczba miejsc 30, ubezpieczenie

Bardziej szczegółowo

W szkoleniu udział wzięło 56 przedstawicieli kadry medycznej, w tym:

W szkoleniu udział wzięło 56 przedstawicieli kadry medycznej, w tym: Podsumowanie szkolenia dla kadry medycznej pt. Skuteczna komunikacja z pacjentem w zakresie ograniczania konsekwencji zdrowotnych używania substancji psychoaktywnych w Poznaniu W dniach 13-14 września

Bardziej szczegółowo

Miejski Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Narkomanii dla Miasta Tomaszów Lubelski na 2015 rok

Miejski Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Narkomanii dla Miasta Tomaszów Lubelski na 2015 rok Załącznik do uchwały Nr II/8/2014 Rady Miasta Tomaszów Lubelski z dnia 19 grudnia 2014 roku Miejski Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Narkomanii dla Miasta Tomaszów Lubelski

Bardziej szczegółowo

W Y K A Z PROGRAMY DLA SPRAWCÓW PRZESTĘPSTW PRZEMOCY W RODZINIE

W Y K A Z PROGRAMY DLA SPRAWCÓW PRZESTĘPSTW PRZEMOCY W RODZINIE W Y K A Z programów leczniczych, terapeutycznych oraz korekcyjno edukacyjnych dla realizacji art. 72 1 pkt 6 kk na terenie działalności Sądu Okręgowego w Zamościu. PROGRAMY DLA SPRAWCÓW PRZESTĘPSTW PRZEMOCY

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ: PSYCHOLOGIA KIERUNEK:

WYDZIAŁ: PSYCHOLOGIA KIERUNEK: Lp. I Introductory module 3 Academic skills Information Technology introduction Intellectual Property Mysterious Code of Science Online surveys Personal growth and social competences in the globalizedintercultural

Bardziej szczegółowo

palenia tytoniu wśród studentów Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu

palenia tytoniu wśród studentów Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu Kurpas Probl Hig D i Epidemiol wsp. Poziom 2013, spożycia 94(4): alkoholu 757-761i palenia tytoniu wśród studentów Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu 757 Poziom spożycia alkoholu i palenia tytoniu wśród

Bardziej szczegółowo

Studium Psychoterapii Uzależnień Vis Salutis-Akredytacja PARPA

Studium Psychoterapii Uzależnień Vis Salutis-Akredytacja PARPA Studium Psychoterapii Uzależnień Vis Salutis-Akredytacja PARPA Informacje o usłudze Numer usługi 2016/02/03/7294/2820 Cena netto 6 300,00 zł Cena brutto 6 300,00 zł Cena netto za godzinę 0,00 zł Cena brutto

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE. Negotiation techniques. Management. Stationary. II degree

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE. Negotiation techniques. Management. Stationary. II degree Politechnika Częstochowska, Wydział Zarządzania PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu Kierunek Forma studiów Poziom kwalifikacji Rok Semestr Jednostka prowadząca Osoba sporządzająca Profil Rodzaj

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne S YL AB US MODUŁ U ( PRZDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod PDPK modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Forma studiów Rok studiów Nazwa modułu Psychodietetyka z elementami

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH. DLA GMINY TUREK na rok 2014.

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH. DLA GMINY TUREK na rok 2014. Załącznik nr 1 do Uchwały Nr XLVI/252/14 Rady Gminy Turek z dnia 13 marca 2014 r. GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH DLA GMINY TUREK na rok 2014. I. STAN SZKÓD I ZAGROŻENIA

Bardziej szczegółowo

Problemy alkoholowe w praktyce lekarza rodzinnego

Problemy alkoholowe w praktyce lekarza rodzinnego Problemy alkoholowe w praktyce lekarza rodzinnego Bohdan T. Woronowicz z Ośrodka Terapii Uzależnień Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie Kierownik Ośrodka: dr med. Bohdan T. Woronowicz ALCOHOL

Bardziej szczegółowo

Paramedycyna a postulaty evidence-based medicine

Paramedycyna a postulaty evidence-based medicine Paramedycyna a postulaty evidence-based medicine Celem jest pokazanie jak postulaty koncepcji evidence- based medicine wpłynęły na współcześnie podejmowane dyskusje dotyczące paramedycyny 1) Ustalenia

Bardziej szczegółowo

Intensywna terapia i choroby układu oddechowego małych zwierząt w praktyce

Intensywna terapia i choroby układu oddechowego małych zwierząt w praktyce Międzynarodowa Konferencja VetCo Intensywna terapia i choroby układu oddechowego małych zwierząt w praktyce 18-19 maja 2013, Falenty k. Warszawy Materiały konferencyjne 1 Wydawca biuletynu: VetCo Veterinary

Bardziej szczegółowo

Problemy alkoholowe w praktyce

Problemy alkoholowe w praktyce Problemy alkoholowe w praktyce lekarza rodzinnego. Część II* dr med. Bohdan T. Woronowicz z Ośrodka Terapii Uzależnień Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie Kierownik Ośrodka: dr med. Bohdan T.

Bardziej szczegółowo

Literatura: Oficyna Wydawnicza

Literatura: Oficyna Wydawnicza Literatura: 1. M.F. Drummond, B. O'Brien, G.L. Stoddart, G.W. Torrance przekł ad pod kierownictwem J. Spławińskiego. Metody bada ń ekonomicznych programów ochrony zdrowia. Via Media Gdańsk 2003. 2. T.E.Getzen,

Bardziej szczegółowo

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS IWONA KOCEMBA WSPARCIE SPOŁECZNE A KONTROLA POZIOMU CUKRU WE KRWI W CUKRZYCY TYPU 2

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS IWONA KOCEMBA WSPARCIE SPOŁECZNE A KONTROLA POZIOMU CUKRU WE KRWI W CUKRZYCY TYPU 2 ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS FOLIA PSYCHOLOGICA 11, 2007 Zakład Psychopatologii i Psychologii Klinicznej Instytut Psychologii UŁ IWONA KOCEMBA WSPARCIE SPOŁECZNE A KONTROLA POZIOMU CUKRU WE KRWI W CUKRZYCY

Bardziej szczegółowo

ZJAZDY, KONFERENCJE, SYMPOZJA, SEMINARIA MIĘDZYNARODOWE 2012 - European Federation of Public Service Unions (EPSU), European Confederation of

ZJAZDY, KONFERENCJE, SYMPOZJA, SEMINARIA MIĘDZYNARODOWE 2012 - European Federation of Public Service Unions (EPSU), European Confederation of ZJAZDY, KONFERENCJE, SYMPOZJA, SEMINARIA MIĘDZYNARODOWE 2012 - European Federation of Public Service Unions (EPSU), European Confederation of Independent Trade Unions (CESI) and EU Public Administration

Bardziej szczegółowo

Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Katedra Psychoprofilaktyki Społecznej

Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Katedra Psychoprofilaktyki Społecznej Alkoholizm i Narkomania 2012, Tom 25, nr 4, 417 426 2012, Instytut Psychiatrii i Neurologii Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Katedra Psychoprofilaktyki Społecznej Abstract Patients are often

Bardziej szczegółowo

ONKONAWIGATOR. Kompleksowa opieka onkologiczna dla Ciebie i Twoich bliskich

ONKONAWIGATOR. Kompleksowa opieka onkologiczna dla Ciebie i Twoich bliskich ONKONAWIGATOR Kompleksowa opieka onkologiczna dla Ciebie i Twoich bliskich Grupa LUX MED sprawdzony wybór w leczeniu onkologicznym! Zdrowie to najcenniejszy skarb każdego z nas. Grupa LUX MED dzięki połączeniu

Bardziej szczegółowo

JAK WYGLĄDA PROCEDURA ZOBOWIAZANIA OSOBY PIJĄCEJ DO LECZENIA ODWYKOWEGO?

JAK WYGLĄDA PROCEDURA ZOBOWIAZANIA OSOBY PIJĄCEJ DO LECZENIA ODWYKOWEGO? JAK WYGLĄDA PROCEDURA ZOBOWIAZANIA OSOBY PIJĄCEJ DO LECZENIA ODWYKOWEGO? Leczenie osób uzależnionych co do zasady jest dobrowolne, a przymus leczenia może być nałożony wyłącznie przez Sąd. Sądami właściwymi

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT PSYCHIATRII I NEUROLOGII (IPiN) i POLSKIE TOWARZYSTWO TERAPII MOTYWUJĄCEJ (PTTM) Im. VICTORA MEYERA

INSTYTUT PSYCHIATRII I NEUROLOGII (IPiN) i POLSKIE TOWARZYSTWO TERAPII MOTYWUJĄCEJ (PTTM) Im. VICTORA MEYERA INSTYTUT PSYCHIATRII I NEUROLOGII (IPiN) i POLSKIE TOWARZYSTWO TERAPII MOTYWUJĄCEJ (PTTM) Im. VICTORA MEYERA THE INSTITUTE OF PSYCHIATRY AND NEUROLOGY (IPiN) AND POLISH ASSOCIATION OF MOTIVATIONAL ENHANCEMENT

Bardziej szczegółowo

Polish version: Your guide to diabetic retinopathy screening. Twój przewodnik po badaniu na obecność retinopatii cukrzycowej

Polish version: Your guide to diabetic retinopathy screening. Twój przewodnik po badaniu na obecność retinopatii cukrzycowej Polish version: Your guide to diabetic retinopathy screening Twój przewodnik po badaniu na obecność retinopatii cukrzycowej Co to jest retinopatia cukrzycowa? Jest to choroba spowodowana cukrzycowymi zmianami

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencja Oceny Technologii Medycznych nr 16/2013 z dnia 21 stycznia 2013 r. o projekcie programu Terapia Dzieci i Młodzieży Uzależnionej od Alkoholu i

Bardziej szczegółowo

Szpital Szaserów pomimo wielokrotnych pisemnych próśb pacjenta nie wysłał swojemu pacjentowi testów psychologicznych MMPI 2 i CAPS.

Szpital Szaserów pomimo wielokrotnych pisemnych próśb pacjenta nie wysłał swojemu pacjentowi testów psychologicznych MMPI 2 i CAPS. Szpital Szaserów pomimo wielokrotnych pisemnych próśb pacjenta nie wysłał swojemu pacjentowi testów psychologicznych MMPI 2 i CAPS. Testy (niekompletne) zostały wysłane dopiero do sądu karnego Legionowo

Bardziej szczegółowo

Autodiagnoza. Jak ocenić swoje picie?

Autodiagnoza. Jak ocenić swoje picie? Autodiagnoza Jak ocenić swoje picie? Spożycie opisywać można w gramach wypitego lub też posługując się miarą porcji standardowej. Przyjmuje się, że w Europie porcja taka zawiera zwykle 10g czystego. Porcja

Bardziej szczegółowo

Źródło: Alcohol Alert, nr: 65, kwiecień 2005, National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism.

Źródło: Alcohol Alert, nr: 65, kwiecień 2005, National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. tłum. Anna Nowosielska Rok: 2005 Czasopismo: Alkohol i Nauka Numer: Źródło: Alcohol Alert, nr: 65, kwiecień 2005, National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. http://www.niaaa.nih.gov W opiece zdrowotnej

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowa Konferencja VetCo Medycyna kotów 11-12 kwietnia 2015 Warszawa Materiały konferencyjne

Międzynarodowa Konferencja VetCo Medycyna kotów 11-12 kwietnia 2015 Warszawa Materiały konferencyjne Międzynarodowa Konferencja VetCo Medycyna kotów 11-12 kwietnia 2015 Warszawa Materiały konferencyjne Wydawca biuletynu: VetCo Veterinary Consulting & Control Al. 3 Maja 7/2, 00-401 Warszawa tel. 22 127

Bardziej szczegółowo

SPIS ZAŁĄCZNIKÓW: Nr 1 Wzór certyfikatu specjalisty psychoterapii uzależnień Nr 2 Wzór certyfikatu instruktora terapii uzależnień Nr 3 Wzór wniosku o

SPIS ZAŁĄCZNIKÓW: Nr 1 Wzór certyfikatu specjalisty psychoterapii uzależnień Nr 2 Wzór certyfikatu instruktora terapii uzależnień Nr 3 Wzór wniosku o SPIS ZAŁĄCZNIKÓW: Nr 1 Wzór certyfikatu specjalisty psychoterapii uzależnień Nr 2 Wzór certyfikatu instruktora terapii uzależnień Nr 3 Wzór wniosku o potwierdzenie statusu osoby uczestniczącej w programie

Bardziej szczegółowo

MZ-15. za rok 2010. kod podmiotu, który utworzył zakład (część III) Kod specjalności komórki organizacyjnej (część VIII)

MZ-15. za rok 2010. kod podmiotu, który utworzył zakład (część III) Kod specjalności komórki organizacyjnej (część VIII) MINISTERSTWO ZDROWIA CENTRUM SYSTEMÓW INFORMACYJNYCH OCHRONY ZDROWIA Nazwa jednostki macierzystej MZ-15 Adresat Nazwa i adres poradni/gabinetu 1 nazwa ulica, nr kod, miejscowość województwo Numer identyfikacyjny

Bardziej szczegółowo

Znaczenie wczesnej interwencji we wspomaganiu rozwoju dziecka z zaburzeniami ze spektrum autyzmu i strategie terapii.

Znaczenie wczesnej interwencji we wspomaganiu rozwoju dziecka z zaburzeniami ze spektrum autyzmu i strategie terapii. Michał Wroniszewski Fundacja SYNAPSIS Znaczenie wczesnej interwencji we wspomaganiu rozwoju dziecka z zaburzeniami ze spektrum autyzmu i strategie terapii. Otrębusy, 8.11.2011 r. SKALA ZJAWISKA 1. Epidemiologa

Bardziej szczegółowo

Nasilenie objawów depresji i lęku wśród osób uzależnionych

Nasilenie objawów depresji i lęku wśród osób uzależnionych Nasilenie objawów depresji i lęku wśród osób uzależnionych od alkoholu i hazardu The severity of symptoms of depression and anxiety among the addicted to alcohol and gambling Marta Makara-Studzińska, Aneta

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 17/2013 z dnia 21 stycznia 2013 r. o projekcie programu Alkohol i powrót do zdrowia - wzmocnienie procesu leczenia

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A nr XLI/239/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 26 lutego 2014 roku

U C H W A Ł A nr XLI/239/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 26 lutego 2014 roku U C H W A Ł A nr XLI/239/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 26 lutego 2014 roku w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Narkomanii na rok 2014

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH ORAZ PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2006 ROK

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH ORAZ PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2006 ROK Załącznik do uchwały Nr XL/401/06 Rady Miejskiej Wodzisławia Śl. z dnia 27 stycznia 2006 r. GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH ORAZ PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2006 ROK

Bardziej szczegółowo

Opieka i medycyna paliatywna

Opieka i medycyna paliatywna Lek. med. Katarzyna Scholz Opieka i medycyna paliatywna Informator dla chorych i ich rodzin Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Drodzy Pacjenci, Rodziny.

Bardziej szczegółowo

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Time for changes! Vocational activisation young unemployed people aged 15 to 24 Projekt location Ząbkowice Śląskie project produced in cooperation with Poviat Labour Office

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XV/141/2015 RADY MIEJSKIEJ W DREZDENKU. z dnia 9 grudnia 2015 r.

UCHWAŁA NR XV/141/2015 RADY MIEJSKIEJ W DREZDENKU. z dnia 9 grudnia 2015 r. UCHWAŁA NR XV/141/2015 RADY MIEJSKIEJ W DREZDENKU z dnia 9 grudnia 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt. 15

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH I PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2016 ROK

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH I PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2016 ROK Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 0007.100.2016 Rady Gminy Przykona z dnia 12 lutego 2016r GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH I PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2016 ROK Podstawą

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM REALIZACJI

HARMONOGRAM REALIZACJI Załącznik Nr 2 do GPPU na 2015 r. HARMONOGRAM REALIZACJI GMINNEGO PROGRAMU PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH ORAZ PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA ROK 2015 Lp. Zamierzenia (zadania) Sposoby

Bardziej szczegółowo

Rezydentura w Wielkiej Brytanii. Katarzyna Skuza Addenbroke s Hospital, Cambridge

Rezydentura w Wielkiej Brytanii. Katarzyna Skuza Addenbroke s Hospital, Cambridge Rezydentura w Wielkiej Brytanii Katarzyna Skuza Addenbroke s Hospital, Cambridge Staż do specjalizacji trwa 7 lat, rotacja następuje w obrębie wielu szpitali danego okręgu, rezydenci ubiegają się o rotację

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA ZDROWOTNA W UJĘCIU EUROPEJSKIM. Maciej Hamankiewicz Prezes Naczelnej Rady Lekarskiej

PROFILAKTYKA ZDROWOTNA W UJĘCIU EUROPEJSKIM. Maciej Hamankiewicz Prezes Naczelnej Rady Lekarskiej W UJĘCIU EUROPEJSKIM Maciej Hamankiewicz Prezes Naczelnej Rady Lekarskiej NA ŚWIECIE 1974 r. - Nowe perspektywy dla zdrowia Kanadyjczyków pierwsza na świecie narodowa strategia polityki zdrowotnej wykorzystująca

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty ekonomiczne i społeczne związane z nadmiernym spożyciem alkoholu.

Wybrane aspekty ekonomiczne i społeczne związane z nadmiernym spożyciem alkoholu. Wybrane aspekty ekonomiczne i społeczne związane z nadmiernym spożyciem alkoholu. Problemy alkoholowe Miliony ludzi na świecie cierpią z powodu uzależneinia od alkoholu. Choroba alkoholowa to przewlekłe

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA ZOBOWIAZANIA OSOBY PIJĄCEJ DO LECZENIA ODWYKOWEGO

PROCEDURA ZOBOWIAZANIA OSOBY PIJĄCEJ DO LECZENIA ODWYKOWEGO PROCEDURA ZOBOWIAZANIA OSOBY PIJĄCEJ DO LECZENIA ODWYKOWEGO Leczenie osób uzależnionych, co do zasady jest dobrowolne, a przymus leczenia może być nałożony wyłącznie przez Sąd. Sądami właściwymi do rozpatrywania

Bardziej szczegółowo

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY ODMIENNE PODEJŚCIE JAK NAWIGOWAĆ W OBECNYCH NURTACH I RUCHACH, KTÓRE

Bardziej szczegółowo

BSFT innowacyjna metoda terapeutyczna w stacjonarnym leczeniu uzależnień alkoholowych osób dorosłych - raport z badań PANEL DYSKUSYJNY

BSFT innowacyjna metoda terapeutyczna w stacjonarnym leczeniu uzależnień alkoholowych osób dorosłych - raport z badań PANEL DYSKUSYJNY BSFT innowacyjna metoda terapeutyczna w stacjonarnym leczeniu uzależnień alkoholowych osób dorosłych - raport z badań PANEL DYSKUSYJNY 18.02.2013 rok - Hotel Mercure w Częstochowie PROBLEM BADAWCZY W jaki

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XV / 122 / 2008 Rady Gminy Szemud z dnia 14 lutego 2008 roku

Uchwała Nr XV / 122 / 2008 Rady Gminy Szemud z dnia 14 lutego 2008 roku Uchwała Nr XV / 122 / 2008 Rady Gminy Szemud z dnia 14 lutego 2008 roku w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii w Gminie

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia zespołu terapeutycznego w edukacji diabetologicznej. Fakty i mity polskiej edukacji

Doświadczenia zespołu terapeutycznego w edukacji diabetologicznej. Fakty i mity polskiej edukacji Doświadczenia zespołu terapeutycznego w edukacji diabetologicznej. Fakty i mity polskiej edukacji Zespół Kliniki Endokrynologii i Diabetologii IP - CZD Elżbieta Piontek, Alicja Szewczyk, Grażyna Korzeniewska,

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O OŚRODKU STAŻOWYM WOTU w Gdańsku

INFORMACJE O OŚRODKU STAŻOWYM WOTU w Gdańsku INFORMACJE O OŚRODKU STAŻOWYM WOTU w Gdańsku Nazwa i adres ośrodka: Telefon kontaktowy: Kierownik placówki: Kierownik stażu: Opiekunowie stażu: Typ placówki stażowej Ilość godzin udziału stażysty w zajęciach

Bardziej szczegółowo

Psychoterapia w zaburzeniach afektywnych

Psychoterapia w zaburzeniach afektywnych FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII, 2004, l, 125-129 Ewa Habrat-Praglowska Aneks 4 Psychoterapia w zaburzeniach afektywnych II Klinika Psychiatryczna Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Punktu Pomocy Kryzysowej przy Miejsko Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Trzciance za rok 2013 976 porad 283 osoby

Sprawozdanie z działalności Punktu Pomocy Kryzysowej przy Miejsko Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Trzciance za rok 2013 976 porad 283 osoby Sprawozdanie z działalności Punktu Pomocy Kryzysowej przy Miejsko Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Trzciance za rok 2013 Specjaliści terapii uzależnień i współuzależnienia zatrudnieni w Punkcie Pomocy

Bardziej szczegółowo