Kontrola zarządcza w sektorze finansów publicznych jako koncepcja zarządzania i pomiaru efektywności funkcjonowania organizacji

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Kontrola zarządcza w sektorze finansów publicznych jako koncepcja zarządzania i pomiaru efektywności funkcjonowania organizacji"

Transkrypt

1 Anna Sulikowska Kontrola zarządcza w sektorze finansów publicznych jako koncepcja zarządzania i pomiaru efektywności funkcjonowania organizacji Wstęp W Polsce, od momentu przyjęcia do Unii Europejskiej, rząd nieustannie podejmuje starania związane m.in. z reformą finansów publicznych, która polegałaby na wdrożeniu najnowszych osiągnięć światowych w zakresie nowoczesnych metod planowania oraz zarządzania wydatkami publicznymi. w dobie ogólnego kryzysu gospodarczego, racjonalnym działaniem jest poszukiwanie nowatorskich rozwiązań, dzięki którym będzie można poprawić efektywność funkcjonowania sektora publicznego, zwiększyć zaufanie obywateli dla działań administracji publicznej, a przede wszystkim zmniejszyć deficyt publiczny. Jednakże głównym problemem jest piętno rozwiązań przyjętych w poprzednich systemach i brak optymalnej akceptacji na nowe wyzwania, które będą w swoim działaniu zorientowane na osiąganie celów i wyników. Pomocą, skutkującą odejściem od stereotypowych praktyk miała być wprowadzona ustawą o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 r., kontrola zarządcza. Zgodnie z brzmieniem art. 68 ww. ustawy, kontrolę zarządczą stanowi ogół działań podejmowanych dla zapewnienia realizacji celów i zadań w sposób zgodny z prawem, efektywny, oszczędny i terminowy. Kontrola zarządcza jako nowatorski system, bardziej złożony, miał za zadanie sprawić, aby jednostka sektora finansów publicznych osiągnęła cele przed nimi postawione. Zmiana sposobu myślenia o kontroli zarządczej, rozumianej nie jako kontrola sensu stricte, związana ze sprawdzaniem funkcjonowania jednostki, a jako zintegrowane sterowanie systemami zarządczymi w przyszłości, może stać się kluczowa dla pomiaru efektywności funkcjonowania organizacji. Celem artykułu jest przedstawienie problematyki kontroli zarządczej w jednostkach sektora finansów publicznych w nowym formacie, który nawiązuje do koncepcji nowego zarządzania publicznego. Artykuł ma charakter empiryczno opisowy. 1. Kontrola zarządcza 1.1. Istota i pojęcie kontroli zarządczej Terminologię kontroli cechuje duża różnorodność. w najbardziej ogólnym znaczeniu kontrolą można nazwać proces sprawdzania, porównywania i wyjaśniania relacji pomiędzy stanem faktycznym a stanem wymaganym, postulowanym - wzorcem. Odniesieniem mogą być przykładowe normy prawne, normatywy finansowe, plany. Określona powyżej definicja kontroli jest jednak Mgr, Wydział Ekonomii, Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu,

2 274 Anna Sulikowska tzw. tradycyjnym podejściem do tematyki, współczesna kontrola ma zupełnie inną optykę. Można byłoby to skonstatować słowami B.R. Kuca, który stwierdza, iż obecnie prawda o przeszłości, której dostarczała kontrola wewnętrzna, wypierana jest przez identyfikację, szacowanie i zarządzanie ryzykiem a więc zarządzanie zdarzeniami przyszłymi [Kuc, 2009, str.19]. Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, tak jak na wstępie przedstawiono, wprowadziła obowiązek wdrożenia kontroli zarządczej jako zintegrowanego systemu sterowania systemami zarządczymi. Obowiązek ten objął cały sektor finansów publicznych bez względu na przedmiot działalności, formę prawną oraz wielkość gromadzonych lub wydatkowanych środków publicznych. Definicja kontroli zarządczej podkreśla, że jest nią każde działanie jednostki, wszelkie obowiązujące uregulowania pisane bądź niepisane, a praktykowane. Wszystko, co służy zapewnieniu realizacji celów i zadań. Kontrolę zarządczą w jednostkach sektora finansów publicznych stanowi ogół działań podejmowanych dla zapewnienia realizacji celów i zadań w sposób zgodny z prawem, efektywny, oszczędny i terminowy. Dzięki temu zarządzanie jednostką publiczną staje się zorientowane na integrację systemową, oszczędne, efektywne i odpowiedzialne. Kluczem jest zgodność z międzynarodowymi standardami kontroli wewnętrznej i zarządzania ryzykiem. Ustawodawca, ustanawiając system kontroli zarządczej, nie wskazał katalogu działań niezbędnych do jego wprowadzenia. w ustawie określone zostały jedynie cele kontroli zarządczej takie jak: 1. Zgodność działalności z przepisami prawa oraz procedurami wewnętrznymi. 2. Skuteczność i efektywność działania. 3. Wiarygodność sprawozdań. 4. Ochrona zasobów. 5. Przestrzeganie i promowanie zasad etycznego postępowania. 6. Efektywność i skuteczność przepływu informacji. 7. Zarządzanie ryzykiem. Wymienione powyżej cele nie są katalogiem zamkniętym, poszczególne jednostki mogą rozbudowywać cele dodatkowe, które będą uwarunkowane charakterystyką danej jednostki. Zatem projektując system kontroli zarządczej należy uwzględnić specyfikę tych jednostek i różne podejście do zarządzania tymi jednostkami. Do podstawowych czynników wpływających na kształt systemu kontroli zarządczej należy zaliczyć: wielkość jednostki gospodarczej, przedmiot jej działalności, strukturę organizacyjną, sposób organizacji pracy, metody zarządzania. Istota procesu wdrażania kontroli zarządczej powinna uwzględniać, takie procedury czy metody działania, które będą praktyczne i dzięki którym jednostka osiągnie założone cele. Ponadto kontrola zarządcza powinna umożliwiać weryfikację sprawności zarządzania w ujęciu kompleksowym, obejmując całą działalność jednostki organizacyjnej. z uwagi na bezpośredni związek z zarządzaniem, wykracza ona poza ramy tradycyjnie pojętej kontroli [Kosikowski, Chojna-Duch, 1999].

3 Kontrola zarządcza w sektorze finansów publicznych jako koncepcja Odpowiedzialność za wdrożenie kontroli zarządczej oraz ograniczenia związane z realizacją zadania Zgodnie z art. 69 ustawy o finansach publicznych, odpowiedzialność za decyzje podjęte w zakresie kontroli zarządczej spoczywają na kierującym jednostką. Zatem obowiązek ustanowienia kontroli zarządczej oznacza, że kierujący jednostką jest odpowiedzialny za wdrożenie skutecznych rozwiązań organizacyjnych i procedur, a następnie za zapewnienie, że są one przestrzegane w takim zakresie, jaki jest konieczny do spełnienia celów danej jednostki. Ustawodawca wymieniając podmioty odpowiedzialne za zapewnienie funkcjonowania adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej wskazuje na: ministra - w kierowanych przez niego działach administracji rządowej, wójta, burmistrza, prezydenta miasta, przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Szczególną rolę przypisuje kierownikowi jednostki w tym procesie. Niewypełnienie lub niewłaściwa realizacja obowiązków w zakresie kontroli zarządczej, objęte są odpowiedzialnością za naruszenie dyscypliny finansów publicznych na podstawie znowelizowanej ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r., o zmianie ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych oraz niektórych ustaw [Dz. U. z 2011 r. Nr 240, poz. 1429]. Rozkład odpowiedzialności za kontrolę zarządczą wpisuje się w koncepcję funkcjonowania systemu tej kontroli na dwóch poziomach. Za system kontroli zarządczej w dziale administracji rządowej (II poziom kontroli zarządczej) odpowiedzialność będzie ponosił minister kierujący tym działem, za system kontroli zarządczej w poszczególnych jednostkach sektora państwowego (I poziom kontroli zarządczej) odpowiedzialność będzie ponosił kierownik każdej jednostki [Puchacz, 2010, s. 12]. Jednym z warunków zapewnienia adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej jest monitorowanie i ocena jej funkcjonowania. Ocena taka może być dokonana m.in. w drodze samooceny kontroli zarządczej zalecanej w Standardach kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych [Komunikat Nr 23 Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2009 r. Dz. Urz. Min. Fin. Nr 15, poz. 84]. Dodatkowo samoocena stanowi istotne źródło informacji dla kierowników tych jednostek, które zostaną zobowiązane do sporządzania oświadczenia o stanie kontroli zarządczej na podstawie art. 70 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych [Dz. U. Nr 157, poz. 1240, z późn. zm.]. z opublikowanych na stronie Ministerstwa Finansów zestawień informacji z oświadczeń o stanie kontroli zarządczej za 2010 rok złożonych przez ministrów kierujących działami administracji rządowej wynika, iż : pięciu ministrów (Skarbu Państwa, Rozwoju Regionalnego, Wsi i Rozwoju Rolnictwa, Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Gospodarki), złożyło oświadczenia bez żadnych zastrzeżeń w zakresie kierowanych przez nich działach funkcjonowaniu kontroli zarządczej,

4 276 Anna Sulikowska 12 ministrów złożyło oświadczenia z zastrzeżeniami co do funkcjonowania adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej w ich działach. W zakresie funkcjonowania kontroli zarządczej w działach kierowanych przez ministrów, zastrzeżenia w głównej mierze dotyczyły braku formalnego zarządzania ryzykiem (w przypadku 12 ministrów). Mając na uwadze cele kontroli zarządczej określone a art. 68 ust. 2 ustawy o finansach publicznych pozostałe zastrzeżenia dotyczyły: 1. W zakresie zgodności działalności z przepisami prawa oraz procedurami wewnętrznymi: opóźnień w zakresie tworzenia aktów prawnych, zaległości w sprawach z zakresu orzecznictwa administracyjnego, brak udokumentowania procedur wewnętrznych, brak lub brak aktualizacji w zakresie procedur wewnętrznych. 2. W zakresie skuteczności i efektywności działania: brak jednolitego systemu wyznaczania i monitorowania celów i zadań w jednostkach w dziale, niewystarczający monitoring realizacji spraw z zakresu postępowań administracyjnych. 3. W zakresie ochrony zasobów: uchybienia w zabezpieczeniach systemów informatycznych i majątku, niska świadomość pracowników w zakresie zabezpieczenia dostępu do materialnych, finansowych i informatycznych zasobów jednostki. 4. W zakresie przestrzegania i promowania zasad etycznego postępowania: brak opracowanych zasad etycznego postępowania dla niektórych grup pracowniczych. 5. W zakresie efektywności i skuteczności przepływu informacji: niewystarczająca skuteczność wewnętrznego systemu obiegu informacji [www.mf.gov.pl, dostęp dnia ]. Z powyższych danych wynika, iż dominującym problemem jest efektywne wdrożenie zarządzania ryzykiem w jednostce. Istotnym celem kontroli zarządczej jest właściwa orientacja na ryzyko, która sprowadza się do wdrożenia odpowiedniego modelu zarządzania ryzykiem w sektorze publicznym. Zarządzanie ryzykiem jest pewnego rodzaju nową praktyką, z którą musieli się zmierzyć wszyscy kierownicy jednostek sektora publicznego. Jak pokazują analizy, wprowadzenie tej praktyki okazało się o wiele trudniejsze niż można było założyć, czego efektem do dnia dzisiejszego jest brak wprowadzenia zarządzania ryzykiem w większości jednostek sektora finansów publicznych, a w szczególności w jednostkach samorządowych. 2. Standardy kontroli zarządczej Wytycznymi, które miały pomóc w zorganizowaniu kontroli zarządczej we wszystkich jednostkach sektora finansów publicznych były opublikowane

5 Kontrola zarządcza w sektorze finansów publicznych jako koncepcja 277 w Komunikacie Nr 23 z dnia 16 grudnia 2009r., przez Ministra Finansów Standardy Kontroli Zarządczej [Dz. Urz. MF Nr 15, poz. 84 z r.]. Oczywiście wskazane ogólne założenia miały służyć kierownikom jednostek jako baza do zbudowania optymalnych rozwiązań dostosowanych do własnych realiów, charakteru oraz możliwości organizacyjnych jednostek. Przedmiotowe wytyczne są przykładem praktyki legislacyjnej, której wyrazem na gruncie prawa wspólnotowego UE jest tworzenie tzw. miękkiego prawa. [Kowalczyk, 2010, s. 22]. w ujęciu doktryny europejskiej prawa wspólnotowego miękkie prawo różni się od prawa twardego tym, iż nie ma mocy wiążącej, choć określa normy postępowania i pod względem techniki redakcyjnej przypomina prawo powszechnie obowiązujące [Milk, 2000, s ]. Wspomniane standardy zostały opracowane na podstawie międzynarodowych standardów takich jak: 1. Kontrola wewnętrzna zintegrowana koncepcja ramowa oraz Zarządzanie ryzykiem w przedsiębiorstwie. Raporty opracowane przez Komitet Organizacji Sposorujących Komisję Treadway (Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Comission COSO), 2. Wytyczne w sprawie standardów kontroli wewnętrznej w sektorze publicznym, przyjęte w 2004 r., przez Międzynarodową Organizację Najwyższych Organów Kontroli/ Audytu (International Organization of Supreme Audit Institutions INTOSAI), 3. Zmienione Standardy Kontroli Wewnętrznej służące skutecznemu zarządzaniu Komisji Europejskiej przyjęte w 2007 roku. ( The Revised Internal Control Standards for Effective Managements SEC (2007) 1341 appendix). Standardy kontroli zarządczej stanowią uporządkowany zbiór wskazówek, które osoby odpowiedzialne za prawidłowość tej kontroli powinny wziąć pod uwagę przy jej organizowaniu i wdrażaniu. Odnoszą się do pięciu podstawowych zagadnień funkcjonowania kontroli zarządczej: 1. Środowiska wewnętrznego. 2. Celów i zarządzania ryzykiem. 3. Mechanizmów kontroli. 4. Informacji i komunikacji. 5. Monitorowania i oceny. Środowisko wewnętrzne ma istotny wpływ na jakość kontroli zarządczej. w tym zakresie liczą się przede wszystkim: przestrzeganie wartości etycznych, kompetencje zawodowe, właściwa struktura organizacyjna i optymalne delegowanie uprawnień. Środowisko wewnętrzne w sposób zasadniczy determinuje jakość kontroli zarządczej w jednostce. Te wszystkie elementy - często nie będąc bezpośrednio związane z realizacją celów kontroli zarządczej - stanowią bazę do właściwego wdrożenia mechanizmów kontroli zarządczej i do ich funkcjonowanie [Puchacz, 2010, s. 22]. Cele i zarządzanie ryzykiem łączą się z jasnym określenie misji, co sprzyja ustaleniu hierarchii celów i zadań oraz efektywnemu zarządzaniu ryzykiem. Zarządzanie ryzykiem ma na celu zwiększenie prawdopodobieństwa osiągnięcia celów i realizacji zadań. Prawidłowo zidentyfikowane ryzyko poddaje się anali-

6 278 Anna Sulikowska zie, mającej na celu określenie prawdopodobieństwa wystąpienia danego ryzyka i możliwych jego skutków. Następnie wyznacza się akceptowany poziom ryzyka i określa rodzaj reakcji (tolerowanie, przeniesienie, wycofanie się, działanie). w końcowym etapie określa się działania, które muszą być podjęte dla zmniejszenia danego ryzyka do poziomu akceptowanego. Zarządzanie ryzykiem w aspekcie wdrażanej kontroli zarządczej stanowi centralny element systemu. Jest to związane z tym, iż zarządzanie ryzykiem jako proces jest zdeterminowane przez środowisko wewnętrzne, wizję, misję i cele organizacji. Jednocześnie, w wyniku tego procesu otrzymujemy mechanizmy kontroli, monitoringu, kanałów komunikacyjnych, czym w rezultacie możemy dokonać oceny systemu kontroli zarządczej. a w efekcie końcowym, zarządzanie ryzykiem jest w ciągłej interakcji ze wszystkimi pozostałymi komponentami systemu kontroli zarządczej [Bela, 2011, s. 11]. Mechanizmy kontroli wskazują na przebieg czynności sprawdzających. Standardy w tym zakresie stanowią zestawienie podstawowych mechanizmów (rozwiązań proceduralnych), które mogą funkcjonować w ramach systemu kontroli zarządczej. Mechanizmy kontroli powinny stanowić odpowiedź na konkretne ryzyko. Informacja i komunikacja to warunek sprawnej kontroli. Osobom zarządzającym oraz pracownikom zapewnia się dostęp do informacji niezbędnych do wykonywania powierzonych im obowiązków. System komunikacji powinien umożliwiać przepływ potrzebnych informacji wewnątrz jednostki, zarówno w układzie pionowym, jak i poziomym. Efektywny system komunikacji umożliwia nie tylko przepływ informacji, ale także ich właściwe zrozumienie przez odbiorców. Monitorowanie i bieżąca ocena funkcjonowania kontroli zarządczej są niezbędne do wnioskowania o jej skuteczności i efektywności. Źródłem pewności o rzeczywistym stanie kontroli zarządczej powinny być przede wszystkim wyniki: monitorowania, samooceny oraz przeprowadzonych audytów i kontroli. Standardy zalecają coroczne potwierdzenie uzyskania powyższe pewności w formie oświadczenia o stanie kontroli zarządczej za poprzedni rok. Omówione powyżej standardy kontroli zarządczej przedstawiają jedynie zestawienie zasadniczych mechanizmów, które mogą funkcjonować w ramach systemu kontroli zarządczej i nie stanowią zamkniętego katalogu. w standardach brak jest ograniczeń co do sposobu implementacji ich zapisów do systemu kontroli w danej jednostce. w procesie opracowywania mechanizmów kontroli ważne jest, aby kadra zarządzająca jednostki miała świadomość dotyczącą celów jakie jednostka ma osiągnąć oraz podjęcia takich działań, które ten cel osiągną. Dzięki komplementarnej wiedzy w zakresie celów przed jakimi stoi jednostka, można prawidłowo zidentyfikować potrzeby w zakresie systemu kontroli i wpłynąć na efektywniejsze funkcjonowanie jednostki.

7 Kontrola zarządcza w sektorze finansów publicznych jako koncepcja Kontrola zarządcza a budżet zadaniowy Wprowadzenie kontroli zarządczej do sektora publicznego, niewątpliwie miało zmierzać do usprawnienia zarządzania w sektorze publicznym w kierunku modelu menedżerskiego. Kontrola zarządcza, poprzez jej dopasowanie do realnych potrzeb, może wspomóc wdrożenie podejścia strategicznego w sektorze publicznym. w tym kontekście za najistotniejszy element kontroli zarządczej należy uznać system wyznaczania celów i zadań w jednostkach sektora finansów publicznych, a także system ich monitorowania. Oznacza to ścisłe powiązanie systemu kontroli zarządczej z narzędziami budżetowania zadaniowego. Budżet zadaniowy jest metodą zarządzania finansami publicznymi stosowaną i wprowadzaną w systemach finansów publicznych wielu krajów członkowskich OECD, a także zalecaną między innymi przez Komisję Europejską. Wpisuje się ona w szeroki ogólnoświatowy trend głębokiej transformacji administracji publicznej oraz wprowadzania na szeroką skalę podejścia określanego mianem Nowego Zarządzania Publicznego (New Public Management NPM). w Polsce budżet zadaniowy po raz pierwszy wdrożony został w 1994 r. w Urzędzie Miasta Krakowa. System budżetowania jest najbardziej skomplikowaną, ale też i najważniejszą składową modelu zarządzania zorientowanego na cele. Aby mógł spełniać swoją rolę powinien zawierać takie elementy jak: plan działania sprzyjający osiągnięciu spodziewanych efektów w skuteczny sposób, zaprojektowanie planów finansowych, które będą umożliwiać wykonanie wskazanych planów działań, monitoring postępu w osiąganiu rezultatów i wydatkach na przestrzeni roku wraz z oceną końcową. Cechą charakterystyczną tego modelu jest konieczność dookreślenia norm na etapie planów, w celu efektywnego ich monitorowania. Standardy kontroli zarządczej w tym obszarze zawierają wskazówki w zakresie określania zadań, celów i mierników przydatnych w budżetowaniu zadaniowym, takie jak: 1. Cele i zadania należy określać jasno i w co najmniej rocznej perspektywie. 2. Wykonanie zadań należy monitorować za pomocą wyznaczonych mierników. 3. W jednostce nadrzędnej lub nadzorującej należy zapewnić odpowiedni system monitorowania realizacji celów i zadań przez jednostki podległe lub nadzorowane. 4. Zaleca się przeprowadzanie oceny realizacji celów i zadań uwzględniając kryterium oszczędności, efektywności i skuteczności. 5. Należy zadbać, aby określając cele i zadania wskazać także jednostki, komórki organizacyjne lub osoby odpowiedzialne bezpośrednio za ich wykonanie oraz zasoby przeznaczone do ich realizacji. 6. Ocenę realizacji celów i zadań należy dokonywać uwzględniając kryterium: oszczędności, gdzie zbadaniu podlega możliwość zastosowania tańszych i prostszych metod, technologii itp., w oparciu o zasadę minimalizacji kosztów przy określonym celu,

8 280 Anna Sulikowska efektywności, gdzie zbadaniu podlega adekwatność zaangażowanych środków w stosunku do osiągniętych efektów użytecznych dla społeczeństwa lokalnego jako całości, skuteczności, gdzie zbadaniu podlega stopień osiągnięcia celów, a pierwszej kolejności, czy podejmowanie zadania było w ogóle celowe i czy osiągnięty efekt był potrzebny. Aby zobrazować moduł budżetu zadaniowego w kontekście omawianej kontroli zarządczej, poniżej zaprezentuję na przykładzie gminy Goleniów wybrane zadania, cele i mierniki w budżecie zadaniowym. Tablica 1. Zadania, cele i mierniki w budżecie zadaniowym gminy Goleniów Zadanie Cel Nazwa miernika Planowane wydatki w zł Programowanie, budowa, modernizacja i utrzymanie liniowej infrastruktury technicznej dostarczania Gospodarowanie gminnym zasobem nieruchomości Zapewnienie mieszkańcom dostępu do mediów i usprawnienie ich z uwzględnieniem warunków ochrony środowiska Wspieranie rozwoju gospodarczego miasta i gminy Zapewnienie dodatkowych źródeł dochodu oraz majątku pod inwestycje w gminie Wzrost poziomu życia mieszkańców i rozwój gospodarczy gminy Estetyzacja oraz utrzymanie porządku i czystości na terenie miasta i gminy Poprawa warunków życia mieszkańców Liczba gospodarstw (podmiotów) podłączonych lub którym umożliwiono podłączenie do sieci z podziałem na poszczególne media Udział wartości dochodów ze sprzedaży mienia do ogółu dochodów (%) Poziom PKB na mieszkańca gminy % mieszkańców oceniających warunki życia jako poprawiające się

9 Kontrola zarządcza w sektorze finansów publicznych jako koncepcja 281 Organizacja i zapewnienie bieżącej obsługi interesantów Zadowolenie interesanta, liczba skarg ze Terminowa i sprawna realizacja obowiązków gminy wobec interesantów strony mieszkańców w danym okresie Źródło: Opracowanie własne na podstawie dostęp dnia W celu zapewnienia właściwej kontroli zarządczej, cele wyznaczone do realizacji w każdym roku muszą być powiązane z określeniem mierników wyjściowych oraz tych, które chce jednostka osiągnąć, tak jak pokazano na przykładzie w powyższej tabeli. Miarodajnie skonstruowane mierniki są źródłem informacji na temat realizowanych zadań. Ponadto, system monitoringu takich mierników jest narzędziem pozwalającym na wdrażanie wszelkich mechanizmów, które mogą zagrażać ich osiągnięciu. Taka konstrukcja budżetu zadaniowego danej jednostki stanowi doskonałe narzędzie dla optymalnie wdrożonej kontroli zarządczej. Zakończenie Obowiązek wdrożenia kontroli zarządczej powstał z dniem 01 stycznia 2010 r. Pomimo upływu czasu, zarządzanie efektywnością w ramach kontroli zarządczej jest na pewno ciągle wyzwaniem dla wielu podmiotów sektora finansów publicznych. Implementacja budżetu zadaniowego i obowiązku wdrożenia kontroli zarządczej rozszerza zakres rachunkowości jednostki budżetowej o problematykę rachunkowości zarządczej. Zarządzanie ryzykiem jest z kolei nieodłącznym elementem kontroli zarządczej. Obowiązujące przepisy prawa wymagają od kierowników jednostek sektora finansów publicznych wprowadzenia zarządzania ryzykiem, oraz kładą nacisk na konieczność skutecznego nadzoru tego procesu. w zarządzaniu ryzykiem istotna jest wiedza pracowników oraz osób uczestniczących w procesach działalności jednostki tak, aby wszelkie decyzje związane z istnieniem potencjalnych zagrożeń były odpowiednio przygotowane. Priorytetowym zadaniem kierownictwa jednostki jest zrozumienie założeń i zasad kontroli zarządczej zarówno od strony teoretycznej jak i praktycznej. Pomoc stanowią tu standardy kontroli zarządczej określone przez Ministra Finansów Publicznych, w oparciu o standardy międzynarodowe, a także wytyczne do samooceny kontroli zarządczej. w miarę upływu czasu, wszyscy zarządzający jednostkami sektora publicznego, przekonają się do tego, iż kontrola zarządcza może stać się skutecznym narzędziem oraz podstawą do efektywnego zarządzania. Literatura 1. Bela A. (2011), Mierniki oceny systemu kontroli zarządczej w Polsce, PIKW Warszawa.

10 282 Anna Sulikowska 2. Chojna-Duch E., Kosikowski C., Reforma finansów w Polsce w świetle nowej ustawy o finansach publicznych, Państwo i Prawo nr 12/ Kowalczyk E. (2010), Kontrola zarządcza w jednostkach sektora finansów publicznych, Presscom, Wrocław. 4. Kuc B.R. (2009), Kontrola jako funkcja zarządzania, Difin, Warszawa. 5. Milk C. (2000), Europejskie prawo wspólnotowe. Zagadnienia teorii i praktyki, Warszawa. 6. Puchacz K. (2010), Nowe standardy kontroli zarządczej w jednostkach sektora finansów publicznych, ODDK, Gdańsk. 7. Standardy kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych. Komunikat Nr 23 Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2009 r., Dz. Urz. Min. Fin. Nr 15, poz Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r., o zmianie ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych oraz niektórych ustaw, Dz. U. z 2011 r. Nr 240, poz Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, Dz. U. Nr 157, poz. 1240, z późn. zm dostęp dnia dostęp dnia Streszczenie Podstawowym celem kontroli zarządczej jako funkcji zarządzania jest doprowadzenie do tego, aby cele założone przez kierownictwo jednostek sektora finansów publicznych były skutecznie realizowane. Kontrolę zarządczą należy wiązać z kompleksowo rozumianymi procesami zarządzania jednostką. System wyznaczania celów i zadań oraz ich monitorowania za pomocą mierników, może stać się skutecznym narzędziem pomiaru efektywności funkcjonowania organizacji. Priorytetowym działaniem każdej jednostki powinno być dążenie do eliminowania bądź ograniczania ryzyka. Poprzez nadanie mu odpowiedniej formy, można uczynić z tego zjawisko pozytywne. Jeśli zarządzający zmienią pogląd na temat zarządzania ryzykiem, mogą wnieść do swojej organizacji tzw. wartość dodaną. Zdobyta wiedza w tym zakresie może uświadomić kierownikom jednostek, jakie mogą zostać osiągnięte korzyści i wartości poprzez odpowiednie wdrożenie kontroli zarządczej. Słowa kluczowe kontrola, ryzyko, sektor publiczny, standardy Management control in public finance management as a concept and measure the effectiveness of the organization (Summary) This article is aimed at understanding the role of the management control in the public sector. One should combine and comprehensively understood the processes of managing in the unit with the system of giving targets and assignments. The setting goals and targets and monitor them with measures, can become an effective tool for measuring the effectiveness of the organization. An aspiration to eliminating or reducing the risk in organization should be a priority action of every individual. It is possible

11 Kontrola zarządcza w sektorze finansów publicznych jako koncepcja 283 to make the positive effect, by granting the appropriate form and the appropriate scope. If the management changes their view on the risk management, they will add value to their organization. The knowledge acquired in this respect, can confirm managers in the greater awareness of this values which can be achieved by proper applying the management control in practice. Key words control, risk management, public sector, standards.

SKZ System Kontroli Zarządczej

SKZ System Kontroli Zarządczej SKZ System Kontroli Zarządczej KOMUNIKAT Nr 23 MINISTRA FINANSÓW z dnia 16 grudnia 2009 r. w sprawie standardów kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych Na podstawie art. 69 ust. 3 ustawy z

Bardziej szczegółowo

AGATA PISZKO. Kontrola zarządcza w szkołach i placówkach oświatowych

AGATA PISZKO. Kontrola zarządcza w szkołach i placówkach oświatowych AGATA PISZKO Kontrola zarządcza w szkołach i placówkach oświatowych Spis treści Kontrola zarządcza w szkołach i placówkach oświatowych 1. Geneza kontroli zarządczej... 3 2. Istota kontroli zarządczej...

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów

Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów RAPORT OCENA KONTROLI ZARZĄDCZEJ Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów raport za rok: 2015 Strona 1 z 12 I. WSTĘP: Kontrolę zarządczą w jednostkach sektora finansów publicznych stanowi

Bardziej szczegółowo

PRAKTYCZNE ASPEKTY WDRAŻANIA KONTROLI ZARZĄDCZEJ ORAZ ZARZĄDZANIA RYZYKIEM W JEDNOSTKACH SEKTORA FINANSÓW PUBLICZNYCH

PRAKTYCZNE ASPEKTY WDRAŻANIA KONTROLI ZARZĄDCZEJ ORAZ ZARZĄDZANIA RYZYKIEM W JEDNOSTKACH SEKTORA FINANSÓW PUBLICZNYCH ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 669 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 42 2011 ANNA SULIKOWSKA Audytor wewnętrzny, Poznań PRAKTYCZNE ASPEKTY WDRAŻANIA KONTROLI ZARZĄDCZEJ ORAZ ZARZĄDZANIA

Bardziej szczegółowo

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Monika Kos, radca ministra Departament Polityki Wydatkowej Warszawa, 13 stycznia 2015 r. Program prezentacji

Bardziej szczegółowo

Kontrola zarządcza stanowi ogół działań podejmowanych dla zapewnienia realizacji celów w sposób zgodny z prawem, efektywny, oszczędny i terminowy.

Kontrola zarządcza stanowi ogół działań podejmowanych dla zapewnienia realizacji celów w sposób zgodny z prawem, efektywny, oszczędny i terminowy. ANKIETA / KWESTIONARIUSZ DLA JEDNOSTEK PODLEGŁYCH / NADZOROWANYCH PRZEZ MINISTRA NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO W ZAKRESIE STOSOWANIA STANDARDÓW KONTROLI ZARZĄDCZEJ Kontrola zarządcza stanowi ogół działań

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 12 grudnia 2013 r.

Warszawa, dnia 12 grudnia 2013 r. Warszawa, dnia 12 grudnia 2013 r. Poz. 51 ZARZĄ DZENIE NR 49 MINISTRA FINANSÓW z dnia 9 grudnia 2013 r. w sprawie kontroli zarządczej Na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD. Temat: KONTROLA ZARZĄDCZA W SEKTORZE FINANSÓW PUBLICZNYCH. 3. Pojęcie kontroli zarządczej w sektorze finansów publicznych

WYKŁAD. Temat: KONTROLA ZARZĄDCZA W SEKTORZE FINANSÓW PUBLICZNYCH. 3. Pojęcie kontroli zarządczej w sektorze finansów publicznych WYKŁAD Temat: KONTROLA ZARZĄDCZA W SEKTORZE FINANSÓW PUBLICZNYCH Zagadnienia: 1. Istota i klasyfikacja kontroli wewnętrznej 2. Pojęcie i zadania kontroli zarządczej 3. Pojęcie kontroli zarządczej w sektorze

Bardziej szczegółowo

Kwestionarisz samooceny

Kwestionarisz samooceny Kwestionarisz samooceny 1) Przynajmniej raz w roku należy przeprowadzić samoocenę systemu kontroli zarządczej przez osoby zarzadzające, tj. Dyrektora jednostki, Kierowników jednostek organizacyjnych. Proces

Bardziej szczegółowo

SAMOOCENA SYSTEMU KONTROLI ZARZĄDCZEJ

SAMOOCENA SYSTEMU KONTROLI ZARZĄDCZEJ Załącznik Nr 3 Do Zarządzenia Nr 56/10 STAROSTY KOSZALIŃSKIEGO z dnia 1 października 2010 r. SAMOOCENA SYSTEMU KONTROLI ZARZĄDCZEJ W STAROSTWIE POWIATOWYM W KOSZALINIE Do sporządzenia samooceny wykorzystano

Bardziej szczegółowo

Z A R Z Ą D Z E N I E Nr 19 /11. Dyrektora Zarządu Budynków Mieszkalnych w Suwałkach z dnia r.

Z A R Z Ą D Z E N I E Nr 19 /11. Dyrektora Zarządu Budynków Mieszkalnych w Suwałkach z dnia r. Z A R Z Ą D Z E N I E Nr 19 /11 Dyrektora Zarządu Budynków Mieszkalnych w Suwałkach z dnia 12.04.2011r. W sprawie organizacji i funkcjonowania kontroli zarządczej w Zarządzie Budynków Mieszkalnych w Suwałkach.

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr OR.0050.40. 2012.OR Burmistrza Gminy i Miasta Lwówek Śląski z dnia 30 lipca 2012r.

Zarządzenie Nr OR.0050.40. 2012.OR Burmistrza Gminy i Miasta Lwówek Śląski z dnia 30 lipca 2012r. Zarządzenie Nr OR.0050.40. 2012.OR Burmistrza Gminy i Miasta Lwówek Śląski z dnia 30 lipca 2012r. w sprawie organizacji i funkcjonowania kontroli zarządczej w Urzędzie Gminy i Miasta Lwówek Śląski. Na

Bardziej szczegółowo

Kontrola zarządcza w przedszkolu najważniejsze informacje

Kontrola zarządcza w przedszkolu najważniejsze informacje OPUBLIKOWANO: WRZESIEŃ 2015 Kontrola zarządcza w przedszkolu najważniejsze informacje Opracował: Mirosław Sola, trener, specjalista z zakresu kontroli zarządczej Podstawa prawna: Ustawa z dnia 27 sierpnia

Bardziej szczegółowo

I. Postanowienia ogólne.

I. Postanowienia ogólne. PROCEDURY KONTROLI ZARZĄDCZEJ Załącznik Nr 1 do zarządzenia nr 291/11 Prezydenta Miasta Wałbrzycha z dnia 15.03.2011 r. I. Postanowienia ogólne. 1 Procedura kontroli zarządczej została opracowana na podstawie

Bardziej szczegółowo

Procedura Systemu Zarządzania Jakością wg PN-EN ISO 9001:2009 Kontrola zarządcza w jednostkach organizacyjnych Gminy Wólka poziom II

Procedura Systemu Zarządzania Jakością wg PN-EN ISO 9001:2009 Kontrola zarządcza w jednostkach organizacyjnych Gminy Wólka poziom II Strona 1 z 5 Opracował Sprawdził Zatwierdził Ewa Flis Halina Gąsior Pełnomocnik ds. SZJ Ewa Flis Wójt Gminy Edwin Gortat 25.10.2011r.... 25.10.2011r.... 25.10.211r.... 25.10.2011r.... data podpis data

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie nr 98/2012. Wójta Gminy Żórawina z dnia 26 stycznia 2012 w sprawie wprowadzenia standardów kontroli zarządczej w Gminie Żórawina

Zarządzenie nr 98/2012. Wójta Gminy Żórawina z dnia 26 stycznia 2012 w sprawie wprowadzenia standardów kontroli zarządczej w Gminie Żórawina Zarządzenie nr 98/2012 Wójta Gminy Żórawina z dnia 26 stycznia 2012 w sprawie wprowadzenia standardów kontroli zarządczej w Gminie Żórawina Na podstawie art. 53 ust. 1, art. 68 ust. 1 i art. 69 ust. 1

Bardziej szczegółowo

Obszary zarządzania jednostką a regulacje wewnętrzne Lokalnej Grupy Rybackiej. Poznań, dnia 28 kwietnia 2011 r.

Obszary zarządzania jednostką a regulacje wewnętrzne Lokalnej Grupy Rybackiej. Poznań, dnia 28 kwietnia 2011 r. Obszary zarządzania jednostką a regulacje wewnętrzne Lokalnej Grupy Rybackiej Poznań, dnia 28 kwietnia 2011 r. System kontroli wewnętrznej Standardy kontroli wewnętrznej w Komisji Europejskiej opracowane

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z AUDYTU WEWNĘTRZNEGO URZĘDU GMINY TRĄBKI WIELKIE

RAPORT Z AUDYTU WEWNĘTRZNEGO URZĘDU GMINY TRĄBKI WIELKIE RAPORT Z AUDYTU WEWNĘTRZNEGO URZĘDU GMINY TRĄBKI WIELKIE NA DZIEŃ 1.10.2012 r. 1. Nazwa jednostki. Urząd Gminy Trąbki Wielkie w myśl art. 9 oraz art. 274 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Bardziej szczegółowo

Analiza oświadczeń o stanie kontroli zarządczej za 2012 r. złożonych przez ministrów kierujących działami administracji rządowej

Analiza oświadczeń o stanie kontroli zarządczej za 2012 r. złożonych przez ministrów kierujących działami administracji rządowej Analiza oświadczeń o stanie kontroli zarządczej za 2012 r. złożonych przez ministrów kierujących działami administracji rządowej lipiec 2013 Opracowanie przygotowane przez Departament Audytu Sektora Finansów

Bardziej szczegółowo

art. 69 ust. 1 pkt 3 Ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009r. Nr 157, poz. 1240) wprowadzam system kontroli zarządczej.

art. 69 ust. 1 pkt 3 Ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009r. Nr 157, poz. 1240) wprowadzam system kontroli zarządczej. Zarządzenie wewnętrzne nr 3/2014 Dyrektora Instytutu Genetyki Człowieka PAN z dnia 29 sierpnia 2014 r. w sprawie kontroli zarządczej w Instytucie Genetyki Człowieka PAN w Poznaniu. Na podstawie: art. 69

Bardziej szczegółowo

Powiązania norm ISO z Krajowymi Ramami Interoperacyjności i kontrolą zarządczą

Powiązania norm ISO z Krajowymi Ramami Interoperacyjności i kontrolą zarządczą Powiązania norm ISO z Krajowymi Ramami Interoperacyjności i kontrolą zarządczą Punkt widzenia audytora i kierownika jednostki Agnieszka Boboli Ministerstwo Finansów w 22.05.2013 r. 1 Agenda Rola kierownika

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN FUNKCJONOWANIA KONTROLI ZARZADCZEJ W POWIATOWYM URZĘDZIE PRACY W GIśYCKU. Postanowienia ogólne

REGULAMIN FUNKCJONOWANIA KONTROLI ZARZADCZEJ W POWIATOWYM URZĘDZIE PRACY W GIśYCKU. Postanowienia ogólne Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr 29 z 01.07.2013r. REGULAMIN FUNKCJONOWANIA KONTROLI ZARZADCZEJ W POWIATOWYM URZĘDZIE PRACY W GIśYCKU Postanowienia ogólne 1 1. Kontrola zarządcza w Powiatowym Urzędzie

Bardziej szczegółowo

Oświadczenie o stanie kontroli zarządczej. Dyrektora Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej nr 1 w Bydgoszczy. za rok 2012

Oświadczenie o stanie kontroli zarządczej. Dyrektora Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej nr 1 w Bydgoszczy. za rok 2012 Oświadczenie o stanie kontroli zarządczej Dyrektora Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej nr 1 w Bydgoszczy za rok 2012 Dział I Jako osoba odpowiedzialna za zapewnienie funkcjonowania adekwatnej, skutecznej

Bardziej szczegółowo

Oświadczenie o stanie kontroli zarządczej. Wójt Gminy Biesiekierz

Oświadczenie o stanie kontroli zarządczej. Wójt Gminy Biesiekierz Oświadczenie o stanie kontroli zarządczej Wójta Gminy Biesiekierz za rok 2013 Dział I Jako osoba odpowiedzialna za zapewnienie funkcjonowania adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej, tj.

Bardziej szczegółowo

Karta audytu Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach

Karta audytu Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach Załącznik do zarządzenia Rektora UŚ nr 38 z dnia 28 lutego 2012 r. Uniwersytet Śląski w Katowicach Zatwierdzam: Rektor Uniwersytetu Śląskiego Karta audytu Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach Katowice,

Bardziej szczegółowo

1.5. ZESPÓŁ DS. SYSTEMU KONTROLI ZARZĄDCZEJ

1.5. ZESPÓŁ DS. SYSTEMU KONTROLI ZARZĄDCZEJ 1.5. ZESPÓŁ DS. SYSTEMU KONTROLI ZARZĄDCZEJ Po zapoznaniu się z Komunikatem Nr 23 Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2009r. w sprawie standardów kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych (Dz.

Bardziej szczegółowo

NOSEK ( Narzędzie Oceny Systemu Efektywnej Kontroli ) Sporządzili: Bożena Grabowska Bogdan Rajek Anna Tkaczyk Urząd Miasta Częstochowy

NOSEK ( Narzędzie Oceny Systemu Efektywnej Kontroli ) Sporządzili: Bożena Grabowska Bogdan Rajek Anna Tkaczyk Urząd Miasta Częstochowy NOSEK ( Narzędzie Oceny Systemu Efektywnej Kontroli ) Sporządzili: Bożena Grabowska Bogdan Rajek Anna Tkaczyk Urząd Miasta Częstochowy Dziękujemy za współpracę uczestnikom GRUPY INOWACJI SAMORZĄDOWYCH:

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA zarządzania ryzykiem w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Świdwinie

PROCEDURA zarządzania ryzykiem w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Świdwinie PROCEDURA zarządzania ryzykiem w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Świdwinie I. Postanowienia ogólne 1. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Świdwinie jest jednostką finansów publicznych realizującą zadania

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W ZESPOLE SZKÓŁ Nr 3 W PŁOŃSKU

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W ZESPOLE SZKÓŁ Nr 3 W PŁOŃSKU Załącznik nr 1 do zarządzenia nr 3 z dnia 20.10.214r REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W ZESPOLE SZKÓŁ Nr 3 W PŁOŃSKU Na podstawie art. 69 ust. 1 pkt 3 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie finansami publicznymi narzędzia zarządzania finansami publicznymi oraz efektywne sposoby wydatkowania środków publicznych. Marzec 2010 r.

Zarządzanie finansami publicznymi narzędzia zarządzania finansami publicznymi oraz efektywne sposoby wydatkowania środków publicznych. Marzec 2010 r. Zarządzanie finansami publicznymi narzędzia zarządzania finansami publicznymi oraz efektywne sposoby wydatkowania środków publicznych. Marzec 2010 r. Szkolenie organizowane w ramach projektu Poprawa jakości

Bardziej szczegółowo

System kontroli zarządczej w praktyce polskiej administracji publicznej

System kontroli zarządczej w praktyce polskiej administracji publicznej Seminaryjne posiedzenie Kolegium Najwyższej Izby Kontroli 5 grudnia 2012 r. Elżbieta Paliga Kierownik Biura Audytu Wewnętrznego Urzędu Miejskiego w Dąbrowie Górniczej System kontroli zarządczej w praktyce

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 231/2015

Zarządzenie Nr 231/2015 Zarządzenie Nr 231/2015 Burmistrza Miasta Czeladź z dnia 22 lipca 2015r. w sprawie organizacji i zasad funkcjonowania systemu kontroli zarządczej w Mieście Czeladź Na podstawie art.69 ust.1 pkt 2 i pkt

Bardziej szczegółowo

Rola kontroli w funkcjonowaniu samorządu terytorialnego. Wpisany przez Elżbieta Garczarek

Rola kontroli w funkcjonowaniu samorządu terytorialnego. Wpisany przez Elżbieta Garczarek Kontroler powinien być profesjonalistą, w urzędach oczekuje się, że będzie to ekspert w każdej dziedzinie działania administracji, umiejący odpowiedzieć na najtrudniejsze pytania. W dzisiejszej rzeczywistości

Bardziej szczegółowo

Praktyczne aspekty wdroŝenia systemu zarządzania ryzykiem.

Praktyczne aspekty wdroŝenia systemu zarządzania ryzykiem. Praktyczne aspekty wdroŝenia systemu zarządzania ryzykiem. Szanse i zagroŝenia na przykładzie wybranej jednostki. Krzysztof Chmurkowski Audytor Wewnętrzny (CGAP) Członek SAW IIA Polska, SGI Audyt, a zarządzanie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ DLA ZACHODNIOPOMORSKIEGO CENTRUM DOKONALENIA NAUCZYCIELI. Postanowienia ogólne

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ DLA ZACHODNIOPOMORSKIEGO CENTRUM DOKONALENIA NAUCZYCIELI. Postanowienia ogólne Załącznik nr 1 do zarządzenia nr 5/2011 z dnia 26 stycznia 2011 r. REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ DLA ZACHODNIOPOMORSKIEGO CENTRUM DOKONALENIA NAUCZYCIELI Postanowienia ogólne 1 Ustalenia niniejszego regulaminu

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 451/2014 PREZYDENTA MIASTA KIELCE. z dnia 19 grudnia 2014 r.

ZARZĄDZENIE NR 451/2014 PREZYDENTA MIASTA KIELCE. z dnia 19 grudnia 2014 r. ZARZĄDZENIE NR 451/2014 PREZYDENTA MIASTA KIELCE z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie zasad funkcjonowania oraz metod monitorowania i oceny systemu kontroli zarządczej w Urzędzie Miasta Kielce i jednostkach

Bardziej szczegółowo

Polityka zarządzania ryzykiem na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu. Definicje

Polityka zarządzania ryzykiem na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu. Definicje Załącznik do Zarządzenia nr 70/2015 Rektora UEP z dnia 27 listopada 2015 roku Polityka zarządzania ryzykiem na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu 1 Definicje Określenia użyte w Polityce zarządzania

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie wewnętrzne Nr 1 / 2011

Zarządzenie wewnętrzne Nr 1 / 2011 D/BK-K 02003 1 /11 Zarządzenie wewnętrzne Nr 1 / 2011 Dyrektora Powiatowej Stacji Sanitarno Epidemiologicznej w Namysłowie z dnia 14.02.2011r. w sprawie ustalenia zasad kontroli zarządczej w Powiatowej

Bardziej szczegółowo

Zasady funkcjonowania systemu kontroli zarządczej w Urzędzie Miasta Lublin i jednostkach organizacyjnych miasta Lublin

Zasady funkcjonowania systemu kontroli zarządczej w Urzędzie Miasta Lublin i jednostkach organizacyjnych miasta Lublin zasad funkcjonowania systemu kontroli zarządczej w Urzędzie Miasta Lublin i jednostkach organizacyjnych miasta Lublin Zasady funkcjonowania systemu kontroli zarządczej w Urzędzie Miasta Lublin i jednostkach

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do Zarządzenia Dyrektora nr 15/2010 z dnia 8 marca 2010 r.

Załącznik nr 4 do Zarządzenia Dyrektora nr 15/2010 z dnia 8 marca 2010 r. Załącznik nr 4 do Zarządzenia Dyrektora nr 15/2010 z dnia 8 marca 2010 r. Instrukcja dokonywania samooceny oraz sporządzania oświadczenia o stanie kontroli zarządczej w Szkole Podstawowej nr 4 im. Kawalerów

Bardziej szczegółowo

Właściwe środowisko wewnętrzne w sposób zasadniczy wpływa na jakość kontroli zarządczej.

Właściwe środowisko wewnętrzne w sposób zasadniczy wpływa na jakość kontroli zarządczej. Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr 119/2010 Starosty Zduńskowolskiego z dnia 31 grudnia 2010r. Procedury w sprawie funkcjonowania Kontroli Zarządczej w Starostwie Powiatowym w Zduńskiej Woli wg Standardów

Bardziej szczegółowo

w sprawie wprowadzenia systemu kontroli zarządczej w III Liceum Ogólnokształcącym w Piotrkowie Trybunalskim

w sprawie wprowadzenia systemu kontroli zarządczej w III Liceum Ogólnokształcącym w Piotrkowie Trybunalskim Zarządzenie Nr 1/2013 Dyrektora III LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 24 stycznia 2013 r. w sprawie wprowadzenia systemu kontroli zarządczej w III Liceum Ogólnokształcącym w Piotrkowie

Bardziej szczegółowo

Regulamin organizacji i zasad funkcjonowania kontroli zarządczej w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tarnobrzegu

Regulamin organizacji i zasad funkcjonowania kontroli zarządczej w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tarnobrzegu Regulamin organizacji i zasad funkcjonowania kontroli zarządczej w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tarnobrzegu Postanowienia ogólne 1 1. Kontrolę zarządczą w PUP stanowi ogół działań podejmowanych dla zapewnienia

Bardziej szczegółowo

BUDOWA SYSTEMU KONTROLI ZARZĄDCZEJ W JEDNOSTKACH SEKTORA FINANSÓW PUBLICZNYCH

BUDOWA SYSTEMU KONTROLI ZARZĄDCZEJ W JEDNOSTKACH SEKTORA FINANSÓW PUBLICZNYCH ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 718 FINANSE. RYNKI FINANSOWE. UBEZPIECZENIA NR 53 2012 ANNA BARTOSZEWICZ HENRYK LELUSZ Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie BUDOWA SYSTEMU KONTROLI

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 maja 2015 r. Poz. 16 M I N I S T R A S P R AW Z A G R A N I C Z N Y C H 1) z dnia 6 maja 2015 r.

Warszawa, dnia 6 maja 2015 r. Poz. 16 M I N I S T R A S P R AW Z A G R A N I C Z N Y C H 1) z dnia 6 maja 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA SPRAW ZAGRANICZNYCH Warszawa, dnia 6 maja 2015 r. Poz. 16 Z A R Z Ą D Z E N I E N R 15 M I N I S T R A S P R AW Z A G R A N I C Z N Y C H 1) z dnia 6 maja 2015 r. w sprawie Karty

Bardziej szczegółowo

Zbiór wytycznych do kontroli zarządczej w Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej

Zbiór wytycznych do kontroli zarządczej w Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej Załącznik Nr 1 do zarządzenia Nr 203/14-15 Rektora APS z dnia 17 lutego 2015 r. Zbiór wytycznych do kontroli zarządczej w Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej 1. Zbiór wskazówek do

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie nr 8/2010/2011 Dyrektora Szkoły Podstawowej w Czekanowie z dnia 13 grudnia 2010 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu Kontroli Zarządczej

Zarządzenie nr 8/2010/2011 Dyrektora Szkoły Podstawowej w Czekanowie z dnia 13 grudnia 2010 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu Kontroli Zarządczej Kontrola zarządcza Na podstawie: Zarządzenie nr 8/2010/2011 Dyrektora Szkoły Podstawowej w Czekanowie z dnia 13 grudnia 2010 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu Kontroli Zarządczej - Ustawy o systemie

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 24/2012 Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 28 marca 2012 r. w sprawie Polityki zarządzania ryzykiem

Zarządzenie Nr 24/2012 Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 28 marca 2012 r. w sprawie Polityki zarządzania ryzykiem Zarządzenie Nr 24/2012 Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 28 marca 2012 r. w sprawie Polityki zarządzania ryzykiem Na podstawie art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie

Bardziej szczegółowo

Budowanie systemu kontroli zarządczej w przedszkolu

Budowanie systemu kontroli zarządczej w przedszkolu Budowanie systemu kontroli zarządczej w przedszkolu Dariusz Skrzyński Kontrola zarządcza została wprowadzona z dniem 1 stycznia 2010 r. na podstawie nowej ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach

Bardziej szczegółowo

System kontroli zarządczej w jednostce sektora finansów publicznych

System kontroli zarządczej w jednostce sektora finansów publicznych System kontroli zarządczej w jednostce sektora finansów publicznych Katowice, 2010 1 Cele prezentacji Zapoznanie z definicją i celami kontroli zarządczej, Wskazanie wymagań stawianych jednostce sektora

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 111/2011 PREZYDENTA MIASTA TOMASZOWA MAZOWIECKIEGO z dnia 2 maja 2011 roku

ZARZĄDZENIE NR 111/2011 PREZYDENTA MIASTA TOMASZOWA MAZOWIECKIEGO z dnia 2 maja 2011 roku ZARZĄDZENIE NR 111/2011 PREZYDENTA MIASTA TOMASZOWA MAZOWIECKIEGO z dnia 2 maja 2011 roku w sprawie wprowadzenia Karty Audytu Wewnętrznego w Urzędzie Miasta w Tomaszowie Mazowieckim. Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Dyrektora Gminnego Zespołu Szkół w Ozimku

Dyrektora Gminnego Zespołu Szkół w Ozimku ZARZĄDZENIE nr 31/2012 Dyrektora Gminnego Zespołu Szkół w Ozimku z dnia 17 października 2012 r. w sprawie organizacji zarządzania ryzykiem w GZS w Ozimku Na podstawie art.. 68 oraz art. 69 ust.1 pkt 3

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 12 maja 2016 r. Poz. 20

Warszawa, dnia 12 maja 2016 r. Poz. 20 Warszawa, dnia 12 maja 2016 r. Poz. 20 Z A R Z Ą D Z E N I E N R 15 M I N I S T R A S P R AW Z A G R A N I C Z N Y C H 1) z dnia 10 maja 2016 r. w sprawie Karty audytu wewnętrznego w Ministerstwie Spraw

Bardziej szczegółowo

Zasady kontroli zarządczej w Sądzie Okręgowym w Krakowie

Zasady kontroli zarządczej w Sądzie Okręgowym w Krakowie tekst jednolity z dnia 9 grudnia 2011r. uwzględniający zmiany wprowadzone aneksem nr 1 z dnia : - 9 grudnia 2011r. Zasady kontroli zarządczej w Sądzie Okręgowym w Krakowie Zasady kontroli zarządczej zostały

Bardziej szczegółowo

zarządzam, co następuje:

zarządzam, co następuje: ZARZĄDZENIE NR 15 /12 DYREKTORA MIEJSKIEGO OŚRODKA POMOCY RODZINIE W TORUNIU z dnia 28 grudnia 2012 r. w sprawie wprowadzenia Zasad kontroli zarządczej w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w Toruniu. Na

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie nr 9a / 2011 Dyrektora Domu Pomocy Społecznej Betania" w Lublinie z dnia 20.06.2011 roku

Zarządzenie nr 9a / 2011 Dyrektora Domu Pomocy Społecznej Betania w Lublinie z dnia 20.06.2011 roku Dom Pomocy Społecznej Betania Al. Kraśnicka 223, 20-718 Lublin tel./fax 081 526 49 29 NIP 712-19-36-365, REGON 000979981 Zarządzenie nr 9a / 2011 Dyrektora Domu Pomocy Społecznej Betania" w Lublinie z

Bardziej szczegółowo

PROBLEMY WDRAŻANIA STANDARDÓW KONTROLI ZARZĄDCZEJ W SEKTORZE PUBLICZNYM NA PRZYKŁADZIE JEDNOSTEK ADMINISTRACJI PODATKOWEJ

PROBLEMY WDRAŻANIA STANDARDÓW KONTROLI ZARZĄDCZEJ W SEKTORZE PUBLICZNYM NA PRZYKŁADZIE JEDNOSTEK ADMINISTRACJI PODATKOWEJ ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 669 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 42 2011 ELŻBIETA IZABELA SZCZEPANKIEWICZ KAROLINA SIMON Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu PROBLEMY WDRAŻANIA

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO. Warszawa, dnia 29 września 2014 r. Pozycja 38

DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO. Warszawa, dnia 29 września 2014 r. Pozycja 38 DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO Warszawa, dnia 29 września 2014 r. Pozycja 38 ZARZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 29 września 2014 r. w sprawie Karty

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.),

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.), ZARZĄDZENIE NR 4 / 2014 z dnia 12 grudnia 2014 r. Dyrektora Zespołu Szkół nr 1 im. gen. Jerzego Ziętka w Katowicach w sprawie Regulaminu Kontroli Zarządczej Podstawa prawna: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009

Bardziej szczegółowo

Wiceprezes Najwyższej Izby Kontroli Wojciech Misiąg

Wiceprezes Najwyższej Izby Kontroli Wojciech Misiąg Wiceprezes Najwyższej Izby Kontroli Wojciech Misiąg Warszawa, dnia 18 listopada 2011 r. KSR-4101-01-01/2011 P/11/001 Pan Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ORGANIZACJI I KONTROLI ZARZĄDCZEJ W ZESPOLE SZKÓŁ Nr 1 im. JAKUBA STEFANA CEZAKA w ZGIERZU 1

REGULAMIN ORGANIZACJI I KONTROLI ZARZĄDCZEJ W ZESPOLE SZKÓŁ Nr 1 im. JAKUBA STEFANA CEZAKA w ZGIERZU 1 Załącznik nr 1 Dyrektora Zespołu Szkół Nr 1 im. Jakuba Stefa Cezaka w Zgierzu z dnia 21.10.2011 r. REGULAMIN ORGANIZACJI I KONTROLI ZARZĄDCZEJ W ZESPOLE SZKÓŁ Nr 1 im. JAKUBA STEFANA CEZAKA w ZGIERZU 1

Bardziej szczegółowo

System Kontroli Wewnętrznej w Banku BPH S.A.

System Kontroli Wewnętrznej w Banku BPH S.A. System Kontroli Wewnętrznej w Banku BPH S.A. Cel i elementy systemu kontroli wewnętrznej 1. System kontroli wewnętrznej umożliwia sprawowanie nadzoru nad działalnością Banku. System kontroli wewnętrznej

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z FUNKCJONOWANIA KONTROLI ZARZĄDCZEJ ZA ROK 2013. W Gimnazjum im. Ojca Ludwika Wrodarczyka w Radzionkowie

SPRAWOZDANIE Z FUNKCJONOWANIA KONTROLI ZARZĄDCZEJ ZA ROK 2013. W Gimnazjum im. Ojca Ludwika Wrodarczyka w Radzionkowie S t r o n a 1.... (pieczęć miejskiej jednostki organizacyjnej ) SPRAWOZDANIE Z FUNKCJONOWANIA KONTROLI ZARZĄDCZEJ ZA ROK 2013 W Gimnazjum im. Ojca Ludwika Wrodarczyka w Radzionkowie I. Działania podjęte

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 18/2011 Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 29 marca 2011 r.

Zarządzenie Nr 18/2011 Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 29 marca 2011 r. Zarządzenie Nr 18/2011 Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 29 marca 2011 r. w sprawie ustanowienia Polityki zarządzania ryzykiem w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Koninie

Bardziej szczegółowo

Karta audytu wewnętrznego w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu

Karta audytu wewnętrznego w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 45 Rektora UMK z dnia 29 kwietnia 2010 r. Karta audytu wewnętrznego w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu I. Postanowienia ogólne. 1 1. Karta Audytu Wewnętrznego

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 2/11 Kierownika Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Myślenicach z dnia r.

Zarządzenie Nr 2/11 Kierownika Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Myślenicach z dnia r. Zarządzenie Nr 2/11 Kierownika Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Myślenicach z dnia 19.02.2011r. w sprawie wdrożenia Procedur zarządzania ryzykiem w MGOPS w Myślenicach Na podstawie art. 69

Bardziej szczegółowo

SYSTEM ZARZĄDZANIA RYZYKIEM W DZIAŁALNOŚCI POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ FILII w PŁOCKU

SYSTEM ZARZĄDZANIA RYZYKIEM W DZIAŁALNOŚCI POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ FILII w PŁOCKU P OLITECHNIK A W AR S Z AWSKA FILIA W PŁOCKU ul. Łukasiewicza 17, 09-400 Płock SYSTEM ZARZĄDZANIA RYZYKIEM W DZIAŁALNOŚCI POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ FILII w PŁOCKU Opracowano na podstawie załącznika do

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 28 września 2015 r. Poz. 1480 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 4 września 2015 r. w sprawie audytu wewnętrznego oraz informacji o pracy i

Bardziej szczegółowo

KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO

KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 13/09 Burmistrza Miasta Hajnówka z dnia 30 stycznia 2009 r. KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO 1. Nazwa JSFP Urząd Miasta Hajnówka zwany dalej Jednostką. 2. Adres Jednostki 17-200

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI W ROKU 2010 ZADAŃ KOMITETU AUDYTU DLA DZIAŁÓW ADMINISTRACJI RZĄDOWEJ, KTÓRYMI KIERUJE MINISTER INFRASTRUKTURY

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI W ROKU 2010 ZADAŃ KOMITETU AUDYTU DLA DZIAŁÓW ADMINISTRACJI RZĄDOWEJ, KTÓRYMI KIERUJE MINISTER INFRASTRUKTURY Załącznik do Uchwały Nr 1/2011 Komitetu Audytu z dnia 14 lutego 2011 r. w sprawie przyjęcia Sprawozdania z realizacji zadań Komitetu Audytu w roku 2010 SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI W ROKU 2010 ZADAŃ KOMITETU

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 17/2014R. KIEROWNIKA GMINNEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W POSTOMINIE

ZARZĄDZENIE NR 17/2014R. KIEROWNIKA GMINNEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W POSTOMINIE ZARZĄDZENIE NR 17/2014R. KIEROWNIKA GMINNEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W POSTOMINIE Z DNIA 29 GRUDNIA 2014R. w sprawie określenia procedur samooceny funkcjonowania systemu kontroli zarządczej w Gminnym

Bardziej szczegółowo

Procedury Kontroli Zarządczej Starostwa Powiatowego w Skarżysku-Kamiennej

Procedury Kontroli Zarządczej Starostwa Powiatowego w Skarżysku-Kamiennej Procedury Kontroli Zarządczej Starostwa Powiatowego w Skarżysku-Kamiennej A. Środowisko wewnętrzne I. Przestrzeganie wartości etycznych. Osoby zarządzające i pracownicy powinni być świadomi wartości etycznych

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Normy ISO serii 9000 Zostały uznane za podstawę wyznaczania standardów zarządzania jakością Opublikowane po raz

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE ROCZNEGO PLANU AUDYTU ORAZ TRYB SPORZĄDZANIA SPRAWOZDANIA Z WYKONANIA PLANU AUDYTU

OPRACOWANIE ROCZNEGO PLANU AUDYTU ORAZ TRYB SPORZĄDZANIA SPRAWOZDANIA Z WYKONANIA PLANU AUDYTU Załącznik nr 2 do zarządzenia nr 48/09 Głównego Inspektora Pracy z dnia 21 lipca 2009 r. OPRACOWANIE ROCZNEGO PLANU AUDYTU ORAZ TRYB SPORZĄDZANIA SPRAWOZDANIA Z WYKONANIA PLANU AUDYTU PROCEDURA P1 SPIS

Bardziej szczegółowo

Opracowanie: Rafał Kalkowski

Opracowanie: Rafał Kalkowski Najczęściej występujące nieprawidłowości stwierdzone podczas kompleksowych kontroli przeprowadzonych przez Regionalna Izbę Obrachunkową w 2013r. Kontrola zarządcza. Opracowanie: Rafał Kalkowski 1 Niezamieszczanie

Bardziej szczegółowo

Administracja publiczna (część 1)

Administracja publiczna (część 1) Administracja publiczna (część 1) dr Piotr Modzelewski Katedra Bankowości, Finansów i Rachunkowości Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Plan zajęć 1. Kluczowe pojęcia stosowane w analizie

Bardziej szczegółowo

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Proces systematycznego zbierania, analizowania publikowania wiarygodnych informacji,

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie wewnętrzne Nr 19/2013 Burmistrza Miasta Środa Wielkopolska z dnia 26 września 2013 r.

Zarządzenie wewnętrzne Nr 19/2013 Burmistrza Miasta Środa Wielkopolska z dnia 26 września 2013 r. Zarządzenie wewnętrzne Nr 19/2013 Burmistrza Miasta Środa Wielkopolska z dnia 26 września 2013 r. w sprawie wprowadzenia Procedury zarządzania ryzykiem w Urzędzie Miejskim w Środzie Wielkopolskiej. Na

Bardziej szczegółowo

Zbiorcze oświadczenie o stanie kontroli zarządczej z sądów na obszarze Sądu Apelacyjnego w Gdańsku za 2012 rok

Zbiorcze oświadczenie o stanie kontroli zarządczej z sądów na obszarze Sądu Apelacyjnego w Gdańsku za 2012 rok Zbiorcze oświadczenie o stanie kontroli zarządczej z sądów na obszarze Sądu Apelacyjnego w Gdańsku za 2012 rok Dział I Jako osoba odpowiedzialna za zapewnienie funkcjonowania adekwatnej, skutecznej i efektywnej

Bardziej szczegółowo

Zmiany wymagań normy ISO 14001

Zmiany wymagań normy ISO 14001 Zmiany wymagań normy ISO 14001 Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) opublikowała 15 listopada br. zweryfikowane i poprawione wersje norm ISO 14001 i ISO 14004. Od tego dnia są one wersjami obowiązującymi.

Bardziej szczegółowo

mgr inż. Joanna Karczewska CISA, ISACA Warsaw Chapter Konsekwencje wyroku Trybunału Konstytucyjnego dla bezpieczeństwa informacji

mgr inż. Joanna Karczewska CISA, ISACA Warsaw Chapter Konsekwencje wyroku Trybunału Konstytucyjnego dla bezpieczeństwa informacji mgr inż. Joanna Karczewska CISA, ISACA Warsaw Chapter Konsekwencje wyroku Trybunału Konstytucyjnego dla bezpieczeństwa informacji Wyrok Trybunału Konstytucyjnego 2 Warszawa, dnia 9 kwietnia 2015 r. WYROK

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 21 czerwca 2013 r.

Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 21 czerwca 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE z dnia 21 czerwca 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Nr 384/2008 Komisji Nadzoru Finansowego w sprawie wymagań

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 60/2011/2012 Rektora Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego z dnia 2 kwietnia 2012 r.

Zarządzenie Nr 60/2011/2012 Rektora Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego z dnia 2 kwietnia 2012 r. Zarządzenie Nr 60/2011/2012 Rektora Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego z dnia 2 kwietnia 2012 r. w sprawie wprowadzenia i funkcjonowania w Uniwersytecie Kazimierza Wielkiego Systemu zarządzania ryzykiem

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKA SYSTEMU KONTROLI ZARZĄDCZEJ NA UCZELNI PUBLICZNEJ

SPECYFIKA SYSTEMU KONTROLI ZARZĄDCZEJ NA UCZELNI PUBLICZNEJ ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 718 FINANSE. RYNKI FINANSOWE. UBEZPIECZENIA NR 53 2012 MONIKA KACZURAK-KOZAK Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Sulechowie SPECYFIKA SYSTEMU KONTROLI ZARZĄDCZEJ

Bardziej szczegółowo

Budżet zadaniowy autentyczne narzędzie zarządzania publicznego?

Budżet zadaniowy autentyczne narzędzie zarządzania publicznego? Budżet zadaniowy autentyczne narzędzie zarządzania publicznego? Bartosz Staszewski Naczelnik wydziału Departament Budżetu Państwa Kraków, 24 września 2014 r. www.mf.gov.pl Uniwersalne cechy systemowe i

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr BO.0050.105.2012 BURMISTRZA OZIMKA. z dnia 04 września 2012

ZARZĄDZENIE Nr BO.0050.105.2012 BURMISTRZA OZIMKA. z dnia 04 września 2012 ZARZĄDZENIE Nr BO.0050.105.2012 BURMISTRZA OZIMKA z dnia 04 września 2012 w sprawie procedur kontroli zarządczej w Gminie Ozimek Na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym

Bardziej szczegółowo

Regulamin Organizacyjny Przedszkola nr 6 w Międzyrzeczu

Regulamin Organizacyjny Przedszkola nr 6 w Międzyrzeczu Regulamin Organizacyjny Przedszkola nr 6 w Międzyrzeczu ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Regulamin organizacyjny Przedszkola nr 6 w Międzyrzeczu, zwanym dalej Regulaminem, określa organizację i zasady

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Rektora Politechniki Gdańskiej nr 36/2012 z 14 listopada 2012 r.

Zarządzenie Rektora Politechniki Gdańskiej nr 36/2012 z 14 listopada 2012 r. Zarządzenie Rektora Politechniki Gdańskiej nr 36/2012 z 14 listopada 2012 r. w sprawie: wprowadzenia Regulaminu Audytu Wewnętrznego Politechniki Gdańskiej Na podstawie art. 68-71 oraz art. 272-296 ustawy

Bardziej szczegółowo

Instrukcja kontroli zarządczej

Instrukcja kontroli zarządczej Instrukcja kontroli zarządczej Instrukcja kontroli zarządczej Załącznik do Pisma Okólnego Nr 19/2011 Burmistrza Dzierżoniowa z dnia 31.01. 2011 r. INSTRUKCJA KONTROLI ZARZĄDCZEJ ROZDZIAŁ 1 PRZEPISY OGÓLNE

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr R 48/2011 Rektora Politechniki Lubelskiej z dnia 1 września 2011 r.

Zarządzenie Nr R 48/2011 Rektora Politechniki Lubelskiej z dnia 1 września 2011 r. Zarządzenie Nr R 48/2011 Rektora Politechniki Lubelskiej z dnia 1 września 2011 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu audytu wewnętrznego Politechniki Lubelskiej Na podstawie art. 66 Ustawy z dnia 27 lipca

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Zarządzenia Nr160/08 z dnia 8 kwietnia 2008 r. KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO. 2. Adres Jednostki 17-100 Bielsk Podlaski, Kopernika 1

Załącznik do Zarządzenia Nr160/08 z dnia 8 kwietnia 2008 r. KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO. 2. Adres Jednostki 17-100 Bielsk Podlaski, Kopernika 1 Załącznik do Zarządzenia Nr160/08 z dnia 8 kwietnia 2008 r. KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO 1. Nazwa JSFP Urząd Miasta zwany dalej Jednostką 2. Adres Jednostki 17-100 Bielsk Podlaski, Kopernika 1 3. Podstawa

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem teoria i praktyka. Ewa Szczepańska Centrum Projektów Informatycznych Warszawa, dnia 31 stycznia 2012 r.

Zarządzanie ryzykiem teoria i praktyka. Ewa Szczepańska Centrum Projektów Informatycznych Warszawa, dnia 31 stycznia 2012 r. Zarządzanie ryzykiem teoria i praktyka Ewa Szczepańska Centrum Projektów Informatycznych Warszawa, dnia 31 stycznia 2012 r. Zarządzanie ryzykiem - agenda Zarządzanie ryzykiem - definicje Ryzyko - niepewne

Bardziej szczegółowo

Jak skutecznie wykorzystać system zarządzania JST do poprawy jakości życia mieszkańców?

Jak skutecznie wykorzystać system zarządzania JST do poprawy jakości życia mieszkańców? Jak skutecznie wykorzystać system zarządzania JST do poprawy jakości życia mieszkańców? Konferencja zamykająca realizację innowacyjnego projektu partnerskiego MJUP Krótka prezentacja innowacyjnego projektu

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 55/2008 Rektora Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia 30 grudnia 2008 roku

Zarządzenie Nr 55/2008 Rektora Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia 30 grudnia 2008 roku Zarządzenie Nr 55/2008 Rektora Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia 30 grudnia 2008 roku w sprawie Karty Audytu Wewnętrznego Zespołu Audytu Wewnętrznego Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego

Bardziej szczegółowo

Dlaczego nie stać nas na tanie rzeczy? Racjonalne korzystanie ze środków wspólnotowych.

Dlaczego nie stać nas na tanie rzeczy? Racjonalne korzystanie ze środków wspólnotowych. Konferencja Lokalne Grupy Rybackie szansą czy tylko nadzieją? Dlaczego nie stać nas na tanie rzeczy? Racjonalne korzystanie ze środków wspólnotowych. Gdańsk - Polfish czerwiec - 2011 r www.ngr.pila.pl

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa Strona 1 1. Księga Środowiskowa Księga Środowiskowa to podstawowy dokument opisujący strukturę i funkcjonowanie wdrożonego w Urzędzie Systemu Zarządzania Środowiskowego zgodnego z wymaganiami normy PN-EN

Bardziej szczegółowo

Działania proobywatelskie podjęte w Lubelskim Urzędzie Wojewódzkim w Lublinie

Działania proobywatelskie podjęte w Lubelskim Urzędzie Wojewódzkim w Lublinie Działania proobywatelskie podjęte w Lubelskim Urzędzie Wojewódzkim w Lublinie KONTROLA ZARZĄDCZA - ROZWÓJ URZĘDU, WYŻSZA JAKOŚĆ USŁUG Jednym z głównych narzędzi umożliwiającym sprawne zarządzanie oraz

Bardziej szczegółowo

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku ZARZĄDZENIE Nr 84/2011 Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku zmieniające zasady organizacji studiów podyplomowych Zarządzanie jakością Na podstawie 7 Regulaminu

Bardziej szczegółowo