PRAWNE ASPEKTY ZARZĄDZANIA FINANSOWANIEM INFRASTRUKTURALNYCH INWESTYCJI PUBLICZNYCH W POLSKIEJ ENERGETYCE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PRAWNE ASPEKTY ZARZĄDZANIA FINANSOWANIEM INFRASTRUKTURALNYCH INWESTYCJI PUBLICZNYCH W POLSKIEJ ENERGETYCE"

Transkrypt

1 Studia i Materiały. Miscellanea Oeconomicae Rok 16, Nr 1/2012 Wydział Zarządzania i Administracji Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach Ł a d g o s p o d a r c z y i s p o ł e c z n y Cezary Tomasz Szyjko 1 PRAWNE ASPEKTY ZARZĄDZANIA FINANSOWANIEM INFRASTRUKTURALNYCH INWESTYCJI PUBLICZNYCH W POLSKIEJ ENERGETYCE Wstęp Z informacji prasowych i przekazywanych oficjalnie do Komisji Europejskiej wynika, Ŝe w Polsce trwa największy w historii naszej energetyki boom inwestycyjny. W budowie jest ponad 15000MW mocy wytwórczych. Planowanych jest dalsze 10000MW, w tym 6000MW w elektrowniach atomowych. Rozwija się budowa kolejnych linii elektroenergetycznych, a do roku 2014 ma powstać europejski rynek energetyczny, w którym ma uczestniczyć Polska; co ma uzasadniać próby dalszej konsolidacji. Np. nakłady inwestycyjne PGNiG w 2012 roku wyniosą ponad 5 mld zł, z czego ok. 1,1 mld zł spółka zamierza zainwestować w poszukiwanie gazu łupkowego. Prognozy mówią o 5,3 bln m 3, trzeba je jednak potwierdzić. Przyspieszeniu weryfikacji danych ma słuŝyć zaangaŝowanie firm energetycznych w wiercenia. Nie jest to wyłącznie sposób na sfinansowanie kosztownych prac (jeden odwiert to ok. 30 mln zł). Zasadniczą barierą w realizacji nowych kapitałochłonnych przedsięwzięć inwestycyjnych jest zapewnienie finansowania. Dla przedsiębiorstw sektora energetycznego problemy te mają specyficzny charakter, gdyŝ w większości dotyczą, przygotowania i realizacji duŝych inwestycji liniowych o charakterze strategicznym dla rozwoju gospodarki, tj. rurociągów gazowych i paliwowych, linii elektroenergetycznych itd. Skuteczność project finance potwierdziła się w praktyce przede wszystkim przy pozyskiwaniu finansowania 1 Dr Cezary Tomasz Szyjko, adiunkt, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach. 207

2 dla potrzeb inwestycji infrastrukturalnych, w tym takŝe przy finansowaniu projektów w elektroenergetyce 2. Krajowy Program Inwestycyjny porównywany jest z Planem Marshalla ze względu na skalę potrzebnych inwestycji, którą Społeczna Rada Narodowego Programu Redukcji Emisji szacuje na 200 mld zł do 2020 r. Analiza przedinwestycyjna stanowi integralną część procesu inwestycyjnego. Inwestorzy coraz częściej korzystają z procedury Vendor due diligence (VDD), która ma za zadanie zidentyfikowanie ewentualnych problemów oraz zapewnia stronie sprzedającej najbardziej efektywne wyjście z inwestycji. VDD moŝe równieŝ prawne, podatkowe, organizacyjne, technologiczne, środowiskowe i inne 3. Rysunek 1. Wartość planowanych inwestycji energetycznych w Polsce. Źródło: 2 J. Szkutnik, Zarządzanie spółkami dystrybucji energii elektrycznej, Ekonomika i Organizacja Przedsiębiorstwa, nr 1, 2004, s J. Zygmont, The VC Way: Investment Secrets from the Wizards of Venture Capital, Perseus Publishing, Cambridge s

3 Podstawy prawne VDD VDD jest zjawiskiem dynamicznym, kształtowanym przez potrzeby adekwatne do konkretnych transakcji, co utrudnia formułowanie uniwersalnych zaleceń i instrukcji co do sposobu jego przeprowadzenia. VDD to szczegółowe badanie realizowane przez niezaleŝną firmę audytorską lub doradczą na rzecz sprzedającego mające na celu: przygotowanie firmy do transakcji sprzedaŝy, pozyskania inwestora, pozyskania finansowania i właściwego procesu due dilligence; identyfikację problemów, na które mógłby zwrócić uwagę Inwestor; wskazanie obszarów ryzyka i kwestii spornych w przedmiocie transakcji; wskazanie silnych i słabych stron spółki; wypracowanie odpowiednich rozwiązań przed właściwym due dilligence i transakcją. Jako zjawisko ze świata gospodarki VDD przeprowadzana jest przez zespół wysoko wyspecjalizowanych instytucji, polegające na gromadzeniu wszechstronnych i gruntownych danych dotyczących podmiotu będącego obiektem planowanej inwestycji, jego otoczenia oraz branŝy, w której działa, w celu późniejszej analizy tych danych pod kątem zgodności z kryteriami uprzednio przyjętymi przez inwestora. VDD definiuje się wprawdzie jako ogniwo etapu przedtransakcyjnego, ale obejmuje ono równieŝ swym zasięgiem stadium integracji, antycypując zgłaszane w tej fazie przez decydentów zapotrzebowanie na informacje. Analizę przedinwestycyjną naleŝy bezwzględnie uznać za jeden z kluczowych czynników warunkujących powodzenie przedsięwzięcia 4. W transakcjach gospodarczych w sektorze energetycznym procedura VDD róŝni się w zaleŝności od profilu przedsiębiorstwa, którego dotyczy, przy czym z jednakową skrupulatnością naleŝy pozyskiwać wiedzę zarówno o samej firmie, jak i jej bliŝszym i dalszym otoczeniu oraz o całym sektorze. WyróŜnić naleŝy sześć podstawowych płaszczyzn, które warto poddać badaniu. Są to: kondycja finansowa, uwarunkowania prawne i podatkowe, aspekt operacyjno-zarządczy, zasoby ludzkie, ochrona środowiska oraz rynek i strategia 5. Rysunek 2. Korzyści dla spółki i inwestora Źródło: T. Reiter, Suder & Reiter Audyt. 4 E. Urbanowska-Sojkin, Zarządzanie przedsiębiorstwem. Od kryzysu do sukcesu, Wyd. Akademia Ekonomiczna w Poznaniu, Poznań 1999, s R.W. Griffin, Podstawy zarządzania organizacjami. PWN, Warszawa 1999, s

4 śaden z obowiązujących obecnie na terenie Polski oraz Unii Europejskiej aktów prawnych nie odnosi się wprost do koncepcji VDD. W Polsce szereg rozwiązań, szczególnie w zakresie due diligence w części finansowej i prawnej, zawiera Kodeks spółek handlowych oraz Ustawa o rachunkowości. Zgodnie z wymogami prawa, osoby przeprowadzające analizę muszą ponadto legitymować się odpowiednimi kwalifikacjami. Jako źródło standardów w tej materii naleŝy równieŝ wskazać kodeksy etyki zawodowej 6. Jeśli mowa o regulacjach istniejących w Unii Europejskiej, aktualnie obowiązującym dokumentem normującym problematykę fuzji i przejęć jest Rozporządzenie Rady nr 139/2004, obowiązujące od 1 maja 2004 r., które zastąpiło szereg wcześniejszych regulacji. W myśl tego aktu, prawo do kontroli transakcji konsolidacyjnej posiada Komisja Europejska. Wszczęcie procedury następuje w wyniku przekroczenia ustanowionych przez Komisję kryteriów. Podejrzana fuzja jest oczywiście brana na warsztat pod kątem antymonopolowym. Koncentrację, która przeszkadzałaby znacząco w skutecznej konkurencji na wspólnym rynku lub znacznej jego części, uznaje się za niezgodną ze wspólnym rynkiem. Rzetelne, przeprowadzone na odpowiednio wczesnym etapie transakcji VDD pozwoli wyeliminować ryzyko nie tylko rozczarowań, ale i powaŝnych strat finansowych i wizerunkowych 7. Rysunek 3. Vendor due dilligence cele. Źródło: T. Reiter, Suder & Reiter Audyt. 6 C.T. Szyjko, Liberalizacja rynku gazu a prawo energetyczne, cz. I, EcoManager: przemysł, biznes, środowisko 2012, nr 1-2, s J.J. Camp, Venture Capital Due Diligence: A Guide to Making Smart Investment Choices and Increasing Your Portfolio Returns, John Wiley & Sons, New York 2002, s

5 Powołanie spółki celowej Project finance to jeden ze sposobów finansowania kapitałochłonnych inwestycji. Ta forma finansowania ma zastosowanie przede wszystkim w sytuacji, w której przedsiębiorstwo planuje przeprowadzenie znacznej inwestycji, ale nie ma środków własnych. Jednocześnie natrafia na ograniczenia w pozyskaniu zewnętrznych źródeł finansowania. Project finance polega na powołaniu spółki specjalnego przeznaczenia, zwanej teŝ spółką celową, której zadaniem jest przeprowadzenie i sfinansowanie danej inwestycji. Jest to rozwiązanie stosowane dla inwestycji bardzo kapitałochłonnych. Spółka celowa pozyskuje kapitały, które następnie są spłacane z wypracowywanych przez nią nadwyŝek finansowych. Nowo utworzona spółka jest wyodrębnionym podmiotem pod względem majątkowym i kapitałowym, dzięki czemu ograniczone zostaje ryzyko inwestowania. Wierzyciel powinien prognozować, w jaki sposób nowa transza zadłuŝenia wpłynie na sytuację finansową dłuŝnika, poniewaŝ dodatkowe zadłuŝenie moŝe spowodować wzrost ryzyka niewypłacalności klienta 8. Rysunek 4. Zasady finansowania project finance. Źródło: Grzejszczak P., 8 P. Grzejszczak, materiały konferencji RYNEK GAZU W POLSCE, : n. 211

6 W skrócie proces tworzenia spółki moŝna przedstawić następująco: opracowanie studium wykonalności projektu, jako dokumentu prezentowanego potencjalnym inwestorom; opracowanie dokumentacji i umów potrzebnych do załoŝenia spółki celowej; załoŝenie spółki celowej; spłata pierwszych rat kredytów juŝ przez spółkę działającą rozruch spółki; realizacja zadań postawionych przed spółką i dalsza spłata zobowiązań. Jako zabezpieczenie spłaty zobowiązań wykorzystywane są aktywa spółki, rzadziej indywidualne gwarancje udzielone przez podmioty zaangaŝowane w tworzenie spółki celowej. Natomiast wartość przepływów pienięŝnych decyduje o zyskowności przedsięwzięcia 9. Grupę interesariuszy spółki celowej tworzą: inicjatorzy projektu dostarczają kapitał, banki i inni poŝyczkodawcy, operator zarządza całym projektem, wykonawca odpowiedzialny za wykonanie kontraktu np. budowa autostrady, rekomendowani dostawcy i odbiorcy. Rysunek 5. Schemat koncepcji projektu Źródło: Grzejszczak P., 9 M.K. Król, Wybrane elementy zarządzania ryzykiem w project finance na przykładzie sektora energetyki wiatrowej, Studia i Prace Kolegium Finansów i Zarządzania nr 58, 2005, s

7 Hierarchizacja źródeł finansowania Project finance oprócz nowoczesnych form zewnętrznych źródeł finansowania korzysta równieŝ z tradycyjnych. Spółka celowa moŝe wykorzystać kapitały obce, quasi-kapitały własne i kapitały własne. Źródła finansujące działalność podlegają hierarchizacji, co w bezpośredni sposób wpływa na kolejność spłaty poszczególnych form długu. W pierwszej kolejności spłacane są kapitały obce, później quasiobce i na końcu własne. Szczególnego wyjaśnienia wymaga pojęcie kapitałów quasi-własnych. Jest to źródło finansowania o charakterze poŝyczek podporządkowanych. Są to poŝyczki udzielane przez jednostkę dominującą dla jednostki zaleŝnej. W przypadku upadłości spółki zaleŝnej poŝyczkodawca zaspokajany jest na samym końcu 10. Umiejętne wykorzystanie tych źródeł finansowania pozwala osiągnąć optymalną strukturę kapitału, uwzględniając zarówno koszty, jak i elastyczność spłaty. Spółka celowa jest odpowiedzialna za spłatę zobowiązań za pomocą generowanych przez nią przepływów pienięŝnych. DuŜą uwagę naleŝy zwrócić na fakt, czy spółka celowa będzie w stanie wygenerować dodatnie przepływy pienięŝne, czy przepływy te będą niŝsze od prognozowanych. Dokładna kalkulacja tego ryzyka jest niezwykle istotna, poniewaŝ główne źródło zabezpieczeń stanowią aktywa spółki celowej, które w początkowej fazie inwestycji, zazwyczaj nie są wystarczające do zaspokojenia wszystkich wierzycieli. Rysunek 6. Procedura aranŝowania finansowania w project finance. Źródło: Grzejszczak P., 10 M. Kowalczyk, Zarządzanie ryzykiem w project finance, Materiały i Studia NBP nr 137, 2002, s

8 Minimalizacja ryzyka inwestycji Powodzenie project finance wymaga precyzji w kontroli ryzyka. Mówiąc o ryzyku, trzeba uwzględniać oczywiście ryzyko finansowe związane z inwestycją. WaŜnym czynnikiem sukcesu jest zarządzanie ryzykiem biznesowym. Na to ryzyko wpływają czynniki nie mające charakteru bezpośrednio finansowego. Istotną rolę odgrywają czynniki zewnętrzne (poŝary, kradzieŝe), ryzyko związane z dostawcami, ryzyko leŝące po stornie wykonawców, a nawet ryzyko polityczne 11. Rysunek 7. Przykładowe kategorie ryzyk towarzyszących inwestycjom w elektroenergetyce. Źródło: Grzejszczak P., Właściwie przeprowadzony project finance umoŝliwia tworzenie infrastruktury uŝyteczności publicznej przy wykorzystaniu środków prywatnych. Stąd moŝliwa jest poprawa jakości świadczonych usług oraz sama efektywność funkcjonowania określonych obiektów. Ponadto od kaŝdego z uczestników tego przedsięwzięcia jest wymagana specjalizacja w określonej dziedzinie, tj. finansowanie projektu, ocena ryzyka, realizacja inwestycji, zarządzanie infrastrukturą itp. Stąd przyczynia się to niewątpliwie do wzrostu trafności podejmowanych decyzji w trakcie realizacji projektu gospodarczego 12. Wynika to równieŝ z faktu, Ŝe kaŝdy z zaangaŝowanych w project finance podmiotów podejmuje się skwantyfikowanego i zarazem akceptowanego przez siebie ryzyka niepowodzenia przedsięwzięcia przy jednoczesnym minimalizowa- 11 P. Grzejszczak, materiały konferencji RYNEK GAZU W POLSCE, op.cit.: n. 12 Ibidem. 214

9 niu ryzyka inwestycji jako całości. Stąd moŝna wyróŝnić dwie podstawowe formy project finanse, tj. finansowanie bez regresu oraz finansowanie z regresem. W pierwszym z przypadków inicjatorzy projektu odpowiadają jedynie do wysokości wniesionych wkładów, natomiast w finansowaniu z regresem chodzi o utrzymanie rozsądnego poziomu ryzyka dla poŝyczkodawców, a w rezultacie na jego obniŝenie w stosunku do klasycznych metod angaŝowania kapitału obcego. Stąd jednostka samorządu terytorialnego, której odmówiono by z uwagi na wysokie ryzyko utraty płynności finansowej udzielenia kredytu na określoną inwestycję, moŝe zainicjować realizację tego przedsięwzięcia metodą project finance 13. Strategia optymalizacji Pojęcie optymalizacji kojarzy się z efektywnym wykorzystaniem czasu i zasobów. Optymalizacja jest bardziej złoŝoną metodą, polegającą na poszukiwaniu i wprowadzeniu rozwiązań korzystnych finansowo dla firmy. Optymalizacja to metoda wyznaczania najlepszego rozwiązania z punktu widzenia określonego kryterium jakości. Optymalizacja moŝe obejmować wiele dziedzin sektora energetycznego. Najogólniej mówiąc polega ona na intensywnym, a przede wszystkim produktywnym poszukiwaniu rozwiązań, tak aby procesy odbywające się w firmie/przedsiębiorstwie były jak najbardziej owocne czyli aby przedsiębiorstwo pracowało wydajniej 14. Dzisiaj mamy wiele metod optymalizacji produkcji, np: metoda MTM (Methods-Time Measurement) - moŝna przetłumaczyć to jako pomiar czasu metody. U podstaw tego podejścia leŝy załoŝenie, Ŝe czas potrzebny na realizację określonej pracy zaleŝy od metody wybranej dla wykonania czynności. Jedną z metod jest KANBAN załoŝeniem, której jest ciągła optymalizacja przepływu materiałów, mająca na celu redukcję lub likwidację zbędnych zapasów paliw 15. W zaleŝności od potrzeb, moŝna stosować róŝne sposoby i metody optymalizacji produkcji w przedsiębiorstwach i róŝnego rodzaju firmach, począwszy od małych firm kilkuosobowych poprzez ogromne przedsiębiorstwa. Optymalizacja ma za zadanie znacznie usprawnić procesy produkcji i pracy, eliminować marnotrawstwo czasu i zasobów, obniŝyć koszty produkcji oraz zwiększyć wydajność. Niezwykle waŝne jest takŝe analizowanie i symulowanie róŝnych sytuacji odbywających się w firmie oraz wsparcie marketingowe, jest to dopełnienie optymalizacji M. Wrzesiński, Kapitał podwyŝszonego ryzyka. Proces inwestycyjny i efektywność, Oficyna Wydawnicza Szkoły Głównej Handlowej, Warszawa 2008, s Z. Mikołajczyk, Techniki organizatorskie w rozwiązaniu problemów zarządzania, PWN, Warszawa 1999, s T. Reiter, Partner, Wiceprezes Zarządu Suder & Reiter Audyt, wystąpienie na Kongresie Zarządów Spółek, Warszawa 2011: n, ( ). 16 M. Kowalczyk, Zarządzanie ryzykiem w project finance, Materiały i Studia NBP nr 137, 2002, s

10 Rysunek 8. Przyczyny prowadzenia restrukturyzacji i działań optymalizacyjnych. Źródło: Z informacji prasowych i przekazywanych oficjalnie do Komisji Europejskiej wynika, Ŝe w Polsce trwa największy w historii naszej energetyki boom inwestycyjny. W budowie, zgodnie z polskim prawem budowlanym jest ponad MW mocy wytwórczych. Planowanych jest dalsze 10000MW, w tym 6000MW w elektrowniach atomowych. Rozwija się budowa kolejnych linii elektroenergetycznych, a do roku 2014 ma powstać europejski rynek energetyczny, w którym ma uczestniczyć Polska; co ma uzasadniać próby dalszej konsolidacji 17. W przedsiębiorstwach energetycznych coraz często podejmowane są powaŝne decyzje inwestycyjne, wymagające zgodności prawnej z przepisami ochrony środowiska, realizacji respektujące prawa własnościowe, wymagające dobrego przygotowania logistycznego, zorganizowania zespołów ludzkich realizujących te przedsięwzięcia, a potem kierujących działalnością operacyjną w danym zakresie. PowyŜsze decyzje wymagają przeprowadzenia niezbędnych obliczeń oceny efektywności ekonomicznej projektów a takŝe wiedzy dotyczącej zarządzania projektami 18. MenadŜer we współczesnym przedsiębiorstwie działającym w branŝy elektroenergetycznej powinien być nie tylko specjalistą z dziedziny zarządzania. Powinien równieŝ znać specyfikę tej branŝy oraz dysponować wiedzą dotyczącą związanych z nią zagadnień technicznych. Działania te wydają się nieodzowne w najbliŝszym czasie i zadecydują o potencjale polskich przedsiębiorstw dystrybucji energii elektrycznej na tle innych państw Unii Europejskiej. Optymalizacja przedsiębiorstw energetycznych wymaga posiadania wyspecjalizowanych kadr, które określą stra- 17 C.T. Szyjko, The challenges of the Polish market in the post-carbon era, Polish Market Economic Magazine, nr 1(185), (2012a), s J. Szkutnik, Aktualne uwarunkowania kreowania misji przedsiębiorstw energetycznych w Polsce, Politechnika Częstochowska, Energia Elektryczna, nr 6, 2008, s

11 tegię firmy we wskazanym obszarze biorąc pod uwagę realia finansowe funkcjonowania firm i konfrontując je z potrzebami i oczekiwaniami społecznymi 19. Rysunek 9. Sytuacja na rynku. Źródło: Idea zarządzania czasowego (ang. Interim Management IM) polega na zatrudnieniu w ściśle określonym celu i na określony czas wysoko wykwalifikowanego managera. Cele, które ma do osiągnięcia są związane z zarządzaniem okresem przejściowym, kryzysem lub zmianą wewnątrz organizacji. IM to elastyczna i nowoczesna forma pozyskania kapitału ludzkiego do realizacji projektów biznesowych. Metoda IM to forma zaangaŝowania doświadczonych managerów do realizacji projektów wewnątrz przedsiębiorstwa w dwóch perspektywach: makroskali rynku polskiego i znacznie bardziej zaawansowanego rynku UE oraz mikroskali na podstawie case study dotyczącego działania interim managera wewnątrz przedsiębiorstwa z branŝy energetycznej. 19 M. Sorge, The nature of credit risk in project finance, BIS Quarterly Review, 2004, s

12 Rysunek 10. Ludzie i kompetencje. Źródło: Zadaniem zatrudnionego eksperta IM jest najczęściej rozwiązanie jakiegoś trudnego problemu. MoŜe to być pomoc w przejściu firmy na wyŝszy, bardziej złoŝony poziom funkcjonowania z nowymi strukturami i funkcjami, wynikający z organicznego wzrostu firmy z małego regionalnego biznesu do międzynarodowej korporacji. Czasem konieczne jest wyrwanie firmy z marazmu, zdefiniowanie nowych kierunków rozwoju, wypracowanie nowej strategii i osiągnięcie nowych przewag konkurencyjnych. Zarządzanie czasowe jest bardzo zbliŝone do pracy projektowej, w której trzeba osiągnąć konkretny cel w określonym czasie, zasobach i przy określonym budŝecie 20. Popularnym powodem zatrudniania Interimów jest restrukturyzacja przedsiębiorstwa, przeprowadzenie niewygodnych i niepopularnych działań restrukturyzacyjnych. W warunkach kryzysu konieczne staje się uporządkowanie i optymalizacja procesów oraz co najwaŝniejsze, zwiększenie ich efektywności. Zdarza się Ŝe Interim Manager występuje w roli wsparcia eksperckiego w obszarach, w których brakuje kompetencji lub w roli czasowego wsparcia operacyjnego, w przypadku kiedy nagle brakuje kluczowych managerów. 20 A. Afuah, Business models. A Strategic Management Approach, McGraw-Hill Irwin, s

13 Rysunek 11. Typowy projekt IM. Źródło: Identyfikacja projektów optymalizacyjnych Koncepcja zarządzania IM w przedsiębiorstwach stanowi aktualnie nowoczesny model funkcjonowania w obszarze sektora energetycznego, wg niej następuje zetknięcie się marketingu, jako metody rynkowego zorientowania zarządzania przedsiębiorstwem, z drugiej logistyki, czyli zarządzanie zorientowane na przepływy. By potencjał logistyki mógł zostać rzeczywiście wykorzystany jako element sukcesu rynkowego, konieczne jest połączenie wspomnianej koncepcji zarządzania w jedną nierozerwalną całość. Ta nowa jakość ma teraz dwa znaczenia: logistyka moŝe być teraz traktowana jako nadrzędna orientacja w zarządzaniu 219

14 przedsiębiorstwem, ukierunkowana na tworzenie wartości dodanej, a takŝe jest równorzędna sfera funkcjonalną i zintegrowanym procesem w przedsiębiorstwie. Logistyka jako element składowy koncepcji zarządzania odgrywa istotna rolę w określeniu pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstwa 21. Rysunek 12. Schemat procesu optymalizacji. Źródło: W miarę, jak przedsiębiorstwo przechodzi przez kolejne etapy cyklu Ŝycia, menedŝerowie stają przed róŝnymi wyzwaniami, związanymi ze schematem organizacyjnym. Z reguły organizacja z czasem zwiększa rozmiary, a co za tym idzie, menadŝerowie muszą podejmować decyzje co do tego, jakich zmian dokonać w strukturze organizacyjnej, aby przedsiębiorstwo nadal funkcjonowało sprawnie. Kryzysy gospodarcze są przyczyną problemów finansowych wielu przedsiębiorstw. Mogą jednak stanowić cenny impuls do przeprowadzenia zmian, dalszego rozwoju przedsiębiorstwa, a w konsekwencji wzmocnienia jego pozycji rynkowej 22. Współczesne przedsiębiorstwa energetyczne, w czasach globalizacji, innowacyjności oraz wszechobecnego kryzysu, są zmuszone funkcjonować w trudnym do przewidzenia otoczeniu. Ta zmienność otoczenia ma istotny wpływ na działalność przedsiębiorstw i na zapewnienie zrównowaŝonego rozwoju. Z jednej strony otoczenie stwarza przedsiębiorstwu szanse rozwoju, z drugiej jednak strony staje się podwaliną dla kryzysu. Współczesne teorie przedsiębiorstwa podkreślają istotność problemów ryzyka oraz niepewności jak równieŝ postaw podmiotów gospodar- 21 C.T. Szyjko, Raport: cała prawda o gazie łupkowym, REALIA dwumiesięcznik społecznopolityczny, nr 1(27), Warszawa (2012d): 2012, s H. Bloom, R. Calori, P. Woot, Zarządzanie europejskie, Poltext, Warszawa 1996, s

15 czych z uwzględnieniem moŝliwości ograniczenia negatywnych skutków bądź zamierzonego wykorzystania szans z tym związanych. Właściwe zarządzanie ryzykiem ogranicza naraŝenie przedsiębiorstwa na kryzys finansowy oraz daje moŝliwość podjęcia odpowiednich działań w celu przywrócenia równowagi finansowej i utrzymania przedsiębiorstwa na rynku. Podejmowanie działań i metod ograniczających negatywne konsekwencje kryzysów na róŝnych etapach rozwoju przedsiębiorstwa nabiera szczególnego znaczenia 23. Rysunek 13. Transformacja vs. Restrukturyzacja firmy. Źródło: Kreowanie struktur gospodarki lokalnej Znaczenie tego typu formy finansowania inwestycji energetycznych moŝe równieŝ rosnąć wraz ze wzrostem zainteresowania koncepcją partnerstwa publiczno-prywatnego oraz moŝliwościami finansowania infrastruktury lokalnej ze środków unijnych, które promują angaŝowanie się kapitału prywatnego w przedsięwzięcia publiczne. Zgodnie bowiem z art. 14 ustawy o partnerstwie publicznoprywatnym równieŝ umowa o partnerstwie publiczno-prywatnym moŝe przewidywać, Ŝe w celu jej wykonania podmiot publiczny i partner prywatny zawiąŝą spółkę kapitałową, spółkę komandytową lub komandytowo-akcyjną, a więc swego rodzaju spółkę celową do realizacji zadań publicznych. Widać takŝe, Ŝe jednostka samorządu terytorialnego, wykorzystując metodę project finance, posiada dodatkowe moŝliwości kreowania struktury gospodarki 23 C.T. Szyjko, Dylematy rozwoju polskiej energetyki, FAKTY Magazyn Gospodarczy 2012, nr 1(55), Warszawa 2012, s

16 lokalnej oraz pewne kompetencje nadzoru nad działalnością przedsiębiorstw prywatnych funkcjonujących de facto w sferze publicznej. MoŜe tym samym zintensyfikować wielkość inwestycji, nie obciąŝając swojego budŝetu nadmiernym zadłuŝeniem i wzrostem ryzyka utraty płynności finansowej. NaleŜy jednak podkreślić, Ŝe metodę project finance w ramach gospodarki samorządowej moŝna z powodzeniem zastosować głównie w przypadku duŝych i kapitałochłonnych projektów inwestycyjnych. Rysunek 14. Przykładowe kwestie prawne przy badaniu ryzyk towarzyszących inwestycjom w elektroenergetyce. Źródło: Grzejszczak P., 222

17 Bariery formalnoprawne Dodatkową barierą dla kapitałochłonnych przedsięwzięć inwestycyjnych w energetyce jest obecnie ustawodawstwo - brak jasnych regulacji prawnych sprzyjających przygotowaniu i realizacji tych inwestycji. W zaleŝności od rodzaju i skali przedsięwzięć problemy formalnoprawne są zróŝnicowane. Większość problemów z jakimi borykają się obecnie inwestorzy wynika z ustaw O planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz Prawa budowlanego, tworzących bariery hamujące procesy inwestycyjne. Analizując szczegółowo obecną sytuację prawną w kontekście przygotowania i realizacji inwestycji o znaczeniu ponadlokalnym moŝna postawić następujące tezy: prawo dotyczące planowania zagospodarowania przestrzennego i lokalizowania inwestycji jest niespójne i nieprecyzyjne, wymaga dokonania generalnego przeglądu pod kątem uproszczenia stosowanych procedur, ale równieŝ skuteczniejszej ochrony walorów przestrzeni, procedury planowania, lokalizowania i uzgadniania projektowanych inwestycji, takich jak np. inwestycje liniowe są nadmiernie skomplikowane, charakteryzują się łatwością blokowania postępowań poprzez moŝliwość wielokrotnego odwoływania się od decyzji oraz ich zaskarŝania, przeprowadzanie ocen oddziaływania na środowisko inwestycji infrastrukturalnych wymaga zmian idących w kierunku racjonalizacji i dostosowania do postulowanych zmian w zakresie systemu planowania przestrzennego i lokalizowania inwestycji 24. Obecnie obowiązująca ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym gmin sankcjonuje prymat prawa interesu indywidualnego nad interesem publicznym w zagospodarowaniu terenów. Pogarsza on w sposób zdecydowany warunki przygotowania i realizacji inwestycji liniowych realizowanych na terenach, do których inwestor nie posiada praw własności, np. rurociągi są lokalizowane pod ziemią, a linie energetyczne budowane ponad terenem. Model planowania przestrzennego i gospodarowania przestrzenią na poziomie gminy proponowany przez Ministerstwo Infrastruktury kieruje się logiką przekształcania i rozwoju lokalnych układów przestrzennych, bez uwzględniania wymagań rozwojowych systemów infrastrukturalnych oraz inwestycji o znaczeniu międzynarodowym, krajowym i regionalnym W. Misterek, Zewnętrzne źródła finansowania działalności inwestycyjnej jednostek samorządu terytorialnego, Warszawa 2009, s J. Brzóska, Modele strategiczne przedsiębiorstw energetycznych, Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, Gliwice 2007, s

18 Rysunek 15. Nowe propozycje legislacyjne. Źródło: Podsumowanie i wnioski dla Polski Polska branŝa energetyczna stoi przed ogromnymi wyzwaniami, warunkowanymi branŝowymi aktami prawnymi, krajowymi dokumentami strategicznymi oraz dyrektywami Unii Europejskiej. Zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju, jak równieŝ poprawa efektywności przemysłu energetycznego oraz ograniczenie emisji gazów cieplarnianych do atmosfery, wymagają od niej szczególnej wiedzy i intuicji. Wszystkie firmy energetyczne nastawione na sukces w trybie pilnym winny przygotować strategie optymalizacyjne nakierowane na rozwiązywanie problemów inwestycyjnych 26. W dobie kryzysu gospodarczego VDD nabiera szczególnego znaczenia. Choć wyceny spółek są niŝsze, to jednak kupujący cechują się teŝ większą ostroŝnością. W polu ich zainteresowania znajdują się spółki o solidnych fundamentach, generujące stały, przyzwoity poziom strumieni pienięŝnych. Nawet najwięksi gracze rynkowi zaczynają liczyć się z kaŝdym groszem. NaleŜy więc oczekiwać, Ŝe formuła VDD zyska na powszechności, wzrośnie jej efektywność, a inwestycje energetyczne będą w większym stopniu opierać się na twardych fundamentach. Korzyści z przeprowadzania gruntownego VDD są niepodwaŝalne dla przyszłości polskiej energetyki. Nawet najlepiej zorganizowane przedsiębiorstwo nie jest odporne na ryzyko prowadzonej działalności i na kryzysy, które wpisane są w tło działalności przed- 26 C.T. Szyjko, Nowy impuls rozwoju OZE, REALIA dwumiesięcznik społeczno-polityczny, nr 1(27), Warszawa 2012, s

19 siębiorstwa. Z uwagi na turbulentne otoczenie, w którym funkcjonują przedsiębiorstwa, wydaje się, Ŝe niezbędne jest powzięcie szeregu działań weryfikujących podatność przedsiębiorstw na kryzys oraz monitorujących jego kondycję finansową. Zdolność i skuteczność wprowadzania optymalizacji jest jednym z najbardziej istotnych czynników skutecznego konkurowania przedsiębiorstwa na otwartym rynku. W szczególności istotne są struktury i zasady budowy nowoczesnych modeli biznesowych (będące opisem pomysłu prowadzonego biznesu), których szczególną rolę odgrywają róŝne formy innowacji. Określenie ich roli oraz znaczenia w przyjętych i realizowanych strategiach oraz operacyjnych działaniach prowadzonych przez przedsiębiorstwa warunkuje osiąganie przez nie przewagi konkurencyjnej oraz dochodów na rynku europejskim. Korzyści płynące z zastosowania projekt finance to: elastyczność spłaty zadłu- Ŝenia, neutralny wpływ na koszt kapitału właściciela projektu, dłuŝszy okres spłaty zadłuŝenia oraz moŝliwość pozyskania środków na sfinansowanie kapitałochłonnych inwestycji. Obie strony zaangaŝowane w project finance uzyskują równieŝ korzyści z niŝszej ekspozycji na ryzyko finansowe. Powołanie odrębnej spółki powoduje wzrost oceny zdolności do spłaty długu. Spółka celowa umoŝliwia odseparowanie ryzyka wypłacalności kredytobiorcy od ryzyka generowania dodatnich przepływów pienięŝnych przez finansowany projekt. W praktyce dawcy kapitału nie oceniają ryzyka całej firmy, tylko koncentrują się na ryzyku konkretnego projektu, który jest finansowany. Ocenie podlega zdolność do generowania przepływów pienięŝnych przez spółkę celową, a nie przez kredytobiorcę. To duŝa zaleta, poniewaŝ przepływy pienięŝne kredytobiorcy są wraŝliwe nie tylko na ryzyko związane z realizacją finansowanego projektu, ale równieŝ na ryzyko projektów juŝ realizowanych i tych, które będą realizowane w przyszłości. W związku z niestabilnym otoczeniem prawnym istnieje konieczność stworzenia nowej regulacji prawnej w postaci ustawy o realizacji inwestycji infrastrukturalnych o znaczeniu państwowym. Nowa ustawa stanowiłaby odejście od obecnego modelu regulacji opartego o koncepcję szczególnego celu publicznego na rzecz ustalenia tych elementów systemów infrastruktury, które są niezbędne dla funkcjonowania państwa i obsługi urządzeń słuŝących końcowemu zaopatrzeniu ludności w media lub usługi. Celem proponowanej regulacji ustawowej dla inwestycji infrastrukturalnych o znaczeniu państwowym powinno być m.in. stworzenie jednolitych warunków do rozwoju i wykorzystania nowoczesnej infrastruktury technicznej, która ze względów gospodarczych, społecznych, obronnych lub ekologicznych ma znaczenie dla funkcjonowania państwa, przy zachowaniu warunków zrównowaŝonego rozwoju kraju i zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego państwa. 225

20 Rysunek 16. Optymalizacja kosztów przykłady wdroŝonych działań. Źródło: Bibliografia: 1. Afuah A., Business models. A Strategic Management Approach, McGraw-Hill Irwin, Bloom H., Calori R., Woot P., Zarządzanie europejskie, Poltext, Warszawa Brzóska, J., Modele strategiczne przedsiębiorstw energetycznych, Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, Gliwice Camp J.J., Venture Capital Due Diligence: A Guide to Making Smart Investment Choices and Increasing Your Portfolio Returns, John Wiley & Sons, New York Executive Networks Polska Sp. z o.o., prezentacja na Kongresie Zarządów Spółek, Warszawa, ( ). 6. Griffin R.W., Podstawy zarządzania organizacjami. PWN, Warszawa Grzejszczak P., materiały konferencji RYNEK GAZU W POLSCE, Hoffman S., The Law & Business of International Project Finance, Cambridge Univ. Press, Kowalczyk M., Zarządzanie ryzykiem w project finance, Materiały i Studia NBP nr 137, Król M.K., Wybrane elementy zarządzania ryzykiem w project finance na przykładzie sektora energetyki wiatrowej, Studia i Prace Kolegium Finansów i Zarządzania nr 58, Misterek W., Zewnętrzne źródła finansowania działalności inwestycyjnej jednostek samorządu terytorialnego, Warszawa 2009, s Mikołajczyk Z., Techniki organizatorskie w rozwiązaniu problemów zarządzania, PWN, Warszawa Reiter T., Partner, Wiceprezes Zarządu Suder & Reiter Audyt, wystąpienie na Kongresie 226

Znaczenie badania due diligence w transakcjach fuzji i przejęć 1 7. 0 4. 2 0 1 2

Znaczenie badania due diligence w transakcjach fuzji i przejęć 1 7. 0 4. 2 0 1 2 Znaczenie badania due diligence w transakcjach fuzji i przejęć D Z I E Ń M Ł O D E G O N A U K O W C A 1 7. 0 4. 2 0 1 2 E W A W R Ó B E L Istota badania due diligence Definicja Due diligence = należyta

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Program ten przewiduje dopasowanie kluczowych elementów biznesu do zaistniałej sytuacji.

Program ten przewiduje dopasowanie kluczowych elementów biznesu do zaistniałej sytuacji. PROGRAMY 1. Program GROWTH- Stabilny i bezpieczny rozwój W wielu przypadkach zbyt dynamiczny wzrost firm jest dla nich dużym zagrożeniem. W kontekście małych i średnich firm, których obroty osiągają znaczne

Bardziej szczegółowo

Wykaz haseł identyfikujących prace dyplomowe na Wydziale Nauk Ekonomicznych i Zarządzania

Wykaz haseł identyfikujących prace dyplomowe na Wydziale Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Kierunek Analityka Gospodarcza Analiza ryzyka działalności gospodarczej Business Intelligence Ekonometria Klasyfikacja i analiza danych Metody ilościowe na rynku kapitałowym Metody ilościowe w analizach

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH (zarządzanie inwestycjami a zarządzanie źródłami finansowania)

FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH (zarządzanie inwestycjami a zarządzanie źródłami finansowania) FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH (zarządzanie inwestycjami a zarządzanie źródłami finansowania) Warunkiem realizacji kaŝdego projektu inwestycyjnego jest zgromadzenie odpowiedniego kapitału. MoŜliwości

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE KIERUNEK. Specjalności:

ZARZĄDZANIE KIERUNEK. Specjalności: KIERUNEK ZARZĄDZANIE Specjalności: - Marketing na rynkach krajowych i międzynarodowych, - Zarządzanie finansowe, - Zarządzanie przedsiębiorstwem, - Zarządzanie zasobami ludzkimi. Prezentacje SYLWETEK PRMOTORÓW

Bardziej szczegółowo

BANKOWE FINANSOWANIE INWESTYCJI ENERGETYCZNYCH

BANKOWE FINANSOWANIE INWESTYCJI ENERGETYCZNYCH Michał Surowski BANKOWE FINANSOWANIE INWESTYCJI ENERGETYCZNYCH Warszawa, marzec 2010 Czy finansować sektor energetyczny? Sektor strategiczny Rynek wzrostowy Konwergencja rynków paliw i energii Aktywa kredytowe

Bardziej szczegółowo

Źródło finansowania projektów innowacyjnych. Gdańsk, 2011

Źródło finansowania projektów innowacyjnych. Gdańsk, 2011 Źródło finansowania projektów innowacyjnych Fundusze unijne dla przedsiębiorców, Szkolenia, Promocja Pomorza, Obsługa inwestorów, Badania rynku, Fundusz kapitałowy Fundusz kapitałowy to inwestor finansowy

Bardziej szczegółowo

Są to zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pienięŝnych na cele działalności gospodarczej przedsiębiorstwa.

Są to zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pienięŝnych na cele działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. Finanse przedsiębiorstwa Są to zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pienięŝnych na cele działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. Zarządzanie Polega na pozyskiwaniu źródeł

Bardziej szczegółowo

Finansowanie projektów w PPP

Finansowanie projektów w PPP Finansowanie projektów w PPP Plan Prezentacji Przepływy finansowe w transakcji PPP Kryteria zastosowania róŝnych rodzajów finansowania kredyty obligacje leasing Wykorzystanie funduszy UE przy realizacji

Bardziej szczegółowo

Spółki Celowe i Partnerstwo Publiczno-Prywatne

Spółki Celowe i Partnerstwo Publiczno-Prywatne Spółki Celowe i Partnerstwo Publiczno-Prywatne Zespół Prawa Samorządowego Zapewniamy pomoc prawną przy realizacji każdego przedsięwzięcia należącego do zadań samorządu terytorialnego oraz doradzamy przy

Bardziej szczegółowo

Kapitał dla firm Rozwój Innowacyjność - Optymalizacja podatkowa

Kapitał dla firm Rozwój Innowacyjność - Optymalizacja podatkowa Kapitał dla firm Rozwój Innowacyjność - Optymalizacja podatkowa Źródła pozyskiwania kapitału preferencje i kryteria wyboru Bogusław Bartoń, Prezes Zarządu IPO SA Wrocław, 26 czerwca 2013 r. Jaki rodzaj

Bardziej szczegółowo

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy?

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Wyniki badania eksperckiego Klub Polska 2025+, Klub Bankowca 30.09.2015 r. Informacje o badaniu Czyje to stanowisko? eksperci - znawcy systemów

Bardziej szczegółowo

Finansowanie wzrostu przez venture capital

Finansowanie wzrostu przez venture capital Finansowanie wzrostu przez venture capital Barbara Nowakowska Polskie Stowarzyszenie Inwestorów Kapitałowych CAMBRIDGE PYTHON Warszawa 22, 23 maja 2007r. PE/VC - Definicje Private equity dostarcza kapitału

Bardziej szczegółowo

VII Konferencja Naukowo- Techniczna ZET 2013

VII Konferencja Naukowo- Techniczna ZET 2013 VII Konferencja Naukowo- Techniczna ZET 2013 Determinanty struktury kapitału spółek elektroenergetycznych Jak optymalizować strukturę kapitału? Dr hab. Wiesław Janik Dr inż. Artur Paździor Politechnika

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Kluczowe czynniki wartości firmy a jej rozwój

Kluczowe czynniki wartości firmy a jej rozwój Marek Jabłoński Adam Jabłoński Kluczowe czynniki wartości firmy a jej rozwój 1. Wstęp. Współcześni menedŝerowie zmagający się z rosnącą konkurencją oraz gwałtownym spadkiem cen, walcząc o przetrwanie szukają

Bardziej szczegółowo

EKONOMIKA I FINANSOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

EKONOMIKA I FINANSOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ Program specjalności dla studentów studiów stacjonarnych I stopnia Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego UŁ nt. EKONOMIKA I FINANSOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ Opiekun specjalności: dr Artur Sajnóg Katedra

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE KIERUNEK. Specjalności:

ZARZĄDZANIE KIERUNEK. Specjalności: KIERUNEK ZARZĄDZANIE Specjalności: - Zarządzanie marketingowe w usługach profesjonalnych, turystyce i mediach, - Zarządzanie przedsiębiorstwem, - Zarządzanie projektami międzynarodowymi, - Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

WIEDZA INNOWACJE TRANSFER TECHNOLOGII EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW UE

WIEDZA INNOWACJE TRANSFER TECHNOLOGII EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW UE WIEDZA INNOWACJE TRANSFER TECHNOLOGII EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW UE RCITT to: Doświadczony Zespół realizujący projekty Baza kontaktów w sferze nauki i biznesu Fachowe doradztwo Otwartość na nowe pomysły

Bardziej szczegółowo

Program studiów rozszerzających Międzynarodowe Studia Podyplomowe Zarządzanie Projektami

Program studiów rozszerzających Międzynarodowe Studia Podyplomowe Zarządzanie Projektami Program studiów rozszerzających Międzynarodowe Studia Podyplomowe Zarządzanie Projektami MGP7140 Ocena finansowa projektu (3 pkt. kredytowe) MGP7150 Analiza wykonalności projektu (3 pkt. kredytowe) MGP7180

Bardziej szczegółowo

Bariery i stymulanty rozwoju rynku Venture Capital w Polsce

Bariery i stymulanty rozwoju rynku Venture Capital w Polsce Bariery i stymulanty rozwoju rynku Szymon Bula Wiceprezes Zarządu Association of Business Angels Networks 25 maja 2012 Fazy rozwoju biznesu Zysk Pomysł Seed Start-up Rozwój Dojrzałość Zysk Czas Strata

Bardziej szczegółowo

Czym jest foresight?

Czym jest foresight? Foresight technologiczny rozwoju sektora usług ug publicznych w Górnośląskim Obszarze Metropolitalnym Czym jest foresight? Konferencja Otwierająca Politechnika Śląska, Zabrze 17.06.20009 Foresight: Badanie

Bardziej szczegółowo

Dopasowanie IT/biznes

Dopasowanie IT/biznes Dopasowanie IT/biznes Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes HARVARD BUSINESS REVIEW, 2008-11-01 Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes http://ceo.cxo.pl/artykuly/51237_2/zarzadzanie.it.a.wzrost.wartosci.html

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym OCENA EFEKTYWNOŚCI I FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WSPÓŁFINANSOWANYCH FUNDUSZAMI UNII EUROPEJSKIEJ Autor: Jacek Sierak, Remigiusz Górniak, Wstęp Jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

Rola i zadania Komitetu Audytu. Warszawa, 11.03.2013

Rola i zadania Komitetu Audytu. Warszawa, 11.03.2013 Rola i zadania Komitetu Audytu Warszawa, 11.03.2013 Informacje o Grupie MDDP Kim jesteśmy Jedna z największych polskich firm świadczących kompleksowe usługi doradcze 6 wyspecjalizowanych linii biznesowych

Bardziej szczegółowo

III OŚ PRIORYTETOWA ZARZĄDZANIE ZASOBAMI I PRZECIWDZIAŁANIE ZAGROśENIOM ŚRODOWISKA PRZYKŁADOWY

III OŚ PRIORYTETOWA ZARZĄDZANIE ZASOBAMI I PRZECIWDZIAŁANIE ZAGROśENIOM ŚRODOWISKA PRZYKŁADOWY III OŚ PRIORYTETOWA ZARZĄDZANIE ZASOBAMI I PRZECIWDZIAŁANIE ZAGROśENIOM ŚRODOWISKA PRZYKŁADOWY Zakres studium wykonalności dla przedsięwzięć inwestycyjnych w sektorze wodnym 1. Wnioskodawcy i promotorzy

Bardziej szczegółowo

SPECJALNOŚĆ: Menedżer finansowy

SPECJALNOŚĆ: Menedżer finansowy SPECJALNOŚĆ: Menedżer finansowy Nowa sytuacja gospodarki polskiej i europejskiej po kryzysie: Bussines as usual is impossible ( generuje nierównowagi finansowe, gospodarcze, środowiskowe i społeczne) Nowe

Bardziej szczegółowo

Partnerstwo publiczno-prywatne i inne formy współpracy administracji z biznesem. 14 maja 2009r.

Partnerstwo publiczno-prywatne i inne formy współpracy administracji z biznesem. 14 maja 2009r. Partnerstwo publiczno-prywatne i inne formy współpracy administracji z biznesem 14 maja 2009r. H. Seisler sp.k. Alternatywne modele transakcji Partnerstwo publiczno-prywatne Koncesja na roboty budowlane

Bardziej szczegółowo

Finansowanie projektów biogazowych przez. Bank Ochrony Środowiska S.A.

Finansowanie projektów biogazowych przez. Bank Ochrony Środowiska S.A. Warszawa, 24-25 marca 2011 Iwetta Markiewicz Bank Ochrony Środowiska S.A. Finansowanie projektów biogazowych przez Bank Ochrony Środowiska S.A. Energia z odpadów Produkcja biogazu model szwedzki DOŚWIADCZENIA

Bardziej szczegółowo

Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć. Rynki Kapitałowe

Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć. Rynki Kapitałowe Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć Rynki Kapitałowe Warszawa, 24 września 2008 1 A. Bankowość Inwestycyjna BZWBK Obszar Rynków Kapitałowych B. Wybrane aspekty badania C. Wnioski i rekomendacje

Bardziej szczegółowo

Fundusze Kapitałowe brakującym ogniwem w. ekologicznych? Warszawa, 15 czerwca 2012

Fundusze Kapitałowe brakującym ogniwem w. ekologicznych? Warszawa, 15 czerwca 2012 Fundusze Kapitałowe brakującym ogniwem w finansowaniu przedsięwzięć ekologicznych? Warszawa, 15 czerwca 2012 Główne źródła finansowania Subsydia: dotacje i pożyczki preferencyjne (koszt: od - 100% do 5,5%

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja potencjalnych barier w realizacji transakcji na etapie analizy Due Diligence case

Identyfikacja potencjalnych barier w realizacji transakcji na etapie analizy Due Diligence case Identyfikacja potencjalnych barier w realizacji transakcji na etapie analizy Due Diligence case Rafał Błędowski, Partner Holon Consultants 28 marca 2012 Warszawa Holon Consultants kim jesteśmy? Holon Consultants

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Wykład II Zagadnienia prawne systemu finansów JST

Wykład II Zagadnienia prawne systemu finansów JST Podstawy prawne finansów lokalnych Wykład II Zagadnienia prawne systemu finansów JST Dr Izabella Ewa Cech Materiały wewnętrzne PWSZ Głogów Wstęp - zakres wykładu - Pojęcie i kształt systemu finansowoprawnego

Bardziej szczegółowo

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Paweł Zemła Członek Zarządu Equity Investments S.A. Wprowadzenie Strategie nastawione na

Bardziej szczegółowo

Kierunek Ekonomia Rok I Lp. Przedmioty Blok Wymiar

Kierunek Ekonomia Rok I Lp. Przedmioty Blok Wymiar Kierunek Ekonomia Rok I Semestr 1 Semestr 2 Matematyka wstęp 60 1 30 30 1 Matematyka A 60 6 30 30 E 2 Podstawy statystyki A 60 6 30 30 E 3 Podstawy mikroekonomii A 60 6 30 30 E 4 Podstawy makroekonomii

Bardziej szczegółowo

C. Część finansowa wniosku o dofinansowanie przedsięwzięcia w formie dotacji.

C. Część finansowa wniosku o dofinansowanie przedsięwzięcia w formie dotacji. C. Część finansowa wniosku o dofinansowanie przedsięwzięcia w formie dotacji. I. Studium wykonalności do wniosku o dofinansowanie przedsięwzięcia. 1. Informacje dotyczące przedsięwzięcia. Część opisowa

Bardziej szczegółowo

Inwestycje Polskie Banku Gospodarstwa Krajowego

Inwestycje Polskie Banku Gospodarstwa Krajowego Inwestycje Polskie Banku Gospodarstwa Krajowego Paweł Lisowski Dyrektor ds. Współpracy z Samorządami Terytorialnymi Doradca Prezesa Podstawowe cele i zadania strategiczne Bank pierwszego wyboru dla Państwa

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Rozporządzenie ogólne PE i Rady Ukierunkowanie

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE. Administrowanie kadrami i płacami (miejsce:wrocław) Komunikacja społeczna i public relations (miejsce: Wrocław)

STUDIA PODYPLOMOWE. Administrowanie kadrami i płacami (miejsce:wrocław) Komunikacja społeczna i public relations (miejsce: Wrocław) STUDIA PODYPLOMOWE Administrowanie kadrami i płacami (miejsce:wrocław) Celem studiów jest przygotowanie specjalistów z zakresu administrowania kadrami i płacami. Studia mają pogłębić wiedzę z dziedziny

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

1. Przedsiębiorstwo typu Startup a model biznesu...18

1. Przedsiębiorstwo typu Startup a model biznesu...18 WSTĘP... 11 MODELE I STRATEGIE BIZNESU JAKO FUNDAMENTY KREOWANIA WARTOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA...15 ROZDZIAŁ 1 Metoda lean startup a koncepcja modelu biznesu Marek Jabłoński... 17 Wstęp...17 1. Przedsiębiorstwo

Bardziej szczegółowo

Szkolenia Podatki. Temat szkolenia

Szkolenia Podatki. Temat szkolenia Podatek VAT warsztaty podatkowe Podatkowe aspekty transakcji wewnątrzwspólnotowych Świadczenia pozapłacowe dla pracowników skutki w PIT oraz ZUS, obowiązki płatników Szkolenie skierowane jest do księgowych

Bardziej szczegółowo

Dr Irena Herbst. Warszawa, 15 styczeń 2009

Dr Irena Herbst. Warszawa, 15 styczeń 2009 Rola władz publicznych we wspieraniu innowacyjności Jakie inwestycje mogą być realizowane z PPP Dr Irena Herbst Warszawa, 15 styczeń 2009 PPP jest odpowiedzią rynku na: potrzebę radykalnego zwiększenia

Bardziej szczegółowo

Spis treści WSTĘP... 13 STRATEGIE... 15

Spis treści WSTĘP... 13 STRATEGIE... 15 WSTĘP... 13 STRATEGIE... 15 ROZDZIAŁ 1 PROJEKTOWANIE INNOWACYJNYCH MODELI BIZNESU A WARTOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTWA... 17 Marek Jabłoński Wstęp... 17 1. Projektowanie organizacji zarys teoretyczny... 18 2. Motywy

Bardziej szczegółowo

I FORUM INNOWACJI TRANSPORTOWYCH - dobre praktyki na rzecz zrównoważonego rozwoju

I FORUM INNOWACJI TRANSPORTOWYCH - dobre praktyki na rzecz zrównoważonego rozwoju Konferencja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna I FORUM INNOWACJI TRANSPORTOWYCH - Project finance - nowatorska forma finansowania innowacyjnych

Bardziej szczegółowo

Inwestycje w przedsięwzięcia o duŝym potencjale wzrostu. Michał Olszewski Szef LBA

Inwestycje w przedsięwzięcia o duŝym potencjale wzrostu. Michał Olszewski Szef LBA Inwestycje w przedsięwzięcia o duŝym potencjale wzrostu Michał Olszewski Szef LBA AGENDA O LBA Kto moŝe skorzystać z inwestycji anioła biznesu? Biznes plan Wycena Aspekty prawne transakcji 2/17 Sponsorzy

Bardziej szczegółowo

Finansowanie bez taryfy ulgowej

Finansowanie bez taryfy ulgowej Finansowanie bez taryfy ulgowej Czego oczekują inwestorzy od innowacyjnych przedsiębiorców? Barbara Nowakowska Polskie Stowarzyszenie Inwestorów Kapitałowych CambridgePython Warszawa 28 marca 2009r. Definicje

Bardziej szczegółowo

Projekt JEREMIE w Katalonii

Projekt JEREMIE w Katalonii Projekt JEREMIE w Katalonii Poznań, 10 września 2008 18/09/2008 1.- Opis 2.- JEREMIE w Katalonii 3.- Umowa o Dofinansowanie 4.- Plan inwestycyjny 1.- Opis 1.- Opis 4 1- Opis JEREMIE (Wspólne Europejskie

Bardziej szczegółowo

POWOŁANIE ZAKŁADU POMIARU WARTOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA W INSTYTUCIE ZARZĄDZANIA WARTOŚCIĄ KOLEGIUM NAUK O PRZEDSIĘBIORSTWIE

POWOŁANIE ZAKŁADU POMIARU WARTOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA W INSTYTUCIE ZARZĄDZANIA WARTOŚCIĄ KOLEGIUM NAUK O PRZEDSIĘBIORSTWIE Warszawa, 29 stycznia 2013 r. POWOŁANIE ZAKŁADU POMIARU WARTOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA W INSTYTUCIE ZARZĄDZANIA WARTOŚCIĄ KOLEGIUM NAUK O PRZEDSIĘBIORSTWIE Dyscyplina: ekonomia, finanse przedsiębiorstwa Obszary

Bardziej szczegółowo

Co to są finanse przedsiębiorstwa?

Co to są finanse przedsiębiorstwa? Akademia Młodego Ekonomisty Finansowanie działalności przedsiębiorstwa Sposoby finansowania działalności przedsiębiorstwa Kornelia Bem - Kozieł Wyższa Szkoła Ekonomii i Prawa w Kielcach 10 października

Bardziej szczegółowo

MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT I-A PRAWNO-TEORETYCZNE PODSTAWY PROJEKTÓW INNOWACYJNYCH Czym jest innowacja? Możliwe źródła Wewnętrzne i zewnętrzne źródła informacji o innowacji w przedsiębiorstwie.

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Strategia stabilnego rozwoju Grupy Polimex-Mostostal

Strategia stabilnego rozwoju Grupy Polimex-Mostostal Warszawa, 31 sierpnia 2015 r. Strategia stabilnego rozwoju Grupy Polimex-Mostostal Osiągnięcie pozycji wiodącej polskiej firmy budownictwa przemysłowego, wykorzystującej w pełni potencjał modelu wykonawcy

Bardziej szczegółowo

Program Inwestycje polskie. Kwiecień 2015

Program Inwestycje polskie. Kwiecień 2015 Program Inwestycje polskie Kwiecień 2015 Program Inwestycje polskie Co Jak Za co Utrzymanie tempa wzrostu gospodarczego poprzez wsparcie wybranych inwestycji Program realizowany jest poprzez: finansowanie

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr 651/XLIV/09 Rady Miasta Płocka z dnia 29 grudnia 2009 roku. Wieloletni Plan Inwestycyjny Miasta Płocka na lata 2010-2014

Załącznik do Uchwały Nr 651/XLIV/09 Rady Miasta Płocka z dnia 29 grudnia 2009 roku. Wieloletni Plan Inwestycyjny Miasta Płocka na lata 2010-2014 Załącznik do Uchwały Nr 651/XLIV/09 Rady Miasta Płocka z dnia 29 grudnia 2009 roku Wieloletni Plan Inwestycyjny Miasta Płocka na lata 2010-2014 Płock, grudzień 2009 Działy opracowania: I. Wprowadzenie.

Bardziej szczegółowo

Józef Myrczek, Justyna Partyka Bank Spółdzielczy w Katowicach, Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej

Józef Myrczek, Justyna Partyka Bank Spółdzielczy w Katowicach, Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej Józef Myrczek, Justyna Partyka Bank Spółdzielczy w Katowicach, Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej Analiza wraŝliwości Banków Spółdzielczych na dokapitalizowanie w kontekście wzrostu akcji

Bardziej szczegółowo

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy?

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Wyniki badania eksperckiego Polskie Towarzystwo Ekonomiczne 28.01.2016 r. Informacje o badaniu Czyje to stanowisko? eksperci znawcy systemów bankowych

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie Część I Relacje przedsiębiorstw z otoczeniem w warunkach globalizacji

Spis treści: Wprowadzenie Część I Relacje przedsiębiorstw z otoczeniem w warunkach globalizacji Spis treści: Wprowadzenie Część I Relacje przedsiębiorstw z otoczeniem w warunkach globalizacji 1.Niepewność i zmienność jako podstawowe czynniki określające współczesne zarządzanie organizacjami - Damian

Bardziej szczegółowo

Wartość audytu wewnętrznego dla organizacji. Warszawa, 11.03.2013

Wartość audytu wewnętrznego dla organizacji. Warszawa, 11.03.2013 Wartość audytu wewnętrznego dla organizacji Warszawa, 11.03.2013 Informacje o Grupie MDDP Kim jesteśmy Jedna z największych polskich firm świadczących kompleksowe usługi doradcze 6 wyspecjalizowanych linii

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm. Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie

Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm. Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie Wprowadzenie istota zarządzania wiedzą Wiedza i informacja, ich jakość i aktualność stają się

Bardziej szczegółowo

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Studia podyplomowe ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING Przedmioty OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Absolwent studiów podyplomowych - ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING:

Bardziej szczegółowo

Zminimalizuj Ryzyko, Wykorzystaj swoją Wiedzę i nasz Kapitał

Zminimalizuj Ryzyko, Wykorzystaj swoją Wiedzę i nasz Kapitał Zminimalizuj Ryzyko, Wykorzystaj swoją Wiedzę i nasz Kapitał Fundusze kapitałowe typu seed fund są inwestorami finansowymi aktywnie uczestniczącymi w rozwoju przedsiębiorstwa. Poza wkładem finansowym oferują

Bardziej szczegółowo

Benchmarking w zarządzaniu efektywnością organizacji. 1. Wstęp. Adam Stefan Jabłoński Marek Marian Jabłoński

Benchmarking w zarządzaniu efektywnością organizacji. 1. Wstęp. Adam Stefan Jabłoński Marek Marian Jabłoński Adam Stefan Jabłoński Marek Marian Jabłoński Benchmarking w zarządzaniu efektywnością organizacji. 1. Wstęp W dobie ciągłych zmian rynkowych oraz rosnącej konkurencji przedsiębiorstwa chcące osiągnąć sukces

Bardziej szczegółowo

STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA

STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA dla mikro- i małych przedsiębiorców Opracowane przez: Departament Rozwoju Instytucji

Bardziej szczegółowo

Jako Współpracownicy jesteśmy odpowiedzialni za siebie i firmę. Jako firma jesteśmy odpowiedzialni za naszych Klientów.

Jako Współpracownicy jesteśmy odpowiedzialni za siebie i firmę. Jako firma jesteśmy odpowiedzialni za naszych Klientów. Jesteśmy butikiem inwestycyjnym oraz niezależną polską firmą doradztwa finansowego dla sektora małych i średnich przedsiębiorstw. Naszym celem jest wspieranie Klientów w podejmowaniu kluczowych decyzji,

Bardziej szczegółowo

Komercjalizacja jako proces

Komercjalizacja jako proces Komercjalizacja jako proces Maciej Psarski Uniwersytet Łódzki Centrum Transferu Technologii Komercjalizacja jako proces typu stage-gate Etapy procesu komercjalizacji - podprocesy warunki wejściowe (wejście)

Bardziej szczegółowo

Jako Współpracownicy jesteśmy odpowiedzialni za siebie i firmę. Jako firma jesteśmy odpowiedzialni za naszych Klientów.

Jako Współpracownicy jesteśmy odpowiedzialni za siebie i firmę. Jako firma jesteśmy odpowiedzialni za naszych Klientów. Jesteśmy butikiem inwestycyjnym oraz niezależną polską firmą doradztwa finansowego dla sektora małych i średnich przedsiębiorstw. Naszym celem jest wspieranie Klientów w podejmowaniu kluczowych decyzji,

Bardziej szczegółowo

3. Na pokrycie kapitału zakładowego tworzonej Spółki Miasto wnosi ponadto wkład pienięŝny w kwocie 700.000,00 zł.

3. Na pokrycie kapitału zakładowego tworzonej Spółki Miasto wnosi ponadto wkład pienięŝny w kwocie 700.000,00 zł. Uchwała Nr... (projekt z dnia 26.02.2008 r.) Rady Miasta Ostrołęki z dnia... w sprawie likwidacji zakładu budŝetowego pod nazwą Miejski Zakład Komunikacji w Ostrołęce w celu zawiązania jednoosobowej spółki

Bardziej szczegółowo

Część A. Finansowe aspekty decyzji strategicznych w zarządzaniu przedsiębiorstwem

Część A. Finansowe aspekty decyzji strategicznych w zarządzaniu przedsiębiorstwem Wyzwania strategiczne w zarządzaniu finansami przedsiębiorstwa redakcja naukowa Elżbieta Wrońska-Bukalska Celem podręcznika jest przekazanie wiedzy z zakresu finansów przedsiębiorstwa z punktu widzenia

Bardziej szczegółowo

Nowa oferta współpracy w projektach inwestycyjnych. Bartłomiej Pawlak Poznań 28 października 2015 r.

Nowa oferta współpracy w projektach inwestycyjnych. Bartłomiej Pawlak Poznań 28 października 2015 r. Nowa oferta współpracy w projektach inwestycyjnych Bartłomiej Pawlak Poznań 28 października 2015 r. Kim jesteśmy? Spółka BOŚ Eko Profit od 2009 r. zrealizowała ok dużych 40 projektów Nasze bezpośrednie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem w projektach inwestycyjnych Sposoby ograniczania

Zarządzanie ryzykiem w projektach inwestycyjnych Sposoby ograniczania Zarządzanie ryzykiem w projektach Sposoby ograniczania DR WALDEMAR ROGOWSKI WROGOW@SGH.WAW.PL WALDEMARROGOWSKI@WP.PL KATEDRA ANALIZY DZIAŁALNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA SGH 1 Ograniczanie w projektach Matryca

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2012 2039 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2012 2039 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2012 2039 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budŝetu

Bardziej szczegółowo

Wydatkowanie czy rozwój

Wydatkowanie czy rozwój Wydatkowanie czy rozwój priorytety Polityki Spójności 2014-2020 i nowego RPO Województwa Łódzkiego Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Łódź, 27 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

w i e l k i c h jutra

w i e l k i c h jutra wspieramy w i e l k i c h jutra DORADZTWO BIZNESOWE I TRANSAKCYJNE wrzesień 2011 Zakres usług Departamentu Doradztwo w rozwoju biznesu Wyceny i modelowanie finansowe Doradztwo transakcyjne Slajd 2 Doradztwo

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Jak pozyskać wsparcie finansowe od anioła biznesu?

Jak pozyskać wsparcie finansowe od anioła biznesu? Jak pozyskać wsparcie finansowe od anioła biznesu? Monika Gancarewicz Gdynia, 26 maja 2011 r. Kim jest anioł biznesu: inwestor prywatny, przedsiębiorca lub menedŝer, inwestujący własny kapitał w ciekawe

Bardziej szczegółowo

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT C- A IDEA SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU. PODSTAWY CSR. Skąd się wziął CSR? Historia społecznej odpowiedzialności biznesu. Koncepcja zrównoważonego rozwoju.

Bardziej szczegółowo

Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej

Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej FiM Consulting Sp. z o.o. Szymczaka 5, 01-227 Warszawa Tel.: +48 22 862 90 70 www.fim.pl Spis treści

Bardziej szczegółowo

BOŚ Eko Profit S.A. nowa oferta dla inwestorów realizujących projekty energetyki odnawialnej

BOŚ Eko Profit S.A. nowa oferta dla inwestorów realizujących projekty energetyki odnawialnej UNIA EUROPEJSKA FUNDUSZ SPÓJNOŚCI EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO BOŚ Eko Profit S.A. nowa oferta dla inwestorów realizujących projekty energetyki odnawialnej Poznań, 24.11.2010 r. Rynek Zielonych

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku Ekonomia II stopień PYTANIA NA OBRONĘ

Bardziej szczegółowo

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce 2 Trendy yglobalne Globalizacja Zmiany demograficzne Zmiany klimatu WYZWANIE: Konieczność budowania trwałych podstaw wzrostu umożliwiających realizację aspiracji rozwojowych

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku EKONOMIA (studia I stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku EKONOMIA (studia I stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku EKONOMIA (studia I stopnia) Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie dyplomowym (licencjackim)

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

działanie 3.1 Retencjonowanie wody i zapewnienie bezpieczeństwa przeciwpowodziowego Projekty z zakresu małej retencji

działanie 3.1 Retencjonowanie wody i zapewnienie bezpieczeństwa przeciwpowodziowego Projekty z zakresu małej retencji III OŚ PRIORYTETOWA ZARZĄDZANIE ZASOBAMI I PRZECIWDZIAŁANIE ZAGROśENIOM ŚRODOWISKA działanie 3.1 Retencjonowanie wody i zapewnienie bezpieczeństwa przeciwpowodziowego Projekty z zakresu małej retencji

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania start-upów. Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels

Źródła finansowania start-upów. Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels h Źródła finansowania start-upów Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels Źródła finansowania pomysłów Bez początkowego zaangażowania w przedsięwzięcie własnych środków finansowych pozyskanie finansowania

Bardziej szczegółowo

OPIS SYSTEMU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM

OPIS SYSTEMU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM OPIS SYSTEMU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM SECUS ASSET MANAGEMENT S.A. dotyczy art. 110w ust.4 Ustawy o obrocie instrumentami finansowymi z dnia 29 lipca 2005 roku tekst zmieniony ustawą z 05-08-2015 Dz. U. poz.

Bardziej szczegółowo

Planowanie przychodów ze sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstw z branży 45.

Planowanie przychodów ze sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstw z branży 45. Kamila Potasiak Justyna Frys Wroclaw University of Economics Planowanie przychodów ze sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstw z branży 45. Słowa kluczowe: analiza finansowa, planowanie finansowe, prognoza

Bardziej szczegółowo

Tomasz Redliński - Manager, Departament Bezpieczeństwa, PBSG Sp. z o.o. Janusz Słobosz Risk Consulting Manager, Aon Polska Sp. z o.o.

Tomasz Redliński - Manager, Departament Bezpieczeństwa, PBSG Sp. z o.o. Janusz Słobosz Risk Consulting Manager, Aon Polska Sp. z o.o. Rola Zintegrowanego Zarządzania Ryzykiem w organizacji Tomasz Redliński - Manager, Departament Bezpieczeństwa, PBSG Sp. z o.o. Janusz Słobosz Risk Consulting Manager, Aon Polska Sp. z o.o. Agenda 1. Ryzyko

Bardziej szczegółowo

Program Ramowy na rzecz konkurencyjności ci i innowacji CIP 2007-2013. 2013 Instrumenty Finansowe dla MSP

Program Ramowy na rzecz konkurencyjności ci i innowacji CIP 2007-2013. 2013 Instrumenty Finansowe dla MSP Program Ramowy na rzecz konkurencyjności ci i innowacji CIP 2007-2013 2013 Instrumenty Finansowe dla MSP KRAJOWY PUNKT KONTAKTOWY PRZY ZWIĄZKU BANKÓW POLSKICH Warszawa, 12 grudnia 2007 r. CIP - Program

Bardziej szczegółowo

Energia odnawialna a budownictwo wymagania prawne w Polsce i UE

Energia odnawialna a budownictwo wymagania prawne w Polsce i UE Energia odnawialna a budownictwo wymagania prawne w Polsce i UE dr inŝ. Krystian Kurowski Laboratorium Badawcze Kolektorów Słonecznych przy Instytucie Paliw i Energii Odnawialnej 1 zakłada zwiększenie

Bardziej szczegółowo

Od wstępnej koncepcji do biznesplanu. Blok 3

Od wstępnej koncepcji do biznesplanu. Blok 3 Od wstępnej koncepcji do biznesplanu Blok 3 1 Od wstępnej koncepcji do biznes planu Agenda - zakres pojęcia biznes plan Definicje - co to jest biznes plan Funkcje - zastosowania i odbiorcy biznes planu

Bardziej szczegółowo

infrastrukturalnych nowa rola BGK W ERZE GOSPODARKI RYNKOWEJ Warszawa, maj 2009

infrastrukturalnych nowa rola BGK W ERZE GOSPODARKI RYNKOWEJ Warszawa, maj 2009 Zmiany w finansowaniu inwestycji infrastrukturalnych nowa rola BGK W ERZE GOSPODARKI RYNKOWEJ Warszawa, maj 2009 Finansowanie inwestycji infrastrukturalnych w ramach BGK Krajowy Fundusz Drogowy autostrady,

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIĘBIORCZY NAUKOWIEC

PRZEDSIĘBIORCZY NAUKOWIEC Zapraszamy do udziału w bezpłatnym projekcie szkoleniowym PRZEDSIĘBIORCZY NAUKOWIEC www.spin.pm2pm.pl Projekt jest współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Kraków, dn. 23.11.2010

Bardziej szczegółowo

StratEX: zmieniamy pomysł w praktyczne działanie. www.stratex.pl

StratEX: zmieniamy pomysł w praktyczne działanie. www.stratex.pl StratEX: zmieniamy pomysł w praktyczne działanie profil firmy www.stratex.pl Nasza tożsamość Misja Zmieniamy pomysł w praktyczne działanie Założyliśmy StratEX Strategy Execution w 2008 roku jako konsultanci

Bardziej szczegółowo