TARVITA (minun ei tarvitse / minä en tarvitse)

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "TARVITA (minun ei tarvitse / minä en tarvitse)"

Transkrypt

1 TARVITA (minun ei tarvitse / minä en tarvitse) Pobrano z Czasownik tarvita ma dwa znaczenia. Każde z nich wymaga zastosowania innych reguł gramatycznych. 1. Tarvita może oznaczać potrzebować. Wtedy ten wyraz jest traktowany jak zwykły czasownik. Zaimki osobowe są w mianowniku (minä, sinä, me i te mogą być pominięte). Po czasowniku pojawia się zawsze dopełnienie, czyli rzeczownik lub/i przymiotnik w akkusatiivi lub partitiivi. Przykłady: (Minä) tarvitsen uuden takin. (Potrzebuję nowego płaszcza.) Tarvitsetko (sinä) apua? (Potrzebujesz pomocy?) Hän tarvitsee rahaa. (On potrzebuje pieniędzy.) (Me) tarvitsemme sanakirjan. (Potrzebujemy słownika.) (Te) tarvitsette kahvia. (Wy potrzebujecie kawy.) He tarvitsevat aikaa. (Oni potrzebują czasu.) W przeczeniu dopełnienie jest zawsze w partitiivi: (Minä) en tarvitse uutta takkia. (Nie potrzebuję nowego płaszcza.) Etkö (sinä) tarvitse apua? (Nie potrzebujesz pomocy?) Hän ei tarvitse rahaa. (On nie potrzebuje pieniędzy.) (Me) emme tarvitse sanakirjaa. (Nie potrzebujemy słownika.) (Te) ette tarvitse kahvia. (Wy nie potrzebujecie kawy.)

2 He eivät tarvitse aikaa. (Oni nie potrzebują czasu.) 2. Tarvita może też oznaczać musieć, trzeba. Wtedy ten wyraz jest traktowany jako czasownik pomocniczy i w zdaniu pojawi się jeszcze jeden czasownik. Minun ei tarvitse herätä aikaisin. (Nie muszę wcześnie wstawać.) Czasownik tarvita w tym znaczeniu występuje zawsze w 3. osobie liczby pojedynczej (tj. tarvitsee, ei tarvitse). Sinun ei tarvitse ostaa kahvia. (Nie musisz kupować kawy.) (Źle: Sinun et tarvitse ostaa kahvia.) Zaimki osobowe są w genetiivi (minun, sinun, hänen, meidän, teidän, heidän). Hänen ei tarvitse mennä lääkäriin. (On nie musi iść do lekarza.) (Źle: Hän ei tarvitse mennä lääkäriin.) Czasownik tarvita bardzo rzadko wystąpi w zdaniach twierdzących. Zamiast tego użyjemy czasowników täytyy, on pakko, pitää. Minun tarvitsee käydä vessassa. = Lepiej: Minun täytyy käydä vessassa. (Potrzebuję/Muszę iść do toalety.) Za to często pojawia się w zdaniach przeczących. Wtedy dopełnienie będzie zawsze w partitiivi. Przykłady: Minun ei tarvitse ostaa uutta takkia. (Nie muszę kupować nowego płaszcza.) Heidän ei tarvitse siivota tätä huonetta. (Oni nie muszą sprzątać tego pokoju.) Teidän ei tarvitse auttaa minua. (Nie musicie mi pomagać.)

3 Te olette tehneet / Te olette tehnyt" Pobrano z Która forma jest poprawna: Te olette tehneet czy Te olette tehnyt? Obydwie! Natomiast, używamy je w innym kontekście. Te olette tehneet oznacza wy zrobiliście/państwo zrobili. Jest to forma czasu przeszłego perfekti i odnosi się do grupy osób. Zarówno czasownik pomocniczy olla (>olette), jak i imiesłów (>tehneet) są w liczbie mnogiej. Te olette tehnyt oznacza pani zrobiła/pan zrobił. Jest to forma grzecznościowa czasu przeszłego perfekti i odnosi się do jednej osoby. Czasownik pomocniczy olla (>olette) jest w liczbie mnogiej, ale imiesłów (>tehnyt) jest w liczbie pojedynczej. Źródło: Kielitohtori.fi > Käytetäänkö teitittelymuotona Te olette tehnyt vai Te olette tehneet? Kielikello.fi > Oletteko kuullut teitittelystä? Zobacz też: Czas przeszły perfekti

4 Czas przeszły imperfekti czasowników zakończonych na - taa/-tää Pobrano z Czasowniki typu 1 zakończone na -taa/-tää mają TRZY możliwe odmiany w zależności od budowy wyrazu: 1. A > OI Do tej odmiany należą wyrazy dwusylabowe wyrazy, w których pierwszą samogłoską w pierwszej sylabie jest a. Przy tworzeniu imperfekti, zamieniamy samogłoskę a z drugiej sylaby na oi. Następnie dochodzą właściwe dla każdej formy osobowej końcówki. Uwaga należy wymienić spółgłoski na słabe w osobach: minä, sinä, me i te! Przykłady: maksaa (płacić) > minä maksoin, sinä maksoit, hän maksoi, me maksoimme, te maksoitte, he maksoivat antaa (dawać) > minä annoin, sinä annoit, hän antoi, me annoimme, te annoitte, he antoivat Podobnie odmieniają się czasowniki: kantaa (nosić), auttaa (pomagać), nauraa (śmiać się), laulaa (śpiewać), alkaa (zaczynać), jakaa (dzielić), jatkaa (kontynuować), vaihtaa (zmieniać), laittaa

5 (przygotowywać), paistaa (świecić, smażyć), maistaa (próbować, smakować), haistaa (wąchać), kaataa (nalewać), kattaa (pokrywać), kastaa (zanurzać), painaa (ważyć), saattaa (odprowadzać), sataa (padać), palaa (palić się) 2. A > I Do tej odmiany należą wyrazy zakończone na -ttaa/ ttää, staa/ stää. Przy tworzeniu imperfekti, zamieniamy samogłoskę a na i. Uwaga należy wymienić spółgłoski na słabe w osobach: minä, sinä, me i te! Przykłady: matkustaa (podróżować) > minä matkustin, sinä matkustit, hän matkusti, me matkustimme, te matkustitte, he matkustivat päättää (decydować, kończyć) > minä päätin, sinä päätit, hän päätti, me päätimme, te päätitte, he päättivät Podobnie odmieniają się czasowniki: rakastaa (kochać), pakastaa (mrozić), harrastaa (interesować się), tarkastaa (skontrolować), odottaa (czekać), säästää (oszczędzać), käyttää (używać), näyttää (pokazywać), jättää (zostawiać) 3. TAA/-TÄÄ > SI Do tej odmiany należą pozostałe wyrazy zakończone na taa/ tää (głównie ntaa/ ntää, ltaa/ ltää, rtaa/ rtää). Przy tworzeniu imperfekti, zamieniamy końcówkę taa/ tää na si. Przykłady: tietää (wiedzieć) > minä tiesin, sinä tiesit, hän tiesi, me tiesimme, te tiesitte, he tiesivät lentää (latać) > minä lensin, sinä lensit, hän lensi, me lensimme, te lensitte,

6 he lensivät kieltää (zabraniać) > minä kielsin, sinä kielsit, hän kielsi, me kielsimme, te kielsitte, he kielsivät ymmärtää (rozumieć) > minä ymmärsin, sinä ymmärsit, hän ymmärsi, me ymmärsimme, te ymmärsitte, he ymmärsivät Również: tuntea (czuć, znać) > minä tunsin, sinä tunsit, hän tunsi, me tunsimme, te tunsitte, he tunsivat Podobnie odmieniają się czasowniki: pyytää (prosić), löytää (znajdować), huutaa (krzyczeć), kääntää (tłumaczyć), työntää (pchać), myöntää (przyznawać), jäljentää (kopiować), väärentää (podrabiać), rakentaa (budować), oksentaa (wymiotować), parantaa (polepszać), pahentaa (pogarszać), alentaa (obniżać), tallentaa (zapisywać), komentaa (rozkazywać), valmentaa (trenować), suomentaa (tłumaczyć na fiński), kustantaa (sponsorować, publikować), viheltää (gwizdać), puhaltaa (dmuchać), sukeltaa (nurkować), vaeltaa (wędrować), uskaltaa (odważyć się), soveltaa (wprowadzać, zastosować), piirtää (rysować), siirtää (przemieszczać, transferować), kiertää (przekręcać), kumartaa (kłaniać się), murtaa (łamać) Zobacz również odmianę pozostałych typów czasownika w czasie przeszłym imperfekti: Ja mam (Minulla on)

7 Pobrano z W języku fińskim nie ma bezpośredniego odpowiednika polskiego czasownika mieć. Aby wyrazić, że ktoś coś posiada użyjemy konstrukcji - lla/-llä on, czyli poprzez przypadek adessiivi oraz czasownik olla (być). Przykłady: Minulla on koira. (Mam psa.) Dosłowne tłumaczenie: Na mnie jest pies. Sinulla on kissa. (Masz kota.) Hänellä on nälkä. (Ona jest głodna.) Dosłowne tłumaczenie: Ona ma głód. Meillä on kiire. (Śpieszymy się. Jesteśmy zajęci.) Dosłowne tłumaczenie: Mamy pośpiech. Teillä on sauna. (Wy macie saunę.) Heillä on parveke. (Oni mają balkon.) Przykłady pytań: Kenellä on auto? (Kto ma samochód.) Onko sinulla asunto? (Czy masz mieszkanie?) Jeżeli jest to konieczne, należy dokonać wymiany spółgłosek oraz końcówki rdzenia w wyrazie: Pekalla on polkupyörä. (Pekka ma rower.) wymiana spółgłosek kk k Naisella on sanakirja. (Kobieta ma słownik). zmiana końcówki rdzenia -nen -se- Jeżeli imię jest pochodzenia obcego i kończy się na spółgłoskę, dodajemy

8 wtedy pomocniczą samogłoskę i przed dodaniem końcówki lla/-llä. Przykład: Davidilla on veli. (David ma brata.) Czasownik olla w zdaniach opisujących własność jest zawsze w trzeciej osobie liczby pojedynczej! Przykład: Annella on siniset silmät. (Anne ma niebieskie oczy). NIE: Annella ovat siniset silmät Jeżeli przed rzeczownikiem znajduje się przymiotnik lub/i zaimek wskazujący, te wyrazy również odmieniamy dodając końcówkę -lla/-llä. Przykład: Vanhalla naisella on pitkät hiukset. (Stara kobieta ma długie włosy.) Tällä lapsellä on silmälasit. (To dziecko nosi okulary.) Sillä pitkällä miehellä on parta. (Ten wysoki mężczyzna ma brodę.) Tuolla pienellä tytöllä on poninhäntä. (Tamta mała dziewczynka ma kucyk.) Jeżeli właściciel rzeczy ma nazwę składającą się z dwóch rzeczowników (np. imię i nazwisko), odmieniamy tylko ostatni wyraz. Przykład: Pekka Virtasella on flunssa. (Pekka Virtanen ma grypę.) NIE: Pekalla Virtasella Herra Mäkisellä on kaksi lasta. (Pan Mäkinen ma dwójkę dzieci.) Jeżeli przed rzeczownikiem znajduje się zaimek dzierżawczy, ten wyraz pozostanie w przypadku genetiivi i nie dodajemy dodatkowej końcówki - lla/-llä. Przykład:

9 Meidän mummolla on kissa. (Nasza babcia ma kota.) NIE: Meidänillä mummolla Uwaga! Końcówkę -lla/-llä (w znaczeniu mieć ) dodajemy głównie w odniesieniu do osób. Jeżeli jakaś rzecz coś ma, wtedy użyjemy końcówki - ssa/-ssä. Natomiast miasta i państwa mogą coś mieć z końcówką -lla/-llä. Kerrostalossa on hissi. (Blok ma windę.) NIE: Kerrostalolla on hissi. Suomella on pitkä raja Venäjän kanssa. (Finlandia ma długą linię graniczną z Rosją.) Czasownik + bezokolicznik Pobrano z Czasownik + bezokolicznik Jeżeli używamy dwóch czasowników w zdaniu, pierwszy jest w odmienionej formie osobowej, a drugi jest często w formie bezokolicznikowej (1. infinitiivi). Przykłady: Minä haluan opiskella suomea. (Chcę się uczyć fińskiego.) Osaatko sinä uida? (Czy potrafisz pływać?) Saanko lähteä kotiin? (Czy mogę iść do domu?)

10 Czasownik w formie bezokolicznikowej występuje po takich czasownikach jak: aikoa (zamierzać) alkaa (zaczynać) haluta (chcieć) jaksaa (dawać radę) luvata (obiecywać) muistaa (pamiętać) osata (potrafić) päättää (decydować się) saada (mieć pozwolenie) tahtoa (chcieć) täytyä (musieć) unohtaa (zapominać) uskaltaa (ośmielić się) viitsiä (przeszkadzać) voida (móc) yrittää (próbować) Uwaga! W języku fińskim po niektórych czasownikach drugi czasownik w zdaniu może przybrać formę rzeczownika odczasownikowego lub tzw. trzeciego bezokolicznika. Rzeczowniki odczasownikowe są używane po takich czasownikach jak: pitää (lubić), harrastaa (interesować się), rakastaa (kochać), aloittaa (zaczynać), lopettaa (kończyć). Przykład: Pidän suomen kielen opiskelemisesta. (Lubię uczyć się języka fińskiego.) Czasowniki w formie trzeciego bezokolicznika są zakończone na -maan/-mään, -massa/-mässä lub -masta/-mästä oraz używane są głównie po czasownikach wyrażających ruch lub miejsce, takich jak: mennä (iść), matkustaa (podróżować), tulla (przychodzić), lähteä (wychodzić), olla (być). Przykład: Menen kurssille opiskelemaan suomea. (Idę na kurs uczyć się fińskiego.) Tryb rozkazujący Pobrano z

11 Tryb rozkazujący Aby utworzyć tryb rozkazujący dla drugiej osoby liczby pojedynczej, należy usunąć n z czasownika w odmienionej formie pierwszej osoby liczby pojedynczej w czasie teraźniejszym. Aby utworzyć przeczący rozkaz, należy dodać Älä przed czasownikiem. Verbityyppi Infinitiivi Tłumaczenie twierdzenie minä tryb rozkazujący twierdzący sinä tryb rozkazujący przeczący sinä 1 kertoa opowiadać kerron Kerro! Älä kerro! 2 syödä jeść syön Syö! Älä syö! 3 juosta tulla biec przyjść juoksen tulen Juokse! Tule! Älä juokse! Älä tule! 4 pakata pakować pakkaan Pakkaa! 5 punnita ważyć punnitsen Punnitse! Älä pakkaa! Älä punnitse! Älä 6 paeta uciekać pakenen Pakene! pakene! Aby utworzyć tryb rozkazujący dla drugiej osoby liczby mnogiej, należy usunąć końcówkę z bezokolicznika i dodać końcówkę- kaa /-kää. Aby utworzyć przeczący rozkaz, należy dodać Älkää przed czasownikiem i zmienić na końcówkę ko /-kö. Verbityyppi Przed dodaniem kaa /- kää należy: Infinitiivi Tłumaczenie tryb rozkazujący twierdzący te tryb rozkazujący przeczący te 1 usunąć a/- ä kertoa opowiadać Kertokaa! Älkää kertoko!

12 2 usunąć da/-dä syödä jeść Syökää! Älkää syökö! usunąć Älkää 3 dwie ostatnie juosta tulla biec przyjść Juoskaa! Tulkaa! juosko! Älkää litery tulko! 4 usunąć a/- ä pakata pakować Pakatkaa! Älkää pakatko! 5 usunąć a/- ä punnita ważyć Punnitkaa! Älkää punnitko! 6 usunąć a/- ä paeta uciekać Paetkaa! Älkää paetko! Tryb przypuszczający Pobrano z Tryb przypuszczający Tryb przypuszczający używamy do tworzenia przypuszczeń, hipotetycznych zdań, życzeń lub uprzejmych próśb. Haluaisitko kupin kahvia? (Chciałbyś filiżankę kawy?) Mitä tekisit, jos sinulla olisi paljon rahaa? (Co byś zrobił, gdybyś miał dużo pieniędzy?) Tryb przypuszczający czas teraźniejszy Tryb przypuszczający tworzymy usuwając końcówkę -vat/-vät od 3. osoby liczby mnogiej, dodając -isi- oraz końcówkę dla odpowiedniej osoby. np.: kertoa: kertovat + -isi- = kertoisi

13 minä sinä hän me te kertoisin kertoisit kertoisi kertoisimme kertoisitte he kertoisivat Jeśli trzon czasownika (przed usunięciem końcówki -vat/-vät) kończy się na e, wówczas ginie ta końcówka, np.: olla: olevat + -isi- = olisi W czasownikach Verbityyppi 2 oraz niektórych Verbityyppi 4 przedostatnia samogłoska jest usunięta: tuoda: tuovat + -isi- = toisi Verbityyppi Bezokolicznik Tłumaczenie Twierdzenie 3. osoba l. poj. Przeczenie 1 kertoa opowiadać kertoisi kertoisi antaa dawać antaisi antaisi löytää znajdować löytäisi löytäisi 2 3 saada tuoda viedä käydä (wyjątek!) olla nousta dostać przynosić brać iść być wstawać saisi toisi veisi kävisi olisi nousi en et ei emme ette eivät saisi toisi veisi kävisi olisi nousi 4 tavata spotykać tapaisi tapaisi 5 tarvita potrzebować tarvitsisi tarvitsisi 6 vaieta ucichnąć vaikenisi vaikenisi Tryb przypuszczający czas przeszły perfekti

14 Twierdzenie Verbityyppi Bezokolicznik Tłumaczenie Liczba pojedyncza Liczba mnoga 1 kertoa opowiadać kertonut kertoneet antaa dawać antanut antaneet löytää znajdować löytänyt löytäneet saada dostać saanut saaneet 2 3 tuoda viedä käydä olla nousta przynosić brać iść być wstawać olisin olisit olisi tuonut vienyt käynyt ollut noussut olisimme olisitte olisivat tuoneet vieneet käyneet olleet nousseet 4 tavata spotykać tavannut tavanneet 5 tarvita potrzebować tarvinnut tarvinneet 6 vaieta ucichnąć vaiennut vaienneet Przeczenie Verbityyppi Bezokolicznik Tłumaczenie Liczba pojedyncza Liczba mnoga 1 kertoa opowiadać kertonut kertoneet antaa dawać antanut antaneet löytää znajdować löytänyt löytäneet saada dostać saanut saaneet emme tuoda przynosić en tuonut tuoneet 2 olisi viedä brać olisi vienyt vieneet ette käydä iść et käynyt käyneet olisi olisi olla być ollut eivät olleet 3 ei olisi nousta wstawać noussut olisi nousseet 4 tavata spotykać tavannut tavanneet 5 tarvita potrzebować tarvinnut tarvinneet 6 vaieta ucichnąć vaiennut vaienneet Tryb przypuszczający strona bierna

15 Verbityyppi Bezokolicznik Tłumaczenie Czas teraźniejszy Czas przeszły perfekti Twierdzenie Przeczenie Twierdzenie Przeczenie ei olisi ei olisi 1 kertoa antaa löytää opowiadać dawać znajdować kerrottaisiin annettaisiin löydettäisiin kerrottaisi ei annettaisi ei kerrottu olisi annettu olisi kerrottu ei olisi annettu ei olisi löydettäisi löydetty löydetty 2 saada dostać saataisiin ei saataisi olisi saatu ei olisi saatu 3 olla nousta być wstawać oltaisiin noustaisiin ei oltaisi ei noustaisi olisi oltu olisi noustu ei olisi oltu ei olisi noustu 4 tavata spotykać tavattaisiin ei tavattaisi olisi tavattu ei olisi tavattu 5 tarvita potrzebować tarvittaisiin ei tarvittaisi olisi häiritty ei olisi häiritty 6 vaieta ucichnąć vaiettaisiin ei vaiettaisi olisi vaiettu ei olisi vaiettu Strona bierna Pobrano z Stronę bierną wykorzystujemy, kiedy zwracamy uwagę na czynność, a nie na wykonawcę czynności. Wykonawca często jest nieznany. Nie ma podmiotu w zdaniu. Strona bierna czas teraźniejszy Verbityyppi Bezokolicznik Tłumaczenie Twierdzenie Przeczenie 1 kertoa opowiadać kerrotaan ei kerrota antaa dawać annetaan! ei anneta löytää znajdować löydetään ei löydetä

16 2 saada dostać saadaan ei saada 3 olla być ollaan ei olla nousta wstawać noustaan ei nousta 4 tavata spotykać tavataan ei tavata 5 häiritä przeszkadzać häiritään ei häiritä 6 vaieta ucichnąć vaietaan ei vaieta Suomessa puhutaan myös ruotsia. (W Finlandii mówi się również po szwedzku.) Kadulla ei leikitä. (Na ulicy się nie bawi.) Strona bierna w czasie teraźniejszym w języku mówionym często zastępuje formę 1. osoby liczby mnogiej. Me ostetaan uusi auto ensi viikolla. = Me ostamme uuden auton ensi viikolla. (Kupimy nowy samochód w przyszłym tygodniu.) Me ei osteta uutta autoa. = Me emme osta uutta autoa. (My nie kupujemy nowego samochodu.) Strona bierna czas przeszły imperfekti Verbityyppi Bezokolicznik Tłumaczenie Twierdzenie Przeczenie 1 kertoa opowiadać kerrottiin ei kerrottu antaa dawać annettiin! ei annettu löytää znajdować löydettiin ei löydetty 2 saada dostać saatiin ei saatu 3 olla być oltiin ei oltu nousta wstawać noustiin ei noustu 4 tavata spotykać tavattiin ei tavattu 5 häiritä przeszkadzać häirittiin ei häiritty 6 vaieta ucichnąć vaiettiin ei vaiettu

17 Kursilla puhuttiin ja luettiin. (Na kursie mówiono i pisano.) Ikkunoita ei avattu. (Nie otwierano okien.) Strona bierna czas przeszły perfekti Verbityyppi Bezokolicznik Tłumaczenie Twierdzenie Przeczenie 1 kertoa opowiadać on kerrottu ei ole antaa dawać on annettu kerrottu löytää znajdować on löydetty ei ole annettu ei ole löydetty 2 saada dostać on saatu ei ole saatu 3 olla być on oltu ei ole oltu nousta wstawać on noustu ei ole noustu 4 tavata spotykać on tavattu ei ole tavattu 5 häiritä przeszkadzać on häiritty ei ole häiritty 6 vaieta ucichnąć on vaiettu ei ole vaiettu Seinät on maalattu. (Ściany zostały pomalowane.) Roskia ei ole viety ulos. (Śmieci nie zostały wyniesione.) Strona bierna czas zaprzeszły pluskvamperfekti Verbityyppi Bezokolicznik Tłumaczenie Twierdzenie Przeczenie 1 kertoa opowiadać oli kerrottu ei ollut antaa dawać oli annettu kerrottu löytää znajdować oli löydetty ei ollut annettu ei ollut löydetty 2 saada dostać oli saatu ei ollut saatu

18 3 olla nousta być wstawać oli oltu oli noustu ei ollut oltu ei ollut noustu 4 tavata spotykać oli tavattu ei ollut tavattu 5 häiritä przeszkadzać oli häiritty ei ollut häiritty 6 vaieta ucichnąć oli vaiettu ei ollut vaiettu Kun oli syöty, juotiin kahvi. (Po tym jak zjedzono, napito się kawy.) Koska koiralle ei ollut annettu ruokaa, sillä oli hirveä nälkä. (Ponieważ nie dano psu jedzenia, był on strasznie głodny. Typy czasownika w skrócie Pobrano z Typ Końcówka Przykład 1 dwie samogłoski Jak tworzymytrzon? odottaa czekać odottaa Wymiana spółgłosek mocna > słaba(minä, sinä, me, te) mocna = mocna (hän, he) Wymiana w podanym przykładzie tt > t Trzon(bez końcówek form osobowych) odota-(minä, sinä, me, te) odotta- (hän, he) minä sinä hän me te he Przeczenie odotan odotat odottaa odotamme odotatte odottavat odota 2 -da/-dä syödä jeść syödä 3 -la/-lä-ra/-rä -na/-nä -sta/-stä 4 5 kuunnellapurra mennä pestä słuchaćgryźć iść myć kuunnella + epurra + e mennä + e pestä + e -ta/-tä leikata ciąć leikata -ita/-itä valita wybierać valita + se 6 -eta/-etä edetä postępować,iść do przodu edetä + ne nie występuje słaba > mocna słaba > mocna nie występuje słaba > mocna syö- syön syöt syö syömme syötte syövät enet ei emme ette eivät syö nn > nt kuuntele-puremenepese- kuuntelenpuren menen pesen kuunteletpuret menet peset kuunteleepuree menee pesee kuuntelemmepuremme menemme pesemme kuuntelettepurette menette pesette kuuntelevatpurevat menevat pesevat kuuntelepure mene pese k > kk leikkaa- leikkaan leikkaat leikkaa leikkaamme leikkaatte leikkaavat leikkaa valitse- valitsen valitset valitsee valitsemmme valitsette valitsevat valitse d > t etene- etenen etenet etenee etenemme etenette etenevat etene

19 Wymiana spółgłosek MOCNA > SŁABA Typ 1 dwie samogłoski na końcu SŁABA > MOCNA Typ 3, 4, 6 jedna samogłoska na końcu kk > k k > kk ks = ks pp > p p > pp sk =sk tt > t t > tt ps = ps k > > k sp = sp p > v v > p ts = ts t > d d > t st = st nk > ng ng > nk tk = tk mp > mm mm > mp lt > ll ll > lt nt > nn nn > nt rt > rr rr > rt lke > lje lje > lke rke > rje rje > rke hke > hje Imiesłów (partisiippi) Pobrano z Imiesłów to wyraz będący formą czasownika mający cechy przymiotnika lub

20 przysłówka. Imiesłowy odmieniają się przez przypadki. Jest sześć typów imiesłowu w języku fińskim: Fińska nazwa Polski opis Typowa końcówka Przykład Tłumaczenie przykładu aktiivin 1. imiesłów -VA maksava płacący klient partisiippi przymiotnikowy asiakas czynny, czas teraźniejszy aktiivin 2. imiesłów -NUT laskun klient, który partisiippi przymiotnikowy maksanut zapłacił czynny, czas asiakas rachunek przeszły passiivin 1. imiesłów -VA maksettava rachunek do partisiippi przymiotnikowy lasku zapłacenia bierny, czas teraźniejszy i przyszły passiivin 2. imiesłów -TU maksettu zapłacony partisiippi przymiotnikowy lasku rachunek bierny, czas przeszły agenttipartisiippi imiesłów -MA asiakkaan rachunek przymiotnikowy maksama zapłacony ze wskazanym lasku przez klienta wykonawcą, wszystkie czasy kieltopartisiippi imiesłów -TON maksamaton niezapłacony przymiotnikowy lasku rachunek przeczący, wszystkie czasy AKTIIVIN 1. PARTISIIPPI

21 Imiesłów przymiotnikowy czynny, czas teraźniejszy Jak tworzymy? Aktiivin 1. partisiippi tworzymy od 3. osoby liczby mnogiej i usunięciu literki t : laulaa (śpiewać): laulavat (śpiewają) laulava (śpiewający) Verbityyppi Infinitiivi Tłumaczenie Końcówka Partisiippi 1 kertoa antaa opowiadać dawać kertova antava 2 tehdä robić tekevä kuulla słyszeć kuuleva 3 mennä purra juosta iść gryźć biec ava/ ävä menevä pureva juokseva 4 tavata spotykać tapaava 5 tarvita potrzebować tarvitseva 6 kyetä być zdolnym do kykenevä Odmiana imiesłowu aktiivin 1. partisiippi przez przypadki na przykładzie tekevä (robiący): Przypadek Imiesłów aktiivin 1. partisiippi

22 liczba pojedyncza liczba mnoga Nominatiivi tekevä tekevät Genetiivi tekevän tekevien Partitiivi tekevää tekeviä Inessiivi tekevässä tekevissä Elatiivi tekevästä tekevistä Illatiivi tekevään tekeviiin Adessiivi tekevällä tekevillä Ablatiivi tekevältä tekeviltä Allatiivi tekevälle tekeville Essiivi tekevänä tekevinä Translatiivi tekeväksi tekeviksi Abessiivi tekevättä tekevittä Komitatiivi tekevine Instruktiivi tekevin Zastosowanie Aktiivin 1. partisiippi stosujemy do opisania niedokonanej sytuacji. Ihminen on ajatteleva eläin. (Człowiek to myślące zwierzę.) Samppanja on kuohuvaa viiniä. (Szampan to musujące wino.) AKTIIVIN 2. PARTISIIPPI Imiesłów przymiotnikowy czynny, czas przeszły

23 Jak tworzymy? Aktiivin 2. partisiippi tworzymy po usunięciu jednej ostatniej literki od bezokolicznika (typ 1 czasownika) lub dwóch literek (typ 2-6) oraz dodaniu nut/ nyt, nnut/ nnyt, lut/ lyt, sut/ syt lub rut/ ryt. Verbityyppi Infinitiivi Tłumaczenie Końcówka Partisiippi 1 antaa dawać antanut -nut / -nyt 2 tehdä robić tehnyt 3 kuulla mennä purra juosta słyszeć iść gryźć biec -lut / -lytnut/ -nytrut / -rytsut/ -syt kuullut mennyt purrut juossut 4 tavata spotykać tavannut 5 tarvita potrzebować -nnut/ - tarvinnut być zdolnym nnyt 6 kyetä kyennyt do Odmiana imiesłowu aktiivin 2. partisiippi przez przypadki na przykładzie tehnyt (zrobiony): Przypadek Imiesłów aktiivin 2. partisiippi liczba pojedyncza liczba mnoga Nominatiivi tehnyt tehneet Genetiivi tehneen tehneiden Partitiivi tehnyttä tehneitä Inessiivi tehneessä tehneissä Elatiivi tehneestä tehneistä Illatiivi tehneeseen tehneisiin

24 Adessiivi tehneellä tehneillä Ablatiivi tehneeltä tehneiltä Allatiivi tehneelle tehneille Essiivi tehneenä tehneinä Translatiivi tehneeksi tehneiksi Abessiivi tehneettä tehneittä Komitatiivi tehneine Instruktiivi tehnein Zastosowanie Imiesłów aktiivin 2. partisiippi stosujemy do opisania dokonanej sytuacji. Kaivo, jossa ei ole enää vettä, on kuivunut kaivo. (Studnia, w której już nie ma wody, to wyschnięta studnia.) Hän on kokenut mies. (On jest doświadczonym mężczyzną.) Stosujemy go również do tworzenia czasu przeszłego perfekti, pluskvamperfekti i przeczenia imperfekti. Hän on tullut tänne. (On tu przyszedł.) Hän ei pessyt pyykkiä. (On nie zrobił prania.) PASSIIVIN 1. PARTISIIPPI Imiesłów przymiotnikowy bierny, czas teraźniejszy i przyszły. Jak tworzymy?

25 Typ 1: Od czasownika odmienionego w 1. osobie liczby pojedynczej usuwamy ostatnią literę (jeśli przedostatnią literą w bezokoliczniku jest a, to zamienimy ją na e ) i dodajemy ttava/ ttävä Typ 2-6: od bezokolicznika odejmujemy dwie literki i dodajemy tava/ tävä (typ 2 i 3) lub ttava/ ttävä (typ 4, 5, 6) Verbityyppi Infinitiivi Tłumaczenie Końcówka Partisiippi 1 kertoa antaa opowiadać dawać ttava/ ttävä kerrottava annettava 2 tehdä robić tehtävä 3 kuulla mennä purra juosta słyszeć iść gryźć biec tava/ tävä kuultava mentävä purtava juostava 4 tavata spotykać tavattava 5 tarvita potrzebować ttava/ ttävä tarvittava 6 kyetä być zdolnym do kyettävä Odmiana imiesłowu passiivin 1. partisiippi przez przypadki na przykładzie tehtävä (do zrobienia): Przypadek Imiesłów passiivin 1. partisiippi liczba pojedyncza liczba mnoga Nominatiivi tehtävä tehtävät Genetiivi tehtävän tehtävien Partitiivi tehtävää tehtäviä Inessiivi tehtävässä tehtävissä Elatiivi tehtävästä tehtävistä

26 Illatiivi tehtävään tehtäviin Adessiivi tehtävällä tehtävillä Ablatiivi tehtävältä tehtäviltä Allatiivi tehtävälle tehtäville Essiivi tehtävänä tehtävinä Translatiivi tehtäväksi tehtäviksi Abessiivi tehtävättä tehtävittä Komitatiivi tehtävine Instruktiivi tehtävin Zastosowanie Imiesłów passiivin 1. partisiippi stosujemy do opisania sytuacji, którą należy lub można wykonać. Imiesłów ten stoi samodzielnie lub przed nazwą przedmiotu do wykonania. Minulla ei ole mitään sanottavaa sinulle. (Nie mam ci nic do powiedzenia.) Onko täällä jotakin juotavaa? (Czy jest coś do picia?) Korissa on pestäviä vaatteita. (W koszu są ubrania do prania.) Niektóre imiesłowy używane są również jako rzeczowniki. tehtävä (zadanie) käytävä (korytarz) PASSIIVIN 2. PARTISIIPPI Imiesłów przymiotnikowy bierny, czas przeszły.

27 Jak tworzymy? Typ 1: Od czasownika odmienionego w 1. osobie liczby pojedynczej usuwamy ostatnią literę (jeśli przedostatnią literą w bezokoliczniku jest a, to zamienimy ją na e ) i dodajemy ttu/ tty Typ 2-6: od bezokolicznika odejmujemy dwie literki i dodajemy tu/ ty (typ 2 i 3) lub ttu/ tty (typ 4, 5, 6) Verbityyppi Infinitiivi Tłumaczenie Końcówka Partisiippi 1 kertoa antaa opowiadać dawać ttu/ tty kerrottu annettu 2 tehdä robić tehty 3 kuull amennä purra juosta słyszeć iść gryźć biec tu/ ty kuultu menty purtu juostu 4 tavata spotykać tavattu 5 tarvita potrzebować ttu/ tty tarvittu 6 kyetä być zdolnym do kyetty Odmiana imiesłowu passiivin 2. partisiippi przez przypadki na przykładzie tehty (zrobiony): Przypadek Imiesłów passiivin 2. partisiippi liczba pojedyncza liczba mnoga Nominatiivi tehty tehdyt Genetiivi tehdyn tehtyjen

28 Partitiivi tehtyä tehtyjä Inessiivi tehdyssä tehdyissä Elatiivi tehdystä tehdyistä Illatiivi tehtyyn tehtyihin Adessiivi tehdyllä tehdyillä Ablatiivi tehdyltä tehdyiltä Allatiivi tehdylle tehdyille Essiivi tehtynä tehtyinä Translatiivi tehdyksi tehdyiksi Abessiivi tehdyttä tehdyittä Komitatiivi Instruktiivi tehdyin Zastosowanie Imiesłów passiivin 2. partisiippi stosujemy do opisania sytuacji, którą się wydarzyła. Pakattu laukku on eteisessä. (Spakowana torba jest w przedpokoju.) varattu paikka (zajęte miejsce) Ten imiesłów stosowany jest do tworzenia strony biernej w czasie przeszłym perfekti, pluskvamperfekti i przeczącym imperfekti Tämä penkki on juuri maalattu. (Ta ławka jest dopiero co malowana.) AGENTTIPARTISIIPPI Imiesłów przymiotnikowy ze wskazanym wykonawcą, wszystkie czasy Jak tworzymy?

29 Agenttipartisiippi tworzymy od 3. osoby liczby mnogiej. Usuwamy vat/ vät i dodajemy ma/ mä juosta (biec): juoksevat (oni biegają) juoksema (biegany przez) Verbityyppi Infinitiivi Tłumaczenie Końcówka Partisiippi 1 kertoa antaa opowiadać dawać kertoma antama 2 tehdä robić tekemä kuulla słyszeć kuulema 3 mennä purra juosta iść gryźć biec ava/ ävä menemä purema juoksema 4 tavata spotykać tapaama 5 tarvita potrzebować tarvitsema 6 kyetä być zdolnym do kykenemä Odmiana imiesłowu agenttipartisiippi przez przypadki na przykładzie tekemä (robiony przez): Przypadek Imiesłów agenttipartisiippi

30 liczba pojedyncza liczba mnoga Nominatiivi tekemä tekemät Genetiivi tekemän tekemien Partitiivi tekemää tekemiä Inessiivi tekemässä tekemissä Elatiivi tekemästä tekemistä Illatiivi tekemään tekemiiin Adessiivi tekemällä tekemillä Ablatiivi tekemältä tekemiltä Allatiivi tekemälle tekemille Essiivi tekemänä tekeminä Translatiivi tekemäksi tekemiksi Abessiivi tekemättä tekemittä Komitatiivi tekemine Instruktiivi tekemin Zastosowanie Agenttipartisiippi stosujemy do wykonawcy danej rzeczy/czynności. Wykonawca jest w genetiivi. Rakastan äidin leipomaa pullaa. (Kocham bułeczki upieczone przez mamę.) Imiesłów ma przyrostek dzierżawczy, jeśli wykonawca przedstawiony jest za pomocą zaimka dzierżawczego. Minun maalaamani taulu riippuu seinällä. (Obraz namalowany przeze mnie wisi na ścianie.)

31 KIELTOPARTISIIPPI Imiesłów przymiotnikowy przeczący, wszystkie czasy. Jak tworzymy? Agenttipartisiippi tworzymy od 3. osoby liczby mnogiej. Usuwamy vat/ vät i dodajemy maton/ mätön palaa (palić się): palaavat (palą się) palamaton (niepalny) Verbityyppi Infinitiivi Tłumaczenie Końcówka Partisiippi 1 kertoa antaa opowiadać dawać kertomaton antamaton 2 tehdä robić tekemätön kuulla słyszeć kuulematon 3 mennä purra juosta iść gryźć biec ava/ ävä menemätön purematon juoksematon 4 tavata spotykać tapaamaton 5 tarvita potrzebować tarvitsematon 6 kyetä być zdolnym do kykenemätön Odmiana imiesłowu kieltopartisiippi przez przypadki na przykładzie tekemätön (nie do zrobienia, nie zrobiony):

32 Przypadek Imiesłów kieltopartisiippi liczba pojedyncza liczba mnoga Nominatiivi tekemätön tekemättömät Genetiivi tekemättömän tekemättömien Partitiivi tekemätöntä tekemättömiä Inessiivi Elatiivi tekemättömässä tekemättömissä tekemättömästä tekemättömistä Illatiivi tekemättömään tekemättömiin Adessiivi tekemättömällä tekemättömillä Ablatiivi tekemättömältä tekemättömiltä Allatiivi tekemättömälle tekemättömlle Essiivi tekemättömänä tekemättöminä Translatiivi tekemättömäksi tekemättömiksi Abessiivi tekemättömättä tekemättömittä Komitatiivi tekemättömine Instruktiivi tekemättömin Zastosowanie Kieltopartisiippi stosujemy jako przeczący imiesłów zarówno czynny jak i bierny. palava materiaali (łatwopalny materiał) palamaton materiaali (niepalny materiał)

33 kokenut ihminen (doświadczony człowiek) kokematon ihminen (niedoświadczony człowiek) tehtävä työ (praca do zrobienia) tekemätön työ (praca nie do zrobienia) käytetty tavara (towar używany) käyttämätön tavara (towar nieużywany) Odmiana czasownika w czasie teraźniejszym (Preesens) Pobrano z Czasownik w języku fińskim, podobnie do języka polskiego, odmienia się przez osoby w liczbie pojedynczej i mnogiej. Warto zatem poznać końcówki charakterystyczne dla każdej osoby: pronomini Zaimek Końcówki Przykład minä ja -n puhun mówię sinä ty -t puhut mówisz hän on, ona, ono samogłoska puhuu mówi me my -mme puhumme mówimy te we, pan, pani -tte puhutte mówicie

34 he oni, one -vat/vät(zgodnie z zasadą harmonii samogłosek) puhuvat mówią Czasowniki, ze względu na odmianę, można podzielić na 6 typów. Typ odmiany czasownika 1 (Verbityyppi 1) Tu należą czasowniki zakończone na dwie samogłoski w bezokoliczniku, np: puhua (mówić), sanoa (powiedzieć), istua (siedzieć), seisoa (stać), tanssia (tańczyć), itkeä (płakać), nauraa (śmiać się), laulaa (śpiewać), ostaa (kupować), maksaa (płacić), katsoa (oglądać) Aby utworzyć odmieniony czasownik w zdaniu twierdzącym należy odrzucić ostatnią samogłoskę i dodać odpowiednią końcówkę z powyższej tabeli. Spójrz na przykład odmiany czasownika asua (mieszkać): minä asua + -n asun mieszkam sinä asua + -t asut mieszkasz hän asua + -V (podwojona samogłoska) asuu mieszka me asua + -mme asumme mieszkamy te asua + -tte asutte mieszkacie he asua + -vat/vät asuvat mieszkają Przeczenie tworzymy z odmienionego ei + czasownik w minä-formie bez końcówki n. Spójrz na przykład odmiany czasownika asua : minä en + asun en asu nie mieszkam sinä et + asun et asu nie mieszkasz hän ei + asun ei asu nie mieszka

35 me emme + asun emme asu nie mieszkamy te ette + asun ette asu nie mieszkacie he eivät + asun eivät asu nie mieszkają Typ odmiany czasownika 2 (Verbityyppi 2) Są to czasowniki zakończone na -da lub dä. Przykłady: syödä (jeść), juoda (pić), uida (pływać), tupakoida (palić), imuroida (odkurzać), käydä (iść), tehdä (robić), nähdä (widzieć) Aby utworzyć odmieniony czasownik w zdaniu twierdzącym należy usunąć końcówkę da/-dä i dodać odpowiednią końcówkę. Spójrz na przykład odmiany czasownika syödä (jeść): minä syödä + -n syön jem sinä syödä + -t syöt jesz hän syödä + syö je me syödä + -mme syömme jemy te syödä + -tte syötte jecie he syödä + -vat/vät syövät jedzą Przeczenie czasownika syödä : minä en + syön en syö nie jem sinä et + syön et syö nie jesz hän ei + syön ei syö nie je me emme + syön emme syö nie jemy te ette + syön ette syö nie jecie he eivät + syön eivät syö nie jedzą WYJĄTKI:

36 tehdä (robić) minä teen en tee sinä teet et tee hän tekee ei tee me teemme emme tee te teette ette tee he tekevät eivät tee nähdä (widzieć) minä näen en näe sinä näet et näe hän näkee ei näe me näemme emme näe te näette ette näe he näkevät eivät näe Typ odmiany czasownika 3 (Verbityyppi 3) Do tej grupy należą czasowniki zakończone na -la/-lä, -ra/-rä, -na/-nä, -sta/-stä np.: opiskella (uczyć się), tulla (przychodzić), hymyillä (uśmiechać się), purra (gryźć), mennä (iść), pestä (myć), nousta (wstawać) Aby utworzyć odmieniony czasownik w zdaniu twierdzącym należy usunąć końcówkę -la/-lä, -ra/-rä, -na/-nä, -ta/-tä dodać -e- oraz następnie odpowiednią końcówkę. Spójrz na przykład odmiany czasownika mennä (iść):

37 minä mennä + -e- + -n menen idę sinä mennä + -e- + -t menet idziesz hän mennä + -e- + -e menee idzie me mennä + -e- + -mme menemme idziemy te mennä + -e- + -tte menette idziecie he mennä + -e- + -vat/vät menevät idą Przeczenie czasownika dla mennä : minä en + menen en mene nie idę sinä et + menen et mene nie idziesz hän ei + menen ei mene nie idzie me emme + menen emme mene nie idziemy te ette + menen ette mene nie idziecie he eivät + menen eivät mene nie idą WYJĄTEK: juosta (biec) minä juoksen en juokse sinä juokset et juokse hän juoksee ei juokse me juoksemme emme juokse te juoksette ette juokse he juoksevat eivät juokse Typ odmiany czasownika 4 (Verbityyppi 4)

38 Do tej grupy należą czasowniki zakończone na -ta/-tä (z wyjątkiem większości czasowników zakończonych na ita/itä i eta/etä), np.: siivota (sprzątać), pelata (grać), tiskata (zmywać), haluta (chcieć), osata (umieć), avata (otwierać), herätä (budzić się) Aby utworzyć odmieniony czasownik w zdaniu twierdzącym należy usunąć literkę t- pozostawiając jednać końcową samogłoskę i dodać odpowiednią końcówkę. Spójrz na przykład odmiany czasownika haluta (chcieć): minä haluta + -n haluan chcę sinä haluta + -t haluat chcesz hän haluta + -a haluaa chce me haluta + -mme haluamme chcemy te haluta + -tte haluatte chcecie he haluta + -vat/vät haluavat chcą Przeczenie czasownika haluta : minä en + haluan en halua nie chcę sinä et + haluan et halua nie chcesz hän ei + haluan ei halua nie chce me emme + haluan emme halua nie chcemy te ette + haluan ette halua nie chcecie he eivät + haluan eivät halua nie chcą Typ odmiany czasownika 5 (Verbityyppi 5) Do tej grupy należą czasowniki zakończone na -ita/-itä, np.: tarvita (potrzebować), valita (wybierać), häiritä (przeszkadzać) Uwaga! Niewielka ilość czasowników zakończonych na -ita/-itä odmienia się według Verbityyppi 4, np. hävitä (znikać).

39 Aby utworzyć odmieniony czasownik typu 5 w zdaniu twierdzącym należy usunąć końcówkę a, dodać -se- oraz odpowiednią końcówkę. Spójrz na przykład odmiany czasownika tarvita (potrzebować): minä tarvita + -se- + -n tarvitsen potrzebuję sinä tarvita + -se- + -t tarvitset potrzebujesz hän tarvita + -se- + -e tarvitsee potrzebuje me tarvita + -se- + -mme tarvitsemme potrzebujemy te tarvita + -se- + -tte tarvitsette potrzebujecie he tarvita + -se- + -vat/vät tarvitsevat potrzebują Przeczenie czasownika tarvita : minä en + tarvitsen en tarvitse nie potrzebuję sinä et + tarvitsen et tarvitse nie potrzebujesz hän ei + tarvitsen ei tarvitse nie potrzebuje me emme + tarvitsen emme tarvitse nie potrzebujemy te ette + tarvitsen ette tarvitse nie potrzebujecie he eivät + tarvitsen eivät tarvitse nie potrzebują Typ odmiany czasownika 6 (Verbityyppi 6) Do tej niewielkiej grupy należą czasowniki zakończone na -eta/-etä, np.: vanheta (starzeć się), edetä (posuwać się do przodu), paeta (uciekać) Uwaga! Niewielka ilość czasowników zakończonych na -eta/-etä odmienia się według Verbityyppi 4, np. haljeta (podzielić). Aby utworzyć odmieniony czasownik typu 6 w zdaniu twierdzącym należy usunąć końcówkę ta, dodać -ne- oraz odpowiednią końcówkę. Spójrz na przykład odmiany czasownika vanheta (starzeć się): minä vanheta + -ne- + -n vanhenen starzeję się

40 sinä vanheta + -ne- + -t vanhenet starzejesz się hän vanheta + -ne- + -e vanhenee starzeje się me vanheta + -ne- + -mme vanhenemme starzejemy się te vanheta + -ne- + -tte vanhenette starzejecie się he vanheta + -ne- + -vat/vät vanhenevat starzeją się Przeczenie czasownika vanheta : minä en + vanhenen en vanhene nie starzeję się sinä et + vanhenen et vanhene nie starzejesz się hän ei + vanhenen ei vanhene nie starzeje się me emme + vanhenen emme vanhene nie starzejemy się te ette + vanhenen ette vanhene nie starzejecie się he eivät + vanhenen eivät vanhene nie starzeją się Wymiana mocna i słaba spółgłosek Często przy odmianie czasownika dochodzi do transformacji wewnątrz wyrazu i niektóre spółgłoski przekształcają się na inne spółgłoski. Podobne zjawisko występuje też w języku polskim, np. pomagać pomoże (g->ż), prosić proszę (s->sz). W poniższej tabeli zobacz, kiedy dochodzi do tzw. wymiany stóp (po fińsku astevaihtelu ) i jakie spółgłoski zmieniają się: Odmiana A dwie samogłoski na końcu Verbityyppi 1 Zmiana w osobach z wyjątkiem hän, he z mocnej na słabą Wymiana mocna słaba Odmiana B jedna samogłoska na końcu Verbityyppi 3, 4, 6 Zmiana we wszystkich osobach ze słabej na mocną

41 liikkua poruszać > liikun poruszam kk k loukkaan ranię < loukata ranić się się riippua wisieć > riipun wiszę pp p hyppään skaczę < hypätä skakać muuttaa zmieniać > muutan zmieniam tt t ajattelen myślę < ajatellä myśleć alkaa zaczynać > alan zaczynam k pakenen uciekam < paeta uciekać sopia pasować > sovin pasuję p v tapaan spotykam < tavata spotykać tietää wiedzieć > tiedän wiem t d riitelen kłócę się < riidellä kłócić się onkia wędkować > ongin wędkuję nk ng hankaan trę < hangata trzeć ampua strzelać > ammun strzelam mp mm lämpenen ogrzewam się < lämmetä ogrzać się kieltää zabraniać > kiellän zabraniam lt ll valtaan zajmuję < vallata zająć antaa dawać > annan daję nt nn kuuntelen słucham < kuunnella słuchać kertoa mówić > kerron mówię rt rr vertaan porównuję < verrata porównywać kulkea jechać > kuljen jeżdżę lke lje halkean dzielę < haljeta dzielić särkeä boleć > särjen bolę rke rje tarkenen jest mi ciepło < tarjeta być ciepło > hke hje rohkenen śmiem < rohjeta śmieć Zobacz w zestawieniu z przykładami: Odmiana A mocna > słaba (minä, sinä, me, te) mocna > mocna (hän, he) Odmiana B słaba > mocna Verbityyppi 1 Verbityyppi 3 Verbityyppi 4 Verbityyppi 6 kertoa ajatella tavata lämmetä opowiadać myśleć spotkać ocieplić się rt > rr t > tt v > p mm > mp minä kerron ajattelen tapaan lämpenen sinä kerrot ajattelet tapaat lämpenet hän kertoo ajattelee tapaa lämpenee me kerromme ajattelemme tapaamme lämpenemme te kerrotte ajattelette tapaatte lämpenette he kertovat ajattelevat tapaavat lämpenevät

42 Odmiana czasownika w skrócie: Typ końcówka Wymiana Przykład Trzon(bez odmiany spółgłosek(astevaihtelu) końcówek form osobowych) Verbityyppi dwie Odmiana A odottaa czekać odota- (minä, 1 samogłoski mocna > słaba (minä, sinä, me, sinä, me, te) te)odotta- mocna > mocna (hän, (hän, he) he) Verbityyppi 2 -da/-dä nie występuje syödä jeść syö- Verbityyppi -la/-lä-ra/-rä Odmiana B kuunnellapurra słuchaćgryźć kuuntele-pure- 3 -na/-nä słaba > mocna mennä iść mene- -sta/-stä pestä myć pese- Verbityyppi -ta/-tä Odmiana B leikata ciąć leikkaa- 4 słaba > mocna Verbityyppi 5 -ita/-itä nie występuje valita wybierać valitse- Verbityyppi -eta/-etä Odmiana B edetä postępować, etene- 6 słaba > mocna iść do przodu Chcąc sprawdzić odmianę czasownika warto zajrzeć na strony: Wiktionary Po wpisaniu hasła kliknij Siirry, a następnie taivutus przy czasowniku i otwarta zostanie strona z tabelami odmiany danego czasownika Finnish Verb Conjugator

43 Czasowniki przechodnie i nieprzechodnie Pobrano z W języku fińskim występują czasami czasowniki podobne do siebie np. herättää (budzić) i herätä (budzić się). Trzeba jednak uważać, gdyż pierwszy jest czasownikiem przechodnim, a drugi nieprzechodnim. Czasownik przechodni (transitiivinen verbi) może posiadać dopełnienie bliższe i tworzyć formy strony biernej. W języku fińskim taki czasownik często kończy się na taa/-tää. Koira herättää minut. (Pies budzi mnie.) Czasownik nieprzechodni (intransitiivinen verbi) nie ma dopełnienia bliższego i nie tworzy strony biernej. W języku fińskim taki czasownik często kończy się na ua/-yä. W języku polskim często występuje z zaimkiem zwrotnym się. Herään kello seitsemän. (Budzę się o siódmej.) Transitiivinen Czasownik Intransitiivinen Czasownik verbi przechodni verbi nieprzechodni alentaa obniżyć alentua obniżyć się avata otworzyć avautua otworzyć się haavoittaa zranić haavoittua zranić się herättää budzić, obudzić (kogoś) herätä budzić się hukuttaa topić hukkua topić się, tonąć innostaa zaciekawić, inspirować innostua zainteresować się jatkaa kontynuować (coś) jatkua trwać

44 jättää zostawić jäädä zostać kääntää przewrócić, przetłumaczyć kääntyä obrócić się kaataa przewrócić kaatua przewrócić się, upaść kadottaa stracić, zgubić kadota zniknąć, zaginąć kasvattaa hodować, kasvaa rosnąć uprawiać kehittää rozwinąć, polepszyć kehittyä rozwinąć się keittää gotować, zaparzyć kiehua gotować się kohdistaa kierować, skupiać (na) kohdistua skupiać się kuulla słyszeć kuulua słychać liikuttaa poruszać (czymś) kohdistua wzruszyć się löytää znaleźć löytyä znaleźć się maistaa smakować, próbować (np. zupę) maistua smakować (np. dobrze) masentaa przygnębiać masentua przygnębiać się murtaa złamać murtua złamać się zmieniać, muuttaa wymieniać, muuttua zmieniać się przeprowadzać się nähdä widzieć näkyä widać nostaa podnieść nousta wstać päästää pozwolić; wypuścić päästä dotrzeć päättää zakończyć; decydować päättyä kończyć się pahentaa pogorszyć pahentua pogorszyć się

45 pelastaa uratować pelastua uratować się, przeżyć pestä myć peseytyä myć się piilottaa schować piiloutua schować się poistaa usunąć poistaa opuścić polttaa palić (np. papierosy) palaa palić się pudottaa upuścić pudota spadać pukea ubierać pukeutua ubierać się pyörittää obracać pyöriä krążyć, obracać się rakastaa kochać rakastua zakochać się sammuttaa gasić sammua gasnąć selvittää wyjaśniać selvitä wyjaśniać się siirtää przesuwać siirtyä przesuwać się, zmieniać się sitoa wiązać sitoutua zobowiązać się grać (np. na soittaa instrumencie), dzwonić (np. przez soida dzwonić, grać (o przedmiocie) telefon) sulkea zamykać sulkeutua zamknąć się sytyttää zapalić (np. papierosa) syttyä zapalić się tuhota niszczyć tuhoutua być zniszczonym tyhjentää opróżniać tyhjetä opróżniać się, opustoszeć unohtaa zapominać unohtua być zapomnianym upottaa zatopić upota zatopić się vaihtaa zmieniać vaihtua zmieniać się valmistaa przygotowywać valmistua być ukończonym, ukończyć (studia)

46 valmistaa przygotowywać valmistautua przygotować się yhdistää łączyć yhdistyä łączyć się Czas zaprzeszły Pobrano z Czas zaprzeszły pluskvamperfekti używamy, aby przedstawić wydarzenie mające miejsce wcześniej niż sytuacja przeszła. Kun olimme saaneet pankista lainan, aloimme tehdä remonttia. (Po tym jak otrzymaliśmy kredyt z banku, zaczęliśmy robić remont.) Kun hän oli tullut, pidimme kokouksen. (Po tym jak on przyszedł, rozpoczęliśmy spotkanie.) Twierdzenie pluskvamperfekti Verbityyppi Infinitiivi Tłumaczenie Liczba pojedyncza Liczba mnoga czasownik czasownik posiłkowy partisiippi posiłkowy partisiippi olla olla -nut / -nyt -neet

47 1 antaa dawać antanut antaneet 2 tehdä robić tehnyt tehneet -llut /-llytnnut/-nnyt -rrut / -rryt -ssut/ -ssyt -lleet-nneet -rreet -sseet 3 kuullamennä purra juosta słyszećiść gryźć biec olinolit oli kuullutmennyt purrut juossut olimmeolitte olivat kuulleetmenneet purreet juosseet -nnut/ -nnyt -nneet 4 tavata spotykać tavannut tavenneet 5 tarvita potrzebować tarvinnut tarvinneet 6 kyetä być zdolnym do kyennyt kyenneet Przeczenie pluskvamperfekti Verbityyppi Infinitiivi Tłumaczenie Liczba pojedyncza Liczba mnoga nie + nie + czasownik posiłkowy partisiippi czasownik posiłkowy partisiippi olla olla -nut / -nyt -neet 1 antaa dawać antanut antaneet 2 tehdä robić tehnyt tehneet 3 kuullamennä purra juosta słyszećiść gryźć biec en ollutet ollut ei ollut -llut / -llytnnut/ -nnyt -rrut / -rryt -ssut/ -ssyt kuullutmennyt purrut juossut emme olleetette olleet eivät olleet -lleet-nneet -rreet -sseet kuulleetmenneet purreet juosseet -nnut/ -nnyt -nneet 4 tavata spotykać tavannut tavenneet 5 tarvita potrzebować tarvinnut tarvinneet 6 kyetä być zdolnym do kyennyt kyenneet

48 Czas przeszły perfekti Pobrano z Czas przeszły perfekti używamy, aby powiązać przeszłość z teraźniejszością (odpowiednik czasu Present perfect w języku angielskim). Kuinka kauan sinä olet asunut Suomessa? (Jak długo mieszkasz w Finlandii?) Onko hän syönyt jo? (Czy on już jadł?) Oletteko kuulleet, että he ovat menneet naimisiin? (Słyszeliście, że oni wzięli ślub?) Twierdzenie perfekti Verbityyppi Infinitiivi Tłumaczenie Liczba pojedyncza Liczba mnoga czasownik czasownik posiłkowy partisiippi posiłkowy partisiippi olla olla -nut / -nyt -neet

49 1 antaa dawać antanut antaneet 2 tehdä robić tehnyt tehneet -llut / -llyt -nnut/ - nnyt -rrut / - rryt -ssut/ - -lleet -nneet -rreet -sseet 3 kuulla mennä purra słyszeć iść gryźć olen olet on ssyt kuullut mennyt purrut olemme olette ovat kuulleet menneet purreet juosta biec juossut juosseet -nnut/ - nnyt -nneet 4 tavata spotykać tavannut tavenneet 5 tarvita potrzebować tarvinnut tarvinneet 6 kyetä być zdolnym do kyennyt kyenneet Przeczenie perfekti Verbityyppi Infinitiivi Tłumaczenie Liczba pojedyncza Liczba mnoga nie + nie + czasownik posiłkowy partisiippi czasownik posiłkowy partisiippi olla olla -nut / -nyt -neet

50 1 antaa dawać antanut antaneet 2 tehdä robić tehnyt tehneet -llut / -llyt -nnut/ - nnyt -rrut / - rryt -ssut/ - -lleet -nneet -rreet -sseet 3 kuulla mennä purra słyszeć iść gryźć en ole et ole ei ole ssyt kuullut mennyt purrut emme ole ette ole eivät ole kuulleet menneet purreet juosta biec juossut juosseet -nnut/ - nnyt -nneet 4 tavata spotykać tavannut tavenneet 5 tarvita potrzebować tarvinnut tarvinneet 6 kyetä być zdolnym do kyennyt kyenneet

Odmiana czasownika w czasie teraźniejszym (Preesens)

Odmiana czasownika w czasie teraźniejszym (Preesens) Odmiana czasownika w czasie teraźniejszym (Preesens) Pobrano z www.suomika.pl Czasownik w języku fińskim, podobnie do języka polskiego, odmienia przez osoby w liczbie pojedynczej i mnogiej. Warto zatem

Bardziej szczegółowo

Wymiana spółgłoskowa w języku fińskim

Wymiana spółgłoskowa w języku fińskim ISBN 978-83-947303-2-1 Wersja 1.0 (15.05.2017) Gdynia 2017 Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione.

Bardziej szczegółowo

L e k c j a 6. Dane personalne. W tej lekcji nauczysz się: 1 L e k c j a 6

L e k c j a 6. Dane personalne. W tej lekcji nauczysz się: 1 L e k c j a 6 1 L e k c j a 6 L e k c j a 6 W tej lekcji nauczysz się: odpowiadad na pytania dotyczące danych personalnych (wiek, miejsce zamieszkania, kraj pochodzenia, płed, stan cywilny itp.) nazw zawodów odmieniad

Bardziej szczegółowo

Opisywanie przeszłości po fińsku (przegląd przez czasy przeszłe + określniki czasu)

Opisywanie przeszłości po fińsku (przegląd przez czasy przeszłe + określniki czasu) Opisywanie przeszłości po fińsku (przegląd przez czasy przeszłe + określniki czasu) Pobrano z www.suomika.pl Dzisiejszy post jest z cyklu W 80 blogów dookoła świata. Jest to akcja, w ramach której autorzy

Bardziej szczegółowo

autor & projekt okładki MONIKA KOCIUBA ISBN 978-83-936072-8-0 Gdynia 2015

autor & projekt okładki MONIKA KOCIUBA ISBN 978-83-936072-8-0 Gdynia 2015 autor & projekt okładki MONIKA KOCIUBA ISBN 978-83-936072-8-0 Wersja 1.0 (21.11.2015) Gdynia 2015 Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji

Bardziej szczegółowo

Zaimki wskazujące (tämä, tuo, se)

Zaimki wskazujące (tämä, tuo, se) Zaimki wskazujące (tämä, tuo, se) Pobrano z www.suomika.pl Zaimki wskazujące są używane, jeśli chcemy wskazać konkretne obiekty lub osoby. Występują przed rzeczownikiem, ale też mogą występować samodzielnie

Bardziej szczegółowo

Zaimki przeczące (ei kukaan, ei mikään)

Zaimki przeczące (ei kukaan, ei mikään) Zaimki przeczące ( kukaan, mikään) Pobrano z www.suomika.pl Zaimki przeczące ( kukaan, mikään) Kiedy stosujemy zaimek przeczący? Zaimek przeczący wskazuje na brak czegoś lub kogoś oraz występuje wyłącznie

Bardziej szczegółowo

m e m o MONIKA KOCIUBA Monika Kociuba autor & projekt okładki Gdynia 2016

m e m o MONIKA KOCIUBA Monika Kociuba autor & projekt okładki Gdynia 2016 1 autor & projekt okładki MONIKA KOCIUBA Wersja 1.1 (05.11.2016) Gdynia 2016 Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci

Bardziej szczegółowo

m e m o MONIKA KOCIUBA Monika Kociuba autor & projekt okładki Gdynia 2016

m e m o MONIKA KOCIUBA Monika Kociuba autor & projekt okładki Gdynia 2016 1 autor & projekt okładki MONIKA KOCIUBA Wersja 1.1 (05.11.2016) Gdynia 2016 Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci

Bardziej szczegółowo

Imiesłów (partisiippi)

Imiesłów (partisiippi) Imiesłów () Pobrano z www.suomika.pl Imiesłów to wyraz będący formą czasownika mający cechy przymiotnika lub przysłówka. Imiesłowy odmieniają się przez przypadki. Jest sześć typów imiesłowu w języku fińskim:

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania śródrocznych ocen klasyfikacyjnych z języka niemieckiego w klasie VII-ej w roku szkolnym 2017/2018

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania śródrocznych ocen klasyfikacyjnych z języka niemieckiego w klasie VII-ej w roku szkolnym 2017/2018 Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania śródrocznych ocen klasyfikacyjnych z języka niemieckiego w klasie VII-ej w roku szkolnym 2017/2018 OCENA NIEDOSTATECZNA wystawiana jest wtedy, kiedy uczeń mimo

Bardziej szczegółowo

Powtórzenie wiadomości o czasowniku

Powtórzenie wiadomości o czasowniku Powtórzenie wiadomości o czasowniku 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń: zna definicję czasownika, wymienia kategorie osoby, liczby, rodzaju, czasu i trybu, zna różnice między czasownikami dokonanymi i

Bardziej szczegółowo

m e m o ISBN Gdynia 2017

m e m o ISBN Gdynia 2017 ISBN 978-83-947303-3-8 Wersja 1.1 (17.08.2017) Gdynia 2017 Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione.

Bardziej szczegółowo

m e m o Monika Kociuba Monika Kociuba autor & projekt okładki Gdynia 2016

m e m o Monika Kociuba Monika Kociuba autor & projekt okładki Gdynia 2016 1 autor & projekt okładki Monika Kociuba Wersja 1.0 (24.12.2016) Gdynia 2016 Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci

Bardziej szczegółowo

Buduj język fiński!

Buduj język fiński! LEKCJA 1 to, ten, ta tämä ä jest to dźwięk między a i e. Aby go wymówić należy otworzyć szeroko buzię jak przy wymawianiu a, ale próbować wydobyć dźwięk e jest To jest co Co to jest? Finlandia język fiński

Bardziej szczegółowo

Spis treści 5. Spis treści. Przedmowa Przedmowa do wydania II Część pierwsza MORFOLOGIA

Spis treści 5. Spis treści. Przedmowa Przedmowa do wydania II Część pierwsza MORFOLOGIA Spis treści 5 Spis treści Przedmowa... 13 Przedmowa do wydania II... 14 Część pierwsza MORFOLOGIA 1. RZECZOWNIK... 17 1.1. Podział rzeczowników... 17 1.2. Rodzaj... 17 1.2.1. Rodzaj męsko-żeński... 18

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI 1. WYMOWA NORWESKA 10

SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI 1. WYMOWA NORWESKA 10 1. WYMOWA NORWESKA 10 1.1. WYMOWA SAMOGŁOSEK 10 1.2. WYMOWA SPOŁGŁOSEK 11 1.3. WYMOWA POŁĄCZEŃ LITEROWYCH 12 2. RODZAJNIK 14 2.1. RODZAJNIK NIEOKREŚLONY 14 2.2. RODZAJNIK OKREŚLONY 14 2.2.1. Tworzenie

Bardziej szczegółowo

NaCoBeZu na co będę zwracać uwagę. Nauka o języku

NaCoBeZu na co będę zwracać uwagę. Nauka o języku NaCoBeZu na co będę zwracać uwagę Komunikacja językowa: Nauka o języku znam pojęcia z zakresu komunikacji językowej: schemat komunikacyjny; nadawca; odbiorca; komunikat; kod; kontekst ; znaki niewerbalne

Bardziej szczegółowo

L e k c j a 9. Jedzenie i picie. W tej lekcji nauczysz się: 1 L e k c j a 1 2. nazw jedzenia i picia tworzyd rzeczowniki w przypadku partitiivi

L e k c j a 9. Jedzenie i picie. W tej lekcji nauczysz się: 1 L e k c j a 1 2. nazw jedzenia i picia tworzyd rzeczowniki w przypadku partitiivi 1 L e k c j a 1 2 L e k c j a 9 W tej lekcji nauczysz się: nazw jedzenia i picia tworzyd rzeczowniki w przypadku partitiivi Jedzenie i picie Uwaga: jedzenie i picie używane jest bardzo często w przypadku

Bardziej szczegółowo

TRYB ROZKAZUJĄCY A2 / B1 (wersja dla studenta)

TRYB ROZKAZUJĄCY A2 / B1 (wersja dla studenta) TRYB ROZKAZUJĄCY A2 / B1 (wersja dla studenta) Materiał prezentuje sposób tworzenia form trybu rozkazującego dla każdej koniugacji (I. m, -sz, II. ę, -isz / -ysz, III. ę, -esz) oraz część do ćwiczeń praktycznych.

Bardziej szczegółowo

Co to jest? Kto to jest?

Co to jest? Kto to jest? Gramatyka Co to jest? Kto to jest? Co to jest? To jest Krzesło Książka Samochód! To są drzwi. To są okulary. Kto to jest? To jest Moja siostra. Dziadek. Dziecko. Rodzaj męski: - spółgłoska (pan, samochód)

Bardziej szczegółowo

VOICES 4 KRYTERIA OCENIANIA. I semestr

VOICES 4 KRYTERIA OCENIANIA. I semestr VOICES 4 KRYTERIA OCENIANIA I semestr Ocena Umiejętności ucznia 6 posiada wiadomości i umiejętności znacznie wykraczające poza program nauczania odnosi sukcesy w szkolnych i pozaszkolnych konkursach przedmiotowych

Bardziej szczegółowo

Gramatyka. języka rosyjskiego z ćwiczeniami

Gramatyka. języka rosyjskiego z ćwiczeniami Gramatyka języka rosyjskiego z ćwiczeniami Autor Dorota Dziewanowska Projekt graficzny okładki i strony tytułowej Krzysztof Kiełbasiński Ilustracje Maja Chmura (majachmura@wp.pl) Krzysztof Kiełbasiński

Bardziej szczegółowo

Nr Tytuł Przykład Str.

Nr Tytuł Przykład Str. Spis treści Nr Tytuł Przykład Str. 1. Bezokolicznik Ӏ Pytania bezokolicznika:?? Zakończenia bezokolicznika -, -, - 10 2. Czasowniki niedokonane i dokonane Użycie postaci czasowników Nieregularne formy

Bardziej szczegółowo

System oceniania z j. niemieckiego dla klasy I gimnazjum

System oceniania z j. niemieckiego dla klasy I gimnazjum System oceniania z j. niemieckiego dla klasy I gimnazjum Uczeń celujący Uczeń samodzielnie i twórczo rozwija swoje własne uzdolnienia, biegle posługuje się zdobytymi wiadomościami, proponuje rozwiązania

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z języka niemieckiego w klasie I.

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z języka niemieckiego w klasie I. Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z języka niemieckiego w klasie I Pierwszy OCENA NIEDOSTATECZNA wystawiana jest wtedy, kiedy uczeń mimo pomocy ze

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z języka niemieckiego dla klasy 1a Gimnazjum Publicznego. im. Jana Pawła II w Żarnowcu w roku szkolnym 2014/2015

Wymagania edukacyjne z języka niemieckiego dla klasy 1a Gimnazjum Publicznego. im. Jana Pawła II w Żarnowcu w roku szkolnym 2014/2015 bardzo Rozdział 1 Kontakte stosować formy powitania i pożegnania stosownie do pory dnia przedstawić podstawowe informacje o sobie imię, pochodzenie, miejsce zamieszkania, wiek, zainteresowania zastosować

Bardziej szczegółowo

m e m o Monika Kociuba Monika Kociuba autor & projekt okładki Gdynia 2016

m e m o Monika Kociuba Monika Kociuba autor & projekt okładki Gdynia 2016 1 autor & projekt okładki Monika Kociuba Wersja 1.0 (24.12.2016) Gdynia 2016 Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA

KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA GRUPA ŚREDNIA KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA Cel ogólny: tworzenie form 2 osoby l.poj. trybu rozkazującego. Cele operacyjne: uczeń będzie znał legendę o Złotej kaczce w wersji współczesnej,

Bardziej szczegółowo

Jakie formy ma czasownik?

Jakie formy ma czasownik? LEKCJA 2 Jakie formy ma czasownik? Katarzyna Mączyńska Język polski Klasa IV SP Plan zajęć Powtórzenie materiału z poprzednich zajęć - co wiemy już o czasowniku. Jakie formy ma czasownik i o czym one informują?

Bardziej szczegółowo

Wymagania na poszczególne oceny do podręcznika Steps Forward -klasa IV język angielski

Wymagania na poszczególne oceny do podręcznika Steps Forward -klasa IV język angielski Wymagania na poszczególne oceny do podręcznika Steps Forward -klasa IV język angielski Ocena celująca First steps dobrą. Zna wszystkie wyrazy z zakresu:żywność,ubrania, kolory,przybory szkolne, liczby

Bardziej szczegółowo

10. Niestety nie rozumiesz ćwiczenia z gramatyki. (pan, mi, wytłumaczyć to ćwiczenie)...

10. Niestety nie rozumiesz ćwiczenia z gramatyki. (pan, mi, wytłumaczyć to ćwiczenie)... 10. Niestety nie rozumiesz ćwiczenia z gramatyki. (pan, mi, wytłumaczyć to ćwiczenie) VI. Co powiemy w następujących sytuacjach? Proszę wykorzystać czasowniki z ramki. Proszę pamiętać o aspekcie. posprzątać,

Bardziej szczegółowo

Środki dydaktyczne, materiał nauczania Podręcznik: rozdział 1, lekcje L1 L8. Zeszyt ćwiczeń: rozdział 1, ćwiczenia do lekcji L1 L8 Mein Test

Środki dydaktyczne, materiał nauczania Podręcznik: rozdział 1, lekcje L1 L8. Zeszyt ćwiczeń: rozdział 1, ćwiczenia do lekcji L1 L8 Mein Test PRZYKŁADOWY PLAN WYNIKOWY DLA PODRĘCZNIKA MEINE DEUTSCHTOUR 2 III.0 Poniższy rozkład materiału jest przewidziany dla kursu podstawowego w wymiarze jednej godziny tygodniowo: 6 rozdziałów (rozdział 1.:

Bardziej szczegółowo

Odmieniamy czasownik przez czasy

Odmieniamy czasownik przez czasy LEKCJA 6 Odmieniamy czasownik przez czasy Katarzyna Mączyńska Język polski Klasa IV SP Plan pracy Powtórzenie materiału z poprzednich zajęć - co wiemy już o czasowniku i jego formach. Czasy czasownika.

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z języka niemieckiego dla klasy 2b Gimnazjum Publicznego im. Jana Pawła II w Żarnowcu w roku szkolnym 2016/2017

Wymagania edukacyjne z języka niemieckiego dla klasy 2b Gimnazjum Publicznego im. Jana Pawła II w Żarnowcu w roku szkolnym 2016/2017 OCENĘ CELUJĄCĄ śródroczną lub końcowo roczną otrzymuje uczeń, który: uzyskał cząstkowe oceny celujące i bardzo dobre w trakcie nauki, wykracza wiedzą i umiejętnościami poza przedstawione poniżej wymagania

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA

KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA GRUPA zaawansowana Cel ogólny: ocena decyzji podjętej przez bohatera legendy. Cele operacyjne: uczeń będzie znał legendę o Złotej kaczce w wersji współczesnej,

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Karolina Jekielek Samouczek języka angielskiego w zdaniach do tłumaczenia Poziom elementary Samouczek języka angielskiego w zdaniach do tłumaczenia 3 Copyright by Karolina Jekielek & e-bookowo Projekt

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Der Kalender

Rozdział 1 Der Kalender Rozdział 1 Der Kalender nazwać zjawiska pogodowe nazwać pory roku nazwać miesiące krótko opisać ulubioną porę roku nazwać prezenty nazwać święta w krajach DACH nazywać kierunki świata nazwać kraje obszaru

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO NA POSZCZEGÓLNE OCENY ŚRÓDROCZNE/ROCZNE KLASA 4 SZKOŁA PODSTAWOWA

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO NA POSZCZEGÓLNE OCENY ŚRÓDROCZNE/ROCZNE KLASA 4 SZKOŁA PODSTAWOWA WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO NA POSZCZEGÓLNE OCENY ŚRÓDROCZNE/ROCZNE KLASA 4 SZKOŁA PODSTAWOWA PROGRAM NAUCZANIA JĘZYKA ANGIELSKIEGO ZGODNY Z PODSTAWĄ PROGRAMOWĄ Z 24 LUTEGO 2017 ROKU; Typ

Bardziej szczegółowo

Jestem pewny, że Szymon i Jola. premię. (dostać) (ja) parasol, chyba będzie padać. (wziąć) Czy (ty).. mi pomalować mieszkanie?

Jestem pewny, że Szymon i Jola. premię. (dostać) (ja) parasol, chyba będzie padać. (wziąć) Czy (ty).. mi pomalować mieszkanie? CZAS PRZYSZŁY GRY 1. Gra ma na celu utrwalenie form i zastosowania czasu przyszłego niedokonanego i dokonanego. Może być przeprowadzona jako gra planszowa z kostką i pionkami, albo w formie losowania porozcinanych

Bardziej szczegółowo

VIARA MALDJIEVA PRAKTYCZNA GRAMATYKA JĘZYKA BUŁGARSKIEGO DLA POLAKÓW

VIARA MALDJIEVA PRAKTYCZNA GRAMATYKA JĘZYKA BUŁGARSKIEGO DLA POLAKÓW VIARA MALDJIEVA PRAKTYCZNA GRAMATYKA JĘZYKA BUŁGARSKIEGO DLA POLAKÓW Projekt okładki Tomasz Jaroszewski ISBN 978-83-231-3473-2 Copyright by Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika Toruń 2015

Bardziej szczegółowo

Osobowa a nieosobowa forma czasownika

Osobowa a nieosobowa forma czasownika LEKCJA 3 Osobowa a nieosobowa forma Katarzyna Mączyńska Język polski Klasa IV SP Plan pracy Powtórzenie materiału z poprzednich zajęć - co wiemy już o czasowniku i jego formach. Sprawdzenie pracy domowej.

Bardziej szczegółowo

Filip idzie do dentysty. 1 Proszę aapisać pytania do tekstu Samir jest przeziębiony.

Filip idzie do dentysty. 1 Proszę aapisać pytania do tekstu Samir jest przeziębiony. 114 Lekcja 12 Tak ubrany wychodzi na ulicę. Rezultat jest taki, że Samir jest przeziębiony. Ma katar, kaszel i temperaturę. Musi teraz szybko iść do lekarza. Lekarz bada Samira, daje receptę i to, co Samir

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA DLA NAUCZYCIELA. 1. Oglądanie filmu.

ĆWICZENIA DLA NAUCZYCIELA. 1. Oglądanie filmu. ĆWICZENIA DLA NAUCZYCIELA 1. Oglądanie filmu. 2. Rozumienie filmu; mówienie. Proszę odpowiedzieć na pytania: a. Dlaczego Kuba na początku filmu był smutny? b. Od kogo dowiedział się o Złotej kaczce? c.

Bardziej szczegółowo

Klasa IV. zna elementy serii "der, die, das neu" do klasy IV, PSO z języka niemieckiego oraz

Klasa IV. zna elementy serii der, die, das neu do klasy IV, PSO z języka niemieckiego oraz Klasa IV Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: zna elementy serii "der, die, das neu" do klasy IV, PSO z języka niemieckiego oraz zasady panujące na lekcji języka niemieckiego, potrafi przywitać

Bardziej szczegółowo

Poznajemy różne formy rzeczownika odmieniamy rzeczownik przez przypadki

Poznajemy różne formy rzeczownika odmieniamy rzeczownik przez przypadki Poznajemy różne formy rzeczownika odmieniamy rzeczownik przez przypadki 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń: podaje definicję rzeczownika, zna pojęcie deklinacji, wymienia wszystkie przypadki rzeczownika,

Bardziej szczegółowo

4. Zaimek wskazujący Zaimek względny Zaimek pytający Zaimek nieokreślony 55

4. Zaimek wskazujący Zaimek względny Zaimek pytający Zaimek nieokreślony 55 SPIS TREŚCI Wstęp 11 Zarys fonetyki języka portugalskiego 13 1. Odmiany języka portugalskiego 13 2. Przegląd głosek 14 2.1. Spółgłoski 14 2.2. Samogłoski 15 2.3. Półsamogłoski 16 3. Akcent 16 4. Najważniejsze

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO

KRYTERIA WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO KRYTERIA WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO Ocena dopuszczająca dostateczna dobra i gramatyka Uczeń dysponuje niewielkim zakresem i struktur gramatycznych. Ma problemy z budową

Bardziej szczegółowo

43. Narzędnik Liczba mnoga

43. Narzędnik Liczba mnoga TREŚĆ Sto. Wstęp f 1. Mowa. Język ojczysty. Języki słowiańskie i indoeuropejskie. 3 f 2. 3. Gramatyka Narzecza i język literacki. 4 5 Głosownia I. Głoski i ich powstawanie 4. Glos ludzki, narządy głosowe,

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO DLA UCZNIÓW KLASY I GIMNAZJUM

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO DLA UCZNIÓW KLASY I GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO DLA UCZNIÓW KLASY I GIMNAZJUM ROK SZKOLNY: 2012/2013 opracowała: Iwona Chmielecka Rozdział I. KONTAKTE formy powitania i pożegnania stosownie

Bardziej szczegółowo

PLAN WYNIKOWY DO KLASY IV

PLAN WYNIKOWY DO KLASY IV Dział 0. Get started! UCZEŃ: w zakresie PODSTAWOWYM Cele szczegółowe alfabet dane personalne liczby 1100 kolory przybory szkolne polecenia, zna i częściowo poprawnie stosuje zasady tworzenia liczby mnogiej

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z J.ANGIELSKIEGO - KL.IV TODAY! 2

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z J.ANGIELSKIEGO - KL.IV TODAY! 2 Today! 2, ROZDZIAŁ 1. FAMILY AND FRIENDS SPEŁNIENIA WYMAGAŃ WYMAGAŃ WYMAGAŃ UMIEJĘTNOŚCI zakres w znacznym zakres ; głównie 1. dane personalne, 2. liczebniki 0-50, 3. godziny, 4. pozdrowienia, 5. dni tygodnia,

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE SZKOŁA PODSTAWOWA W RYCZOWIE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z JĘZYKA ANGIELSKIEGO w klasie 3 Szkoły Podstawowej str. 1 Wymagania

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na poszczególne oceny z języka niemieckiego w klasie I

Wymagania programowe na poszczególne oceny z języka niemieckiego w klasie I Wymagania programowe na poszczególne oceny z języka niemieckiego w klasie I I. Starter: Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo - zna niemiecki alfabet, lecz tylko częściowo - zna

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KLASA IV. ocena 2 3 4 5

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KLASA IV. ocena 2 3 4 5 1 WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KLASA IV Ocena celująca: Uczeń spełnia wszystkie wymagania edukacyjne przewidziane na poszczególne oceny Uczeń samodzielnie poszerza swoją wiedzę, chętnie podejmuje

Bardziej szczegółowo

Tryb przypuszczający - der Konjunktiv

Tryb przypuszczający - der Konjunktiv Porównując tryb przypuszczający jakiego używamy w języku polskim usłyszymy właściwie te same formy: W ubiegłym roku kupiłbym dom, ale nie miałem pieniędzy. (płaszczyzna przeszła) Dziś kupiłbym ten dom,

Bardziej szczegółowo

Materiał do oceny (dla języków angielskiego i niemieckiego system zintegrowany)

Materiał do oceny (dla języków angielskiego i niemieckiego system zintegrowany) WYMAGANIA EDUKACYJNE Materiał do oceny (dla języków angielskiego i niemieckiego system zintegrowany) klasa IV: - czasownik być : odmiana przez osoby, tworzenie zdań twierdzących, przeczących, pytań przez

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z języka niemieckiego. Rozdział Zagadnienia Treści podstawowe Treści ponadpodstawowe KONTAKTE

Wymagania edukacyjne z języka niemieckiego. Rozdział Zagadnienia Treści podstawowe Treści ponadpodstawowe KONTAKTE Wymagania edukacyjne z języka niemieckiego Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO DLA KLASY I GIMNAZJUM PODRĘCZNIK Kompass 1 NAZWA SZKOŁY: Gimnazjum nr 2 w Łukowie NAUCZYCIEL: Magdalena Kępa, Dorota Jopek-Małycha ROK SZKOLNY:

Bardziej szczegółowo

JĘZYK FRANCUSKI KLASA II GIMNAZJUM

JĘZYK FRANCUSKI KLASA II GIMNAZJUM 2016-09-01 JĘZYK FRANCUSKI KLASA II GIMNAZJUM SZKOŁY BENEDYKTA Treści kształcenia dla klasy II gimnazjum Zagadnienia leksykalne 1. Człowiek: - dane personalne, - wygląd zewnętrzny, - moda, ubrania, - kolory.

Bardziej szczegółowo

Opracowała: Paulina Zasada-Jagieła

Opracowała: Paulina Zasada-Jagieła Program pracy na zajęciach z języka francuskiego (zajęcia przeznaczone dla uczniów klas II i III gimnazjum w Zespole Szkół Gimnazjum nr 2 w Jędrzejowie) Opracowała: Paulina Zasada-Jagieła METRYCZKA PROGRAMU

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA HISZPAŃSKIEGO W KLASIE III GIMNAZJUM NA PODSTAWIE PODRĘCZNIKA ESPACIO JOVEN A2.2

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA HISZPAŃSKIEGO W KLASIE III GIMNAZJUM NA PODSTAWIE PODRĘCZNIKA ESPACIO JOVEN A2.2 WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA HISZPAŃSKIEGO W KLASIE III GIMNAZJUM NA PODSTAWIE PODRĘCZNIKA ESPACIO JOVEN A2.2 Unidad 5: Digame? (Espacio Joven A2.1) piątym, tj. technologia, zakupy, rozmowa telefoniczna,

Bardziej szczegółowo

CZAS PRZYSZŁY (ASPEKT NIEDOKONANY I DOKONANY)

CZAS PRZYSZŁY (ASPEKT NIEDOKONANY I DOKONANY) CZAS PRZYSZŁY (ASPEKT NIEDOKONANY I DOKONANY) ASPEKT NIEDOKONANY I. KIEDY UŻYWAMY? 1. Kiedy planujemy coś robić dłuższy czas, kiedy to będzie proces (np. cały wieczór, całą noc, dwie godziny, przez trzy

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KLASA IV

KRYTERIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KLASA IV 1 KRYTERIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KLASA IV Kryteria obejmują zakres ocen 2-5, nie uwzględniając oceny 1 (niedostateczna) i 6 (celująca). Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który wykracza poza wymagania na

Bardziej szczegółowo

PROALTER nowy wymiar nauczania. Present Simple

PROALTER nowy wymiar nauczania. Present Simple Present Simple Present Simple jest to czas teraźniejszy prosty. Zastosowanie: Czasu Present Simple używamy gdy mówimy o: czynnościach wykonywanych cyklicznie, powtarzających się, zwyczajach, rutynach,

Bardziej szczegółowo

Strona czynna i strona bierna czasownika

Strona czynna i strona bierna czasownika Strona czynna i strona bierna czasownika 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń: zna definicje strony czynnej i biernej czasownika, zna różnice gramatyczne między formami strony czynnej i strony biernej, wie,

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO DLA UCZNIÓW KLASY I GIMNAZJUM ROK SZKOLNY:

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO DLA UCZNIÓW KLASY I GIMNAZJUM ROK SZKOLNY: WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO DLA UCZNIÓW KLASY I GIMNAZJUM ROK SZKOLNY: 2014/2015 na podstawie podręcznika KOMPASS neu 1 Rozdział I. KONTAKTE stosować formy powitania

Bardziej szczegółowo

JĘZYK ANGIELSKI KLASA IV

JĘZYK ANGIELSKI KLASA IV JĘZYK ANGIELSKI KLASA IV Wymagania edukacyjne na ocenę celującą: Uczeń spełnia wymagania na ocenę 5, a poziom jego umiejętności wykracza poza wymagania na ocenę 5. Uczeń wykazuje się umiejętnościami wyraźnie

Bardziej szczegółowo

CZYTANIE CICHE ZE ZROZUMIENIEM

CZYTANIE CICHE ZE ZROZUMIENIEM Edukacja polonistyczna klasa 2 PISANIE - kryteria pięknego pisania 1. Pismo utrzymuję w liniaturze. 2. Litery w wyrazach są z sobą połączone. 3. Unikam skreśleń i poprawek. 4. Wyraz błędnie napisany przekreślam

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI

SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI W stęp Zarys fonetyki języka portugalskiego 1. Odmiany języka portugalskiego 2. Przegląd głosek. 2.1. Spółgłoski. 2.2. Samogłoski.. 2.3. Półsamogłoski 3. Akcent.. 4. Najważniejsze zjawiska

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO DLA UCZNIÓW KLASY IV i V SZKOŁY PODSTAWOWEJ

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO DLA UCZNIÓW KLASY IV i V SZKOŁY PODSTAWOWEJ WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO DLA UCZNIÓW KLASY IV i V SZKOŁY PODSTAWOWEJ ROK SZKOLNY: 2011/2012 opracowała: Iwona Chmielecka na podstawie podręcznika : und so weiter

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska

BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska spektakl edukacyjno-profilaktyczny dla najmłodszych. (Scenografia i liczba aktorów - zależne od wyobraźni i możliwości technicznych reżysera.) Uczeń A - Popatrz

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KLASA CZWARTA SZKOŁY PODSTAWOWEJ Zespół Edukacyjny w Płotach

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KLASA CZWARTA SZKOŁY PODSTAWOWEJ Zespół Edukacyjny w Płotach WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KLASA CZWARTA SZKOŁY PODSTAWOWEJ Zespół Edukacyjny w Płotach Zna i stosuje niektóre słowa z rozdziału Starter. czasownik to be w czasie teraźniejszym (formy twierdzące,

Bardziej szczegółowo

Nominative mianownik KTO? CO? męski. żeński. nijaki. Instrumental narzędnik KIM? CZYM?

Nominative mianownik KTO? CO? męski. żeński. nijaki. Instrumental narzędnik KIM? CZYM? Nominative mianownik KTO? CO? TO jest ładny dom. TO jest młody mężczyzna. TO jest interesująca książka. TO jest sympatyczne dziecko. CO to jest? JAKI to jest dom? KTO to jest? JAKI to jest mężczyzna? CO

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z języka francuskiego dla kl. I

Wymagania edukacyjne z języka francuskiego dla kl. I Wymagania edukacyjne z języka francuskiego dla kl. I Ocena dopuszczająca uczeń umie się przedstawić, przywitać, pożegnać, zapytać o godzinę, o drogę, potrafi wymienić kilka nazw produktów żywnościowych,

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014

Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014 Imię i nazwisko Klasa III Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014 Zestaw humanistyczny Kurs fotografii Instrukcja dla ucznia 1. Wpisz swoje imię i nazwisko oraz klasę. 2. Bardzo uważnie czytaj tekst

Bardziej szczegółowo

Środki dydaktyczne, materiał nauczania Podręcznik: rozdział 1, lekcje L1 L8. Zeszyt ćwiczeń: rozdział 1, ćwiczenia do lekcji L1 L8 Mein Test

Środki dydaktyczne, materiał nauczania Podręcznik: rozdział 1, lekcje L1 L8. Zeszyt ćwiczeń: rozdział 1, ćwiczenia do lekcji L1 L8 Mein Test PRZYKŁADOWY PLAN WYNIKOWY DLA PODRĘCZNIKA MEINE DEUTSCHTOUR 2 III.0 Poniższy rozkład materiału jest przewidziany dla kursu podstawowego w wymiarze jednej godziny tygodniowo: 6 rozdziałów (rozdział 1.:

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z języka niemieckiego w klasie drugiej gimnazjum.

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z języka niemieckiego w klasie drugiej gimnazjum. Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z języka niemieckiego w klasie drugiej gimnazjum. Pierwszy semestr OCENA NIEDOSTATECZNA wystawiana jest wtedy,

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z J. NIEMIECKIEGO DLA KLASY III GIMNAZJUM POZIOM III.0. Wymagania edukacyjne

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z J. NIEMIECKIEGO DLA KLASY III GIMNAZJUM POZIOM III.0. Wymagania edukacyjne WYMAGANIA EDUKACYJNE Z J. NIEMIECKIEGO DLA KLASY III GIMNAZJUM POZIOM III.0 Treści nauczania/ temat rozdziału ROZDZIAŁ I Człowiek Wymagania edukacyjne podstawowe (P) ponadpodstawowe(pp) (wszystko, co w

Bardziej szczegółowo

Wymagania na poszczególne oceny z przedmiotu język angielski w klasach IV Szkoły Podstawowej im. Jana Pawła II w roku szkolnym 2015 / 2016

Wymagania na poszczególne oceny z przedmiotu język angielski w klasach IV Szkoły Podstawowej im. Jana Pawła II w roku szkolnym 2015 / 2016 Wymagania na poszczególne oceny z przedmiotu język angielski w klasach IV Szkoły Podstawowej im. Jana Pawła II w roku szkolnym 2015 / 2016 Poniższe wymagania opracowano zgodnie z nową podstawą programową

Bardziej szczegółowo

AUDIO B1 KONFLIKT POKOLEŃ (wersja dla studenta)

AUDIO B1 KONFLIKT POKOLEŃ (wersja dla studenta) AUDIO B1 KONFLIKT POKOLEŃ (wersja dla studenta) 1. Proszę napisać odpowiedzi na pytania: 1. Jak rozumiecie tytuł tekstu? 2. Czy wy buntowaliście się przeciw rodzicom i nauczycielom? W jaki sposób i dlaczego?

Bardziej szczegółowo

Zakres kształcenia językowego poziomy wymagań: podstawowy i ponadpodstawowy

Zakres kształcenia językowego poziomy wymagań: podstawowy i ponadpodstawowy Zakres kształcenia językowego poziomy wymagań: podstawowy i ponadpodstawowy Poziom wymagań Treści kształcenia Podstawowy (oceny: dopuszczający i dostateczny) Fleksja odróżnia czasownik od innych części

Bardziej szczegółowo

Ocena celująca: Ocena bardzo dobra: Wymagania Edukacyjne, Klasa VI 01.09.2015

Ocena celująca: Ocena bardzo dobra: Wymagania Edukacyjne, Klasa VI 01.09.2015 Wymagania Edukacyjne, Klasa VI 01.09.2015 WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA KLASY VI NA PODSTAWIE: MELANIE ELLIS, M. RAK, A. 2011. PROGRAM NAUCZANIA JĘZYKA ANGIELSKIEGO. Ocena celująca: 1.

Bardziej szczegółowo

Czasownik to be i have got

Czasownik to be i have got Poniższe materiały zawierają zagadnienia dotyczące podstawowych czasowników oraz słownictwa obejmującego tematy maturalne na poziomie podstawowym. Mają one na celu pomóc w przygotowaniu do zaliczenia różnic

Bardziej szczegółowo

Deutschtour 2 III.0 PRZYKŁADOWY PLAN WYNIKOWY DLA PODRĘCZNIKA

Deutschtour 2 III.0 PRZYKŁADOWY PLAN WYNIKOWY DLA PODRĘCZNIKA PRZYKŁADOWY PLAN WYNIKOWY DLA PODRĘCZNIKA K1 Deutschtour 2 III.0 Poniższy plan wynikowy jest przewidziany dla kursu podstawowego w wymiarze dwóch godzin tygodniowo: 2 lekcyjne: Starter! + 6 rozdziałów

Bardziej szczegółowo

Wymagania na egzamin poprawkowy z języka niemieckiego 2016/2017 nauczyciel - Renata Rębisz

Wymagania na egzamin poprawkowy z języka niemieckiego 2016/2017 nauczyciel - Renata Rębisz Wymagania na egzamin poprawkowy z języka niemieckiego 2016/2017 nauczyciel - Renata Rębisz podać podstawowe informacje o sobie, zapytać rozmówcę o jego dane osobowe, przeliterować swoje imię i nazwisko,

Bardziej szczegółowo

Ocena: dobry Popełniając niewielkie błędy językowe, nie wpływające na zrozumienie wypowiedzi, uczeń:

Ocena: dobry Popełniając niewielkie błędy językowe, nie wpływające na zrozumienie wypowiedzi, uczeń: Wymagania edukacyjne z języka angielskiego dla klasy VI, rok szkolny 2016/2017 Program nauczania języka angielskiego, kurs dla klas 4-6 szkoły podstawowej, II etap edukacyjny, Melanie Ellis, Anna Rak realizowany

Bardziej szczegółowo

Ocena celująca: Ocena bardzo dobra: Wymagania Edukacyjne, Klasa III 01.09.2015. 1. Uczeń:

Ocena celująca: Ocena bardzo dobra: Wymagania Edukacyjne, Klasa III 01.09.2015. 1. Uczeń: Wymagania Edukacyjne, Klasa III 01.09.2015 Ocena celująca: samodzielnie i twórczo rozwija własne uzdolnienia prezentując je na forum klasy, biegle posługuje się zdobytymi wiadomościami i umiejętnościami,

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na poszczególne oceny.

Wymagania programowe na poszczególne oceny. Wymagania programowe na poszczególne oceny. Język angielski, gimnazjum, klasa III ( grupa zaawansowana) Semestr I- oznaczony został kolorem czarnym Semestr II oznaczony został kolorem brązowym Funkcje

Bardziej szczegółowo

Idę drogą tupiąc nogą. Problemy pisowni wyrazów z ą, ę, em, en, om, on

Idę drogą tupiąc nogą. Problemy pisowni wyrazów z ą, ę, em, en, om, on Idę drogą tupiąc nogą. Problemy pisowni wyrazów z ą, ę, em, en, om, on 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń: zna podstawowe zasady pisowni wyrazów z ą, ę, om, on, em, en, zna różnice w wymowie i piśmie omawianych

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO

KRYTERIA WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO KRYTERIA WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO Ocena dopuszczająca dostateczna dobra i gramatyka Uczeń dysponuje niewielkim zakresem i struktur gramatycznych. Ma problemy z budową

Bardziej szczegółowo

Czasownik bez tajemnic

Czasownik bez tajemnic Czasownik bez tajemnic 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń: zna podział czasowników na formy osobowe, bezokoliczniki i formy zakończone na: -no, -to, rozumie terminy: koniugacja, aspekt. b) Umiejętności

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO KLASA 7 SZKOŁY PODSTAWOWEJ

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO KLASA 7 SZKOŁY PODSTAWOWEJ WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO KLASA 7 SZKOŁY PODSTAWOWEJ Typ szkoły: szkoła podstawowa Podstawa progranowa - I.O Podręcznik: Meine Deutschtour Podręcznik do języka niemieckiego dla klasy siódmej

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK NIEMIECKI Klasa I technikum i liceum

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK NIEMIECKI Klasa I technikum i liceum ZESPÓŁ PRZEDMIOTOWY ZESPÓŁ SZKÓŁ TECHNICZNO-INFORMATYCZNYCH JĘZYKÓW OBCYCH W GLIWICACH PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK NIEMIECKI Klasa I technikum i liceum GRAMATYKA CZASOWNIK - odmiana czasowników

Bardziej szczegółowo

KOŃCZĄCY KLASĘ SZÓSTĄ

KOŃCZĄCY KLASĘ SZÓSTĄ Załącznik nr 2 Wymagania programowe w klasie VI Ocena celująca Ocena bardzo dobra Ocena dobra Ocena dostateczna Ocena dopuszczająca UCZEŃ KOŃCZĄCY KLASĘ SZÓSTĄ w zakresie znajomości środków językowych

Bardziej szczegółowo

VI Ogólnopolski Pijarski Konkurs Gramatyczny im. ks. Onufrego Kopczyńskiego test etapu szkolnego SZKOŁA PODSTAWOWA

VI Ogólnopolski Pijarski Konkurs Gramatyczny im. ks. Onufrego Kopczyńskiego test etapu szkolnego SZKOŁA PODSTAWOWA PIJARSKIE SZKOŁY W WARSZAWIE Podstawowa i Gimnazjum ul. Gwintowa 3, 00-704 Warszawa, tel. 0(22) 841 28 76 www.warszawa.pijarzy.pl; e-mail: sp.pijarski.konkurs@gmail.com, gim.pijarski.konkurs@gmail.com

Bardziej szczegółowo

Kielce, Drogi Mikołaju!

Kielce, Drogi Mikołaju! I miejsce Drogi Mikołaju! Kielce, 02.12.2014 Mam na imię Karolina, jestem uczennicą klasy 5b Szkoły Podstawowej nr 15 w Kielcach. Uczę się dobrze. Zbliża się 6 grudnia. Tak jak każde dziecko, marzę o tym,

Bardziej szczegółowo

I Uczeń powinien znać i poprawnie stosować następujące konstrukcje gramatyczne: odmiana czasownika to be, czasy Simple Present, Present Continuous,

I Uczeń powinien znać i poprawnie stosować następujące konstrukcje gramatyczne: odmiana czasownika to be, czasy Simple Present, Present Continuous, WYMAGANIA Z ZAKRESU WIEDZY JĘZYKOWEJ DLA UCZNIÓW KLAS II-III SZKOŁY PODSTAWOWEJ PRZYSTĘPUJĄCYCH DO WARSZAWSKIEJ OLIMPIADY JĘZYKA ANGIELSKIEGO SZKÓŁ PODSTAWOWYCH 2017/2018 I Uczeń powinien znać i poprawnie

Bardziej szczegółowo

Informacja zwrotna język angielski szkoła podstawowa

Informacja zwrotna język angielski szkoła podstawowa Informacja zwrotna język angielski szkoła podstawowa Opracowanie: Renata Bernacka Mirosława Kral Barbara Drat (zgodnie z nowa podstawą programową) Zasady: IZ może być ustna lub pisemna, IZ pisemną przekazujemy

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne-język angielski Klasa VII-English Class-poziom A2plus

Wymagania edukacyjne-język angielski Klasa VII-English Class-poziom A2plus Wymagania edukacyjne-język angielski Klasa VII-English Class-poziom A2plus WIEDZA UMIEJĘTNOŚCI RECEPCJA PRODUKCJA INTERAKCJA Uczeń posługuje się zakresem środków językowych pozwalających mu na realizację

Bardziej szczegółowo

PYTANIA. część 1. 1 Monika Kociuba Język fiński w pytaniach i odpowiedziach

PYTANIA. część 1. 1 Monika Kociuba Język fiński w pytaniach i odpowiedziach PYTANIA część 1 1 PRZYKŁADOWE ODPOWIEDZI autor & projekt okładki ISBN 978-83-947303-0-7 Wersja 1.0 (25.01.2017) Gdynia 2017 Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu

Bardziej szczegółowo