MATERIAŁY DLA NAUCZYCIELA

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "MATERIAŁY DLA NAUCZYCIELA"

Transkrypt

1 DVD Multimedia MATERIAŁY DLA NAUCZYCIELA Projekt edukacyjny MPiPS i ZUS dla szkół ponadgimnazjalnych

2 SPIS TREŚCI. 1. ŚWIADOMY ZAWSZE UBEZPIECZONY... 5 Scenariusz lekcji Ankieta dla uczniów Prezentacja: Zakład Ubezpieczeń Społecznych... 9 Ćwiczenie: Mapa myśli wypełniony schemat Multimedia film: Twoje życie Twój wybór.... DVD 2. PŁACISZ I MASZ, CZYLI CO CI SIĘ NALEŻY, GDY PŁACISZ SKŁADKI...21 Scenariusz lekcji Prezentacja: Co nam przysługuje, gdy płacimy składki? Tekst uzupełniający 1: Świadczenia z ubezpieczeń Ćwiczenie: Mapa myśli wypełnione schematy Tekst uzupełniający 2: Składki EMERYTURA TWOJA PRZYSZŁOŚĆ W TWOICH RĘKACH...51 Scenariusz lekcji Prezentacja: Emerytury i system ubezpieczeń Ćwiczenie: Zalety i wady różnych systemów przykład wypełnienia Multimedia: Demo PUE.... DVD 4. E-ZUS, CZYLI FIRMA POD RĘKĄ...75 Scenariusz lekcji Prezentacja: Rejestracja firmy i obowiązki przedsiębiorcy Tekst uzupełniający: Wysokość składek dla prowadzących działalność gospodarczą Multimedia: Demo epłatnik.... DVD

3 MATERIAŁY DLA NAUCZYCIELA Projekt edukacyjny MPiPS i ZUS dla szkół ponadgimnazjalnych

4 Opracowanie merytoryczne, redakcja i korekta: ZUS Opracowanie metodyczne: Małgorzata Meissner Projekt graficzny i skład: Paweł Gąsienica-Marcinowski Rysunek na okładce, rysunki do lekcji 1 i 4: Łukasz Majewski Rysunki do lekcji 2: Karol Kalinowski Rysunki do lekcji 3: Cezary Krysztopa Copyright by Zakład Ubezpieczeń Społecznych Warszawa 2015 Wydanie II z płytą DVD ISBN Wydawca: Zakład Ubezpieczeń Społecznych ul. Szamocka 3, Warszawa Druk: Biuro Poligrafii ZUS ul. Podskarbińska 25a Warszawa

5 Szanowni Państwo Jesteście edukacyjnymi pionierami. Będziecie przecierać szlak dla pozostałych Waszych kolegów i koleżanek nauczycieli w nauczaniu tematyki ubezpieczeń społecznych. Lekcje z ZUS to projekt, którego jeszcze nie było. Ten brak przekładał się, i przekłada, na systemową nieświadomość Polaków. I tak, duża część osób w naszym kraju nie wie dziś, po co powstał system ubezpieczeń społecznych, jakie cele realizuje i co z niego wynika dla przeciętnego obywatela. Jaki jest tego efekt: wiele osób niedbających o swoją przyszłość, godzących się na marginalizowanie tej przyszłości przez nieuczestniczenie w systemie emerytalnym. Chcemy to zmienić. Stąd inicjatywa wprowadzenia do szkół ponadgimnazjalnych zajęć o ubezpieczeniach społecznych, w których pilotażu bierzecie Państwo udział. Przed Państwem niełatwe, ale bardzo istotne zadanie. Wszak to Wy decydujecie o poziomie świadomości młodych umysłów, a tym samym przyszłości młodego pokolenia. Pamiętajmy, że młodzież by mogła dokonywać świadomych życiowych wyborów powinna być wyposażona w niezbędną do tego wiedzę, także, a nawet przede wszystkim, z zakresu ubezpieczeń społecznych. Dziękuję, że w natłoku codziennej pracy, kierując się edukacyjną misją, podjęliście się Państwo uczestnictwa w pilotażu edukacyjnym Lekcji z ZUS. Biorąc pod uwagę, że Państwa sukces edukacyjny na polu ubezpieczeń społecznych będzie sukcesem nas wszystkich, życzę powodzenia w realizacji nowej tematyki zajęć. Władysław Kosiniak-Kamysz Minister Pracy i Polityki Społecznej

6 Drodzy Nauczyciele Szanowni Państwo W załączeniu przekazujemy Państwu materiały do czterech lekcji poświęconych systemowi ubezpieczeń społecznych w Polsce. Tematyka lekcji jest zgodna z podstawą programową nauczania przedsiębiorczości (IV etap edukacyjny zakres podstawowy) i stanowi doskonałe uzupełnienie wiedzy uczniów w zakresie przedmiotu Wiedza o społeczeństwie oraz formę wzbogacenia treści nauczania przedmiotów w zawodach w szkolnictwie zawodowym (IV etap edukacyjny Podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej). Na każdą lekcję składają się: scenariusz, teksty informacyjne pozwalające Państwu przygotować się do lekcji, prezentacja PowerPoint (w trybie z notatkami), opracowane (uzupełnione) ćwiczenia polecenia dla uczniów. Prezentacje PowerPoint zamieszczone w tym zeszycie dają Państwu możliwość robienia własnych notatek podczas warsztatów realizowanych nieodpłatnie przez ZUS dla nauczycieli chcących poszerzyć tematykę ubezpieczeń społecznych w realizowanych przez siebie programach nauczania. Materiały dydaktyczne przygotowane dla uczniów (teksty informacyjne, ćwiczenia i prezentacje) zebrane są w osobnym zeszycie, który wraz z Państwa zeszytem stanowi komplet niezbędny do przeprowadzenia lekcji. Prezentacje PowerPoint, materiały filmowe i ankiety dla uczniów zamieszczone są na płycie DVD znajdującej się na końcu niniejszego zeszytu. Aby Państwu pomóc w zgłębieniu tematyki lekcji, przygotowaliśmy także specjalną stronę, gdzie mogą Państwo zadawać pytania oraz wymieniać się uwagami z koleżankami i kolegami nauczycielami. Dostęp do serwisu można uzyskać, logując się na: Wszelkie uwagi, sugestie, pomysły prosimy kierować na adres: Życzymy Państwu satysfakcji z pogłębiania tematyki ubezpieczeń społecznych i z przeprowadzonych lekcji. Zakład Ubezpieczeń Społecznych

7 1 Świadomy zawsze ubezpieczony historia ubezpieczeń istota ubezpieczeń społecznych dlaczego ubezpieczenia społeczne są obowiązkowe rola i zadania ZUS 5

8 1. TEMAT: ŚWIADOMY ZAWSZE UBEZPIECZONY ŚWIADOMY ZAWSZE UBEZPIECZONY Cele Uczeń: wie, jakie są główne zadania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zna podstawy prawne funkcjonowania ZUS, wyjaśnia zasady działania ZUS, potrafi wymienić rodzaje ubezpieczeń, dostrzega znaczenie ubezpieczania się, rozumie ideę ubezpieczeń społecznych, zna pojęcia: ubezpieczeni, świadczeniobiorcy, płatnicy, ZUS, NFZ, ubezpieczenie, pomoc społeczna. Zgodność z podstawą programową CELE KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO: 1) przyswojenie przez uczniów określonego zasobu wiadomości na temat faktów, zasad, teorii i praktyki, 2) zdobycie przez uczniów umiejętności wykorzystania posiadanych wiadomości podczas wykonywania zadań i rozwiązywania problemów, 3) kształtowanie u uczniów postaw warunkujących sprawne i odpowiedzialne funkcjonowanie we współczesnym świecie. KSZTAŁCONE UMIEJĘTNOŚCI: 1) czytanie umiejętność rozumienia, wykorzystywania i refleksyjnego przetwarzania tekstów, w tym tekstów kultury, prowadząca do osiągnięcia własnych celów, rozwoju osobowego oraz aktywnego uczestnictwa w życiu społeczeństwa, 5) umiejętność sprawnego posługiwania się nowoczesnymi technologiami informacyjno- -komunikacyjnymi, 6) umiejętność wyszukiwania, selekcjonowania i krytycznej analizy informacji. Metody/techniki: Wykład, burza mózgów, praca z tekstem, dyskusja kierowana, praca w grupach. Środki dydaktyczne: Materiały źródłowe, arkusze papieru, materiał mocujący, pisaki, rzutnik i laptop, prezentacje multimedialne, materiały dla nauczyciela, materiały dla uczniów. Czas trwania zajęć: 1 godzina lekcyjna. Uwagi: Przed lekcją przygotowujemy salę lekcyjną i materiały do pracy w grupach maksymalnie 5-osobowych. Lekcję realizujemy, uwzględniając możliwości naszych uczniów. 6

9 Na lekcji uczeń dowie się: po co się ubezpieczamy. Przebieg zajęć: Informujemy uczniów, iż na czterech kolejnych lekcjach poznamy zagadnienia dotyczące ubezpieczeń i ubezpieczania się. Rozdajemy ankietę (wersja do wydruku na płycie DVD) sprawdzającą stan ich wiedzy na ten temat. Na tę część lekcji przeznaczamy 10 min. Następnie prezentujemy materiał filmowy [Multimedia Film: Twoje życie Twój wybór]. Na tę część lekcji przeznaczamy 10 min. Informujemy uczniów, że będziemy zajmować się ubezpieczeniami społecznymi, których celem jest zapewnienie bezpieczeństwa socjalnego, oraz poznamy zasady działania instytucji, która zajmuje się tymi ubezpieczeniami w Polsce. Podkreślamy, że ubezpieczenia nie są pomysłem współczesnym, bo już nasi przodkowie podejmowali różne działania, które miały przynieść solidarną pomoc członkom wspólnoty i zabezpieczenie na przyszłość. Następnie zadajemy uczniom pytanie, czy wiedzą, jaka instytucja zajmuje się ubezpieczeniami społecznymi w Polsce. Pojęcie ubezpieczenia kojarzy się przede wszystkim z komercyjnymi firmami ubezpieczeniowymi. Dlatego zapewne uczniowie wymienią różne ich nazwy, odwołując się do wyniesionej z domu wiedzy dotyczącej ubezpieczenia mieszkania czy samochodu. Jeżeli uczniowie nie podadzą nazwy ZUS Zakład Ubezpieczeń Społecznych, to jest to oczywiście zadanie dla nas. Wspominamy także, iż właśnie na tej i najbliższych lekcjach poznamy różnice pomiędzy towarzystwami ubezpieczeniowymi a ZUS oraz jego rolę i zadania. Na tę część lekcji przeznaczamy 5 min. Wyjaśniamy, czym jest ZUS, ilustrując swoją wypowiedź pokazem multimedialnym [Prezentacja: Zakład Ubezpieczeń Społecznych]. Prosimy uczniów o zapoznanie się z materiałami: [Tekst: ZUS czym jest i co robi?] i [Ćwiczenie: Mapa myśli], a następnie o wykonanie ćwiczenia. Uczniowie przygotowują na dużych arkuszach papieru podstawowe informacje o ZUS (mapa myśli). Mogą pracować w grupach. Po określonym czasie zespoły zawieszają swoje plakaty na ścianie. Jedna z grup omawia swoją mapę myśli, a pozostałe ewentualnie ją uzupełniają. Podkreślamy różnicę między Zakładem Ubezpieczeń Społecznych a Funduszem Ubezpieczeń Społecznych. Na tę część lekcji przeznaczamy 15 min. W podsumowaniu omawiamy z uczniami przypadki przedstawione w filmie, prosimy o podzielenie się wrażeniami. Pytamy, czy nie znają podobnych historii, gdy ktoś, kto nie był ubezpieczony, nie miał potem środków do życia. Wyjaśniamy ideę ubezpieczeń społecznych, która zakłada, że potencjał i siła wspólnoty jest większa niż całość indywidualnych wysiłków jej członków. Im więcej osób tworzy wspólnotę i ponosi ciężar ryzyka ubezpieczeniowego, tym mniejszy jest indywidualny wysiłek. Prosimy uczniów o podanie innych przykładów społecznego wysiłku dla dobra jednostek. Nawiązujemy do przypadków z filmu. Należy też zaakcentować to, że wspólnotę obowiązuje zasada solidarności. W zakresie ubezpieczeń zasada ta oznacza, że wszyscy płacą składki, wiedząc, że świadczenia dostaną tylko niektórzy. Ewentualnie możemy poprosić o przykład (lub samemu go podać) zaczerpnięty z poprzedniej części lekcji bądź znany z prasy lub innych źródeł (np. ubezpieczenie OC, ubezpieczenie mieszkania, ubezpieczenie turystyczne, ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków itp.). ŚWIADOMY ZAWSZE UBEZPIECZONY 7

10 Jeśli zdążymy, na zakończenie prosimy uczniów o dokończenie zdania: Ubezpieczenia społeczne są potrzebne, bo Jeżeli zabraknie czasu na lekcji, prosimy o przygotowanie tego hasła na kolejną lekcję. Najciekawsze, najtrafniejsze wypowiedzi uczniów można zapisać na dużych arkuszach papieru i zawiesić w sali lekcyjnej. Prosimy uczniów o zapoznanie się w domu z materiałami: [Tekst uzupełniający 1: Dlaczego ubezpieczenia społeczne są obowiązkowe?, 2: Ryzyko (nie)ubezpieczeniowe; 3: Pomoc społeczna ubezpieczenia społeczne]. Zapowiadamy, iż na kolejnych lekcjach zapoznamy się ze współcześnie obowiązującym w Polsce systemem ubezpieczeń społecznych. Na tę część lekcji przeznaczamy 5 min. ŚWIADOMY ZAWSZE UBEZPIECZONY ANKIETA DLA UCZNIÓW Wersja do wydruku na płycie DVD 1. Zakład Ubezpieczeń Społecznych powstał w: a r. b r. c r. d r. 2. Z ubezpieczenia chorobowego wypłacane są świadczenia: a. zasiłek chorobowy i jednorazowe odszkodowanie b. zasiłek chorobowy i renta z tytułu niezdolności do pracy c. renta z tytułu niezdolności do pracy i jednorazowe odszkodowanie d. zasiłek chorobowy i zasiłek macierzyński 3. W 1999 r. w polskim systemie emerytalnym zastosowano model zdefiniowanej składki zamiast dotychczasowego modelu zdefiniowanego świadczenia. Oznacza to, że: a. każdy ubezpieczony ma określoną roczną wysokość składki b. każdy ubezpieczony ma stałą miesięczną wysokość składki c. wysokość emerytury zależy od sumy zgromadzonych składek d. wysokość emerytury wyliczana jest w oparciu o lata, w których osiągane było najlepsze wynagrodzenie 4. W ciągu jakiego czasu od rozpoczęcia działalności gospodarczej należy zarejestrować się do ubezpieczeń społecznych? a. tego samego dnia b. następnego dnia c. w ciągu 7 dni d. w ciągu 30 dni 8

11 Zakład Ubezpieczeń Społecznych 1 ŚWIADOMY ZAWSZE UBEZPIECZONY 9

12 Ubezpieczenia społeczne ŚWIADOMY ZAWSZE UBEZPIECZONY Ich głównym celem jest zapewnienie bezpieczeństwa materialnego osobom w podeszłym wieku, niezdolnym do pracy, ofiarom wypadków oraz chorób. Wypłaty z tych ubezpieczeń mogą mieć charakter krótkoterminowy, długoterminowy lub dożywotni. 2 10

13 Ubezpieczenia społeczne w Europie Powstanie ubezpieczeń społecznych zostało wymuszone szybkim uprzemysłowieniem Europy. Pierwszym państwem, które w końcu XIX w. wprowadziło ubezpieczenia społeczne, były Niemcy. Inicjatorem tych zmian był kanclerz II Rzeszy Otto von Bismarck. Lata to czasy eksperymentu i poszukiwań w polityce społecznej koncentrujących się wokół znalezienia najlepszych sposobów ingerencji państwa w sprawy socjalne. Istotną rolę w kształtowaniu współczesnej polityki społecznej odegrał kanclerz II Rzeszy Otto von Bismarck, który był inicjatorem wprowadzenia trzech rodzajów obowiązkowego ubezpieczenia: na wypadek choroby (1883), od wypadków przy pracy (1884), w razie starości i inwalidztwa (1889). Ustawy niemieckie dały innym państwom europejskim impuls do poszukiwania najlepszych sposobów na problemy socjalne. Wiele z tych krajów uznało niemieckie rozwiązania za modelowe i warte naśladowania. 3 ŚWIADOMY ZAWSZE UBEZPIECZONY 11

14 Polski system ubezpieczenia społecznego ŚWIADOMY ZAWSZE UBEZPIECZONY 28 marca 1933 r. ustawa o ubezpieczeniu społecznym, która scaliła system ubezpieczeń społecznych w całym kraju 24 października 1934 r. rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Ignacego Mościckiego powołujące Zakład Ubezpieczeń Społecznych Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości ustawodawcy stanęli przed zadaniem stworzenia jednolitego i nowoczesnego systemu ubezpieczeń społecznych. Na terenie odrodzonego kraju obowiązywało ustawodawstwo państw zaborczych. Ujednolicenie systemu ubezpieczeń w II Rzeczypospolitej trwało kilkanaście lat. Wbrew pierwotnym założeniom, usuwanie różnic w przepisach pozaborczych następowało stopniowo, w drodze częściowych regulacji. Uchwalona 28 marca 1933 r. ustawa o ubezpieczeniu społecznem scaliła ubezpieczenia społeczne, likwidując ostatnie relikty ustawodawstwa pozaborczego w tym zakresie (dlatego nazywana jest ustawą scaleniową). Objęła wszystkie rodzaje ubezpieczeń społecznych: chorobowe i macierzyńskie, na wypadek niezdolności do zarobkowania lub śmierci osoby ubezpieczonej, wskutek wypadku przy pracy lub chorób zawodowych, a także wszelkich przyczyn, oraz emerytalne robotników i pracowników umysłowych. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 24 października 1934 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym. Pięć odrębnych instytucji Izbę Ubezpieczeń Społecznych, Zakład Ubezpieczenia na Wypadek Choroby, Zakład Ubezpieczenia od Wypadków, Zakład Ubezpieczeń Pracowników Umysłowych i Zakład Ubezpieczenia Emerytalnego Robotników połączono w jedną, pod nazwą Zakład Ubezpieczeń Społecznych, z siedzibą w Warszawie. ZUS zarządzał pięcioma funduszami ubezpieczeniowymi połączonymi administracyjnie, ale wyodrębnionymi finansowo. 4 12

15 ZUS zajmuje się: przyznawaniem i wypłatą: emerytur i rent, zasiłków chorobowych, macierzyńskich, opiekuńczych, pogrzebowych, świadczeń przedemerytalnych, dodatków kombatanckich; pobieraniem i gromadzeniem składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; pobieraniem składek na ubezpieczenie zdrowotne i przekazywaniem ich do Narodowego Funduszu Zdrowia; prowadzeniem indywidualnych kont ubezpieczonych i kont płatników składek (przedsiębiorców). Emerytury: świadczenia zapewniające utrzymanie na starość, należne osobom, które odprowadzały składki przez lata pracy. Renty: z tytułu niezdolności do pracy, rodzinne (po zmarłym ubezpieczonym członku rodziny), socjalne (wypłacane osobom niezdolnym do pracy, których niezdolność powstała przed ukończeniem 18 lat). Zasiłki chorobowe: świadczenia wypłacane na podstawie zwolnienia lekarskiego na czas choroby. Zasiłki macierzyńskie: świadczenia wypłacane podczas opieki nad dzieckiem po jego urodzeniu. Zasiłki opiekuńcze: świadczenia wypłacane podczas opieki nad chorym dzieckiem lub innym bliskim członkiem rodziny. Zasiłek pogrzebowy: świadczenie wypłacane po śmierci danej osoby, które ma zrekompensować koszty pogrzebu. Świadczenie przedemerytalne: wypłacane osobom bezrobotnym, które zostały zwolnione z pracy z powodu likwidacji stanowiska pracy bądź upadłości firmy i którym do emerytury brakuje niewiele lat. Dodatek kombatancki: przyznawany kombatantom pobierającym emeryturę lub rentę. Fundusz Pracy (FP): jego środkami dysponują urzędy pracy, finansując zasiłki dla bezrobotnych, prace interwencyjne, roboty publiczne, szkolenia dla bezrobotnych itp. Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP): ma zapewnić m.in. wypłatę zaległych wynagrodzeń pracownikom, których pracodawca jest niewypłacalny. Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ): finansuje świadczenia zdrowotne udzielane ubezpieczonym i refunduje leki. Indywidualne konto ubezpieczonego: zapisywane są na nim wszystkie wpłacane za daną osobę składki. Konto płatnika składek: zapisywane są na nim wszystkie składki odprowadzane przez danego przedsiębiorcę, a także informacje, za kogo są opłacane. Oba rodzaje kont, indywidualne konto ubezpieczonego oraz konto płatnika składek, prowadzi ZUS. 5 ŚWIADOMY ZAWSZE UBEZPIECZONY 13

16 Uczestnicy powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych to: UBEZPIECZENI ŚWIADCZENIOBIORCY PŁATNICY ŚWIADOMY ZAWSZE UBEZPIECZONY ponad 14,5 mln ubezpieczonych (m.in. pracowników, zleceniobiorców), dla których ZUS prowadzi konta, odprowadza składki (OFE/NFZ), wydaje decyzje w sprawach niezdolności do pracy (czyli w sprawach rentowych) ponad 7 mln świadczeniobiorców (np. emerytów i rencistów), dla których ZUS ustala uprawnienia, oblicza wysokość świadczeń, dokonuje przeliczeń i wypłaty emerytur oraz rent ponad 2 mln płatników składek (m.in. pracodawców, zleceniodawców) rozliczających składki za siebie i za pracowników OFE otwarte fundusze emerytalne, których w Polsce działa 12. NFZ Narodowy Fundusz Zdrowia. W Polsce są jeszcze inne systemy ubezpieczenia społecznego, które obejmują rolników (KRUS Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego), służby mundurowe, prokuratorów i sędziów. ZUS ich nie obsługuje. 6 14

17 Składki na ubezpieczenia społeczne wpływają do specjalnego funduszu zarządzanego przez ZUS, zwanego Funduszem Ubezpieczeń Społecznych (FUS). To ze środków FUS wypłacane są świadczenia. Oznacza to, że ZUS zarządza FUNDUSZEM UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH (FUS) UWAGA: ZUS FUS Fundusz Ubezpieczeń Społecznych (FUS) jego budżet tworzą składki na ubezpieczenia społeczne i dotacje z budżetu państwa. Fundusz może także zaciągać krótkoterminowe kredyty w bankach komercyjnych. Środkami FUS dysponuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Przeznaczone są one na wypłatę świadczeń emerytalnych, rentowych, chorobowych i wypadkowych. Dlaczego różnica między ZUS a FUS jest taka istotna? Bo ZUS jest jedynie instytucją, którą państwo polskie powołało, by zarządzała zbieraniem składek i wypłacaniem świadczeń (zasiłków, rent, emerytur). Do tego celu ZUS wykorzystuje właśnie FUS. ZUS jest instytucją realizującą politykę państwa w zakresie ubezpieczeń społecznych. 7 ŚWIADOMY ZAWSZE UBEZPIECZONY 15

18 ŚWIADOMY ZAWSZE UBEZPIECZONY O wysokości składek na ubezpieczenia społeczne i zasadach wyliczania świadczeń decydują przepisy prawa uchwalane przez parlament 8 16

19 Podstawa prawna 9 ŚWIADOMY ZAWSZE UBEZPIECZONY 17

20 Wydatki Funduszu Ubezpieczeń Społecznych są na poziomie 50% wydatków budżetu państwa WYDATKI w 2015 r. ŚWIADOMY ZAWSZE UBEZPIECZONY Budżet państwa 343 mld zł FUS ok. 197 mld zł 10 18

21 ZUS nie tworzy prawa, nie ustala reguł rządzących systemem ubezpieczeń społecznych, w tym systemem emerytalnym Co to znaczy? ZUS nie ma wpływu na wysokość przyznawanych świadczeń ZUS nie ma wpływu na wysokość składek na ubezpieczenia społeczne ale ale ZUS ma obowiązek te świadczenia prawidłowo wyliczyć i wypłacić ZUS ma obowiązek zbierać i ewidencjonować składki Tutaj możemy wykorzystać wiedzę uczniów z lekcji WOS o władzy ustawodawczej. 11 ŚWIADOMY ZAWSZE UBEZPIECZONY 19

22 ŚWIADOMY ZAWSZE UBEZPIECZONY ĆWICZENIE MAPA MYŚLI Konstytucja RP Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych podstawa prawna zadania ZUS emerytury i renty rodzaje świadczeń obsługiwany fundusz istota ubezpieczenia społecznego zasiłki zabezpieczenie przed trudnymi sytuacjami w życiu realizacja zasady solidaryzmu społecznego zbieranie składek wypłata świadczeń FUS 20

23 2 Płacisz i masz, czyli co Ci się należy, gdy płacisz składki czym są ubezpieczenia społeczne rodzaje ubezpieczeń społecznych świadczenia z ubezpieczeń społecznych niepełnosprawność a niezdolność do pracy 21

24 PŁACISZ I MASZ, CZYLI CO CI SIĘ NALEŻY, GDY PŁACISZ SKŁADKI 2. TEMAT: PŁACISZ I MASZ, CZYLI CO CI SIĘ NALEŻY, GDY PŁACISZ SKŁADKI Cele Uczeń: wyjaśnia, co to jest ubezpieczenie społeczne, zna obowiązki ubezpieczonego i ubezpieczyciela, wymienia rodzaje składek i zna ich wysokość, wylicza różnice między ubezpieczeniem chorobowym a zdrowotnym, zna pojęcia: zasiłek chorobowy, macierzyński, opiekuńczy, pogrzebowy, świadczenie rehabilitacyjne, jednorazowe odszkodowanie, renta z tytułu niezdolności do pracy, renta rodzinna, potrafi wyjaśnić zasady wypłacania świadczeń chorobowych i wypadkowych komu i z jakiego tytułu przysługują. Zgodność z podstawą programową CELE KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO: 1) przyswojenie przez uczniów określonego zasobu wiadomości na temat faktów, zasad, teorii i praktyki, 2) zdobycie przez uczniów umiejętności wykorzystania posiadanych wiadomości podczas wykonywania zadań i rozwiązywania problemów, 3) kształtowanie u uczniów postaw warunkujących sprawne i odpowiedzialne funkcjonowanie we współczesnym świecie. KSZTAŁCONE UMIEJĘTNOŚCI: 1) czytanie umiejętność rozumienia, wykorzystywania i refleksyjnego przetwarzania tekstów, w tym tekstów kultury, prowadząca do osiągnięcia własnych celów, rozwoju osobowego oraz aktywnego uczestnictwa w życiu społeczeństwa, 5) umiejętność sprawnego posługiwania się nowoczesnymi technologiami informacyjno- -komunikacyjnymi, 6) umiejętność wyszukiwania, selekcjonowania i krytycznej analizy informacji. WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE III etap edukacyjny Treści nauczania wymagania szczegółowe 29. Przedsiębiorstwo i działalność gospodarcza. Uczeń: 4) przedstawia główne prawa i obowiązki pracownika; wyjaśnia, czemu służą ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE IV etap edukacyjny zakres podstawowy Cele kształcenia wymagania ogólne 22

25 I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. Uczeń znajduje i wykorzystuje informacje na temat sposobu, w jaki prawo reguluje życie obywateli [ ]. II. Rozpoznawanie i rozwiązywanie problemów. Uczeń rozpoznaje prawne aspekty codziennych problemów życiowych i szuka ich rozwiązania. III. Współdziałanie w sprawach publicznych. Uczeń współpracuje z innymi planuje, dzieli się zadaniami i wywiązuje się z nich; sprawnie korzysta z procedur i możliwości, jakie stwarzają obywatelom instytucje życia publicznego; zna i stosuje zasady samoorganizacji i samopomocy. Metody/techniki: Wykład, praca w grupach, praca z tekstem. Środki dydaktyczne: Karteczki samoprzylepne, prezentacja multimedialna, materiały dla nauczyciela, materiały dla ucznia, rzutnik, laptop. Czas trwania zajęć: 1 godzina lekcyjna. Uwagi: Przed lekcją czytamy materiały dla nauczycieli i uczniów, aby znać treści prezentowane na lekcji. Na lekcji uczeń dowie się: co zyskuje dzięki obowiązującemu w Polsce systemowi ubezpieczeń społecznych. Przebieg zajęć: Rozpoczynając lekcję, przypominamy istotę działania ZUS (zajmuje się on m.in. gromadzeniem składek na ubezpieczenia społeczne i dystrybucją świadczeń). Informujemy uczniów, że na dzisiejszej lekcji dowiedzą się, jakie świadczenia przysługują uczestnikom ubezpieczeń społecznych. Prosimy uczniów o wypisanie na samoprzylepnych karteczkach kilku możliwych i typowych sytuacji życiowych, w których pracownik nie może przyjść do pracy jedna sytuacja na jednej kartce. Następnie prosimy ich, aby przylepili swoje kartki na tablicy. Ewentualnie dodajemy jeszcze brakujące przykłady, tak by na tablicy były zaprezentowane wszystkie przypadki. Na tę część lekcji przeznaczamy 10 min. Informujemy uczniów, że teraz zapoznamy ich z rodzajami świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Prosimy ich o uzupełnianie schematów [Ćwiczenie: Mapa myśli] w trakcie wykładu ilustrowanego pokazem multimedialnym [Prezentacja: Co nam przysługuje, gdy płacimy składki?]. PŁACISZ I MASZ, CZYLI CO CI SIĘ NALEŻY, GDY PŁACISZ SKŁADKI 23

26 PŁACISZ I MASZ, CZYLI CO CI SIĘ NALEŻY, GDY PŁACISZ SKŁADKI Podczas prezentacji staramy się aktywizować uczniów, zadajemy pytania, prosimy o parafrazowanie. Po zakończeniu wykładu chętni uczniowie odczytują zapisy ze schematów. Jeśli to konieczne, prosimy pozostałych uczniów o uzupełnienie informacji, odpowiadamy na ewentualne pytania i tłumaczymy miejsca niejasne. Razem z uczniami przyporządkowujemy zapisane na początku lekcji na kartkach samoprzylepnych przyczyny nieobecności w pracy do odpowiednich świadczeń. Na tę część lekcji przeznaczamy 20 min. Ważne jest uzmysłowienie uczniom zależności pomiędzy ubezpieczeniem się i terminowym płaceniem składek a wynikającymi z tego świadczeniami. Należy koniecznie zaakcentować, iż od wysokości składki zależą późniejsze wypłaty. Można porównać to do kwoty, jaką złożymy na oprocentowaną lokatę im większa będzie wysokość kwoty, tym większy nasz zarobek. Wyraźnie należy podkreślić, że płacąc niskie składki na ubezpieczenie chorobowe, dostaniemy niskie świadczenia w przypadku choroby lub macierzyństwa. Zwrócić też trzeba uwagę na to, że dla osób prowadzących działalność gospodarczą ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne, więc jeśli się nie ubezpieczą i zachorują nie dostaną zasiłku chorobowego ani macierzyńskiego. Przy omawianiu świadczeń wynikających z utraty zdrowia wyjaśniamy, iż nie zawsze niepełnosprawność wyklucza możliwość podjęcia pracy, czyli podkreślamy różnicę między pojęciem niepełnosprawny a niezdolny do pracy. Odwołujemy się do tekstów uzupełniających [Tekst uzupełniający 1: Niepełnosprawny może nie dostać renty oraz Tekst uzupełniający 2: Niezdolność do pracy] i prosimy uczniów, aby zapoznali się z nimi w domu. Na tę część lekcji przeznaczamy 10 min. W trakcie podsumowania lekcji prosimy uczniów, by wymienili pozytywne aspekty poszczególnych świadczeń: co umożliwiają one ubezpieczonemu, jakie ubezpieczony ma z nich korzyści. Uświadamiamy uczniom, iż ubezpieczenia społeczne są z nami od narodzin po śmierć. Jeszcze raz zaznaczamy, iż świadczenia można otrzymywać tylko wtedy, gdy jest się ubezpieczonym i opłaca się składki. Na tę część lekcji przeznaczamy 5 min. 24

27 Co nam przysługuje, gdy płacimy składki? 1 PŁACISZ I MASZ, CZYLI CO CI SIĘ NALEŻY, GDY PŁACISZ SKŁADKI 25

28 PŁACISZ I MASZ, CZYLI CO CI SIĘ NALEŻY, GDY PŁACISZ SKŁADKI Ubezpieczenie chorobowe Zasiłek chorobowy świadczenie wypłacane zamiast pensji, gdy osoba ubezpieczona przebywa na zwolnieniu lekarskim. Standardowa wysokość zasiłku to 80 proc. pobieranej pensji (średniej z 12 miesięcy). Zasiłek w wysokości 70 proc. przysługuje za czas pobytu w szpitalu, natomiast 100 proc., gdy niezdolność do pracy spowodowana jest wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy, a także gdy zasiłek przypada na czas ciąży. Kto wypłaca zasiłek chorobowy? Pracodawca, jeżeli zatrudnia powyżej 20 pracowników, a w pozostałych przypadkach ZUS. Zasiłek w wysokości 70 proc. pensji (a także niektórych innych części wynagrodzenia) zmniejszony na czas pobytu w szpitalu z uwagi na mniejsze wydatki chorego w tym okresie. Zasiłek w wysokości 100 proc. należy się także wówczas, gdy niezdolność do pracy powstała w związku z badaniami kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów oraz w czasie zabiegów ich pobrania. 2 26

29 Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje osobie ubezpieczonej, podlegającej ubezpieczeniu chorobowemu, która po maksymalnym okresie pobierania zasiłku chorobowego (182 dni) nadal nie może pracować, ale istnieje szansa, że dalsze leczenie lub rehabilitacja pozwolą jej wrócić do pracy. Maksymalny czas pobierania świadczenia to 12 miesięcy. O przyznaniu świadczenia decyduje lekarz orzecznik ZUS. Wysokość świadczenia: 90 proc. pensji (średniej z 12 miesięcy) przez pierwsze 90 dni; 75 proc. pensji w pozostałym okresie i 100 proc., gdy niezdolność do pracy przypada na okres ciąży, jest spowodowana wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową. Do lekarza orzecznika kieruje ubezpieczonego lekarz prowadzący. Od orzeczenia lekarza orzecznika można się odwołać do komisji lekarskiej ZUS. Choroba zawodowa jest spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Wykaz chorób zawodowych zamieszczono w rozporządzeniu Rady Ministrów. 3 PŁACISZ I MASZ, CZYLI CO CI SIĘ NALEŻY, GDY PŁACISZ SKŁADKI 27

30 PŁACISZ I MASZ, CZYLI CO CI SIĘ NALEŻY, GDY PŁACISZ SKŁADKI Zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej kobiecie, która urodziła dziecko lub przyjęła dziecko na wychowanie. Okres wypłaty zasiłku uzależniony jest od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie bądź przyjętych na wychowanie. Przy urodzeniu jednego dziecka wynosi 20 tygodni, a dodatkowo 6 tygodni, które matka może wykorzystać dobrowolnie. Ojciec dziecka może skorzystać z 2 tygodni zasiłku w ramach urlopu ojcowskiego. Wysokość zasiłku macierzyńskiego: 100 proc. pensji (średnia za 12 miesięcy). Okres wypłaty zasiłku macierzyńskiego z tytułu urodzenia dziecka wynosi: 20 tygodni (140 dni) w przypadku urodzenia jednego dziecka, 31 tygodni (217 dni) w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie, 33 tygodni (231 dni) w przypadku urodzenia trojga dzieci przy jednym porodzie, 35 tygodni (245 dni) w przypadku urodzenia czworga dzieci przy jednym porodzie, 37 tygodni (259 dni) w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie. 4 28

31 Urlop rodzicielski przysługuje po wykorzystaniu w całości urlopu/zasiłku macierzyńskiego. Można na nim przebywać maksymalnie 26 tygodni. Rodzice mogą się swobodnie dzielić całym przysługującym urlopem. Wysokość zasiłku za okres urlopu rodzicielskiego wynosi 60 proc. pensji (średniej z 12 miesięcy). Rodzice mogą się jednak zdecydować na jednolitą wysokość zasiłku macierzyńskiego i zasiłku za czas urlopu rodzicielskiego. Wówczas wynoszą one 80 proc. pensji. 5 PŁACISZ I MASZ, CZYLI CO CI SIĘ NALEŻY, GDY PŁACISZ SKŁADKI 29

32 PŁACISZ I MASZ, CZYLI CO CI SIĘ NALEŻY, GDY PŁACISZ SKŁADKI Zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom ubezpieczonym, które muszą zaopiekować się: chorym dzieckiem w wieku do 14 lat (60 dni w roku); zdrowym dzieckiem w wieku do 8 lat (60 dni w roku) m.in. z powodu: nieprzewidzianego zamknięcia żłobka, przedszkola lub szkoły; porodu lub choroby małżonka, który na co dzień opiekuje się dzieckiem, w tym pobytu małżonka w szpitalu. Zasiłek przysługuje także w przypadku opieki nad chorym członkiem rodziny (mieszkającym razem z ubezpieczonym), m.in.: dzieckiem powyżej 14 lat, małżonkiem, rodzicami, dziadkami, rodzeństwem, wnukami, teściami (14 dni w roku). Maksymalny łączny okres zasiłku: 60 dni w roku. Wysokość zasiłku: 80 proc. pensji (średnia z 12 miesięcy). Prawo do zasiłku przysługuje na równi matce i ojcu dziecka, a zasiłek wypłaca się tylko jednemu z rodziców, temu, który wystąpi z wnioskiem o jego wypłatę za dany okres. Zasiłek opiekuńczy przysługuje pod warunkiem, że nie ma innych członków rodziny mogących zapewnić opiekę. W przypadku sprawowania opieki nad chorym dzieckiem w wieku do lat 2, zasiłek opiekuńczy przysługuje nawet wówczas, gdy są inni członkowie rodziny mogący zapewnić opiekę. Aby otrzymywać zasiłek opiekuńczy, należy podczas opieki nad chorym członkiem rodziny mieszkać wspólnie z nim. Łączny okres wypłaty zasiłku opiekuńczego z powodu opieki nad dziećmi i innymi członkami rodziny z różnych przyczyn i bez względu na liczbę dzieci i liczbę członków rodziny wymagających opieki nie może przekroczyć 60 dni w roku kalendarzowym. 6 30

33 Ubezpieczenia wypadkowe Świadczenia wypłacane z tego ubezpieczenia są związane z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową. Należne świadczenia to: zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne, które wypłacane są w wysokości 100 proc. pensji (średniej z 12 miesięcy). Dodatkowo przysługują jeszcze: jednorazowe odszkodowanie za stały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu, który po zakończeniu leczenia ocenia lekarz orzecznik ZUS. Jego wysokość to 20 proc. przeciętnego krajowego wynagrodzenia za każdy procent uszczerbku, renta wypadkowa gdy w wyniku wypadku niemożliwa jest dalsza praca zawodowa. Wypadek przy pracy nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło w związku z wykonywaną pracą i spowodowało uraz lub śmierć. Choroba zawodowa schorzenie spowodowane szkodliwymi dla zdrowia czynnikami, które występują w miejscu pracy lub wynikają ze sposobu wykonywania obowiązków zawodowych. Lista takich chorób i zawodów znajduje się w rozporządzeniu Rady Ministrów. Stały uszczerbek uraz, który ogranicza sprawność i nie daje nadziei na pełne wyzdrowienie. 7 PŁACISZ I MASZ, CZYLI CO CI SIĘ NALEŻY, GDY PŁACISZ SKŁADKI 31

34 PŁACISZ I MASZ, CZYLI CO CI SIĘ NALEŻY, GDY PŁACISZ SKŁADKI Ubezpieczenia rentowe Renta z tytułu niezdolności do pracy związana jest z orzeczeniem lekarza orzecznika o niezdolności do pracy, a nie z niepełnosprawnością. O prawie do renty z tytułu niezdolności do pracy decyduje data powstania tej niezdolności okres ubezpieczenia uzależniony jest od wieku wnioskującego. Na jak długo przyznawana jest renta z tytułu niezdolności do pracy? standardowo na okres do 5 lat, na okres dłuższy niż 5 lat, jeżeli lekarz orzecznik uzna, że w ciągu 5 lat ubezpieczony nie odzyska zdolności do pracy. Prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnia łącznie następujące warunki: został uznany za niezdolnego do pracy, ma wymagany stosowny do wieku, w którym powstała niezdolność do pracy okres składkowy i nieskładkowy, niezdolność do pracy powstała w okresach składkowych (np. ubezpieczenia, zatrudnienia) lub nieskładkowych (np. w okresie pobierania zasiłku chorobowego, opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego) albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów. Staż pracy/ubezpieczenia: 1 rok jeżeli niezdolność do pracy powstała przed ukończeniem 20 lat, 2 lata jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 20 do 22 lat, 3 lata jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 22 do 25 lat, 4 lata jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 25 do 30 lat, 5 lat jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat. Po wygaśnięciu okresu rentowego można starać się o kolejną rentę, jeżeli nie odzyskaliśmy zdolności do pracy. 8 32

35 Renta rodzinna przysługuje członkom rodziny osoby zmarłej, która w chwili śmierci miała prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy albo spełniała warunki do ich uzyskania. Do renty rodzinnej mają prawo m.in.: dzieci własne oraz wdowa lub wdowiec, jeżeli w chwili śmierci małżonka mieli ukończone 50 lat lub byli niezdolni do pracy albo wychowują przynajmniej jedno z dzieci. Wszystkim uprawnionym przysługuje jedna łączna renta rodzinna. Wysokość renty rodzinnej: dla jednej osoby 85 proc. świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu, dla dwóch osób 90 proc., dla trzech i więcej osób 95 proc. Wypadek przy pracy: nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło w związku z wykonywaną pracą i spowodowało uraz lub śmierć. Choroba zawodowa: schorzenie spowodowane szkodliwymi dla zdrowia czynnikami, które występują w miejscu pracy lub wynikają ze sposobu wykonywania obowiązków zawodowych. Lista takich chorób i zawodów znajduje się w rozporządzeniu Rady Ministrów. Stały uszczerbek: uraz, który ogranicza sprawność i nie daje nadziei na pełne wyzdrowienie. Jedna łączna renta rodzinna w razie konieczności jest dzielona po równo między wszystkich uprawnionych. 9 PŁACISZ I MASZ, CZYLI CO CI SIĘ NALEŻY, GDY PŁACISZ SKŁADKI 33

36 PŁACISZ I MASZ, CZYLI CO CI SIĘ NALEŻY, GDY PŁACISZ SKŁADKI Zasiłek pogrzebowy przysługuje osobie, która pokryła koszty pogrzebu osoby ubezpieczonej lub pobierającej świadczenia z ZUS. Wysokość zasiłku pogrzebowego: maksymalnie 4 tys. zł. Jeżeli pogrzeb organizuje członek rodziny, świadczenie należy mu się w pełnej wysokości bez względu na wysokość poniesionych kosztów. Jeżeli pogrzeb organizuje ktokolwiek inny, zasiłek jest wypłacany w wysokości poniesionych kosztów maksymalnie 4 tys. zł

37 TEKST UZUPEŁNIAJĄCY 1 ŚWIADCZENIA Z UBEZPIECZEŃ I. UBEZPIECZENIE CHOROBOWE Świadczenia: zasiłek chorobowy, macierzyński, opiekuńczy, wyrównawczy, świadczenie rehabilitacyjne Zasiłek chorobowy przysługuje, gdy osoba ubezpieczona jest niezdolna do pracy z powodu choroby i przebywa na zwolnieniu lekarskim. Ubezpieczony nabywa prawo do tego zasiłku po upływie okresu wyczekiwania. Okres ten jest zróżnicowany w zależności od charakteru ubezpieczenia. Osoba, która obowiązkowo podlega ubezpieczeniu chorobowemu, ma prawo do zasiłku chorobowego po upływie 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia. Osoba, która podlega mu dobrowolnie, nabywa prawo do zasiłku chorobowego po upływie 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia. Bez okresu wyczekiwania zasiłek chorobowy przysługuje m.in.: absolwentom szkół lub uczelni, którzy zostali objęci ubezpieczeniem chorobowym albo przystąpili do ubezpieczenia chorobowego w ciągu 90 dni od dnia ukończenia szkoły lub uzyskania dyplomu ukończenia studiów wyższych, w przypadku kierunków lekarskich, lekarsko-dentystycznych i weterynarii od daty złożenia ostatniego wymaganego planem studiów egzaminu, a w przypadku farmacji od daty zaliczenia ostatniej przewidzianej w planie studiów praktyki, ubezpieczonym, którzy są niezdolni do pracy z powodu choroby zawodowej lub wypadku w pracy (zasiłek finansowany z ubezpieczenia wypadkowego) albo wypadku w drodze do pracy lub z pracy (zasiłek finansowany z ubezpieczenia chorobowego). Zasiłek chorobowy przysługuje przez okres trwania niezdolności do pracy, nie dłużej niż przez 182 dni, a w przypadku gruźlicy (oznaczonej przez lekarza w zaświadczeniu lekarskim kodem D ) nie dłużej niż przez 270 dni. Również ubezpieczone, których niezdolność do pracy przypada na okres ciąży, mają prawo do zasiłku chorobowego przez okres do 270 dni. Miesięczny zasiłek chorobowy z ubezpieczenia chorobowego wynosi: 80% podstawy wymiaru zasiłku (taką podstawą jest np. wynagrodzenie), 70% tej podstawy za okres pobytu w szpitalu, 100% tej podstawy gdy niezdolność do pracy: jest spowodowana wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy, przypada w czasie ciąży, wynika z niezbędnych badań lekarskich przewidzianych dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów lub jest skutkiem zabiegu ich pobrania. Podstawę wymiaru zasiłku dla pracownika stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających powstanie niezdolności do pracy. Podstawę wymiaru zasiłku przysługującego ubezpieczonemu, który nie jest pracownikiem, sta- PŁACISZ I MASZ, CZYLI CO CI SIĘ NALEŻY, GDY PŁACISZ SKŁADKI 35

38 PŁACISZ I MASZ, CZYLI CO CI SIĘ NALEŻY, GDY PŁACISZ SKŁADKI nowi przeciętny miesięczny przychód, od którego opłacana jest składka na ubezpieczenie chorobowe, za 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających powstanie niezdolności do pracy. Zasiłki chorobowe są wypłacane przez ZUS lub pracodawcę (jeżeli zatrudnia więcej niż 20 pracowników), a finansowane z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu okresu pobierania zasiłku chorobowego (182 dni) jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja mogą mu pomóc odzyskać zdolność do pracy. Świadczenie przysługuje przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, nie dłużej niż przez 12 miesięcy. Wysokość świadczenia rehabilitacyjnego z ubezpieczenia chorobowego wynosi: 90% podstawy wymiaru określonej tak samo jak dla zasiłku chorobowego za pierwsze 90 dni jego pobierania, 75% tej podstawy za pozostały okres, 100% tej podstawy jeżeli niezdolność do pracy: przypada w okresie ciąży, spowodowana jest wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową. Okoliczności, które mogą uzasadniać przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego, ocenia lekarz orzecznik ZUS. Ubezpieczony może się odwołać od jego orzeczenia do komisji lekarskiej ZUS. Zasiłek wyrównawczy przysługuje ubezpieczonemu pracownikowi ze zmniejszoną sprawnością do pracy, jeżeli obniżono mu wynagrodzenie, ponieważ musiał poddać się rehabilitacji zawodowej w celu adaptacji lub przyuczenia do określonej pracy. Zasiłek ten przysługuje wówczas przez okres rehabilitacji, nie dłużej jednak niż przez 24 miesiące. Wysokość zasiłku wyrównawczego to różnica między przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających rehabilitację a miesięcznym wynagrodzeniem obniżonym z powodu rehabilitacji. Zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego lub w okresie urlopu wychowawczego: urodziła dziecko, przyjęła na wychowanie dziecko w wieku do 7. roku życia i wystąpiła do sądu opiekuńczego w sprawie jego przysposobienia, przyjęła dziecko w wieku do 7. roku życia na wychowanie w ramach rodziny zastępczej. Prawo do zasiłku przysługuje również w przypadku przyjęcia na wychowanie dziecka w wieku do 10 lat, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego. Prawo do zasiłku macierzyńskiego na takich zasadach jak te, które dotyczą ubezpieczonej, przysługuje także ubezpieczonemu, który przyjmuje dziecko na wychowanie. Okres wypłaty zasiłku macierzyńskiego jest uzależniony od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie bądź przyjętych na wychowanie. Matka dziecka po wykorzystaniu zasiłku macierzyńskiego za okres co najmniej 14 tygodni po porodzie może zrezygnować z dalszego pobierania zasiłku i wcześniej wrócić do pracy. Wtedy pozostałą część okresu pobierania zasiłku macierzyńskiego wykorzystuje ubezpieczony ojciec 36

39 dziecka. Zasada ta ma także odpowiednie zastosowanie w przypadku przyjęcia dziecka na wychowanie. Okres wypłaty zasiłku macierzyńskiego z tytułu urodzenia dziecka wynosi od 1 stycznia 2009 r.: 20 tygodni (140 dni) w przypadku urodzenia jednego dziecka, 31 tygodni (217 dni) w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie, 33 tygodnie (231 dni) w przypadku urodzenia trojga dzieci przy jednym porodzie, 35 tygodni (245 dni) w przypadku urodzenia czworga dzieci przy jednym porodzie, 37 tygodni (259 dni) w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie. Zasiłek macierzyński matka dziecka może przedłużyć o dodatkowy okres: 1) w przypadku urodzenia jednego dziecka: do 6 tygodni, 2) w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie: do 8 tygodni. Ojciec, który wychowuje dziecko, ma prawo do zasiłku macierzyńskiego przez okres urlopu ojcowskiego w wymiarze 2 tygodni. Zasiłek macierzyński wynosi 100% podstawy wymiaru, czyli przeciętnego wynagrodzenia lub przychodu z ostatnich 12 miesięcy kalendarzowych. Urlop rodzicielski Jest udzielany na 26 tygodni. Aby z niego skorzystać, należy najpierw w pełni wykorzystać dodatkowy urlop macierzyński. Rodzice mogą dzielić się uprawnieniami w ramach owego okresu urlopu i zasiłku, czyli mogą podzielić 26 tygodni urlopu między siebie. Zasiłek wypłacany za czas urlopu rodzicielskiego wynosi 60% podstawy wymiaru, czyli przeciętnego wynagrodzenia lub przychodu z ostatnich 12 miesięcy kalendarzowych. Rodzice mogą jednak zdecydować się na jednolitą wysokość zasiłku macierzyńskiego i zasiłku za czas urlopu rodzicielskiego, wówczas będzie on wynosił przez cały rok (26 tygodni urlopu macierzyńskiego i 26 tygodni urlopu rodzicielskiego) 80% podstawy wymiaru, czyli przeciętnego wynagrodzenia lub przychodu z ostatnich 12 miesięcy kalendarzowych. Zasiłek opiekuńczy przysługuje ubezpieczonemu przez okres zwolnienia od pracy z powodu osobistego sprawowania opieki nad zdrowym dzieckiem w wieku do 8 lat w szczególnych przypadkach (np. zamknięcia żłobka, przedszkola, szkoły), chorym dzieckiem do lat 14 lub innym chorym członkiem rodziny (m.in. małżonkiem, rodzicami, teściami, dziadkami, wnukami, rodzeństwem oraz dziećmi w wieku ponad 14 lat) pod warunkiem, że pozostają oni z osobą sprawującą opiekę we wspólnym gospodarstwie domowym. Zasiłek opiekuńczy wypłaca się przez okres: do 60 dni w roku kalendarzowym jeśli opieka sprawowana jest nad zdrowym dzieckiem w wieku do 8 lat lub nad chorym dzieckiem w wieku do 14 lat, do 14 dni w roku kalendarzowym jeśli opieka sprawowana jest nad chorym dzieckiem, które skończyło 14 lat, lub innym chorym członkiem rodziny. PŁACISZ I MASZ, CZYLI CO CI SIĘ NALEŻY, GDY PŁACISZ SKŁADKI 37

40 PŁACISZ I MASZ, CZYLI CO CI SIĘ NALEŻY, GDY PŁACISZ SKŁADKI Łączny okres wypłaty zasiłku opiekuńczego z powodu opieki nad dziećmi i innymi członkami rodziny nie może przekroczyć 60 dni w roku kalendarzowym. Prawo do zasiłku opiekuńczego ubezpieczony uzyskuje od pierwszego dnia podlegania ubezpieczeniu chorobowemu. Zasiłek opiekuńczy przysługuje na równi matce i ojcu dziecka, jednakże zasiłek ten wypłacany jest tylko jednemu z rodziców temu, który opiekuje się dzieckiem i wystąpił z wnioskiem o jego wypłatę za dany okres. Do zasiłku opiekuńczego mają prawo wszystkie osoby objęte ubezpieczeniem chorobowym zarówno obowiązkowo, jak i dobrowolnie. Ubezpieczony może otrzymywać zasiłek opiekuńczy, jeżeli nie ma innych osób, które z nim mieszkają i mogą zapewnić opiekę dziecku albo innemu członkowi rodziny. Ubezpieczonemu ojcu dziecka przysługuje dodatkowo, niezależnie od powyższego zasiłku, także zasiłek opiekuńczy przez okres do 8 tygodni, czyli 56 dni, po urodzeniu się dziecka. Zasiłek ten przysługuje ojcu, który sprawuje osobistą opiekę nad nowo narodzonym dzieckiem, podczas gdy matka dziecka w czasie urlopu macierzyńskiego (do 8 tygodni) przebywa w szpitalu. Prawo do tego zasiłku opiekuńczego ma także ubezpieczony członek najbliższej rodziny (np. babcia dziecka), jeśli przerwie pracę i zaopiekuje się dzieckiem. Zasiłek jest wypłacany w wysokości 80% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego. II. UBEZPIECZENIE WYPADKOWE Świadczenia: zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne, renta wypadkowa, jednorazowe odszkodowanie W ubezpieczeniach społecznych wypadek przy pracy definiuje się jako nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą. Za chorobę zawodową uważa się zły stan zdrowia określony w wykazie chorób zawodowych, jeżeli został spowodowany działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego przysługuje z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową osobom, które są objęte tym ubezpieczeniem. Zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego nie przysługuje, jeżeli: wyłączną przyczyną wypadku było udowodnione naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa, ubezpieczony był nietrzeźwy albo pod wpływem środków odurzających lub substancji psychotropowych i przyczynił się w znacznym stopniu do spowodowania wypadku, ubezpieczony odmówił bez uzasadnionej przyczyny poddania się badaniu zawartości alkoholu w organizmie, środków odurzających lub substancji psychotropowych albo przez swoje zachowanie uniemożliwił przeprowadzenie takiego badania. 38

41 Zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego wynosi 100% podstawy wymiaru (także za okres pobytu w szpitalu). Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza mogą pomóc mu odzyskać zdolność do pracy. Może być ono wypłacane najwyżej przez okres 12 miesięcy. Świadczenie to przysługuje osobom objętym ubezpieczeniem wypadkowym, a wynosi 100% podstawy wymiaru. Okoliczności, które mogą uzasadniać przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego, ocenia lekarz orzecznik ZUS. Od jego orzeczenia przysługuje odwołanie do komisji lekarskiej ZUS. Renta wypadkowa, czyli renta z tytułu niezdolności do pracy wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, przysługuje niezależnie od długości okresu ubezpieczenia wypadkowego oraz bez względu na datę powstania niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową. Jednorazowe odszkodowanie należy się ubezpieczonemu, który wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Za stały uszczerbek na zdrowiu uważa się takie naruszenie sprawności organizmu, które powoduje upośledzenie czynności organizmu nierokujące poprawy. Za długotrwały uszczerbek na zdrowiu uznaje się takie naruszenie sprawności organizmu, które powoduje upośledzenie czynności organizmu na okres przekraczający 6 miesięcy, ale może ulec poprawie. Wysokość odszkodowania zależy od stopnia procentowego uszczerbku na zdrowiu określonego przez lekarza orzecznika ZUS lub komisję lekarską ZUS. Oceny stopnia uszczerbku na zdrowiu oraz jego związku z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową dokonuje się po zakończeniu leczenia i rehabilitacji. Jednorazowe odszkodowanie przysługuje w wysokości 20% przeciętnego wynagrodzenia za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. III. UBEZPIECZENIA RENTOWE Wybrane świadczenia: renta z tytułu niezdolności do pracy, renta szkoleniowa, renta rodzinna, zasiłek pogrzebowy Renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki: jest niezdolny do pracy, ma wymagany stosowny do wieku, w którym powstała niezdolność do pracy okres składkowy i nieskładkowy, który wynosi: 1 rok, jeżeli niezdolność do pracy powstała przed ukończeniem 20 lat, 2 lata, jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 20 do 22 lat, PŁACISZ I MASZ, CZYLI CO CI SIĘ NALEŻY, GDY PŁACISZ SKŁADKI 39

Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Zakład Ubezpieczeń Społecznych 1 9 Ubezpieczenia społeczne Ich głównym celem jest zapewnienie bezpieczeństwa materialnego osobom w podeszłym wieku, niezdolnym do pracy, ofiarom wypadków oraz chorób. Wypłaty

Bardziej szczegółowo

Co nam przysługuje, gdy płacimy składki?

Co nam przysługuje, gdy płacimy składki? Co nam przysługuje, gdy płacimy składki? 1 25 Ubezpieczenie chorobowe Zasiłek chorobowy świadczenie wypłacane zamiast pensji, gdy osoba ubezpieczona przebywa na zwolnieniu lekarskim. Standardowa wysokość

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Zakład Ubezpieczeń Społecznych 1 1 ZUS zajmuje się: przyznawaniem i wypłatą: emerytur i rent zasiłków chorobowych, macierzyńskich opiekuńczych, pogrzebowych świadczeń przedemerytalnych, dodatków kombatanckich

Bardziej szczegółowo

ŚWIADOMY ZAWSZE UBEZPIECZONY

ŚWIADOMY ZAWSZE UBEZPIECZONY 1 9 z 2 10 w Europie Lata 1880 1930 to czasy eksperymentu i poszukiwań w polityce społecznej najlepszych sposobów ingerencji państwa w sprawy socjalne. Istotną rolę odegrał kanclerz II Rzeszy Otto von

Bardziej szczegółowo

PŁACISZ I MASZ, CZYLI CO CI SIĘ NALEŻY, GDY PŁACISZ SKŁADKI ŚWIADCZENIA Z UBEZPIECZEŃ

PŁACISZ I MASZ, CZYLI CO CI SIĘ NALEŻY, GDY PŁACISZ SKŁADKI ŚWIADCZENIA Z UBEZPIECZEŃ TEKST UZUPEŁNIAJĄCY 1 ŚWIADCZENIA Z UBEZPIECZEŃ I. UBEZPIECZENIE CHOROBOWE Świadczenia: zasiłek chorobowy, macierzyński, opiekuńczy, wyrównawczy, świadczenie rehabilitacyjne Zasiłek chorobowy przysługuje,

Bardziej szczegółowo

Płacisz i masz, czyli co ci się należy, gdy płacisz składki?

Płacisz i masz, czyli co ci się należy, gdy płacisz składki? l e k c j a N I. Ubezpieczenie chorobowe Świadczenia: zasiłek chorobowy, macierzyński, opiekuńczy, wyrównawczy, świadczenie rehabilitacyjne Zasiłek chorobowy przysługuje, gdy osoba ubezpieczona jest niezdolna

Bardziej szczegółowo

PŁACISZ I MASZ, CZYLI CO CI SIĘ NALEŻY, GDY OPŁACASZ SKŁADKI JAKIE ŚWIADCZENIA ZA OPŁACANIE SKŁADEK?

PŁACISZ I MASZ, CZYLI CO CI SIĘ NALEŻY, GDY OPŁACASZ SKŁADKI JAKIE ŚWIADCZENIA ZA OPŁACANIE SKŁADEK? TEKST UZUPEŁNIAJĄCY JAKIE ŚWIADCZENIA ZA OPŁACANIE SKŁADEK? I. UBEZPIECZENIE CHOROBOWE Świadczenia: zasiłek chorobowy, zasiłek macierzyński, zasiłek opiekuńczy, zasiłek wyrównawczy, świadczenie rehabilitacyjne

Bardziej szczegółowo

Świadczenia: zasiłek chorobowy, macierzyński, opiekuńczy, wyrównawczy, świadczenie rehabilitacyjne

Świadczenia: zasiłek chorobowy, macierzyński, opiekuńczy, wyrównawczy, świadczenie rehabilitacyjne TEKST UZUPEŁNIAJĄCY 1 ŚWIADCZENIA Z UBEZPIECZEŃ I. UBEZPIECZENIE CHOROBOWE Świadczenia: zasiłek chorobowy, macierzyński, opiekuńczy, wyrównawczy, świadczenie rehabilitacyjne Zasiłek chorobowy przysługuje,

Bardziej szczegółowo

ZASIŁEK MACIERZYŃSKI ZASIŁEK OPIEKUŃCZY

ZASIŁEK MACIERZYŃSKI ZASIŁEK OPIEKUŃCZY ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ZASIŁEK MACIERZYŃSKI ZASIŁEK OPIEKUŃCZY Zasiłek macierzyński r Komu przysługuje zasiłek macierzyński? Zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej, z tytułu: r urodzenia

Bardziej szczegółowo

Ubezpiecze Spo ecznych

Ubezpiecze Spo ecznych Zak ad Ubezpiecze Spo ecznych 1 9 Ubezpieczenia spo eczne Ich g ównym celem jest zapewnienie pieni dzy osobom, które nie mog pracowa m.in. z powodu z ego stanu zdrowia czy wieku. wiadczenia mog by wyp

Bardziej szczegółowo

4. Temat: e-zus czyli firma pod ręką

4. Temat: e-zus czyli firma pod ręką 4. Temat: Cele Uczeń: przedstawia obowiązki przedsiębiorcy jako płatnika ZUS, wie, jakim ubezpieczeniom podlega przedsiębiorca, wie, co to są preferencyjne zasady opłacania składek, zna najważniejsze formalności

Bardziej szczegółowo

ZASIŁEK CHOROBOWY ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE ZASIŁEK WYRÓWNAWCZY

ZASIŁEK CHOROBOWY ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE ZASIŁEK WYRÓWNAWCZY ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ZASIŁEK CHOROBOWY ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE ZASIŁEK WYRÓWNAWCZY Zasiłek chorobowy r Komu przysługuje zasiłek chorobowy? Zasiłek chorobowy przysługuje osobom objętym ubezpieczeniem

Bardziej szczegółowo

7. Rodzaje zasiłków z ubezpieczenia chorobowego.

7. Rodzaje zasiłków z ubezpieczenia chorobowego. 7. Rodzaje zasiłków z ubezpieczenia chorobowego. Świadczenia przewidziane w ramach ubezpieczenia chorobowego mają charakter krótkoterminowy (okresowy) i są określane, mianem zasiłków, z uwagi na specyfikę

Bardziej szczegółowo

ŚWIADCZENIA Z UBEZPIECZENIA CHOROBOWEGO. mgr Marta Wasil

ŚWIADCZENIA Z UBEZPIECZENIA CHOROBOWEGO. mgr Marta Wasil ŚWIADCZENIA Z UBEZPIECZENIA CHOROBOWEGO mgr Marta Wasil ZAKRES PODMIOTOWY UBEZPIECZENIA CHOROBOWEGO (ART. 11 U.S.U.S.) Ubezpieczeniu chorobowemu podlega się: obowiązkowo, dobrowolnie. ZAKRES PODMIOTOWY

Bardziej szczegółowo

ZASIŁEK MACIERZYŃSKI ZASIŁEK OPIEKUŃCZY

ZASIŁEK MACIERZYŃSKI ZASIŁEK OPIEKUŃCZY ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ZASIŁEK MACIERZYŃSKI ZASIŁEK OPIEKUŃCZY Zasiłek macierzyński r Komu przysługuje zasiłek macierzyński? Zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej z tytułu: r urodzenia

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY DLA NAUCZYCIELA

MATERIAŁY DLA NAUCZYCIELA DVD Multimedia MATERIAŁY DLA NAUCZYCIELA Projekt edukacyjny ZUS dla szkół ponadgimnazjalnych Patronat MRPiPS oraz MEN SPIS TREŚCI.. 1. ŚWIADOMY ZAWSZE UBEZPIECZONY... 5 Scenariusz lekcji... 6 Ankieta dla

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie chorobowe

Ubezpieczenie chorobowe Ubezpieczenie chorobowe 2 System ubezpieczeń społecznych w Polsce ryzyko starości ryzyko niezdolności do pracy macierzyństwo i ryzyko choroby ryzyko wypadku przy pracy ubezpieczenie emerytalne ubezpieczenie

Bardziej szczegółowo

Jesteś pracownikiem? Poznaj swoje ubezpieczenia

Jesteś pracownikiem? Poznaj swoje ubezpieczenia Jesteś pracownikiem? Poznaj swoje ubezpieczenia Jesteś objęty ubezpieczeniami jako pracownik, jeśli: t t pracujesz na etat, pracujesz na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie

Bardziej szczegółowo

Jesteś zleceniobiorcą? Poznaj swoje ubezpieczenia

Jesteś zleceniobiorcą? Poznaj swoje ubezpieczenia Jesteś zleceniobiorcą? Poznaj swoje ubezpieczenia Możesz być zleceniobiorcą, jeśli jesteś zatrudniony: t t t na podstawie umowy agencyjnej, na podstawie umowy zlecenia, na podstawie innej umowy o świadczenie

Bardziej szczegółowo

Dr Eliza Mazurczak-Jasińska

Dr Eliza Mazurczak-Jasińska Dr Eliza Mazurczak-Jasińska 1 Ubezpieczenie chorobowe podstawa prawna Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa tzw. ustawa

Bardziej szczegółowo

Nagrody i premie składki i podatki

Nagrody i premie składki i podatki Nagrody i premie składki i podatki Premie uznaniowe i regulaminowe procentowe jest to kwota w procentach od wynagrodzenia zasadniczego kwotowe wartość pieniężna niezależna od wynagrodzenia zasadniczego

Bardziej szczegółowo

Co nam przys uguje, gdy p acimy sk adki?

Co nam przys uguje, gdy p acimy sk adki? Co nam przys uguje, gdy p acimy sk adki? 1 25 Ubezpieczenie chorobowe Zasi ek chorobowy wiadczenie wyp acane zamiast pensji, gdy osoba ubezpieczona przebywa na zwolnieniu lekarskim. Standardowa wysoko

Bardziej szczegółowo

katarzyna kalata Jak rozliczać zasiłki macierzyńskie po zmianach od 17 czerwca 2013 r.

katarzyna kalata Jak rozliczać zasiłki macierzyńskie po zmianach od 17 czerwca 2013 r. katarzyna kalata Jak rozliczać zasiłki macierzyńskie po zmianach od 17 czerwca 2013 r. SPIS TREŚCI Prawo do zasiłku macierzyńskiego.... 3 Wymiar zasiłku macierzyńskiego z tytułu urodzenia dziecka w czasie

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 2002 Nr 199 poz. 1674 USTAWA. z dnia 30 października 2002 r.

Dz.U. 2002 Nr 199 poz. 1674 USTAWA. z dnia 30 października 2002 r. Kancelaria Sejmu s. 1/6 Dz.U. 2002 Nr 199 poz. 1674 USTAWA z dnia 30 października 2002 r. o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach Opracowano na

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 30 października 2002 r. o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach

USTAWA z dnia 30 października 2002 r. o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach Kancelaria Sejmu s. 1/5 USTAWA z dnia 30 października 2002 r. o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach Art. 1. Ustawa określa: 1) rodzaje wypadków

Bardziej szczegółowo

Zasiłki macierzyńskie od 1 stycznia 2010 r.

Zasiłki macierzyńskie od 1 stycznia 2010 r. Zasiłki macierzyńskie od 1 stycznia 2010 r. Od 1 stycznia 2010 r. ubezpieczone, które urodziły dziecko lub które przyjęły dziecko na wychowanie będą miały możliwość opiekowania się dzieckiem przez dłuższy

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 30 października 2002 r. o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach

USTAWA z dnia 30 października 2002 r. o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach Kancelaria Sejmu s. 1/5 USTAWA z dnia 30 października 2002 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2002 r. Nr 199, poz. 1674. o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych

Bardziej szczegółowo

Świadczenia na rzecz rodziny

Świadczenia na rzecz rodziny Świadczenia na rzecz rodziny ŚWIADCZENIA RODZINNE Przyznawane są na okres zasiłkowy, który trwa od 1 listopada do 31 października roku następnego 1) na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o

Bardziej szczegółowo

ZASIŁKI. Uwagi ogólne

ZASIŁKI. Uwagi ogólne IV ZASIŁKI Uwagi ogólne 1. Świadczenia krótkoterminowe obejmują: zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne, zasiłek wyrównawczy, zasiłek porodowy, zasiłek macierzyński, zasiłek opiekuńczy i zasiłek

Bardziej szczegółowo

WYPŁATA ŚWIADCZEŃ Z UBEZPIECZENIA WYPADKOWEGO

WYPŁATA ŚWIADCZEŃ Z UBEZPIECZENIA WYPADKOWEGO 13 WYPŁATA ŚWIADCZEŃ Z UBEZPIECZENIA WYPADKOWEGO Z dniem 1 stycznia 2003 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 27 czerwca 2013 r. Poz. 737

Warszawa, dnia 27 czerwca 2013 r. Poz. 737 Warszawa, dnia 27 czerwca 2013 r. Poz. 737 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 5 kwietnia 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zaopatrzeniu z tytułu wypadków

Bardziej szczegółowo

Fundacja SYNAPSIS stan prawny na dzień 10 kwietnia2014 r. Informacje dla rodzin

Fundacja SYNAPSIS stan prawny na dzień 10 kwietnia2014 r. Informacje dla rodzin UPRAWNIENIA PRACOWNIKÓW ZWIĄZANE Z RODZICIELSTWEM. (dni wolne na opiekę nad dzieckiem, zasiłek opiekuńczy, urlop macierzyński, wydłużony urlop wychowawczy) I. DNI WOLNE NA OPIEKĘ NAD DZIECKIEM. Art 188

Bardziej szczegółowo

Prawo zabezpieczenia społecznego NSP(w) rok akademicki 2017/2018. Ubezpieczenie chorobowe

Prawo zabezpieczenia społecznego NSP(w) rok akademicki 2017/2018. Ubezpieczenie chorobowe Prawo zabezpieczenia społecznego NSP(w) rok akademicki 2017/2018 dr Ariel Przybyłowicz ariel.przybylowicz2@uwr.edu.pl WPAiE, budynek A, pok. 123 Ubezpieczenie chorobowe Ubezpieczenie społeczne w razie

Bardziej szczegółowo

wypadki przy pracy i choroby zawodowe Szczecin 25.04.2013r

wypadki przy pracy i choroby zawodowe Szczecin 25.04.2013r wypadki przy pracy i choroby zawodowe Szczecin 25.04.2013r Podstawa prawna ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (tekst jednolity

Bardziej szczegółowo

Świadczenia w razie choroby i macierzyństwa

Świadczenia w razie choroby i macierzyństwa e-poradnik Praca i Ubezpieczenia Praca i Ubezpieczenia Świadczenia w razie choroby i macierzyństwa Rodzaje świadczeń oraz osoby do nich uprawnione Wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy Zasiłek chorobowy,

Bardziej szczegółowo

Zasiłek chorobowy. Zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego.

Zasiłek chorobowy. Zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego. ZUS dodane 2014-01-14 Zasiłek chorobowy Ubezpieczony nabywa prawo do zasiłku chorobowego po upływie okresu wyczekiwania. Okres ten jest zróżnicowany w zależności od charakteru ubezpieczenia. Osoba podlegająca

Bardziej szczegółowo

Opiekujesz się dzieckiem i chcesz mieć ubezpieczenia?

Opiekujesz się dzieckiem i chcesz mieć ubezpieczenia? Opiekujesz się dzieckiem i chcesz mieć ubezpieczenia? Jednym z tytułów do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego jest sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem. Sprawujesz osobistą opiekę

Bardziej szczegółowo

Rodzaje i wysokość świadczeń

Rodzaje i wysokość świadczeń ŚWIADCZENIA RODZINNE Podstawa prawna: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1518) Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia

Bardziej szczegółowo

Renty z tytułu niezdolności do pracy

Renty z tytułu niezdolności do pracy I Renty z tytułu niezdolności do pracy Wiadomości ogólne Prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnia łącznie następujące warunki: został uznany za niezdolnego

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji wprowadzającej uczniów do działań projektowych

Scenariusz lekcji wprowadzającej uczniów do działań projektowych Załącznik nr 2 do regulaminu Projektu z ZUS Scenariusz lekcji wprowadzającej uczniów do działań projektowych Załącznik nr 2a do regulaminu Projektu z ZUS prezentacja Scenariusz lekcji wprowadzającej uczniów

Bardziej szczegółowo

U S T A W A z dnia. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1)

U S T A W A z dnia. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Projekt U S T A W A z dnia o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm. 2) ) wprowadza

Bardziej szczegółowo

URLOP BEZPŁATNY A PRAWO DO ZASIŁKÓW ZWIĄZANYCH Z CHOROBĄ I MACIERZYŃSTWEM

URLOP BEZPŁATNY A PRAWO DO ZASIŁKÓW ZWIĄZANYCH Z CHOROBĄ I MACIERZYŃSTWEM URLOP BEZPŁATNY A PRAWO DO ZASIŁKÓW ZWIĄZANYCH Z CHOROBĄ I MACIERZYŃSTWEM Co o urlopie bezpłatnym stanowi Kodeks pracy Zgodnie z Kodeksem pracy pracodawca może udzielić pracownikowi, na jego pisemny wniosek,

Bardziej szczegółowo

Rodzaje i wysokość świadczeń

Rodzaje i wysokość świadczeń ŚWIADCZENIA RODZINNE Podstawa prawna: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 114z późn. zm.); Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej

Bardziej szczegółowo

Przyczyny odmowy wypłaty świadczeń z wypadkowego ubezpieczenia społecznego. Szczecin 08.05.2014r

Przyczyny odmowy wypłaty świadczeń z wypadkowego ubezpieczenia społecznego. Szczecin 08.05.2014r Przyczyny odmowy wypłaty świadczeń z wypadkowego ubezpieczenia społecznego Szczecin 08.05.2014r Podstawa prawna ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy

Bardziej szczegółowo

SYSTEM UBEPIECZEŃ SPOŁECZNYCH KIERUNEK ADMINISTRACJA 2015/2016 ŚWIADCZENIA PIENIĘŻNE Z UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO W RAZIE CHOROBY I MACIERZYŃSTWA

SYSTEM UBEPIECZEŃ SPOŁECZNYCH KIERUNEK ADMINISTRACJA 2015/2016 ŚWIADCZENIA PIENIĘŻNE Z UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO W RAZIE CHOROBY I MACIERZYŃSTWA SYSTEM UBEPIECZEŃ SPOŁECZNYCH KIERUNEK ADMINISTRACJA 2015/2016 ŚWIADCZENIA PIENIĘŻNE Z UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO W RAZIE CHOROBY I MACIERZYŃSTWA STRESZCZENIE WYKŁADU Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Kancelaria Sejmu s. 1/11 USTAWA z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1654. Art. 1. W ustawie z dnia

Bardziej szczegółowo

Program. Polexpert - informacje o szkoleniu. Kod szkolenia: Miejsce: Warszawa, Centrum miasta. Koszt szkolenia: zł.

Program. Polexpert - informacje o szkoleniu. Kod szkolenia: Miejsce: Warszawa, Centrum miasta. Koszt szkolenia: zł. odw-rozliczenia z ZUS-em - kompendium dla zaawansowanych.rozliczanie składek na ubezpieczenia społeczne oraz zasiłki macierzyńskie i chorobowe w 2015r. - stosowanie zmienionych przepisów Kod szkolenia:

Bardziej szczegółowo

Program. Polexpert - informacje o szkoleniu. Kod szkolenia: Miejsce: Warszawa, Centrum miasta. Koszt szkolenia: zł.

Program. Polexpert - informacje o szkoleniu. Kod szkolenia: Miejsce: Warszawa, Centrum miasta. Koszt szkolenia: zł. odw-rozliczenia z ZUS-em - kompendium dla zaawansowanych.rozliczanie składek na ubezpieczenia społeczne oraz zasiłki macierzyńskie i chorobowe w 2015r. - stosowanie zmienionych przepisów. Kod szkolenia:

Bardziej szczegółowo

Program. Polexpert - informacje o szkoleniu. Kod szkolenia: Miejsce: Warszawa, Centrum miasta. Koszt szkolenia: zł.

Program. Polexpert - informacje o szkoleniu. Kod szkolenia: Miejsce: Warszawa, Centrum miasta. Koszt szkolenia: zł. Rozliczenia z ZUS-em - kompendium dla zaawansowanych.rozliczanie składek na ubezpieczenia społeczne oraz zasiłki macierzyńskie i chorobowe w 2014r. z uwzględnieniem proponowanych zmian Kod szkolenia: 430614

Bardziej szczegółowo

PRACA ZBIOROWA REFUNDACJA KOSZTÓW ZATRUDNIENIA Z URZĘDÓW PRACY PFRON

PRACA ZBIOROWA REFUNDACJA KOSZTÓW ZATRUDNIENIA Z URZĘDÓW PRACY PFRON PRACA ZBIOROWA REFUNDACJA KOSZTÓW ZATRUDNIENIA Z URZĘDÓW PRACY PFRON SPIS TREŚCI WSTĘP... 5 DOFINANSOWANIE ZATRUDNIANIA BEZROBOTNYCH... 6 Pomoc de minimis... 6 Zwolnienie z opłacania składek na FP i FGŚP...

Bardziej szczegółowo

System zabezpieczenia społecznego choroby i jej następstw w Polsce. Rodzaje świadczeń z zabezpieczenia społecznego oraz warunki ich nabywania.

System zabezpieczenia społecznego choroby i jej następstw w Polsce. Rodzaje świadczeń z zabezpieczenia społecznego oraz warunki ich nabywania. System zabezpieczenia społecznego choroby i jej następstw w Polsce. Rodzaje świadczeń z zabezpieczenia społecznego oraz warunki ich nabywania. Ogólne zasady i tryb przyznawania świadczeń dla ubezpieczonych

Bardziej szczegółowo

Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii RENTY Z FUS

Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii RENTY Z FUS RENTY Z FUS CHRONIONE RYZYKA Niezdolność do pracy (częściowa lub całkowita) Niezdolność do samodzielnej egzystencji Utrata żywiciela ŚWIADCZENIA Renta z tytułu niezdolności do pracy (stała lub okresowa)

Bardziej szczegółowo

Młodzi Przedsiębiorczy program nauczania Ekonomii w praktyce w szkole ponadgimnazjalnej O rozliczeniach z ZUS

Młodzi Przedsiębiorczy program nauczania Ekonomii w praktyce w szkole ponadgimnazjalnej O rozliczeniach z ZUS w praktyce w szkole ponadgimnazjalnej O rozliczeniach z ZUS ZUS zajmuje się przyznawaniem i wypłatą: emerytur i rent zasiłków chorobowych, macierzyńskich opiekuńczych, pogrzebowych świadczeń przedemerytalnych,

Bardziej szczegółowo

Data: Autor: Zespół wfirma.pl

Data: Autor: Zespół wfirma.pl Do końca 2015 roku do podziału urlopów związanych z rodzicielstwem pomiędzy rodzicami mieli prawo wyłącznie pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę. Zmieniło się to od 2016 roku - osoby ubezpieczone

Bardziej szczegółowo

Świadczenia wypłacane z tytułu ubezpieczeń społecznych

Świadczenia wypłacane z tytułu ubezpieczeń społecznych Rodzaje ryzyka oraz świadczenia wypłacane z ubezpieczenia chorobowego Ubezpieczenie chorobowe Świadczenia wypłacane z tytułu ubezpieczeń społecznych czasowa niezdolność do zasiłek chorobowy choroba, kalectwo

Bardziej szczegółowo

Zgodnie z Ustawą z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych świadczeniami rodzinnymi są:

Zgodnie z Ustawą z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych świadczeniami rodzinnymi są: Zgodnie z Ustawą z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych świadczeniami rodzinnymi są: 1. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu: urodzenia dziecka, opieki nad dzieckiem

Bardziej szczegółowo

Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Suwałkach. PODSTAWA PRAWNA: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. ( Dz. U. z 2016 r. poz z późn. zm.

Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Suwałkach. PODSTAWA PRAWNA: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. ( Dz. U. z 2016 r. poz z późn. zm. Świadczenia rodzinne Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Suwałkach ul. Świerkowa 45, godziny pracy urzędu: od poniedziałku do piątku 7:15 15:15 składanie wniosków - pokój nr 39, informacja tel. 87 565 93

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 21 sierpnia 2015 r. Poz. 1217 USTAWA z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1.

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 21 sierpnia 2015 r. Poz. 1217 USTAWA z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1.

Bardziej szczegółowo

Maksymalna wysokość dochodu uprawniająca do świadczeń z pomocy społecznej (tzw. "kryterium dochodowe")

Maksymalna wysokość dochodu uprawniająca do świadczeń z pomocy społecznej (tzw. kryterium dochodowe) Maksymalna wysokość dochodu uprawniająca do świadczeń z pomocy społecznej (tzw. "kryterium dochodowe") na osobę samotnie gospodarującą - 477 zł, na osobę w rodzinie - 351 zł, Zasiłek stały Maksymalna wysokość

Bardziej szczegółowo

Ustawowe prawa i obowiązki przyszłych rodziców

Ustawowe prawa i obowiązki przyszłych rodziców Jeżeli jesteś zatrudniona w czasie ciąży, może przysługiwać Ci urlop macierzyński, zasiłek macierzyński i płatny urlop na czas wizyt prenatalnych. Oto poradnik zawierający przegląd informacji o przysługujących

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE OKRESOWE W DZIEDZINIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY OSÓB ZATRUDNIONYCH NA STANOWISKACH KIEROWNICZYCH CZĘŚĆ 2

SZKOLENIE OKRESOWE W DZIEDZINIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY OSÓB ZATRUDNIONYCH NA STANOWISKACH KIEROWNICZYCH CZĘŚĆ 2 SZKOLENIE OKRESOWE W DZIEDZINIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY OSÓB ZATRUDNIONYCH NA STANOWISKACH KIEROWNICZYCH CZĘŚĆ 2 II. SKUTKI EKONOMICZNE NIEWŁAŚCIWYCH WARUNKÓW PRACY. ŚWIADCZENIA Z TYTUŁU WYPADKÓW

Bardziej szczegółowo

Wyjaśnienia wątpliwości dotyczących zmian przepisów w zakresie zasiłku macierzyńskiego obowiązujących od 17 czerwca 2013 r.

Wyjaśnienia wątpliwości dotyczących zmian przepisów w zakresie zasiłku macierzyńskiego obowiązujących od 17 czerwca 2013 r. Wyjaśnienia wątpliwości dotyczących zmian przepisów w zakresie zasiłku macierzyńskiego obowiązujących od 17 czerwca 2013 r. Prawo do zasiłku macierzyńskiego za okres dodatkowego urlopu macierzyńskiego

Bardziej szczegółowo

Świadczenia na rzecz rodziny

Świadczenia na rzecz rodziny Świadczenia na rzecz rodziny ŚWIADCZENIA RODZINNE Przyznawane są na okres zasiłkowy, który trwa od 1 listopada do 31 października roku następnego 1) na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o

Bardziej szczegółowo

Dr Eliza Mazurczak-Jasińska

Dr Eliza Mazurczak-Jasińska Dr Eliza Mazurczak-Jasińska Regulacja prawna Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1440 z późn.zm. Przedmiot ochrony:

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 27 sierpnia 2013 r. Poz. 983 USTAWA. z dnia 26 lipca 2013 r.

Warszawa, dnia 27 sierpnia 2013 r. Poz. 983 USTAWA. z dnia 26 lipca 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 27 sierpnia 2013 r. Poz. 983 USTAWA z dnia 26 lipca 2013 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art.

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Pomocy Społecznej w Ćmielowie

Ośrodek Pomocy Społecznej w Ćmielowie Świadczenia rodzinne Podstawa prawna: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2015 roku, poz. 114 z późn. zmianami); Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy

Bardziej szczegółowo

Komentarz. do ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych

Komentarz. do ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych Komentarz do ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 167, poz. 1322 ze zm.) - wybrane zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Komentarz. do ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych

Komentarz. do ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych Komentarz do ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 167, poz. 1322 ze zm.) - wybrane zagadnienia Spis

Bardziej szczegółowo

Jesteś na urlopie wychowawczym? Poznaj swoje ubezpieczenia

Jesteś na urlopie wychowawczym? Poznaj swoje ubezpieczenia Jesteś na urlopie wychowawczym? Poznaj swoje ubezpieczenia Jakimi ubezpieczeniami jesteś objęty Na urlopie wychowawczym jesteś objęty obowiązkowo: t ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, jeśli nie masz

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w liczbach

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w liczbach Zakład Ubezpieczeń Społecznych w liczbach O ZUS Jesteśmy instytucją administracji publicznej, której państwo polskie powierzyło zadania z zakresu powszechnego ubezpieczenia społecznego. Stało się to 24

Bardziej szczegółowo

Od 1 stycznia 2016 r. zasiłek macierzyński jest świadczeniem z ubezpieczenia emerytalnorentowego.

Od 1 stycznia 2016 r. zasiłek macierzyński jest świadczeniem z ubezpieczenia emerytalnorentowego. ZADANIA KRUS ZASIŁEK MACIERZYŃSKI Komu przysługuje zasiłek macierzyński od 1 stycznia 2016 r.? Od 1 stycznia 2016 r. zasiłek macierzyński jest świadczeniem z ubezpieczenia emerytalnorentowego. Zasiłek

Bardziej szczegółowo

Jesteś tatą. Poznaj swoje prawa, gdy chcesz pracować i opiekować się dzieckiem

Jesteś tatą. Poznaj swoje prawa, gdy chcesz pracować i opiekować się dzieckiem Urlop Ojcowski. Informator. Jesteś tatą. Chcesz pracować i opiekować się dzieckiem. Pogodzić życie zawodowe z rodzinnym. Poznaj swoje prawa! Jeżeli jesteś tatą pracującym na umowę o pracę masz prawo do:

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ZAGADNIENIA Z SYSTEMU UBEZPIECZEN SPOŁECZNYCH MATERIAŁY DLA STUDENTÓW UMCS

WYBRANE ZAGADNIENIA Z SYSTEMU UBEZPIECZEN SPOŁECZNYCH MATERIAŁY DLA STUDENTÓW UMCS WYBRANE ZAGADNIENIA Z SYSTEMU UBEZPIECZEN SPOŁECZNYCH MATERIAŁY DLA STUDENTÓW UMCS 2014/2015 Akty prawne: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. O systemie ubezpieczeń społecznych, Dz.U.2015, poz. 121 j.t.

Bardziej szczegółowo

Świadczenia opiekuńcze

Świadczenia opiekuńcze Świadczenia opiekuńcze ZASIŁEK PIELĘGNACYJNY przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością

Bardziej szczegółowo

Dz.U poz. 983 USTAWA. z dnia 26 lipca 2013 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw 1)

Dz.U poz. 983 USTAWA. z dnia 26 lipca 2013 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Kancelaria Sejmu s. 1/6 Dz.U. 2013 poz. 983 USTAWA z dnia 26 lipca 2013 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 13 października 1998

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY DLA NAUCZYCIELA

MATERIAŁY DLA NAUCZYCIELA DVD Multimedia MATERIAŁY DLA NAUCZYCIELA Projekt edukacyjny ZUS dla szkół ponadgimnazjalnych Projekt pod patronatem MRPiPS oraz MEN SPIS TREŚCI 1. ŚWIADOMY ZAWSZE UBEZPIECZONY... 5 Scenariusz lekcji....

Bardziej szczegółowo

Posługuj c si poj ciem pracownika w kontek cie ubezpiecze społecznych to: Osoba współpracuj Pracodawc nice mi dzy umow zlecenia a umow o dzieło

Posługuj c si poj ciem pracownika w kontek cie ubezpiecze społecznych to: Osoba współpracuj Pracodawc nice mi dzy umow zlecenia a umow o dzieło 1 Posługując się pojęciem pracownika w kontekście ubezpieczeń społecznych to: osoby pozostające w stosunku pracy, a także osoby wykonujące pracę na podstawie umowy cywilno-prawnej zawartej ze swoim pracodawcą

Bardziej szczegółowo

U S T AWA z dnia 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw 1)

U S T AWA z dnia 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw 1) Projekt z dnia 7 stycznia 2015 r. U S T AWA z dnia 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia społeczne i zasiłki w 2016r. - stosowanie w praktyce nowych przepisów - opłacanie składek, dokumenty do wypłaty zasiłków, e-zla

Ubezpieczenia społeczne i zasiłki w 2016r. - stosowanie w praktyce nowych przepisów - opłacanie składek, dokumenty do wypłaty zasiłków, e-zla Ubezpieczenia społeczne i zasiłki w 2016r. - stosowanie w praktyce nowych przepisów - opłacanie składek, dokumenty do wypłaty zasiłków, e-zla Kod szkolenia: 803116 Miejsce: Warszawa, Centrum miasta Koszt

Bardziej szczegółowo

o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw.

o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw. SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Druk nr 391 MARSZAŁEK SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Zgodnie

Bardziej szczegółowo

Świadczenia w razie choroby. Zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne, zasiłek wyrównawczy

Świadczenia w razie choroby. Zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne, zasiłek wyrównawczy Świadczenia w razie choroby Zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne, zasiłek wyrównawczy Komu przysługują świadczenia w razie choroby Zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne mogą otrzymać

Bardziej szczegółowo

Dr Eliza Mazurczak-Jasińska

Dr Eliza Mazurczak-Jasińska Dr Eliza Mazurczak-Jasińska Regulacja prawna Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1440 z późn.zm. Przedmiot ochrony:

Bardziej szczegółowo

Świadczenia dla nauczycieli

Świadczenia dla nauczycieli Świadczenia dla nauczycieli Nauczyciele mają kilka możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturę. Mogą skorzystać z przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub z Karty

Bardziej szczegółowo

Projekt U S T AWA. z dnia. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw 1)

Projekt U S T AWA. z dnia. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) U S T AWA Projekt z dnia o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 228, poz. 2255 z późn. zm.)

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) Jakie zmiany w świadczeniach rodzinnych będą obowiązywać od września 2005 roku. Komu od września br.

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRZYZNAWANIA PRAWA I WYPŁATY ŚWIADCZEŃ PRZEDEMERYTALNYCH

ZASADY PRZYZNAWANIA PRAWA I WYPŁATY ŚWIADCZEŃ PRZEDEMERYTALNYCH ZASADY PRZYZNAWANIA PRAWA I WYPŁATY ŚWIADCZEŃ PRZEDEMERYTALNYCH Warunki wspólne dla wszystkich świadczeń Zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy z 30 kwietnia 2004 r. świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie,

Bardziej szczegółowo

ŚWIADCZENIA RODZINNE

ŚWIADCZENIA RODZINNE ŚWIADCZENIA RODZINNE Funkcjonujący aktualnie system świadczeń rodzinnych został wprowadzony 1 maja 2004 r. Podstawę prawną systemu stanowi ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Bardziej szczegółowo

Komentarz. do ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

Komentarz. do ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa Komentarz do ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 372) - wybrane zagadnienia Spis treści Prawo

Bardziej szczegółowo

Dodatki do emerytur i rent

Dodatki do emerytur i rent EMERYTURY I RENTY Najniższe emerytury i renty Kwoty najniższych gwarantowanych świadczeń emerytalno-rentowych od 1 marca 2017 r.: emerytura, renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i renta rodzinna

Bardziej szczegółowo

Omówienie regulacji wynikających z ustawy obniżającej wiek emerytalny

Omówienie regulacji wynikających z ustawy obniżającej wiek emerytalny Gdańsk, 2 października 2017 r. Omówienie regulacji wynikających z ustawy obniżającej wiek emerytalny Agnieszka Kurczewska-Stanisławowicz Naczelnik Wydziału Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku

Bardziej szczegółowo

Zasiłek rodzinny. Zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się

Zasiłek rodzinny. Zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się Zasiłek rodzinny Zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. Gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Ustawa Kodeks pracy z dnia 26 czerwca 1974 r... 9

SPIS TREŚCI. Ustawa Kodeks pracy z dnia 26 czerwca 1974 r... 9 SPIS TREŚCI 1. KODEKS PRACY Ustawa Kodeks pracy z dnia 26 czerwca 1974 r.... 9 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej

Bardziej szczegółowo

Rejestracja firmy i obowiązki przedsiębiorcy

Rejestracja firmy i obowiązki przedsiębiorcy Rejestracja firmy i obowiązki przedsiębiorcy 1 79 Jakie są obowiązki początkującego przedsiębiorcy? 2 80 Rejestracja firmy zgłoszenie działalności gospodarczej w gminie i tym samym zgłoszenie płatnika

Bardziej szczegółowo

Gmina jest organem właściwym do realizacji świadczeń określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych.

Gmina jest organem właściwym do realizacji świadczeń określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Gmina jest organem właściwym do realizacji świadczeń określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Wysokość zasiłku rodzinnego wynosi miesięcznie: 1) 68,00 zł na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku

Bardziej szczegółowo

ustawa z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1268)

ustawa z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1268) ZMIANY W PRAWIE PRACY 2016 Zmiany dotyczące rodzicielstwa ustawa z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1268) Zmiany wchodzą w życie dnia

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. www.meritum-ubezpieczenia-spoleczne.abc.com.pl 5. 11 Słowo wstępne. 13 Wykaz skrótów. 17 Rozdział I. System ubezpieczeń społecznych

SPIS TREŚCI. www.meritum-ubezpieczenia-spoleczne.abc.com.pl 5. 11 Słowo wstępne. 13 Wykaz skrótów. 17 Rozdział I. System ubezpieczeń społecznych SPIS TREŚCI 11 Słowo wstępne 13 Wykaz skrótów 17 Rozdział I. System ubezpieczeń społecznych 22 1. Podstawowe pojęcia... 1 23 2. Zasady ogólne... 21 25 3. Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym...

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Ustawa Kodeks pracy z dnia 26 czerwca 1974 r... 9

SPIS TREŚCI. Ustawa Kodeks pracy z dnia 26 czerwca 1974 r... 9 SPIS TREŚCI 1. KODEKS PRACY Ustawa Kodeks pracy z dnia 26 czerwca 1974 r.... 9 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej

Bardziej szczegółowo

Jesteś pracownikiem? Przeczytaj koniecznie!

Jesteś pracownikiem? Przeczytaj koniecznie! Jesteś pracownikiem? Przeczytaj koniecznie! Jesteś pracownikiem, jeżeli: t pozostajesz w stosunku pracy 1, t wykonujesz pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie

Bardziej szczegółowo

GDY PRACOWNIK DŁUGO CHORUJE. Uprawnienia pracownika i pracodawcy

GDY PRACOWNIK DŁUGO CHORUJE. Uprawnienia pracownika i pracodawcy GDY PRACOWNIK DŁUGO CHORUJE Uprawnienia pracownika i pracodawcy Gdy pracownik długo choruje Uprawnienia pracownika i pracodawcy Warszawa 2014 Praca zbiorowa pod redakcją: Krystyny Trojanowskiej Kierownik

Bardziej szczegółowo