ZASADA RÓWNEGO DOSTĘPU DO ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ. Daniel Eryk Lach

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ZASADA RÓWNEGO DOSTĘPU DO ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ. Daniel Eryk Lach"

Transkrypt

1 ZASADA RÓWNEGO DOSTĘPU DO ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ Daniel Eryk Lach Warszawa 2011

2 Spis treści Wykaz skrótów / 11 Wstęp / 15 Rozdział I Pojęcie i treść konstytucyjnej zasady równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych jako dyrektywy ustawodawczej i wzorca konstytucyjnej kontroli / Artykuł 68 ust. 2 Konstytucji RP jako źródło zasady równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych / Normatywny charakter przepisów Konstytucji RP statuujących prawa socjalne / Artykuł 68 ust. 2 Konstytucji RP jako norma programowa / Artykuł 68 ust. 2 Konstytucji RP jako zasada dyrektywalna / Zapewnienie równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych jako zadanie władz publicznych / Zapewnienie równego dostępu jako zadanie władz publicznych a koncepcja państwa gwarantującego / Ustawowa regulacja dotycząca zadań władz publicznych / Zasada równości w doktrynie i orzecznictwie TK / Idea równości a różnicowanie sytuacji prawnej / Dopuszczalność różnicowania sytuacji prawnej w doktrynie i orzecznictwie TK / 63 5

3 Spis treści Relewantność i proporcjonalność kryteriów dyferencjacji / Zasada sprawiedliwości jako uzasadnienie dyferencjacji sytuacji prawnej / Kryteria uzasadniające różnicowanie sytuacji prawnej w orzecznictwie BVerfG i w doktrynie niemieckiej / Równość i dyferencjacja w prawie socjalnym / Prawo socjalne jako instrument polityki społecznej / Szczególny charakter zasady równości w prawie socjalnym / Zasadność różnicowania sytuacji prawnej a aksjologia prawa socjalnego / Sprawiedliwość społeczna / Zasada dobra wspólnego / Solidarność społeczna / Zasada pomocniczości a równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej oraz zasady solidarności społecznej i dobra wspólnego / Pojęcie i przedmiot dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych / System ochrony zdrowia a dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych / Dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej a dostęp do systemu gwarantującego świadczenia / Przedmiot finansowania z środków publicznych a świadczenia gwarantowane / 145 Rozdział II Realizacja zasady zapewnienia równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej w aspekcie podmiotowym / Podmioty uprawnione do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych a równy dostęp obywateli do udziału w systemie opieki zdrowotnej / Uwagi wprowadzające / Ubezpieczenie obowiązkowe / Objęcie ubezpieczeniem a podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego / Zakres podmiotowy obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego / 154

4 Spis treści Ubezpieczenie dobrowolne / Pozaubezpieczeniowe źródła prawa do świadczeń opieki zdrowotnej / Świadczeniobiorcy niebędący ubezpieczonymi / Uprawnienie do świadczeń na podstawie regulacji szczególnej / Świadczenia spełniane w warunkach tzw. przymusu ustawowego a dostęp obywateli do świadczeń opieki zdrowotnej / Regulacja prawna dotycząca świadczeń spełnianych w warunkach tzw. przymusu ustawowego / Finansowanie świadczeń spełnianych w warunkach tzw. przymusu ustawowego / Świadczenia spełnione w warunkach tzw. przymusu ustawowego na rzecz świadczeniobiorców / Świadczenia spełnione w warunkach tzw. przymusu ustawowego na rzecz podmiotów niebędących świadczeniobiorcami / Szczególne uprawnienia do świadczeń opieki zdrowotnej / Równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych a losowość ryzyka niezdrowia / Ryzyko niezdrowia / Uwagi wprowadzające / Pojęcia zdarzenia losowego i ryzyka socjalnego / Świadczenia profilaktyczne i zapobiegawcze a ryzyko niezdrowia / Subiektywny charakter ryzyka niezdrowia a prawo do świadczeń opieki zdrowotnej / Ryzyko niezdrowia podsumowanie / Wina świadczeniobiorcy a prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych / Wypowiedzi doktryny w kwestii winy ubezpieczonego w kontekście losowości 7

5 Spis treści 8 ryzyk socjalnych / Sankcjonowanie zachowań zawinionych przez beneficjentów systemu a cel i funkcja regulacji prawnej w zakresie zabezpieczenia społecznego / Obowiązujące de lege lata ograniczenia prawa do świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń społecznych w sytuacjach związanych z zawinionymi zachowaniami ubezpieczonych / Kryterium losowości a umyślność naruszenia obowiązku dbałości o własne zdrowie / Problematyka sankcji w przypadku zawinionych nielosowych zachowań beneficjentów systemu / 239 Rozdział III Realizacja zasady równego dostępu w aspekcie przedmiotowym w świetle rozwiązań organizacyjno-prawnych dotyczących zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej oraz limitowania do nich dostępu / Uwagi wprowadzające / Postanowienia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej a zakres uprawnień świadczeniobiorców w kontekście zasady ustawowej gwarancji / Zakres uprawnień świadczeniobiorców w orzecznictwie SN / Zadania dyrektorów oddziałów wojewódzkich NFZ w zakresie zawierania umów a ogólne warunki umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej / Katalog gwarantowanych świadczeń zdrowotnych / Umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej a zasada ustawowej gwarancji podsumowanie / Listy oczekujących jako instrument limitowania dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej w kontekście zasady równego dostępu / Regulacja prawna dotycząca list oczekujących / Uzasadnienie aksjologiczne list oczekujących jako instrumentu limitowania dostępu

6 Spis treści do świadczeń opieki zdrowotnej a zasada równego dostępu / Środki prawne służące świadczeniobiorcom w celu realizacji prawa do gwarantowanych świadczeń opieki zdrowotnej / 278 Rozdział IV Realizacja zasady równego dostępu w aspekcie finansowym / Uwagi wprowadzające / Składka na ubezpieczenie zdrowotne a dostęp do systemu / Wysokość składki i zbieg tytułów ubezpieczeniowych / Zasada miesięczności i niepodzielności składki / Podstawa wymiaru składki / Charakter prawny składki na ubezpieczenie zdrowotne / Uwagi wprowadzające / Odpłatność i ekwiwalentność składki na ubezpieczenie zdrowotne / Składka na ubezpieczenie zdrowotne a zasada solidarności społecznej / Zasada uniwersalności składki / Ubezpieczeni bezskładkowo a zasady solidarności społecznej i równego dostępu / Podstawa wymiaru składek ubezpieczonych prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą / Podsumowanie / Udział świadczeniobiorcy w koszcie gwarantowanych świadczeń a dostęp w systemie / Regulacja ustawowa dotycząca udziału świadczeniobiorcy w kosztach opieki zdrowotnej / Udział świadczeniobiorcy w kosztach opieki zdrowotnej a pojęcie świadczenia gwarantowanego / Obciążenia finansowe świadczeniobiorców w kontekście zasady równego dostępu uwagi końcowe / 355 Podsumowanie / 361 9

7 Bibliografia / 373 Wykaz aktów prawnych, orzecznictwa oraz innych dokumentów / 387

8 Wykaz skrótów Źródła prawa k.c. k.k. k.p. Konstytucja PRL Konstytucja RP o.p. SGB I SGB V ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 z późn. zm.) ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej uchwalona przez Sejm Ustawodawczy w dniu 22 lipca 1952 r. (tekst jedn.: Dz. U. z 1976 r. Nr 7, poz. 36 z późn. zm.) Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) Sozialgesetzbuch (SGB) Erstes Buch (I) Allgemeiner Teil vom 11. Dezember 1975 (BGBl. I S. 3015) ostatnia zmiana: 7. Juli 2009 (BGBl. I S. 1707) Sozialgesetzbuch (SGB) Fünftes Buch (V) Gesetzliche Krankenversicherung vom 20. Dezember 1988 (BGBl. I S. 2477) ostatnia zmiana: 24. Juli 2010 (BGBl. I S. 983) 11

9 Wykaz skrótów u.n.f.z. u.p.d.o.f. u.p.r.m. u.p.u.z. u.s.u.s. u.ś.o.z. u.z.l. u.z.o.z. ustawa z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.) ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 z późn. zm.) ustawa z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz. U. Nr 191, poz z późn. zm.) ustawa z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.) ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz z późn. zm.) ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz z późn. zm.) ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 136, poz. 857 z późn. zm.) ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89 z późn. zm.) 12 Periodyki AöR GP GSP GSP Prz. Orz. HA M.P.Pr. NP ONSAiWSA Archiv des öffentliches Rechts Gazeta Prawna Gdańskie Studia Prawnicze Gdańskie Studia Prawnicze Przegląd Orzecznictwa Health Affairs Monitor Prawa Pracy Nowe Prawo Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych

10 Wykaz skrótów OSA OSNC OSNKW OSNP OSP OTK OTK-A OTK-B PiM PiP PiZS PS PUSiG RPEiS SP Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Karna i Wojskowa Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych Orzecznictwo Sądów Polskich Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, zbiór urzędowy, Seria A Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, zbiór urzędowy, Seria B Prawo i Medycyna Państwo i Prawo Praca i Zabezpieczenie Społeczne Polityka Społeczna Przegląd Ubezpieczeń Społecznych i Gospodarczych Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny Służba Pracownicza Inne AOTM BSG BVerfG BVerfGE Dz. U. Dz. Urz. EFTA FUS Agencja Oceny Technologii Medycznych Bundessozialgericht, niemiecki Federalny Trybunał Socjalny Bundesverfassungsgericht, niemiecki Federalny Trybunał Konstytucyjny Entscheidungen des Bundesverfassungsgerichts, zbiór orzeczeń niemieckiego Federalnego Trybunału Konstytucyjnego (zob. BVerfG) Dziennik Ustaw Dziennik Urzędowy European Free Trade Association, Europejskie Porozumienie o Wolnym Handlu Fundusz Ubezpieczeń Społecznych 13

11 Wykaz skrótów GUS HMO KRUS NFZ NSA OECD RPO SN TK TS UE WE WHO WSA ZOZ ZUS Główny Urząd Statystyczny Health Maintenance Organization, Organizacja Zintegrowanych Świadczeń Zdrowotnych Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Narodowy Fundusz Zdrowia Naczelny Sąd Administracyjny Organization for Economic Co-operation and Development, Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju Rzecznik Praw Obywatelskich Sąd Najwyższy Trybunał Konstytucyjny Trybunał Stanu Unia Europejska Wspólnoty Europejskie World Health Organization, Światowa Organizacja Zdrowia Wojewódzki Sąd Administracyjny zakład opieki zdrowotnej Zakład Ubezpieczeń Społecznych

12 Wstęp Funkcjonowanie systemu ubezpieczenia zdrowotnego jest przedmiotem nieustannych dyskusji i głównie krytycznych uwag. Nie może to dziwić, zwłaszcza wobec faktu, że chodzi o ten element systemu zabezpieczenia społecznego, który gwarantuje świadczenia opieki zdrowotnej spełniane w sytuacji ziszczenia się ryzyka niezdrowia, a zatem z którym wiążą się spore oczekiwania społeczne. Istotne znaczenie ma także wysokość środków finansowych zarządzanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia i przeznaczonych na finansowanie świadczeń (w 2010 r. było to ok. 57,5 mld zł). Z tego powodu prezentowane w mediach wypowiedzi dotyczą przede wszystkim kwestii organizacyjnych i finansowych; na ogół krytykują istniejące rozwiązania i postulują wprowadzenie rozmaitych, często daleko idących zmian. W literaturze prawniczej niewiele jest opracowań teoretycznych na temat kształtu zreformowanego systemu zabezpieczenia społecznego, a prowadzona dyskusja skupia się na kwestiach technicznych, dotyczących zagadnień finansowania i organizacji ubezpieczenia emerytalnego. Także we wcześniejszych sprzed 1999 r., kiedy to wprowadzono ubezpieczenie zdrowotne analizach ubezpieczeń społecznych poświęcano opiece zdrowotnej niewiele miejsca, traktując ją jako część systemu administracji świadczącej, pozbawioną w istocie związku z pracowniczymi ubezpieczeniami społecznymi. Z kolei wywołana przez wprowadzone w 1999 r. ubezpieczenie zdrowotne zmiana w stosunku do stanu poprzedniego była tak znacząca, że opracowania dotyczące nowo ukształtowanego systemu musiały omawiać jego kształt i przyjęte rozwiązania niejako ab ovo. Dodatkowo trzeba przypomnieć, że od ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym 1 do obecnie obowiązującej ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej 1 Dz. U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm. 15

13 Wstęp finansowanych ze środków publicznych 2 system został gruntownie przebudowany w latach i Z tego względu w literaturze przedmiotu w pierwszej kolejności koncentrowano się na kwestiach dogmatycznych, omawiając relacje pomiędzy trzema podmiotami czynnymi w systemie (organizator kasy chorych lub NFZ, świadczeniodawcy i świadczeniobiorcy), pomijano natomiast wątki teoretycznoprawne. Mając na uwadze dotychczasową burzliwą historię regulacji prawnej systemu opieki zdrowotnej oraz podnoszone nieustannie (z rozmaitych powodów i przez różne środowiska) postulaty jego reformy, warto z pominięciem aspektów finansowego, medycznego i organizacyjnego zwrócić uwagę przede wszystkim na zagadnienie ram prawnych, dotyczących jego struktury, ewentualnej reformy i oceny funkcjonowania, a nałożonych przepisami Konstytucji RP na prawodawcę. Każda dyskusja merytoryczna powinna bowiem uwzględniać tę okoliczność, że dowolność ustawodawcy zwykłego w konstruowaniu systemu i wyborze konkretnych rozwiązań prawnych, regulujących jego organizację, relacje pomiędzy podmiotami oraz metody finansowania, nie jest nieograniczona. Przepisy ustawy zasadniczej nakładają na władze publiczne szereg obowiązków w stosunku do obywateli, w tym nawiązujący do art. 30, art. 38 oraz art. 68 ust. 1, a statuowany w art. 68 ust. 2 Konstytucji RP nakaz stworzenia systemu opieki zdrowotnej, który służyć ma nie tylko praktycznej realizacji prawa do życia i związanego z nim prawa do ochrony zdrowia, ale także zapewniać obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Przedmiotem niniejszego opracowania jest skonkretyzowanie treści owego nakazu i próba zdefiniowania obowiązku władz publicznych zapewnienia obywatelom równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych oraz zbadanie, na ile ustawodawca zrealizował nałożone na niego zadanie i czy ewentualne uchybienia mogłyby uzasadniać tezę o niekonstytucyjności przyjętych rozwiązań. Z punktu widzenia metodologii wypada zatem rozpocząć od analizy przepisów konstytucyjnych nakładających na ustawodawcę obowiązki dotyczące konstruowania i funkcjonowania systemu opieki zdrowotnej i na tej podstawie odkodować treść konstytucyjnej zasady równego do- 2 Tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz z późn. zm. 3 Ustawa z dnia 18 lipca 1998 r. o zmianie ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 117, poz. 756 z późn. zm.). 4 Ustawa z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.). 16

14 Wstęp stępu. Jej znaczenie polega na tym, że stanowi ona zarówno wytyczną dla działań władzy ustawodawczej (w zakresie dotyczącym pojęcia zapewnienie równego dostępu przedmiotem rozważań będzie także rola omawianej zasady jako dyrektywy dla władzy wykonawczej), jak również podstawę do oceny, czy ustawodawca urzeczywistnił określone w owej zasadzie cele. W dalszej kolejności należy dokonać egzegezy ustawodawstwa zwykłego z zakresu prawa socjalnego w celu ustalenia, na ile i w jaki sposób zasada równego dostępu jest urzeczywistniana w przepisach tworzących system opieki zdrowotnej, regulując prawa i obowiązki poszczególnych podmiotów, ich wzajemne relacje oraz zagadnienia dotyczące finansowania systemu a także czy przyjęte rozwiązania nie naruszają tej zasady, co mogłoby prowadzić do wniosku o ich niekonstytucyjności. Takie zdefiniowanie problematyki niniejszego opracowania implikuje jego podział na dwie części. Pierwsza z nich, tożsama z rozdziałem I, poświęcona jest zdefiniowaniu pojęcia i treści zasady równego dostępu. Statuowany w art. 68 ust. 2 Konstytucji RP obowiązek władz publicznych zapewnienia obywatelom równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej nie tylko bowiem udziela ustawodawcy kompetencji do stanowienia norm konstruujących system opieki zdrowotnej, ale także wyznacza kierunek działalności prawotwórczej poprzez wskazanie celów, które powinny być (z)realizowane w jej wyniku. Istotne znaczenie dla oceny stopnia (możliwości) realizacji owych celów ma przy tym okoliczność, że zostały one wskazane poprzez odwołanie do idei równości, co, po pierwsze, dopuszcza uzasadnione różnicowanie sytuacji prawnej określonych podmiotów w kontekście dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej, a po drugie, zakłada ustawiczną ewolucję przyjętych rozwiązań w kierunku stopniowego zmniejszania istniejących i nowo powstających nierówności w tym zakresie. Należy także zauważyć, że zdefiniowanie zasady równego dostępu rozumianej jako wytyczna skierowana do ustawodawcy zwykłego umożliwia skonstruowanie systemu aksjologicznego, służącego uzasadnieniu stanowionych norm i wynikających z nich dyferencjacji. Poprzez swój przedmiot (dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej) omawiana zasada nawiązuje bowiem nie tylko do ogólnej zasady równości i jej relacji z ideą sprawiedliwości, ale także do aksjologii prawa socjalnego odwołującej się do zasad sprawiedliwości i solidarności społecznej. Z tego względu analiza pojęcia i treści zasady równego dostępu będzie obejmować rozważania dotyczące: 1) prawnego charakteru art. 68 ust. 2 Konstytucji RP jako normy programowej i zasady dyrektywalnej, statuującej i precyzującej prawny obowiązek władz pub- 17

15 Wstęp licznych (ustawodawcy), 2) pojęcia zapewnienie jako przedmiotu tego obowiązku; 3) problematyki treści zasady równości oraz dopuszczalności różnicowania sytuacji prawnej podmiotów i stosowanych dla jej oceny kryteriów przy uwzględnieniu szczególnej aksjologii prawa socjalnego; 4) wreszcie pojęcia i przedmiotu dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. W drugiej części pracy, obejmującej rozdziały II, III i IV, wywiedziona z przepisów Konstytucji RP zasada równego dostępu konfrontowana jest z regulacjami ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej w trzech aspektach: podmiotowym (równość dostępu dla obywateli), przedmiotowym (równość dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej) i finansowym (równość obciążeń finansowych). Przedmiotem analizy będzie w pierwszej kolejności realizacja obowiązków ustawodawcy zwykłego w zakresie zapewnienia obywatelom równego dostępu do świadczeń zdrowotnych, jej stopień i przyjęte metody. Po drugie, w odniesieniu do stwierdzonych nierówności, wynikających z zastosowanych instrumentów prawnych, ocenie podlegać będzie zasadność owych nierówności w świetle aksjologii prawa socjalnego. Po trzecie wreszcie, gdy stwierdzone w systemie zróżnicowanie sytuacji prawnej określonych grup podmiotów nie znajdzie satysfakcjonującego usprawiedliwienia (co wystąpi tylko w wyjątkowych przypadkach, dotyczących jednak istotnego bo finansowego aspektu równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej), rozważania dotyczyć będą ewentualnej niekonstytucyjności przyjętych rozwiązań w świetle zasady równego dostępu jako wzorca konstytucyjnej kontroli. Wnioski i tezy, dotyczące zarówno pojęcia i treści zasady równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej, jak i oceny realizacji owej zasady w przepisach ustawy, zawarte są w podsumowaniu. Z uwagi na wielość poruszanych wątków ograniczono się w nim do sformułowania twierdzeń najistotniejszych z punktu widzenia tematu opracowania. Autor chciałby w tym miejscu serdecznie podziękować wszystkim, którzy przyczynili się do powstania tej pracy i nadania jej ostatecznego kształtu. W pierwszej kolejności podziękowania należą się Panu Profesorowi Z. Niedbale za cenne uwagi i życzliwą pomoc, a także Koleżankom i Kolegom z kierowanej przez Pana Profesora Z. Niedbałę Katedry Prawa Pracy i Prawa Socjalnego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu za ich wsparcie. Szczególne wyrazy wdzięczności za inspirujące dyskusje i możliwość wymiany poglądów autor kieruje pod adresem Pana dr. hab. K. Ślebzaka. 18

16 Rozdział I Pojęcie i treść konstytucyjnej zasady równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych jako dyrektywy ustawodawczej i wzorca konstytucyjnej kontroli 1.1. Artykuł 68 ust. 2 Konstytucji RP jako źródło zasady równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych Normatywny charakter przepisów Konstytucji RP statuujących prawa socjalne Przystępując do analizy pojęcia i omówienia treści konstytucyjnej zasady równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych, należy w pierwszej kolejności zająć się problemem charakteru prawnego przepisów Konstytucji RP, nakładających na władze publiczne pewne, na ogół niezbyt precyzyjnie określone, zadania w dziedzinie polityki społecznej. Jeszcze na etapie prac legislacyjnych nad projektem ustawy zasadniczej prowadzona była w doktrynie dyskusja o zakresie i treściach tych obowiązków państwa i regulacji konstytucyjnej dotyczącej praw socjalnych. P. Winczorek zrekapitulował na potrzeby ustrojodawcy argumenty przemawiające zarówno za wprowadzeniem do Konstytucji zasady państwa socjalnego, jak również przeciw temu 5. Uwagi te warte są przybliżenia, gdyż 5 Por. P. Winczorek, Podstawowe dylematy konstytucyjne, Druk Sejmowy nr 649 z dnia 11 października 1994 r. Cyt. za: J. Supińska, Wartości i prawa człowieka w polityce społecznej (w:) A. Rajkiewicz, J. Supińska, M. Księżopolski (red.), Polityka społeczna. Materiały do studiowania, Katowice 1998, s

17 Rozdział I. Pojęcie i treść konstytucyjnej zasady równego dostępu... mogą one odnosić się także do oceny zasadności statuowania w Konstytucji RP nie tylko szeroko rozumianego prawa do ochrony zdrowia, ale i obowiązku władz publicznych zapewnienia obywatelom równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Jako podstawowy argument podnoszony za wprowadzeniem do ustawy zasadniczej zasady państwa socjalnego P. Winczorek wskazywał okoliczność, że zasada ta w istocie odzwierciedla istniejący stan rzeczy, w którym istnieje ustawodawstwo socjalne a państwo prowadzi rozmaite programy społeczne. Zauważał również, że zasada państwa socjalnego jest powszechnie akceptowana przez różne prądy doktrynalne, nawet jeżeli kierują się one odmiennymi inspiracjami filozoficznymi i światopoglądowymi. W tym kontekście wskazywał na znaczenie omawianej zasady jako wspólnej płaszczyzny aksjologicznej dla wielu orientacji politycznych zaangażowanych w proces tworzenia Konstytucji. Z punktu widzenia sytuacji społeczno-gospodarczej, która powstała w wyniku przemian 1989 r., P. Winczorek podkreślał także, iż uznanie RP za państwo socjalne będzie stanowiło czynnik aktywizujący władze publiczne do podejmowania rozmaitych działań, w tym oczywiście także prawodawczych, służących ograniczaniu społecznej dolegliwości skutków przemian. Interesujące są argumenty przeciwników zasady państwa socjalnego. W pierwszym rzędzie zwracano uwagę na okoliczności natury ekonomicznej utrudniające lub wręcz uniemożliwiające realizację tej zasady w praktyce. Podnoszono, że postanowienia Konstytucji, deklarujące zasadę państwa socjalnego (uwagę tę można odnieść także do poszczególnych praw socjalnych) byłyby w takiej sytuacji martwą literą, a to godziłoby w prestiż kraju i prawa. Istotne w kontekście dalszych rozważań zawartych w niniejszym opracowaniu były argumenty zwracające uwagę na treść i charakter prawny regulacji socjalnych. Zauważano, że: Prawa socjalne obywateli mające realizować zasadę «państwa prawnego» nie są w istocie uprawnieniami o charakterze prawnym, a obowiązki, będące ich korelatem obowiązkami prawnymi. Nie można ich bowiem dochodzić w postępowaniach przed organami państwa, a zwłaszcza organami sądowymi. Są to raczej deklaracje intencji lub wytyczne programowe. Konstytucja powinna być natomiast aktem normatywnym, mieć charakter jurydyczny. Umieszczanie w niej takich deklaracji ogranicza jej znaczenie jako aktu normatywnego Ibidem, s. 69.

18 1.1. Artykuł 68 ust. 2 Konstytucji RP jako źródło zasady... Dokonując wykładni przepisu art. 68 ust. 2 Konstytucji RP, należy przede wszystkim zwrócić uwagę na tę okoliczność, że prawa i wolności socjalne, związane z kierunkami i celami prowadzonej przez władze publiczne polityki społecznej, mają szczególny charakter prawny. Jak zauważał L. Garlicki, w odniesieniu do relacji państwo jednostka Konstytucja nie tylko nie musi, ale wręcz nie może być ujęta w formie precyzyjnych norm, które nadawałyby się do stosowania bez pomocy norm albo instrumentów interpretacyjnych niższego rzędu. Związane jest to z faktem, że ustawa zasadnicza posługuje się językiem wartości, zasad i haseł, rzadko natomiast konkretnie sformułowanymi normami prawnymi 7. Omawiając zagadnienie stosowania praw socjalnych jako szczególnych praw podstawowych statuowanych w Konstytucji, K. Działocha zauważał, że na etapie dyskusji nad projektami wzbudziło ono silne kontrowersje, związane z propozycją ustanowienia formuły, by określonych i wyraźnie wskazanych praw socjalnych można było dochodzić tylko w granicach określonych ustawą. Wątpliwości dotyczyły jednak nie tyle celowości takiego rozwiązania, co raczej relacji takiej formuły (zawartej ostatecznie w art. 81 Konstytucji RP) do innych przepisów ustawy zasadniczej, statuujących prawa socjalne, a nakazujących ich skonkretyzowanie w przepisach ustaw 8. Przyjęte rozwiązanie przywołany autor oceniał jako wyraz kompromisu między koncepcją rozbudowanych praw socjalnych a gospodarczymi możliwościami państwa w zakresie ich realizacji 9. Należy zatem zadać pytanie, czy przepisy Konstytucji statuujące prawa socjalne mają charakter normatywny. W literaturze 10 zwracano uwagę na liczne wątpliwości w tej kwestii, wskazując m.in. na ogólność sformułowania tych przepisów i wysoki stopień abstrakcji, który nie pozwala wyprowadzać z nich konkretnych wskazówek postępowania, na brak sankcji, na niemożliwość bezpośredniego stosowania czy wreszcie na deklaratywny 7 Por. L. Garlicki, Normatywna wartość ustawy zasadniczej (w:) M. Wyrzykowski (red.), Konstytucyjne podstawy systemu prawa, Warszawa 2001, s Tak rzecz się ma właśnie z art. 68 ust. 2 Konstytucji RP, który nie został wskazany w katalogu art. 81, ale który w zdaniu drugim stanowi, że warunki i zakres udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych, do której władze publiczne zapewniają obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, równy dostęp określa ustawa. 9 K. Działocha, Zasada bezpośredniego stosowania konstytucji w dziedzinie wolności i praw obywateli (w:) B. Oliwa-Radzikowska (oprac.), Obywatel jego wolności i prawa. Zbiór studiów przygotowanych z okazji 10-lecia urzędu Rzecznika Praw Obywatelskich, Łódź 1998, s Wyczerpujący przegląd poglądów doktryny prawa konstytucyjnego w tym względzie znajduje się w: P. Tuleja, Normatywna treść praw jednostki w ustawach konstytucyjnych RP, Warszawa 1997, s. 30 i n. 21

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów...7 Wstęp...9 Rozdział 1. System opieki zdrowotnej w Polsce...11 Rozdział 2. Charakter prawny relacji między podmiotami uczestniczącymi w systemie...20 1. Charakter prawny stosunku

Bardziej szczegółowo

Andrzej Mączyński przewodniczący Janusz Niemcewicz sprawozdawca Jadwiga Skórzewska-Łosiak Jerzy Stępień Marian Zdyb,

Andrzej Mączyński przewodniczący Janusz Niemcewicz sprawozdawca Jadwiga Skórzewska-Łosiak Jerzy Stępień Marian Zdyb, 8 POSTANOWIENIE z dnia 22 stycznia 2003 r. Sygn. akt K 44/01 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Mączyński przewodniczący Janusz Niemcewicz sprawozdawca Jadwiga Skórzewska-Łosiak Jerzy Stępień Marian

Bardziej szczegółowo

215/6B/2005. POSTANOWIENIE z dnia 8 sierpnia 2005 r. Sygn. akt Tw 30/05. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jerzy Stępień,

215/6B/2005. POSTANOWIENIE z dnia 8 sierpnia 2005 r. Sygn. akt Tw 30/05. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jerzy Stępień, 215/6B/2005 POSTANOWIENIE z dnia 8 sierpnia 2005 r. Sygn. akt Tw 30/05 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jerzy Stępień, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku Ogólnopolskiego Związku

Bardziej szczegółowo

Wolności i prawa jednostki w Konstytucji RP. Tom I. Idee i zasady przewodnie konstytucyjnej regulacji wolności i praw jednostki w RP

Wolności i prawa jednostki w Konstytucji RP. Tom I. Idee i zasady przewodnie konstytucyjnej regulacji wolności i praw jednostki w RP Wolności i prawa jednostki w. Tom I. Idee i zasady przewodnie konstytucyjnej regulacji wolności i praw jednostki w RP Red.: Mariusz Jabłoński Wprowadzenie Wykaz skrótów Część I. Koncepcja konstytucyjnego

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 8 lipca 2010 r. Sygn. akt SK 8/09. Trybunał Konstytucyjny

Warszawa, dnia 8 lipca 2010 r. Sygn. akt SK 8/09. Trybunał Konstytucyjny Warszawa, dnia 8 lipca 2010 r. Sygn. akt SK 8/09 Trybunał Konstytucyjny W odpowiedzi na pismo Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 czerwca 2010 r., na podstawie art. 34 ust. 1 w związku z art. 27 pkt 2

Bardziej szczegółowo

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) oraz art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy

Bardziej szczegółowo

Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych

Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych Komentarz Anna Ostrowska Kamil Sikora Wydanie 1 Stan prawny na 1 stycznia 2012 roku Warszawa 2012 Poszczególne części komentarza opracowali: Anna Ostrowska:

Bardziej szczegółowo

W Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich zostały przeanalizowane obowiązujące. przepisy normujące zasady porozumiewania się podejrzanego i oskarżonego

W Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich zostały przeanalizowane obowiązujące. przepisy normujące zasady porozumiewania się podejrzanego i oskarżonego RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-662364-II-10/ST 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Krzysztof Kwiatkowski Minister Sprawiedliwości

Bardziej szczegółowo

Spis treści. I. Uwagi wstępne... 46

Spis treści. I. Uwagi wstępne... 46 Wykaz skrótów... Bibliografia... XIII Przedmowa do tomu I... XXXV Rozdział 1. Krytyka wartości poznawczej i analitycznej funkcji ochronnej prawa pracy... 1 1. Uwagi wstępne... 1 2. Funkcje prawa pracy

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna w sprawie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt K. 2/01)

Opinia prawna w sprawie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt K. 2/01) Warszawa, dnia 12 lutego 2001 r. Opinia prawna w sprawie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt K. 2/01) Stosownie do zlecenia z dnia 16 stycznia 2001

Bardziej szczegółowo

Wyrok z 10 lipca 2000 r., SK 12/99 POJĘCIE SPRAWY CYWILNEJ

Wyrok z 10 lipca 2000 r., SK 12/99 POJĘCIE SPRAWY CYWILNEJ Wyrok z 10 lipca 2000 r., SK 12/99 POJĘCIE SPRAWY CYWILNEJ Rodzaj postępowania: skarga konstytucyjna Inicjator: osoba fizyczna Skład orzekający: 5 sędziów Zdania odrębne: 0 Przedmiot kontroli Wzorce kontroli

Bardziej szczegółowo

Prawo zatrudnienia. Małgorzata Gersdorf. Wydanie 1

Prawo zatrudnienia. Małgorzata Gersdorf. Wydanie 1 Prawo zatrudnienia Małgorzata Gersdorf Wydanie 1 Warszawa 2013 Redaktor prowadzący: Joanna Choroszczak-Magiera Redakcja techniczna: Krzysztof Koziarek Projekt okładki i stron tytułowych: Michał Piotrowski

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I UK 63/05 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 października 2005 r. SSN Beata Gudowska (przewodniczący) SSN Zbigniew Hajn SSN Andrzej Wasilewski (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

Pan Michał Boni Minister Administracji i Cyfryzacji WARSZAWA

Pan Michał Boni Minister Administracji i Cyfryzacji WARSZAWA RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-638794-XVIII/10/GK 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Michał Boni Minister Administracji i Cyfryzacji

Bardziej szczegółowo

75/1/B/2012. POSTANOWIENIE z dnia 2 sierpnia 2011 r. Sygn. akt Ts 102/10

75/1/B/2012. POSTANOWIENIE z dnia 2 sierpnia 2011 r. Sygn. akt Ts 102/10 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marek Kotlinowski, 75/1/B/2012 POSTANOWIENIE z dnia 2 sierpnia 2011 r. Sygn. akt Ts 102/10 po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Development

Bardziej szczegółowo

RPO VIII/07/JP

RPO VIII/07/JP RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich dr Janusz Kochanowski RPO-548443-VIII/07/JP 00-090 Warszawa Tel. centr. 022 551 77 00 Ai. Solidarności 77 Fax 022 827 64 53 Warszawa, dnia ia 2007 r. Trybunał

Bardziej szczegółowo

Pan Krzysztof KWIATKOWSKI Minister Sprawiedliwości

Pan Krzysztof KWIATKOWSKI Minister Sprawiedliwości RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-631333-III/09/JP 00-090 Warszawa Tel. centr. 0-22 551 77 00 Al, Solidarności 77 Fax 0-22 827 64 53 Pan Krzysztof KWIATKOWSKI Minister Sprawiedliwości

Bardziej szczegółowo

154/2/B/2011. POSTANOWIENIE z dnia 15 lutego 2011 r. Sygn. akt Ts 1/10. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mirosław Granat,

154/2/B/2011. POSTANOWIENIE z dnia 15 lutego 2011 r. Sygn. akt Ts 1/10. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mirosław Granat, 154/2/B/2011 POSTANOWIENIE z dnia 15 lutego 2011 r. Sygn. akt Ts 1/10 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mirosław Granat, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Benedykta

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O zbadanie zgodności rozporządzenia z Konstytucją RP i z ustawą

WNIOSEK O zbadanie zgodności rozporządzenia z Konstytucją RP i z ustawą Warszawa, 04 maja 2008 r. Ogólnopolski Związek Pracodawców Protetyki Słuchu Ul. Plac Trzech Krzyży 4/6 00-499 Warszawa Reprezentowany przez Radcę prawnego Witolda Kunert Kunert, Kożuszko, Sanak Kancelaria

Bardziej szczegółowo

Art. 88. - konkretyzacja: - ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych

Art. 88. - konkretyzacja: - ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych OBOWIĄZYWANIE PRAWA I. Zasady konstytucyjne: 1. Zasada państwa prawa i jej konsekwencje w procesie stanowienia prawa: niezwykle ważna dyrektywa w zakresie stanowienia i stosowania prawa wyrok 9 V 2005

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02)

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Warszawa, dnia 16 grudnia 2002 r. Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Stosownie do zlecenia z dnia 18 listopada

Bardziej szczegółowo

Opodatkowanie dochodów nieujawnionych. Piotr Pietrasz

Opodatkowanie dochodów nieujawnionych. Piotr Pietrasz Opodatkowanie dochodów nieujawnionych Piotr Pietrasz Opodatkowanie dochodów nieujawnionych Piotr Pietrasz monografie Wydawca: Ewa Fonkowicz Redaktor prowadz¹cy: Ewa Fonkowicz Sk³ad i ³amanie: Studio Lotus

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna sporządzona dla Biura Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu w Warszawie

Opinia prawna sporządzona dla Biura Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu w Warszawie Warszawa dn. 8 stycznia 2016 r. Dr hab. prof. nadzw. Mirosław Karpiuk Opinia prawna sporządzona dla Biura Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu w Warszawie Bezpośrednie stosowanie Konstytucji RP przez Trybunał

Bardziej szczegółowo

J(CU. Pan Jacek Cichocki Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

J(CU. Pan Jacek Cichocki Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH Irena Lipowicz Warszawa, 3 a i. * /< / I.511.4.2014.AJK rp J(CU. Pan Jacek Cichocki Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Kancelaria Prezesa Rady Ministrów i

Bardziej szczegółowo

USTAWA O TRANSPORCIE DROGOWYM

USTAWA O TRANSPORCIE DROGOWYM USTAWA O TRANSPORCIE DROGOWYM Renata Strachowska 2. wydanie Warszawa 2011 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 7 Wstęp... 15 Ustawa z dnia z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym... 17 Rozdział 1. Przepisy

Bardziej szczegółowo

Możliwe skutki orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie ustawy o SKOK

Możliwe skutki orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie ustawy o SKOK Możliwe skutki orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie ustawy o SKOK Warianty rozwiązań w zależności od treści orzeczenia TK Marek P. Wędrychowski Zastrzeżenia Marek P. Wędrychowski, radca prawny,

Bardziej szczegółowo

48/5A/2004. POSTANOWIENIE z dnia 5 maja 2004 r. Sygn. akt K 25/02

48/5A/2004. POSTANOWIENIE z dnia 5 maja 2004 r. Sygn. akt K 25/02 48/5A/2004 POSTANOWIENIE z dnia 5 maja 2004 r. Sygn. akt K 25/02 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marek Safjan przewodniczący Jerzy Ciemniewski Teresa Dębowska-Romanowska Marian Grzybowski Adam Jamróz

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 25 lipca 2001 r.

Warszawa, 25 lipca 2001 r. Warszawa, 25 lipca 2001 r. Opinia na temat wniosku Stowarzyszenia Związek Polskich Artystów Plastyków do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami

Bardziej szczegółowo

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) oraz art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy

Bardziej szczegółowo

216/6B/2005. Marian Grzybowski przewodniczący Marek Mazurkiewicz sprawozdawca Janusz Niemcewicz, p o s t a n a w i a: UZASADNIENIE:

216/6B/2005. Marian Grzybowski przewodniczący Marek Mazurkiewicz sprawozdawca Janusz Niemcewicz, p o s t a n a w i a: UZASADNIENIE: 216/6B/2005 POSTANOWIENIE z dnia 15 listopada 2005 r. Sygn. akt Tw 30/05 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marian Grzybowski przewodniczący Marek Mazurkiewicz sprawozdawca Janusz Niemcewicz, po rozpoznaniu

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 16 października 2008 r., III CZP 99/08

Uchwała z dnia 16 października 2008 r., III CZP 99/08 Uchwała z dnia 16 października 2008 r., III CZP 99/08 Sędzia SN Antoni Górski (przewodniczący) Sędzia SN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) Sędzia SN Iwona Koper Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku wierzyciela

Bardziej szczegółowo

BL TK/15 Warszawa, 7 lipca 2016 r.

BL TK/15 Warszawa, 7 lipca 2016 r. BL-112-255-TK/15 Warszawa, 7 lipca 2016 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z 12 MAJA 2015 R. (SYGN. AKT SK 62/13) DOTYCZĄCYM USTAWY Z DNIA 16 WRZEŚNIA 2011 R. O ZMIANIE USTAWY - KODEKS

Bardziej szczegółowo

Pan. Donald Tusk. W związku z licznymi wątpliwościami jakie wywołała informacja o planowanym na

Pan. Donald Tusk. W związku z licznymi wątpliwościami jakie wywołała informacja o planowanym na Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów Aleje Ujazdowskie 1/3 00-071 Warszawa W związku z licznymi wątpliwościami jakie wywołała informacja o planowanym na dzień 26 stycznia 2012 r. podpisaniu przez Polskę

Bardziej szczegółowo

Zastępca Szefa. Kancelarii Sejmu RP

Zastępca Szefa. Kancelarii Sejmu RP Do druku nr 166 WICEPREZES NACZELNEJ RADY ADWOKACKIEJ Jacek Trela Warszawa, dnia 18 stycznia 2015 r. Pan Adam Podgórski Zastępca Szefa Kancelarii Sejmu RP Dot. GMS-WP-173-296115 NRA -12-SM -1.1.2016 W

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2266).

- o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2266). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-154(5)/09 Warszawa, 18 lutego 2010 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Przekazuję przyjęte przez

Bardziej szczegółowo

Pan Bartłomiej SIENKIEWICZ. Minister Spraw Wewnętrznych

Pan Bartłomiej SIENKIEWICZ. Minister Spraw Wewnętrznych RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-712621-III/12/TO 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Bartłomiej SIENKIEWICZ Minister Spraw

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 14 lipca 2005 r. II UK 280/04

Wyrok z dnia 14 lipca 2005 r. II UK 280/04 Wyrok z dnia 14 lipca 2005 r. II UK 280/04 Wypłata emerytury wojskowej w roku 2000 powinna być dokonana na podstawie art. 40 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych

Bardziej szczegółowo

PRAWO KARNE WYKONAWCZE 4. WYDANIE

PRAWO KARNE WYKONAWCZE 4. WYDANIE PRAWO KARNE WYKONAWCZE 4. WYDANIE Joanna Hołda Zbigniew Hołda Beata Żórawska Warszawa 2012 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 9 Wstęp... 11 Rozdział 1 Prawo karne wykonawcze i jego nauka... 13 1.1. Prawo karne

Bardziej szczegółowo

DP/2310/6/14 ZAŁĄCZNIK NR 2 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

DP/2310/6/14 ZAŁĄCZNIK NR 2 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA System Informacji Prawnej Opisane poniżej funkcjonalne wymagania mają jedynie charakter minimalny. Wykonawca może zaproponować szerszą niż opisana funkcjonalność.

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Rozdział I. Aksjologiczne fundamenty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Uwagi wprowadzające... 26

SPIS TREŚCI. Rozdział I. Aksjologiczne fundamenty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Uwagi wprowadzające... 26 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... XI Wykaz podstawowej literatury... XV Przedmowa... XVII Rozdział I. Aksjologiczne fundamenty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej... 1 1. Uwagi wprowadzające... 2 2. Zasada

Bardziej szczegółowo

Druk nr 2089 Warszawa, 31 lipca 2007 r.

Druk nr 2089 Warszawa, 31 lipca 2007 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Marszałek Senatu Druk nr 2089 Warszawa, 31 lipca 2007 r. Pan Ludwik Dorn Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku Zgodnie z art. 118

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 14 czerwca 2016 r. Sąd Najwyższy Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych

Warszawa, dnia 14 czerwca 2016 r. Sąd Najwyższy Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych Warszawa, dnia 14 czerwca 2016 r. PIERWSZY PREZES SĄDU NAJWYŻSZEGO RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ BSA III 4110 3/16 Sąd Najwyższy Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych Na podstawie art. 60

Bardziej szczegółowo

LexisNexis Polska Sp. z o.o.

LexisNexis Polska Sp. z o.o. Redaktor prowadzący: Joanna Ołówek Opracowanie redakcyjne: Agata Walkowska Redakcja techniczna: Agnieszka Dymkowska Projekt okładki i stron tytułowych: Agnieszka Tchórznicka Autorzy zdjęć: istock.com/twilighteye;

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE z dnia 27 maja 2003 r. Sygn. akt K 43/02

POSTANOWIENIE z dnia 27 maja 2003 r. Sygn. akt K 43/02 45 POSTANOWIENIE z dnia 27 maja 2003 r. Sygn. akt K 43/02 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mirosław Wyrzykowski przewodniczący Wiesław Johann Ewa Łętowska Jadwiga Skórzewska-Łosiak Marian Zdyb sprawozdawca,

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Ordynacja podatkowa (druk nr 1288)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Ordynacja podatkowa (druk nr 1288) Warszawa, dnia 25 lipca 2011 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Ordynacja podatkowa (druk nr 1288) I. Cel i przedmiot ustawy Opiniowana ustawa wprowadza

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. z dnia 16 lutego 2000 r. Sygn. Ts 97/99

POSTANOWIENIE. z dnia 16 lutego 2000 r. Sygn. Ts 97/99 20 POSTANOWIENIE z dnia 16 lutego 2000 r. Sygn. Ts 97/99 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Lech Garlicki przewodniczący Wiesław Johann sprawozdawca Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska po rozpoznaniu na posiedzeniu

Bardziej szczegółowo

Podstawy do wniesienia skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym

Podstawy do wniesienia skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym Podstawy do wniesienia skargi kasacyjnej 105 JAKUB MICHALSKI Podstawy do wniesienia skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1.

Bardziej szczegółowo

Ne tle skarg kierowanych do Rzecznika Praw Obywatelskich ujawnił się problem

Ne tle skarg kierowanych do Rzecznika Praw Obywatelskich ujawnił się problem RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-702889-III-12/LN 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Jarosław Gowin Minister Sprawiedliwości Ne tle skarg

Bardziej szczegółowo

Tezy: Teza 1 Przykład 1 USTAWA z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz. U. z 2013 r. poz. 1393)

Tezy: Teza 1 Przykład 1 USTAWA z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz. U. z 2013 r. poz. 1393) Dobre praktyki legislacyjne 147 PODMIOT WŁAŚCIWY DO PODPISANIA OBWIESZCZENIA W SPRAWIE OGŁOSZENIA TEKSTU JEDNOLITEGO AKTU WYKONAWCZEGO DO USTAWY, W PRZYPADKU WSPÓŁUCZESTNICZENIA DWÓCH LUB WIĘCEJ PODMIOTÓW

Bardziej szczegółowo

KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ

KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ PRZEDMOWA ROZDZIAŁ I. ZMIANY USTROJU POLITYCZNEGO POLSKI W LATACH 1944-1997 1. Pojęcie ustroju politycznego i jego periodyzacja 2. Okres Krajowej

Bardziej szczegółowo

KOMENTARZ. Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Ewa Plesnarowcz-Durska. Stan prawny na 2 stycznia 2014 roku

KOMENTARZ. Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Ewa Plesnarowcz-Durska. Stan prawny na 2 stycznia 2014 roku KOMENTARZ Prawo o ustroju sądów administracyjnych Ewa Plesnarowcz-Durska W Y DA N I E 1 Stan prawny na 2 stycznia 2014 roku Warszawa 2013 Redaktor prowadzący: Grażyna Polkowska-Nowak Opracowanie redakcyjne:

Bardziej szczegółowo

Stan wojenny w świetle konstytucji SSN Antoni Górski, Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa

Stan wojenny w świetle konstytucji SSN Antoni Górski, Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa Stan wojenny w świetle konstytucji SSN Antoni Górski, Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa Stan wojenny został nareszcie oceniony i osądzony w kategoriach prawno konstytucyjnych przez kompetentny organ

Bardziej szczegółowo

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. l pkt l Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia.

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. l pkt l Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia. RZECZPOSPOLIT A POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWJCZ RP0-706476-II/12/MK 00-090 Warszawa Al. Solidarności 77 Tel. centr. 22 551 77 00 Fax 22 827 64 53 Trybunał Warsza"va Warszawa, 2 ~. tj!llufz

Bardziej szczegółowo

Zakres i kierunki zmian ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zakres i kierunki zmian ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Prof. zw. dr habil. Roman Hauser Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego Zakres i kierunki zmian ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W roku 2012 minie 10 lat od uchwalenia ustaw

Bardziej szczegółowo

Szczecin, dnia 01 grudnia 2011 r.

Szczecin, dnia 01 grudnia 2011 r. Szczecin, dnia 01 grudnia 2011 r. Szanowna Pani dr n. med. Agnieszka Ruchała-Tyszler Wiceprezes Okręgowej Rady Lekarskiej Okręgowa Izba Lekarska w Szczecinie w miejscu OPINIA PRAWNA wydana na zlecenie

Bardziej szczegółowo

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz ze

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz ze Naczelny Sąd Administracyjny Izba Ogólnoadministracyjna Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich Na podstawie art. 264 2 w związku z art. 15 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu

Bardziej szczegółowo

BL-112-173-TK/14 Warszawa, 27 czerwca 2014 r.

BL-112-173-TK/14 Warszawa, 27 czerwca 2014 r. BL-112-173-TK/14 Warszawa, 27 czerwca 2014 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z DNIA 8 KWIETNIA 2014 R. (SYGN. AKT K 21/13) DOTYCZĄCYM USTAWY Z DNIA 10 GRUDNIA 1993 R. O ZAOPATRZENIU

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów Czasopisma i inne publikatory... 7 Źródła prawa... 7 Inne skróty... 9

Spis treści. Wykaz skrótów Czasopisma i inne publikatory... 7 Źródła prawa... 7 Inne skróty... 9 Spis treści Wykaz skrótów Czasopisma i inne publikatory.......................................... 7 Źródła prawa........................................................ 7 Inne skróty..........................................................

Bardziej szczegółowo

OBSŁUGA PRAWNICZYCH BAZ DANYCH. Semestr zimowy 2015/2016 SSP I

OBSŁUGA PRAWNICZYCH BAZ DANYCH. Semestr zimowy 2015/2016 SSP I OBSŁUGA PRAWNICZYCH BAZ DANYCH Semestr zimowy 2015/2016 SSP I Zajęcia nr 3 Publiczne bazy orzeczeń Cz. I Serwis Sądu Najwyższego Serwis Naczelnego Sądu Administracyjnego i Centralna Baza Orzeczeń Sądów

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO IV/12/BB. Pan Jarosław Gowin Minister Sprawiedliwości WARSZAWA

RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO IV/12/BB. Pan Jarosław Gowin Minister Sprawiedliwości WARSZAWA RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-702353-IV/12/BB 00-090 Warszawa Tel. centr. 0 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 0 22 827 64 53 Pan Jarosław Gowin Minister Sprawiedliwości WARSZAWA

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 21 maja 2002 r. III RN 64/01

Wyrok z dnia 21 maja 2002 r. III RN 64/01 Wyrok z dnia 21 maja 2002 r. III RN 64/01 Nałożenie na spółkę cywilną osób fizycznych jako jednostkę organizacyjną dodatkowego zobowiązania podatkowego na podstawie art. 27 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 8 stycznia

Bardziej szczegółowo

CHRONOLOGICZNY WYKAZ PUBLIKACJI. 1. Zasada równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej, Warszawa 2011, ss. 397.

CHRONOLOGICZNY WYKAZ PUBLIKACJI. 1. Zasada równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej, Warszawa 2011, ss. 397. dr hab. Daniel Eryk Lach LL.M. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Katedra Prawa Pracy i Prawa Socjalnego CHRONOLOGICZNY WYKAZ PUBLIKACJI I. Monografie 1. Zasada równego dostępu do świadczeń opieki

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 kwietnia 2010 r.

Warszawa, dnia 6 kwietnia 2010 r. Warszawa, dnia 6 kwietnia 2010 r. Opinia o ustawie o zmianie ustawy Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (druk nr 829)

Bardziej szczegółowo

KOMENTARZ. Ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary. Dorota Habrat WYDANIE 1

KOMENTARZ. Ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary. Dorota Habrat WYDANIE 1 KOMENTARZ Ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary Dorota Habrat WYDANIE 1 Warszawa 2014 Redaktor prowadzący: Anna Popławska Opracowanie redakcyjne: Wojciech

Bardziej szczegółowo

Rozpatrywane ostatnio skargi obywateli dotyczące treści zarządzeń Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia wydawanych na podstawie art.

Rozpatrywane ostatnio skargi obywateli dotyczące treści zarządzeń Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia wydawanych na podstawie art. Rozpatrywane ostatnio skargi obywateli dotyczące treści zarządzeń Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia wydawanych na podstawie art. 146 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej

Bardziej szczegółowo

OCHRONA PRAW NABYWCY LOKALU MIESZKALNEGO LUB DOMU JEDNORODZINNEGO

OCHRONA PRAW NABYWCY LOKALU MIESZKALNEGO LUB DOMU JEDNORODZINNEGO OCHRONA PRAW NABYWCY LOKALU MIESZKALNEGO LUB DOMU JEDNORODZINNEGO KOMENTARZ Andrzej Burzak Małgorzata Okoń Piotr Pałka Warszawa 2012 Spis treści SPIS TREŚCI Wykaz skrótów 9 Ustawa z dnia 16 września 2011

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 18 marca 2005 r., III CZP 3/05

Uchwała z dnia 18 marca 2005 r., III CZP 3/05 Uchwała z dnia 18 marca 2005 r., III CZP 3/05 Sędzia SN Elżbieta Skowrońska-Bocian (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Barbara Myszka Sędzia SN Marek Sychowicz Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Skarbu

Bardziej szczegółowo

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. wnoszę o

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. wnoszę o RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena Lipowicz RPO-740411-V-13/GH 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Naczelny Sąd Administracyjny Izba Gospodarcza

Bardziej szczegółowo

TECHNIKI INFORMACJI I KOMUNIKACJI. Semestr zimowy 2016/2017 I SSA I stopnia

TECHNIKI INFORMACJI I KOMUNIKACJI. Semestr zimowy 2016/2017 I SSA I stopnia TECHNIKI INFORMACJI I KOMUNIKACJI Semestr zimowy 2016/2017 I SSA I stopnia Zajęcia nr 4 Publiczne bazy orzeczeń Cz. 1 Serwis Sądu Najwyższego Serwis Naczelnego Sądu Administracyjnego i Centralna Baza Orzeczeń

Bardziej szczegółowo

Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich

Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH Warszawa, /} $,

Bardziej szczegółowo

S K A R G A na bezczynność Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

S K A R G A na bezczynność Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Warszawa, 15 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z a p o ś r e d n i c t w e m Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Skarżący: Stowarzyszenie Liderów Lokalnych Grup Obywatelskich

Bardziej szczegółowo

na podstawie art. 56 pkt 5 w związku z art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1064 ze zm.

na podstawie art. 56 pkt 5 w związku z art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1064 ze zm. RZECZPOSPOLITA POLSKA PROKURATOR GENERALNY Warszawa, dnia stycznia 2016 r. PG VIII TK 4/15 K 2/15 TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY W związku z wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich o stwierdzenie, że art. 29 ust.

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Kierując się dobrem ogółu jakim jest zagwarantowanie równego dla wszystkich obywateli prawa do ochrony zdrowia stanowiącego zarazem sprawę o szczególnym znaczeniu dla Państwa jako

Bardziej szczegółowo

Art. 118 ust. 2 ustawy o PSP przewiduje, że od kary upomnienia wymierzonej przez

Art. 118 ust. 2 ustawy o PSP przewiduje, że od kary upomnienia wymierzonej przez RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich dr Janusz KOCHANOWSKI Warszawa, dnia 11/09/2006 r. RPO-510021-IX-905/05/WK 00-090 Warszawa Tel. centr. 0-22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 0-22 827

Bardziej szczegółowo

o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego.

o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego. SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII KADENCJA Warszawa, dnia 2 listopada 2008 r. Druk nr 346 KOMISJA USTAWODAWCZA Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Na podstawie art. 85a ust.

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900) Warszawa, dnia 30 czerwca 2010 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900) I. Cel i przedmiot ustawy

Bardziej szczegółowo

przedstawiam następujące stanowisko:

przedstawiam następujące stanowisko: RZECZPOSPOLITA POLSKA PROKURATOR GENERALNY Warszawa, dnia 9 czerwca 2015 r. PG VIII TK 104/14 P 64/14 TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY W związku z pytaniem prawnym Sądu Rejonowego w Białymstoku VI Wydział Pracy

Bardziej szczegółowo

USTAWA O ŚWIADCZENIACH OPIEKI ZDROWOTNEJ FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW PUBLICZNYCH

USTAWA O ŚWIADCZENIACH OPIEKI ZDROWOTNEJ FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW PUBLICZNYCH USTAWA O ŚWIADCZENIACH OPIEKI ZDROWOTNEJ FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW PUBLICZNYCH Joanna Nowak-Kubiak Bożena Łukasik 2. wydanie Warszawa 2010 Spis treści Wykaz skrótów...7 Wstęp...9 Ustawa z dnia 27 sierpnia

Bardziej szczegółowo

Jednostka. Przepis Proponowane zmiany i ich uzasadnienie Decyzja projektodawcy. Lp. zgłaszająca. ogólne

Jednostka. Przepis Proponowane zmiany i ich uzasadnienie Decyzja projektodawcy. Lp. zgłaszająca. ogólne Stanowisko projektodawcy do uwag resortów nieuwzględnionych w projekcie Założeń do projektu ustawy zmieniającej ustawę o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych w zakresie implementacji przepisów

Bardziej szczegółowo

245/4/B/2009. POSTANOWIENIE z dnia 4 marca 2009 r. Sygn. akt Ts 214/07. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bohdan Zdziennicki,

245/4/B/2009. POSTANOWIENIE z dnia 4 marca 2009 r. Sygn. akt Ts 214/07. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bohdan Zdziennicki, 245/4/B/2009 POSTANOWIENIE z dnia 4 marca 2009 r. Sygn. akt Ts 214/07 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bohdan Zdziennicki, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Sabiny

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 15 czerwca 2007 r.

Warszawa, dnia 15 czerwca 2007 r. Warszawa, dnia 15 czerwca 2007 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym

Bardziej szczegółowo

ZAŻALENIE. na postanowienie o umorzeniu dochodzenia z dnia ( )

ZAŻALENIE. na postanowienie o umorzeniu dochodzenia z dnia ( ) Katowice, dnia ( ) r. L.Dz.W../2015 Sygn. RO-12/UPR4/2014/AF Sąd Rejonowy Zamiejscowy z siedzibą w P. za pośrednictwem: Prokuratura Rejonowa w T. Ośrodek Zamiejscowy w P. sygn. akt. 5 Ds 234/15 ZAŻALENIE

Bardziej szczegółowo

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII KADENCJA SPRAWOZDANIE. KOMISJI USTAWODAWCZEJ oraz KOMISJI RODZINY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII KADENCJA SPRAWOZDANIE. KOMISJI USTAWODAWCZEJ oraz KOMISJI RODZINY I POLITYKI SPOŁECZNEJ SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII KADENCJA Warszawa, dnia 18 grudnia 2007 r. Druk nr 14 S SPRAWOZDANIE KOMISJI USTAWODAWCZEJ oraz KOMISJI RODZINY I POLITYKI SPOŁECZNEJ o projekcie ustawy o zmianie ustawy

Bardziej szczegółowo

Spis treści Rozdział I. Geneza, rozwój i model sądownictwa administracyjnego w Polsce

Spis treści Rozdział I. Geneza, rozwój i model sądownictwa administracyjnego w Polsce Przedmowa... V Wykaz skrótów... XIII Rozdział I. Geneza, rozwój i model sądownictwa administracyjnego w Polsce... 1 1. Początki sądowej kontroli administracji na ziemiach polskich... 6 2. Najwyższy Trybunał

Bardziej szczegółowo

Moduł 1. Wybrane zagadnienia prawa konstytucyjnego

Moduł 1. Wybrane zagadnienia prawa konstytucyjnego Autor: Marek Kruszka Moduł 1 Wybrane zagadnienia prawa konstytucyjnego Celem mniejszego opracowania jest przybliżenie słuchaczom wybranych zagadnień prawa konstytucyjnego, ze szczególnym uwzględnieniem

Bardziej szczegółowo

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, ze zm.) oraz art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 1990 Nr 66 poz. 395 UCHWAŁA TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO. z dnia 18 września 1990 r. (W. 4/89)

Dz.U. 1990 Nr 66 poz. 395 UCHWAŁA TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO. z dnia 18 września 1990 r. (W. 4/89) Kancelaria Sejmu s. 1/6 Dz.U. 1990 Nr 66 poz. 395 UCHWAŁA TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO z dnia 18 września 1990 r. (W. 4/89) w sprawie wykładni przepisu art. 121 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. Prawo

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 9 grudnia 2008 r. I UK 138/08

Wyrok z dnia 9 grudnia 2008 r. I UK 138/08 Wyrok z dnia 9 grudnia 2008 r. I UK 138/08 Umowa o zarządzanie przedsiębiorstwem (spółką) lub kontrakt menedżerski wskazane w art. 13 pkt 9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Bardziej szczegółowo

Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich

Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich Warszawa, 01/02/2008r. RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Janusz KOCHANOWSKI RPO-519862-III/05/JA 00-090 Warszawa Tel. centr. 0-22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 0-22 827 64 53 Trybunał

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II UZ 44/11. Dnia 15 grudnia 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II UZ 44/11. Dnia 15 grudnia 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt II UZ 44/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 15 grudnia 2011 r. SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (przewodniczący) SSN Małgorzata Gersdorf (sprawozdawca) SSN Zbigniew Hajn w sprawie

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I UK 203/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 7 grudnia 2010 r. SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (przewodniczący) SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII KADENCJA. Warszawa, dnia 15 lipca 2009 r. Druk nr 614

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII KADENCJA. Warszawa, dnia 15 lipca 2009 r. Druk nr 614 SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII KADENCJA Warszawa, dnia 15 lipca 2009 r. Druk nr 614 KOMISJA USTAWODAWCZA Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Na podstawie art. 85a ust.

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK PROKURATORA GENERALNEGO. wnoszę o stwierdzenie, że:

WNIOSEK PROKURATORA GENERALNEGO. wnoszę o stwierdzenie, że: RZECZPOSPOLITA POLSKA PROKURATOR GENERALNY Warszawa, dnia sierpnia 2015 r. PG VIII TKw 39/15 TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY WNIOSEK PROKURATORA GENERALNEGO Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 188

Bardziej szczegółowo

183/2/B/2013. POSTANOWIENIE z dnia 4 grudnia 2012 r. Sygn. akt Ts 273/11

183/2/B/2013. POSTANOWIENIE z dnia 4 grudnia 2012 r. Sygn. akt Ts 273/11 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Teresa Liszcz, 183/2/B/2013 POSTANOWIENIE z dnia 4 grudnia 2012 r. Sygn. akt Ts 273/11 po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Grzegorza

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Hubert Wrzeszcz

POSTANOWIENIE. SSN Hubert Wrzeszcz Sygn. akt V CSK 23/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 23 lipca 2015 r. SSN Hubert Wrzeszcz w sprawie ze skargi J. T. i E. T.-H. przy uczestnictwie J. P., H. S., I. T. i M. D. o wznowienie

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący) SSN Krzysztof Staryk (sprawozdawca) SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący) SSN Krzysztof Staryk (sprawozdawca) SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec Sygn. akt II UK 156/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 8 listopada 2013 r. SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący) SSN Krzysztof Staryk (sprawozdawca) SSN Małgorzata

Bardziej szczegółowo

BL-112-133-TK/13 Warszawa, 30 grudnia 2013 r.

BL-112-133-TK/13 Warszawa, 30 grudnia 2013 r. BL-112-133-TK/13 Warszawa, 30 grudnia 2013 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z DNIA 24 WRZEŚNIA 2013 R. (SYGN. AKT K 35/12) DOTYCZĄCYM USTAWY O SYSTEMIE OŚWIATY I. METRYKA ORZECZENIA

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa POLSKIE PRAWO KONSTYTUCYJNE Red.: Dariusz Górecki Wykaz skrótów Wstęp Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa Rozdział

Bardziej szczegółowo

60/1/B/2013. POSTANOWIENIE z dnia 17 lutego 2012 r. Sygn. akt Ts 177/11

60/1/B/2013. POSTANOWIENIE z dnia 17 lutego 2012 r. Sygn. akt Ts 177/11 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Maria Gintowt-Jankowicz, 60/1/B/2013 POSTANOWIENIE z dnia 17 lutego 2012 r. Sygn. akt Ts 177/11 po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej

Bardziej szczegółowo

W związki z napływającymi do mnie skargami indywidualnymi chciałabym. przedstawić Panu Pełnomocnikowi problem generalny dotyczący charakteru prawnego

W związki z napływającymi do mnie skargami indywidualnymi chciałabym. przedstawić Panu Pełnomocnikowi problem generalny dotyczący charakteru prawnego RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena Lipowicz RPO-736286-V-13/GH 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 55 1 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Jarosław Duda Sekretarz Stanu Pełnomocnik

Bardziej szczegółowo