DO PREZESA I CZŁONKÓW TRYBUNAŁU SPRAWIEDLIWOŚCI UNII EUROPEJSKIEJ UWAGI NA PIŚMIE RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "DO PREZESA I CZŁONKÓW TRYBUNAŁU SPRAWIEDLIWOŚCI UNII EUROPEJSKIEJ UWAGI NA PIŚMIE RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ"

Transkrypt

1 Warszawa, dnia 14 października 2014 r. DO PREZESA I CZŁONKÓW TRYBUNAŁU SPRAWIEDLIWOŚCI UNII EUROPEJSKIEJ UWAGI NA PIŚMIE RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ przedkładane na podstawie art. 23 Statutu Trybunału Sprawiedliwości w postępowaniu o wydanie orzeczenia wstępnego w sprawie C-312/14 Banif Plus Bank (sąd krajowy: Ráckevei Járásbíróság Węgry) Pełnomocnik Rzeczypospolitej Polskiej: Bogusław Majczyna Adres do doręczeń: Ministerstwo Spraw Zagranicznych al. J. Ch. Szucha Warszawa - POLSKA

2 Uwagi na piśmie Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie C-312/14 Banif Plus Bank 2 SPIS TREŚCI I. STAN FAKTYCZNY I PYTANIA PREJUDYCJALNE... 3 II. STANOWISKO RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ... 5 II.1. Pytania pierwsze i drugie... 5 II.1.1. Uwagi ogólne... 5 II.1.2. Kredyt denominowany w walucie obcej charakterystyka i cel... 7 II II Charakterystyka kredytu denominowanego w walucie obcej. 7 II Cel kredytu denominowanego w walucie obcej oraz zawartych w nim postanowień dotyczących przepływów walutowych II.1.3. Instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest waluta - charakterystyka i cel II Charakterystyka instrumentów pochodnych, których instrumentem bazowym jest waluta II Cel stosowania instrumentów pochodnych, których instrumentem bazowym jest waluta II.1.4. Podsumowanie II.2. Pytanie trzecie II.2.1. Uwagi ogólne II.2.2. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki II.2.3. Dyrektywa 2014/17/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie konsumenckich umów o kredyt związanych z nieruchomościami mieszkalnymi II.2.4. Zalecenia Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 21 września 2011 r. dotyczące kredytów w walutach obcych (ERRS/2011/1) 19 II.2.5. Stosowanie Zaleceń ERRS/2011/1 przez polski organ nadzoru nad rynkiem finansowym II.2.6. Podsumowanie II.3. Pytanie czwarte III. PROPOZYCJA ROZSTRZYGNIĘCIA... 24

3 Uwagi na piśmie Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie C-312/14 Banif Plus Bank 3 I. STAN FAKTYCZNY I PYTANIA PREJUDYCJALNE 1. Wniosek sądu węgierskiego o wydanie orzeczenia prejudycjalnego w niniejszej sprawie dotyczy wykładni przepisów dyrektywy 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych, zmieniającej dyrektywę Rady 85/611/EWG i 93/6/EWG i dyrektywę 2000/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylającej dyrektywę Rady 93/22/EWG Jak wynika z uzasadnienia wniosku, powodem przed sądem węgierskim jest bank, który dochodzi spłaty kredytu denominowanego w walucie obcej. Umowa kredytu denominowanego zawarta pomiędzy tym bankiem a kredytobiorcami określa warunki udostępnienia kredytobiorcom określonej kwoty pieniężnej oraz stawkę opłaty z tego tytułu. Umowa kredytu zawiera również postanowienia dotyczące zasad przepływu walut w celu realizacji wzajemnych świadczeń stron wynikających z udzielenia kredytu. 3. W przypadku spornego kredytu udzielonego przez bank węgierski, przeliczenie waluty następowało w postaci pozornych ( zarejestrowanych ) przepływów pieniężnych w walucie obcej i faktycznych przepływów pieniężnych w walucie krajowej (forintach). Udzielając kredytu bank obliczył równowartość kwoty, którą miał przekazać kredytobiorcy w walucie krajowej (forintach) na walutę obcą, zgodnie z wcześniej uzgodnionym kursem wymiany. Następnie bank odkupił od klienta walutę obcą podlegającą spłacie przez klienta, stosując faktyczny kurs kupna waluty z dnia wypłaty i przekazał klientowi równowartość tej kwoty w forintach. W dalszej kolejności bank zbył klientowi zarejestrowaną walutę obcą w zamian za forinty, stosując faktyczny kurs sprzedaży obowiązujący w momencie spłaty kredytu, aby umożliwić klientowi wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku spłaty kredytu (wyrażonego w walucie obcej). 4. Rozpoznając sprawę sąd węgierski zwrócił uwagę na fakt, że umowa kredytu denominowanego w walucie obcej posiada zarówno aspekt dotyczący rynku pieniężnego (oparty na kredycie), jak i potencjalny aspekt dotyczący rynku instrumentów finansowych (oparty na transakcjach kursu wymiany waluty). Z tej przyczyny w ocenie tego sądu zachodzi wątpliwość, czy umowa kredytu denominowanego w walucie obcej (lub niektóre postanowienia tej umowy dotyczące warunków wymiany walut) stanowi instrument finansowy (transakcję terminową) na gruncie dyrektywy 2004/39/WE i tym 1 Dz.U. L 145 z , str. 1.

4 Uwagi na piśmie Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie C-312/14 Banif Plus Bank 4 samym świadczenie takiej usługi przez bank należy uznać za usługę inwestycyjną na gruncie tej dyrektywy. W przypadku uznania takiej transakcji za usługę inwestycyjną, na banku oferującym taką usługę spoczywałyby obowiązki przewidziane w dyrektywie 2004/39/WE, w szczególności obowiązek dokonania oceny adekwatności, o której mowa w art. 19 ust. 4 i 5 tej dyrektywy. Ocena adekwatności obejmuje obowiązek zwrócenia się przez instytucję finansową do klienta lub potencjalnego klienta z prośbą o przekazanie informacji dotyczących jego wiedzy i doświadczenia w dziedzinie inwestycji, odpowiedniej do określonego rodzaju oferowanego lub wymaganego produktu lub usługi, tak aby przedsiębiorstwo inwestycyjne mogło dokonać oceny, czy przewidziana usługa inwestycyjna lub produkt są odpowiednie dla klienta. W przypadku, gdy w oparciu o uzyskane informacje przedsiębiorstwo inwestycyjne uważa, że produkt lub usługa nie są odpowiednie dla klienta lub potencjalnego klienta, ma ono obowiązek ostrzec o tym fakcie klienta. 5. Zdaniem banku będącego powodem przed sądem węgierskim dyrektywa 2004/39/WE nie obejmuje umów kredytu denominowanego i tym samym na banku udzielającym takiego kredytu nie ciąży obowiązek dokonania oceny adekwatności. Natomiast zdaniem kredytobiorców, ze względu na potencjalny aspekt transakcji kredytu denominowanego z punktu widzenia rynku instrumentów finansowych, krajowe przepisy dotyczące takich kredytów należy interpretować zgodnie z brzmieniem i celem dyrektywy 2004/39/WE. 6. Sąd węgierski uznał, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od wykładni prawa Unii Europejskiej i skierował do Trybunału Sprawiedliwości następujące pytania: 1) Czy należy uznać, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 (usługi i działalność inwestycyjna) i pkt 17 (instrument finansowy) jak również z załącznikiem I sekcja C pkt 4 (terminowa transakcja walutowa, instrumenty pochodne) dyrektywy 2004/39/WE, zaproponowana klientowi oferta konkretnej transakcji (kursu wymiany), która, w formie prawnej umowy kredytu denominowanego w walucie obcej polega na transakcji kasowej w chwili wypłaty i terminowej w chwili spłaty, dokonywana jest za pomocą zamiany na forinty określonej kwoty zarejestrowanej w walucie obcej i naraża kredyt klienta na skutki i ryzyko (ryzyko kursowe) rynku kapitałowego, stanowi instrument finansowy? 2) Czy należy uznać, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 6 (transakcje na własny rachunek) i z załącznikiem I sekcja A pkt 3 (zawieranie transakcji na własny rachunek) dyrektywy 2004/39/WE prowadzenie działalności w zakresie transakcji na własny rachunek

5 Uwagi na piśmie Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie C-312/14 Banif Plus Bank 5 odnośnie do wskazanego w pytaniu pierwszym instrumentu finansowego stanowi usługę lub działalność inwestycyjną? 3) Czy instytucja finansowa powinna dokonać wprowadzonej w art. 19 ust. 4 i 5 tej dyrektywy oceny adekwatności, uwzględniając, że terminowa transakcja walutowa która stanowi usługę inwestycyjną związaną z pochodnymi instrumentami finansowymi została zaoferowana jako część innego produktu finansowego (a mianowicie umowy kredytu) i że ten instrument pochodny stanowi sam w sobie kompleksowy instrument finansowy? Czy należy uznać, że art. 19 ust. 9 tej dyrektywy nie znajduje zastosowania, ze względu na to, iż, ponieważ ryzyko, jakie ponosi klient odnośnie do kredytu i instrumentu finansowego jest zasadniczo odmienne, niezbędne jest przeprowadzenie oceny adekwatności w zakresie, w jakim transakcja ta obejmuje instrument pochodny? 4) Czy z obejścia art. 19 ust. 4 i 5 dyrektywy wynika stwierdzenie nieważności umowy kredytu zawartej przez bank z klientem? II. STANOWISKO RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ II.1. Pytania pierwsze i drugie II.1.1. Uwagi ogólne 7. W ocenie Rzeczypospolitej Polskiej pytania pierwsze i drugie można rozpatrzyć łącznie. 8. W pytaniach tych sąd odsyłający zmierza bowiem do ustalenia, czy zawarte w umowie kredytu denominowanego w walucie obcej postanowienia umowne dotyczące przepływu (wymiany) walut w celu realizacji wzajemnych świadczeń stron umowy kredytu stanowią instrument finansowy na gruncie dyrektywy 2004/39/WE. 9. Zgodnie z art. 1 ust. 1 dyrektywy 2004/39/WE, jej postanowienia mają zastosowanie w odniesieniu do przedsiębiorstw inwestycyjnych i rynków regulowanych. Zgodnie z art. 1 ust. 2 dyrektywy 2004/39/WE, niektóre postanowienia w niej zawarte stosuje się również w odniesieniu do instytucji kredytowych uprawnionych na podstawie dyrektywy 2000/12/WE, jeżeli świadczą one jedną lub większą liczbę usług inwestycyjnych i/lub prowadzą działalność inwestycyjną. 10. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 dyrektywy 2004/39/WE, usługi i działalność inwestycyjna oznaczają usługi lub działalność wymienioną w sekcji A załącznika I do dyrektywy, odnoszące się do wszelkiego rodzaju instrumentów wymienionych w sekcji C załącznika

6 Uwagi na piśmie Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie C-312/14 Banif Plus Bank 6 I. Wśród czynności wymienionych w sekcji A załącznika I do dyrektywy wymieniono m.in. zawieranie transakcji na własny rachunek (sekcja A pkt 3 załącznika I). Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 6 dyrektywy 2004/39/WE, transakcje na własny rachunek oznaczają obrót kapitałem własnym skutkujący zawarciem transakcji dotyczącej jednego lub większej liczby instrumentów finansowych. Innymi słowy, za zawieranie transakcji na własny rachunek należy uznać zawieranie przez przedsiębiorstwo inwestycyjne lub instytucję kredytową umów na własną rzecz i we własnym imieniu, z wykorzystaniem własnych środków pieniężnych, a nie w ramach realizacji czy przekazywania zleceń klientów, ze środków przekazanych przez tych klientów. 11. W sekcji C pkt 4 załącznika I do dyrektywy 2004/39/WE wymieniono następujące instrumenty finansowe (instrumenty pochodne): transakcje opcyjne, transakcje typu futures, swaps, umowy terminowe na stopę procentową oraz inne kontrakty na instrumenty pochodne odnoszące się do papierów wartościowych, instrumentów dewizowych, stóp procentowych lub oprocentowania, albo innych instrumentów pochodnych, indeksów finansowych lub środków finansowych, które można rozliczać materialnie lub w środkach pieniężnych. 12. W świetle przytoczonych przepisów dyrektywy 2004/39/WE, zawieranie przez przedsiębiorstwo inwestycyjne lub przez instytucję kredytową na własny rachunek transakcji dotyczących instrumentów pochodnych określonych w sekcji C załącznika I do dyrektywy stanowi usługę inwestycyjną (działalność inwestycyjną) w rozumieniu dyrektywy 2004/39/WE. 13. Odpowiedź na pytanie pierwsze i drugie sądu odsyłającego wymaga zatem ustalenia, czy zawarte w umowie kredytu denominowanego w walucie obcej postanowienia umowne dotyczące przepływu (wymiany) waluty w celu realizacji świadczeń wynikających z umowy kredytu stanowią instrument finansowy, o którym mowa w sekcji C pkt 4 załącznika I do dyrektywy 2004/39/WE. 14. Zdaniem Rzeczypospolitej Polskiej takie postanowienia (umowne klauzule walutowe) nie odpowiadają konstrukcyjnie żadnej spośród transakcji wymienionych w sekcji C pkt 4 załącznika I do dyrektywy 2004/39/WE. Nie ulega zaś wątpliwości, że nie mieszczą się one również w żadnej innej kategorii wymienionej w sekcji C załącznika, gdyż nie stanowią: zbywalnych papierów wartościowych (zdefiniowanych w art. 4 ust. 1 pkt 18 w związku z pkt 1 sekcji C załącznika I), instrumentów rynku pieniężnego (zdefiniowanych w art. 4 ust. 1 pkt 19 w związku z pkt 2 sekcji C załącznika I), jednostek

7 Uwagi na piśmie Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie C-312/14 Banif Plus Bank 7 uczestnictwa w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania (pkt 3 sekcji C załącznika I), instrumentów pochodnych dotyczących stopy procentowej lub instrumentów towarowych (pkt 5-7 i pkt 10 sekcji C załącznika I), instrumentów pochodnych dotyczących przenoszenia ryzyka kredytowego (pkt 8 sekcji C załącznika I) ani kontraktów finansowych na transakcje różnicowe (pkt 9 sekcji C załącznika I). 15. Dla wykazania trafności powyższego stanowiska Rzeczpospolita Polska dokona porównania podstawowych elementów konstrukcyjnych oraz celu kredytu denominowanego w walucie obcej oraz instrumentów pochodnych wymienionych w sekcji C pkt 4 załącznika do dyrektywy 2004/39/WE, których instrumentem bazowym jest waluta. II.1.2. Kredyt denominowany w walucie obcej charakterystyka i cel II Charakterystyka kredytu denominowanego w walucie obcej 16. Kredyt denominowany w walucie obcej charakteryzuje się tym, że wartość (suma) kredytu jest wyrażona w umowie kredytowej w walucie obcej, jednak wzajemne świadczenia stron wynikające z umowy kredytowej są co do zasady wypłacane w walucie krajowej. Dotyczy to zarówno świadczeń banku (wypłata poszczególnych transzy kredytu), jak i świadczeń kredytobiorcy (spłaty rat kredytowych wraz z oprocentowaniem). Oznacza to, że do wykonania umowy kredytu denominowanego niezbędne jest dokonanie przeliczenia z waluty obcej na walutę krajową. Tylko wówczas możliwe będzie określenie wartości (w walucie krajowej) podlegającej zapłacie przez stronę umowy. 17. W momencie wypłaty kredytu denominowanego bank dokonuje przeliczenia wartości danej transzy z waluty obcej na walutę krajową i ustaloną w ten sposób kwotę wypłaca kredytobiorcy w walucie krajowej. W momencie spłaty przez kredytobiorcę poszczególnych rat kredytu wysokość raty również jest ustalana przez przeliczenie kwoty wyrażonej w walucie obcej na walutę krajową (a spłata raty co do zasady następuje w walucie krajowej). Przeliczenie wartości podlegających zapłacie nie powoduje rzeczywistego przepływu pieniądza (rzeczywistej wymiany waluty). Dokonanie takiego przeliczenia (które może być postrzegane jedynie jako pozorny przepływ waluty) wymaga zatem ustalenia przez strony w drodze umowy kursu waluty, według którego ono nastąpi. Z tego powodu umowy kredytu denominowanego zawierają postanowienia dotyczące kursów waluty, które zostaną zastosowane do dokonania przeliczenia.

8 Uwagi na piśmie Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie C-312/14 Banif Plus Bank 8 Ustalenia umowne dotyczące zasad wymiany (przepływu) waluty w celu realizacji świadczeń stron stanowią zatem integralny element umowy kredytu denominowanego. Obowiązek zawarcia takich ustaleń w umowie kredytu denominowanego może wynikać z obowiązujących w danym państwie przepisów dotyczących świadczenia usług przez banki. Przykładem jest uregulowanie zawarte w polskim Prawie bankowym 2, które zobowiązuje banki do wskazania w umowie kredytu denominowanego oraz indeksowanego zasad określania sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut, na podstawie którego wyliczana jest kwota kredytu, jego transz i rat kapitałowoodsetkowych. 18. Umowy kredytu denominowanego co do zasady przewidują, że w celu przeliczenia wartości świadczeń zastosowany zostanie kurs waluty wskazany w tabeli kursowej danego banku obowiązującej w dniu wykonania konkretnej płatności (tj. w dniu wypłaty przez bank transzy kredytu lub w dniu spłaty raty kredytu przez kredytobiorcę). W dniu zawarcia umowy cena waluty, która zostanie zastosowana do przeliczeń, nie jest stronom znana, gdyż ukształtuje się ona dopiero w chwili realizacji płatności (dopiero wówczas znane będą obowiązujące tego dnia kursy walut). Obie strony umowy ponoszą zatem ryzyko walutowe, gdyż kurs waluty może albo wzrosnąć (wówczas wzrośnie suma kredytu do spłaty, a także wysokość spłacanych rat, co jest niekorzystne dla kredytobiorcy) albo spaść (wówczas suma kredytu do spłaty ulegnie obniżeniu, co jest niekorzystne dla banku). 19. Postanowienia (klauzule) walutowe zawarte w umowie kredytu walutowego nie stanowią instrumentu finansowego (instrumentu pochodnego) i nie mogą być postrzegane jako usługa inwestycyjna, do której powinny mieć zastosowanie postanowienia dyrektywy 2004/39/WE dotyczące obowiązku dokonania oceny adekwatności. Ich celem jest bowiem wyłącznie realizacja wzajemnych świadczeń stron umowy kredytu. 20. Należy dodać, że nie wszystkie postanowienia umowy kredytowej dotyczące wymiany (przepływu) waluty muszą zostać (i często nie są) zrealizowane w praktyce. 2 Zgodnie z art. 69 ust. 2 pkt 4a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz. U. z 2012 r., poz z późn. zm.): Umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności: ( ) 4a) w przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, szczegółowe zasady określania sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut, na podstawie którego w szczególności wyliczana jest kwota kredytu, jego transz i rat kapitałowo-odsetkowych oraz zasad przeliczania na walutę wypłaty albo spłaty kredytu.

9 Uwagi na piśmie Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie C-312/14 Banif Plus Bank Krajowe przepisy (albo same umowy kredytowe) mogą bowiem umożliwiać kredytobiorcom, którzy zaciągnęli kredyt denominowany w walucie obcej, dokonywanie spłat kredytu (w całości lub w części) bezpośrednio w walucie obcej (zamiast w walucie krajowej). Na przykład na gruncie prawa polskiego możliwość spłaty kredytu denominowanego w walucie obcej bezpośrednio w walucie kredytu wynika wprost z art. 69 ust. 3 Prawa bankowego 3 oraz z art. 35a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim Polska ustawa o kredycie konsumenckim (art. 35a ust. 4) dodatkowo zastrzega, że kredytodawca nie może zobowiązać kredytobiorcy do nabywania waluty przeznaczonej na spłatę rat kredytu konsumenckiego, jego całości lub części, od określonego podmiotu. Zatem kredytobiorca może nabyć walutę potrzebną do spłaty kredytu od dowolnego podmiotu (w szczególności nie ma obowiązku jej nabycia od kredytodawcy). Możliwość nabycia waluty w dowolnym źródle często wynika również z umów innych kredytów aniżeli konsumenckie (np. kredytów hipotecznych), gdyż taka opcja zwiększa konkurencyjność i atrakcyjność oferowanego kredytu z punktu widzenia klienta. 23. Wskazane powyżej przepisy polskich ustaw stanowią przykład uregulowań służących ochronie kredytobiorcy przed ryzykiem walutowym. Podobne uregulowania prawne mogą obowiązywać również w innych państwach albo wynikać z samych umów kredytowych. 24. Jeżeli kredytobiorca skorzysta z tego rodzaju uprawnień i zdecyduje się dokonać spłaty rat kredytu bezpośrednio w walucie obcej, postanowienia umowne dotyczące warunków przeliczenia raty kredytu z waluty obcej na walutę krajową (pozornych przepływów 3 Zgodnie z art. 69 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe: 3. W przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, kredytobiorca może dokonywać spłaty rat kapitałowo-odsetkowych oraz dokonać przedterminowej spłaty pełnej lub częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w tej walucie. W tym przypadku w umowie o kredyt określa się także zasady otwarcia i prowadzenia rachunku służącego do gromadzenia środków przeznaczonych na spłatę kredytu oraz zasady dokonywania spłaty za pośrednictwem tego rachunku. 4 Zgodnie z art. 35a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 126, poz. 715 z późn. zm.): 1. W przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, konsument może dokonywać spłaty rat kapitałowo-odsetkowych bezpośrednio w tej walucie. 2. Przepisy ust. 1 stosuje się odpowiednio do spłaty całości lub części kredytu przed terminem określonym w umowie. 3. Wykonanie uprawnienia, o którym mowa w ust. 1 i 2, nie może wiązać się z poniesieniem dodatkowych kosztów przez konsumenta. 4. Kredytodawca nie może uzależnić wykonania przez konsumenta uprawnienia, o którym mowa w ust. 1 i 2, od wprowadzenia dodatkowych ograniczeń, w szczególności nie może zobowiązać kredytobiorcy do nabywania waluty przeznaczonej na spłatę rat kredytu, jego całości lub części, od określonego podmiotu.

10 Uwagi na piśmie Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie C-312/14 Banif Plus Bank 10 waluty) nie znajdą zastosowania. Niektóre postanowienia umowy kredytowej dotyczące pozornych przepływów pieniężnych mają zatem charakter warunkowy i znajdą zastosowanie tylko wtedy, gdy realizacja świadczeń stron wymaga dokonania takiego przeliczenia (w chwili udzielania kredytu nie ma pewności co do tego, czy takie postanowienia zostaną w praktyce zastosowane). II Cel kredytu denominowanego w walucie obcej oraz zawartych w nim postanowień dotyczących przepływów walutowych 25. Celem umowy kredytu jest pozyskanie środków pieniężnych na realizację planowanego przedsięwzięcia. W przeszłości w Polsce popularne i powszechnie dostępne (również dla osób fizycznych) były kredyty walutowe (tj. kredyty denominowane albo indeksowane w walucie obcej). Szczególnie rozpowszechnione były walutowe kredyty hipoteczne. Obserwowany na przełomie lat 2012 i 2013 niski udział kredytów hipotecznych denominowanych w walutach obcych w dużej mierze wynikał z sytuacji na rynku walutowym wysoki kurs franka szwajcarskiego oraz niepewność na rynku spowodowana jego gwałtowną aprecjacją doprowadziły do wycofania tego typu kredytów z oferty większości banków. Począwszy od 2006 r. polski organ nadzoru nad rynkiem finansowym (Komisja Nadzoru Finansowego) zwracał uwagę na konieczność zastosowania ostrożnego podejścia do udzielania kredytów hipotecznych denominowanych w walutach obcych. Obecnie (tj. od 1 lipca 2014 r.), w myśl oczekiwania Komisji Nadzoru Finansowego, dotyczącego m.in. zasad udzielania kredytów walutowych zabezpieczonych hipotecznie, banki powinny udzielać kredytów hipotecznych co do zasady w walucie, w jakiej kredytobiorca otrzymuje dochody. 26. Głównym motywem skłaniającym polskich kredytobiorców do wyboru kredytu walutowego zamiast kredytu w walucie polskiej było niższe oprocentowanie kredytów walutowych. 27. Poziom oprocentowania kredytów obliczany jest bowiem w oparciu o wysokość stóp procentowych w państwie waluty. W Polsce kredyty walutowe udzielane były głównie we frankach szwajcarskich oraz w euro. Ze względu na fakt, że stopy procentowe w Szwajcarii oraz w strefie euro były co do zasady niższe niż w Polsce, nominalny poziom oprocentowania oferowanych w Polsce kredytów walutowych był niższy niż kredytów w walucie krajowej.

11 Uwagi na piśmie Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie C-312/14 Banif Plus Bank Należy podkreślić, że kredytobiorcy w momencie podpisania umowy poprawnie identyfikowali ją jako umowę o kredyt, nie zaś kupno instrumentu finansowego. W kontekście niniejszej sprawy należy wskazać, że jej istotą jest to, że kredytobiorcy w chwili podpisywania umowy kredytu walutowego bagatelizują występujące w niej ryzyko walutowe, koncentrując się na niższych kosztach obsługi zadłużenia niż dla kredytu w walucie krajowej, występujących w chwili zawarcia umowy, i realizują zyski z tego tytułu. Ryzyko walutowe dostrzegają oni wyłącznie w sytuacji jego materializacji, gdy koszty obsługi zadłużenia wzrastają. Oczywiście należy założyć, że banki każdorazowo informowały klienta o ryzyku związanym z zawieraną umową. 29. Jak wspomniano powyżej, wykonanie umowy kredytu denominowanego wiąże się z koniecznością przeliczenia z waluty obcej na walutę krajową w celu określenia wartości (w walucie krajowej) podlegającej zapłacie przez strony umowy. Zamieszczane w umowie kredytu denominowanego postanowienia dotyczące przepływu waluty określają kurs waluty, według którego nastąpi przeliczenie. Są one powiązane z konstrukcją umowy kredytu denominowanego, a konkretnie ze sposobem, w jaki określane są w takiej umowie wzajemne świadczenia stron (jak wspomniano, kwoty zobowiązania w takiej umowie są wyrażane w walucie obcej, lecz płatność co do zasady następuje w walucie krajowej). Klauzule walutowe służą wykonaniu umowy kredytu (realizacji świadczeń stron) i stanowią jej integralną część. II.1.3. Instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest waluta charakterystyka i cel II Charakterystyka instrumentów pochodnych, których instrumentem bazowym jest waluta 30. Umowy opiewające na instrumenty finansowe wymienione w sekcji C pkt 4 załącznika I do dyrektywy 2003/49/WE mają odmienny charakter aniżeli umowa kredytu denominowanego w walucie obcej. 31. W sekcji C pkt 4 załącznika I do dyrektywy 2003/49/WE ujęto następujące instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest waluta: opcje i swapy walutowe, walutowe transakcje typu futures oraz inne kontrakty na instrumenty pochodne (np. transakcje typu forward).

12 Uwagi na piśmie Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie C-312/14 Banif Plus Bank Powyższe instrumenty są w istocie umowami pomiędzy stronami dotyczącymi nabycia lub sprzedaży w przyszłości (w określonym dniu) określonej ilości danej waluty po z góry określonej cenie (według określonego kursu wymiany). 33. Przykładowo, opcja walutowa jest umową pomiędzy dwiema stronami, w której wystawca opcji daje nabywcy prawo (lecz nie obowiązek) do zawarcia w przyszłości transakcji kupna (opcja call) lub sprzedaży (opcja put) określonej ilości danej waluty po ustalonym z góry kursie. Wystawca ma obowiązek zrealizowania opcji (nabycia lub sprzedaży waluty na warunkach przewidzianych w kontrakcie), jeżeli nabywca zgłosi takie żądanie. 5 Za nabywane prawo nabywca płaci wystawcy wynagrodzenie zwane premią opcyjną. 34. Walutowa terminowa transakcja typu forward to z kolei umowa pomiędzy dwiema stronami, w której jedna ze stron zobowiązuje się do kupna określonego instrumentu bazowego, natomiast druga strona do jego sprzedaży. W umowie strony określają ilość waluty będącej przedmiotem kontraktu, datę sprzedaży (lub rozliczenia kontraktu) oraz cenę wykonania kontaktu (tj. kurs waluty, według którego dojdzie do nabycia waluty w dniu rozliczenia kontraktu). Kontrakt forward skutkuje powstaniem zobowiązania (a nie tylko prawa) do dokonania zakupu/sprzedaży waluty na warunkach w nim przewidzianych. Kontakty forward są zawierane poza rynkiem regulowanym, a ich warunki są indywidulanie negocjowane przez strony Elementy konstrukcyjne walutowej terminowej transakcji typu futures są analogiczne jak transakcji typu forward. Różnica pomiędzy tymi instrumentami polega na tym, że kontrakty futures są instrumentem standardowym, zawieranym przez pośredników na rynkach regulowanych. Ich konstrukcja nie podlega negocjacjom ani zmianom przez strony umowy kontraktu Swap walutowy jest umową dotyczącą zakupu waluty w określonym dniu, po określonym kursie, a następnie odsprzedaży tej samej kwoty waluty po kursie i w terminie ustalonym w dniu zawarcia umowy Realizacja opisanych powyżej instrumentów pochodnych może polegać na fizycznym dostarczeniu instrumentu bazowego (waluty) albo rozliczeniu gotówkowym, gdzie strony 5 Por. K. Jajuga, Instrumenty pochodne, Warszawa 2009, str ; Komisja Nadzoru Finansowego, dostęp: 6 Ibidem, str. 8 i nast. 7 Ibidem 8 Ibidem, str. 27

13 Uwagi na piśmie Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie C-312/14 Banif Plus Bank 13 naliczają sobie jedynie różnice między ceną bieżącą a ustaloną w kontrakcie ceną rozliczenia. 38. Wspólną cechą instrumentów pochodnych jest to, że kurs wykonania kontraktu (kurs sprzedaży lub nabycia waluty w przyszłości) jest określony i znany w dniu zawierania kontraktu. Cecha ta w sposób istotny odróżnia instrumenty pochodne od postanowień (klauzul) walutowych stosowanych w umowach kredytów denominowanych. Te ostatnie jak wspomniano powyżej określają bowiem jedynie, że wymiana waluty nastąpi według kursu z tabeli kursowej obowiązującej w dniu realizacji płatności (którego wartość nie jest znana stronom w chwili zawierania umowy kredytowej). 39. Kolejna różnica pomiędzy instrumentami pochodnymi a klauzulami walutowymi zawartymi w umowie kredytu denominowanego polega na tym, że zawarcie umowy dotyczącej instrumentu pochodnego kreuje bezwarunkowe zobowiązanie do sprzedaży lub nabycia waluty w określonym terminie i po określonej cenie, przez podmiot będący stroną kontraktu (a w przypadku opcji przez jej wystawcę). Tymczasem w przypadku klauzul walutowych zawartych w umowie kredytu denominowanego brak jest pewności co do tego, czy ostatecznie dojdzie do wymiany waluty pomiędzy bankiem a kredytobiorcą. Jak wspomniano wyżej, przepisy prawa powszechnie obowiązującego lub sama umowa kredytu mogą przewidywać (i często przewidują) możliwość spłaty kredytu denominowanego bezpośrednio w walucie kredytu (przy czym kredytobiorca często nie ma obowiązku nabycia waluty w banku, w którym zaciągnął kredyt). Skorzystanie przez kredytobiorcę z takiego uprawnienia powoduje, że postanowienia umowne dotyczące warunków udostępnienia waluty przez bank w celu dokonania przez kredytobiorcę spłaty kredytu nie znajdą zastosowania i nie dojdzie do wymiany waluty pomiędzy bankiem a kredytobiorcą. Niepewność co do zastosowania takich postanowień w sposób istotny odróżnia je od zobowiązań wynikających z instrumentów pochodnych. II Cel stosowania instrumentów pochodnych, których instrumentem bazowym jest waluta 40. Również cel zawierania umów dotyczących walutowych instrumentów pochodnych jest odmienny aniżeli cel zawarcia umowy kredytu denominowanego. 41. Jednym z podstawowych celów stosowania instrumentów pochodnych jest zabezpieczenie się przed ryzykiem. Przykładowo, instrumenty pochodne, dla których instrumentem bazowym jest waluta, zabezpieczają przed ryzykiem walutowym, które

14 Uwagi na piśmie Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie C-312/14 Banif Plus Bank 14 wiąże się z dokonywaniem i otrzymywaniem przez przedsiębiorców płatności w walucie obcej. Aby zabezpieczyć się przed ryzykiem walutowym, instrument pochodny stosuje się tak, aby niekorzystnym dla danego przedsiębiorcy zmianom wartości waluty towarzyszyły korzystne (przeciwne co do kierunku) zmiany wartości instrumentu pochodnego. W rezultacie, dzięki zastosowaniu instrumentu pochodnego, straty z tytułu konieczności realizacji płatności w walucie obcej są rekompensowane dochodami z tytułu instrumentu pochodnego Instrumenty pochodne mogą również służyć celom spekulacyjnym, tj. dążeniu do uzyskania dochodu z tytułu transakcji z jednoczesnym podjęciem ryzyka wynikającego ze wzrostu lub ze spadku instrumentu bazowego (np. waluty) Oznacza to, że inwestor nabywający instrumenty pochodne działa z zamiarem osiągnięcia zysku lub zabezpieczenia się przed ryzykiem. Tymczasem głównym celem kredytobiorcy zaciągającego kredyt denominowany jest uzyskanie środków pieniężnych. Ryzyko walutowe związane z zaciągnięciem takiego kredytu jest pochodną konstrukcji tego kredytu i nie stanowi celu samego w sobie (ani dla banku, ani dla kredytobiorcy). Klauzula walutowa w żaden sposób nie zabezpiecza stron umowy kredytu przed ryzykiem walutowym, lecz służy wyłącznie zapewnieniu realizacji świadczeń stron takiej umowy. 44. Warto zasygnalizować, że na rynku funkcjonują instrumenty pochodne służące zabezpieczeniu się przed ryzykiem kredytowym. Takie instrumenty stanowią usługę inwestycyjną odrębną od umowy kredytowej, którą mają zabezpieczać, i są zawierane niezależnie (obok) umowy kredytu w celu zabezpieczenia ryzyka kredytowego. W odniesieniu do takich instrumentów pochodnych znajduje zastosowanie dyrektywa 2004/39/WE (wymieniono je w sekcji C pkt 8 załącznika I), jednak mają one całkowicie odmienny charakter aniżeli postanowienia samej umowy kredytu dotyczące przepływów walutowych. II.1.4. Podsumowanie 45. Zdaniem Rzeczypospolitej Polskiej, postanowienia dotyczące przepływu waluty zawarte w umowie kredytu denominowanego w sposób istotny różnią się od konstrukcji 9 Por. K. Jajuga, Instrumenty pochodne, Warszawa 2009, str. 5 i 6; Komisja Nadzoru Finansowego, dostęp: 10 Ibidem

15 Uwagi na piśmie Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie C-312/14 Banif Plus Bank 15 instrumentów pochodnych, których instrumentem bazowym jest waluta. Zasadnicze różnice dotyczą: 1) odmiennego celu instrumentów pochodnych oraz umów kredytowych instrumenty pochodne są zawierane w celach zabezpieczających lub spekulacyjnych, podczas gdy głównym celem umowy kredytu denominowanego jest pozyskanie środków pieniężnych, zaś zawarte w umowie kredytu postanowienia (klauzule) walutowe mają na celu wyłącznie umożliwienie realizacji wzajemnych świadczeń stron, 2) sposobu określenia kursu waluty, według którego dojdzie do realizacji świadczenia w przypadku instrumentów pochodnych kurs waluty jest określony w umowie co do kwoty, natomiast umowy kredytów denominowanych odwołują się do wartości wynikającej z tabeli kursowej obowiązującej w dniu wykonania zobowiązania, która nie jest znana w chwili zawierania umowy kredytowej, 3) rodzaju zobowiązania stron instrumenty pochodne kreują bezwarunkowe zobowiązania lub uprawnienia strony umowy do dokonania w przyszłości transakcji na warunkach przewidzianych w umowie, podczas gdy postanowienia umowy kredytu dotyczące przepływu waluty, na skutek skorzystania przez kredytobiorcę z opcji spłaty kredytu bezpośrednio w walucie obcej, mogą w ogóle nie znaleźć zastosowania. 46. W związku z powyższym Rzeczpospolita Polska stoi na stanowisku, że towarzyszące umowie kredytu denominowanego postanowienia umowne dotyczące zasad przeliczenia (fikcyjnego przepływu) walut w celu wypłaty kredytu przez kredytodawcę i jego spłaty przez kredytobiorcę nie stanowią instrumentu finansowego, o którym mowa w sekcji C pkt 4 załącznika do dyrektywy 2004/39/WE, zaś oferowanie klientowi takich postanowień w ramach umowy kredytu denominowanego nie stanowi usługi inwestycyjnej ani działalności inwestycyjnej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 2 i 6 w związku z sekcją A pkt 3 załącznika I do dyrektywy 2004/39/WE. II.2. Pytanie trzecie II.2.1. Uwagi ogólne 47. Zdaniem Rzeczypospolitej Polskiej udzielenie przez Trybunał Sprawiedliwości negatywnej odpowiedzi na pytania pierwsze i drugie w konsekwencji będzie prowadziło do wniosku, że instytucja finansowa oferując klientowi kredyt denominowany

16 Uwagi na piśmie Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie C-312/14 Banif Plus Bank 16 w walucie obcej nie ma obowiązku dokonania oceny adekwatności przewidzianej w art. 19 ust. 4 i 5 dyrektywy 2004/39/WE. 48. Obowiązek ten istnieje wyłącznie w przypadku oferowania przez instytucję finansową instrumentów finansowych (świadczenia usług inwestycyjnych lub prowadzenia działalności inwestycyjnej). 49. Tym niemniej, nawet gdyby Trybunał Sprawiedliwości udzielił odpowiedzi pozytywnej na pytania pierwsze i drugie, zdaniem Rzeczypospolitej Polskiej obowiązek dokonania oceny adekwatności w odniesieniu do kredytów denominowanych w walucie obcej jest wyłączony na podstawie art. 19 ust. 9 dyrektywy 2004/39/WE. 50. Zgodnie z art. 19 ust. 9 dyrektywy 2004/39/WE, w przypadkach gdy usługę inwestycyjną oferuje się jako część produktu finansowego, który podlega już innym przepisom prawodawstwa wspólnotowego lub wspólnym europejskim normom dotyczącym instytucji kredytowych i kredytów konsumenckich w odniesieniu do oceny ryzyka klientów i/lub wymogom powiadamiania, usługa ta nie podlega dodatkowo zobowiązaniom wymienionym w tym artykule. 51. Norma zawarta w art. 19 ust. 9 dyrektywy 2004/39/WE stanowi regułę kolizyjną, której celem jest przeciwdziałanie sprzeczności uregulowań służących ochronie klienta przewidzianych w dyrektywie 2004/39/WE oraz w innych przepisach dotyczących świadczenia usług finansowych. 52. Wskazówki dotyczące wykładni art. 19 ust. 9 dyrektywy 2004/39/WE zostały zawarte w wyroku Genil 48 i Comercial Hostelera de Grandes Vinos, C-604/11, EU:C:2013:344. Zgodnie z sentencją tego wyroku art. 19 ust. 9 dyrektywy 2004/39/WE powinien być interpretowany w ten sposób, że aby dana usługa inwestycyjna nie podlegała obowiązkom wskazanym w art. 19 (tj. między innymi obowiązkowi przeprowadzenia oceny adekwatności) spełnione muszą być dwa warunki. Po pierwsze, usługa ta powinna w chwili oferowania klientowi produktu finansowego stanowić jego integralną część, po drugie zaś, przepisy prawodawstwa unijnego i wspólne europejskie normy, do których odwołuje się ów przepis, powinny pozwalać na ocenę ryzyka klientów lub zawierać wymogi w dziedzinie informacji, obejmujące również usługę inwestycyjną stanowiącą integralną część omawianego produktu finansowego. 53. W tym kontekście należy wskazać, że postanowienia dotyczące warunków udostępniania (przepływu) waluty są oferowane przez instytucje kredytowe w chwili zawierania umowy

17 Uwagi na piśmie Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie C-312/14 Banif Plus Bank 17 kredytu denominowanego i mogą być realizowane przez cały okres obowiązywania umowy kredytu. Postanowienia dotyczące przepływu waluty stanowią zatem integralną część umowy kredytowej. Spełniony jest zatem pierwszy warunek sformułowany w wyroku Genil 48 i Comercial Hostelera de Grandes Vinos. 54. Odnosząc się do drugiego warunku należy z kolei wskazać, że zagadnienia dotyczące oceny ryzyka klientów i nakładające na kredytodawców wymogi informacyjne są przedmiotem uregulowania na gruncie prawa unijnego. Uregulowania w tym zakresie są zawarte w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG 11 oraz w dyrektywie 2014/17/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie konsumenckich umów o kredyt związanych z nieruchomościami mieszkalnymi i zmieniającej dyrektywy 2008/48/WE i 2013/36/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 1093/ II.2.2. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki 55. Dyrektywa 2008/48/WE w rozdziale II szczegółowo określa obowiązki informacyjne spoczywające na kredytodawcy przed zawarciem umowy kredytowej (w tym zakres standardowych informacji podawanych w reklamie). Zgodnie z art. 4 ust. 2 lit. b) i f) tej dyrektywy standardowe informacje zawarte w reklamie określają w sposób jasny, zwięzły i widoczny (na podstawie reprezentatywnego przykładu) całkowitą kwotę kredytu oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta. Informacja w tym zakresie musi być udzielona klientowi również przed zawarciem umowy (art. 5 i art. 6 dyrektywy 2008/48/WE) 56. Realizacja powyższego obowiązku informacyjnego, w przypadku kredytów denominowanych w walucie obcej, w praktyce powinna obejmować szczegółowe wyjaśnienie konsumentowi zasad przeliczania sumy kredytu oraz poszczególnych rat z waluty obcej na walutę krajową (i na odwrót). Bez wyjaśnienia tych zasad nie byłoby bowiem możliwe prawidłowe zrealizowanie wymogu określenia całkowitej kwoty do zapłaty przez klienta (na podstawie reprezentatywnego przykładu). W przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej ostateczna kwota do zapłaty podlega przeliczeniu 11 Dz. U. L 133 z , str Dz. U. L 60 z , str

18 Uwagi na piśmie Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie C-312/14 Banif Plus Bank 18 z waluty obcej na walutę krajową, a zasady takiego przeliczenia powinny być uwidocznione na reprezentatywnym przykładzie. 57. Artykuł 6 dyrektywy 2008/48/WE reguluje natomiast zakres informacji umieszczanych w umowach kredytowych oraz obowiązki informacyjne wobec kredytobiorcy związane ze zmianą stopy oprocentowania kredytu. 58. Dyrektywa 2008/48/WE przewiduje również wymagania dotycząc oceny ryzyka klienta. W artykule 8 ust. 1 przewidziano obowiązek przeprowadzenia przez kredytodawcę przed zawarciem umowy o kredyt oceny zdolności kredytowej konsumenta. Ocena ta powinna zostać przeprowadzona na podstawie wystarczających informacji przekazanych mu, w stosownych przypadkach, przez konsumenta oraz, w razie konieczności, na postawie informacji uzyskanych z odpowiedniej bazy danych. 59. Należy uznać, że w przypadku oferowania kredytów denominowanych w walucie obcej, ocena zdolności kredytowej konsumenta powinna w praktyce uwzględniać istniejące po stronie klienta ryzyko walutowe (kursowe). Ryzyko to jest szczególnie istotne w przypadku kredytów, które są udzielane w walucie innej niż waluta, w której kredytobiorca uzyskuje dochody. W takim przypadku wzrost kursu waluty kredytu nie znajduje odzwierciedlenia we wzroście dochodów kredytobiorcy. Tymczasem ocena zdolności kredytowej klienta powinna obejmować analizę możliwości spłaty kredytu przez kredytobiorcę przy uwzględnieniu jego aktualnych dochodów. Instytucja oferująca klientowi kredyt walutowy dokonując oceny zdolności kredytowej klienta powinna mieć na uwadze ryzyko wzrostu zadłużenia spowodowanego wzrostem kursy waluty i ocenić szanse spłaty kredytu przez klienta z uwzględnieniem tego ryzyka. II.2.3. Dyrektywa 2014/17/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie konsumenckich umów o kredyt związanych z nieruchomościami mieszkalnymi 60. Obowiązki informacyjne banku względem kredytobiorcy są również przedmiotem dyrektywy 2014/17/UE. W rozdziale 4 tej dyrektywy określono obowiązki informacyjne spoczywające na kredytodawcy przed zawarciem umowy kredytowej (w tym zakres standardowych informacji podawanych w reklamie). Wśród standardowych informacji, które muszą być zawarte w reklamie usług kredytowych wymieniono m. in. ostrzeżenie dotyczące faktu, że ewentualne wahania kursu wymiany walut mogą mieć wpływ na kwotę do zapłaty przez konsumenta (art. 11 ust. 2 lit. j). W przypadku, gdy kredyty są

19 Uwagi na piśmie Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie C-312/14 Banif Plus Bank 19 dostępne w walucie obcej, również informacje ogólne o umowach o kredyt, które są udostępniane klientom, powinny obejmować informacje o konsekwencjach denominowania kredytu w walucie obcej dla konsumenta (art. 13 ust. 1 lit. f). 61. Na szczególną uwagę zasługuje również art. 16 ust. 1 dyrektywy 2014/17/UE, który dotyczy zobowiązania kredytodawców i pośredników do udzielenia konsumentowi wystarczających wyjaśnień dotyczących proponowanych umów o kredyt i wszelkich usług dodatkowych, aby umożliwić konsumentowi ocenę, czy proponowane usług są dostosowane do jego potrzeb i sytuacji finansowej. 62. Rozdział 6 dyrektywy 2014/17/UE szczegółowo reguluje natomiast obowiązki kredytodawcy związane z oceną zdolności kredytowej konsumenta i określa konsekwencje stwierdzenia braku zdolności kredytowej (w postaci odmowy udzielenia kredytu). 63. Dyrektywa 2014/17/UE zawiera również normy mające na celu ochronę konsumenta przed ryzykiem walutowym związanym z zaciągnięciem kredytu w walucie obcej. W art. 23 ust. 1 zobowiązano państwa członkowskie do ustanowienia uregulowań prawnych zapewniających konsumentowi prawo do przeliczenia waluty umowy o kredyt na inną walutę (lub innych postanowień ograniczające ryzyko kursowe, na które narażony jest konsument w przypadku umowy o kredyt). W art. 23 ust. 4 i 6 przewidziano natomiast obowiązki informacyjne względem kredytobiorców kredytów w walucie obcej, związane z wahaniami kursów waluty. 64. Dyrektywy 2008/48/WE i 2014/17/UE zawierają zatem przepisy pozwalające na ocenę ryzyka klientów i określające obowiązki w dziedzinie informacji. Określony w tych dyrektywach zakres informacji, do których przekazania zobowiązany jest kredytodawca, obejmuje również postanowienia dotyczące przepływów walutowych, stanowiące integralną część umowy kredytu denominowanego. Obowiązki informacyjne ujęte w obu dyrektywach obejmują bowiem w szczególności informacje i ostrzeżenia związane m.in. z ryzykiem walutowym, które wiąże się z istnieniem takich przepływów. II.2.4. Zalecenia Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 21 września 2011 r. dotyczące kredytów w walutach obcych (ERRS/2011/1) 65. Obowiązki informacyjne instytucji kredytowych względem klientów oraz zagadnienia związane z oceną ryzyka klienta są również przedmiotem wspólnych europejskich norm regulujących zasady udzielania kredytów walutowych.

20 Uwagi na piśmie Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie C-312/14 Banif Plus Bank Normy takie są zawarte w Zaleceniach Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 21 września 2011 r. dotyczących kredytów w walutach obcych (ERRS/2011/1) 13. Zalecenia są skierowane do krajowych organów nadzoru oraz do państw członkowskich. Wprawdzie Zalecenia ERRS/2011/1 nie mają charakteru wiążącego, jednak wskazówki w nich zawarte często znajdują odzwierciedlenie w praktyce nadzorczej oraz w aktach wydawanych przez krajowe organy nadzoru. 67. Zgodnie z Zaleceniami ERRS/2011/1 (zalecenie A) krajowe organy nadzoru i państwa członkowskie powinny wymagać od instytucji finansowych odpowiedniego informowania kredytobiorców o ryzyku związanym z kredytami w walutach obcych. Informacje te powinny być wystarczające do podejmowania przez kredytobiorców świadomych i rozważnych decyzji oraz powinny wyjaśniać co najmniej, jak na wysokość raty kredytu wpłynęłaby silna deprecjacja środka płatniczego państwa członkowskiego, w którym kredytobiorca ma miejsce zamieszkania lub siedzibę, i wzrost zagranicznej stopy procentowej. Krajowe organy nadzoru powinny ponadto zachęcać instytucje finansowe do oferowania klientom kredytów w walucie krajowej na te same cele co kredyty w walutach obcych, a także instrumentów finansowych zabezpieczających przed ryzykiem walutowym. 68. Zalecenie B zawiera wskazówki dotyczące zdolności kredytowej kredytobiorców. W tym zakresie ERRS zaleca, by krajowe organy nadzoru w szczególności: 1) monitorowały poziom udzielanych kredytów w walutach obcych i poziom niedopasowania walutowego w niefinansowym sektorze prywatnym oraz by wprowadziły niezbędne środki mające ograniczyć akcję kredytową w walutach obcych, 2) zezwalały na udzielanie kredytów w walutach obcych jedynie takim kredytobiorcom, którzy wykażą się zdolnością kredytową, z uwzględnieniem struktury spłaty kredytu oraz odporności kredytobiorców na niekorzystne szoki związane ze zmianami kursów walutowych i zagranicznej stopy procentowej. 69. Zgodnie z zaleceniem C, krajowe organy nadzoru powinny monitorować, czy udzielanie kredytów w walutach obcych nie powoduje nadmiernego wzrostu ogólnej akcji kredytowej, a jeżeli tak, powinny wprowadzić nowe zasady lub zaostrzyć te, które zostały określone w zaleceniu B. 13 Dz. Urz. UE C 342 z , str. 1.

MINISTERSTWO SPRAW ZAGRANICZNYCH Warszawa, dnia 1 października 2014 r. Departament Prawa Unii Europejskiej

MINISTERSTWO SPRAW ZAGRANICZNYCH Warszawa, dnia 1 października 2014 r. Departament Prawa Unii Europejskiej MINISTERSTWO SPRAW ZAGRANICZNYCH Warszawa, dnia 1 października 2014 r. Departament Prawa Unii Europejskiej ZAŁOŻENIA DO STANOWISKA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ W POSTĘPOWANIU W SPRAWIE PREJUDYCJALNEJ C-312/14

Bardziej szczegółowo

Materiał porównawczy do ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw. (druk nr 1325)

Materiał porównawczy do ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw. (druk nr 1325) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy Materiał porównawczy do ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1325) USTAWA z dnia 29 sierpnia 1997

Bardziej szczegółowo

FN1.701.40.2015.PEI Pan Marek Kuchciński

FN1.701.40.2015.PEI Pan Marek Kuchciński Warszawa, dnia maja 2015 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW FN1.701.40.2015.PEI Pan Marek Kuchciński Wicemarszałek Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej W odpowiedzi na interpelację Pana Posła Tadeusza

Bardziej szczegółowo

D O D A T K O W E S P R A W O Z D A N I E KOMISJI FINANSÓW PUBLICZNYCH

D O D A T K O W E S P R A W O Z D A N I E KOMISJI FINANSÓW PUBLICZNYCH Druk nr 3781-A SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja D O D A T K O W E S P R A W O Z D A N I E KOMISJI FINANSÓW PUBLICZNYCH o poselskim projekcie ustawy o szczególnych zasadach restrukturyzacji walutowych

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. z dnia 5 sierpnia 2015 r.

U S T A W A. z dnia 5 sierpnia 2015 r. U S T A W A z dnia 5 sierpnia 2015 r. o szczególnych zasadach restrukturyzacji walutowych kredytów mieszkaniowych w związku ze zmianą kursu walut obcych do waluty polskiej 1-1 Art. 1. Ustawa reguluje szczególne

Bardziej szczegółowo

Druk nr 4413 Warszawa, 1 lipca 2011 r.

Druk nr 4413 Warszawa, 1 lipca 2011 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Druk nr 4413 Warszawa, 1 lipca 2011 r. Pan Grzegorz Schetyna Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

Projekt. U S T A W A z dnia

Projekt. U S T A W A z dnia Projekt U S T A W A z dnia o zmianie ustawy o kredycie konsumenckim oraz ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary 1) Art. 1. W ustawie z dnia 12 maja 2011 r.

Bardziej szczegółowo

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 6 sierpnia 2015 r. Druk nr 1048 MARSZAŁEK SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Zgodnie

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Irena Gromska-Szuster

POSTANOWIENIE. SSN Irena Gromska-Szuster Sygn. akt I CSK 607/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 28 maja 2014 r. SSN Irena Gromska-Szuster w sprawie z powództwa Stowarzyszenia [ ] przeciwko B. Bank S.A. z siedzibą w W. o uznanie postanowień

Bardziej szczegółowo

Forward Rate Agreement

Forward Rate Agreement Forward Rate Agreement Nowoczesne rynki finansowe oferują wiele instrumentów pochodnych. Należą do nich: opcje i warranty, kontrakty futures i forward, kontrakty FRA (Forward Rate Agreement) oraz swapy.

Bardziej szczegółowo

OPISY PRODUKTÓW. Rabobank Polska S.A.

OPISY PRODUKTÓW. Rabobank Polska S.A. OPISY PRODUKTÓW Rabobank Polska S.A. Warszawa, marzec 2010 Wymiana walut (Foreign Exchange) Wymiana walut jest umową pomiędzy bankiem a klientem, w której strony zobowiązują się wymienić w ustalonym dniu

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia.. o sposobach przywrócenia równości stron niektórych umów kredytu i zmianie niektórych innych ustaw

Ustawa z dnia.. o sposobach przywrócenia równości stron niektórych umów kredytu i zmianie niektórych innych ustaw Ustawa z dnia.. o sposobach przywrócenia równości stron niektórych umów kredytu i zmianie niektórych innych ustaw Art. 1. Ustawa określa zasady, na jakich nastąpi przywrócenie ekwiwalentności świadczeń

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 3 listopada 2014 r. Poz. 1497 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 26 września 2014 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego

Bardziej szczegółowo

Prawo bankowe. Kredyt konsumencki ochrona praw konsumenta USTAWA z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim; z. U. z 2011 r.

Prawo bankowe. Kredyt konsumencki ochrona praw konsumenta USTAWA z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim; z. U. z 2011 r. Prawo bankowe Kredyt konsumencki ochrona praw konsumenta USTAWA z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim; z. U. z 2011 r. Nr 126 Kredyt konsumencki kredyt w wysokości nie większej niż 255 550 zł

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zagadnienia opracowane na podstawie wniosków z analizy nadzorczej

Podstawowe zagadnienia opracowane na podstawie wniosków z analizy nadzorczej Stanowisko UKNF w sprawie dobrych praktyk w zakresie walutowych transakcji pochodnych - podstawowe zagadnienia opracowane na podstawie wniosków z analizy nadzorczej Zgromadzony w toku czynności nadzorczych

Bardziej szczegółowo

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Ryzyko walutowe i zarządzanie nim 2 Istota ryzyka walutowego Istota ryzyka walutowego sprowadza się do konieczności przewalutowania należności i zobowiązań (pozycji bilansu banku) wyrażonych w walutach

Bardziej szczegółowo

Bank Spółdzielczy w Nidzicy

Bank Spółdzielczy w Nidzicy Bank Spółdzielczy w Nidzicy Grupa BPS www.bsnidzica.pl Formularz informacyjny dotyczący kredytu zabezpieczonego hipoteką (wzór) Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia.2015 r.

USTAWA. z dnia.2015 r. projekt USTAWA z dnia.2015 r. o szczególnych zasadach restrukturyzacji walutowych kredytów mieszkaniowych w związku ze zmianą kursu walut obcych do waluty polskiej oraz o zmianie niektórych ustaw Art.

Bardziej szczegółowo

Założenia projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo bankowe

Założenia projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo bankowe MINISTERSTWO GOSPODARKI Sekretariat Ministra Założenia projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo bankowe Warszawa Listopad 2010 r. 1.1. Aktualny stan stosunków społecznych w dziedzinie objętej nowelizacją

Bardziej szczegółowo

NEGOCJOWANA TERMINOWA TRANSAKCJA WYMIANY WALUT WYMIENIALNYCH WYKORZYSTYWANA JAKO ZABEZPIECZENIE PRZED WZROSTEM KURSÓW WALUTOWYCH

NEGOCJOWANA TERMINOWA TRANSAKCJA WYMIANY WALUT WYMIENIALNYCH WYKORZYSTYWANA JAKO ZABEZPIECZENIE PRZED WZROSTEM KURSÓW WALUTOWYCH NEGOCJOWANA TERMINOWA TRANSAKCJA WYMIANY WALUT WYMIENIALNYCH WYKORZYSTYWANA JAKO ZABEZPIECZENIE PRZED WZROSTEM KURSÓW WALUTOWYCH Jeden z najbardziej popularnych instrumentów zabezpieczających Pełne zabezpieczenie

Bardziej szczegółowo

ECB-PUBLIC OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO. z dnia 5 sierpnia 2015 r.

ECB-PUBLIC OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO. z dnia 5 sierpnia 2015 r. PL ECB-PUBLIC OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO z dnia 5 sierpnia 2015 r. w sprawie projektu ustawy o szczególnych zasadach restrukturyzacji walutowych kredytów mieszkaniowych denominowanych w walutach

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W RZEPINIE

REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W RZEPINIE Załącznik nr 1 do Uchwały nr 101/2011 Zarządu BS Rzepin z dnia 14 grudnia 2011 REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W RZEPINIE Rzepin, grudzień 2011r. Spis treści Rozdział

Bardziej szczegółowo

Zał. nr 5 do SIWZ WZÓR UMOWY kredytu inwestycyjnego w rachunku kredytowym w walucie polskiej. Zawarta w dniu., pomiędzy:

Zał. nr 5 do SIWZ WZÓR UMOWY kredytu inwestycyjnego w rachunku kredytowym w walucie polskiej. Zawarta w dniu., pomiędzy: Zał. nr 5 do SIWZ WZÓR UMOWY kredytu inwestycyjnego w rachunku kredytowym w walucie polskiej Zawarta w dniu., pomiędzy: (NAZWA BANKU), w imieniu którego działają : 1. 2.... a Gminą Złota z siedzibą : Złota,

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU ZABEZPIECZONEGO HIPOTEKĄ

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU ZABEZPIECZONEGO HIPOTEKĄ Załącznik nr 3 FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU ZABEZPIECZONEGO HIPOTEKĄ 1. Imię, nazwisko (nazwę) i adres (siedzibę) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego Kredytodawca: Adres: (siedziba) Numer

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KREDYTOWANIA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO

REGULAMIN KREDYTOWANIA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 125/Z/2009 Zarządu Łużyckiego Banku Spółdzielczego w Lubaniu z dnia 17.12.2009r. REGULAMIN KREDYTOWANIA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO Lubań 2009 SPIS TREŚCI: ROZDZIAŁ

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r.

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r. Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego

Bardziej szczegółowo

Polityka działania w najlepiej pojętym interesie Klientów Banku w zakresie świadczenia usług inwestycyjnych i obrotu instrumentami finansowymi przez

Polityka działania w najlepiej pojętym interesie Klientów Banku w zakresie świadczenia usług inwestycyjnych i obrotu instrumentami finansowymi przez Polityka działania w najlepiej pojętym interesie Klientów Banku w zakresie świadczenia usług inwestycyjnych i obrotu instrumentami finansowymi przez Bank BPS S.A. Spis treści: Rozdział 1. Postanowienia

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH w Banku Spółdzielczym w Chodzieży

REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH w Banku Spółdzielczym w Chodzieży Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 103 /B/2013 Zarządu Banku Spółdzielczego w Chodzieży z 23 grudnia 2013 r. REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH w Banku Spółdzielczym w Chodzieży Chodzież, grudzień 2013

Bardziej szczegółowo

Formularz Informacyjny dotyczący kredytu zabezpieczonego hipoteką projekt wdrożeniowy, przedstawiony przez Fundację na rzecz Kredytu Hipotecznego.

Formularz Informacyjny dotyczący kredytu zabezpieczonego hipoteką projekt wdrożeniowy, przedstawiony przez Fundację na rzecz Kredytu Hipotecznego. Formularz Informacyjny dotyczący kredytu zabezpieczonego hipoteką projekt wdrożeniowy, przedstawiony przez Fundację na rzecz Kredytu Hipotecznego. PROPOZYCJA WYPEŁNIENIA FORMULARZA INFORMACYJNEGO Dzień

Bardziej szczegółowo

Regulamin udzielania kredytów konsumenckich w Banku Spółdzielczym w Starogardzie Gdańskim

Regulamin udzielania kredytów konsumenckich w Banku Spółdzielczym w Starogardzie Gdańskim Regulamin udzielania kredytów konsumenckich w Banku Spółdzielczym w Starogardzie Gdańskim Starogard Gdański, styczeń 2015 r. Spis treści Rozdział 1. Postanowienia ogólne... 2 Rozdział 2. Zasady i warunki

Bardziej szczegółowo

Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29

Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29 Wstęp 9 Rozdział 1. Źródła informacji 11 Źródła informacji dla finansów 11 Rozdział 2. Amortyzacja 23 Amortyzacja 23 Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29 Finansowanie działalności 29 Jak optymalizować poziom

Bardziej szczegółowo

NEGOCJOWANA TRANSAKCJA FX SWAP

NEGOCJOWANA TRANSAKCJA FX SWAP Jeden z najbardziej popularnych instrumentów służący przesuwaniu terminów rozliczenia przepływów walutowych Obowiązek rozliczenia transakcji po ustalonych kursach Negocjowana transakcja FX swap polega

Bardziej szczegółowo

Rekomendacja sprawie dobrych praktyk zakresie ubezpieczeń finansowych powiązanych produktami bankowymi

Rekomendacja sprawie dobrych praktyk zakresie ubezpieczeń finansowych powiązanych produktami bankowymi Rekomendacja w sprawie dobrych praktyk w zakresie ubezpieczeń finansowych powiązanych z produktami bankowymi zabezpieczonymi hipotecznie Warszawa, 2 lutego 2010 r. Podstawowe informacje Cel określenie

Bardziej szczegółowo

Instrumenty pochodne Instrumenty wbudowane

Instrumenty pochodne Instrumenty wbudowane www.pwcacademy.pl Instrumenty pochodne Instrumenty wbudowane Jan Domanik Instrumenty pochodne ogólne zasady ujmowania i wyceny 2 Instrument pochodny definicja. to instrument finansowy: którego wartość

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.PrivateVentures Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 31 lipca 2013 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.PrivateVentures Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 31 lipca 2013 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.PrivateVentures Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 31 lipca 2013 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie, ogłasza

Bardziej szczegółowo

Ustawa o kredycie konsumenckim 1)

Ustawa o kredycie konsumenckim 1) Ustawa o kredycie konsumenckim 1) z dnia 12 maja 2011 r. (Dz.U. Nr 126, poz. 715) tj. z dnia 26 września 2014 r. (Dz.U. z 2014 r. poz. 1497) (zm. Dz.U. z 2015 r. poz. 1357, Dz.U. z 2014 r. poz. 1662, Dz.U.

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim

Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim Strona 1 z 23 t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1497 ze zm. (stan na dzień 25 marca 2015 r.) Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim Art. 1. Ustawa określa: Rozdział 1 Przepisy ogólne 1) zasady

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH w Banku Spółdzielczym w Przemkowie.

REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH w Banku Spółdzielczym w Przemkowie. REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH w Banku Spółdzielczym w Przemkowie. Rozdział 1. Postanowienia ogólne 1 Niniejszy Regulamin udzielania kredytów konsumenckich w Banku Spółdzielczym w Przemkowie,

Bardziej szczegółowo

Zasady kategoryzacji Klienta w OPERA Domu Maklerskim Sp. z o.o.

Zasady kategoryzacji Klienta w OPERA Domu Maklerskim Sp. z o.o. Zasady kategoryzacji Klienta w OPERA Domu Maklerskim Sp. z o.o. W związku z wejściem w życie nowelizacji Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. z 2005 r., Nr 183, poz.1538

Bardziej szczegółowo

POLITYKA DZIAŁANIA W NAJLEPIEJ POJĘTYM INTERESIE KLIENTA

POLITYKA DZIAŁANIA W NAJLEPIEJ POJĘTYM INTERESIE KLIENTA POLITYKA DZIAŁANIA W NAJLEPIEJ POJĘTYM INTERESIE KLIENTA Rozdział I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. EFIX DOM MAKLERSKI S.A., działając zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 20 listopada 2009 r. w

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r.

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. art. 12 ust. 2 Statutu Brzmienie dotychczasowe: 2. Cel Subfunduszu Global Partners Kredyt

Bardziej szczegółowo

Regulamin wymiany walutowej Domu Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. ( Regulamin wymiany)

Regulamin wymiany walutowej Domu Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. ( Regulamin wymiany) Regulamin wymiany walutowej Domu Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. ( Regulamin wymiany) 1 Postanowienia ogólne 1. Niniejszy Regulamin wymiany walutowej Domu Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 2011 Nr 126 poz. 715 USTAWA. z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim 1) Rozdział 1. Przepisy ogólne

Dz.U. 2011 Nr 126 poz. 715 USTAWA. z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim 1) Rozdział 1. Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/49 Dz.U. 2011 Nr 126 poz. 715 USTAWA z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim 1) Opracowano na podstawie: t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1497, 1585, 1662, z 2015 r. poz. 1357. Rozdział

Bardziej szczegółowo

W sprawie Ustawy o kredycie konsumenckim

W sprawie Ustawy o kredycie konsumenckim Informacja prasowa Fundacji na Rzecz Kredytu Hipotecznego W sprawie Ustawy o kredycie konsumenckim Warszawa, 19 grudnia 2011 lunch prasowy w siedzibie Fundacji dr Agnieszka Tułodziecka Prezes Fundacji

Bardziej szczegółowo

www.rcl.gov.pl USTAWA z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim Rozdział 1

www.rcl.gov.pl USTAWA z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim Rozdział 1 Dziennik Ustaw Nr 126 7570 Poz. 715 Art. 1. Ustawa określa: Rozdział 1 Przepisy ogólne 1) zasady i tryb zawierania umów o kredyt konsumencki; 2) obowiązki kredytodawcy i pośrednika kredytowego w zakresie

Bardziej szczegółowo

Regulamin udzielania Kredytu Inwestycyjnego dla firm w ramach bankowości detalicznej mbanku S.A. Obowiązuje od 25.11.2013r.

Regulamin udzielania Kredytu Inwestycyjnego dla firm w ramach bankowości detalicznej mbanku S.A. Obowiązuje od 25.11.2013r. Regulamin udzielania Kredytu Inwestycyjnego dla firm w ramach bankowości detalicznej mbanku S.A. Obowiązuje od 25.11.2013r. 0 Spis treści I. Postanowienia ogólne.... 2 II. Podstawowe zasady kredytu inwestycyjnego...2

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 2011 Nr 126 poz. 715 USTAWA. z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim 1) Rozdział 1. Przepisy ogólne

Dz.U. 2011 Nr 126 poz. 715 USTAWA. z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim 1) Rozdział 1. Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/44 Dz.U. 2011 Nr 126 poz. 715 USTAWA z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim 1) Opracowano na podstawie t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1497, 1585, 1662. Rozdział 1 Przepisy ogólne

Bardziej szczegółowo

URZÑD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW. Przed zawarciem umowy z bankiem. Publikacja przygotowana dzi ki wsparciu finansowemu Unii Europejskiej

URZÑD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW. Przed zawarciem umowy z bankiem. Publikacja przygotowana dzi ki wsparciu finansowemu Unii Europejskiej URZÑD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Przed zawarciem umowy z bankiem Publikacja przygotowana dzi ki wsparciu finansowemu Unii Europejskiej Przed zawarciem umowy z bankiem RACHUNEK OSZCZ DNOÂCIOWY Wybierając

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (1) (tekst jednolity) Rozdział 1. Przepisy ogólne

USTAWA. z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (1) (tekst jednolity) Rozdział 1. Przepisy ogólne Dz.U.2014.1497 2014-12-15 zm. przen. Dz.U.2014.1585 art. 37 2014-12-25 zm. przen. Dz.U.2014.827 art. 54 2015-01-01 zm. Dz.U.2014.1662 art. 29 2015-10-11 zm. Dz.U.2015.1357 art. 7 Istnieją późniejsze wersje

Bardziej szczegółowo

Ustawa o kredycie konsumenckim 1

Ustawa o kredycie konsumenckim 1 Ustawa o kredycie konsumenckim 1 z dnia 12 maja 2011 r. (Dz.U. Nr 126, poz. 715) zm. Dz.U. Nr 165, poz. 984, Nr 201, poz. 1181 Spis treści Art. Rozdział 1. Przepisy ogólne...................................

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013)

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013) Warszawa, dnia 13 czerwca 2013 roku Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013) 1. w artykule 3 ust. 7 otrzymuje następujące brzmienie:

Bardziej szczegółowo

Regulamin udzielania kredytów konsumenckich

Regulamin udzielania kredytów konsumenckich Załącznik do Uchwały nr 72/R/2014 Zarządu Kaszubskiego Banku Spółdzielczego w Wejherowie z dnia 30 grudnia 2014 r. Regulamin udzielania kredytów konsumenckich Wejherowo, grudzień 2014 r. Spis treści ROZDZIAŁ

Bardziej szczegółowo

Tekst ustawy ustalony ostatecznie po rozpatrzeniu poprawek Senatu. USTAWA z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne

Tekst ustawy ustalony ostatecznie po rozpatrzeniu poprawek Senatu. USTAWA z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne Tekst ustawy ustalony ostatecznie po rozpatrzeniu poprawek Senatu USTAWA z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne Ustawa określa: Art. 1. 1) zasady i tryb zawierania

Bardziej szczegółowo

WERSJA ZAKTUALIZOWANA 10.09.2004

WERSJA ZAKTUALIZOWANA 10.09.2004 WERSJA ZAKTUALIZOWANA 10.09.2004 DODATKOWE KOSZTY I PROWIZJE ZWIĄZANE Z ZACIĄGNIĘCIEM KREDYTU HIPOTECZNEGO (finansowanie kredytem hipotecznym zakupu mieszkania stanowiącego odrębną własność na rynku pierwotnym)

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianach

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim 1. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA. z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim 1. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kredyt konsumencki. Dz.U.2014.1497 z dnia 2014.11.03 Status: Akt obowiązujący Wersja od: 11 marca 2016 r. do: 10 kwietnia 2016 r. USTAWA z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim 1 Rozdział 1 Przepisy

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ 2 Różnice kursowe

CZĘŚĆ 2 Różnice kursowe CZĘŚĆ 2 Różnice kursowe 1 1. Metody ustalania różnic kursowych od 01.01.2007: wprowadza się dwie opcjonalne metody: w oparciu o nowe regulacje w ustawie podatkowej, w oparciu o przepisy o rachunkowości.

Bardziej szczegółowo

Regulamin Lokaty dwuwalutowe

Regulamin Lokaty dwuwalutowe Regulamin Lokaty dwuwalutowe Warszawa, Listopad 2013 mbank.pl Spis treści: Rozdział I Postanowienia ogólne...3 Rozdział II Warunki transakcji...3 Rozdział III Zasady rozliczania transakcji...3 Rozdział

Bardziej szczegółowo

Regulamin Walutowych Transakcji Opcyjnych Egzotycznych

Regulamin Walutowych Transakcji Opcyjnych Egzotycznych Regulamin Walutowych Transakcji Opcyjnych Egzotycznych 1. Postanowienia ogólne 1. Regulamin Walutowych Transakcji Opcyjnych Egzotycznych zwany dalej Regulaminem WTX określa zasady i tryb zawierania oraz

Bardziej szczegółowo

Regulamin udzielania Kredytu inwestycyjnego dla firm w ramach bankowości detalicznej mbanku S.A. Obowiązuje od 03.12.2015r.

Regulamin udzielania Kredytu inwestycyjnego dla firm w ramach bankowości detalicznej mbanku S.A. Obowiązuje od 03.12.2015r. Regulamin udzielania Kredytu inwestycyjnego dla firm w ramach bankowości detalicznej mbanku S.A. Obowiązuje od 03.12.2015r. 0 Spis treści I. Postanowienia ogólne.... 2 II. Podstawowe zasady kredytu inwestycyjnego...2

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 21 lipca 2015 r. Poz. 1010. rozporządzenie ministra finansów 1) z dnia 2 lipca 2015 r.

Warszawa, dnia 21 lipca 2015 r. Poz. 1010. rozporządzenie ministra finansów 1) z dnia 2 lipca 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 21 lipca 2015 r. Poz. 1010 rozporządzenie ministra finansów 1) z dnia 2 lipca 2015 r. w sprawie wzoru formularza informacyjnego zawierającego informacje

Bardziej szczegółowo

PGE Dom Maklerski S.A. Procedura świadczenia usług na rzecz klienta profesjonalnego w PGE Dom Maklerski S.A.

PGE Dom Maklerski S.A. Procedura świadczenia usług na rzecz klienta profesjonalnego w PGE Dom Maklerski S.A. PGE Dom Maklerski S.A. Procedura świadczenia usług na rzecz klienta profesjonalnego w PGE Dom Maklerski S.A. zatwierdzona uchwałą nr 135/XI/2015 Zarządu PGE Dom Maklerski S.A. z dnia 25 listopada 2015

Bardziej szczegółowo

(Regulamin TTO) z dnia 12 lutego 2014 r.

(Regulamin TTO) z dnia 12 lutego 2014 r. 1. Postanowienia ogólne 1. Regulamin Towarowych Transakcji Opcyjnych zwany dalej Regulaminem TTO określa zasady i tryb zawierania oraz rozliczania Towarowych Transakcji Opcyjnych na podstawie Umowy Ramowej

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO 1. Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO 1. Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO 1. Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego Kredytodawca: Adres: (siedziba) Numer telefonu: Dane identyfikacyjne:

Bardziej szczegółowo

Nadmierne zadłużanie się

Nadmierne zadłużanie się Nadmierne zadłużanie się Kredyt jako kategoria ekonomiczna Kredyt bankowy to stosunek prawno - finansowy pomiędzy bankiem a kredytobiorcą. Stosunek ten wyraża się przekazaniem przez bank określonej kwoty

Bardziej szczegółowo

- w ramach ogólnych informacji o oferowanych kredytach mieszkaniowych;

- w ramach ogólnych informacji o oferowanych kredytach mieszkaniowych; EUROPEJSKIE POROZUMIENIE W SPRAWIE DOBROWOLNEGO KODEKSU POSTĘPOWANIA W ZAKRESIE INFORMACJI UDZIELANYCH PRZED ZAWARCIEM UMOWY KREDYTU MIESZKANIOWEGO (ZWANE DALEJ POROZUMIENIEM ) Niniejsze porozumienie zostało

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO 1. Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego Kredytodawca: Dane identyfikacyjne: (Adres, z którego ma korzystać

Bardziej szczegółowo

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego okazjonalnego sporządzony na podstawie reprezentatywnego przykładu

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego okazjonalnego sporządzony na podstawie reprezentatywnego przykładu Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego okazjonalnego sporządzony na podstawie reprezentatywnego przykładu Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego

Bardziej szczegółowo

Forward kontrakt terminowy o charakterze rzeczywistym (z dostawą instrumentu bazowego).

Forward kontrakt terminowy o charakterze rzeczywistym (z dostawą instrumentu bazowego). Kontrakt terminowy (z ang. futures contract) to umowa pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do kupna, a druga do sprzedaży, w określonym terminie w przyszłości (w tzw. dniu wygaśnięcia)

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. Na podstawie 28 ust. 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 listopada

Bardziej szczegółowo

Wzór umowy o udzielenie kredytu długoterminowego.... reprezentowanym przez :... zwanym dalej Bankiem

Wzór umowy o udzielenie kredytu długoterminowego.... reprezentowanym przez :... zwanym dalej Bankiem Wzór umowy o udzielenie kredytu długoterminowego Załącznik Nr 4 W dniu... pomiędzy:...... reprezentowanym przez :...... zwanym dalej Bankiem a Gminą i Miastem Czerwionka Leszczyny, 44-230 Czerwionka Leszczyny

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Wojciech Katner

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Wojciech Katner Sygn. akt V CSK 445/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 29 kwietnia 2015 r. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH w Ludowym Banku Spółdzielczym w Strzałkowie

REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH w Ludowym Banku Spółdzielczym w Strzałkowie Przyjęto Uchwałą nr 47/2014 Zarządu LBS w Strzałkowie z dnia 18.06.2014r. Uchwała wchodzi w życie z dniem 23.06.2014r. Jednocześnie traci moc Uchwała nr 4/2014 z dnia 22.01.2014r. REGULAMIN UDZIELANIA

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UDZIELANIA WIELOCELOWEGO KREDYTU FIRMOWEGO ZABEZPIECZONEGO W RAMACH BANKOWOŚCI DETALICZNEJ mbanku S.A.

REGULAMIN UDZIELANIA WIELOCELOWEGO KREDYTU FIRMOWEGO ZABEZPIECZONEGO W RAMACH BANKOWOŚCI DETALICZNEJ mbanku S.A. REGULAMIN UDZIELANIA WIELOCELOWEGO KREDYTU FIRMOWEGO ZABEZPIECZONEGO W RAMACH BANKOWOŚCI DETALICZNEJ mbanku S.A. ŁÓDŹ, lipiec 2015r. 0 Spis treści I. Postanowienia ogólne.... 2 II. Podstawowe zasady Wielocelowego

Bardziej szczegółowo

Polityka realizacji zleceń w Deutsche Bank Polska S.A.

Polityka realizacji zleceń w Deutsche Bank Polska S.A. Poziom: 3a Polityka realizacji zleceń w Deutsche Bank Polska S.A. wersja. 1.0 1/9 Spis treści 1. Postanowienia Ogólne... 3 2. Cel i zakres Polityki... 5 3. Ogólne zasady działania Banku... 5 4. Szczegółowe

Bardziej szczegółowo

Kredyty inwestycyjne. Sposoby zabezpieczania przed ryzykiem stopy procentowej i ryzykiem walutowym

Kredyty inwestycyjne. Sposoby zabezpieczania przed ryzykiem stopy procentowej i ryzykiem walutowym Jeśli wystarcza nam kapitału, aby wybrać spłatę w ratach malejących, to koszt obsługi kredytu będzie niższy niż w przypadku spłaty kredytu w ratach równych. 8.1. Kredyt - definicja Jak stanowi art. 69

Bardziej szczegółowo

Minister Sprawiedliwości Prokurator Generalny ZAWIADOMIENIE. o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa

Minister Sprawiedliwości Prokurator Generalny ZAWIADOMIENIE. o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa dr Jacek Czabański adres do korespondencji: Kopeć Zaborowski Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych ul. Hoża 59A lok. 1B 00-681 Warszawa Warszawa, dnia 19 maja 2016 r. Szanowny Pan Zbigniew Ziobro Minister

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 30.09.2013 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXV Egzamin dla Aktuariuszy z 30 września 2013 r.

Matematyka finansowa 30.09.2013 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXV Egzamin dla Aktuariuszy z 30 września 2013 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy LXV Egzamin dla Aktuariuszy z 30 września 2013 r. Część I Matematyka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minut 1 1.

Bardziej szczegółowo

UMOWA Nr... (projekt)

UMOWA Nr... (projekt) zał. nr 3 do SIWZ.ZP.f.272.1.2014 UMOWA Nr... (projekt) zawarta w dniu w Przytyku pomiędzy: Gminą Przytyk z siedzibą w Przytyku ul. Zachęta 57, 26-650 Przytyk REGON 670223936, NIP 948-238-04-24 Reprezentowaną

Bardziej szczegółowo

Istotne dla stron postanowienia, które zostaną wprowadzone do treści zawieranej umowy w sprawie zamówienia publicznego

Istotne dla stron postanowienia, które zostaną wprowadzone do treści zawieranej umowy w sprawie zamówienia publicznego Załącznik nr 2 do Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia na obsługę preferencyjnych linii kredytowych finansowanych ze środków WFOŚiGW Istotne dla stron postanowienia, które zostaną wprowadzone do

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 2412011. Zarządu Związku Banków Polskich. z dnia 6 września 2011 roku

Uchwała Nr 2412011. Zarządu Związku Banków Polskich. z dnia 6 września 2011 roku Uchwała Nr 2412011 Zarządu Związku Banków Polskich z dnia 6 września 2011 roku w sprawie zatwierdzenia Rekomendacji Rady Prawa Bankowego w sprawie prawnych aspektów zmiany ustawy Prawo bankowe oraz ustawy

Bardziej szczegółowo

Informacja Banku Zachodniego WBK S.A. o ryzykach występujących przy zawieraniu transakcji skarbowych wraz z ogólnym opisem istoty instrumentów

Informacja Banku Zachodniego WBK S.A. o ryzykach występujących przy zawieraniu transakcji skarbowych wraz z ogólnym opisem istoty instrumentów Informacja Banku Zachodniego WBK S.A. o ryzykach występujących przy zawieraniu transakcji skarbowych wraz z ogólnym opisem istoty instrumentów finansowych 1. Niniejszy dokument przedstawia ogólny opis

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz ustawy o kredycie konsumenckim.

- o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz ustawy o kredycie konsumenckim. Warszawa, dnia 19 lutego 2015 r. Szanowny Pan Radosław Sikorski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. i

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów. Wykaz schematów. Wstęp. Rozdział I Wprowadzenie

Spis treści. Wykaz skrótów. Wykaz schematów. Wstęp. Rozdział I Wprowadzenie Spis treści Wykaz skrótów Wykaz schematów Wstęp Rozdział I Wprowadzenie Rozdział II Pochodny instrument finansowy jako przedmiot opodatkowania w podatku na tle różnych dziedzin prawa 1. Przedmiot i podstawa

Bardziej szczegółowo

Polityka wykonywania zleceń w Banku Millennium S.A. Postanowienia ogólne

Polityka wykonywania zleceń w Banku Millennium S.A. Postanowienia ogólne Polityka wykonywania zleceń w Banku Millennium S.A. Postanowienia ogólne 1. Polityka wykonywania zleceń w Banku Millennium S.A., zwana dalej Polityką, określa zasady, którymi kieruje się Bank Millennium

Bardziej szczegółowo

usunięcie założeń dotyczących umów, dla których nie został ustalony harmonogram spłat,

usunięcie założeń dotyczących umów, dla których nie został ustalony harmonogram spłat, UZASADNIENIE Niniejsza ustawa wdraża do polskiego porządku prawnego dyrektywę Komisji 2011/90/UE z dnia 14 listopada 2011 r. zmieniającą część II załącznika I do dyrektywy 2008/48/WE Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Niemieckie doświadczenia z wprowadzaniem dyrektywy y y w sprawie umów o kredyt konsumencki

Niemieckie doświadczenia z wprowadzaniem dyrektywy y y w sprawie umów o kredyt konsumencki 1 Standbild Niemieckie doświadczenia z wprowadzaniem dyrektywy y y w sprawie umów o kredyt konsumencki dr Alexander Schäfer Federalne Ministerstwo Żywności, Rolnictwa i Ochrony Konsumentów 2 Dyrektywa

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU HIPOTECZNEGO 1

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU HIPOTECZNEGO 1 Załącznik nr 1 do ustawy z dnia... o kredycie hipotecznym (Dz. U. z 2016 r. poz. ) FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU HIPOTECZNEGO 1 Tekst niniejszego wzoru umieszcza się w identycznym brzmieniu

Bardziej szczegółowo

Co należy wiedzieć o spreadzie walutowym i różnicach kursowych?

Co należy wiedzieć o spreadzie walutowym i różnicach kursowych? Co należy wiedzieć o spreadzie walutowym i różnicach kursowych?, czyli na co zwrócić szczególną uwagę przy doborze kredytu. Autor: Przemysław Mudel p.mudel@niezaleznydoradca.pl Copyright 2007 Przemysław

Bardziej szczegółowo

Wzór umowy o udzielenie kredytu inwestycyjnego

Wzór umowy o udzielenie kredytu inwestycyjnego Zał. Nr 2 Wzór umowy o udzielenie kredytu inwestycyjnego W dniu... pomiędzy:...... reprezentowanym przez : zwanym dalej Bankiem a Gminą Wierzbica, 26-680 Wierzbica, ul. Kościuszki 73, Regon : 670224054

Bardziej szczegółowo

W takich sytuacjach podatnicy mają wiele problemów z ustaleniem podatkowych różnic kursowych.

W takich sytuacjach podatnicy mają wiele problemów z ustaleniem podatkowych różnic kursowych. W takich sytuacjach podatnicy mają wiele problemów z ustaleniem podatkowych różnic kursowych. Wiele problemów nastręcza podatnikom ustalenie podatkowych różnic kursowych w przypadku regulowania swoich

Bardziej szczegółowo

Te same zasady mają zastosowanie do rozliczania różnic kursowych od kapitałowych rat kredytów (pożyczek).

Te same zasady mają zastosowanie do rozliczania różnic kursowych od kapitałowych rat kredytów (pożyczek). OGÓLNE ZASADY USTALANIA RÓŻNIC KURSOWYCH... Te same zasady mają zastosowanie do rozliczania różnic kursowych od kapitałowych rat kredytów (pożyczek). Przykład 10 stycznia 2007 r. Spółka z o.o. otrzymała

Bardziej szczegółowo

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO Przewodniczący AndrLej Jakubiak L. dz. DOKIWPR/L'I'J:/.3 /1 /2014/PM Warszawa, dnia,,{ IIID.( /2014 r. Sz. P. Krzysztof Pietraszkicwicz Pre'"Lcs Związku Banków Polskich Ul.

Bardziej szczegółowo

Problem walutowych instrumentów pochodnych

Problem walutowych instrumentów pochodnych Problem walutowych instrumentów pochodnych (diagnoza, terapia, rekonwalescencja) Dr Andrzej Stopczyński Dyrektor Zrządzający Pionem Nadzoru Bankowego w UKNF 1. Fowardy, swapy, opcje,...? 2. Dlaczego zabezpieczenie

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 5 grudnia 2002 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 5 grudnia 2002 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/7 USTAWA z dnia 5 grudnia 2002 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. 2002 r. Nr 230, poz. 1922. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej Rozdział

Bardziej szczegółowo