POMIAR MEDIÓW SPOŁECZNOŚCIOWYCH WEB 1.0, A WEB 2.0.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "POMIAR MEDIÓW SPOŁECZNOŚCIOWYCH WEB 1.0, A WEB 2.0."

Transkrypt

1

2 POMIAR MEDIÓW SPOŁECZNOŚCIOWYCH WEB 1.0, A WEB 2.0.

3 marketing instytucji naukowych i badawczych POMIAR MEDIÓW SPOŁECZNOŚCIOWYCH WEB 1.0, A WEB 2.0 prof. zw. dr hab. Bogdan Gregor mgr Tomasz Kubiak Uniwersytet Łódzki Streszczenie Media społecznościowe skupiają dziś ogromne rzesze użytkowników, a społeczności wirtualne stanowią współczesny trzon Internetu. Dzięki różnym formom komunikacji (zarówno standardowym jak i bardziej inwazyjnym) zmienia się funkcja mediów społecznościowych. Służące pierwotnie nawiązaniu wirtualnych przyjaźni, coraz częściej są implementowane w działaniach przedsiębiorstw, otwierając nowe szanse budowy ich dialogu z nabywcami, wzmocnienia korzystnego wizerunku nauki, pobudzenia sprzedaży. Kluczem do prowadzenia skutecznych działań w social media są pomiary tego, co się w nich dzieje. Wykorzystanie pomiarów pozwala na lepsze dostosowywanie strategii obecności firm na portalach społecznościowych. Celem artykułu jest wskazanie najważniejszych obszarów/tematyki pomiarów, stosowanych w tym względzie wskaźników oraz narzędzi służących monitoringowi Internetu. Słowa kluczowe: media społecznościowe, Internet, Facebook, Web 1.0, Web 2.0 Summary SOCIAL MEDIA MEASUREMENT Nowadays social media gather millions of users and virtual communities have become the core of the Internet. Thanks to various forms of communications (both the standard and more invasive ones) the function of social media undergoes changes. What initially was meant to make new virtual friends, now more and more often is implemented in enterprises' activities, thus opening new opportunities to build a dialogue with buyers, to strengthen a positive image of science and to boost sales. The key to conduct effective actions in the social media are the measurements of what is happening in them. The application of these measurements allows to make better adjustments in the strategies of companies' presence in the social portals. The aim of the article is to define the most important areas/subjects of the measurements used in this regard and the tools that are used to monitor the Internet. Keywords: social media, the internet, Facebook, Web 1.0, Web 2.0 3

4 Pomiar mediów społecznościowych Web 1.0, a Web 2.0 Początek XXI wieku niewątpliwie na długo zapisze się w historii rozwoju światowego Internetu. Kolejny wiek przyniósł zupełnie odmienne spojrzenie na to co do tej pory znajdowało się w zasobach sieci WWW (z ang. World Wide Web). Jeszcze do niedawna Internet postrzegany był jako źródło (utrzymanych w statycznej formie) nieskończonych ilości informacji, których najczęściej niezweryfikowana przez nikogo jakość była określana co najmniej jako wątpliwa. Szczególną uwagę należy zwrócić na funkcjonującą jeszcze do niedawna statyczną formę przekazywanych informacji. Był to jedynie długi, skomplikowany tekst, który niemal niczym nie przyciągał uwagi coraz większej rzeszy Użytkowników Internetu. Aktywność korzystających z sieci WWW odnosiła się jedynie do podjęcia decyzji przeczytać czy nie przeczytać? Tak funkcjonujący jeszcze do niedawna Internet określany był mianem sieci Web 1.0. Termin ten najprościej można określić jako brak jakiejkolwiek ingerencji Użytkownika w to co dzieje się w Internecie, w to co jest w nim publikowane. Dodatkowe ograniczenia nakładały rozwiązania informatyczne wykorzystywane przy tworzeniu pierwszych stron WWW. Z początku rewolucyjny język HTML (z ang. HyperText Markup Language) zaczął ograniczać wyobraźnię twórców stron internetowych, przez co wszystkie tworzone strony WWW opierały się o jeden, sprawdzony schemat. Schemat ten jednak z czasem zaczął przyczyniać się do wyhamowywania tak dynamicznie rozwijającego się z początku Internetu, ponieważ posiadanie własnej e-wizytówki było zarezerwowane tylko dla osób z odpowiednią wiedzą techniczną. Konieczność wypracowania nowych standardów technicznych funkcjonujących w sieci doprowadziła do stworzenia nowych obiektowych języków programowania w Internecie głównie języków PHP, XHTML, ASP opierających się w dużej mierze o bazy danych mysql. Nowe standardy pozwoliły na wprowadzenie zupełnie nowych usług w Internecie, które wcześniej nie były możliwe technicznie do zrealizowania. Nowe języki programowania stworzyły techniczne możliwości dla pojawienia się społeczności w Internecie, umożliwiły tworzenie dynamicznych stron WWW, które w dużej mierze oparte były o treści tworzone nie tyle dla co przez Użytkowników. Wszystkie teksty pojawiające się w sieci określanej jako Web 2.0 stopniowo mogły być komentowane przez gości odwiedzających witryny, przez co współczesny Internet stał się idealnym miejscem na polemikę wśród rzeszy entuzjastów nowych mediów. Internauci zaczęli mieć wpływ na to co pojawia się w sieci, rozpoczął się proces współpracy gości odwiedzających witryny WWW wraz z redaktorami ulubionych serwisów. Niemal każdy mógł chociaż w niewielkim stopniu poczuć się jak dziennikarz internetowy i stać się redaktorem wybranego serwisu. Ten proces trwa do dziś. Web 2.0 przyniósł także łatwość tworzenia własnych, indywidualnych stron WWW 4

5 marketing instytucji naukowych i badawczych (tak zwanych blogów internetowych ). Dzięki gotowym rozwiązaniom technicznym (między innymi tak popularnym obecnie skryptom WordPress) każdy, bez konieczności posiadania skomplikowanej wiedzy technicznej może samodzielnie uruchomić własną stronę internetową. Z pomocą przychodzą również serwisy dostarczające zaimplementowane już w sieci rozwiązania, m.in.: blogger. com oraz blog. pl. Internet 2.0 stał się miejscem obecności nie tylko profesjonalistów nastawionych na dzielenie się własną wiedzą w postaci lakonicznych, zawiłych tekstów na stronach internetowych, ale również użytkowników-amatorów, nastawionych na publikowanie własnych opinii oraz poszerzanie swoich horyzontów myślowych. Poniższa tabela przedstawia najważniejsze różnice pomiędzy standardami Web 1.0, a Web 2.0. Tabela 1. Porównanie cech Internetu Web 1.0 i Web 2.0. Web 1.0 to: Czytanie Reklamowanie Wykłady Strony internetowe Profesjonalistów Firmy Web 2.0 to: Pisanie Słowo mówione Rozmowy Serwisy internetowe Amatorów Społeczności Źródło: Barefoot D., Szabo J., Znajomi na wagę złota, Oficyna Wolters Kluwer business, Warszawa 2011, s. 19. Media społecznościowe i ich rola w strategii firmy W ślad za nowym Internetem, dzięki ogromnym możliwościom technicznym, rosnącą przepustowością łącz i wzmożoną penetracją Internetu, w sieci pojawiło się miejsce na serwisy, które będą wykorzystywać jego podstawową funkcjonalność szybką komunikację. Użytkownicy szukali narzędzi, dzięki, którym będą mogli błyskawicznie komunikować się ze swoimi znajomymi, publikować swoje opinie, dzielić się najważniejszymi momentami swojego życia. Na tej kanwie w Stanach Zjednoczonych rdzeniu światowego Internetu zaczęły powstawać pierwsze serwisy społecznościowe. Serwisy takie jak Facebook (założony w 2004 roku) oraz Twitter (założony w 2006 roku) na dobre zmieniły postrzeganie Internetu. Te globalne platformy komunikacyjne z dnia na dzień zdobywają coraz to większą rzeszę użytkowników. Obecnie konto w ser- 5

6 Pomiar mediów społecznościowych Web 1.0, a Web 2.0 wisie Facebook posiada osób 1, zaś Twitter może pochwalić się liczbą aktywnych kont. Social media odgrywają ogromną rolę zarówno w światowym jak i w polskim Internecie. Własnymi profilami we wspomnianych wyżej serwisach może pochwalić się ogromna część internautów. Wśród miliarda kont w serwisie Facebook możemy znaleźć oficjalne profile wszystkich największych światowych oraz polskich marek, gwiazd muzyki i filmu, a nawet polityków. Dodatkowo, ostatnimi czasy, można zauważyć wzmożoną aktywność w mediach społecznościowych również tych mniejszych firm z sektora MSP. Łatwość założenia konta w jednym z największych serwisów w połączeniu z dodatkowymi usługami oferowanymi przez agencje social media specjalizujące się w obsłudze firm, prowadzeniu kampanii w mediach społecznościowych, sprawiają, że niemal każdy przedsiębiorca chce być obecny w social media. O korzyściach płynących z obecności w tym medium chyba nikogo nie trzeba przekonywać. Rozpatrując media społecznościowe pod kątem korzyści płynących dla marki, firmy uwypuklić należy te najważniejsze budowanie długotrwałych relacji z Użytkownikiem (byłym lub potencjalnym klientem), niskie koszty dotarcia do szerokiego grona odbiorców oraz stosunkowo łatwe prowadzenie działań w social media. Media społecznościowe w dobie spadających nakładów na tradycyjne formy reklamy (według ZenithOptimedia rynek reklamowy w Polsce skurczy się w 2013 roku o 5,2%, w tym szacowany spadek wydatków na reklamę telewizyjną o 5,7% i prasową o 20,8% w stosunku do roku ubiegłego 3 ) jawią się jako miejsce prowadzenia skutecznych działań reklamowych przy wysokim poziomie efektywności kosztowej. To właśnie niskie koszty są jedną z głównych determinant zaistnienia firmy na popularnych portalach społecznościowych. Media społecznościowe, takie jak Facebook czy Twitter, w dobie bezprzewodowego dostępu do szybkiego Internetu, wszechobecnych smartphone'ów i coraz popularniejszych tabletów, pozwalają na budowanie niemal ciągłej relacji z użytkownikiem. Każdy z liczących się serwisów social media ma swój komórkowy odpowiednik w sklepach z mobilnymi aplikacjami dla najpopularniejszych systemów operacyjnych instalowanych w telefonach komórkowych (Android, ios, Windows Phone). Producenci telefonów komórkowych (m.in. koreański Samsung) chętnie integrują swoje urządzenia z portalami Facebook i Twitter. Większość funkcjonalności jakie oferują dzisiejsze smartphone'y wymaga posiadania konta w jednym z popularnych serwisów social media. Rosnąca sprzedaż tego typu urządzeń wraz z coraz większą popularyzacją tabletów internetowych sprawiają, że użytkownicy social media prak r r. 3 Wydatki-na-reklame-Polska-i-swiat-2013,1,39,1. html, r. 6

7 marketing instytucji naukowych i badawczych tycznie nie muszą rozstawać się z dostępem do swojego profilu. Z dowolnego miejsca na świecie mogą utrzymywać kontakt ze swoimi znajomymi, a co za tym idzie być podatnymi na wszelkie działania prowadzone przez marki i firmy obecne w mediach społecznościowych. To niemal idealna sytuacja dla specjalistów od sprzedaży i kreowania wizerunku. Przytoczone skrótowo zalety mediów społecznościowych sprawiają, że firmy, które chcą liczyć się w dzisiejszych czasach na rynku nie mogą przechodzić obok tego medium obojętnie. Koncentracja na działaniach w social media powinna mieć wyraźne odzwierciedlenie w strategii nowoczesnych przedsiębiorstw. Można domniemywać, że przyszłość marketingu będzie leżała właśnie po stronie narzędzi umożliwiających całodobowy, nieograniczony kontakt z potencjalnymi klientami. Media społecznościowe idealnie wpisują się w tą koncepcję. Przywołując wyniki badań przeprowadzonych przez U. Świerczyńską-Kaczor 4, najpopularniejszy portal społecznościowy Facebook osobom biorącym w badaniu najczęściej kojarzył się z inwigilacją, uzależnieniem, a nawet odruchem bezwarunkowym. Zdecydowana większość badanych użytkowników Facebooka doceniała marketingowe korzyści płynące z obecności firm w social media. Te nowe media określane były jako skuteczne medium komunikacji, bardzo dobre narzędzie interakcji pomiędzy marką, a potencjalnym klientem. W oczach respondentów ten najpopularniejszy portal społecznościowy kojarzył się z możliwością zwiększenia znajomości marki, a także z interesującą formą promocji i budową lojalności. Komunikacja z potencjalnymi klientami za pośrednictwem mediów społecznościowych może wpisywać się w jedną z czterech kategorii komunikacji marketingowej 5 : 1. Informacyjną działania w social media mogą informować o parametrach produktów, cenie, gwarancji czy dostępności oferty w danej chwili, 2. Nakłaniającą komunikacja z wykorzystaniem serwisów społecznościowych będzie polegała na próbie nakłonienia potencjalnych klientów do zapoznania się z produktem, a w dalszej kolejności do jego zakupu, 3. Edukacyjną odbiorca komunikatów uczy się pewnych zachowań, np. producent gum do żucia będzie promował swój produkt jako zdrowy dla zębów i będzie starał się wzbudzić nawyk żucia gum po każdym posiłku, 4. Utrwalającą działania polegające na utrwaleniu w pamięci użytkowników social media danej marki, produktu, pewnych zachowań, wzbudzenie pewnych nawyków. Umiejętne prowadzenie komunikacji za pośrednictwem social media może znacząco przyczynić się do zbudowania przewagi konkurencyjnej przedsiębiorstwa. 4 U. Świerczyńska-Kaczor, e-marketing przedsiębiorstwa w społeczności wirtualnej, Difin, Warszawa 2012, s M. Rydel, Komunikacja marketingowa, Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr, Gdańsk 2001, s

8 Pomiar mediów społecznościowych Web 1.0, a Web 2.0 Nie każda firma zdaje sobie sprawę, że media społecznościowe prócz niewątpliwych korzyści, niosą również za sobą pewne zagrożenia, głównie dla wizerunku danej marki w oczach klientów. Nietrudno wyobrazić sobie sytuację, kiedy niezadowolony klient marki X zaczyna w obraźliwym i pretensjonalnym tonie wylewać swoje żale na ogólnodostępnym dla wszystkich użytkowników portalu społecznościowego profilu marki. Negatywne opinie publikowane przez jednego z klientów mogą stać się iskrą zapalną i pociągnąć za sobą lawinę innych. negatywnych sformułowań kierowanych przez użytkowników w stosunku do producenta. W takim wypadku bardzo często osoby odpowiedzialne za wizerunek marki przekonują się o sile (niestety negatywnej) marketingu szeptanego. Informacje w mediach społecznościowych rozchodzą się błyskawicznie, niemal w czasie rzeczywistym. Media społecznościowe to miejsce w którym narodziło się pojęcie real-time marketingu. Profile w serwisach społecznościowych stanowią dla ogromnej rzeszy użytkowników źródło profesjonalnych rad, opinii, które nierzadko są główną determinantą decyzji zakupowej. Użytkownicy za pośrednictwem własnych profili szukają wskazówek i rekomendacji, tak, aby produkt, który zdecydują się kupić był jak najlepiej dostosowany do ich potrzeb. Coraz częściej w firmach tworzone są specjalne komórki, które zajmują się obsługą zapytań klientów publikowanych w social media. Całość działań odbywa się w czasie rzeczywistym od momentu pojawienia się pytania na profilu użytkownika do momentu odpowiedzi specjalisty z konkretnej firmy odpowiedzialnej za opisywany w pytaniu produktu mija zaledwie kilka minut. Rosnąca popularność takich działań świadczy jak ogromne znaczenie we współczesnym marketingu ma szybkość reakcji. Działania w mediach społecznościowych mogą znacząco przyczynić się do poprawy efektywności strategii marketingu-mix przedsiębiorstwa. Ujmując aktywność marki w social media w kategorii działań promocyjnych, zgodnie z zasadą efektywności marketingu poziom efektywności jednego instrumentu marketingu wpływa ( ) na poziom efektywności innych instrumentów 6. Prowadząc w odpowiedni, przemyślany sposób działania w social media, można doprowadzić do zwiększenia efektywności pozostałych instrumentów marketingu-mix, a co za tym idzie do osiągnięcia założonych celów, czy to w kwestiach sprzedaży ilościowej, wartościowej czy też wizerunkowych. Pomiary mediów społecznościowych kluczem do sukcesu firmy w social media Kluczem do prowadzenia skutecznych działań w mediach społecznościowych są pomiary tego co dzieje się w social media. Tematyka oraz sposób badania mediów spo- 6 W. Wrzosek (red.), Efektywność marketingu, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2005, s

9 marketing instytucji naukowych i badawczych łecznościowych są niewątpliwie nowymi koncepcjami, które dopiero są zauważane przez firmy skupione wokół tych nowych mediów. Wykorzystanie pomiarów w social media pozwala na lepsze dostosowanie strategii obecności firm na portalach społecznościowych. Przedsiębiorstwa w swoich działaniach pozbywają się pasywności i polegania na utartych stereotypach, dostosowując swoją komunikację do konkretnej grupy odbiorców, jednocześnie działając w odpowiednim czasie. Wbrew pozorom opierając się o to co dzieje się w social media, mierzyć można naprawdę wiele. Otrzymując informacje na temat wielkości poszczególnych wskaźników można podjąć działania mające na celu zintensyfikowanie ich wpływu na wizerunek firmy w mediach społecznościowych. Jednym z podstawowym wskaźników używanych w pomiarze nie tylko social media, ale wszelkich działań prowadzonych w Internecie jest zasięg. Przez zasięg rozumiemy zdolność docierania informacji na temat marki do określonej liczby osób (użytkowników). Zasięg jest parametrem szczególnie istotnym dla marek nowych lub do tej pory słabo rozpoznawalnych. Im większa liczba potencjalnych użytkowników ma szansę dowiedzieć się czegoś na temat marki, chociażby usłyszeć jej nazwę, zobaczyć logo czy przeczytać kilka zdań czym się zajmuje, tym bardziej rośnie jej rozpoznawalność i świadomość pośród potencjalnych klientów. Budowanie zasięgu najczęściej opiera się na podjęciu działań związanych z promocją marki w Internecie, bądź w samych mediach społecznościowych. Największe znaczenie ma tutaj intensywność reklamy, szczególnie tej dostosowanej do konkretnego przekazu (reklama kontekstowa). Reklama kontekstowa umożliwia kojarzenie marki z jej docelowym typem działalności, poprzez prezentowanie informacji o niej tylko i wyłącznie w powiązaniu z komunikacją zbliżoną do tego czym zajmuje się brand. Ogromne znaczenie w budowie zasięgu ma tak zwana wirusowość marki. Im działania marki w mediach społecznościowych są bardziej oparte o przekaz wzbudzający zainteresowanie, godny polecenia przez użytkowników portalu innym, zaprzyjaźnionym osobom, tym koszty zwiększania zasięgu marki w social media są niższe, a same działania dużo bardziej skuteczne. Do budowana wirusowości często wykorzystywane są różnego rodzaju konkursy bądź treści wzbudzające kontrowersje lub obdarzone szczyptą humoru, wzbudzające zainteresowanie użytkowników. Parametr zasięgu należy rozpatrywać w dwóch kategoriach: zasięgu potencjalnego i zasięgu rzeczywistego. Zasięg potencjalny to nic innego jak pewna zwarta pula użytkowników social media, do których możemy dotrzeć z komunikacją. Zasięg rzeczywisty to grupa osób do których marce udało dotrzeć się z komunikatem (z puli użytkowników określanych mianem zasięgu potencjalnego). 9

10 Pomiar mediów społecznościowych Web 1.0, a Web 2.0 Do pomiaru zasięgu używane są wskaźniki Unique Users (UU) i Real Users. Oba wskaźniki z technicznego punktu widzenia oparte są o tymczasowe pliki cookie. Pierwszy ze wskaźników mierzy liczbę unikalnych użytkowników, gdzie unikalny użytkownik równa się wysłaniu do przeglądarki pliku cookie. Wskaźnik ten ma pewną wadę. Użytkownik za każdym razem może opróżniać pamięć podręczną przeglądarki i odwiedzać daną witrynę kilkanaście razy w ciągu dnia, generując kolejne odwiedziny zliczane jako unique users. Drugi wskaźnik pozbawiony jest wady kasowalności plików cookie. Uwzględnia również sytuację, kiedy profil przeglądany jest przy pomocy jednej przeglądarki internetowej przez kilku użytkowników komputera. W mediach społecznościowych ogromne znaczenie ma również wskaźnik ogólnej liczby odwiedzin profilu. Jest to suma wszystkich wejść na profil konkretnej marki przez Użytkowników portalu społecznościowego. Wskaźnikiem wartym odnotowania jest również Page View (PV). Mierzy on ilość odsłon (wyświetleń) konkretnej kreacji. Jest to szczególnie ważne, ze względu na wcześniejsze zamykanie pewnych stron internetowych niejako na siłę przez internautów, a także na coraz powszechniejsze stosowanie programów blokujących wyświetlanie reklam. Kluczowym wskaźnikiem mierzącym skuteczność przekazów umieszczanych w portalach społecznościowych jest wskaźnik CTR (click-through-rate). Wynik pomiaru najczęściej prezentuje się jako stosunek lub w procentach, na przykład 25:100, oznacza, że na 100 odsłon kreacji, 25 z nich zakończyło się kliknięciem użytkownika (inaczej 25%). Istotną grupę wskaźników służących pomiarowi mediów społecznościowych są wskaźniki zaangażowania. W prosty sposób mierzą one stopień interakcji Użytkownika z działaniami prowadzonymi przez markę w serwisach społecznościowych. Podstawowym wskaźnikiem jest ilość osób, które polubiły profil, który chcemy wypromować. Im większa liczba osób zapisanych w bazie, tym większe, lepsze oddziaływanie na potencjalnych klientów, za pośrednictwem różnego rodzaju akcji. Sposób pomiaru jest w tym przypadku banalny Facebook dysponuje wbudowanym licznikiem osób, które polubiły dany profil. Każdy użytkownik portalu ma do niego łatwy dostęp (licznik ten widoczny jest od razu po załadowaniu strony). Kolejnym wskaźnikiem używanym typowo w kontekście serwisu Facebook jest pomiar ilości wysyłanych zaproszeń do znajomych, zaproszeń do wzięcia udziału w danej akcji promocyjnej. Za zaproszenie do znajomych, rozumiemy tutaj przesłanie zaproszenia przez użytkownika innemu swojemu znajomemu, które to w swojej treści będzie rekomendowało zainteresowanie się profilem danej marki i finalnie doprowadzi do dodania profilu do ulubionych przez nieznanego wcześniej usera. 10

11 marketing instytucji naukowych i badawczych Dzięki możliwości oznaczania ulubionych treści poprzez znacznik lubię to można w szybki i prosty sposób zbadać popularność publikowanych na profilu marki informacji, a tym samym w przyszłości zamieszczać materiały najbardziej zbliżone do najpopularniejszych wątków. Poniższa tabela prezentuje metody budowania zaangażowania użytkowników w mediach społecznościowych. Tabela 2. Metody budowania zaangażowania w social media Metody budowania zaangażowania w social media Publikacja krótkich, ale częstych wpisów Używanie emotikon Publikowanie zdjęć, grafik Zachęcanie użytkowników do publikacji własnych zdjęć, do ich podpisywania Umieszczanie wpisów w odpowiednich godzinach (między 13:00 a 16:00) Organizowanie konkursów fotograficznych Kierowanie próśb do fanów o porady Zbieranie, odnoszenie się do najciekawszych wpisów użytkowników Podejmowanie prób wywoływania kontrowersji Źródło: Opracowanie własne na podstawie -of-facebook-engagement/ Według korzystających z portalu Facebook, profil, który w najlepszy możliwy sposób zachęca użytkowników do wejścia w bliższe relacje z marką wyróżnia się przede wszystkim interesującą zawartością, wartościowymi informacjami, poczuciem humoru w zamieszczanych treściach, bieżącymi aktualizacjami, innowacjami, a także (jeśli chodzi o sferę zaangażowania) konkursami oraz kuponami rabatowymi dla klientów-fanów 7. W czasie prowadzenia pomiarów mediów społecznościowych istotną rolę należy zwracać na sentyment wypowiedzi zamieszczanych na profilu marki. Sentyment to nic innego jak pewnego rodzaju sposób wypowiedzi użytkowników, internautów na temat danej marki. Przy pomiarze sentymentu oceniany jest kontekst w jakim użytkownik wypowiada się o marce oraz nacechowanie wypowiedzi (pozytywne, negatywne, obojętne). Skuteczny pomiar sentymentu pozwala ocenić co użytkownicy sądzą na temat marki, w jaki sposób ją oceniają. Osoba zajmująca się analizą sentymentu, na podstawie zebranych danych może wyciągnąć pewne wnioski na temat działań prowadzonych do tej pory. Dzięki temu jest 7 U. Świerczyńska-Kaczor, e-marketing, op. cit., s

12 Pomiar mediów społecznościowych Web 1.0, a Web 2.0 w stanie określić, które części składowe kampanii są oceniane przez użytkowników, potencjalnych klientów pozytywnie, a które okazały się klęską. Analiza sentymentu pozwala również zwrócić uwagę na temat mocnych i słabych stron marki (produktu). Jednym z najpopularniejszych wskaźników wykorzystywanych do pomiaru reputacji marki w oczach klientów jest wskaźnik Net Promoter Score (NPS). Obserwacja zmian wskaźnika w określonym, najczęściej długoterminowym przedziale czasowym pozwala ocenić jakość prowadzonych działań, nakierowanych na budowanie pozytywnej relacji z klientem. Wskaźnik powstał w oparciu o dobre i złe zyski, które generują klienci. Dobrymi zyskami są te, które pozwalają budować marce zaufanie i lojalność klientów, natomiast złymi są zyski, które firma otrzymuje od klientów będących krytykami marki. Klient jest znakomitym medium promocyjnym, a jego opinia jest dla innych klientów zdecydowanie bardziej istotna niż reklama 8. To właśnie oddziaływanie na klienta, jest jednym z najważniejszych, a nawet głównym celem działań prowadzonych przez marki w Internecie. Finalnie wskaźnik ten obliczany jest jako różnica promotorów i destruktorów marki. Promotorzy marki to klienci którzy nie tylko dokonują regularnych zakupów, ale także mają tak entuzjastyczną postawę wobec firmy i jej produktów, że gotowi są rekomendować je innym 9. Do destruktorów marki należy zaliczyć klientów, którzy są niezadowoleni z produktów lub usług świadczonych przez markę, a także są gotowi skorzystać z oferty innych marek konkurentów. Wskaźnik obejmuje również grupę neutralnych klientów, którzy są nastawieni pozytywnie do oferty marki, ale jednak mogą być skłonni do zmiany dostawcy oferowanego dobra lub usługi. Im wyższy poziom wskaźnika NPS, tym większa liczba klientów zadowolonych z kontaktu z daną marką, skłonnych do jej polecenia znajomym, przyjaciołom. Przyjmuje się założenie, że są oni gotowi pozostać klientami danej marki w perspektywie długoterminowej. ROI (return on investment) jest wskaźnikiem, który odgrywa istotną rolę w pomiarze efektywności inwestycji. Wskaźnik ten najczęściej kojarzony jest z faktycznymi, fizycznymi inwestycjami, jednak coraz częściej pojawia się również przy ocenie projektów informatycznych. Dla oceny aktywności w social media, jej efektywności, ROI jest jedynie wielkością szacunkową. Nie ma stuprocentowej metody, która w sposób wierny oceniałaby efektywność działań prowadzonych w mediach społecznościowych. Działania pro- 8 A. Kowalkowski, J. Michalak, Internet jako narzędzie marketingowe [w:] Konsument i firma w dobie Internetu, praca zbiorowa pod red. A. Kowalkowski, R. Popiołek, Wydział Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warmiński Mazurskiego w Olsztynie, Olsztyn 2006, s R. Kozielski, Wskaźniki marketingowe, wydanie IV, Oficyna Wolters Kluwer business, Warszawa 2011, s

13 marketing instytucji naukowych i badawczych wadzone przez marki są najczęściej działaniami wizerunkowymi, a co za tym idzie ciężko przełożyć je na obliczenie zysków 10. Jeden z pionierów jeśli chodzi o prowadzenie pomiarów nowego Internetu Web 2.0 (w tym social media) Don Bartholomew opracował model opisujący ogólny schemat działań w serwisach społecznościowych, który finalnie powinien prowadzić do zakupu produktu lub usługi. Przy okazji stworzenia modelu, D. Bartholomew zwrócił uwagę na wskaźniki, które warto mierzyć, kiedy firma opiera swoje działania o social media. Model ten przyjął nazwą EEIA. Jest to skrót od jego głównych składowych: exsposure (ekspozycja), engagement (zaangażowanie), influence (wpływ), action (działanie). W przypadku ekspozycji, autor zwraca uwagę na pomiar takich wskaźników jak liczba odwiedzin, liczba unikalnych użytkowników, ton (sentyment) wypowiedzi, pozycja w wyszukiwarkach, rozprzestrzenienie się dyskusji czy liczba pozytywnych opinii. Do głównych wskaźników zaangażowania D. Bartholomew przyjął: liczbę re-wizyt (powtórnych wizyt na profilu), czas trwania wizyty (im dłuższy, tym większe zaangażowanie, zainteresowanie tematyką, marką), liczbę dodań profilu do ulubionych (lub śledzenie zmian na profilu za pośrednictwem kanałów RSS), związek wypowiedzi użytkowników z tematyką profilu (tym, czym zajmuje się firma, marka), liczbę odsłon poszczególnych wpisów (poczytność treści), ogólną liczbą komentarzy i re-komentarzy (komentarzy powtórnych). Pierwsze dwie składowe modelu EEIA mają wywołać u użytkownika chęć bliższego przyjrzenia się marce i finalnie przekonać go do zakupu. Efektem tych działań mają być wpływ i akcja. W fazie wpływu użytkownik uświadamia sobie potrzebę zakupu produktu danej marki. Angażując się w działania prowadzone przez producenta w mediach społecznościowych, użytkownik zaczyna coraz poważniej interesować się zakupem produktu firmy. Następuje również zmiana dotychczasowego postrzegania marki. Użytkownicy, którzy do tej pory byli obojętni wobec marki, dzięki social media, zaczynają bliżej ją poznawać, interesować się nią. Ci, którzy mieli już wcześniej z daną marką do czynienia, lecz doświadczenia te nie zawsze były pozytywne, zaczynają zmieniać swoje zdanie, przekonywać się do jej produktów. Użytkownicy rozpoczynają proces poleceń marki, jej profilu innym użytkownikom, zaczynają budować jej pozytywny wizerunek w oczach innych osób. Faza akcji to już etap konkretnych działań ze strony użytkownika serwisów społecznościowych, a teraz już klienta. Użytkownik udaje się do sklepu, poznaje z bliska produkty marki, dokonuje zakupu, kontaktuje się z producentem, przedstawia mu swoją opinię na temat produktu (za pośrednictwem jego profilu lub infolinii) r. 13

14 Pomiar mediów społecznościowych Web 1.0, a Web 2.0 Zaletą modelu EEIA jest możliwość pomiaru skuteczności każdego z etapów, za pomocą wymienionych składowych. Niemal w każdej fazie można oceniać prowadzoną kampanię, a w przypadku braku satysfakcjonujących wyników modyfikować ją, tak aby wypracować jak najlepsze rezultaty. Narzędzia służące prowadzeniu pomiarów mediów społecznościowych Wraz z rosnącą popularnością portali społecznościowych, marki obecne w social media coraz chętniej decydują się na korzystanie z narzędzi służących monitoringowi Internetu. Co ciekawe, to właśnie programiści z Polski stoją na czele najefektowniejszych projektów służących monitoringowi social media. Główną rolą tych narzędzi jest wsparcie managerów odpowiedzialnych za promocję marki w sieci poprzez bieżące śledzenie aktywności Internautów (użytkowników) w kontekście ich wypowiedzi na jej temat. Ogromną zaletą tego typu narzędzi jest fakt, że sprawdzają i analizują wypowiedzi użytkowników przez całą dobę, bez konieczności podejmowania dodatkowej aktywności ze strony osoby korzystającej z narzędzia. Wiele serwisów służących do monitoringu Internetu przesyła dobowe raporty na temat aktywności związanych z marką wprost na skrzynki managerów. Dodatkowy pomiar sentymentu wypowiedzi użytkowników pozwala w porę zapobiec potencjalnym kryzysom, poprzez wcześniejsze, mailowe informowanie o możliwym zagrożeniu. Obsługa dostępnych na rynku narzędzi jest niezwykle prosta. W większości posiadają one intuicyjny interfejs, zaś dodatkową pomocą służą dostępne niemal 24-godziny na dobę infolinie dla użytkowników. Wybór odpowiedniego narzędzia w dużej mierze zależy od celu pomiaru. W przypadku działań nastawionych na rozwój działalności e-commerce, a co za tym idzie wzrost sprzedaży, jednym z kluczowych wskaźników będzie wskaźnik konwersji. Konwersja to nic innego jak stosunek liczby użytkowników, którzy wykonali jakąś akcję do łącznej liczby osób, które w danym czasie odwiedziły witrynę 11. Odwołując się do przykładu ze sfery e-biznesu, w ten sposób można mierzyć stopień atrakcyjności i intuicyjności obsługi e-sklepu poprzez analizę stopnia przechodzenia do finalizacji zakupu, na przykład od momentu dodania produktu do koszyka. W tym przypadku niezwykle przydatne będą narzędzia badające ruch na stronie www, chociażby takie jak Stat.com czy Google Analytics. Te same narzędzia doskonale sprawdzą się w pomiarze efektywności kampanii promocyjnych prowadzonych w Internecie. 11 T. Bonek, M. Smaga, Biznes na Facebooku i nie tylko, Oficyna Wolters Kluwer business, Warszawa 2013, s

15 marketing instytucji naukowych i badawczych Zgoła odmiennie sytuacja ma miejsce w przypadku pomiaru skuteczności kampanii wizerunkowych. Działania te w dzisiejszym Internecie najczęściej prowadzone są w mediach społecznościowych, jednak nadal spotykane są na standardowych stronach internetowych. W celu zbadania efektywności kampanii warto już na wstępie wyznaczyć pewne mierzalne cele, chociażby wyrażające się liczbą osób, które polubią dany profil bądź też liczbą gości, którzy odwiedzą oficjalną stronę www, do której przekierowuje kreacja z innego portalu. Narzędzia do monitoringu Internetu pozwalają chronić reputację marki, w odpowiednim czasie i z odpowiednią szybkością reagować na negatywne wpisy użytkowników pojawiające się w samych social media jak i w całym Internecie. Dodatkowo, wychwytując opinie internautów, są w stanie wspierać sprzedaż produktów i usług. Sprzedawca może szybciej dotrzeć z informacją do zainteresowanego, potencjalnego klienta. Odpowiadając na wpis użytkownika, sprzedawca może również pomóc rozwiązać problem z zakupionym produktem lub usługą. Wśród polskich platform warto szczególnie skupić się na tych najbardziej popularnych i profesjonalnych, mogących poszczycić się szerokim portfolio klientów. Do tego typu serwisów z całą pewnością można zaliczyć Brand24, SentiOne oraz Sotrender. O ile pierwsze dwie wymienione platformy służą do monitoringu całego Internetu oraz mediów społecznościowych, o tyle ostatni z wymienionych Sotrender pozwala skupić się tylko i wyłącznie na wybranych fanpage'ach w serwisie Facebook. Koszt korzystania z polskich platform waha się od 19 do 2500 zł miesięcznie. Poszczególne pakiety abonamentowe najczęściej różnią się częstotliwością odświeżania wyników na temat danego słowa kluczowego lub frazy, dostępem do dodatkowych, rozbudowanych raportów w formatach PDF oraz dedykowanym konsultantem oferującym całodobową obsługę techniczną. Brand24 oraz SentiOne to platformy dedykowane zarówno monitoringowi Internetu jak i mediów społecznościowych. Funkcjonalność obu narzędzi jest zbliżona do siebie. Ich obsługa sprowadza się do podania frazy, którą chcemy monitorować. Za frazę możemy przyjąć na przykład nazwę marki lub potrzebę, którą dana marka zaspokaja. Po dodaniu frazy, algorytmy obsługujące dane platformy rozpoczynają proces śledzenia Internetu oraz social media w poszukiwaniu wpisów powiązanych z zadanym zapytaniem. Narzędzia wychwytują wpisy związane z danym tematem i prezentują je w jednym miejscu, dodatkowo podając ich źródło (strona internetowa, portal społecznościowy), autora, datę i czas zamieszczenia, a w przypadku Brand24 również sentyment (czy wypowiedź była nacechowana pozytywnie, negatywnie czy neutralnie). Założona przez wrocławian platforma (Brand24) prezentuje też ranking najaktywniejszych blogów, profili pod kątem publikacji związanych z zadaną frazą wraz z infor- 15

16 Pomiar mediów społecznościowych Web 1.0, a Web 2.0 macją do jakiej ilości internautów (użytkowników) autor dotarł z opublikowaną informacją. Brand24 pozwala na tworzenie prostych infografik z najważniejszymi informacjami na temat zadanej frazy. Pozwala to na stosunkowo proste i szybkie wyciągnięcie najważniejszych informacji z prowadzonego monitoringu. Ciekawą i przydatną funkcją, którą oferuje Brand24 jest możliwość przeglądania cytatów powiązanych z monitorowaną frazą. Mamy możliwość szybkiego i prostego przejrzenia wpisów zawierających w swojej treści zdefiniowane wcześniej słowa kluczowe. Twórcy SentiOne w interesujący sposób rozwiązali prezentację wyników monitorowania widocznych od razu po zalogowaniu do panelu użytkownika. Po stworzeniu projektu badania (zadaniu konkretnej frazy lub słowa do monitorowania) to użytkownik wybiera, które wyniki (a dokładniej w jaki sposób) mają być prezentowane od razu po zalogowaniu, w formie podsumowania. Tak oto użytkownik może samodzielnie zdefiniować co dla niego jest najważniejsze czy sentyment zebranych wypowiedzi, ich najpopularniejsze miejsca występowania czy może lista wszystkich artykułów zawierających w swojej treści zadane słowo (słowa). Dodatkowo widżety można dowolnie przesuwać, tworząc indywidualne ustawienia. Poszczególne parametry, takie jak źródła wypowiedzi czy ich sentyment w przypadku SentiOne mogą być prezentowane w postaci wygodnych wykresów kołowych. Ciekawym rozwiązaniem jest wykres share of voice. Jest to zestawienie porównujące popularność kilku wybranych fraz. Warto także zwrócić uwagę na funkcję chmury słów. Prezentuje ona w jednym miejscu najczęściej towarzyszące zadanej frazie słowa. Dzięki temu osoba analizująca dane z systemu może szybko uchwycić kontekst pojawiających się wypowiedzi. Obie platformy oferują przesyłanie zbiorczych raportów na adres , a także eksport zgromadzonych danych do zewnętrznych formatów Microsoft Excel oraz *.pdf. Sotrender jest narzędziem zgoła odmiennym od dwóch, wcześniej opisywanych. W przeciwieństwie do platform Brand24 oraz SentiOne, Sotrender pozwala na monitorowanie i badanie tylko i wyłącznie treści w największym serwisie społecznościowym Facebook. Narzędzie pełni rolę niejako komplementarnego do wcześniej wymienionych systemów, które pozwalają na monitoring całego Internetu. Głównym zadaniem platformy jest umiejętne wyciąganie najważniejszych danych na temat działalności poszczególnych fanpage'y na Facebooku. Co ważne, Sotrender umożliwia śledzenie profili konkurencji, toteż istnieje możliwość lepszego dostosowania komunikacji do użytkowników Facebooka, a co za tym idzie do potencjalnych klientów. Algorytm platformy prezentuje najlepsze i najgorsze treści na wskazanym profilu oraz m.in.: liczbę fanów, liczbę nowych fanów, liczbę zaangażowanych fanów, Interactivity, 16

17 marketing instytucji naukowych i badawczych Relative interactivity, zaangażowani fani (%). Wskaźniki interactivity oraz relative interactivity są zbiorczymi wskaźnikami wszystkich aktywności użytkowników w obrębie danego fanpage'a. Dodatkowo wskaźnik relative interactivity pozwala porównywać pomiędzy sobą fanpage ze zróżnicowaną ilością wszystkich użytkowników, dzięki temu osoba korzystająca z narzędzia jest w stanie porównywać pomiędzy sobą nawet profile o bardzo odmiennej ich ilości. Dzięki bieżącemu podglądowi danych osoba obsługująca narzędzie jest w stanie uzyskać informacje o zmianach w ilości zaangażowanych osób, a także udziale aktywności prowadzącego fanpage we wszystkich aktywnościach na profilu. Sotrender jako rozbudowana platforma do analizy profili w serwisie Facebook umożliwia podział zaangażowanych użytkowników według grup: debaters, activists, writers, likers, occasional. Analizując popularność danej marki w social media, dzięki aplikacji, uzyskujemy dokładny podział użytkowników z nią związanych. Co więcej, jest możliwość podglądu imion i nazwisk najaktywniejszych użytkowników z poszczególnych grup oraz liczb związanych z ich działalnością na konkretnym, monitorowanym fanpage'u, na przykład pierwsza aktywność, liczba like'ów, komentarzy. Aplikacja pokazuje również informacje na temat pozycji zdefiniowanych w systemie fanpage'y na tle całej branży. System automatycznie wylicza średnie dla branży: liczbę fanów, nowych fanów, zaangażowanych fanów, interactivity, relativity index. Dzięki temu obsługując fanpage z łatwością można odnieść uzyskane wyniki do całej branży czy głównej konkurencji. Prowadzący fanpage oceniani są przez pryzmat ilości opublikowanych postów oraz multimediów na tablicy profilu, a także ilość oddanych komentarzy. Dodatkowo do dyspozycji osoby obsługującej aplikację oddana została funkcja klasyfikacji najlepszych treści publikowanych na profilu. Ranking treści ustalany jest według liczby kliknięć lubię to wybranego postu lub też liczby komentarzy pod nim zamieszczonych. Poszczególne dane mogą być prezentowane w formie przejrzystych wykresów. Tak na przykład na wykresie mogą być prezentowane jednocześnie dane na temat aktywności prowadzących profil i aktywności użytkowników ogółem. Dzięki temu istnieje możliwość wyliczenia relacji między aktywnością prowadzącego, a aktywnością użytkowników. Sotrender pozwala generować najważniejsze dane w formie raportów w programie Excel, dzięki temu dane można dodatkowo wykorzystać do tworzenia własnych zestawień czy obliczeń. Zakończenie Niewątpliwie drzemiący w social media potencjał pozwala sądzić, że pomiary mediów społecznościowych oraz same narzędzia do monitoringu Internetu stanowią przy- 17

18 Pomiar mediów społecznościowych Web 1.0, a Web 2.0 szłość marketingu, szczególnie działań prowadzonych w sieci WWW. Komunikacja za pośrednictwem portali social media rozwija się w niespotykanym tempie. Miliardy zadowolonych użytkowników korzystających z tych rozwiązań sprawiają, że dostępne dzisiaj serwisy społecznościowe jawią się jako rozbudowana baza potencjalnych klientów do których dotarcie może odbywać się po dużo niższym, aniżeli w przypadku tradycyjnych mediów, koszcie. Większość działań prowadzonych przez marki w sieci wynika bezpośrednio z zaplanowanych strategii marketingowych nie są to działania przypadkowe. Lepsze zrozumienie zachowań użytkowników aktywnie korzystających z portali społecznościowych pozwala na trafniejsze dostosowanie przekazów do nich kierowanych, a tym samym skuteczną budowę zainteresowania, a w dalszej kolejności zaangażowania. Wskaźniki mierzące poszczególne elementy aktywności w social media pozwalają na bieżące monitorowanie kampanii prowadzonych za pośrednictwem tego medium, a tym samym, jeśli zajdzie taka potrzeba na odpowiednią modyfikację jej poszczególnych elementów. Pośród całej palety wskaźników możemy wyróżnić wskaźniki mierzące zasięg, zaangażowanie czy sentyment wypowiedzi. Bogata paleta narzędzi służących monitoringowi Internetu (a tym samym i mediów społecznościowych) znacząco wpływa na łatwość prowadzenia pomiarów social media. Wśród dostępnych aplikacji możemy wyróżnić te, które pozwalają monitorować zarówno Internet (jego poszczególne strony), całe media społecznościowe oraz konkretne portale. Dzięki rozbudowanym systemom istnieje możliwość skupienia się na ogólnym zasięgu (popularności) marki w sieci jak i w wybranych serwisach społecznościowych. Do najpopularniejszych polskich platform należy zaliczyć Brand24, SentiOne, Sotrender, zaś do zagranicznych Google Analytics i radian6. Bibliografia 1. Barefoot D., Szabo J., Znajomi na wagę złota, Oficyna Wolters Kluwer business, Warszawa Bonek T., Smaga M., Biznes na Facebooku i nie tylko, Oficyna Wolters Kluwer business, Warszawa Kowalkowski A., Michalak J., Internet jako narzędzie marketingowe [w]: Konsument i firma w dobie Internetu, praca zbiorowa pod red. A. Kowalkowski, R. Popiołek, Wydział Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warmiński Mazurskiego w Olsztynie, Olsztyn Kozielski R., Wskaźniki marketingowe, wydanie IV, Oficyna Wolters Kluwer business, Warszawa Rydel M., Komunikacja marketingowa, Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr, Gdańsk Świerczyńska-Kaczor U., e-marketing przedsiębiorstwa w społeczności wirtualnej, Difin, Warszawa Wrzosek W. (red.)., Efektywność marketingu, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa

19 marketing instytucji naukowych i badawczych Strony internetowe r r. Wydatki-na-reklame-Polska-i-swiat-2013,1,39,1.html, r. app=docs&action=get&iid=699, r. prof. zw. dr hab. Bogdan Gregor profesor zwyczajny Uniwersytetu Łódzkiego, kierownik Katedry Marketingu, wieloletni dziekan Wydziału Zarządzania UŁ, od 2008 r. prorektor UŁ ds. ekonomicznych. Stypendysta Fundacji Humboldta. Zainteresowania naukowo-badawcze koncentrują się na wyzwaniach dla współczesnego marketingu wynikających z głębokich zmian otoczenia przedsiębiorstw. Szczególne miejsce zajmuje problematyka wykorzystania nowych technologii informatycznych i telekomunikacyjnych w marketingu. Autor (lub współautor) prawie 300 publikacji, w tym kilkunastu książek. Liczne staże w uniwersytetach zagranicznych (m.in. w USA, Niemczech, Holandii). mgr Tomasz Kubiak absolwent Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Łódzkiego na kierunkach Zarządzanie oraz Finanse i rachunkowość. Z zamiłowania fan nowinek technologicznych, wieloletni dziennikarz telekomunikacyjny branżowych magazynów traktujących o tematyce nowych technologii. Twórca kilku portali telekomunikacyjnych, między innymi Testy-GSM. pl oraz My-SonyEricsson. pl. Swoje zainteresowania badawcze skupia wokół wykorzystania nowoczesnych narzędzi technologicznych w marketingu. Wolontariusz Project Management Institiute Łódź Chapter. 19

20 PIERWSZE KROKI W KOMERCJALIZACJI PROJEKTU NAUKOWEGO NA PODSTAWIE PORTALU NEIBERIA.COM

21 marketing instytucji naukowych i badawczych PIERWSZE KROKI W KOMERCJALIZACJI PROJEKTU NAUKOWEGO NA PODSTAWIE PORTALU NEIBERIA.COM dr hab. prof. nadzw. Stanisław Ambroszkiewicz, mgr Anna Ambroszkiewicz, dr Marek Faderewski, mgr Waldemar Bartyna Instytut Podstaw Informatyki PAN Instytut Informatyki Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach Streszczenie Neiberia. com to prototyp portalu biznesowo-społecznościowego powstały w ramach projektu: Nowe technologie informacyjne dla elektronicznej gospodarki i społeczeństwa informacyjnego oparte na paradygmacie SOA w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. Idea portalu opiera się na społecznościach lokalnych, zarówno tych skupiających użytkowników prywatnych, jak również małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) oraz elektronicznych rynkach, na których jedni i drudzy spotykają się i mogą dokonywać transakcji. Po zakończeniu realizacji projektu w styczniu 2013, zespół projektowy stanął przed zupełnie nowym zadaniem komercjalizacji jego wyników. Pierwszym etapem działań promocyjnych był udział w konkursach na pomysł na biznes, konferencjach dla startupów oraz prezentacjach przed potencjalnym inwestorem (pitching). Sukcesem zespołu było zakwalifikowanie się do finału konkursu Polska Innowacyjna. Jak przeskoczyć kryzys? organizowanego przez Instytut Wolności. Jednocześnie członkowie zespołu postanowili zwiększyć swoją wiedzę w zakresie pozyskiwania finansowania, prowadzenia biznesu oraz marketingu poprzez uczestniczenie w szkoleniach tematycznych. Z doświadczenia twórców portalu Neiberia. com wynika, że wiedza i doświadczenie zdobyte podczas szkoleń, warsztatów i konkursów są bardzo cenne a wsparcie wyłącznie finansowe projektu jest niewystarczające dla jego powodzenia komercyjnego. Słowa kluczowe: komercjalizacja, projekt naukowy, Neiberia.com, rynek 3D 3

22 Pierwsze kroki w komercjalizacji projektu naukowego na podstawie portalu Neiberia.com Summary THE FIRST STEPS IN THE COMMERCIALIZATION OF A RESEARCH PROJECT THE EXAMPLE OF NEIBERIA.COM Neiberia.com is a prototype business and social networking website created for the project: "New information technologies for electronic economy and information society based on the SOA paradigm" under the Operational Programme Innovative Economy. The idea of the portal is based on local communities, both focused on private users as well as small and medium-sized enterprises (SMEs) and electronic markets, where they both meet and may interact. After completion of the project in January 2013, the team faced a completely new task of commercialization of its results. The first stage of project promotion was participation in competitions for business idea, conferences for startups and pitching. The project qualified for the final of the competition "Innovative Poland. How to jump over the crisis." organized by the Institute for Liberty (Instytut Wolności). At the same time, team members decided to increase their knowledge on raising capital, running a business and marketing by participating in trainings and workshops. According to the creators of the portal Neiberia.com the knowledge and experience gained during the training sessions, workshops and competitions was very valuable and it is not sufficient for the commercial success of the project if the team is provided only with financial support. Keywords: commercialization, a research project, Neiberia.com, 3D market 4

23 marketing instytucji naukowych i badawczych O projekcie Portal Neiberia.com powstał w ramach projektu: Nowe technologie informacyjne dla elektronicznej gospodarki i społeczeństwa informacyjnego oparte na paradygmacie SOA 1 w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka: Działanie (https://www.soa.edu.pl). Zadaniem IPI PAN (jako partnera w tym projekcie) była realizacja platformy komunikacyjnej do realizacji elektronicznych rynków złożonych usług biznesowych z wykorzystaniem potencjału współczesnych mediów społecznościowych. Prototypową implementacją tej platformy jest serwis biznesowo-społecznościowy o nazwie Neiberia dostępny online pod adresem Idea portalu opiera się na społecznościach, zarówno tych skupiających użytkowników prywatnych, jak również małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) oraz elektronicznych rynkach, gdzie jedni i drudzy spotykają się i mogą dokonywać transakcji. Zasadnicza różnica pomiędzy Neiberia.com a popularnymi serwisami społecznościowymi polega na: wprowadzeniu nowych struktur odpowiadających rzeczywistym społecznościom (w tym również biznesowym w relacji B2B), umożliwiającym ich członkom komunikację i organizację online wprowadzeniu funkcjonalności biznesowych typowych dla elektronicznego rynku rozumianego jako miejsce spotkań konsumentów i przedsiębiorstw W obecnej pierwszej prototypowej wersji Neiberia.com jest propozycją nowej architektury serwisu biznesowo-społecznościowego opartego na koncepcji społeczności czyli wirtualnych miejsc spotkań użytkowników. To nie pojedynczy użytkownik i jego profil jest podstawowym elementem portalu, ale społeczności, do których należy i przez pryzmat których jest postrzegany. Serwis oferuje wiele funkcji biznesowych (typowych dla elektronicznych rynków) takich jak usługi (oferty), zlecenia, zakupy grupowe i aukcje, wymiana umiejętności, porady, rekomendacje, oraz przedsięwzięcia częściowo zautomatyzowane procesy biznesowe polegające na kompozycji prostych usług w celu realizacji zadanego celu biznesowego. Oprócz tego dostępne są również popularne narzędzia do komunikacji takie jak: wydarzenia, czat, forum, galerie zdjęć, blogi i komentowanie. W ramach portalu Neiberia.com dostępne są trzy rodzaje społeczności: 1 SOA Service-oriented Architecture. 2 Wsparcie projektów B+R na rzecz przedsiębiorców realizowanych przez jednostki naukowe. 5

24 Pierwsze kroki w komercjalizacji projektu naukowego na podstawie portalu Neiberia.com prywatne łączące użytkowników prywatnych o pewnych cechach wspólnych jak np. miejsce zamieszkania (społeczności sąsiedzkie) czy zainteresowania biznesowe łączące potencjalnych partnerów biznesowych z sektora MŚP. Dostępne są dwa rodzaje społeczności biznesowych: Horyzontalne lokalne stowarzyszenia, korporacje, cechy, itp., których celem jest ochrona interesów danych branż zawodowych; Wertykalne skupiające się na poszukiwaniu, planowaniu i realizacji wspólnych aktywności biznesowych (Business networking i Business clubs). wirtualne rynki łączące użytkowników prywatnych (konsumentów) z biznesowymi (MŚP) Kolejnym założeniem portalu Neiberia. com jest postawienie na wymiar lokalny. Popularne serwisy internetowe mają zasięg globalny (a przynajmniej działają w skali jednego kraju czy języka). Dotyczy to zarówno portali społecznościowych jak i elektronicznych rynków w postaci serwisów aukcyjnych czy ogłoszeniowych dotyczących ofert sprzedaży-kupna bądź też świadczenia usług czy w końcu elektronicznych giełd towarowych. Istniejące elektroniczne rynki oferują niewielki zakres narzędzi społecznościowych; zazwyczaj jest to jedynie forum i czat. Z kolei portale społecznościowe, jeśli zawierają elementy rynkowe, to zazwyczaj w postaci serwisów ogłoszeniowych dotyczących towarów i ewentualnie usług. Aktualnie dostępne rozwiązania odnośnie wykorzystania map w serwisach (społecznościowych i biznesowych) obejmują wyznaczanie trasy pomiędzy dwoma punktami lub lokalizowanie danego adresu na mapie. Dodatkowo możliwe jest umieszczanie punktu na mapie symbolizującego istnienie w danej lokalizacji firmy, instytucji czy punktu usługowego. Poprzez ten punkt dostępne są informacje o reprezentowanym obiekcie (np. nazwa firmy, dane kontaktowe, adres strony internetowej, również branża czy opinie klientów). Aktualny sposób korzystania z map w serwisach sieciowych jest ze swej natury statyczny i czysto informacyjny. Jednak w przypadku wzbogacenia tych map o trójwymiarowe modele i wykorzystania odpowiedniego silnika graficznego mogłyby być wykorzystywane na nowe i bardziej atrakcyjne dla użytkownika sposoby. Zastosowanie takiego rozwiązania w serwisie społecznościowo-biznesowym mogłoby pozytywnie wpłynąć na jego rozwój poprzez, z jednej strony przyciągnięcie użytkowników, z drugiej strony udostępnienie firmom nowych narzędzi do marketingu i interakcji z klientem. Kluczem do osiągnięcia powyższego celu jest wprowadzenie lokalnych społeczności dla danego miasta jako podstawowego elementu portalu społecznościowego. Lokalność dotyczy zarówno samych społeczności jak i elektronicznych rynków, które powinny 6

25 marketing instytucji naukowych i badawczych być przypisane do lokalnych społeczności. Lokalność to również ograniczenie terytorialne, to konkretne miejsca w mieście, gdzie znajdują się sklepy, restauracje, kawiarnie, hotele, punkty usługowe, urzędy, muzea, itp. Elektroniczny rynek można więc rozszerzyć wprowadzając trójwymiarowy model miasta i połączyć z klasycznymi rozwiązaniami elektronicznych rynków tj. ofertami, zleceniami, aukcjami, zakupami grupowymi, itp. Użytkownik mając do dyspozycji przeglądarkę www powinien być w stanie uczestniczyć w takim rynku, w tym również (poprzez analogię do tradycyjnych rynków) spotykać innych użytkowników (być może swoich sąsiadów lub znajomych). Właściciele punktów usługowych otrzymują nowy innowacyjny sposób kontaktu z klientami, zaś sami klienci prosty i atrakcyjny (poprzez media społecznościowe i model 3D rynku) dostęp do ofert i promocji. Koncepcja wirtualnego rynku 3D polega na tym, że tworzony jest trójwymiarowy model handlowego centrum miasta (przeważnie obejmuje on stary rynek). Modele budynków uwzględniają witryny i wejścia do sklepów, restauracji, kawiarni, punktów usługowych, hoteli i innego rodzaju miejsc prowadzących działalność komercyjną. Nic nie stoi na przeszkodzie, żeby uwzględnić również obiekty administracyjne i obiekty użyteczności publicznej. Modele te stanowią wirtualną reprezentację wybranych części miasta dostępną poprzez przeglądarki www oraz urządzenia mobilne. Zalogowany użytkownik jest reprezentowany poprzez postać (awatar), która może wędrować po wirtualnym środowisku, spotykać innych użytkowników i z nimi rozmawiać, umawiać się na wspólne odwiedzenie kawiarni, restauracji, sklepu, zwiedzanie miasta, muzeów. Wnętrza budynków też są modelowane w zakresie odpowiadającym ich właścicielom. Po wejściu do pomieszczenia, użytkownik może zapoznać się z ofertą handlową oraz promocjami (np. zniżki za przyprowadzenie znajomych). Właściciel definiuje treść oferty (w tym zasady promocji) w ramach straganu wykupionego w wybranym rynku w serwisie Neiberia.com. Rynki są zarządzane i moderowane przez ich administratorów po otrzymaniu licencji na ich prowadzenie. Użytkownik serwisu przeglądając oferty (stragany usługodawców lub sprzedawców) udostępnione w ramach wybranego lokalnego rynku będzie mógł poprzez kliknięcie odnośnika przejść do wirtualnego środowiska odpowiedniego miasta. W zależności od parametrów odwołania awatar użytkownika może pojawić się przed budynkiem lub w jego wybranej części. Tak samo prosto można przejść z wirtualnego środowiska do serwisu, np. poprzez kliknięcie na logo firmy lub rynku, kliknięcie na liście ofert odwiedzanego puntu usługowego lub sklepu. W serwisie Neiberia.com można definiować profile firm zawierające ich ofertę. Rynki skupiają oferty firm jak również użytkowników portalu. Użytkownicy mogą odwiedzać rynki i stragany w poszukiwaniu interesujących ich towarów i usług. By uatrakcyjnić użyt- 7

26 Pierwsze kroki w komercjalizacji projektu naukowego na podstawie portalu Neiberia.com kownikowi poznawanie ofert z wybranego straganu (którego właścicielem może być firma lub indywidualny użytkownik), może on się przenieść do rynku 3D. Rynek 3D to mapa fizyczna, na której umieszczone są trójwymiarowe modele firm, instytucji, punktów usługowych, itp. To przejście z serwisu (z widoku strony www) do rynku 3D odbywa się po kliknięciu na link przy wybranym straganie lub rynku. Kliknięcie na link rynku lub straganu powoduje uruchomienie aplikacji w przeglądarce użytkownika i umiejscowienie postaci reprezentującej tego użytkownika przed konkretnym punktem usługowym lub w ustalonym punkcie rynku 3D. Od tej pory użytkownik będzie mógł: poruszać się po rynku 3D za pośrednictwem wirtualnej postaci, spotykać innych użytkowników i komunikować się z nimi (wiadomości tekstowe), wchodzić do punktów usługowych reprezentowanych przez trójwymiarowe modele (nazwy punktów i ich oferty pobierane są z serwisu Neiberia.com); w ich ramach użytkownik może: zdobywać kupony zniżkowe, dokonać zakupu towaru lub usługi, zarezerwować stolik w restauracji itp, zapoznać się z faktycznym rozkładem ulic i budynków (szczególnie w przypadku miast, których nie zna), uczestniczyć w różnego rodzaju mini-grach. Jeżeli użytkownik chce skorzystać z oferty punktu usługowego, na przykład kupić dany towar czy zarezerwować stolik w kawiarni to po kliknięciu odpowiedniego elementu przenoszony jest do widoku www serwisu Neiberia.com, gdzie przy pomocy odpowiednich formularzy realizuje transakcję. Po wykonaniu transakcji użytkownik może wrócić do rynku 3D. Jest również możliwe stworzenie mechanizmu umożliwiającego realizację transakcji bezpośrednio w rynku 3D bez konieczności przechodzenia do serwisu. Rynki 3D działają w oknie przeglądarki internetowej użytkownika. Jedynym wymogiem poprawnego wyświetlenia się rynku 3D jest posiadanie odpowiedniej wtyczki dla przeglądarki internetowej. Rozmiar pobieranych danych opisujących rynek (punkty usługowe i ich modele 3D) jest optymalizowany do płynnej pracy z aplikacją. W zależności od przeglądarki (dla komputera stacjonarnego lub urządzenia mobilnego) ustalany jest określony próg rozmiaru pobieranych danych. Jeśli dane rynku 3D są mniejsze od progu wczytywane są wszystkie dane o rynku, w przeciwnym przypadku wczytywana jest część rynku otaczająca miejsce pojawienia się postaci użytkownika na mapie. Podczas przemieszczania się postaci użytkownika po rynku 3D brakujące modele są dynamicznie doczytywane. Opisywany algorytm został przedstawiony na rysunku 2. 8

27 marketing instytucji naukowych i badawczych Rysunek 1. Fragment trójwymiarowej mapy Siedlec Źródło: Opracowanie własne. Opisana powyżej koncepcja Rynku 3D i sposobu jej realizacji została zgłoszona do opatentowania. Jest to zgłoszenie patentowe: Sposób dostarczania interfejsu użytkownika, szczególnie do przeprowadzania transakcji handlowych w Internecie (Request for grant of a European patent: Submission number Application number EP ). Komercjalizacja projektu Założeniem projektu IT SOA było zgodnie z działaniem 1.3 Programu Innowacyjna Gospodarka: Wsparcie projektów B+R na rzecz przedsiębiorców realizowanych przez jednostki naukowe, a co za tym idzie wytworzony w ramach projektu know-how powinien znaleźć zastosowanie komercyjne. W ciągu czterech lat trwania projektu zespół z Polskiej Akademii Nauk pracował nad portalem Neiberia.com. W tym czasie stworzono działający i przetestowany prototyp serwisu. Po zakończeniu realizacji projektu w styczniu 2013, zespół projektowy stanął przed zupełnie nowym i niełatwym zadaniem komercjalizacji jego wyników. W trakcie trwania projektu, pomysł na produkt znacznie ewoluował oraz stawał się coraz bardziej rozbudowany. Dodawane były nowe funkcje, co wymagało nie tylko większej ilości prac programistycznych ale również wysiłku włożonego w testowanie działa- 9

28 Pierwsze kroki w komercjalizacji projektu naukowego na podstawie portalu Neiberia.com Rysunek 2. Sposób nawigowania użytkownika dowolnej społeczności pomiędzy serwisem społecznościowym a rynkiem 3D Zalogowanie się użytkownika do serwisu neiberia.com Wyszukanie punktu usługowego w rynku na stronie neiberia.com Uruchomienie rynku 3D rozmiar rynku > próg Sprawdzenie rozmiaru danych rynku i modeli punktów usługowych Zrealizuj transakcję w serwisie neiberia.com nie tak Załaduj cały model i dane rynku Wczytaj wybrane modele i dane rynku Poruszaj sie po mapie rynku Komunikuj się z innymi użytkownikami Uzyskuj promocje Skorzystaj z oferty punktu usługowego Wróć do serwisu neiberia.com Źródło: Opracowanie własne. 10

29 marketing instytucji naukowych i badawczych nia całości portalu oraz jego optymalizację. W rezultacie powstał produkt znacznie bardziej złożony niż pierwotnie zakładano, z dużo większą liczbą funkcji i narzędzi. W pierwszych etapach projektu portal Neiberia.com był testowany głównie przez jego twórców oraz studentów Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach w ramach konkursu ogłoszonego w Instytucie Informatyki. Wyjście do szerszego grona użytkowników było kilkukrotnie odkładane w czasie ze względu na chęć jak najlepszego dopracowania portalu. Określenie dobrego momentu nie jest prostym zadaniem, gdyż zawsze można znaleźć elementy, które warto poprawić bądź ulepszyć. Nie należy również zapominać, że efektem pracy zespołu na dzień zakończenia projektu był prototyp portalu (wersja beta). Jednak w pierwszym kwartale 2013 portal został upubliczniony na stronie www i podjęte zostały działania promocyjne mające na celu pozyskanie pierwszych użytkowników oraz docelowo pozyskanie inwestora, którego wkład finansowy jak również doświadczenie biznesowe umożliwiłyby dalszy rozwój portalu. Pierwszym etapem działań promocyjnych był udział w konkursach na pomysł na biznes, konferencjach dla startupów oraz prezentacjach przed potencjalnym inwestorem (pitching). Jednocześnie członkowie zespołu postanowili zwiększyć swoją wiedzę w zakresie pozyskiwania finansowania, prowadzenia biznesu oraz marketingu poprzez uczestniczenie w szkoleniach tematycznych, których większość była organizowana bezpłatnie poprzez instytucje otoczenia biznesu (m.in. PARP, sieci aniołów biznesu, inkubatory przedsiębiorczości). Już w trakcie trwania projektu do zespołu dołączyła osoba z poza branży informatycznej, a konkretnie z wykształceniem ekonomicznym, po to aby wnieść trochę inne spojrzenie na projekt, nowe kompetencje i doświadczenie. Uczestnictwo w szkoleniach, seminariach i konferencjach okazało się bardzo cenne, jednak korzystniej byłoby, gdyby nastąpiło to w początkowej fazie projektu, kiedy więcej było możliwości modyfikacji i dostosowania niektórych elementów projektu do realiów rynkowych. Ważnym doświadczeniem okazało się również uczestniczenie w konkursach. Już sam etap zgłaszania projektu, polegający przeważnie na wypełnieniu rozbudowanego formularza skłaniał do głębszego zastanowienia nad wieloma aspektami projektu oraz poświęcenia czasu na takie kwestie jak analiza rynku, grupa docelowa czy model biznesowy. Dużym sukcesem zespołu było zakwalifikowanie się do finału konkursu Polska Innowacyjna. Jak przeskoczyć kryzys? 3 organizowanego przez Instytut Wolności. Celem konkursu było wyłonienie najbardziej innowacyjnych pomysłów biznesowych, które rozwiązują problemy społeczne i ułatwiają życie w miastach. Uczestnictwo w tym konkursie okazało się bardzo cennym doświadczeniem. Przede wszystkim była to pierwsza prawdziwa konfrontacja produktu 3 11

30 Pierwsze kroki w komercjalizacji projektu naukowego na podstawie portalu Neiberia.com z szerszym gronem odbiorców (a przy okazji wysokiej klasy ekspertów jakimi byli członkowie Jury). Ponadto finaliści uczestniczyli w warsztatach, na których między innymi poruszano temat budowania modelu biznesowego, promocji projektu czy pozyskiwania inwestora. Szczególnie pouczające były zajęcia praktyczne przygotowujące uczestników do finałowej prezentacji, która miała formę zbliżoną do prezentacji przed potencjalnym inwestorem (tzw pitching) oraz konsultacje indywidualne z ekspertami. Sama praca nad przygotowaniem prezentacji finałowej również okazała się bardzo przydatna. Przeprowadzono analizę rynku i grupy docelowej, dopracowano model biznesowy oraz stworzono harmonogram pozostałych prac wraz z określeniem budżetu niezbędnego do dalszej realizacji projektu (tym razem na zasadach czysto komercyjnych) do osiągnięcia progu rentowności. Portal Neiberia.com został również zaprezentowany podczas organizowanego przez firmę Google wydarzenia Speed Mentoring Event! W ramach Google for Entrepreneurs Week 1 października 2013 w Krakowie oraz podczas Demo Day w ramach Międzynarodowych Targów Innowacji i Nowych Technologii Inno-Tech Expo 17 października 2013 w Kielcach 4. Z perspektywy czasu, gdyby zdobyta podczas szkoleń, konkursów i innych wydarzeń wiedza była dostępna od początku trwania projektu, do pewnych kwestii i zadań zespół podszedł by nieco inaczej, co prawdopodobnie ułatwiłoby zadanie komercjalizacji projektu. Jest wiele narzędzi i technik wspomagających tworzenie produktów mogących osiągnąć sukces rynkowy, takich jak Design Thinking, podejście lean startup, Minimum Viable Product, analiza SWOT czy szablon modelu biznesowego według Alexandra Osterwaldera 5. Większość stosowanych przez dzisiejsze startupy podejść głosi, że należy zacząć od stworzenia prototypu z minimalną liczbą niezbędnych funkcji i przetestować go rynkowo, a dopiero później zająć się jego rozbudową i dopracowywaniem szczegółów. Ponadto na wstępie powinna zostać przeprowadzona analiza rynku i grupy docelowej. Natomiast w budżecie projektu powinny zostać uwzględnione koszty promocji, gdyż pomimo wielu możliwości darmowego promowania produktu w mediach społecznościowych, skuteczna kampania reklamowa jest kosztowna, a jej waga w projekcie przeważnie niedoceniana. Obecnie bogatszy w wiedzę i doświadczenia zespół twórców portalu Neiberia.com, pomimo zakończenia projektu nadal rozwija i ulepsza wersję beta produktu, promuje projekt oraz poszukuje inwestora Alexander Osterwalder, Yves Pigneur, Tworzenie modeli biznesowych. Podręcznik wizjonera, Helion

31 marketing instytucji naukowych i badawczych Wnioski Naukowcy dysponują dużą wiedzą w swojej dziedzinie ale przeważnie brak im praktycznego know-how w kwestiach biznesowych. Otrzymanie grantu, nawet jeśli nakierowany jest na łączenie sfer nauki i biznesu, zazwyczaj nie idzie w parze z odpowiednim przeszkoleniem beneficjenta czy zapewnieniem mu dostępu do takowej wiedzy. Wsparcie wyłącznie finansowe projektu jest niewystarczające dla jego powodzenia komercyjnego. Z doświadczenia twórców portalu Neiberia.com wynika, że wiedza i doświadczenie zdobyte podczas szkoleń, warsztatów i konkursów są bardzo cenne. Równie istotne jest zróżnicowanie zespołu pod względem umiejętności, wykształcenia i doświadczenia. Wiedzą o tym inwestorzy, dla których jednym z głównych kryteriów oceny pomysłu jest zespół, który za nim stoi, gdyż od jego umiejętności i zaangażowania w dużej mierze zależy powodzenie projektu. Kolejnym problemem projektów współfinansowanych przez Unię Europejską jest bardzo mała elastyczność jeśli chodzi o wprowadzanie zmian, szczególnie zaś jeśli zmiany te dotyczą wydatków. A przecież sytuacja na rynku jest dynamiczna i tylko szybka reakcja na zmianę i umiejętność dostosowywania się do nowych realiów może zapewnić komercyjny sukces. Dlatego ważne jest, żeby oprócz wsparcia finansowego, naukowcy realizujący projekty o potencjale komercyjnym, mieli dostęp do niezbędnego know-how, szkoleń oraz przede wszystkim wsparcia ze strony nie tylko ekspertów czy instytucji otoczenia biznesu, ale również samych przedsiębiorców. Zespoły realizujące takie projekty powinny skupiać przedstawicieli różnych dziedzin, żeby zapewnić im jak największą wszechstronność i szeroki zakres kompetencji. Efekty pracy powinny być testowane i weryfikowane rynkowo na możliwie jak najwcześniejszym etapie realizacji projektu. Nauka i biznes mogą znaleźć wspólny język, ale trzeba im zapewnić wsparcie (nie tylko finansowe) i stworzyć odpowiednie warunki. Bibliografia 1. Ambroszkiewicz S., Bartyna W., et.al., A revision of the SOA paradigm from the e-business process perspective. A chapter in: SOA Infrastructure Tools. Concepts and Methods, Poznan University of Economics Press 2010, s Ambroszkiewicz S., Brzeziński W., Cellary W., Grzech A. and K. Zieliński (Eds.): SOA Infrastructure Tools. Concepts and Methods, Poznan University of Economics Press 2010 ISBN S. Ambroszkiewicz, W. Bartyna, et.al., The SOA Paradigm and e-service Architecture Reconsidered from the e-business Perspective, F. Daniel and F.M. Facca (Eds.), LNCS 6385, pp , Springer-Verlag Berlin Heidelberg 2010, pp Ambroszkiewicz S.,Bartyna W., et.al., E-service architecture for the SOA based e-business, Proc. CS&P Ambroszkiewicz S., Barański M., Faderewski M., Mikułowski D., Pilski M., Terlikowski G., Elektroniczne Rynki Usług: 13

32 Pierwsze kroki w komercjalizacji projektu naukowego na podstawie portalu Neiberia.com Technologie i ich realizacje. Wydawnictwo: Akademicka Oficyna Wydawnicza EXIT, Warszawa 2011, ISBN Ambroszkiewicz S., Bartyna W., Faderewski M., Kulma P., RyżkoA., et.al. Platform for development of electronic markets of sophisticated business services. In Ambroszkiewicz, S.; Brzeziński, J.; Cellary, W.; Grzech, A.; Zieliński, K. (Eds.) Service Oriented Architecture Advanced Tools and Applications, Studies in Computational Intelligence Vol. 499, Springer, Heidelberg and New York ISBN Ambroszkiewicz S., Bartyna W., Mikułowski D., Pilski M., et.al. Ontologie i planowanie w elektronicznych procesach biznesowych, Akademicka Oficyna Wydawnicza EXIT, Warszawa 2013, ISBN Osterwalder A., Pigneur Y., Tworzenie modeli biznesowych. Podręcznik wizjonera, Helion dr hab. prof. nadzw. Stanisław Ambroszkiewicz uzyskał stopień doktora w 1991 r. na Uniwersytecie Warszawskim, na Wydziale Matematyki i Informatyki oraz habilitację w Instytucie Podstaw Informatyki Polskiej Akademii Nauk w 2004 r. S. Ambroszkiewicz ma stanowisko profesora nadzwyczajnego w IPI PAN oraz na Uniwersytecie Przyrodniczo-Humanistycznym w Siedlcach, gdzie wykłada Robotykę Zaawansowaną oraz Sieci Komputerowe. Zespół pod kierunkiem dr hab. S. Ambroszkiewicza prowadzi badania w zakresie nowych technologii informacyjnych dla systemów rozproszonych, w tym procesów biznesowych oraz systemów wielorobotowych. Więcej informacji dotyczących autorów artykułu i ich projektów można znaleźć na team. Neiberia.com. mgr Anna Ambroszkiewicz absolwentka ekonomii na Wydziale Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego. Nie jest pracownikiem naukowym, ma doświadczenie w sektorze prywatnym. Od 2011 roku związana z projektem IT-SOA realizowanym przez Polską Akademię Nauk, w ramach którego odpowiedzialna była między innymi za promocję projektu. mgr Waldemar Bartyna absolwent informatyki na Uniwersytecie Przyrodniczo-Humanistycznym w Siedlcach. Od 2006 roku pracuje na stanowisku Asystenta w Instytucie Podstaw Informatyki PAN. Od roku 2009 prowadzi również zajęcia z programowania na swojej macierzystej uczelni. Jego głównym obszarem zainteresowań w aspekcie badań naukowych jest automatyzacja realizacji złożonych zadań w otwartych systemach rozproszonych, w tym systemach wielorobotowych. dr Marek Faderewski absolwent informatyki na Uniwersytecie Przyrodniczo-Humanistycznym w Siedlcach. Od 2007 roku pracuje na stanowisku Asystenta w Instytucie Podstaw Informatyki PAN w Warszawie, gdzie w 2013 roku uzyskał stopień doktora nauk technicznych w zakresie informatyki. Jego zainteresowania obejmują zagadnienia związane z budową wysokowydajnej i wysokodostępnej infrastruktury IT oraz serwisów internetowych. 14

33 ROZWÓJ WSPÓŁPRACY INSTYTUTU BADAWCZEGO Z PRZEDSIĘBIORSTWAMI W KONTEKŚCIE KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ

34 marketing instytucji naukowych i badawczych ROZWÓJ WSPÓŁPRACY INSTYTUTU BADAWCZEGO Z PRZEDSIĘBIORSTWAMI W KONTEKŚCIE KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ dr inż. Aleksander Niemczyk Instytut Logistyki i Magazynowania Streszczenie Celem referatu jest zaprezentowanie wyników bieżących badań skuteczności praktycznych rozwiązań stosowanych w komunikacji marketingowej Instytutu Logistyki i Magazynowania, prowadzących do rozwoju współpracy z przedsiębiorstwami. Wynikiem zarządzania jest wielokanałowe dotarcie z odpowiednią informacją do konkretnych grup klientów. E-marketing instytucji naukowo-badawczej jest realizowany przede wszystkim poprzez strony internetowe, portale internetowe, social media. Do badania skuteczności i efektywności komunikacji marketingowej stosowane są narzędzia analityczne i badawcze w marketingu instytucji naukowych i badawczych, m.in.: Google Analytics, SeoStat, Salesmanago, ekwiwalent reklamowy oraz szereg raportów. Kierownicy linii produktowych i produktów są pracownikami o wysokich i często unikalnych kompetencjach. Prowadzone prace badawcze w połączeniu z bezpośrednimi kontaktami z przedsiębiorstwami owocują ciągłym doskonaleniem świadczonych usług i generowaniem innowacyjnych produktów. Słowa kluczowe: kimunikacja marketingowa, e-marketing, efektywność, narzędzia analityczne, pozycjonowanie 3

35 Rozwój współpracy instytutu badawczego z przedsiębiorstwami w kontekście komunikacji marketingowej Summary DEVELOPMENT OF CO-OPERATION BETWEEN A RESEARCH INSTITUTE AND ENTERPRISES IN THE CONTEXT OF MARKETING COMMUNICATION Aim of the paper is presentation of results of recent research on the effectiveness of practical solutions used in marketing communication of the Institute of Logistics and Warehousing, leading to development of cooperation with enterprises. Thanks to the management, the appropriate information reaches definite groups of clients through multiple channels. E-marketing of scientific and research organizations is carried out mainly through web sites, web portals, social media. The analytical and research instruments in the marketing of scientific and research organisations used for measuring the effectiveness and efficacy of marketing communication include: Google Analytics, Seo Stat, Salesmanago, Advertising Value Equivalency and a range of reports. Product line and product managers are employees who are highly qualified and often possess unique competences. Ongoing research coupled with direct contact with companies results in a constant improvement in the services rendered and generation of innovative products. Keywords: marketing communication, e-marketing, efficacy, analytical tools, positioning 4

36 marketing instytucji naukowych i badawczych Wprowadzenie Celem referatu jest zaprezentowanie wyników bieżących badań skuteczności praktycznych rozwiązań stosowanych w komunikacji marketingowej Instytutu Logistyki i Magazynowania, prowadzących do rozwoju współpracy z przedsiębiorstwami. Autor przedstawia działania komunikacji marketingowej, będące wsparciem promocji specyficznych usług i produktów instytutu badawczego. Porusza zagadnienia z dziewięciu obszarów tematycznych IV Europejskiego Forum Marketingu Instytucji Naukowych i Badawczych. Jeśli nie zaznaczono inaczej, przytoczone dane liczbowe dotyczą trzech kwartałów 2013 roku. Charakterystyka Instytutu Logistyki i Magazynowania instytutu badawczego Instytut Logistyki i Magazynowania w Poznaniu (ILiM) jest instytutem badawczym, który podlega Ministrowi Gospodarki. Od wielu lat misja instytutu jest konsekwentnie utrzymywana: Rozwijamy, promujemy i wdrażamy w gospodarce innowacyjne rozwiązania w zakresie logistyki i e-gospodarki. Misja jest realizowana poprzez prace badawczo-rozwojowe, usługi doradcze, badania laboratoryjne, działalność wydawniczą, szkolenia oraz organizację konferencji i warsztatów. Działalność obejmuje swym obszarem kluczowe procesy gospodarcze. Wyniki prac wpływają na wzrost efektywności funkcjonowania przedsiębiorstw i łańcuchów dostaw. Inną dziedziną jest mapowanie, upraszczanie i elektronizowanie procedur administracyjnych. Instytut zatrudnia ponad 170 osób. Pracownicy o wysokich kompetencjach realizują prace w wielu obszarach badawczych, tworząc najczęściej zespoły projektowe, wielokrotnie interdyscyplinarne. Najważniejszymi merytorycznymi komórkami organizacyjnymi są: Centrum Wiedzy Logistycznej, Centrum e-gospodarki, Centrum GS1 Polska, Laboratorium Technologii Identyfikacyjnych, Laboratorium Urządzeń Elektronicznych. 5

37 Rozwój współpracy instytutu badawczego z przedsiębiorstwami w kontekście komunikacji marketingowej Proces sprzedaży koordynuje Dział Obsługi Rynku, natomiast komunikację marketingową Dział Upowszechniania Wiedzy. Oceniając ILiM według sześciu stadiów ewolucji organizacji sprzedaży i marketingu: prosty dział sprzedaży, dział sprzedaży z pomocniczymi funkcjami marketingu, samodzielny dział marketingu, nowoczesny dział marketingu, nowoczesna firma marketingowa, przedsiębiorstwo zorientowane na proces i rezultaty 1 można uznać, że jest ona w szóstym stadium. Zarządzanie produktem w usługach badawczych ILiM w zarządzaniu produktem w usługach badawczych opiera się na przypisaniu produktów do linii produktowych i obszarów badawczych. Wydzielono cztery obszary badawcze, należące do działalności podstawowej: Logistyka, Elektroniczna gospodarka, System GS1, Teleinformatyka. Działalność podstawowa instytutu jest uzupełniona o: Upowszechnianie wiedzy, Normalizację i certyfikację. Przypisanie piętnastu linii produktowych do czterech obszarów badawczych lub rodzajów działalności ukazuje tabela 1. Obecnie zdefiniowano 30 aktywnych produktów. Każdy z nich należy do jednej z 15 linii produktowej. Najwięcej produktów (7) ma linia produktowa LP02 Magazynowanie. Cztery linie produktowe nie mają na razie wyodrębnionych produktów. Z uwagi na interdyscyplinarny charakter logistyki, kilka produktów należy do innego obszaru badawczego niż ich linia produktowa. Produkty są rozwijane z myślą o komercjalizacji. Aby do niej doszło, musi być prowadzony dialog instytutu z otoczeniem, co jest istotą komunikacji marketingowej, obejmującej: 1 P. Kotler, Marketing, Dom Wydawniczy REBIS, Poznań 2005, s

38 marketing instytucji naukowych i badawczych Tabela 1. Przypisanie linii produktowych do obszarów badawczych lub działalności Symbol linii produktowej Nazwa linii produktowej Obszar badawczy/działalność LP01 Sieci dostaw LOGISTYKA LP02 Magazynowanie LOGISTYKA LP03 Transport LOGISTYKA LP04 Zapasy LOGISTYKA LP05 Uczestnictwo w systemie GS1 SYSTEM GS1 LP06 Stosowanie systemu GS1 SYSTEM GS1 LP07 Kompatybilność elektromagnetyczna TELEINFORMATYKA LP08 Komunikacja elektroniczna ELEKTRONICZNA GOSPODARKA LP09 Media Upowszechnianie wiedzy LP10 Konferencje Upowszechnianie wiedzy LP11 Szkolenia Upowszechnianie wiedzy LP12 Certyfikacja Normalizacja i certyfikacja LP13 Ogólna różna LP14 Urządzenia i materiały ADC TELEINFORMATYKA LP15 Usługi administracyjne inna Źródło: Opracowanie własne. komunikowanie otoczeniu rynkowemu wszelkich wartości firmy poprzez działania marketingowe, komunikowanie się wewnątrz firmy, kształtowanie tożsamości firmy, czyli cech wyróżniających, partnerskie reagowanie na informacje płynące z otoczenia 2. Zadaniem zintegrowanej komunikacji marketingowej jest nawiązywanie i utrzymywanie partnerskich stosunków z różnymi uczestnikami rynku. Musi ona odzwierciedlać kulturę i styl firmy poprzez przekazywanie cech i wartości, które zostały przyjęte jako specyficzne dla danego przedsiębiorstwa 3. Prowadzenie zintegrowanej komunikacji marketingowej wymaga realizacji takich działań, jak: przeprowadzenie badań rynku i pozyskanie informacji potrzebnych do przygotowania oferty, przygotowanie i realizacja planu promocyjnego (określenie celu promocji, adresatów, budżetu, realizatorów, ocena promocji), 2 A. Smalec, Komunikacja marketingowa w usługach [w:] Marketing usług, praca zbiorowa pod red. J. Perenc, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2005, s A. Szymańska, Zintegrowane komunikowanie marketingowe [w:] Public relations. Znaczenie społeczne i kierunki rozwoju, Wydawnictwo Naukowe PWN, praca pod red. J. Olędzki, D. Tworzydło, Warszawa 2007, s

39 Rozwój współpracy instytutu badawczego z przedsiębiorstwami w kontekście komunikacji marketingowej dobranie form i środków z wykorzystaniem efektów synergii, przygotowanie przekazów promocyjnych w sposób: minimalizujący lukę miedzy obietnicą zawartą w przekazie a wartością uzyskaną w produkcie, umożliwiający realizację efektu komunikacyjnego i sprzedażowego, zachowujący spójność przekazu z uwagi na treść, źródło pochodzenia i czas, związanie działań promocyjnych z innymi elementami marketingu-mix, koordynowanie wszystkich działań przez osobę odpowiedzialną za komunikację marketingową firmy 4. Kontakty biznesowe są nawiązywane z wykorzystaniem działań komunikacji marketingowej, przypisanych do poszczególnych linii produktowych lub do produktów. Wynikiem świadomego zarządzania produktami jest wielokanałowe dotarcie z odpowiednią informacją do konkretnych grup klientów. Uwzględniana jest przy tym specyfika produktu i skuteczność podjętego działania. Przykładowy uproszczony plan działań komunikacyjnych dla kwietnia 2013 r. przedstawiono poniżej. Prasa kompetencje: ShadowCat Prasa produkt: ShadowCat, EtLog Media elektroniczne: Mobit GS1, ShadowCat, Sklep internetowy Newsletter ILiM: ShadowCat, EtLog, Sklep internetowy, Edukacja Logistics meeting: Webinarium: Sklep internetowy Impreza partnerska: Zapasy, Edukacja Warsztaty: ShadowCat, EtLog, Sklep internetowy Udział w targach: Mobit GS1 Marketing meeting: Mobit GS1, Zapasy Co piszczy w ILiM: Mobit GS1, EtLog, MaGS1. Q Nietypowe nazwy kanałów komunikacyjnych wyjaśniono poniżej, a niektóre z nich zostaną opisane w dalszej części referatu. Newsletter ILiM jest biuletynem rozsyłanym na zewnątrz drogą mailową co dwa miesiące. Logistics meeting to spotkanie o charakterze warsztatów dedykowane obecnym i potencjalnym klientom. 4 J. Staszewska, Komunikacja marketingowa obszarem współpracy przedsiębiorstw usługowych [w:] Marketing usług profesjonalnych, praca zespołowa pod red. K. Rogoziński, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, Poznań 2005, s

40 marketing instytucji naukowych i badawczych Marketing meeting jest cyklicznym spotkaniem wewnętrznym dla pracowników ILiM, na którym w ciągu ok. 30 minut przedstawiane są dobre praktyki związane z własnymi produktami oraz planowane działania marketingowe. Co piszczy w ILiM jest wewnętrznym biuletynem, przekazywanym wszystkim pracownikom ILiM drogą mailową. Występujące w planie produkty przybliżono krótko poniżej. ShadowCat jest aplikacją informatyczną, stworzoną do przeprowadzania inwentaryzacji lub spisu z natury przy wykorzystaniu kodów kreskowych lub technologii RFID, zgodnych z globalnym standardem GS1. Aplikacja EtLog umożliwia wygenerowanie i wydruk etykiety logistycznej zgodnej ze standardem GS1na zwykłej drukarce laserowej. Mobit GS1 jest stworzoną w instytucie aplikacją dla smartfonów z systemem operacyjnym android, która po zeskanowaniu kodu kreskowego pozwala pobrać informacje na temat produktu (www.produktywsieci.pl/mobitgs1). Sklep internetowy (www.sklep.ilim.poznan.pl) wspiera sprzedaż produktów ILiM i pełni rolę kolejnego kanału komunikacyjnego. Zapasy obejmują produkty tej linii. Hasło Edukacja spaja wszystkie produkty ILiM związane z upowszechnianiem wiedzy, w tym wydawnictwo Biblioteka Logistyka, czasopismo Logistyka, szkolenia tradycyjne i e-learningowe (e-bit.edu.pl), logistyczny pakiet edukacyjny. Magazynowy system informatyczny MaGS1. Q służy do śledzenia fizycznych przepływów materiałów, z wykorzystaniem standardów identyfikacyjnych systemu GS1. Badanie skuteczności i efektywności komunikacji marketingowej Według B. Szymoniuk badania, które służą ocenie efektów komunikacji marketingowej mogą przybierać formy: monitorowania otoczenia, audytu komunikacyjnego, dokonywanego na początku, w trakcie lub po zakończeniu kampanii. Podczas oceny można posłużyć się takimi metodami badawczymi jak pomiar: ekspozycji przekazy promocyjnego (np. zasięgu, wartości reklamowej, kosztu dotarcia do jednego odbiorcy, wielkości audytorium), odbioru przekazu promocyjnego (świadomości, zrozumienia i zapamiętania przekazu), 9

41 Rozwój współpracy instytutu badawczego z przedsiębiorstwami w kontekście komunikacji marketingowej zmiany postaw (stopnia akceptacji działań firmy, zachowań) 5. Za skuteczne przyjmuje się takie działania, które pozwalają osiągnąć zamierzony cel. Odnosząc to do marketingowej polityki produktu cel jest określany jako wykreowanie wartości użytkowej, stanowiącej korzyści dla nabywcy 6. Jest to szczególnie istotne w komunikacji marketingowej instytutu badawczego, komercjalizującego usługi badawcze. ILiM do badań wykorzystuje narzędzia opisane w następnej części referatu. Wyniki wybranych badań są przytoczone przy okazji omawiania innych zagadnień. Narzędzia analityczne i badawcze w marketingu instytucji naukowych i badawczych Badania skuteczności i efektywności komunikacji marketingowej prowadzonej z wykorzystaniem poszczególnych kanałów są w instytucie realizowane na bieżąco, a ich wyniki analizowane cyklicznie. Stosowane są do tego między innymi narzędzia analityczne i badawcze takie, jak: Google Analytics, Seo-stat, SALESmanago. Do oceny efektywności wykorzystuje się także ekwiwalent reklamowy oraz szereg raportów. Google Analytics jest usługą, która umożliwia monitorowanie sposobu wykorzystywania witryn przez internautów. Udostępniane narzędzia pozwalają na analitykę: społecznościową, która pozwala badać sposoby posługiwania się funkcjami udostępniania informacji oraz mierzyć skuteczność kampanii w mediach społecznościowych, treści obrazując skuteczność części witryn oraz popularność stron, danych mobilnych, która umożliwia sprawdzenie wykorzystywania aplikacji mobilnych przez użytkowników, konwersji, służącej sprawdzaniu sposobu korzystania ze stron i kierunków, z których odbywa się ruch, reklam, pozwalającą gromadzić dane o wyświetlaniu reklam. Spośród wyżej wymienionych możliwości, ILiM prowadzi bieżące badania wykorzystując: 5 B. Szymoniuk, Komunikacja marketingowa istota i proces projektowania [w:] Komunikacja marketingowa. Instrumenty i metody, praca zbiorowa pod red. B. Szymoniuk, PWE, Warszawa 2006, s M. Wiścicki, K. Błoński, Skuteczność marketingowej polityki produktu [w:] Zarządzanie produktem wyzwania przyszłości, praca pod red. J. Kall, B. Sojkin), Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, Poznań 2006, s

42 marketing instytucji naukowych i badawczych analitykę treści w odniesieniu do wszystkich stron i portali internetowych, analitykę danych mobilnych do oceny aplikacji Mobit GS1, analitykę konwersji szczególnie dla strony ofertowej 7. Technika SEO (Search Engine Optimization) pomaga zaprojektować architekturę serwisu internetowego i tak rozmieścić treści, aby jak najwięcej wyszukiwarek było w stanie go odnaleźć i pokazać jak najwyżej na liście wyników wyszukiwania 8. Seo-stat jest narzędziem, które pozwala na monitorowanie pozycji strony internetowej w wyszukiwarkach (np. Google) 9. Jest to szczególnie istotne przy ocenie zmian dokonywanych na stronach i portalach inetrnetowych. Seo-stat został wykorzystany do poprawy pozycjonowania portalu Efekty zmian zostały opisane w części Pozycjonowanie stron www w Internecie. System SALESmanago pozwala na identyfikację i monitorowanie kontaktów na stronach i podstronach internetowych organizacji. Gromadzi informacje o źródłach wejść i użytych frazach 10. Sposób wykorzystania systemu w ILiM opisano w części marketing. Instytut Logistyki i Magazynowania wydając własne czasopismo Logistyka oraz książki w serii wydawniczej Biblioteka Logistyka, równolegle utrzymuje stałą współpracę z redakcjami czasopism: Puls Biznesu, Logistyka a Jakość, Nowoczesny magazyn, Polska Gazeta Transportowa, Warehouse Monitor, TSL Biznes, Polski Przemysł. Wynika to z ważnej roli jaką dla instytutu badawczego odgrywa działalność publikacyjna. Wykorzystując ją w komunikacji marketingowej ocenia się efektywność obliczając ekwiwalent reklamowy. Określa on koszt, jaki należałoby ponieść na publikację treści, gdyby była ona reklamą. Wartość ekwiwalentu jest obliczana na podstawie cenników reklam. Przez okres 3 kwartałów 2013: 24 autorów opublikowało 20 artykułów w 12 czasopismach punktowanych, r. 8 Ł. Szymańki, Internet jako narzędzie public relations [w:] Pracownicy i media w procesie komunikacji, praca pod red. D. Tworzydło, T. Soliński, Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania, Rzeszów 2007, s r r. 11

43 Rozwój współpracy instytutu badawczego z przedsiębiorstwami w kontekście komunikacji marketingowej 26 autorów umieściło 67 publikacji w 16 czasopismach niepunktowanych, przekazano prasie 37 informacji. Ekwiwalent reklamowy osiągnął wartość prawie 3,9 mln. zł. Niezależnie od roli komunikacyjnej liczba punktów uzyskanych z publikacji wpływa na kategoryzację instytutu badawczego i wzbogaca dorobek pracowników naukowych. E-marketing instytucji naukowo-badawczej ILiM jako instytucja naukowo-badawcza, wykorzystuje w e-marketingu przede wszystkim takie narzędzia, jak: strony internetowe (rys. 1), portale internetowe, media społecznościowe (social media), newslettery przesyłane mailowo. Rysunek 1. Liczba użytkowników stron i portali internetowych Źródło: Instytut Logistyki i Magazynowania. Podstawowymi stronami i portalami internetowymi są: (rys. 2), 12

44 marketing instytucji naukowych i badawczych (rys. 3), (rys. 4). Strony internetowe są źródłem informacji przywoływanym między innymi przez opisany w dalszej części Newsletter ILiM oraz dla internautów. Rys. 1 wyraźnie pokazuje, że zdecydowanie najwięcej osób odwiedza portal logistyczny Wysyłany z portalu cotygodniowy newsletter czyta ponad 4100 osób. Rysunek 2. Główna strona Instytutu Logistyki i Magazynowania Źródło: 13

45 Rozwój współpracy instytutu badawczego z przedsiębiorstwami w kontekście komunikacji marketingowej Rysunek 3. Główna strona organizacji krajowej GS1 Polska, której funkcję pełni Instytutu Logistyki i Magazynowania Źródło: 14

46 marketing instytucji naukowych i badawczych Rysunek 4. Widok strony głównej portalu logistycznego logistyka.net.pl Źródło: Ze strony głównej instytutu (rys. 2) można przejść na podstronę ilim.poznan.pl/oferta. Posiada ona szereg ikon prowadzących do większości produktów. Popularność stron poświeconych poszczególnym produktom pokazano na rys. 5. Najczęściej odwiedzana strona dotyczy certyfikowania logistyków. Wynika to głównie z faktu, że produkt ten jest dedykowany dużej grupie zawodowej. Istnieją przypadki certyfikowania kilkunastu pracowników z jednej firmy. Bardzo dużym zainteresowaniem cieszy się projektowanie magazynu, który to produkt jest elementem prac badawczych, generującym największy przychód. 15

47 Rozwój współpracy instytutu badawczego z przedsiębiorstwami w kontekście komunikacji marketingowej Rysunek 5. Popularność stron produktów Źródło: Instytut Logistyki i Magazynowania. Strona każdego produktu posiada informację o kierowniku produktu i dane kontaktowe. Umieszczony na niej elektroniczny formularz zgłoszeniowy pozwala na nawiązanie kontaktu. Raport liczby formularzy wypełnionych przez internautów z podziałem na produkty ukazano na kolejnej stronie na rys. 6. Ze względu na ogólną dostępność formularzy zdarzają się wpisy niemerytoryczne, które nie są ujmowane w raporcie. Najwięcej formularzy dotyczy systemu GS1, mimo że ikona produktu Wdrażanie standardów GS1 pojawia się na ekranie strony ofertowej dopiero po jej przewinięciu w dół. W przypadku Projektowania magazynu jeden z trzech formularzy był kontaktem, który przerodził się w pracę o wartości ponad 50 tys. złotych. Spośród szeregu rodzajów mediów społecznościowych ILiM wykorzystuje przede wszystkim serwis społecznościowy Facebook. Funkcjonuje on aktywnie przede wszystkim przy stronach: Wzrost liczby fanów w ciągu ostatniego roku ukazano w tabeli 2. 16

48 marketing instytucji naukowych i badawczych Tabela 2. Wzrost liczby fanów serwisów społecznościowych Facebook Strona internetowa Liczba fanów XI 2012 XI 2013 Wskaźnik wzrostu % % Źródło: Opracowanie własne. Rysunek 6. Struktura wypełnionych formularzy zgłoszeniowych Źródło: Instytut Logistyki i Magazynowania. marketing marketing wykorzystuje istotne dla komunikacji marketingowej zalety ingu: szybki dostęp do odbiorców, selektywność, możliwość personalizacji, polityka prywatności, 17

49 Rozwój współpracy instytutu badawczego z przedsiębiorstwami w kontekście komunikacji marketingowej dialog z odbiorcą, możliwość szybkiego wprowadzania zmian, możliwość szybkiej reakcji, efektywność kosztowa, wysoka skuteczność oddziaływania, mierzalność 11. marketing jest kanałem komunikacyjnym o najszerszym zasięgu, używanym w ILiM do przesyłania Newsletterów. Odbywa się to średnio co dwa miesiące. Narzędziem badawczym używanym do oceny skuteczności Newsletterów jest SALESmanago. Z tego systemu pochodzą wykresy oraz dane, dotyczące pięciu wysyłek w 2013 r., które zebrano w tab. 3. Tabela zawiera: liczbę adresatów, do których wysłano Newsletter, liczbę osób (otwarć), które otworzyły informację (mail), liczbę osób (kliknięć), które otworzyły jakąkolwiek stronę, do której prowadziłyumieszczone linki, skuteczność, liczoną jako iloraz liczby kliknięć do liczby otwarć, wyrażoną w procentach. Tabela 3. Dane dotyczące rozesłanych Newsletterów w 2013 r. Newsletter 1/2013 2/2013 3/2013 4/2013 5/2013 Wartość średnia Liczba adresatów Liczba otwarć Liczba kliknięć Udział otwarć 10,5% 10,8% 11,0% 11,9% 12,1% 11,3% Udział kliknięć 1,0% 1,1% 0,7% 1,1% 0,9% 1,0% Skuteczność 9,8% 9,8% 6,0% 9,6% 7,6% 8,5% Źródło: Opracowanie własne. Na kolejnych stronach scharakteryzowano Newsletter rozesłany w dniu r., który zawierał 14 informacji podzielonych na 3 działy: GŁÓWNY: Barometr Logistyczny porówna wskaźniki logistyczne w Twojej Firmie, Brandbank Polska i GS1 Polska łączą siły i kompetencje, 11 A. Dyba, Komunikacja marketingowa w Internecie [w:] Komunikacja marketingowa. Instrumenty i metody, praca zbiorowa pod red. B. Szymoniuk, PWE, Warszawa 2006, s

50 marketing instytucji naukowych i badawczych Anna Kosmacz-Chodorowska (ILiM GS1 Polska) wśród zasłużonych dla branżyopakowań, T-Traco globalny system monitorowania pojazdów oraz komunikacji z kierowcami, Jubileuszowe wydanie raportu poświęconego standardom GS1 w ochronie zdrowia, Brakujące ogniwo w logistyce szpitalnej nowy standard w zakresie identyfikacji produktów w obrocie szpitalnym, Jubileuszowa LOGISTYKA dla każdego Uczestnika GS1 Polska, Usługi doradcze przydatne przed wdrożeniem systemu WMS, SZKOLENIA: Webinary GS1 na 40-lecie kodów kreskowych, Szkolenie Zaprojektuj etykietę oraz e-etykietę zgodną z nowymi przepisami rusza cykl warsztatów IGI Food Consulting, Brandbank i ILiM-GS1 Polska, e-szkolenia dla firm ze specjalnym rabatem!! KONFERENCJE: X FORUM Polskich Menedżerów Logistyki POLSKA LOGISTYKA, 8 i 9 października, Warszawa, E-ADMINISTRACJA DLA BIZNESU, 6 i 7 listopada, Poznań, V Kongres Magazynowania i Logistyki MODERN WAREHOUSE, 13 i 14 listopada, Warszawa. Każda z informacji pod hasłem Zobacz więcej >> zawierała bezpośredni link do odpowiedniej strony internetowej. Wiadomość nie dotarła pod 855 adresów, a 104 osoby zrezygnowały z otrzymywania informacji. Historię otwarć maili zilustrowano na rys. 7 (aktywność w 2 pierwszych dniach), a wykorzystanie linków do stron (kliknięć) przedstawiono na rys. 8 (malejąca aktywność przez tydzień). System SALESmanago pozwala także na analizę liczby wejść na strony z użyciem poszczególnych linków. Liczba osób, które przeszły do stron, dotyczących poszczególnych tematów (najczęściej odwiedzanych) wynosiła: 104 Webinary GS1 na 40-lecie kodów kreskowych, 96 Jubileuszowa LOGISTYKA dla każdego Uczestnika GS1 Polska, 84 Brandbank Polska i GS1 Polska łączą siły i kompetencje, 84 T-Traco globalny system monitorowania pojazdów oraz komunikacji z kierowcami, 66 Anna Kosmacz-Chodorowska z (ILiM GS1 Polska) wśród zasłużonych dla branży 61 Szkolenie Zaprojektuj etykietę oraz e-etykietę zgodną z nowymi przepisami rusza cykl Do pozostałych 8 informacji zanotowano 222 wejścia. 19

51 Rozwój współpracy instytutu badawczego z przedsiębiorstwami w kontekście komunikacji marketingowej Rysunek 7. Historia otwarć wiadomości mailowej zawierającej Newsletter 5/2013 Źródło: Instytut Logistyki i Magazynowania. Rysunek 8. Historia użycia linków do stron informacji zawartych w Newsletterze 5/2013 Źródło: Instytut Logistyki i Magazynowania. Pozycjonowanie stron www w Internecie Pozycjonowanie stron www w Internecie jest pracą ciągłą. Poniżej opisano przyczyny i rodzaj wprowadzonych działań w tym zakresie na przykładzie portalu logistyka.net.pl. Po dokonaniu koniecznych zmian technologicznych w portalu, nastąpił gwałtowny spadek jego pozycjonowania. Po wpisaniu istotnego dla Instytutu Logistyki i Magazynowania słowa kluczowego logistyka strona główna pokazywana była poniżej 15 miejsca. Aby tę sytuację poprawić, podjęto szereg działań. Do najważniejszych należało: automatyczne dodanie 3000 artykułów, 20

52 marketing instytucji naukowych i badawczych bezpłatne udostępnienie archiwalnych artykułów z czasopisma Logistyka internautom, którzy są zarejestrowani i zamówili subskrypcję newslettera, udostępnianie artykułów z Logistyki na powyższych zasadach po 6 miesiącach od ukazania się drukiem. Do monitorowania pozycjonowania portalu logistyka.net.pl ze słowem kluczowym logistyka wykorzystywano narzędzie Seo-stat. Po wdrożeniu dwóch pierwszych działań, wymienionych powyżej pozycjonowanie ulegało zdecydowanej poprawie. Zmiany pozycji od 18 do 1 na przestrzeni 50 dni (od do r.) pokazano na rys. 9. Rysunek 9. Zmiana pozycji portalu logistyka.net.pl dla słowa kluczowego logistyka Źródło: Instytut Logistyki i Magazynowania. 21

53 Rozwój współpracy instytutu badawczego z przedsiębiorstwami w kontekście komunikacji marketingowej Marketing personalny jako instrument kreowania wizerunku instytucji naukowej Marketing personalny jest systemem sposobów postępowania i zachowania się przedsiębiorstwa skierowanego na oczekiwania pracowników, zarówno tych zatrudnionych, jak i potencjalnych. Konsekwencją tego nastawienia jest traktowanie pracowników jako klienta wewnętrznego, którego interesy powinny być brane pod uwagę przez kierownictwo przedsiębiorstwa. Marketing personalny opiera się także na stworzeniu i utrzymaniu więzi emocjonalnych, pozwalających na odczuwanie lojalności przez pracownika, który wie, że firma traktując go podmiotowo będzie starała się spełnić wszystkie jego potrzeby 12. Instytut Logistyki i Magazynowania stosuje szereg rozwiązań mających za zadanie spełnianie potrzeb pracownika, do których należą między innymi: stabilność zatrudnienia, pewne wynagrodzenie, możliwość samorealizacji, możliwość finansowania lub współfinansowania szkoleń, studiów podyplomowych i doktoranckich (obecnie 11 doktorantów), elastyczne godziny pracy, pakiet socjalny. Kapitał intelektualny pracownika jako źródło przewagi konkurencyjnej We współczesnej organizacji kapitał intelektualny powinien być wykorzystywany poprzez realizację trzech zasad zarządzania, kładących zdecydowany nacisk na: relacje z klientami, sposób kreowania produktu dla klienta, ciągłe doskonalenie, innowacje, nawet dokonywanie rewolucyjnych zmian. Podstawą długookresowej konkurencyjności jest innowacyjność. Zasady nowego zarządzania innowacyjnością sformułował M. McElroy, który zaleca: unikanie bezpośredniego zarządzania innowacjami, zrozumienie zasad funkcjonowania systemu przedsiębiorstwa i dobranie odpowiedniej polityki, tworzącej dogodne warunki dla rozwoju innowacyjności, 12 A.I. Baruk, Marketing personalny jako instrument kreowania wizerunku firmy, Difin, Warszawa 2006, s

54 marketing instytucji naukowych i badawczych przyjecie zasady, że zarządzanie w sferze innowacji powinno opierać się na tezie zarządzamy otoczeniem a nie systemem, który sam się organizuje 13. Kapitał intelektualny pracownika jest wykorzystywany w ILiM jako źródło przewagi konkurencyjnej. Kierownikami linii produktowych i produktów jest 25 osób. Są to pracownicy o wysokich i często unikalnych kompetencjach. W tym gronie 4 osoby posiadają stopień doktora a 3 są na studiach doktoranckich. Przekłada się to na aktywność publikacyjną pracowników i ich udział w konferencjach, co pomaga dotrzeć do potencjalnych klientów. W 59 konferencjach wzięło aktywny udział 79 referentów, wygłaszając 76 referatów. Szczególnie cenne są wystąpienia na konferencjach, podczas których pracownik ILiM wspólnie z przedstawicielem klienta prezentują przykład komercjalizacji prac badawczych. Potwierdzeniem, że kapitał intelektualny pracowników jest źródłem przewagi konkurencyjnej są korzyści wynikające ze współpracy instytucji naukowych z przedsiębiorstwami, przedstawione w następnej części referatu. Korzyści wynikające ze współpracy instytucji naukowych z przedsiębiorstwami Przykładem korzyści wynikających ze współpracy instytucji naukowych z przedsiębiorstwami są wyniki wsparcie udzielanego przez ILiM przedsiębiorstwom, które wdrażają innowacyjne usługi, wyroby i technologie. Dzięki współpracy z instytutem badawczym przedsiębiorstwa mogą z powodzeniem ubiegać się o pozyskanie środków publicznych w licznych programach i konkursach. W tym zakresie bardzo ważną rolę odgrywa kapitał intelektualny pracowników. Potwierdzeniem tego jest struktura wykonanych prac w trzech kwartałach 2013 r., pokazana na rys. 10. Ponad połowa prac realizowanych dla podmiotów zewnętrznych miała dofinansowanie. Firmy starające się o dofinansowanie w różnego rodzaju programach składają wnioski, które dotyczą usług, produktów lub technologii, cechujących się innowacyjnością. Współpraca z ILiM jako instytutem badawczym oraz wykorzystanie unikatowych kompetencji jego pracowników pozwala tworzyć innowacyjne rozwiązania ze wsparciem środków publicznych. 13 M. Mroziewski, Kapitał intelektualny współczesnego przedsiębiorstwa, Difin, Warszawa 2008, s

55 Rozwój współpracy instytutu badawczego z przedsiębiorstwami w kontekście komunikacji marketingowej Rysunek 10. Struktura realizowanych prac Źródło: Instytut Logistyki i Magazynowania. Trzydzieści procent prac jest finansowanych bezpośrednio przez firmy. Dotyczy to szczególnie przypadków, gdy przedsiębiorstwo chce wprowadzić wyniki bardzo szybko a kierowanie wniosków o dofinansowanie i jego rozpatrzenie trwa kilka miesięcy. ILiM pozyskuje takie prace uczestnicząc w przetargach lub konkursach ofert. Wymóg odbiorcy to sytuacja, gdy odbiorca towarów w łańcuchu dostaw oczekuje od swego dostawcy spełnienia określonych oczekiwań. Aby temu sprostać dostawca współpracuje z Instytutem i wdraża odpowiednie rozwiązanie. Współpraca ILiM z przedsiębiorstwami jest dla obu stron korzystna. Prowadzone prace badawcze w połączeniu z bezpośrednimi kontaktami z przedsiębiorstwami owocują ciągłym doskonaleniem świadczonych usług i generowaniem innowacyjnych produktów przez pracowników ILiM. Potwierdza to także struktura kontaktów biznesowych (tab. 4), z których znaczna część prowadzi do zlecenia instytutowi prac badawczych. Prawie 57% kontaktów dotyczy obecnych klientów lub jest związana z ich rekomendacją. W tabeli użyto kolejnych skrótów: KSI Krajowy System Innowacji, WSL Wyższa Szkoła Logistyki (www.wsl.com.pl), 24

56 marketing instytucji naukowych i badawczych CEL Centrum Edukacji Logistycznej WCK Wielkopolskie Centrum Klasteringu Tabela 4. Struktura kontaktów biznesowych według ich źródła Źródła kontaktów Liczba kontaktów Udział [%] obecny klient ,4 strona internetowa ILiM GS ,5 rekomendacja innego klienta 88 12,1 inne 43 5,9 projekty z wieloma kontaktami (np. KSI REGLO) 36 4,9 prywatne 35 4,8 konferencje seminaria, warsztaty 17 2,3 partnerzy: WSL, CEL, WCK 6 0,8 czasopismo Logistyka i inne wydawnictwa ILiM 2 0,3 Razem: ,0 Źródło: Opracowanie własne. Podsumowanie i wnioski Instytut Logistyki i Magazynowania zgodnie ze swoją misją rozwija, promuje i wdraża w gospodarce innowacyjne rozwiązania w zakresie logistyki i e-gospodarki. Zarządzanie produktami instytut opiera na ich przypisaniu do linii produktowych i czterech obszarów badawczych. Wynikiem świadomego zarządzania produktami rozwijanymi z myślą o komercjalizacji jest wielokanałowe dotarcie z odpowiednią informacją do konkretnych grup klientów biznesowych. Rozwój współpracy z przedsiębiorstwami bazuje na kontaktach nawiązywanych z wykorzystaniem działań komunikacji marketingowej, które są przypisane do poszczególnych linii produktowych lub do produktów. Badania skuteczności i efektywności powyższych działań są w instytucie realizowane na bieżąco, a ich wyniki analizowane cyklicznie. Stosowane są do tego między innymi skuteczne narzędzia analityczne i badawcze: Google Analytics do analizy treści w odniesieniu do wszystkich stron i portali internetowych, do analizy danych mobilnych do oceny aplikacji Mobit GS1, do analizy konwersji, szczególnie dla strony ofertowej 25

57 Rozwój współpracy instytutu badawczego z przedsiębiorstwami w kontekście komunikacji marketingowej Seo-stat do monitorowania i poprawy pozycjonowania stron i portali, SALESmanago do oceny działań prowadzonych w ramach marketingu. Kapitał intelektualny pracowników jest z powodzeniem wykorzystywany w ILiM jako źródło przewagi konkurencyjnej. Prowadzone prace badawcze w połączeniu z bezpośrednimi kontaktami z przedsiębiorstwami owocują ciągłym doskonaleniem świadczonych usług i generowaniem innowacyjnych produktów przez kompetentnych pracowników instytutu. Współpraca z przedsiębiorstwami jest dla obu stron korzystna. Aby umacniać korzystną dla stron współpracę, należy wzmacniać marketing personalny, spełniać potrzeby pracowników instytutu badawczego i utrzymywać więzi emocjonalne. Bibliografia 1. Baruk A.I., Marketing personalny jako instrument kreowania wizerunku firmy, Difin, Warszawa Dyba A., Komunikacja marketingowa w Internecie [w:] Komunikacja marketingowa. Instrumenty i metody, praca zbiorowa pod red. B. Szymoniuk, PWE, Warszawa Kotler P., Marketing, Dom Wydawniczy REBIS, Poznań Mroziewski M., Kapitał intelektualny współczesnego przedsiębiorstwa, Difin, Warszawa Smalec A., Komunikacja marketingowa w usługach [w:] Marketing usług, praca zbiorowa pod red. J. Perenc, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin Staszewska J., Komunikacja marketingowa obszarem współpracy przedsiębiorstw usługowych [w:] Marketing usług profesjonalnych, praca zespołowa pod red. K. Rogoziński, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, Poznań Szymańska A., Zintegrowane komunikowanie marketingowe [w:] Public relations. Znaczenie społeczne i kierunki rozwoju, Wydawnictwo Naukowe PWN, praca pod red. J. Olędzki, D. Tworzydło, Warszawa Szymańki Ł., Internet jako narzędzie public relations [w:] Pracownicy i media w procesie komunikacji, praca pod red. D. Tworzydło, T. Soliński, Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania, Rzeszów Szymoniuk B., Komunikacja marketingowa istota i proces projektowania [w:] Komunikacja marketingowa. Instrumenty i metody, praca zbiorowa pod red. B. Szymoniuk, PWE, Warszawa Wiścicki M., Błoński K., Skuteczność marketingowej polityki produktu [w:] Zarządzanie produktem wyzwania przyszłości, praca pod red. J. Kall, B. Sojkin, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, Poznań dr inż. Aleksander Niemczyk pracuje w Instytucie Logistyki i Magazynowania na stanowisku Zastępcy Dyrektora ds. Rynku. Nadzoruje realizację prac badawczo rozwojowych wdrażanych w przedsiębiorstwach krajowych i zagranicznych oraz działań komunikacji marketingowej. Zajmuje się głównie problematyką zarządzania łańcuchami dostaw, magazynowania, wykorzystania automatycznej identyfikacji i systemów informatycznych. Posiada bogate doświadczenie praktyczne w zarządzaniu produkcyjnymi jednostkami gospodarczymi. Jest wykładowcą Wyższej Szkoły Logistyki. Bierze aktywny udział w szeregu konferencji. 26

58 SYSTEM DZIAŁAŃ UPOWSZECHNIANIA INNOWACYJNYCH ROZWIĄZAŃ TECHNOLOGICZNYCH ZAIMPLEMENTOWANY W INSTYTUCIE NAUKOWO-BADAWCZYM

59 marketing instytucji naukowych i badawczych SYSTEM DZIAŁAŃ UPOWSZECHNIANIA INNOWACYJNYCH ROZWIĄZAŃ TECHNOLOGICZNYCH ZAIMPLEMENTOWANY W INSTYTUCIE NAUKOWO-BADAWCZYM mgr Marzena Walasik Instytut Technologii Eksploatacji Państwowy Instytut Badawczy Streszczenie Zachodzące zmiany na rynku globalnym, nacisk na komercjalizację wyników B+R, wzmagają konkurencyjność i wymuszają wdrażanie marketingowego sposobu kierowania działalnością również jednostek naukowo-badawczych, które traktowane jako swoiste przedsiębiorstwa, oferują na zasadach komercyjnych wyniki zrealizowanych badań naukowych. Istotnym wsparciem dla skutecznej realizacji procesu komercjalizacji wyników B+R jest odpowiednie przygotowanie i przeprowadzenie działań upowszechniania innowacyjnych rozwiązań, które oparte na regułach marketingu podnoszą prawdopodobieństwo sukcesu wdrożenia rynkowego. Na działania upowszechniania składają się wszelkie czynności zmierzające do zainteresowania odpowiednich osób, przedsiębiorstw lub instytucji wynikami prac B+R, przedstawienia możliwości ich wykorzystania oraz korzyści jakie niesie ich aplikacja w gospodarce. Upowszechnianie wymaga wskazania rynku docelowego, sformułowania właściwego przekazu dla danego segmentu rynku, wybrania najbardziej skutecznych sposobów dotarcia do zidentyfikowanych w procesie segmentacji grup potencjalnych odbiorców czy efektywnego zrealizowania zamierzonych działań marketingowych. Opracowany i wdrożony z powodzeniem w Instytucie Technologii Eksploatacji Państwowy Instytucie Badawczym, z siedzibą w Radomiu systemu działań upowszechniania innowacyjnych rozwiązań, wspomaga zarządzanie wynikami prac B+R, wpływa na rozwój współpracy pomiędzy Instytutem a podmiotami gospodarczymi zainteresowanymi wdrażaniem innowacji. Ponadto umożliwia on prowadzenie systemowych działań związanych z promocją innowacyjnych technologii produktowych i procesowych powstających w ITeE PIB. W efekcie jego stosowania tworzone i rozwijane są projekty o charakterze biznesowym, usprawniające proces komercjalizacji rozwiązań technologicznych, skutkujące dostarczeniem nowego produktu, nowej technologii na rynek. Słowa kluczowe: zarządzanie produktem, innowacyjność, rozwiązanie technologiczne, komercjalizacja, instytut naukowo-badawczy 3

60 System działań upowszechniania innowacyjnych rozwiązań technologicznych zaimplementowany w instytucie naukowo-badawczym Summary SYSTEM FOR THE DISSEMINATION OF INNOVATIVE TECHNOLOGICAL SOLUTIONS AT AN R&D INSTITUTE The changes in the global market and the emphasis on the commercialization of R&D results, boost competitiveness and decide on the necessity to implement a marketing approach towards the organisation and management of the business activity, including that of research institutions, which being treated as a unique kind of enterprises, make the results of their research commercially available. An important factor supporting effective commercialisation of research results is a proper preparation and execution of promotion activities, which based on the rules of marketing, increase the likelihood of success of implementation of innovative solutions on the market. The dissemination activities comprise all activities aimed at raising the interest of the public (i. e. users, enterprises, institutions) in the results of R&D works, and focused on presenting the possibilities and benefits of their practical application. In order for the innovations to be diffused, target markets need to be specified, media most relevant for a given sector of the market need to be selected together with the most effective ways of reaching out to the target groups identified in the market segmentation process, and an effective marketing campaign needs to be launched. The system for the dissemination of innovative solutions developed and implemented at the Institute for Sustainable Technologies National Research Institute in Radom (Poland) (ITeE PIB), supports the management of R&D results and stimulates networking between the Institute and entities involved in the practical implementation of innovations. It also enables the execution of system tasks concerning promotion of innovative product and process technologies developed at the ITeE PIB. As a result of its application, business projects, which improve the technology commercialization process resulting in new products or technologies being brought to the market, are proposed. Keywords: product management, innovation, technological solution, commercialization, R&D institute 4

61 marketing instytucji naukowych i badawczych Wprowadzenie W gospodarce opartej na wiedzy, istotnym wsparciem dla skutecznej realizacji procesu komercjalizacji wyników B+R jest odpowiednie przygotowanie i przeprowadzenie działań upowszechniania innowacyjnych rozwiązań, które oparte na regułach marketingu podnoszą prawdopodobieństwo sukcesu wdrożenia rynkowego. Na działania upowszechniania składają się wszelkie czynności zmierzające do zainteresowania odpowiednich osób, przedsiębiorstw lub instytucji wynikami prac B+R, przedstawienia możliwości ich wykorzystania oraz korzyści jakie niesie ich aplikacja w gospodarce. Upowszechnianie nie ogranicza się tylko do informowania o istnieniu określonych materialnych rezultatów prac B+R. Wymaga wskazania rynku docelowego, sformułowania właściwego przekazu dla danego segmentu rynku, wybrania najbardziej skutecznych sposobów dotarcia do zidentyfikowanych w procesie segmentacji grup potencjalnych odbiorców czy efektywnego zrealizowania zamierzonych działań marketingowych. Celem artykułu jest przedstawienie dobrych praktyk z zakresu opracowanego i zaimplementowanego w Instytucie Technologii Eksploatacji Państwowy Instytucie Badawczym (ITeE PIB), z siedzibą w Radomiu systemu działań upowszechniania rozwiązań innowacyjnych. Zaprezentowano przykłady stosowania systemu działań upowszechniania, jako niezbędnej składowej procesu zarządzania innowacyjnymi produktami technologicznymi, który został zweryfikowany na kilkudziesięciu rozwiązaniach. Proces zarządzania produktem (wynikami prac B+R) Zachodzące zmiany na rynku globalnym, nacisk na komercjalizację wyników B+R, wzmagają konkurencyjność i wymuszają wdrażanie marketingowego sposobu kierowania działalnością również jednostek naukowo-badawczych, które traktowane jako swoiste przedsiębiorstwa, oferują na zasadach komercyjnych wyniki zrealizowanych badań naukowych. Portfolio ich produktów stanowią innowacyjne rozwiązania technologiczne, które wymagają innowacjinie tylko w zakresie techniki i technologii, ale dodatkowo sprawnego i efektywnego modelu marketingowego wykorzystującego nowoczesne techniki sprzedaży na ściśle zdefiniowanych rynkach docelowych. Kluczowymi czynnikami sukcesu procesu opracowania nowego produktu lub udoskonalenia już istniejącego produktu i wprowadzenia go na rynek, określanego w literaturze przedmiotu jako NPD (ang. newproduct development) 1 są: technologia (wartość 1 R.G. Cooper, Stage-gate systems A New Tool for Managing New Products, Business Horizons, 33 (3), 1990, p , I. 5

62 System działań upowszechniania innowacyjnych rozwiązań technologicznych zaimplementowany w instytucie naukowo-badawczym dodana technologii, redukcja kosztów uzyskana dzięki zastosowaniu technologii), marketing (spełnienie potrzeb klienta, czas produkcji, zysk, wielkość udziału w rynku), zarządzanienpd i proceskomercjalizacji czyli etap wprowadzenia nowego produktu na rynek (liczony jako wartość zyskupowiększonego o ewentualne dodatkowe inwestycje podjęte dzięki skomercjalizowaniu produktu) 2. Wśród nich, za najistotniejszy uważa się zarządzanie NPD 3, którego celem jest z jednej strony zaproponowanie klientowi satysfakcjonującej oferty, z drugiej zapewnienie organizacji jak największych zysków ze sprzedaży produktu. Zarządzanie NPDskłada się z czterech głównych procesów 4 : kreowania i realizacji produktu odpowiadającego zapotrzebowaniu rynku, dopasowania modelu biznesowego do struktur i reguł funkcjonowania rynku z uwzględnieniem segmentów docelowych, dopasowania działań marketingowychdo reguł i zasad konkurowania na danym rynku, prowadzenia działań wzmacniających pozycję rynkową podmiotów. Pierwszym etapem w procesie zarządzania NPD jest kreowanie i realizacja produktu odpowiadającego zgłaszanym potrzebom rynku. Prawdopodobieństwo sukcesu wdrożenia produktów wzrasta, jeżeli na powstanie innowacji ma wpływ nie tylko działalność B+R ( technologypush czy science push ), ale pojawia się zjawisko odwrotne tj. działalność B+R jest kształtowana przez proces innowacyjny ( market pull ) 5. Istotne jest dopasowanie produktu do indywidualnych potrzeb zgłaszanych przez klientów. Potrzeby te powinny zostać zidentyfikowane w procesie analiz rynkowych. Przeprowadzenie badań rynkowych powinno umożliwić wypracowanie kierunków i procedur dalszego udoskonalania produkt (jego rozwój). Drugim aspektem zarządzania NPD jest dopasowanie modelu biznesowego do struktur i reguł funkcjonowania na rynku z uwzględnieniem segmentów docelowych. Odpowiednio dobrany przez jednostkę naukowo-badawczą model biznesowy w znacznym stopniu wpływa na skuteczność realizacji procesu wdrożenia, a przede wszystkim na osiągnięte wskaźniki ekonomiczne (w tym finansowe). Model biznesowy jest pochod- 2 J. Mu, G. Peng, Y. Tan, New product development in Chinese enterprise key successes factors managerial prospective, International Journal of Emerging Marketing, 2 (2), 2007, p , , R.G. Cooper, The dimensions of industrial new product success and failure, Journalof Marketing, 43 (3), 1997, s A. Mamaghani, I. Azad, Multiple Criteria Decision Making Technique in New Product Development Management, Journal of Management Research, 4 (3), 2012, p. 85, S. Mello, Customer centric product definition. Key to Great Product Development, PDC Boston 2002, s S.J. Kline, S. Rosenberg, An Overview on Innovation [in:] The Positive Sum Strategy. Harnessing Technology for Economic Growth, ed. R. Landau, N. Rosenberg, National Academy Press, Washington

63 marketing instytucji naukowych i badawczych ną znajomości reguł funkcjonowania rynku, dopasowania do jego struktur, a przede wszystkim do rozpoznania i zweryfikowania potrzeb docelowych klientów. Trzecią ważną kwestią w zarządzaniu NPDjest dopasowanie działań marketingowych do reguł i zasad konkurowania (koncentracja na wypracowaniu pozycji konkurencyjnej), które we współczesnej gospodarce stanowią jedną z podstawowych przesłanek funkcjonowania każdego podmiotu gospodarczego i determinują jego pozycję konkurencyjną 6. Istotny element w tym procesie stanowi opracowanie, a następnie realizacja strategii marketingowej, która powstaje w oparciu o dokonanie segmentacji rynku oraz poznanie potrzeb i wymagań konsumentów. Wskazane jest podejmowanie zarówno: działań wizerunkowych, które mają na celu przede wszystkim wzmacnianie marki jednostki naukowo- -badawczej na arenie krajowej i międzynarodowej, promowanie nowych produktów na konferencjach i sympozjach krajowych i zagranicznych oraz poprzez publikowanie artykułów naukowych, jak i podejmowanie działań w ramach marketingu indywidualnego. Ostatni obszar zarządzania NPD, prowadzenie działań wzmacniających pozycję rynkową jednostki naukowo-badawczej, możliwy jest poprzez monitorowanie poziomu zadowolenia klienta. Istotne jest także informowanie klientów o prowadzeniu prac nad tworzeniem nowych generacji danego typu produktów. Zarysowane cztery procesy składające się na zarządzanie NPD (wynikami prac B+R) w jednostce naukowo-badawczej odzwierciedlają wymiary perspektywy marketingowej, jako przestrzeni działań upowszechniania. Upowszechnianie rozumiane jest jako proces przekazywania merytorycznych, odpowiednio skonstruowanych informacji na temat rozwiązania/produktu 7. Działania upowszechniania pełnią rolę integrującą, transformującą i spinającą wszystkie aspekty związane z zarządzaniem produktem. System działań upowszechniania innowacyjnych rozwiązań technologicznych jako element procesu zarządzania produktem w jednostce naukowo-badawczej Celem systemowej organizacjiprocesu zarządzania produktem wspierającym transferu wyników badań naukowych do praktyki gospodarczejopracowanosystem działań 6 B. Sojkin, Zarządzanie produktem w usługach badawczych [w:] Marketing instytucji naukowych i badawczych, Prace Instytutu Lotnictwa nr 208, Wydawnictwa Naukowe Instytutu Lotnictwa, Warszawa 2010, s Jednym z narzędzi wspomagających prowadzenie działań upowszechniania jest stworzony w ITeE PIBkompleksowy system oceny technologii, na który składa się: ocena stopnia dojrzałości wdrożeniowej (SDW), ocena potencjału komercyjnego (PK) oraz ocena poziomu innowacyjności (PI) technologii, rozwiązań produktowych i procesowych. System ocenytechnologiiumożliwiawnikliwąanalizęaplikacyjnątechnologii. (A. Mazurkiewicz, B. Poteralska, System of complex technology assessment, ProblemyEksploatacji, 4/2012 (87), Radom 2012, s. 5 18, M. Walasik, Model technology platform for cooperation of research centres with the business sector, Transactions of the Institute of Aviation number 227, Warsaw 2012 s ). 7

64 System działań upowszechniania innowacyjnych rozwiązań technologicznych zaimplementowany w instytucie naukowo-badawczym upowszechniania innowacyjnych rozwiązań dla jednostki naukowo-badawczej, składający się z pięciu głównych elementów (rysunek 1): analizy sytuacji rynkowej, procesu segmentacji, opracowania strategii marketingowej, organizacji działań upowszechniania, fazy follow-up. Rysunek 1. Etapy systemu upowszechniania w gospodarce wyników prac B+R Źródło: Opracowanie własne. Pierwszy etap działań upowszechniania analiza sytuacji rynkowej obejmuje badanie: branży (analiza podaży), w której będzie działała jednostka naukowo-badawcza oferując produkt, klientów, do których rozwiązanie zostanie skierowane (analiza popytu obecnego i przewidywanego) oraz dostawców komponentów i proponowanych przez nich warunków handlowych. Podsumowaniem analizy sytuacji rynkowej a zarazem głównym celem, któremu służy jest wybranie najbardziej obiecującej części rynku poprzez tzw. segmentację. Do tej wybranej części tzw. rynku docelowego skierowana zostanie oferta produktowa jednostki naukowo-badawczej. 8

65 marketing instytucji naukowych i badawczych Segmentacja rynku to podzielenie go na mniejsze części według wybranych, różnorodnych kryteriów. W literaturze przedmiotu występują liczne kryteria segmentacji 8. Ze względu na specyfikę produktów powstających w jednostkach naukowo-badawczych za kluczowe zostały uznany kryteria demograficzne (np. branża, wielkość przedsiębiorstwa), kryteria korzyści (np. wiedza nabywcy o rozwiązaniu, postrzegane przez odbiorcę korzyści z użytkowania) czy kryteria sytuacyjne (np. pilność potrzeby, specjalne zastosowania). Proces segmentacji grupy docelowej umożliwia: Różnicowanie przekazywanych komunikatów; Stworzenie harmonogramu realizacji strategii np. ze względu na ograniczone zasoby finansowe, w pierwszym etapie działania informacyjno-promocyjne obejmują jeden segment rynku, po jakimś czasie kolejny; Prowadzenie monitoringu rentowności polegającego na weryfikacji opłacalności wejścia na określony segment rynku. Kluczowym w procesie segmentacji rynku docelowego, uwzględniając profil działalności jednostki naukowo-badawczej, jest zidentyfikowanie obszaru dotąd niezaspokojonego przez innych dostawców (tzw. niszy rynkowej). Nisza rynkowa to niewielka grupa odbiorców, oczekujących na zaspokojenie wyraźnie sprecyzowanych potrzeb. Czynnikiem wpływającym na decyzje zakupowe klientów może być zarówno cena, jak i jakość, funkcjonalność danego produktu czy usługi. Znalezienie niszy rynkowej wiąże się zwykle ze znacznym zwiększeniem szans na udane wprowadzenie produktu lub usługi na rynek czyli na sukces przedsięwzięcia. Zgodnie z definicją niszy rynkowej jednostka naukowo-badawcza powinna konkurować w oparciu o: zróżnicowanie (specjalizowane rozwiązania) najważniejszym atrybutem są właściwości użytkowe oferowanych produktów lub usług; przewagę cenową. Najistotniejszym warunkiem osiągnięcia sukcesu, w oparciu o strategię niszy rynkowej jest dobra znajomość rynku, wynikająca z wysokiej specjalizacji w zakresie oferowanych produktów, a co się z tym wiąże zaspokajania nietypowych w danym obszarze oczekiwań klientów. Wybór rynku docelowego, wymagający znajomości potrzeb i wymagań konsumentów oraz silnych i słabych stron potencjalnych konkurentów, umożliwia dokonanie kolejnego kroku jakim jest przygotowanie a następnie realizacja strategii marketingowej. 8 P. Kotler, Marketing, Rebis Dom Wydawniczy, Poznań 2005, s , L. Garbarski (red.), Marketing. Koncepcja skutecznych działań, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2011,

66 System działań upowszechniania innowacyjnych rozwiązań technologicznych zaimplementowany w instytucie naukowo-badawczym Przygotowanie strategii marketingowej to procedura opisania działań upowszechniania polegająca na takim zaprojektowaniu promocjiproduktu, aby wybrany segment rynku dostrzegł jego atrakcyjność (w tym cenową) oraz unikatowość. Umiejętność wskazania tych cech umożliwia wyróżnienie produktu na tle substytutów. Po przygotowaniu strategii marketingowej można przejść do następnego etapu, który polega na opracowaniu konkretnych zadań na określony okres. Planowanie działań informacyjno-promocyjnych należy rozpatrywać dwutorowo: z jednej strony uwzględniając działania horyzontalne obejmujące upowszechnianie informacji o jednostce naukowo-badawczej jako całości, z drugiej strony promocję konkretnego efektu realizacji prac B+R. Z punktu widzenia rozpoczęcia działań upowszechniania konieczne jest na podstawie danych zgromadzonych w wyniku przeprowadzenia analizy rynku i procesu segmentacji, przygotowanie informacji o produkcie w szczególności w zakresie: Jakie rozwiązanie innowacyjne zostało/zostanie opracowane, w jakim celu powstało i na jakie potrzeby odpowiada? Jaki jest zakres funkcjonalności, poziom jakości rozwiązania, czym się różni od innych, pod jakim względem jest lepsze? W jaki sposób rozwiązanie może zostać wykorzystane w szerszej skali przez inne podmioty? Jaki jest wpływ zastosowania rozwiązania na środowisko lub społeczeństwo? (efekty ekologiczne i społeczne)? Jakie są korzyści ekonomiczne zastosowania rozwiązania? Przygotowując prezentację produktu do celów upowszechniania należy wskazać jego główne walory. Dowody na poparcie skuteczności produktu powinny być dostarczone zarówno w formie liczbowej (analiza opłacalności ekonomicznej), jak i przez przedstawicieli grup docelowych zaangażowanych w realizację rozwiązania, którzy w wiarygodny sposób będą zaświadczać o jego potencjale rynkowym/funkcjonalności. Narzędzia oraz treść komunikatów wykorzystywanych w upowszechnianiu powinny być zróżnicowane w zależności czy są kierowane do potencjalnych użytkowników czy szerszego kręgu odbiorców. Przekaz w pierwszym przypadku jest konkretny, treść dotyczy kwestii praktycznych i technicznych. Do drugiej grupy wysyłane są komunikaty ogólniejsze, podkreślające np. walory użytkowe produktu czy pozytywne wyniki fazy testowania. Zasadniczą kwestią jest ustalenie na podstawie wyników przeprowadzonej segmentacji rynku, kim są adresaci działań w zakresie upowszechniania (wybór kluczowych adresatów). Istotna jest również treść: jaki komunikat będzie przekazywany? Ostatecznie należy dokonać wyboru formy komunikacji, poprzez wskazanie narzędzi upowszechnia- 10

67 marketing instytucji naukowych i badawczych nia (rysunek 2) wykorzystywanych do komunikacji zarówno z potencjalnymi odbiorcami, jaki i skierowanych do szerszego grona adresatów. Rysunek 2. Główne narzędzia upowszechniania wyników prac B+R Źródło: Opracowanie własne. Forma informacji o efektach prac B+R, które są często skomplikowane i wcześniej niestosowane w praktyce, musi być bardzo staranie dopasowana do potrzeb konkretnych adresatów. Zasadne jest też określenie kosztów (zasobów finansowych oraz kadrowych) niezbędnych do przeprowadzenia procesu upowszechniania. Strategia działań marketingowych powinna zostać przemyślana w fazie prac nad koncepcją produktu. Inne narzędzia będą właściwe w początkowych fazach realizacji rozwiązania, inne gdy dysponujemy przygotowanym do produkcji produktem. Strategia marketingowa jednostki naukowo-badawczejpowinna obejmować następujące działania: Dotarcie z jednoznacznie zdefiniowanymi produktami lub usługami do wyraźnie określonej grupy nabywców, co jest przeciwieństwem marketingu masowego, gdy firmy oferują jeden i ten sam produkt dużej grupie różnorodnych nabywców; W przypadku obsługi dwóch różnych nisz rynkowych np. potencjalnego odbiorcy rozwiązania oczekującego najniższych cen, drugiego, dla którego liczy się przede wszystkim zaspokojenie jego potrzeb nawet za wyższą cenę stworzenie specjalnej wysublimowanej oferty technologicznej, zaspokajającej określone korzyści; 11

68 System działań upowszechniania innowacyjnych rozwiązań technologicznych zaimplementowany w instytucie naukowo-badawczym Spełnienie nietypowych oczekiwań klientów, co wymaga zastosowania wysoce zindywidualizowanej kompozycji instrumentów konkurowania (w tym produktu i narzędzi upowszechniania); Zdobycie i utrzymanie przewagi konkurencyjnej poprzez oferowanie sposobów rozwiązania problemów (skuteczność zaspokajania potrzeb klientów) w oparciu o działania innowacyjne w obszarze: produktu (całkowicie nowe lub zmodyfikowane produkty, udoskonalenie rodzaju/sposobu świadczenia usług), procesu (nowe lub znacząco udoskonalone metody produkcji, znaczące zmiany w zakresie maszyn, technologii, np. automatyzacja procesów wytwórczych), rzadziej organizacyjnym (nowe metody organizacji działań i procedur) czy marketingowym (wprowadzanie zmian w projektach, wyglądzie produktu); Oferowanie różnych usług dodatkowych (np. wydłużony okres bezpłatnego serwisu). Kolejnym etapem, po opracowaniu strategii marketingowej, jest organizowanie działań upowszechniania polegających na wdrażaniu planów marketingowych przy uwzględnieniu dostępnych zasobów kadrowo-finansowych. Celem organizowania działań upowszechniania jest: Budowanie pozytywnego wizerunku jednostki naukowo-badawczej; Dotarcie z czytelnym i zrozumiałym komunikatem o produkcie do poszczególnych grup docelowych. Jednym z istotnych czynników warunkujących prowadzenie skutecznych działań upowszechniania jest charakter produktu (jednostkowy, krótka seria, wieloseryjny). Zależność pomiędzy charakterem produktu i grupą narzędzi wykorzystanych do upowszechniania zaprezentowano w tabeli 1. Tabela 1. Siła zależności pomiędzy charakterem rozwiązania i grupą narzędzi wykorzystanych do upowszechniania produktów NARZĘDZIA UPOWSZECHNIANIA CHARAKTER PRODUKTU JEDNOSTKOWY KRÓTKA SERIA WIELOSERYJNY Internet Eventy Materiały drukowane Media Inne Oznaczenia: + mały, ++ umiarkowany, +++ duży (stopień wykorzystania danej grupy narzędzi do upowszechniania informacji o produkcie). Źródło: Opracowanie własne. 12

69 marketing instytucji naukowych i badawczych Przeprowadzona analiza ukierunkowana na wybór narzędzi upowszechniania w zależności od charakteru produktu wskazuje, że dla produktów o charakterze jednostkowym i małoseryjnym najlepsza jest bezpośrednia forma kontaktu z potencjalnym odbiorcą, w przypadku produktów o charakterze małoseryjnym zalecane dodatkowo jest upowszechnianie informacji o produkcie w formie materiałów drukowanych, w tym tworzenie kart katalogowych, celem dotarcia do szerszego grona potencjalnych odbiorców. Narzędzia, które można uznać za najbardziej efektywne w przypadku prowadzenia działań upowszechniania produktów wieloseryjnych to Internet oraz media, szczególnie artykuły drukowane w krajowych i zagranicznych czasopismach branżowych. Wraz z postępami w procesie tworzenia produktu należy stopniowo zwiększać intensywność i zakres działań upowszechniania. Ostatni etap działań upowszechniania, faza follow-up (następuje, gdy proces komercjalizacji zakończy się sukcesem) jest bardzo ważną częścią kształtowania partnerskich relacji z klientami oraz budowania pozytywnego wizerunku jednostki naukowo-badawczej na rynku. Aby zdobyć i utrzymać silną pozycję rynkową należy podejmować działania związane z obsługą reklamacji czy naprawą i wymianą produktu. W nowoczesnych firmach istnieją specjalne programy obsługi po sprzedaży, dzięki którym klient z nabytym produktem nie jest pozostawiony sam sobie. Jednym z narzędzi wykorzystywanym w fazie follow-up przez jednostki badawczo-naukowe może być scentralizowana baza danych o kontrahentach. Zapewnia ona błyskawiczny przepływ informacji na temat podmiotu i sygnalizowanych przez klienta spraw, również tych w zakresie poprawy funkcyjności produktu. Ważnym elementem obsługi posprzedażowej jest szybki, sprawny i fachowy serwis, który zapewni naprawę lub wymianę produktu. We wzorcowym modelu nastawiona prokliencko jednostka naukowo-badawcza, powinna skontaktować się z klientem co najmniej kilka razy w roku, w tym np. gdy wprowadza na rynek nową generację produktu, kiedy zbliża się czas przeglądu, np. serwisu instalacji, wygasa umowa licencyjna, z okazji świąt/jubileuszu, itp. Niezastąpiony jest tu system CRM, czyli zarządzanie relacjami z klientami, gdzie niezbędne jest gromadzenie informacji na przykład dotyczących historii zakupów danego klienta, jego preferencji, oczekiwań, czy nawet daty urodzin. Implementacja systemu działań upowszechniania innowacyjnych rozwiązań technologicznych w instytucie naukowo-badawczym Opracowany system działań upowszechniania innowacyjnych rozwiązań został wdrożony i jest stosowany w odniesieniu do powstających w Instytucie Technologii Eks- 13

70 System działań upowszechniania innowacyjnych rozwiązań technologicznych zaimplementowany w instytucie naukowo-badawczym ploatacji PIB w Radomiu rezultatów badań naukowych i prac rozwojowych, z zakresu zaawansowanych technologii materiałowych, nowoczesnych systemów mechatronicznych, informatycznych oraz sterowania i kontroli, systemów wspomagania bezpieczeństwa technicznego i ekologicznego, aparatury badawczej i testowej. Działania upowszechniania prowadzone są dla rozwiązań efektów realizacji Programu Strategicznego pn.: Innowacyjne systemy wspomagania technicznego zrównoważonego rozwoju gospodarki oraz rezultatów innych prac rozwojowych i projektów badawczych. Pierwszym etapem zaimplementowanego systemu działań upowszechniania jest analiza sytuacji rynkowej, która jest przeprowadzana w oparciu o szczegółowe kryteria odnoszące się do branży, klientów oraz dostawców (rysunek 3). Rysunek 3. Analiza sytuacji rynkowej na przykładzie wybranych produktów powstających w ITeE PIB Źródło: Opracowanie własne. Z analizy rynkowej wynika, że konkurencja wewnątrz sektorów, w ramach których konkurują rozwiązania innowacyjne ITeE PIB ma różny stopień natężenia. Przykładowo, w przypadku wielozadaniowych mobilnych robotów, istnieje wielu za- 14

71 marketing instytucji naukowych i badawczych granicznych producentów i dostawców tego typu urządzeń dla wojska i zastosowań cywilnych. Natomiast na rynku krajowym liczącym się podmiotem działającym w tym obszarze jest jeden zinstytutów badawczych. Z kolei dla hybrydowego systemu automatycznej kontroli jakości konkurencją są zagraniczne jednostki naukowe z USA oraz klikapolskich uczelni technicznych. Dla urządzenia do testów pełzania przy jednoosiowym rozciąganiu konkurencja na rynku krajowym nie istnieje, natomiast na rynkach zagranicznych jest ona bardzo silna i intensywna (koncerny międzynarodowe). Następnie dokonywana jest analiza popytu, czyli analiza potencjalnych nabywców danego rozwiązania. Ze względu na różnorodność zastosowań produktów innowacyjnych, powstających w Instytucie, popyt na nie jest także zróżnicowany. Na przykład stanowisko do badań osłon przeciwwietrznych z czujnikami dymu jest przeznaczone do prowadzenia badań atestacyjnych oraz certyfikacyjnych, a jedyną jednostką w kraju wykonującą takie badania jest Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej w Józefowie. Dla porównania, zastosowanie penetrometru urządzenia do testowania właściwości eksploatacyjnych środków smarowych jest bardzo szerokie i obejmuje branże: chemiczną, petrochemiczną, spożywczą, kosmetyczną i farmaceutyczną. Użytkownikami tego urządzenia mogą być także jednostki naukowo-badawcze oraz ośrodki kształcenia ustawicznego. Z kolei potencjalnymi nabywcami komory fumigacyjnejmogą być: archiwa, konserwatorzy zabytków, biblioteki, sądy, a także usługodawcy świadczący usługi fumigacji. Kolejnym krokiem jest przeprowadzenie analizy dostawców, którzy dostarczają komponenty niezbędne do opracowania produktów powstających w ITeE PIB. Przeprowadzona analiza wykazała, że czas generowania rozwiązań innowacyjnych często jest w dużym stopniu uzależniony od czasu oczekiwania na dostawę komponentów. W przypadku urządzenia do wykrywania wewnętrznych wad materiałowych w elementach metalowych, czas oczekiwania na główny komponent może wynosić nawet do 16 tygodni od chwili złożenia zamówienia. Dla komory do badania emisji lotnych związków organicznych VOC, termin realizacji urządzenia uzależniony jest od podwykonawców, z którymi warunki handlowe są ustalane przy składaniu kolejnego zamówienia. Inaczej jest w przypadku opracowanego stanowiska do badań napędów elektromechanicznych- tu istnieje możliwość zastosowania katalogowych zamienników o porównywalnych parametrach. Po dokonaniu analizy rynkowej następuje kolejny etap procedury, jakim jest przeprowadzenie segmentacji rynku oraz wybór rynku docelowego (rysunek 4). 15

72 System działań upowszechniania innowacyjnych rozwiązań technologicznych zaimplementowany w instytucie naukowo-badawczym Rysunek 4. Wyniki przeprowadzonej segmentacji rynku dla wybranychproduktów powstających w ITeE -PIB Źródło: Opracowanie własne. Segmentacja rynkowa jest przeprowadzana wyłącznie dla produktów o charakterze wieloseryjnym i krótkoseryjnym. Jeżeli natomiast wybrane rozwiązanie jest skierowane tylko do jednego odbiorcy (ma charakter jednostkowy), jak to ma miejsce w przypadku stanowiska do badań osłon przeciwwietrznych z czujkami dymu, wówczas segmentacja rynku nie jest dokonywana. Następnym etapem systemu upowszechniania jest opracowanie strategii marketingowej. Kluczowym elementem tworzenia strategii marketingowej jest optymalny dobór metod oraz narzędzi upowszechniania. Zgodnie ze stworzoną procedurą upowszechniania, wśród narzędzi upowszechniania występują narzędzia opcjonalne oraz obligatoryjne. Narzędzia obligatoryjne, stosowane dla wszystkich produktów powstających w ITeE PIB to: stworzenie karty katalogowej produktu, zamieszczenie informacji o produkcie w cyklicznie wydawanym elektronicznymnewsletterze oraz na stronie internetowej Instytutu w zakładce oferta

73 marketing instytucji naukowych i badawczych Kolejny etap organizowanie działań upowszechniania odbywa się dwutorowo: z jednej strony są uwzględniane działania obejmujące upowszechnianie informacji o działalności Instytutu, z drugiej prowadzona jest promocja konkretnego produktu lub grupy produktów. Działania upowszechniania dzielą się na trzy podstawowe kategorie: działania horyzontalne, działania promocyjne oraz marketing indywidualny, w ramach którego odbywają się wizyty studyjne w laboratoriach oraz prezentacje produktów dedykowanych dla konkretnego odbiorcy (rysunek 5). Rysunek 5. Podstawowe kategorie i przykłady prowadzenia działań upowszechniania Źródło: Opracowanie własne. Bardzo ważnym elementem działań upowszechniania jest cykliczne organizowanie wydarzeń, takich jak seminaria branżowe, które z jednej strony umożliwiają wzmacnianie marki Instytutu, a z drugiej nawiązywanie ścisłej współpracy z partnerami biznesowymi oraz innymi jednostkami naukowo-badawczymi. W ramach działań horyzontalnych marka Instytut, a także wybrane produkty były promowane tylko w pierwszej połowie 2013 na krajowych i międzynarodowych targach i wystawach branżowych (np. na Międzynarodowych Targach Przemysłowych HannoverMesse 2013 w Hanowerze, 41 Międzynarodowej Wystawie Wynalazczości, Nowoczesnej Techniki i Wyrobów w Genewie, XV Międzynarodowych Targach Analityki i Technik Pomiarowych EuroLab 2013 w Warszawie, Targach ITM 2013 w Poznaniu). 17

74 System działań upowszechniania innowacyjnych rozwiązań technologicznych zaimplementowany w instytucie naukowo-badawczym Charakterystyka kilku produktów została zaprezentowana także w bazie wiedzy o nowych technologiach Ministerstwa Gospodarki 10. Dobór odpowiednich działań upowszechniania zależy przede wszystkim od charakteru produktu, to znaczy czy jest to produkt o charakterze wieloseryjnym, krótkoseryjnym, czy też jednostkowym (rysunek 6). Rysunek 6. Charakter produktu i dostosowane narzędzia upowszechniania Źródło: Opracowanie własne. W przypadku produktu jednostkowego, jakim jest np. komora do badania karbonatyzacji betonu, oprócz obligatoryjnych narzędzi upowszechniania, użyto również narzędzi opcjonalnych zorganizowano spotkania indywidualne z przedsiębiorcami oraz seminaria branżowe dla większej grupy odbiorców. Przedstawiciele ITeE PIB brali udział również w konferencjach naukowych, podczas których prezentowali wyniki swoich prac B+R. W przypadku urządzenia do badania odporności na kruche pękanie i zużycie ścierne, które jest produktem krótkoseryjnym, dobrano następujące opcjonalne narzędzia upowszechniania: warsztaty, materiały promocyjne, materiały drukowane oraz reklamę w piśmie branżowym r. 18

75 marketing instytucji naukowych i badawczych Z kolei w przypadku specjalistycznych robotów mobilnych, które są produktem wieloseryjnym, zastosowano: pokazy technologiczne, panele dyskusyjne, artykuły sponsorowane, materiały drukowane. Urządzenie zaprezentowano także na pikniku naukowym (4. Radomskim Pikniku Naukowym, który odbył się 1 czerwca 2013 r. w Radomiu). Po organizacji i przeprowadzeniu działań upowszechniania następuje faza follow-up (rysunek 7). Rysunek 7. Faza follow-up na przykładzie wybranych produktów Źródło: Opracowanie własne. W przypadku, gdy przeprowadzenie procesu upowszechniania danego rozwiązania innowacyjnego zakończy się sukcesem, czyli komercjalizacją (sprzedaż pośrednia, sprzedaż bezpośrednia, świadczenie usług, licencja, spin-off) zasadne jest monitorowanie poziomu zadowolenia odbiorcy, a także funkcjonalności produktu lub usługi, zaoferowa- 19

76 System działań upowszechniania innowacyjnych rozwiązań technologicznych zaimplementowany w instytucie naukowo-badawczym nej przez ITeE PIB. Istotne jest systematyczne zbieranie informacji od klientów i partnerów biznesowych w zakresie niezawodności produktu i ewentualne oferowanie usług serwisowych. Faza follow-up odnosi się także do monitorowania fazy cyklu życia rozwiązania i tworzenia portfolio technologicznego. Na tym etapie zbierane są także informacje dotyczące możliwości generowania nowej tematyki współpracy pomiędzy Instytutem a zainteresowanymi współpracą z nim przedsiębiorstwami. Należy wziąć też pod uwagę to, że wiele rozwiązań oferowanych przez ITeE PIB rządzi się innymi prawami, niż dobra tradycyjne. Możliwość udoskonalania, ulepszania rozwiązań znacznie wydłuża fazę ich dojrzałości. Z tego względu zarówno obecnym, jak i potencjalnym odbiorcom przedstawiane są również informacje o modyfikacji rozwiązań innowacyjnych, nad którymi trwają prace, albo że ITeE PIB zamierza podjąć takie prace w najbliższej przyszłości. W związku ze specyfiką działalności Instytutu istotne jest zatem nie tylko to, aby zdobywać nowych klientów, ale także to aby ci, którzy kooperują z Instytutem byli zadowoleni ze współpracy. Prowadzone są działania w obszarze marketingu proaktywnego, czyli: Utrzymywany jest stały i ścisły kontakt z klientami, Prowadzone są cykliczne badania opinii klientów i poziomu ich satysfakcji w odniesieniu do dotychczasowej współpracy, Systematycznie przedstawiana jest oferta nowych wyników prac B+R. Dzięki systemowemu prowadzeniu w Instytucie działań upowszechniania efektów prac B+R zwiększyła się ich efektywność, m.in. poprzez koncentrację na przekazywaniuinformacji o produktach, podmiotom wykorzystującym podobne rozwiązania ( trafienie z odpowiednimi komunikatami, przy wykorzystaniu skutecznych narzędzi operacyjnych o rozwiązaniach efektach prac B+R, do odpowiednich grup docelowych). Działania te wpływają pozytywnie na budowanie zainteresowania produktami powstającymi w Instytucie, zwiększają rozpoznawalność Instytutu, zarówno na rynku lokalnym, krajowym jak i międzynarodowym. Jednym z narzędzi zarządzania produktem, wspomagającym działania upowszechniania jest modelowa Platforma upowszechniania w gospodarce innowacyjnych rozwiązań 11, w ramach której prezentowane są rozwiązania produktowe i procesowe stanowiące rezultat realizowanych w Instytucie prac badawczo-wdrożeniowych z obszaru zrównoważonego rozwoju gospodarki. Głównym celem Platformy upowszechniania jest tworze- 11 M. Walasik, Model technology platform for cooperation of research centres with the business sector, Transactions of the Institute of Aviation number 227, Warsaw 2012 s

77 marketing instytucji naukowych i badawczych nie trwałych, horyzontalnych powiązań pomiędzy Instytutem a przedsiębiorstwami, promocja innowacyjnych technologii produktowych i procesowych, które mają skutkować transferem wyników badań naukowych do praktyki gospodarczej. Platforma upowszechniania w gospodarce innowacyjnych rozwiązań skierowana jest do odbiorców z całej Polski, w szczególności do przedsiębiorstw, instytucji otoczenia biznesu oraz jednostek naukowo-badawczych, jak również do organizacji zagranicznych. Platforma upowszechniania posiada strukturę formalną, obecnie przystąpiło do niej kilkadziesiąt podmiotów gospodarczych, z czego 3 stanowią przedsiębiorstwa. Platforma upowszechniania stanowi wsparcie przy realizacji projektów innowacyjnych sfery nauki i biznesu. Jest jednym z narzędzi, za pomocą którego opracowane rozwiązanie zostaje wdroaone na rynek. Podsumowanie Rozwój koncepcji marketingowego zarządzania produktami jednostek naukowo-badawczych zmierza w kierunku już nie tylko dostarczania innowacyjnych rozwiązań technologicznych dopasowanych do potrzeb rynku, ale do zwiększania jakości oferowanych produktów i usług, podnoszenia standardów obsługi oraz tworzenia dodatkowych wartości dla nabywcy. Stwarza to konieczność poszukiwania nowych, niestandardowych rozwiązań w zakresie zarządzania produktem oraz twórczego podejścia do modyfikowania wcześniej wypracowanych sposobów działania jednostek naukowo-badawczych. Opracowany i wdrożony z powodzeniem w Instytucie systemu działań upowszechniania innowacyjnych rozwiązań, wspomaga zarządzanie wynika prac B+R, wpływa na rozwój współpracy pomiędzy Instytutem, a podmiotami gospodarczymi zainteresowanymi wdrażaniem innowacji. Ponadto umożliwia prowadzenie systemowych działań związanych z promocją innowacyjnych technologii produktowych i procesowych powstających w ITeE PIB. W efekcie jego stosowania tworzone i rozwijane są projekty o charakterze biznesowym, usprawniające proces komercjalizacji rozwiązań technologicznych, skutkujące dostarczeniem nowego produktu, nowej technologii na rynek. Bibliografia 1. Cooper, R.G., Stage-gate systems A New Tool for Managing New Products, Business Horizons, 33 (3), 1990, I, Cooper R.G., The dimensions of industrial new product success and failure, Journalof Marketing, 43 (3), Garbarski L. (red.), Marketing. Koncepcja skutecznych działań, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2011,

78 System działań upowszechniania innowacyjnych rozwiązań technologicznych zaimplementowany w instytucie naukowo-badawczym 4. Kline S.J., Rosenberg S., An Overview on Innovation [in:] The Positive Sum Strategy. Harnessing Technology for Economic Growth, ed. R. Landau, N. Rosenberg, National Academy Press, Washington Kotler P., Marketing, Rebis Dom Wydawniczy, Poznań Mazurkiewicz A., Karsznia W., Giesko T., Belina B., Metodyka oceny stopnia dojrzałości wdrożeniowej innowacji technicznych, Problemy Eksploatacji 1/2010 (76), Radom Mamaghani A., Azad I., Multiple Criteria Decision Making Technique in New Product Development Management, Journal of Management Research, 4 (3), 2012, Mazurkiewicz A., Poteralska B., System of complex technology assessment, Problemy Eksploatacji, nr 4/2012 (87), Radom Mello S., Customer centric product definition. Key to Great Product Development, PDC Boston Mu J., Peng G., Tan Y., New product development in Chinese enterprise key successes factors managerial prospective, International Journal of Emerging Marketing, 2 (2), 2007, 11. Sojkin B., Zarządzanie produktem w usługach badawczych [w:] Marketing instytucji naukowych i badawczych, Prace Instytutu Lotnictwa nr 208, Wydawnictwa Naukowe Instytutu Lotnictwa, Warszawa Walasik M., Model technology platform for cooperation of research centres with the business sector, Transactions of the Institute of Aviation number 227, Warsaw Strony internetowe mgr Marzena Walasik pracownik Instytutu Technologii Eksploatacji Państwowego Instytutu Badawczego w Radomiu, gdzie pełni funkcje Pełnomocnika Dyrektora ds. Komercjalizacji. Zajmuje się systemową organizacją działań promocyjnych i marketingowych oraz operacyjną organizacją platformy technologicznej. Autorka jest wieloletnim wykładowcą akademickim. Posiada wykształcenie wyższe ekonomiczne, jest absolwentką studiów podyplomowych z zakresu m.in. rachunkowości i audytu oraz MBA. Zainteresowania badawcze autorki skupiają się wokół zagadnień związanych z transferem wiedzy, wyceną technologii oraz komercjalizacją wyników badań naukowych. 22

79 POMIAR AKTYWNOŚCI W MEDIACH SPOŁECZNOŚCIOWYCH WYZWANIE WSPÓŁCZESNYCH BADAŃ MARKETINGOWYCH

80 marketing instytucji naukowych i badawczych POMIAR AKTYWNOŚCI W MEDIACH SPOŁECZNOŚCIOWYCH WYZWANIE WSPÓŁCZESNYCH BADAŃ MARKETINGOWYCH mgr Joanna Płuciennik Uniwersytet Łódzki Streszczenie Popularność mediów społecznościowych wśród użytkowników Internetu wywołała zainteresowanie tym medium między innymi wśród firm, poszukujących kontaktu z uczestnikami społeczności. Stały się one obszarem zainteresowania badaczy marketingowych. Ich specyfika wymaga jednak wypracowania szczególnego podejścia, które będzie uwzględniało charakter możliwych do uzyskania danych. Wyzwania stojące przed badaczami mediów społecznościowych, takie jak połączenie aspektu ilościowego i jakościowego, czy problem złożoności i doboru wskaźników, świadczą o potrzebie usystematyzowania wiedzy w tym obszarze. Słowa kluczowe: media społecznościowe, Internet, Facebook, badania marketingowe Summary MEASUREMENT OF ACTIVITY IN SOCIAL MEDIA A CHALLENGE FOR CONTEMPORARY MARKETING RESEARCH Popularity of social media among Internet users resulted in popularity of this medium among companies looking for contact with the participants of the community. Social media became as well a marketing research area of interest. Challenges social media researchers are facing, such as a combination of quantitative and qualitative aspects, and the problem of complexity and the selection of indicators, demonstrate the need to systematize the knowledge in this area. Keywords: social media, the Internet, Facebook, marketing research 3

81 Pomiar aktywności w mediach społecznościowych wyzwanie współczesnych badań marketingowych Wprowadzenie Media społecznościowe niezmiennie, w przeciągu ostatnich lat zdobywają coraz większą popularność nie tylko w przestrzeni prywatnej użytkowników Internetu, ale także w wymiarze ich zachowań zawodowych i relacji z dostawcami i producentami dóbr, z których korzystają. Popularność społeczności wśród konsumentów automatycznie wywołała zainteresowanie tym medium wśród firm, instytucji, polityków i wszystkich, którzy poszukują kontaktu z uczestnikami społeczności. Media społecznościowe stały się obszarem zainteresowania badaczy marketingowych. Ich specyfika wymaga jednak wypracowania szczególnego podejścia, które będzie uwzględniało charakter podejmowanych w nim aktywności. Poniżej zarysowano wpływ mediów społecznościowych na współczesną rzeczywistość konsumencką oraz specyfikę badań w tym obszarze. Podjęto również próbę odpowiedzi na pytanie o to, jakie czynniki warto uwzględniać, w przypadku pomiaru w mediach społecznościowych. Nowa przestrzeń badawcza Przez społeczność internetową rozumie się grupę bazujących na internetowych rozwiązaniach aplikacji, które opierają się na ideologicznych i technologicznych podstawach Web 2.0, i które to umożliwiają tworzenie i wymianę wygenerowanych przez użytkowników treści 1. Wszystkie serwisy, platformy, strony internetowe, oferujące możliwość interakcji, można uznać zatem za element służący budowaniu społeczności. Są wśród serwisy sensu stricte społecznościowe, takie jak Facebook, czy nk.pl, jak również blogi i mikroblogi, fora tematyczne, czy serwisy oferujące różnego rodzaju treści, które umożliwiają nawiązywanie relacji pomiędzy użytkownikami 2. Wśród dwudziestu najpopularniejszych witryn w Polsce (tabela 1), większość oferuje możliwość podjęcia interakcji pomiędzy uczestnikami, tym samym stając się przestrzenią dla tworzenia społeczności. 1 A. Kaplan, M. Haenlein, Users of the world, unite! The challenges and opportunities of Social Media, Business Horizons, 2010, nr 53 (1), s W. Gogołek, Komunikacja sieciowa. Uwarunkowania, kategorie, paradoksy, Warszawa 2010, s

82 marketing instytucji naukowych i badawczych Tabela 1. TOP20 grup witryn i witryn niezgrupowanych według zasięgu miesięcznego użytkownicy (real users) zasięg wśród internautów Grupa Google ,81% Grupa Allegro GG ,72% facebook. com ,65% youtube. com ,17% Grupa Onet. pl ,60% Grupa Wirtualna Polska Orange ,96% Grupa Gazeta. pl ,17% Grupa Interia. pl ,11% Grupa O ,07% wikipedia. org ,89% Grupa Nk. pl ,74% Grupa Polskapresse ,59% ask. com ,20% Grupa Murator Time ,69% Grupa Ringier Axel Springer ,81% Grupa Cyfrowy Polsat ,76% Grupa Infor ,14% delta-search. com ,59% Grupa Media Regionalne ,83% Grupa Edipresse. pl ,71% Źródło: Gemius, https://www.gemius.pl/pl/aktualnosci/ /01 W 2012 roku, 71% polskich gospodarstw posiadało dostęp do Internetu 3. Spośród użytkowników Internetu 87% deklaruje, że korzysta z mediów społecznościowych. Jedynie 8% spośród nich, korzysta z nich rzadziej niż raz w tygodniu 4. Społeczności stają się, szczególnie dla młodszych użytkowników Internetu, nierozerwalnym elementem codzienności 5. Niektóre z badań wskazują, że prawie połowa młodych internautów uaktualnia swoje profile w mediach społecznościowych w nocy lub po przebudzeniu 6. Z perspektywy biznesowej, jeszcze istotniejsze jest to, że serwisy społecznościowe zaczynają mieć również wpływ na podejmowane przez użytkowników decyzje zakupowe. Autorzy raportu How Digital Influences How We Shop Around the World podają, że 46% r r. 5 J. Van Den Bergh, M. Behrer, Jak kreować marki, które pokocha pokolenie Y, Samo Sedno, Warszawa A. Podlaski, Marketing społecznościowy, Gliwice 2010, s

83 Pomiar aktywności w mediach społecznościowych wyzwanie współczesnych badań marketingowych badanych przyznaje, że media społecznościowe mają wpływ na podejmowane przez nich decyzje zakupowe 7. Z badań przeprowadzonych przez ARC Rynek i Opinia w październiku 2012 roku wynika, że 22% użytkowników społeczności postrzega je jako cenne źródło informacji na temat ofert firm (rysunek 1). Rysunek 1. Czym są dla Pani/Pana portale społecznościowe (możliwość wyboru kilku odpowiedzi) Źródło:? Portale społecznościowe pod lupą, ARC Rynek i Opinia, październik 2012, Powszechną obecność mediów społecznościowych w życiu konsumentów potwierdza ilość użytkowników poszczególnych portali. Jeden z najpopularniejszych serwisów społecznościowych w Polsce Facebook ma ponad 11 mln użytkowników 8. Fanów najpopularniejszych profili w tym serwisie liczy się również w milionach 9. Obecność konsumentów w sieciach społecznościowych automatycznie pociągnęła więc za sobą pojawienie się w społecznościach różnego rodzaju podmiotów, w tym firm oferujących swoje usługi i produkty. W 2011 roku firmowy profil na Facebooku miało ponad 71 tys. polskich firm. Poza zaznaczeniem obecności w danym medium społecznościowym, firmy starają się wejść w relację z użytkownikami danego serwisu. Podejmują działania, które r r. 9 Fanpage Serce i rozum ma ponad 1,8 mln fanów r. 6

84 marketing instytucji naukowych i badawczych mają służyć wzbudzeniu zaangażowania, które z kolei ma przełożyć się na realizacje celów biznesowych. Z drugiej strony, poszukują również użytkowników społeczności, którzy są lub mogą stać się klientami, w celu skierowania oferty właśnie do nich 10. Przeglądając wyniki raportu firmy Syncapse The value of a Facebook fan 2013: revisiting consumer brand currency in social media 11, powód zainteresowania firm działaniami w mediach społecznościowych wydaje się jasny. Fani marki na Facebooku wydają średnio niemal dwa razy więcej niż nie-fani (rysunek 2). Rysunek 2. Różnica między fanami i nie fanami marki Miara Fani Nie-Fani Średnie wydatki ($) Prawdopodobieństwo rekomendacji (wyniki 8 10, 10-punktowa skala) 85% 60% Ogólne wrażenie (wyniki 8 10, 10-punktowa skala) 87% 61% Prawdopodobieństwo zakupu (wyniki 4 5, 5-stopniowa skala) 88% 60% Aktualni użytkownicy 78% 43% Zadowolenie z używania (tylko obecni użytkownicy, wyniki 8 10, 10-punktowa skala) 87% 74% Prawdopodobieństwo dalszego korzystania (tylko obecni użytkownicy, wyniki 8 10, 10-punktowa skala) 91% 82% Żródło: The value of a Facebook fan 2013: revisiting consumer brand currency in social media, com/value-of-a-facebook-fan-2013/#.uokfkojtzae Wśród deklarowanych powodów, dla których firmy prowadzą swoje profile w mediach społecznościowych, respondenci badania przeprowadzonego przed Deloitte na przełomie 2011 i 2012 roku, wskazywali głównie podążanie za trendami (62% respondentów) i pozytywny wpływ na wizerunek marki (59%) 12 (rysunek 3). Użytkownicy społeczności dysponują szerokim wachlarzem działań, jakie mogą podjąć w reakcji na działania podmiotów funkcjonujących w społecznościach. Od biernego odbioru treści po wejście w zaangażowaną reakcję. Samo bycie klientem danej marki jest często dla uczestnika społeczności wystarczającym powodem, aby wejść w relację z marką. Często wskazywaną przyczyną jest również chęć otrzymania zniżki, ale także pokazanie innym użytkownikom, że wspiera się daną markę 13 (rysunek 4) r r. 12 %20rankingi/pl_Facebook_2012_PL.pdf, r. 7

85 Pomiar aktywności w mediach społecznościowych wyzwanie współczesnych badań marketingowych Rysunek 3. Cel obecności firm w mediach społecznościowych Źródło: Biznes społecznościowy nowa era w komunikacji biznesowej, Poland/Local%20Assets/Documents/Raporty,%20badania,%20rankingi/pl_Facebook_2012_PL.pdf Rysunek 4. Pięć głównych powodów, dla których ludzie stają się fanami marki na Facebooku Źródło: 10 Facts About Why and How Consumers Like and Subscribe, Co niezwykle istotne z perspektywy firm, użytkownicy mediów społecznościowych traktują aktywność na profilach firmowych często tak, jak aktywność swoich przyja- 8

SMO MEDIA I KANAŁY SPOŁECZNOŚCIOWE. Bydgoszcz, dnia..2014 r. Usługodawca

SMO MEDIA I KANAŁY SPOŁECZNOŚCIOWE. Bydgoszcz, dnia..2014 r. Usługodawca Bydgoszcz, dnia..2014 r. SMO MEDIA I KANAŁY SPOŁECZNOŚCIOWE Usługodawca Talem Technologies Sp. z o.o. ul. Cieszkowskiego 22/1; 85-052 Bydgoszcz Tel. 52 366 70 73; Infolinia: 801 080 238 NIP: 967-12-41-356;

Bardziej szczegółowo

Jak działa Brandle? Narzędzie online do organizacji i sprawdzania efektów marketingu szeptanego w internecie

Jak działa Brandle? Narzędzie online do organizacji i sprawdzania efektów marketingu szeptanego w internecie Jak działa Brandle? Narzędzie online do organizacji i sprawdzania efektów marketingu szeptanego w internecie Brandle to narzędzie do organizacji, prowadzenia i sprawdzania efektów kampanii marketingu szeptanego

Bardziej szczegółowo

OFERTA PERFORMANCE MARKETINGU. KERRIS performance - Efektywność ponad wszystko

OFERTA PERFORMANCE MARKETINGU. KERRIS performance - Efektywność ponad wszystko OFERTA PERFORMANCE MARKETINGU KERRIS performance - Efektywność ponad wszystko O nas 2 1 2 Efektywność ponad W skrócie: wszystko Nie uznajemy kompromisów i nie zadowalamy się średnimi wynikami. Naszym celem

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Załącznik nr 1 do zapytania ofertowego nr ROYGARD/POIG/02/2015 z dnia 09.03.2015 r. SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA STWORZENIE I OBSŁUGA KAMPANII INTERNETOWEJ DLA PLATFORMY HANDLOWEJ CABAS.pl w

Bardziej szczegółowo

MEDIAFLEX PREZENTACJA FIRMY. Mediaflex Sp. z o. o.. ul. Wodna 17, 30-556 Kraków www.mediaflex.pl

MEDIAFLEX PREZENTACJA FIRMY. Mediaflex Sp. z o. o.. ul. Wodna 17, 30-556 Kraków www.mediaflex.pl MEDIAFLEX PREZENTACJA FIRMY Mediaflex Sp. z o. o.. ul. Wodna 17, 30-556 Kraków www.mediaflex.pl Mediaflex oferta Oferujemy kompleksowe działania wspomagające działalność naszych Klientów w Internecie.

Bardziej szczegółowo

Poniżej pozwolimy sobie przedstawić argumenty przemawiające za tym, że warto zainwestować w reklamę w portalu budnet.pl

Poniżej pozwolimy sobie przedstawić argumenty przemawiające za tym, że warto zainwestować w reklamę w portalu budnet.pl Szanowni Państwo, Poniżej pozwolimy sobie przedstawić argumenty przemawiające za tym, że warto zainwestować w reklamę w portalu budnet.pl Portal budnet.pl jest tematycznym serwisem informacyjnym, skierowanym

Bardziej szczegółowo

Z pełną wersją książki możesz zapoznać się na tej stronie: http://reklamawinternecie.org/poradnik

Z pełną wersją książki możesz zapoznać się na tej stronie: http://reklamawinternecie.org/poradnik Niniejszy plik PDF jest skróconym przewodnikiem po książce Reklama w Internecie praktyczny poradnik autorstwa Artura Kosińskiego. Z pełną wersją książki możesz zapoznać się na tej stronie: http://reklamawinternecie.org/poradnik

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Czym jest. Inbound Marketing?

Czym jest. Inbound Marketing? Czym jest Inbound Marketing? Co to jest Inbound Marketing? Inbound Marketing to skuteczny marketing internetowy służący do promocji biznesu i marki za pośrednictwem Internetu. Jest to strategia marketingowa

Bardziej szczegółowo

Narzędzia do analizy działań marketingowych w internecie: Google Analytics & Webmaster Tools, analityka social media

Narzędzia do analizy działań marketingowych w internecie: Google Analytics & Webmaster Tools, analityka social media 2012 Narzędzia do analizy działań marketingowych w internecie: Google Analytics & Webmaster Tools, analityka social media Maciej Jankowski Fundacja Rozwoju Branży Internetowej Netcamp Mierzenie skuteczności

Bardziej szczegółowo

omnia.pl, ul. Kraszewskiego 62A, 37-500 Jarosław, tel. +48 16 621 58 10 www.omnia.pl kontakt@omnia.pl

omnia.pl, ul. Kraszewskiego 62A, 37-500 Jarosław, tel. +48 16 621 58 10 www.omnia.pl kontakt@omnia.pl .firma Dostarczamy profesjonalne usługi oparte o nowoczesne technologie internetowe Na wstępie Wszystko dla naszych Klientów Jesteśmy świadomi, że strona internetowa to niezastąpione źródło informacji,

Bardziej szczegółowo

Platforma Content Marketingowa. Buduj oglądalność i pozyskuj wartościowe prospekty biznesowe. Dla szybszego rozwoju Twojego biznesu

Platforma Content Marketingowa. Buduj oglądalność i pozyskuj wartościowe prospekty biznesowe. Dla szybszego rozwoju Twojego biznesu Platforma Content Marketingowa Buduj oglądalność i pozyskuj wartościowe prospekty biznesowe Dla szybszego rozwoju Twojego biznesu Dlaczego Content Marketing? Główna różnica pomiędzy tradycyjnymi akcjami

Bardziej szczegółowo

maciaszczyk interaktywny wzbudzamy e-mocje

maciaszczyk interaktywny wzbudzamy e-mocje maciaszczyk interaktywny wzbudzamy e-mocje Nie chcemy, żeby ludzie Cię zobaczyli. Chcemy, żeby Cię zapamiętali. Jak zbudujemy Twój wizerunek w Internecie? Kompleksowa oferta działań interactive obejmuje

Bardziej szczegółowo

Oferta prowadzenia działań reklamowych w Internecie

Oferta prowadzenia działań reklamowych w Internecie Oferta prowadzenia działań reklamowych w Internecie 1. Dlaczego reklama w Internecie cieszy się powodzeniem? W Polsce jest ponad 17 milionów Internautów; Przeciętny Internauta spędza w sieci ponad 50 godzin

Bardziej szczegółowo

I. Opis systemu. Załącznik nr 3. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

I. Opis systemu. Załącznik nr 3. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Załącznik nr 3. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Do zapytania ofertowego zgodne z zasadą konkurencyjności w związku z realizacją projektu nr WND- POIG.08.01.00-14-198/12 pt.: Planujemy budowę - Stworzenie kompleksowego

Bardziej szczegółowo

Konsystem, Friedrich-Ebert-Str. 20, 15234 Frankfurt

Konsystem, Friedrich-Ebert-Str. 20, 15234 Frankfurt Dochodowy e-biznes czyli jak zaistnieć i zarabiać w sieci Anna Konopa Spis treści Czy warto zaistnieć w sieci? (internauci w Polsce) Jak zaistnieć w sieci? Jak rozpocząć działalność w sieci? Plan działania

Bardziej szczegółowo

Prezentacja usług. Informacja Komunikacja Dystrybucja - Sprzedaż

Prezentacja usług. Informacja Komunikacja Dystrybucja - Sprzedaż Prezentacja usług Informacja Komunikacja Dystrybucja - Sprzedaż Twórcy firmy 7 lat doświadczenia w zakresie e-commerce Zarządzanie i tworzenie sukcesów największej polskiej apteki internetowej Domzdrowia.pl

Bardziej szczegółowo

Oferta dla na autorską akcję Commerce PRO, czyli kompleksowe działania polegające na wsparciu sprzedaży przy wykorzystaniu Search Engine Marketing

Oferta dla na autorską akcję Commerce PRO, czyli kompleksowe działania polegające na wsparciu sprzedaży przy wykorzystaniu Search Engine Marketing Oferta dla na autorską akcję Commerce PRO, czyli kompleksowe działania polegające na wsparciu sprzedaży przy wykorzystaniu Search Engine Marketing // Search Engine Marketing Commerce PRO to autorskie rozwiązanie

Bardziej szczegółowo

Biurowce. Jak się promujemy? Czym jest portal e-biurowce? Jak się zareklamować? PAKIET ZŁOTY PAKIET SREBRNY. www.e-biurowce.pl

Biurowce. Jak się promujemy? Czym jest portal e-biurowce? Jak się zareklamować? PAKIET ZŁOTY PAKIET SREBRNY. www.e-biurowce.pl Czym jest portal e-biurowce? Portal e-biurowce umożliwia wizerunkową i merytoryczną reklamę Państwa biurowca. Dzięki zestawieniu wszystkich materiałów tekstowych i graficznych, potencjalny najemca ma w

Bardziej szczegółowo

Jak się promujemy? Jak się zareklamować? Oferujemy Klientom 2 Pakiety Reklamowe: PAKIET WIZERUNKOWY

Jak się promujemy? Jak się zareklamować? Oferujemy Klientom 2 Pakiety Reklamowe: PAKIET WIZERUNKOWY Czym jest portal e-biurowce? Portal e-biurowce oferuje między innymi reklamę firmom, których działalność związana jest z: budową, aranżacją i zarządzaniem inwestycjami biurowymi. Dzięki współpracy z nami,

Bardziej szczegółowo

KONTAKT DOTRZYJ DO WŁAŚCICIELI I PRACOWNIKÓW MAŁYCH FIRM Z BRANŻY E-COMMERCE. OSÓB POWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ W INTERNECIE.

KONTAKT DOTRZYJ DO WŁAŚCICIELI I PRACOWNIKÓW MAŁYCH FIRM Z BRANŻY E-COMMERCE. OSÓB POWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ W INTERNECIE. DOTRZYJ DO WŁAŚCICIELI I PRACOWNIKÓW MAŁYCH FIRM Z BRANŻY E-COMMERCE. OSÓB POWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ W INTERNECIE. Odbiorcy znajdą w piśmie informacje o usługach i technologiach niezbędnych w

Bardziej szczegółowo

TECZKA PRASOWA. Czym jest FINANCE-TENDER.COM?

TECZKA PRASOWA. Czym jest FINANCE-TENDER.COM? Czym jest FINANCE-TENDER.COM? FINANCE-TENDER.COM jest pierwszą w Polsce platformą przetargową i ogłoszeniową oferującą nowoczesną metodę przeprowadzania przetargów elektronicznych oraz umożliwiającą przedsiębiorstwom

Bardziej szczegółowo

Oferta reklamowa w serwisach Grupy Marketingowej TAI

Oferta reklamowa w serwisach Grupy Marketingowej TAI Oferta reklamowa w serwisach Grupy Marketingowej TAI Targetmarketing.pl to serwis, w którym w prosty i szybki sposób można kupić marketingową bazę danych, stworzyć własną kampanię e-mailingową oraz pozyskać

Bardziej szczegółowo

Audyt Marketingowy Młodej Firmy [RAPORT]

Audyt Marketingowy Młodej Firmy [RAPORT] Wytyczne dotyczące przygotowania raportu z Audytu Marketingowego Młodej Firmy zał. nr 3 do umowy Audyt Marketingowy Młodej Firmy [RAPORT] NAZWA AUDYTOWANEJ FIRMY:.. ADRES:. DATA PRZEKAZANIA PRZEPROWADZENIA

Bardziej szczegółowo

NOWE TRENDY REKLAMY ONLINE. - Allbiz Międzynarodowe Centrum E-commerce

NOWE TRENDY REKLAMY ONLINE. - Allbiz Międzynarodowe Centrum E-commerce NOWE TRENDY REKLAMY ONLINE - Allbiz Międzynarodowe Centrum E-commerce PODZIAŁ PREZENTACJI: 1 Potencjał sieci Internet dla rozwoju biznesu. 2 Aktualne sposoby przyciągania klientów przy użyciu globalnej

Bardziej szczegółowo

LOGOAREAS.COM OFERTA - INTERNET. www.logoareas.pl

LOGOAREAS.COM OFERTA - INTERNET. www.logoareas.pl OFERTA - INTERNET 03-2013 NASZE KOMPETENCJE Przestrzeń naszego działania zmienia się codziennie, tak jak zmienia się rzeczywistość w której żyjemy. Charakter naszej pracy wymusza na nas myślenie kategoriami

Bardziej szczegółowo

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015 Strategia dla Klastra IT Styczeń 2015 Sytuacja wyjściowa Leszczyńskie Klaster firm branży Informatycznej został utworzony w 4 kwartale 2014 r. z inicjatywy 12 firm działających w branży IT i posiadających

Bardziej szczegółowo

Google Analytics - Wstęp

Google Analytics - Wstęp Google Analytics Google Analytics - Wstęp Google Analytics to narzędzie do analityki internetowej, udostępnione przez firmę Google w listopadzie 2005,które umożliwia właścicielom witryn zebrać informacje

Bardziej szczegółowo

Twój Salon Kosmetyczny na. Twój doradca w internecie

Twój Salon Kosmetyczny na. Twój doradca w internecie Twój Salon Kosmetyczny na Twój doradca w internecie Czy prowadzisz już fanpage na Facebook Swojego salonu? TAK NIE Sprawdź na kolejnych slajdach czy wszystkie elementy są przez ciebie dobrze przygotowanie

Bardziej szczegółowo

Eventy w oczach przedsiębiorców

Eventy w oczach przedsiębiorców Eventy w oczach przedsiębiorców Justyna Piesiewicz 11 marca, 2009 All rights reserved Accreo Taxand 1 Czy eventy są ważne; Skuteczna komunikacja w event marketingu; Podsumowanie; Q&A. Agenda All rights

Bardziej szczegółowo

PR to nie potwór. Po co firmie PR?

PR to nie potwór. Po co firmie PR? Oferta W swojej codziennej pracy pomagamy firmom w budowaniu dobrego wizerunku i wzmocnieniu pozycji marki. Staramy się wykorzystać jak najwięcej dostępnych form i narzędzi komunikacji, aby dotrzeć z informacją

Bardziej szczegółowo

Stwórz wewnętrzną sieć szkolną

Stwórz wewnętrzną sieć szkolną tekst Artur Rudnicki Stwórz wewnętrzną sieć szkolną yammer to prywatna sieć społecznościowa, która ułatwia pracownikom i uczniom wzajemną komunikację, pozwala na dzielenie się informacjami i zarządzanie

Bardziej szczegółowo

WYNIKI badania Stan marketingu cyfrowego w centrach handlowych Benchmark - Social Media Index. PRCH Marketing Club 26 marca 2015

WYNIKI badania Stan marketingu cyfrowego w centrach handlowych Benchmark - Social Media Index. PRCH Marketing Club 26 marca 2015 WYNIKI badania Stan marketingu cyfrowego w centrach handlowych Benchmark - Social Media Index PRCH Marketing Club 26 marca 2015 AGENDA 1. Badanie ankietowe roli marketingu cyfrowego w działaniach marketingowych

Bardziej szczegółowo

Zacznij zarabiać z programem partnerskim iparts.pl!

Zacznij zarabiać z programem partnerskim iparts.pl! Zacznij zarabiać z programem partnerskim iparts.pl! Dołącz do Programu Partnerskiego iparts.pl! Polecaj sklep internetowy iparts.pl swoim klientom i zarabiaj na ich transakcjach! iparts Program Partnerski

Bardziej szczegółowo

Sieć reklamowa Google

Sieć reklamowa Google Sieć owa Google. Reklama display - bannerowa. www.marketing-it.pl Program. Dlaczego warto ować się online? jest sieć owa Goggle? Proces kupowania Jakie są zalety sieci owej Google? Wybieranie odpowiednich

Bardziej szczegółowo

ANALITYKA INTERNETOWA

ANALITYKA INTERNETOWA ANALITYKA INTERNETOWA Oferta cyklicznych analiz ruchu w witrynie www KILKA SŁÓW O NAS Zapraszamy do świata Yetiz Interactive, miejsca w którym kreacja, technika i marketing internetowy łączą się, aby dostarczyć

Bardziej szczegółowo

to agencja specjalizująca się w kompleksowej obsłudze marek w mediach społecznościowych. Dzięki specjalistycznemu know-how, dopasowaniu oferty do

to agencja specjalizująca się w kompleksowej obsłudze marek w mediach społecznościowych. Dzięki specjalistycznemu know-how, dopasowaniu oferty do to agencja specjalizująca się w kompleksowej obsłudze marek w mediach społecznościowych. Dzięki specjalistycznemu know-how, dopasowaniu oferty do indywidualnych potrzeb oraz silnemu wsparciu technologicznemu,

Bardziej szczegółowo

Netkata. Design of digital products. Netkata Interactive Media Marketing

Netkata. Design of digital products. Netkata Interactive Media Marketing Netkata Design of digital products AGENDA O firmie Netkata Nasi klienci Wybrane projekty Jak pracujemy Dlaczego Netkata? Porozmawiajmy! Co oferuje Netkata? Projektujemy i realizujemy strony www, aplikacje

Bardziej szczegółowo

Czy Twoja biblioteka?

Czy Twoja biblioteka? Czy Twoja biblioteka? Stworzyła internetową społeczność użytkowników? Gdy wprowadza jakąś usługę, to czy systematycznie ocenią ją i usprawnia? Bierze pod uwagę opinie użytkowników? Zna potrzeby swoich

Bardziej szczegółowo

Creative Media. Marketing szeptany i nie tylko. Centrum Usługowo-Handlowe Robert Kiljańczyk

Creative Media. Marketing szeptany i nie tylko. Centrum Usługowo-Handlowe Robert Kiljańczyk Centrum Usługowo-Handlowe Robert Kiljańczyk Creative Media Marketing szeptany i nie tylko 2016 0 05-6 5 0 S u ł k o w i c e, u l. L i p o w a 9 O nas Jesteśmy grupą najlepszych specjalistów w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

Platforma opiniac.com

Platforma opiniac.com Platforma opiniac.com Innowacja w zarządzaniu satysfakcją użytkowników Zbigniew Nowicki Customer Experience Management opiniac.com od czego wszystko się zaczęło? Rok 2008 Dane statystyczne serwisów WWW

Bardziej szczegółowo

Timeline. fan page. Raport: Nowy wygląd stron na Facebooku, czyli wszystko co musisz wiedzieć o... lubię to wizerunek. social media społeczność

Timeline. fan page. Raport: Nowy wygląd stron na Facebooku, czyli wszystko co musisz wiedzieć o... lubię to wizerunek. social media społeczność lubię to sieć film znajomi konkurs promocja fan page lubię to wizerunek reklama zdjęcie kontakt sieć social media społeczność marketing reklama wizerunek konkurs promocja promocja społeczność kontaktmarketing

Bardziej szczegółowo

Media społecznościowe: wykorzystanie w PR

Media społecznościowe: wykorzystanie w PR : O badaniu Cel Deklarowany zakres wykorzystania mediów społecznościowych w komunikacji public relations i marketingowej Opinie pracowników branży PR & marketing na temat ich oczekiwań związanych z tego

Bardziej szczegółowo

Prowadzenie firmowej strony WWW i fanpage

Prowadzenie firmowej strony WWW i fanpage Prowadzenie firmowej strony WWW i fanpage artykuły tematyczne pozycjonowanie artykułów informacje prasowe obsługa redakcyjna copywriting Brak zaplecza redakcyjnego - Mamy na to radę? Redakcja Rankingu

Bardziej szczegółowo

konsultacja online raport pdf, analiza, propozycja działań Skuteczne strategie.

konsultacja online raport pdf, analiza, propozycja działań Skuteczne strategie. konsultacja online raport pdf, analiza, propozycja działań Skuteczne strategie. Skuteczne strategie. 2 Odpowiedni marketing hotelu w tak nasyconym rynku jak dzisiaj jest jednym z filarów gwarantujących

Bardziej szczegółowo

DEDYKOWANE SZKOLENIA I DORADZTWO MŚP / NGO / INSTYTUCJE KULTURY

DEDYKOWANE SZKOLENIA I DORADZTWO MŚP / NGO / INSTYTUCJE KULTURY DEDYKOWANE SZKOLENIA I DORADZTWO MŚP / NGO / INSTYTUCJE KULTURY Kliknij i wybierz interesującą Cię tematykę: Social media naucz się budować i zarządzać społecznościami. Web development zbuduj serwis, którego

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto promować się z TreningBiegacza.pl

Dlaczego warto promować się z TreningBiegacza.pl 1 Dlaczego warto promować się z TreningBiegacza.pl Jako pierwsi w Polsce zbadaliśmy szczegółowo potrzeby firm prowadzących sklepy dla biegaczy i w odpowiedzi na to stworzyliśmy pierwszą i jedyną Wyszukiwarkę

Bardziej szczegółowo

Marketing sieciowy łączy więc w sobie niezależność i współpracę, sprzedaż bezpośrednią z budowaniem relacji pośrednich, reprezentuje sprzedaż

Marketing sieciowy łączy więc w sobie niezależność i współpracę, sprzedaż bezpośrednią z budowaniem relacji pośrednich, reprezentuje sprzedaż Marketing sieciowy Marketing sieciowy zwany również marketingiem wielopoziomowym jest formą dystrybucji towarów i usług, która nie korzysta z tradycyjnych miejsc zakupu i powszechnej reklamy. Dystrybucja

Bardziej szczegółowo

CO MOZ NA WYCISNA C Z SAMOOBSŁUGI CZYLI SPRZEDAZ W KANAŁACH SELF CARE? Bartosz Szkudlarek

CO MOZ NA WYCISNA C Z SAMOOBSŁUGI CZYLI SPRZEDAZ W KANAŁACH SELF CARE? Bartosz Szkudlarek CO MOZ NA WYCISNA C Z SAMOOBSŁUGI CZYLI SPRZEDAZ W KANAŁACH SELF CARE? Bartosz Szkudlarek Self Care, Big Data i sprzedaż 2 Czym jest Self Care? Aplikacja Self Care pozwala użytkownikom na obsługę swojego

Bardziej szczegółowo

Szanowni Państwo, Jesteśmy zespołem projektowym realizującym indywidualne projekty a nie pudełkowe rozwiązania. Działamy na rynku usług projektowych.

Szanowni Państwo, Jesteśmy zespołem projektowym realizującym indywidualne projekty a nie pudełkowe rozwiązania. Działamy na rynku usług projektowych. 1 2 Szanowni Państwo, Dziękujemy za możliwość przedstawienia oferty naszej firmy. Poniżej znajdą Państwo informację na temat naszej działalności, oraz dotychczas zrealizowanych projektów. Jesteśmy zespołem

Bardziej szczegółowo

Sposoby analizy i interpretacji statystyk strony WWW.

Sposoby analizy i interpretacji statystyk strony WWW. Sposoby analizy i interpretacji statystyk strony WWW. Jak oceniać sprzedaŝ przez WWW? Grzegorz Skiera, Łukasz PraŜmowski grzegorz.skiera@cyberstudio.pl lukasz.prazmowski@cyberstudio.pl O czym powiemy?

Bardziej szczegółowo

Kreatywne SOCIAL MEDIA Oferta promocyjna, miesiąc próbny w prezencie!

Kreatywne SOCIAL MEDIA Oferta promocyjna, miesiąc próbny w prezencie! Jedyna tak dopasowana usługa do potrzeb marketingowych w social media. Kreatywne SOCIAL MEDIA Oferta promocyjna, miesiąc próbny w prezencie! Nadanie marce osobowości społecznej w świecie social media Budowa

Bardziej szczegółowo

Efektywny wymiar. Nie zmieniamy rzeczywistości, tworzymy ją. w marketingu.

Efektywny wymiar. Nie zmieniamy rzeczywistości, tworzymy ją. w marketingu. Efektywny wymiar marketingu Nie zmieniamy rzeczywistości, tworzymy ją Scaleeffect to nowoczesne spojrzenie na marketing. Jesteśmy agencją bez kompleksów, która nie podąża utartymi przez innych ścieżkami,

Bardziej szczegółowo

Audyt efektywności działań społecznościowych i mobilnych. Dedykowany workshop wg metodologii TRUE prowadzi dr Albert Hupa.

Audyt efektywności działań społecznościowych i mobilnych. Dedykowany workshop wg metodologii TRUE prowadzi dr Albert Hupa. workshops. Dedykowany workshop wg metodologii TRUE prowadzi dr Albert Hupa. Cel warsztatu: Przekazanie wiedzy i umiejętności potrzebnych do wypracowywania optymalnego sposobu pomiaru efektywności kampanii

Bardziej szczegółowo

Oferta prowadzenia kampanii reklamowej AdWords

Oferta prowadzenia kampanii reklamowej AdWords Oferta prowadzenia reklamowej AdWords Oferta ważna 14 dni od daty otrzymania e-maila ofertę przygotował: e-mail: www: tel: fax: Bernard Piekara bernard@inetmedia.pl +48 12 681 55 57 Zawartość niniejszego

Bardziej szczegółowo

Podstawy Efektywnego Marketingu dla ecommerce. Tomasz Kryk z ekspercimarketingu.pl

Podstawy Efektywnego Marketingu dla ecommerce. Tomasz Kryk z ekspercimarketingu.pl Podstawy Efektywnego Marketingu dla ecommerce Tomasz Kryk z ekspercimarketingu.pl Tomasz Kryk 727-903-288 2 Dla kogo? Do 10 000 UU Przy średnim koszyku 150 zł Przy średniej konwersji 1,7% Zatrudniający

Bardziej szczegółowo

Oferta reklamowa portalu internetowego Konstancina-Jeziorny

Oferta reklamowa portalu internetowego Konstancina-Jeziorny Oferta reklamowa portalu internetowego Konstancina-Jeziorny Prezentujemy Państwu ofertę reklamową portalu internetowego mieszkańców Konstancina- Jeziorny. Oferta na 2015 rok uwzględnia atrakcyjne i skuteczne

Bardziej szczegółowo

www.kpt.krakow.pl Idealny start

www.kpt.krakow.pl Idealny start www.kpt.krakow.pl» Idealny start Inkubator Technologiczny KPT Jeżeli myślisz o założeniu własnej działalności, albo prowadzisz firmę nie dłużej niż dwa lata, działasz w branży informatycznej, telekomunikacyjnej

Bardziej szczegółowo

SEO / SEM PREZENTACJA OFERTY

SEO / SEM PREZENTACJA OFERTY SEO / SEM PREZENTACJA OFERTY 1CONTENT 2 Zajmujemy się marketingiem internetowym. Zdobywaliśmy doświadczenie w znanych firmach pcozycjonerskich oraz agencjach interaktywnych. Wypracowaliśmy własne metody

Bardziej szczegółowo

Prezentacja aplikacji

Prezentacja aplikacji Prezentacja aplikacji Kto tworzy Navigatora? Doświadczeni doradcy inwestycyjni i analitycy od 8 lat oceniający rynki funduszy inwestycyjnych w Polsce i na świecie, Niezależna finansowo i kapitałowo firma,

Bardziej szczegółowo

Smartfony Telecom Practice Group Nielsen Poland

Smartfony Telecom Practice Group Nielsen Poland Smartfony Telecom Practice Group Nielsen Poland W ostatnich latach obserwujemy dynamiczny rozwój technologii mobilnych w kierunku grupy urządzeń zwanych smartfonami, a dodatkowo wiele prognoz na 2012 koncentruje

Bardziej szczegółowo

DOZ.PL Kupowanie przez wyszukiwanie

DOZ.PL Kupowanie przez wyszukiwanie DOZ.PL Kupowanie przez wyszukiwanie Jak poprawić ilość i jakość ruchu w serwisie internetowym i przełożyć to na sprzedaż? Portal Dbam o Zdrowie pokazał jak tego dokonać. Właściciel serwisu www.doz.pl w

Bardziej szczegółowo

Artykuły Sponsorowane

Artykuły Sponsorowane Artykuły Sponsorowane w największym polskim portalu Horeca i w efektach wyszukiwania z Gwarancją Skuteczności kim jesteśmy? Pierwszy polski portal gastronomiczny jest najstarszym i największym portalem

Bardziej szczegółowo

Największe serwisy medyczne dla pacjentów

Największe serwisy medyczne dla pacjentów Największe serwisy medyczne dla pacjentów Warszawa 2013 Nr 1 w Zdrowiu i medycynie Najszybciej rozwijające się media medyczne w Internecie - I miejsce w kategorii Zdrowie i medycyna wg Megapanelu marzec

Bardziej szczegółowo

RAPORT POLSKI INTERNET 2009/2010. ul. Wołoska 7, budynek Mars, klatka D, II piętro 02-675 Warszawa, tel. (0 22) 874 41 00, fax (0 22) 874 41 01

RAPORT POLSKI INTERNET 2009/2010. ul. Wołoska 7, budynek Mars, klatka D, II piętro 02-675 Warszawa, tel. (0 22) 874 41 00, fax (0 22) 874 41 01 1 1 RAPORT POLSKI INTERNET 2009/2010 2 2 O raporcie Raport prezentuje kondycję rynku internetowego w Polsce w minionym roku 2009. Wzbogacony o dodatkowe analizy i komentarze, łączy rezultaty i jest wyborem

Bardziej szczegółowo

F a c e b o o k - d l a F i r m

F a c e b o o k - d l a F i r m F a c e b o o k - d l a F i r m Oferta działań marketingowych dla firm związanych z tenisem ziemnym O nas: jesteśmy Agencją Marketingu Interaktywnego; świadczymy usługi w zakresie prezentacji oraz obecności

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Marketing internetowy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Marketing internetowy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Marketing internetowy Dr Leszek Gracz Uniwersytet Szczeciński 25 marca 2015 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL O czym dzisiaj będziemy mówić

Bardziej szczegółowo

Oferta współpracy. na blogu Metafinanse.pl. Luty 2015

Oferta współpracy. na blogu Metafinanse.pl. Luty 2015 na blogu Luty 2015 Szanowni Państwo, Bardzo dziękuję za zainteresowanie stroną i współpracą reklamową! Zachęcam do zapoznania się z moją ofertą. Mam nadzieję, że będzie ona dla Państwa interesująca, a

Bardziej szczegółowo

SHOPPER FEEDBACK. Nowoczesna metoda analizy potrzeb i satysfakcji klientów. Inquiry sp. z o.o.

SHOPPER FEEDBACK. Nowoczesna metoda analizy potrzeb i satysfakcji klientów. Inquiry sp. z o.o. SHOPPER FEEDBACK Nowoczesna metoda analizy potrzeb i satysfakcji klientów Inquiry sp. z o.o. O INQUIRY Od ponad 10 lat prowadzimy badania konsumenckie dla klientów z branży FMCG, sieci detalicznych oraz

Bardziej szczegółowo

Nowa strona internetowa Twojej Firmy w 3 dni!

Nowa strona internetowa Twojej Firmy w 3 dni! www.stronaw3dni.pl Nowa strona internetowa Twojej Firmy w 3 dni! W pakiecie: + indywidualny projekt + wersja mobilna + domena i hosting na rok gratis! od 1299 zł 989 zł netto ZAPRASZAMY DO ZAPOZNANIA SIĘ

Bardziej szczegółowo

SmartBox. Nowy wymiar promocji

SmartBox. Nowy wymiar promocji Nowy wymiar promocji Rozszerzona komunikacja Czym jest SmartBox? SmartBox to pakiet trzech uzupełniających się kanałów promocji. To nasz oryginalny, autorski pomysł na połączenie: aplikacji mobilnych na

Bardziej szczegółowo

StartUp IT / rozgrzewka

StartUp IT / rozgrzewka StartUp IT / rozgrzewka StartUp IT / rozgrzewka Ile osób na sali słyszało o Google? Kto już próbował reklamować się w wyszukiwarkach? Kto uważa że to ma sens? StartUp IT / Jak zdobyć Klienta za grosze?

Bardziej szczegółowo

Czy warto przygotować kampanię wyborczą w mediach społecznościowych i jak to zrobić?

Czy warto przygotować kampanię wyborczą w mediach społecznościowych i jak to zrobić? Czy warto przygotować kampanię wyborczą w mediach społecznościowych i jak to zrobić? Warsztat, Kongres Kobiet 9.05.2014 Czy social media są potrzebne w kampanii? Z internetu korzysta 61,4% Polaków (18,51

Bardziej szczegółowo

Wyszukiwanie w czasie rzeczywistym sposób na zwiększenie widoczności zasobów bibliotek cyfrowych w wyszukiwarkach internetowych Karolina Żernicka

Wyszukiwanie w czasie rzeczywistym sposób na zwiększenie widoczności zasobów bibliotek cyfrowych w wyszukiwarkach internetowych Karolina Żernicka Wyszukiwanie w czasie rzeczywistym sposób na zwiększenie widoczności zasobów bibliotek cyfrowych w wyszukiwarkach internetowych Karolina Żernicka Instytut Informacji Naukowej i Bibliologii Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

social relations agency

social relations agency social relations agency POBIJ REKORD ŚWIATA W SWOJEJ KUCHNI CASE STUDY Facebook Facebook to obecnie najpopularniejszy serwis społecznościowy na świecie. Posiada bardzo dobre możliwości targetowania komunikatów.

Bardziej szczegółowo

Promocyjna oferta prowadzenia strony firmowej na na Facebooku

Promocyjna oferta prowadzenia strony firmowej na na Facebooku Promocyjna oferta prowadzenia strony firmowej na na Facebooku Oferta ważna od 01.04.2015 do 31.05.2015 Działania na Facebooku to komunikacja dynamiczna, regularna, zazwyczaj o charakterze lekkim, rozrywkowym,

Bardziej szczegółowo

INNOWACYJNA FORMA REKLAMY NA PORTALU 10naj.eu

INNOWACYJNA FORMA REKLAMY NA PORTALU 10naj.eu INNOWACYJNA FORMA REKLAMY NA PORTALU 10naj.eu Realizacja przez ASIB Press & Media PO PIERWSZE INNOWACYJNOŚĆ, FORMA REKLAMY, KTÓREJ JESZCZE NIE BYŁO NAJLEPSZA Z MOŻLIWYCH! SPRAWDŹ! PRZEGLĄD NAJBARDZIEJ

Bardziej szczegółowo

Innowacyjny na skalę światową system kart rabatowych

Innowacyjny na skalę światową system kart rabatowych Innowacyjny na skalę światową system kart rabatowych Każdy ma prawo do rabatu Prowadzenie biznesu bez reklamy jest jak puszczanie oka do dziewczyny po ciemku. Prowadzenie biznesu bez reklamy jest jak puszczanie

Bardziej szczegółowo

Internetowy system e-crm do obsługi biura podróży. Marek Bytnar, Paweł Kraiński

Internetowy system e-crm do obsługi biura podróży. Marek Bytnar, Paweł Kraiński Internetowy system e-crm do obsługi biura podróży Marek Bytnar, Paweł Kraiński Cele pracy utworzenie nowoczesnego systemu CRM dla biura podróży, które oferuje swoje usługi przez Internet zaproponowanie

Bardziej szczegółowo

Przyciągnij wzrok, a osiągniesz sukces!

Przyciągnij wzrok, a osiągniesz sukces! Przyciągnij wzrok, a osiągniesz sukces! Eyetracking jako narzędzie badania internetowych klientów Poznań, 30 czerwca 2007 Plan prezentacji 1. O Symetrii 2. Śledzenie wzroku jak i po co 3. Zakres zastosowań

Bardziej szczegółowo

Dwutygodnik Kurier Kolejowy

Dwutygodnik Kurier Kolejowy tak jak lubisz Dwutygodnik Kurier Kolejowy jedyny w Polsce dwutygodnik branży transportu szynowego magazyn opinii, który przedstawia najważniejsze obszary rynku tematyczne wydania specjalne TEMATYKA: Na

Bardziej szczegółowo

Z czym to się je? O co w tym chodzi?

Z czym to się je? O co w tym chodzi? Z czym to się je? O co w tym chodzi? Czym jest e-marketing? E-marketing to narzędzie promocji i jedna z najszybciej rozwijających się gałęzi marketingu. Głównym medium e- marketingu jest Internet oraz

Bardziej szczegółowo

Oprogramowanie, usługi i infrastruktura ICT w małych i średnich firmach w Polsce 2015. Na podstawie badania 800 firm z sektora MŚP

Oprogramowanie, usługi i infrastruktura ICT w małych i średnich firmach w Polsce 2015. Na podstawie badania 800 firm z sektora MŚP Oprogramowanie, usługi i infrastruktura ICT w małych i średnich firmach w Polsce 2015 2 Język: polski, angielski Data publikacji: IV kwartał 2015 Format: pdf Cena od: 2400 Możesz mieć wpływ na zawartość

Bardziej szczegółowo

netsprint Firma i produkty artur.banach@netsprint.eu 1

netsprint Firma i produkty artur.banach@netsprint.eu 1 netsprint Firma i produkty artur.banach@netsprint.eu 1 Oferta artur.banach@netsprint.eu 2 Sieć kontekstowo-behawioralna Adkontekst największa polska sieć reklamy kontekstowej umożliwiająca emisję reklam

Bardziej szczegółowo

I. Opis systemu. Załącznik nr 3. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA. 1. E-giełda. 2. E-web. 3. E-finanse

I. Opis systemu. Załącznik nr 3. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA. 1. E-giełda. 2. E-web. 3. E-finanse Załącznik nr 3. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Do zapytania ofertowego zgodne z zasadą konkurencyjności w związku z realizacją projektu nr WND- POIG.08.01.00-14-134/12 pt.: e-match B2S - Zintegrowana platforma

Bardziej szczegółowo

Brytyjsko Polskie Usługi Sp. z o. o.

Brytyjsko Polskie Usługi Sp. z o. o. Brytyjsko-Polska Izba Handlowa ul. Nowogrodzka 12/3 00-511 Warszawa Tel/Fax: +48 22 622 20 56 www.bpcc.org.pl Brytyjsko-Polska Izba Handlowa nieustannie stara się udoskonalać swój system medialnokomunikacyjny,

Bardziej szczegółowo

Oferta reklamowa 2015

Oferta reklamowa 2015 Oferta reklamowa 2015 Nr 1 w Polsce Biuranet.pl jest największym portalem o tematyce nieruchomości komercyjnych w Polsce. Działąjący już od 2006, systematycznie rozwijany, od lat pomaga w wynajęciu wolnej

Bardziej szczegółowo

Innowacyjny na skalę światową system kart rabatowych

Innowacyjny na skalę światową system kart rabatowych Innowacyjny na skalę światową system kart rabatowych Najbardziej rozwojowe rabaty Prowadzenie biznesu bez reklamy jest jak puszczanie oka do dziewczyny po ciemku. Prowadzenie biznesu bez reklamy jest jak

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Na czym polega marketing w internecie? dr Marcin Szplit Wyższa Szkoła Ekonomii i Prawa w Kielcach 24 paździenika 2012 r. Marketing: proces wymiany dóbr i wartości w celu

Bardziej szczegółowo

Brandle.pl. Przykładowe opisy kampanii

Brandle.pl. Przykładowe opisy kampanii Brandle.pl Przykładowe opisy kampanii Opis kampanii to zestaw wytycznych dla wykonawców (agentów). Jest on najważniejszym elementem założeń, które tworzysz za pomocą kreatora kampanii. Poniżej stworzyliśmy

Bardziej szczegółowo

Co zrobić aby dołączyć do Programu Partnerskiego Ceneo.pl?

Co zrobić aby dołączyć do Programu Partnerskiego Ceneo.pl? OFERTA Spis treści: 1) Jak zacząć? - str.2 2) Dostępne kreacje - str.4 3) Dodawanie kreacji - str.6 4) Kampanie dedykowane - str.16 5) System poleceń - str.17 str. 1 Co zrobić aby dołączyć do Programu

Bardziej szczegółowo

Postarajmy się przeanalizować koszty pozycjonowania stron internetowych oraz odpowiedzieć na pytanie: czy inwestycja w tę usługę jest opłacalna?

Postarajmy się przeanalizować koszty pozycjonowania stron internetowych oraz odpowiedzieć na pytanie: czy inwestycja w tę usługę jest opłacalna? Pozycjonowanie stało się niezbędnym elementem prowadzenia działalności biznesowej, której efekty pośrednio lub bezpośrednio zależą od dostępności oferty dla milionów internautów. Praktycznie geometryczny

Bardziej szczegółowo

Strona internetowa projektu: www.ipr.fnm.pl. Osoba odpowiedzialna: k.kubisty@fnm.pl lub

Strona internetowa projektu: www.ipr.fnm.pl. Osoba odpowiedzialna: k.kubisty@fnm.pl lub Narzędzia informatyczne służące do efektywnego zarządzania Centrum Kompetencji Seed i Start-up, procesami decyzyjnymi w nim zachodzącymi oraz budowania bazy pomysłodawców, technologii i ekspertów zewnętrznych

Bardziej szczegółowo

Ekspansja zagraniczna e-usług Olsztyn, 08 listopada 2012. Radosław Mazur

Ekspansja zagraniczna e-usług Olsztyn, 08 listopada 2012. Radosław Mazur 2012 Własny e-biznes - od pomysłu przez rozwój na rynku lokalnym po plany ekspansji zagranicznej - na przykładzie startupów e-biznesowych AIP w Olsztynie Radosław Mazur Ekspansja zagraniczna e-usług Olsztyn,

Bardziej szczegółowo

zakres usług septemberevents

zakres usług septemberevents zakres usług septemberevents Kompleksowo organizujemy eventy, imprezy i wydarzenia kulturalne. Naszym atutem jest kreatywna praca i profesjonalizm. Nasz team zadba o to, aby Państwa impreza lub wydarzenie

Bardziej szczegółowo

Agencja Badań Nowej Generacji

Agencja Badań Nowej Generacji Agencja Badań Nowej Generacji Kim jesteśmy SW Research Agencja badań nowej generacji Rok założenia 2011 Stały skład 11 Wizerunek Wartości Lider i prekursor społecznościowych badań przez Internet w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Oferta reklamowa portali internetowych: Mierzyna, Bezrzecza, Gumieniec i gminy Dobra

Oferta reklamowa portali internetowych: Mierzyna, Bezrzecza, Gumieniec i gminy Dobra Oferta reklamowa portali internetowych: Mierzyna, Bezrzecza, Gumieniec i gminy Dobra Prezentujemy Państwu ofertę reklamową portali internetowych mieszkańców: Mierzyna, Bezrzecza, Gumieniec i gminy Dobra.

Bardziej szczegółowo