Tłumaczenie. Szanowna Pani Przewodnicząca, Ekscelencje. Wielce Szanowni Panie i Panowie,

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Tłumaczenie. Szanowna Pani Przewodnicząca, Ekscelencje. Wielce Szanowni Panie i Panowie,"

Transkrypt

1 Seite 1 von 8 Tłumaczenie Przemówienie Prezydenta Federalnego Horsta Köhlera podczas obchodów Dnia Stron Ojczystych zorganizowanego przez Związek Wypędzonych w dniu 2 września 2006 r. w Berlinie Szanowna Pani Przewodnicząca, Ekscelencje Wielce Szanowni Panie i Panowie, I. Dla teologa Kathariny Elliger, historia wypędzenia z Bauerwitz (obecnie: Baborów) na Górnym Śląsku rozpoczęła się wczoraj wczoraj przed 67 laty. W swoich wzruszających wspomnieniach zatytułowanych "A w głębi duszy dal" autorka pisze: "1 września była szczególnie ładna pogoda. Wraz z rodzeństwem i kilkorgiem dzieci graliśmy w piłkę nożną za stodołą. W pewnym momencie ojciec przywołał nas ruchem ręki do domu. Staliśmy wkrótce przed nim w kuchni wszyscy czworo rozgrzani grą. Osobliwie stłumionym tonem powiedział: 'Jest wojna. Będzie źle. Oby Bóg nam pomógł.'" Było źle, i było trudno zrozumieć Boga. Niemcy, owładnięte szaleństwem myśli Hitlera o "przestrzeni życiowej na wschodzie", rozpoczęły wojnę, której celem było zaprowadzenie nowego porządku etnicznego w dużej części Europy Wschodniej poprzez wypędzenie, przesiedlenie, deportację, zagładę i germanizację. Miliony ludzi padły ofiarą tego szaleństwa. Ponad milion samych tylko Polaków zostało deportowanych i wypędzonych przez Niemców. ANSCHRIFT TEL / FAX INTERNET Bundespräsidialamt Berlin /-1926

2 Seite 2 von 8 Podczas niemieckiej okupacji zginęło pięć do sześciu milionów obywateli polskich, w tym 3 miliony Żydów. Ostatecznie przemoc, która wyszła z Niemiec, uderzyła okrutnie w nich samych. W rezultacie około 15 milionów Niemców utraciło strony rodzinne z powodu ucieczki i wypędzenia. Dwa miliony z nich, najczęściej starcy, kobiety i dzieci, nie przeżyli marszu na zachód. Zamarzli oni na śmierć na drogach ucieczki, utonęli w lodowatej wodzie Bałtyku lub zginęli od głodu i zarazy. Wiele tysięcy Niemców zostało zamordowanych, niezliczone rzesze kobiet zgwałconych. A dla wielu, którzy przeżyli, okrucieństwa tamtych czasów są w dalszym ciągu żywe w ich pamięci, jak gdyby wszystko to stało się dopiero wczoraj. Wypędzonym Niemcom została wyrządzona krzywda. A jednak wyciągnęli oni rękę do pojednania. W Karcie Wypędzonych z sierpnia 1950 r. zdecydowanie odrzucili oni myśl o zemście i odwecie. Oto słowa ich przyrzeczenia: "Ze wszystkich sił będziemy wspierać wszelkie inicjatywy, zmierzające do powstania zjednoczonej Europy, w której narody będą mogły żyć bez trwogi i przymusu. Ciężką, niestrudzoną pracą będziemy uczestniczyć w odbudowie Niemiec i Europy." Dotrzymali tego przyrzeczenia. I jest to jednym z wielkich osiągnięć Niemców po II wojnie światowej, z których słusznie mogą być dumni. A ja również dzisiaj pragnę Państwu za to wyrazić podziękowania. II. To, że możemy to dzisiaj głośno powiedzieć, wcale nie jest tak oczywiste. Cudem nazwano fakt, że dziesięć, dwanaście milionów zupełnie zubożałych ludzi z takim powodzeniem zostało włączonych do życia w późniejszej Republice Federalnej Niemiec i NRD. Lecz ten cud został ciężko wypracowany, a wyjściowe warunki ku temu były niezwykle trudne tak trudne, że kwestia uchodźców uważana była wtedy za "materiał wybuchowy" i "problem Niemiec nr 1", jak pisano w roku 1952 w czasopiśmie "Das Parlament". Przecież te rzesze uchodźców przybywały do spustoszonego wojną kraju. Nie starczało powierzchni mieszkaniowej i żywności, a jeszcze trzeba się było nimi dzielić z wypędzonymi. Prowadziło to z konieczności do napięć. Przede wszystkim na wsi uchodźcy spotykali się często z nieufnością i nieprzychylnością, czasami nawet z otwartą wrogością. Lecz prawie każdy z nich może także opowiedzieć o przypadkach człowieczeństwa i gotowości niesienia pomocy, jakich doświadczył. Zresztą niektórzy nie zapomną również o tym, że także podczas wypędzenia spotykać się można było ze wzruszającymi gestami człowieczeństwa ze strony Polaków i Czechów wobec Niemców.

3 Seite 3 von 8 I niebawem nowi współobywatele nie okazali się bynajmniej społecznym "materiałem wybuchowym", lecz jedną z decydujących sił przy odbudowie i w ponownym rozkwicie Niemiec. Dzięki pracowitości, woli osiągania sukcesów i gotowości dostosowania się do nowych warunków wzięli oni swój los we własne ręce. Gdyby wypędzeni nie przyłożyli się tak energicznie do pracy i nie skierowali swojego spojrzenia w przyszłość, zachodnioniemiecki cud gospodarczy wypadłby na pewno znacznie skromniej. I mimo pewnych odosobnionych uprzedzeń można powiedzieć, że ludność miejscowa okazała się wówczas solidarna z wypędzonymi, zgadzając się na udzielenie im dużego wsparcia materialnego. Świadczenia wyrównawcze w Niemczech Zachodnich były wysiłkiem całego społeczeństwa o historycznych wymiarach. Zresztą aż po czasy obecne. Właśnie niedawno podpisałem ustawę o zmianie i uporządkowaniu prawa regulującego świadczenia wyrównawcze. Dowiedziałem się przy tym, że w dalszym ciągu na rozstrzygnięcie czeka 800 wniosków o przyznanie takich świadczeń. Ogólnie rzecz biorąc proces wypłacania świadczeń jest oczywiście dawno zakończony i fakt ten jest również jednym z naszych wielkich sukcesów. III. Integracja wypędzonych była także rezultatem gotowości do nastawienia się na to co nowe i wychodzenia sobie naprzeciw. Ludność miejscowa i wypędzeni odnaleźli się razem, zresztą nierzadko również na ślubnym kobiercu. To harmonijne współżycie zmieniło Niemcy i Niemców do głębi. Zaledwie jedna trzecia wypędzonych była jeszcze zatrudniona w zawodzie, który wykonywała przed wypędzeniem. Kolory na mapie przynależności wyznaniowej mocno się wymieszały prawie w ogóle nie było już obszarów czysto ewangelickich lub czysto katolickich. Na obszary wiejskie przenieśli się mieszkańcy miast, a do wielkich miast zachodnioniemieckich wypędzeni, którzy przedtem mieszkali na wsi. W ten sposób na tysiąc różnych sposobów powstał nowy naród "z Niemców miejscowych i wypędzonych ze wschodu", jak napisano w pewnym studium, i to wymieszanie przyczyniło się w decydujący sposób do poddania najpierw w wątpliwość wzajemnych uprzedzeń, a w końcu do ich przezwyciężenia dla dobra wszystkich. Uważam, że z tego również dzisiaj można się czegoś nauczyć. To prawda, że wtedy przybyli Niemcy do Niemców, i fakt ten znacznie ułatwił integrację. Z drugiej zaś strony materialne okoliczności towarzyszące były o wiele bardziej ciężkie i wyczerpujące siły niż dzisiaj. Wtedy integracja z biegiem lat się powiodła, ponieważ ze wszystkich stron dołożono w tym celu niezbędnego trudu. Może to nas

4 Seite 4 von 8 utwierdzić w przekonaniu, że jesteśmy w stanie sprostać zadaniom integracji, przed którymi stoimy obecnie. IV. Integracja wypędzonych przebiegła pomyślnie i ten sukces oraz przezwyciężenie podziału Europy powodują, że czujemy się wolni, aby teraz wspólnie także z naszymi sąsiadami rozmawiać o przeszłości o historii własnych cierpień i o historii cierpień naszych sąsiadów. Dlatego dobrze się dzieje i zasługuje na pochwałę, że coraz więcej ludzi zajmuje się tym tematem: w swojej pracy jako historycy, dziennikarze, artyści, w gronie rodziny, w szkole a także w ramach wielu projektów transgranicznych, na przykład w ramach partnerstw miast. Istnieje ogromne zainteresowanie książkami, dokumentalnymi programami telewizyjnymi i wystawami na temat "Ucieczki, wypędzenia, integracji". Nad noszącą taki właśnie tytuł wystawą w Domu Historii w Bonn objąłem patronat. Dlaczego? Ponieważ jestem przekonany, że w dalszym ciągu musimy mówić i rozmyślać o tym rozdziale historii Niemiec i Europy, by znaleźć drogę wiodącą w przyszłość. Musimy o tym mówić, ponieważ ludzie, którzy doznali niezmiernych cierpień, mają prawo do naszego współczucia i naszej solidarności. Musimy o tym mówić, ponieważ kultura i losy wypędzonych są częścią naszej tożsamości. I musimy szukać dialogu na te tematy z naszymi polskimi, czeskimi, słowackimi, węgierskimi sąsiadami, innymi krajami sąsiedzkimi i przyjaciółmi, ponieważ elementem naszej wspólnej dobrej przyszłości powinien być fakt, że podchodzimy do naszej przeszłości uczciwie, kierując się wolą pojednania. Izraelski pisarz Amos Oz powiedział kiedyś: "Nie trzeba stać się niewolnikiem przeszłości, lecz w tej części Europy trzeba uklęknąć i wziąć przeszłość na swoje barki. Wtedy można iść, dokąd się tylko chce." V. Dlatego czynimy słusznie, słuchając również wypędzonych, słuchając Państwa. Nie tylko dlatego, aby się dowiedzieć, jak to wtedy było. Lecz również dlatego, aby uchodźcom i wypędzonym w ten sposób pomóc w podołaniu temu ciężarowi, który w dalszym ciągu ciąży im na duszy. A wiem. o czym mówię, ponieważ mi także część tego ciężaru leży na duszy.

5 Seite 5 von 8 Instytut Psychologii w Hamburgu przeprowadził w roku 1999 po raz pierwszy badania wśród 270 wypędzonych. Było wśród nich 205 kobiet, które podczas ucieczki były w wieku od 9 do 21 lat. Ponad połowa z nich została zgwałcona. Trzy piąte respondentów cierpiały na zaburzenia traumatyczne. Wśród pacjentów leczonych przez terapeutów bólu dziś liczba wypędzonych i ich dzieci jest wysoce ponadproporcjonalna. Wielu wypędzonych całe dziesięciolecia milczało na temat swojego losu. Ze wstydu z powodu upokorzeń, jakie musieli znosić, i z bólu z powodu tamtych strasznych przeżyć, które próbowali w sobie stłumić, na ile to tylko było możliwe. Dopiero późno, w podeszłym wieku, niektórzy z nich znaleźli odpowiednie słowa na to, co przeżyli. Wiele takich słów dociera do mnie w postaci listów, książek oraz dokumentów. I za to jestem wdzięczny. Uważam, że to dobrze, iż coraz więcej wnuków i prawnuków interesuje się białymi plamami historii swojej rodziny, że chcą wiedzieć, co wtedy się działo, że chcą dokładniej poznać korzenie swojej rodziny. Życzenie to podzielają zresztą ich rówieśnicy z Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Estonii i innych krajów Europy Środkowej i Wschodniej. VI. Częścią zrozumienia powojennej historii Niemiec jest zrozumienie tragedii i osiągnięć wypędzonych Niemców. Częścią zrozumienia historii i kultury niemieckiej jest zrozumienie historii i kultury byłego niemieckiego Wschodu. Symbolizują je takie nazwiska jak Andreas Gryphius, Immanuel Kant, Johann Gottfried Herder, Joseph von Eichendorff, E.T.A Hoffmann i Käthe Kollwitz. I takie miejsca jak Zamek Malborski w byłych Prusach Wschodnich, Hala Ludowa we Wrocławiu, Kościoły Pokoju w Świdnicy i w Jaworze wszystkie one należą dzisiaj do światowego dziedzictwa kultury i pozostaną mimo to częścią naszego dziedzictwa kulturowego, nawet jeśli nieodwracalnie nie są już częścią Niemiec. Dlatego w moim mniemaniu ważne jest, aby to właśnie młodzi Niemcy posiadali większą wiedzę o historii Wschodu. Dlatego jest tak pożądane, aby ich podróże edukacyjne prowadziły właśnie również na Mazury i w Karkonosze, do Tylży i do Opola, aby mogli tam poznać ważne korzenie naszej historii i kultury i wspólnie ze swoimi rówieśnikami z całej Europy budować nowe, lepsze współistnienie w Unii Europejskiej, w której granice państwowe już nas nie dzielą, lecz łączą. Jest to marzenie, ale wierzę, że może się ono stać rzeczywistością. I dlatego jest też dobrze, kiedy kibice piłkarscy mogą objaśnić, dlaczego właściwie członkami niemieckiej reprezentacji narodowej piłki nożnej 2006 w osobach Mirosława Klose i Łukasza Podolskiego było dwóch piłkarzy urodzonych w Polsce.

6 Seite 6 von 8 A ponieważ pani Steinbach wspomniała Besarabię, skąd przybyli moi rodzice, chciałbym jednak gwoli precyzji dodać: Jak Państwo wiadomo, moi rodzice pochodzą z Besarabii. Zostali oni przesiedleni do Polski. W Polsce zakwaterowano ich w domu, który naziści najpierw odebrali polskim gospodarzom. Ucieczka przed frontem wojennym przywiodła nas potem do Niemiec. Biografię mojej rodziny naznaczyły więc przesiedlenie i ucieczka, nie zaś wypędzenie, ale wiem, co cała historia oznacza przez własne przeżycie mojej rodziny. VII. Wspólna pamięć historyczna otwiera szanse dla wzajemnego zrozumienia. Ten, kto umie słuchać, uczy się respektu wobec życiorysów innych. Ten, kto się otwiera, znajduje pocieszenie poprzez współczucie innych. Tego przekonania byli również prezydent federalny Johannes Rau i prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Aleksander Kwaśniewski, kiedy w październiku 2003 r. w Gdańsku wspólnie oświadczyli: "Musimy pamiętać o ofiarach i sprawić, by były to ofiary ostatnie. Jest naturalnym prawem każdego narodu czcić ich pamięć, lecz jest też naszym obowiązkiem zapewnienie, że pamięć i żałoba nie zostaną nadużyte, by ponownie podzielić Europę. Tak więc, nie mogą mieć więcej miejsca materialne roszczenia, wzajemne oskarżenia i przeciwstawianie sobie doznanych strat i popełnionych przestępstw." Dla mnie ta deklaracja również była centralnym punktem wyjścia dla rozmów z prezydentem Kaczyńskim. Mieliśmy dobre rozmowy, które będziemy kontynuować. Myślę, że teraz jest to jeszcze pilniejsze niż przedtem. I dobrze jest, że również Pani, Pani Przewodnicząca, wraz ze Związkiem Wypędzonych przyjęła z zadowoleniem i uznała Deklarację Gdańską i jej cele. Nasza wewnętrzna dyskusja na temat ucieczki i wypędzenia powinna być włączona do europejskiego dialogu. Minione lata pokazały, że dla tego dialogu potrzebujemy wrażliwości a także zdolności różnicowania. Wiem, że wielu życzy sobie co najmniej ludzkiego uznania krzywdy, jakim było wypędzenie. A przecież oznaki tego są i były. I tak w ubiegłym roku w obecności zastępcy czeskiego ministra spraw zagranicznych odsłonięta została w Aussig nad Łabą, obecnie Ústi nad Labem, tablica pamiątkowa poświęcona niemieckim ofiarom z dnia 31 lipca 1945 roku. W Budaörs na Węgrzech wzniesiono w czerwcu tego roku pomnik upamiętniający wypędzonych Niemców. Przykłady te świadczą o wspólnej pamięci ofiar i o gotowości wyciągnięcia właściwych nauk z przeszłości. Życzyłbym sobie naśladowania tych przykładów i do tego musimy zmierzać. Jednocześnie warto zastanowić się nad pytaniem, jakie Helga Hirsch która niewątpliwie jest życzliwie nastawiona do wypędzonych

7 Seite 7 von 8 skierowała pod ich adresem: czy być może obstawanie przy naprawieniu krzywd i przy określonych pozycjach prawnych niekiedy nie zagradza drogi do zawarcia pokoju z przeszłością i samym sobą? Wiele bowiem nie da się właśnie "naprawić", nawet jeśli to było bezprawie. I czasami jest może najlepiej przyjąć to jako zrządzenie losu. Tak zrozumiałem słowa Helgi Hirsch, i myślę, że to jest dobra myśl. VIII. Musimy cierpliwie tłumaczyć, że nie ma w Niemczech żadnej liczącej się siły politycznej, która chciałaby "napisać historię na nowo". Ja takiej nie widzę, i to musimy też wyraźnie powiedzieć. Ostatnio debata wokół centrum przeciwko wypędzeniom u naszych sąsiadów niektórych napełniła niepokojem i troską. Nie powinniśmy ignorować tych obaw tym bardziej, jeśli uznajemy je za bezpodstawne. Nie ma żadnej wątpliwości, co wywołało ucieczkę i wypędzenie: narodowosocjalistyczny reżim bezprawia i rozpętana przez Niemcy II wojna światowa. Witam z zadowoleniem fakt, że Związek Wypędzonych odciął się od Powiernictwa Pruskiego. I nie chodzi o odszkodowania materialne, lecz o pamięć ludzkiego cierpienia i o naszą stanowczą wolę nie dopuszczenia więcej do takich cierpień. W tym celu podstawowym warunkiem w stosunkach sąsiedzkich jest zawsze zasada: rozmawiajmy ze sobą a nie o sobie. Niezapomniany papież Jan Paweł II powiedział kiedyś: "Wola Boża uczyniła Niemców i Polaków sąsiadami". Ja traktuję to jako zadanie i mam nadzieję, że my wszyscy możemy traktować to jako zadanie, by z tego sąsiedztwa wspólnie uczynić coś dobrego. Wspomniana już wystawa "Ucieczka, wypędzenie, integracja" ukazuje, że możliwe jest przypomnienie indywidualnych cierpień ofiar wypędzeń jednocześnie zachowując spojrzenie na kontekst historyczny. Jestem przekonany, że wymogowi temu odpowiadać będzie również "widoczny znak", jaki rząd federalny chce postawić w Berlinie w połączeniu z Europejską Siecią Pamięć i Solidarność, aby zachować w pamięci krzywdy wypędzeń i potępiać je jako narzędzie polityki. Jestem też przekonany, że również niemieccy wypędzeni mogą i powinni wnieść swój wkład do tego projektu. IX. Najnowsze dyskusje pokazują, że zbudowanie wspólnej europejskiej sieci pamięci, odzwierciedlającej wolę - wymaga wiele czasu i cierpliwości. Nie powinny nas zrażać przeciwieństwa i trudności. Człowiek potrzebuje czasu, nim jest w stanie przyjąć wspólną pamięć. Nie mam wątpliwości, że we wspólnej Europie uda się nam w końcu połączyć pamięć i pojednanie.

8 Seite 8 von 8 A ludzie i tak przecież już od dłuższego czasu się spotykają. Polska, Czechy, Słowacja, Węgry, kraje bałtyckie są członkami Unii Europejskiej. Granice są otwarte. Historyk Karl Schlögel w swoich esejach opisuje w sposób obrazowy powstawanie nowej Europy, w której swobodnie cyrkulują towary i idee. Miasta jak Poznań, Tallin i Ryga powracają na wspólną mapę. A wraz z nimi przyćmiona już pamięć o niemieckich osiągnięciach w dziedzinie kultury w Europie Wschodniej. Już po raz jedenasty odbędzie w listopadzie w Pradze festiwal teatralny w języku niemieckim. Jestem jego patronem wspólnie z prezydentami Czech i Austrii. Rok niemiecko-polski 2005/2006 z jego 2000 imponujących imprez w Niemczech i Polsce pokazał, jak dużo różnego rodzaju stosunków i jak bardzo intensywna wymiana istnieje między naszymi krajami. Również Niemiecko-Polska Wymiana Młodzieży przyczynia się do lepszego zrozumienia młodego pokolenia. To właśnie Niemcy i Polska dużo osiągnęły od czasu zakończenia wojny i upadku żelaznej kurtyny. Miałem okazję się o tym przekonać podczas moich licznych wizyt w Polsce. Przecież my Niemcy i Polacy mamy również w ramach Unii Europejskiej wiele wspólnych interesów, którymi powinniśmy się zająć. Wymienię tutaj choćby politykę europejską wobec naszych sąsiadów na Wschodzie. Powinniśmy dalej budować nasze stosunki w oparciu o to właśnie, co nas łączy, i myślę, że wówczas to dzieło też się powiedzie. X. "Szanować prawa człowieka potępiać wypędzenia" tak brzmi motto tegorocznych obchodów Dnia Stron Ojczystych. Przypomina nam ono, że w ciągu 60 lat, jakie minęły od wypędzenia Niemców, prawo do życia w swoich stronach ojczystych było w wielu częściach świata lekceważone i jest lekceważone do dzisiaj. Czy to w byłej Jugosławii, w Afryce, czy też w Timorze Wschodnim nienawiść o podłożu etnicznym, nacjonalistyczne zaślepienie jak również ślepa wiara w zalety homogenicznego pod względem etnicznym państwa narodowego wciąż na nowo pogrążają świat w głębokich konfliktach, przynosząc ludziom śmierć, cierpienie i nieszczęście. Wypędzeni, pozbawieni stron ojczystych miliony ludzi spotkał i spotyka w dalszym ciągu ten los, który obciąża ich na zawsze. Nie może to być nikomu obojętne. Wypędzenia są bezprawiem i nie mogą być narzędziem polityki. Zadanie całej społeczności międzynarodowej polega na tym, aby - wytrwale, mając na celu stworzenie w końcu jednak lepszego świata - dopomogła w tym, aby ta świadomość utorowała sobie drogę wszędzie na świecie. Dziękuję Państwu.

70. rocznica zakończenia II Wojny Światowej

70. rocznica zakończenia II Wojny Światowej 70. rocznica zakończenia II Wojny Światowej, 11/05/2015 13:45, autor: Redakcja Bielawa Podobnie jak w całym kraju, tak i w Bielawie, 8 maja odbyły się obchody upamiętniające 70. rocznicę zakończenia II

Bardziej szczegółowo

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!!

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W dniu 30-04-2010 roku przeprowadziłem wywiad z moim opą -tak nazywam swojego holenderskiego dziadka, na bardzo polski temat-solidarność. Ten dzień jest może najlepszy

Bardziej szczegółowo

musimy zatem wiedzieć policzyć dokładnie zawołać po imieniu opatrzyć na drogę Zbigniew Herbert

musimy zatem wiedzieć policzyć dokładnie zawołać po imieniu opatrzyć na drogę Zbigniew Herbert IDEA Ośrodek Badań nad Totalitaryzmami im. Witolda Pileckiego służy pogłębieniu refleksji nad polskim doświadczeniem konfrontacji z dwoma totalitaryzmami nazistowskim i komunistycznym. Został powołany

Bardziej szczegółowo

Celem Alvias jest poprawa warunków pracy polskich Opiekunek. Osób Starszych w Niemczech oraz zwiększenie szans na dobrą i

Celem Alvias jest poprawa warunków pracy polskich Opiekunek. Osób Starszych w Niemczech oraz zwiększenie szans na dobrą i Wywiad z Dr. Iną Alber - socjologiem na Uniwersytecie w Getyndze / badającą stosunki polsko - niemieckie, m.in. pod kątem opieki nad osobami starszymi. Celem Alvias jest poprawa warunków pracy polskich

Bardziej szczegółowo

Biogramy członków Komitetu Sterującego

Biogramy członków Komitetu Sterującego Biogramy członków Komitetu Sterującego Prof. István Kovács, Węgry Instytut Historii Węgierskiej Akademii Nauk Dyplomata, historyk, pisarz i poeta, pracownik Instytutu Historii Węgierskiej Akademii Nauk

Bardziej szczegółowo

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka 1 Bóg Ojciec kocha każdego człowieka Bóg kocha mnie, takiego jakim jestem. Raduje się każdym moim gestem. Alleluja Boża radość mnie rozpiera, uuuu (słowa piosenki religijnej) SŁOWA KLUCZE Bóg Ojciec Bóg

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, lipiec 2013 BS/101/2013 POJEDNANIE POLSKO-UKRAIŃSKIE

Warszawa, lipiec 2013 BS/101/2013 POJEDNANIE POLSKO-UKRAIŃSKIE Warszawa, lipiec 2013 BS/101/2013 POJEDNANIE POLSKO-UKRAIŃSKIE Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Chcielibyśmy bardziej służyć. Chcielibyśmy bardziej służyć

Chcielibyśmy bardziej służyć. Chcielibyśmy bardziej służyć Chcielibyśmy bardziej służyć Karol Białkowski: Witam serdecznie Piotra Nazaruka, dyrygenta, kompozytora i chyba można tak powiedzieć twórcę chóru Trzeciej Godziny Dnia? Piotr Nazaruk: Twórca to za dużo

Bardziej szczegółowo

Sąsiedzi. Warszawa, październik 2004 r.

Sąsiedzi. Warszawa, październik 2004 r. 078/04 Sąsiedzi. Warszawa, październik 2004 r. Za dobrego sąsiada najczęściej uważane są Czechy i Słowacja, a za złego Rosja; opinie o Niemczech są podzielone, ale w sumie pozytywne. Krajom, które uważamy

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU JAN PAWEŁ II ORĘDOWNIK RODZINY NASZA SPOŁECZNOŚĆ SZKOLNA ŁĄCZY SIĘ Z TYMI SŁOWAMI PAMIĘTAMY 27 kwietnia 2015 roku odbył się w naszej

Bardziej szczegółowo

Obchody 73. rocznicy likwidacji Litzmannstadt Getto

Obchody 73. rocznicy likwidacji Litzmannstadt Getto 20-09-17 1/10 Litzmannstadt Getto 29.08.2017 16:38 Agnieszka Łuczak / BPKSiT kategoria: Tożsamość i tradycja Miasto Modlitwy za zmarłych, którzy zginęli w getcie i obozach zagłady, a następnie Marsz Pamięci

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z przedmiotu historia klasa VII

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z przedmiotu historia klasa VII Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z przedmiotu historia klasa VII ( wg programu Wczoraj i dziś nr dopuszczenia 877/4/2017 ). Rok szkolny 2017/2018 Ocena dopuszczająca : - zna datę i postanowienia

Bardziej szczegółowo

EnlargEducation! Europejska walizka na rzecz rozszerzenia UE

EnlargEducation! Europejska walizka na rzecz rozszerzenia UE EnlargEducation! Europejska walizka na rzecz rozszerzenia UE Tło realizacji projektu PRINCE 2010-EU27 Dyrekcja Generalna ds. Rozszerzenia Komisji Europejskiej obsługuje działalnością informacyjną i komunikacyjną

Bardziej szczegółowo

PROJEKT GMINY SŁOPNICE

PROJEKT GMINY SŁOPNICE PROJEKT GMINY SŁOPNICE Europa dla Obywateli, Działanie 1 - Aktywni obywatele dla Europy, Działanie 1.1 Spotkanie mieszkańców miast partnerskich, tytuł projektu "Upowszechnianie idei Zjednoczonej Europy"

Bardziej szczegółowo

Warszawa, maj 2014 ISSN NR 57/2014 PONTYFIKAT PAPIEŻA FRANCISZKA W OPINIACH POLAKÓW

Warszawa, maj 2014 ISSN NR 57/2014 PONTYFIKAT PAPIEŻA FRANCISZKA W OPINIACH POLAKÓW Warszawa, maj 2014 ISSN 2353-5822 NR 57/2014 PONTYFIKAT PAPIEŻA FRANCISZKA W OPINIACH POLAKÓW Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze.

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze. Przedmowa Kiedy byłem mały, nawet nie wiedziałem, że jestem dzieckiem specjalnej troski. Jak się o tym dowiedziałem? Ludzie powiedzieli mi, że jestem inny niż wszyscy i że to jest problem. To była prawda.

Bardziej szczegółowo

LEKCJA 111 Powtórzenie poranne i wieczorne:

LEKCJA 111 Powtórzenie poranne i wieczorne: LEKCJA 111 91) Cuda widziane są w światłości. Nie mogę widzieć w ciemności. Niech światło świętości i prawdy oświeci mój umysł, bym ujrzał w nim niewinność. 92) Cuda widziane są w światłości, a światłość

Bardziej szczegółowo

Piaski, r. Witajcie!

Piaski, r. Witajcie! Piszemy listy Witajcie! Na początek pozdrawiam Was serdecznie. Niestety nie znamy się osobiście ale jestem waszą siostrą. Bardzo się cieszę, że rodzice Was adoptowali. Mieszkam w Polsce i dzieli nas ocean.

Bardziej szczegółowo

O czym, dlaczego i dla kogo napisaliśmy Jak na dłoni. Genetyka Zwycięstwa

O czym, dlaczego i dla kogo napisaliśmy Jak na dłoni. Genetyka Zwycięstwa O czym, dlaczego i dla kogo napisaliśmy Jak na dłoni. Genetyka Zwycięstwa Dawno dawno temu wstępujący na tron osiemnastoletni król Jigme Singye Wnagchuck, najmłodszy monarcha świata, ogłosił: Szczęście

Bardziej szczegółowo

Warszawa, maj 2014 ISSN 2353-5822 NR 59/2014 WYDARZENIA NA UKRAINIE A POCZUCIE ZAGROŻENIA W EUROPIE ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ

Warszawa, maj 2014 ISSN 2353-5822 NR 59/2014 WYDARZENIA NA UKRAINIE A POCZUCIE ZAGROŻENIA W EUROPIE ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ Warszawa, maj 2014 ISSN 2353-5822 NR 59/2014 WYDARZENIA NA UKRAINIE A POCZUCIE ZAGROŻENIA W EUROPIE ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE BIOGRAFII EDUKACYJNEJ

ZNACZENIE BIOGRAFII EDUKACYJNEJ ZNACZENIE BIOGRAFII EDUKACYJNEJ W EDUKACJI DOROSŁYCH GDYNIA. 10.06.2014 uwarunkowania rynkowe uwarunkowania behawioralne uwarunkowania społeczne CZŁOWIEK jego historia życia i historia uczenia się uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

Sobota wczoraj i dziś. Wyjątkowa uroczystość

Sobota wczoraj i dziś. Wyjątkowa uroczystość Sobota wczoraj i dziś. Wyjątkowa uroczystość Napisano dnia: 2016-10-30 11:00:46 W piątek, 28 października 2016 roku w świetlicy wiejskiej w Sobocie koło Lwówka Śląskiego odbyła się wyjątkowa uroczystość,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, maj 2009 BS/80/2009 WYBORY Z 4 CZERWCA 1989 Z PERSPEKTYWY DWUDZIESTU LAT

Warszawa, maj 2009 BS/80/2009 WYBORY Z 4 CZERWCA 1989 Z PERSPEKTYWY DWUDZIESTU LAT Warszawa, maj 2009 BS/80/2009 WYBORY Z 4 CZERWCA 1989 Z PERSPEKTYWY DWUDZIESTU LAT Dwie dekady po wyborach 4 czerwca 1989 roku coraz mniej osób co oczywiste jest w stanie przywołać atmosferę tamtych dni

Bardziej szczegółowo

projekt biznesowy Mini-podręcznik z ćwiczeniami

projekt biznesowy Mini-podręcznik z ćwiczeniami DARMOWY FRAGMENT projekt biznesowy Mini-podręcznik z ćwiczeniami Od Autorki Cześć drogi Czytelniku! Witaj w darmowym fragmencie podręcznika Jak zacząć projekt biznesowy?! Jego pełna wersja, zbiera w jednym

Bardziej szczegółowo

POLSKO-NIEMIECKA WSPÓŁPRACA MŁODZIEŻY

POLSKO-NIEMIECKA WSPÓŁPRACA MŁODZIEŻY Od początku swej działalności Polsko-Niemiecka Współpraca Młodzieży dofinansowała już ponad 70 tys. projektów, w których wzięło udział przeszło 2,8 mln młodych ludzi. Rocznie PNWM dotuje około 3 tys. programów.

Bardziej szczegółowo

Marcin Budnicki. Do jakiej szkoły uczęszczasz? Na jakim profilu jesteś?

Marcin Budnicki. Do jakiej szkoły uczęszczasz? Na jakim profilu jesteś? Marcin Budnicki Do jakiej szkoły uczęszczasz? Na jakim profilu jesteś? Uczę się w zespole szkół Nr 1 im. Komisji Edukacji Narodowej. Jestem w liceum o profilu sportowym. Jakie masz plany na przyszłość?

Bardziej szczegółowo

Cel: prawidłowe wyjaśnienie wyrazu migracja, wyjaśnienie dlaczego ludzie migrują, zaangażowanie w dyskusję uczestników

Cel: prawidłowe wyjaśnienie wyrazu migracja, wyjaśnienie dlaczego ludzie migrują, zaangażowanie w dyskusję uczestników Praca w Europie W czasie tego seminarium uczestnicy nauczą się: Co to jest migracja Jakie są przyczyny migrowania w Europie Jakie są zalety i wady pracy za granicą Jak napisać podanie o pracę Tematy, cele

Bardziej szczegółowo

My Europejczycy Oni wykluczeni

My Europejczycy Oni wykluczeni My Europejczycy Oni wykluczeni Wstęp Panie Przewodniczący, Szanowne Panie Posłanki i Panowie Posłowie! Zasiadamy tu, aby rozwiązywać europejskie problemy i proponować wspólne działania! Pragnę poruszyć

Bardziej szczegółowo

Zajęcia dla młodzieży i dorosłych w Eschborn i Chemnitz.

Zajęcia dla młodzieży i dorosłych w Eschborn i Chemnitz. Pamięć.pl - portal edukacyjny IPN Źródło: http://pamiec.pl/pa/edukacja/projekty-edukacyjne/ogolnopolskie/program-polonijny/11476,zajecia-dla-mlodziezy-i-doroslych -w-eschborn-i-chemnitz.html Wygenerowano:

Bardziej szczegółowo

Materiały nadesłane przez szkoły biorące udział w programie edukacyjnym Przywróćmy Pamięć 2005/2006

Materiały nadesłane przez szkoły biorące udział w programie edukacyjnym Przywróćmy Pamięć 2005/2006 Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 1 w Chełmie PROJEKT: Cały świat to jeden wielki Chełm Realizacja projektu Cały świat to jeden wielki Chełm - marzec 2006 Mamy za sobą kolejny etap realizacji projektu.

Bardziej szczegółowo

Ankieta, w której brało udział wiele osób po przeczytaniu

Ankieta, w której brało udział wiele osób po przeczytaniu 3 WSTĘP 5 Wstęp Ankieta, w której brało udział wiele osób po przeczytaniu książki pt. Wezwanie do Miłości i zawartego w niej Apelu Miłości objawia tym, którzy tego nie wiedzieli, iż książka ta, wołanie

Bardziej szczegółowo

Dzień Wiosny w Europie

Dzień Wiosny w Europie Dzień Wiosny w Europie Debata o naszej przyszłości 21 marca - 9 maja 2006 Dzień Wiosny w Europie 2006 Inicjatywa, która ma na celu promować Dialog, Debatę i Demokrację w europejskich szkołach. 2 3 Głos

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Grabowska Katarzyna Panius Łukasz Kępski Malte Mansholt. Potulice jedno miejsce, dwie pamięci. Przewodnik po Miejscu Pamięci Potulice

Małgorzata Grabowska Katarzyna Panius Łukasz Kępski Malte Mansholt. Potulice jedno miejsce, dwie pamięci. Przewodnik po Miejscu Pamięci Potulice Małgorzata Grabowska Katarzyna Panius Łukasz Kępski Malte Mansholt Potulice jedno miejsce, dwie pamięci Przewodnik po Miejscu Pamięci Potulice Oldenburg Toruń 2009 1. Hitlerowski kompleks obozowy Potulice

Bardziej szczegółowo

20 czerwca 2015 roku. Na czerwca zaplanowaliśmy rajd pieszy do Legionowa szlakiem Armii Krajowej.

20 czerwca 2015 roku. Na czerwca zaplanowaliśmy rajd pieszy do Legionowa szlakiem Armii Krajowej. 1 20 czerwca 2015 roku Na szlaku Polski Walczącej Na 19-20 czerwca zaplanowaliśmy rajd pieszy do Legionowa szlakiem Armii Krajowej. Biwakowaliśmy w Szkole Podstawowej im. AK w Jabłonnie, w której gościliśmy

Bardziej szczegółowo

1 września 2011r. UROCZYSTE ROZPOCZĘCIE ROKU SZKOLNEGO

1 września 2011r. UROCZYSTE ROZPOCZĘCIE ROKU SZKOLNEGO 1 września 2011r. UROCZYSTE ROZPOCZĘCIE ROKU SZKOLNEGO Dzień 1 września to dzień szczególny dla wszystkich: dla dzieci, młodzieży, dla ich rodziców i nauczycieli. Zawsze towarzyszy mu wiele emocji. Dla

Bardziej szczegółowo

Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939

Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939 Spis treści str. 10 str. 12.12 str. 20 sir. 21 Wprowadzenie Wstęp Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939 Struktura narodowościowa

Bardziej szczegółowo

Indywidualny Zawodowy Plan

Indywidualny Zawodowy Plan Indywidualny Zawodowy Plan Wstęp Witaj w Indywidualnym Zawodowym Planie! Zapraszamy Cię do podróży w przyszłość, do stworzenia swojego własnego planu działania, indywidualnego pomysłu na życie i pracę

Bardziej szczegółowo

Wykres 27. Często rozmawiasz z rodzicami na temat agresji, autoagresji lub innych problemów?

Wykres 27. Często rozmawiasz z rodzicami na temat agresji, autoagresji lub innych problemów? 1. Wpływ środowiska rodzinnego na zachowania autoagresywne Do czynników środowiskowych wskazujących na źródła agresji zalicza się rodzinę, także jej dalszy wpływ na wielopokoleniowe rodziny, przekazywanie

Bardziej szczegółowo

Temat: Jasnowłosa prowincja film o wygnanych Wielkopolanach

Temat: Jasnowłosa prowincja film o wygnanych Wielkopolanach Temat: Jasnowłosa prowincja film o wygnanych Wielkopolanach 1. Przeczytaj podaną niżej definicję, następnie spróbuj odpowiedzieć, jaki cel ma współtworzony przez Jacka Kubiaka film Złotowłosa prowincja.

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy z historii poziom podstawowy na rok szkolny 2016/2017 dla klasy I a

Plan wynikowy z historii poziom podstawowy na rok szkolny 2016/2017 dla klasy I a Plan wynikowy z historii poziom podstawowy na rok szkolny 206/207 dla klasy I a Nauczyciel prowadzący: Jacek Foszczyński Liczba tygodni nauki: 38 Liczba godzin w tygodniu: 2 Liczba godzin do wypracowania

Bardziej szczegółowo

Znaleźliśmy też wystawę poświęconą polskiej Solidarności. Z wieży budynku rozciąga się widok na zachowaną część obiektów granicznych.

Znaleźliśmy też wystawę poświęconą polskiej Solidarności. Z wieży budynku rozciąga się widok na zachowaną część obiektów granicznych. W ostatnim dniu pobytu w stolicy Niemiec przybliżono nam powojenną historię Berlina. Przed południem zwiedziliśmy Muzeum Muru Berlińskiego przy Bernauer Strasse a wieczorem byliśmy w Muzeum Hohenschönhausen

Bardziej szczegółowo

Na krawędzi pamięci rzecz o zagładzie kutnowskich Żydów

Na krawędzi pamięci rzecz o zagładzie kutnowskich Żydów Patronat Honorowy: Na krawędzi pamięci rzecz o zagładzie kutnowskich Żydów Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej zaprasza na obchody, upamiętniające 75. rocznicę utworzenia przez Niemców w Kutnie, getta

Bardziej szczegółowo

I Komunia Święta. Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku

I Komunia Święta. Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku I Komunia Święta Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku Ktoś cię dzisiaj woła, Ktoś cię dzisiaj szuka, Ktoś wyciąga dzisiaj swoją dłoń. Wyjdź Mu na spotkanie Z miłym powitaniem, Nie lekceważ znajomości

Bardziej szczegółowo

DFG. Przemówienie. Otwarcie wystawy Nauka planowanie wypędzenia: Generalny Plan Wschodni narodowych socjalistów

DFG. Przemówienie. Otwarcie wystawy Nauka planowanie wypędzenia: Generalny Plan Wschodni narodowych socjalistów = Przemówienie Otwarcie wystawy Nauka planowanie wypędzenia: Generalny Plan Wschodni narodowych socjalistów Prof. dr inż. Matthias Kleiner Prezes Niemieckiej Wspólnoty Badawczej (DFG) Warszawa 17 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2012 BS/78/2012 KTO WYGRA EURO 2012 PRZEWIDYWANIA POLAKÓW

Warszawa, czerwiec 2012 BS/78/2012 KTO WYGRA EURO 2012 PRZEWIDYWANIA POLAKÓW Warszawa, czerwiec 2012 BS/78/2012 KTO WYGRA EURO 2012 PRZEWIDYWANIA POLAKÓW Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana?

Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana? Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana? W skali od 1 do 10 (gdzie 10 jest najwyższą wartością) określ, w jakim stopniu jesteś zaniepokojony faktem, że większość młodzieży należącej do Kościoła hołduje

Bardziej szczegółowo

Szanowni Mieszkańcy Krzczonowic!

Szanowni Mieszkańcy Krzczonowic! Szanowni Mieszkańcy Krzczonowic! W związku ze zbliżającą się 70. rocznicą wybuchu II wojny światowej ( 1 września 2009 r. ) grupa byłych i obecnych mieszkańców naszej wsi w składzie: 1. Krzysztof Granat

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne dla uczniów klas VI na poszczególne oceny z przedmiotu: Historia i społeczeństwo NIEDOSTETECZNY

Wymagania edukacyjne dla uczniów klas VI na poszczególne oceny z przedmiotu: Historia i społeczeństwo NIEDOSTETECZNY Wymagania edukacyjne dla uczniów klas VI na poszczególne oceny z przedmiotu: Historia i społeczeństwo NIEDOSTETECZNY Nie zna pojęć: faszyzm, zimna wojna, stan wojenny, demokracja. Nie potrafi wymienić

Bardziej szczegółowo

WERSJA: A ANKIETER: JEŚLI RESPONDENT JEST MĘŻCZYZNĄ, ZADAĆ GF1. JEŚLI RESPONDENT JEST KOBIETĄ, ZADAĆ GF2.

WERSJA: A ANKIETER: JEŚLI RESPONDENT JEST MĘŻCZYZNĄ, ZADAĆ GF1. JEŚLI RESPONDENT JEST KOBIETĄ, ZADAĆ GF2. WERSJA: A ANKIETER: JEŚLI RESPONDENT JEST MĘŻCZYZNĄ, ZADAĆ GF1. JEŚLI RESPONDENT JEST KOBIETĄ, ZADAĆ GF2. MĘŻCZYŹNI GF1 Przeczytam teraz Panu krótkie opisy różnych ludzi. Proszę wysłuchać każdego opisu

Bardziej szczegółowo

Program Europa dla Obywateli Kraków, 19 listopada 2013

Program Europa dla Obywateli Kraków, 19 listopada 2013 Program Europa dla Obywateli 2007-2013 Kraków, 19 listopada 2013 Cele ogólne Programu rozwijanie obywatelstwa europejskiego poprzez umożliwienie współpracy i uczestnictwa w budowaniu demokratycznej, różnorodnej

Bardziej szczegółowo

Podziękowania dla Rodziców

Podziękowania dla Rodziców Podziękowania dla Rodziców Tekst 1 Drodzy Rodzice! Dziękujemy Wam za to, że jesteście przy nas w słoneczne i deszczowe dni, że jesteście blisko. Dziękujemy za Wasze wartościowe rady przez te wszystkie

Bardziej szczegółowo

Partnerski Projekt Szkół Comenius: Pilzno i Praga, 18 24. 03. 2012. Podsumowanie ewaluacji - wszystkie szkoły partnerskie

Partnerski Projekt Szkół Comenius: Pilzno i Praga, 18 24. 03. 2012. Podsumowanie ewaluacji - wszystkie szkoły partnerskie ARKUSZ EWALUACJI UCZNIA Partnerski Projekt Szkół Comenius: Pilzno i Praga, 18 24. 03. 2012 Podsumowanie ewaluacji - wszystkie szkoły partnerskie 1. Zawartość merytoryczną (naukową, poznawczą) programu

Bardziej szczegółowo

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Nasze zajęcia w ramach Szkoły Dialogu odbyły się 27 i 28 kwietnia oraz 26 i 27 maja. Nauczyły nas one sporo

Bardziej szczegółowo

-w Wprowadzenie 12 Wstęp

-w Wprowadzenie 12 Wstęp Spis treści -w Wprowadzenie 12 Wstęp str. 12 str. 20 str. 21 Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939 Struktura narodowościowa

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy MSPEI

Koncepcja pracy MSPEI Międzynarodowa Szkoła Podstawowa Edukacji Innowacyjnej w Łodzi to Szkoła Kompetencji Kluczowych posiadająca i rozwijająca nowatorskie spojrzenie na kształtowanie postaw i umiejętności zgodnie z Europejskimi

Bardziej szczegółowo

się do woli Bożej może być nieraz tak samo trudne jak samo jej pełnienie. Czasami bywa nawet trudniejsze.

się do woli Bożej może być nieraz tak samo trudne jak samo jej pełnienie. Czasami bywa nawet trudniejsze. WSTęP Pytanie zadane przez Autora w tytule może brzmieć jak obiecujące hasło reklamowe: przeczytaj książkę, a przekonasz się, że wszystkie trudności i problemy twojego życia duchowego i wspólnotowego zostaną

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKATzBADAŃ. Stosunek do uchodźców w krajach Grupy Wyszehradzkiej NR 151/2015 ISSN

KOMUNIKATzBADAŃ. Stosunek do uchodźców w krajach Grupy Wyszehradzkiej NR 151/2015 ISSN KOMUNIKATzBADAŃ NR 151/2015 ISSN 2353-5822 Stosunek do uchodźców w krajach Grupy Wyszehradzkiej Przedruk i rozpowszechnianie tej publikacji w całości dozwolone wyłącznie za zgodą CBOS. Wykorzystanie fragmentów

Bardziej szczegółowo

Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW

Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW SAKRAMENT POJEDNANIA Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW Znaki Gotowości Czy twoje dziecko czasem Chce się modlić do Boga? Mówi Przepraszam bez podpowiadania? Przebacza innym nawet wtedy, gdy nie mówi przepraszam?

Bardziej szczegółowo

Ocena dążeń Rosji i konfliktu rosyjsko-gruzińskiego

Ocena dążeń Rosji i konfliktu rosyjsko-gruzińskiego Ocena dążeń Rosji i konfliktu rosyjsko-gruzińskiego Wyniki badań Instytutu Spraw Publicznych Rosja i Niemcy zawsze należały do sąsiadów, z którymi Polacy wiązali największe obawy. Wojna rosyjsko-gruzińska

Bardziej szczegółowo

Słowo Życia Wrzesień 2010

Słowo Życia Wrzesień 2010 Słowo Życia Wrzesień 2010 Nie mówię ci, że aż siedem razy, lecz aż siedemdziesiąt siedem razy (Mt 18,22) Wysłuchawszy z ust Jezusa wiele wspaniałych rzeczy, Piotr stawia Mu pytanie: "Panie, ile razy mam

Bardziej szczegółowo

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband Centrum KLUCZ w ramach realizacji projektu PWP OWES INSPRO rozwiązania ponadnarodowe prezentuje wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband, przybliżający dobre praktyki z zakresu zachodniego

Bardziej szczegółowo

Autor: Przemysław Jóskowiak. Wydawca: Stratego24 Przemysław Jóskowiak ul. Piękna 20, 00-549 Warszawa. Kontakt: kontakt@stratego24.

Autor: Przemysław Jóskowiak. Wydawca: Stratego24 Przemysław Jóskowiak ul. Piękna 20, 00-549 Warszawa. Kontakt: kontakt@stratego24. Autor: Przemysław Jóskowiak 2 Wydawca: Stratego24 Przemysław Jóskowiak ul. Piękna 20, 00-549 Warszawa Kontakt: kontakt@stratego24.pl Treści prezentowane w ramach tej publikacji są subiektywną oceną autora

Bardziej szczegółowo

CZYTANIE B1/B2 W małym europejskim domku (wersja dla studenta) Wywiad z Moniką Richardson ( Świat kobiety nr????, rozmawia Monika Gołąb)

CZYTANIE B1/B2 W małym europejskim domku (wersja dla studenta) Wywiad z Moniką Richardson ( Świat kobiety nr????, rozmawia Monika Gołąb) CZYTANIE B1/B2 W małym europejskim domku (wersja dla studenta) Wywiad z Moniką Richardson ( Świat kobiety nr????, rozmawia Monika Gołąb) Proszę przeczytać tekst, a następnie zrobić zadania: Dziennikarka.

Bardziej szczegółowo

ROK HISTORII NAJNOWSZEJ w Zespole Szkół im A. Mickiewicza w Bielsku Podlaskim

ROK HISTORII NAJNOWSZEJ w Zespole Szkół im A. Mickiewicza w Bielsku Podlaskim ROK HISTORII NAJNOWSZEJ w Zespole Szkół im A. Mickiewicza w Bielsku Podlaskim Konkurs Nasi bliscy, nasze dzieje, nasza pamięć - straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką Ministerstwo Edukacji

Bardziej szczegółowo

Udział organizacji pozarządowych w podejmowaniu decyzji

Udział organizacji pozarządowych w podejmowaniu decyzji Reprezentacja. Jak sprawić by wszyscy mieli prawo do głosu Udział organizacji pozarządowych w podejmowaniu decyzji Bashy Quraishy Prezydent ENAR (Europejska Sieć Przeciw Rasizmowi Bruksela) Tel. i Faks:

Bardziej szczegółowo

Powojenna historia mojej miejscowości. W dniu 31 maja 2010 r. przeprowadziłam wywiad z Panem Władysławem.

Powojenna historia mojej miejscowości. W dniu 31 maja 2010 r. przeprowadziłam wywiad z Panem Władysławem. Powojenna historia mojej miejscowości -Chełmiec- W dniu 31 maja 2010 r. przeprowadziłam wywiad z Panem Władysławem. -Chciałabym na początku aby powiedział Pan kilka słów o sobie. -Witam Panią! Nazywam

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. Klasa: V a Przedmiot: historia i społeczeństwo Nauczyciel: mgr Małgorzata Borowska. Temat lekcji: Wielkie religie średniowiecza.

SCENARIUSZ LEKCJI. Klasa: V a Przedmiot: historia i społeczeństwo Nauczyciel: mgr Małgorzata Borowska. Temat lekcji: Wielkie religie średniowiecza. SCENARIUSZ LEKCJI Klasa: V a Przedmiot: historia i społeczeństwo Nauczyciel: mgr Małgorzata Borowska Temat lekcji: Wielkie religie średniowiecza. Cele lekcji: Na lekcji uczniowie: poznają przyczyny i skutki

Bardziej szczegółowo

Radni Rady Miejskiej Urząd Miasta i Gminy w Swarzędzu ul. Rynek 1 62-020 Swarzędz

Radni Rady Miejskiej Urząd Miasta i Gminy w Swarzędzu ul. Rynek 1 62-020 Swarzędz Kicin, Kliny, Janikowo i okolice, wrzesień 2012 r. Radni Rady Miejskiej Urząd Miasta i Gminy w Swarzędzu ul. Rynek 1 62-020 Swarzędz Szanowna Pani Burmistrz, Panie Burmistrzu, Panie Przewodniczący, Szanowni

Bardziej szczegółowo

Nowenna do Najświętszego Serca Jezusowego. Wpisany przez Administrator piątek, 11 kwietnia :32 - DZIEŃ 1

Nowenna do Najświętszego Serca Jezusowego. Wpisany przez Administrator piątek, 11 kwietnia :32 - DZIEŃ 1 DZIEŃ 1 O Jezu, Ty mnie tak bardzo umiłowałeś, że zstąpiłeś z nieba i przyjąłeś nędze ludzkie aż po śmierć, i to śmierć krzyżową, aby mnie zbawić. Pragnę na Twoją miłość odpowiedzieć miłością. Rozpal więc

Bardziej szczegółowo

AUDIO / VIDEO (A 2 / B1 ) (wersja dla studenta) ROZMOWY PANI DOMU ROBERT KUDELSKI ( Pani domu, nr )

AUDIO / VIDEO (A 2 / B1 ) (wersja dla studenta) ROZMOWY PANI DOMU ROBERT KUDELSKI ( Pani domu, nr ) AUDIO / VIDEO (A 2 / B1 ) (wersja dla studenta) ROZMOWY PANI DOMU ROBERT KUDELSKI ( Pani domu, nr 4-5 2009) Ten popularny aktor nie lubi udzielać wywiadów. Dla nas jednak zrobił wyjątek. Beata Rayzacher:

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLNEGO WOLONTARIATU

PROGRAM SZKOLNEGO WOLONTARIATU PROGRAM SZKOLNEGO WOLONTARIATU Chcemy Pomagać Ważny jest rodzaj pomocy, którą się oferuje, ale jeszcze ważniejsze od tego jest serce, z jakim tej pomocy się udziela Jan Paweł II 1 Okres nauki w szkole

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKATzBADAŃ. Najważniejsze dla Polski i dla świata wydarzenia roku 2016 NR 178/2016 ISSN

KOMUNIKATzBADAŃ. Najważniejsze dla Polski i dla świata wydarzenia roku 2016 NR 178/2016 ISSN KOMUNIKATzBADAŃ NR 178/2016 ISSN 2353-5822 Najważniejsze dla Polski i dla świata wydarzenia roku 2016 Przedruk i rozpowszechnianie tej publikacji w całości dozwolone wyłącznie za zgodą CBOS. Wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Kibiców Lechii Gdańsk. Lwy Północy"

Stowarzyszenie Kibiców Lechii Gdańsk. Lwy Północy Stowarzyszenie Kibiców Lechii Gdańsk Lwy Północy" Geneza Rok założenia - 2008. Na bazie Stowarzyszenia Lechiści Konsolidacja środowiska kibiców Jedna silne i prężnie działająca reprezentacja Cele Promowanie

Bardziej szczegółowo

Pytania konkursowe. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo Wojtyłowie?

Pytania konkursowe. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo Wojtyłowie? Pytania konkursowe 1. Podaj imię i nazwisko Jana Pawła II. 2. Podaj imię brata Karola Wojtyły. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo

Bardziej szczegółowo

Sąsiedzi-przyjaciele i był. Program etwinning

Sąsiedzi-przyjaciele i był. Program etwinning sasiedzi:gimnazjum 2009-11-15 23:52 Page 63 Sąsiedzi - przyjaciele Program etwinning Logo szkoły w Prostejovie Uczniowie Gimnazjum nr 1 w Koluszkach nawiązują międzynarodową współpracę z rówieśnikami nie

Bardziej szczegółowo

czyli przeżywanie roku jubileuszowego

czyli przeżywanie roku jubileuszowego czyli przeżywanie roku jubileuszowego 500 lat Reformacji 500 lat i Reformacja z wielkiej litery (definicja słownikowa) 500 lat Reformacji Reformacja to nie tylko: publikacja 95 tez 31 października 1517

Bardziej szczegółowo

M Z A UR U SKI SK E I J HIST

M Z A UR U SKI SK E I J HIST NATROPACH MAZURSKIEJHISTORII I WOJNA ŚWIATOWA W KRAJOBRAZIE POWIATU GIŻYCKIEGO Projekt edukacyjny skierowany do uczniów szkół ponadgimnazjalnych powiatu giżyckiego I WOJNA ŚWIATOWA W KRAJOBRAZIE POWIATU

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O ZBLIŻENIU MIĘDZY ROSJĄ A ZACHODEM I STOSUNKACH POLSKO-ROSYJSKICH BS/38/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O ZBLIŻENIU MIĘDZY ROSJĄ A ZACHODEM I STOSUNKACH POLSKO-ROSYJSKICH BS/38/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

SPOSOBY NA DOBRY POCZĄTEK ROKU SZKOLNEGO

SPOSOBY NA DOBRY POCZĄTEK ROKU SZKOLNEGO SPOSOBY NA DOBRY POCZĄTEK ROKU SZKOLNEGO 1. Zadbanie, aby dziecko miało stałe miejsce do uczenia się, w którym znajdują się wszystkie potrzebne przedmioty. 2. Podczas odrabiania lekcji ważne jest stworzenie

Bardziej szczegółowo

Prawda i kłamstwo o Katyniu

Prawda i kłamstwo o Katyniu Zofia Szczepańczyk opiekunowie : mgr Ewa Lenartowicz mgr Zbigniew Poloczek Prawda i kłamstwo o Katyniu Ilustrowany Kurier polski Warszawa,17.04.1943r. Oficerowie polscy ofiarami okrucieństw bolszewickich

Bardziej szczegółowo

Modlitwy do Matki Bożej Fatimskiej

Modlitwy do Matki Bożej Fatimskiej 3 Modlitwy do Matki Bożej Fatimskiej Modlitwa zawierzenia Matce Bożej Fatimskiej Matko Odkupiciela, Gwiazdo morska, do nieba ścieżko najprostsza, Ty jesteś przechodnią bramą do raju wiecznego. Racz podźwignąć,

Bardziej szczegółowo

"Żył w świecie, który nie był gotowy na jego pomysły". T estament Kościuszki

Żył w świecie, który nie był gotowy na jego pomysły. T estament Kościuszki "Żył w świecie, który nie był gotowy na jego pomysły". T estament Kościuszki -Polacy niestety za często czują się ofiarami. Mieliśmy przecież takich bohaterów jak Kościuszko czy Sobieski. Nie możemy czekać,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2012 BS/8/2012 ROLA DZIADKÓW W NASZYM ŻYCIU

Warszawa, styczeń 2012 BS/8/2012 ROLA DZIADKÓW W NASZYM ŻYCIU Warszawa, styczeń 2012 BS/8/2012 ROLA DZIADKÓW W NASZYM ŻYCIU Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul. Żurawia

Bardziej szczegółowo

Nasze działania wspierają władze miasta Tychy:

Nasze działania wspierają władze miasta Tychy: Nasze działania wspierają władze miasta Tychy: Prezydent Miasta Andrzej Dziuba Zastępca Prezydenta Miasta Tychy Pani Daria Szczepańska ( ) trzeba podjąć próbę stworzenia systemu, który zadziała dobrze

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2012 BS/10/2012 WSPÓŁCZESNE ZWIĄZKI Z DAWNYMI KRESAMI

Warszawa, styczeń 2012 BS/10/2012 WSPÓŁCZESNE ZWIĄZKI Z DAWNYMI KRESAMI Warszawa, styczeń 2012 BS/10/2012 WSPÓŁCZESNE ZWIĄZKI Z DAWNYMI KRESAMI Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Kampania informacyjna na temat Młodzieżowej Rady Miasta i wyborów do niej we wszystkich szkołach w gminie

Kampania informacyjna na temat Młodzieżowej Rady Miasta i wyborów do niej we wszystkich szkołach w gminie Kampania informacyjna na temat Młodzieżowej Rady Miasta i wyborów do niej we wszystkich szkołach w gminie Młodzieżowa Rada Miasta w Wąchocku powstała w 2011 z inicjatywy i w efekcie realizacji wspólnego

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

Czy mieszkańcy Euroregionu Nisa-Neisse-Nysa są przygotowani na otwarcie rynku gospodarki i pracy?

Czy mieszkańcy Euroregionu Nisa-Neisse-Nysa są przygotowani na otwarcie rynku gospodarki i pracy? 2 EUROREGIONALNA KONFERENCJA 347 DNI DO ZNIESIENIA OGRANICZEŃ SWOBODNEGO WYBORU MIEJSCA PRACY I ZAMIESZKANIA MIĘDZY POLSKĄ I NIEMCAMI Motto: Czy mieszkańcy Euroregionu Nisa-Neisse-Nysa są przygotowani

Bardziej szczegółowo

Sztutowo Muzeum Stutthof

Sztutowo Muzeum Stutthof Sztutowo Muzeum Stutthof Historia Pierwsi więźniowie przybyli do niemieckiego obozu pod Sztutowem 2 września 1939 r. Do 30 września 1941 r. obóz nosił nazwę "Zivillager Stutthof". Termin "KL Stutthof"

Bardziej szczegółowo

DZIAŁANIA NA RZECZ E-ROZWOJU WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO OCZEKIWANIA SAMORZĄDÓW

DZIAŁANIA NA RZECZ E-ROZWOJU WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO OCZEKIWANIA SAMORZĄDÓW DZIAŁANIA NA RZECZ E-ROZWOJU WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO OCZEKIWANIA SAMORZĄDÓW Wnioski z procesu konsultacyjnego zrealizowanego w maju 2009r. we wszystkich powiatach regionu Artur KRAWCZYK Krzysztof

Bardziej szczegółowo

Wrócić do domu i swojego dziedzictwa. Rocznica wysiedlenia mieszkańców osiedla Montwiłła- Mireckiego

Wrócić do domu i swojego dziedzictwa. Rocznica wysiedlenia mieszkańców osiedla Montwiłła- Mireckiego 17-01-18 1/5 Rocznica wysiedlenia mieszkańców osiedla Montwiłła- Mireckiego 14.01.2018 15:49 Andrzej Janecki / BPKSiT kategoria: Tożsamość i tradycja Na historii zabytkowego ciąży dramatyczne wydarzenie

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA GDAŃSKA, WYDZIAŁ FTIMS. Wielkie umysły. Fizycy. Jan Kowalski, FT gr

POLITECHNIKA GDAŃSKA, WYDZIAŁ FTIMS. Wielkie umysły. Fizycy. Jan Kowalski, FT gr POLITECHNIKA GDAŃSKA, WYDZIAŁ FTIMS Wielkie umysły Fizycy Jan Kowalski, FT gr.1 2013-09-28 Zaprezentowano wybrane wiadomości dotyczące kilku znanych wybitnych fizyków. A tak naprawdę, to chodzi tu o przećwiczenie

Bardziej szczegółowo

Wpływ Chrztu Polski na nasze teraźniejsze życie

Wpływ Chrztu Polski na nasze teraźniejsze życie Klaudia Ślusarczyk Wpływ Chrztu Polski na nasze teraźniejsze życie Lokalne Przecieranie Oczu, Niekłańska (Re)aktywacja W ramach projektu Lokalne Przecieranie Oczu, Niekłańska (Re)aktywacja organizowanego

Bardziej szczegółowo

Nauczanie języka: Kształcenie zawodowe: Wizja regionu przygranicznego: Portal internetowy: Planowanie przestrzenne obszarów morskich:

Nauczanie języka: Kształcenie zawodowe: Wizja regionu przygranicznego: Portal internetowy: Planowanie przestrzenne obszarów morskich: Protokół z XXVI posiedzenia Polsko-Niemieckiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Regionalnej i Przygranicznej Szczecin, 29-30 września 2015 r. 1. Zalecenia -Współpraca przygraniczna - 1. Połączenia

Bardziej szczegółowo

Antoni Guzik. Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży

Antoni Guzik. Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży Antoni Guzik Antoni Guzik Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży Docent Antoni Guzik urodził się 7 kwietnia 1925 r. w Izydorówce, w dawnym województwie stanisławowskim. Szkołę

Bardziej szczegółowo

XI Kapituła generalna SMMM (maj/czerwiec 2011) zatwierdziła decyzję dotyczącą tematu Stulecie powstania. W celu wypełnienia tej decyzji, Rada

XI Kapituła generalna SMMM (maj/czerwiec 2011) zatwierdziła decyzję dotyczącą tematu Stulecie powstania. W celu wypełnienia tej decyzji, Rada XI Kapituła generalna SMMM (maj/czerwiec 2011) zatwierdziła decyzję dotyczącą tematu Stulecie powstania. W celu wypełnienia tej decyzji, Rada generalna utworzyła Komisję Centralną, którą tworzą: siostry,

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

Czy było warto ogólna ocena przemian. Mirosława Grabowska

Czy było warto ogólna ocena przemian. Mirosława Grabowska Czy było warto ogólna ocena przemian Mirosława Grabowska 1 To już powoli staje się historią Co się wydarzyło w życiu badanych: W 1989 roku mieli lat W roku 2004 przystąpienia do UE Obecnie mają lat Urodzili

Bardziej szczegółowo

Prezydent chce referendum ws konstytucji

Prezydent chce referendum ws konstytucji Prezydent chce referendum ws konstytucji Naród polski powinien się wypowiedzieć, co do przyszłości ustrojowej swojego państwa - powiedział prezydent Andrzej Duda podczas obchodów rocznicy Konstytucji 3

Bardziej szczegółowo