ZNACZENIE KAPITAŁU LUDZKIEGO W PROCESACH GLOBALIZACJI

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ZNACZENIE KAPITAŁU LUDZKIEGO W PROCESACH GLOBALIZACJI"

Transkrypt

1 ródło: Janc K., 2004, Znaczenie kapitału ludzkiego w procesach globalizacji (w:) Rdzanek G., Stadtmüller E., Człowiek, region, pastwo w procesach globalizacji, regionalizacji oraz integracji, Uniwersytet Wrocławski, s Krzysztof Janc Uniwersytet Wrocławski Instytut Geografii i Rozwoju Regionalnego Zakład Zagospodarowania Przestrzennego ZNACZENIE KAPITAŁU LUDZKIEGO W PROCESACH GLOBALIZACJI Obecnie do rangi aksjomatu urasta stwierdzenie, e kapitał ludzki jest ródłem bogactwa narodów. Słabo wykształcone społecznoci w zglobalizowanej rzeczywistoci skazane s na ubóstwo. Rozwój technologii, zwłaszcza informatycznych i telekomunikacyjnych, wymaga odpowiedniego poziomu kwalifikacji od twórców i uytkowników. Umiejtno przystosowania si do szybkich zmian we współczesnym wiecie ma fundamentalne znaczenie. Od zarania cywilizacji ludzkiej przetrwanie człowieka zaley od posiadanej wiedzy i zdolnoci posługiwania si ni. W czasach, gdy wiedza osignła status najwaniejszego czynnika rozwoju, zasadnym jest przeniesienie tej zalenoci na poziom regionu czy pastwa. Polaryzacja wiata, kraju, regionu, była zauwaalna zawsze. Aktualnie jednak, dziki zdynamizowaniu procesów globalizacji, staj si ona wyraniejsza. Celem niniejszego referatu jest ukazanie: primo - jakimi cechami odznacza winien si kapitał ludzki w zglobalizowanej rzeczywistoci; secundo potwierdzenie tezy, e kapitał ludzki jest przyczyn polaryzacji przestrzeni (na przykładzie Europy); tertio jak jego jako wpływa na procesy globalizacji. Czym wic jest kapitał ludzki? Najogólniejsza definicja mówi, i jest to: zasób wiedzy, umiejtnoci, zdrowia i energii witalnej zawarty w danym

2 społeczestwie czy narodzie 1. Podkrelenie faktu, e kapitał ludzki jest zasobem produkcyjnym, ma miejsce w kolejnym jego okreleniu: wiedza i umiejtnoci konkretnych osób nabyte w systemie szkolnictwa, dokształcania zawodowego oraz poprzez praktyk zawodow, ale take warunki psychofizyczne i kulturowe pracy tych osób 2. Jest wic to: efekt inwestycji nie tylko w owiat i wykształcenie, lecz równie innych inwestycji oddziałujcych na popraw cech jakociowych zasobów ludzkich, tj. inwestycji w zdrowie, ochron rodowiska, w kultur 3. Osignicie odpowiedniego jego poziomu zaley wic od nakładów i moe by regulowane na drodze odpowiedniej polityki. Kilka przytoczonych okrele kapitału ludzkiego pozwała doj do wniosku, e głównym jego aspektem jest wiedza i umiejtnoci ucielenione w człowieku, zakumulowane na drodze nauki i praktycznego działania. Przyjmuje si, i zdrowie i wyywienie s faktorami limitujcymi zdolnoci produkcyjne głównie w krajach rozwijajcych si 4. Dlatego te wikszo opracowa podejmujcych temat kapitału ludzkiego w krajach rozwinitych koncentruje si na analizie wiedzy i umiejtnociach. Z powyszego wynika, e podstawowymi miernikami kapitału ludzkiego s te odnoszce si do wykształcenia i umiejtnoci. Uywa si wiec w ty celu m.in. takich wskaników jak: liczba lat w szkole, struktura wykształcenia ludnoci w wieku produkcyjnym, nakłady na edukacj, udział w kształceniu całoyciowym (lifelong learning). Naley wspomnie, i kapitał ludzki jest tylko jednym z elementów wiadczcych o pozycji społeczestw we współczesnym wiecie. Wielopłaszczyznowo procesów globalizacji wpływa na to, e powizanie wiedzy 1 Czyewski A. B., Góralczyk - Modzelewska M., Saganowska E., Wojciechowska M., 2001, Regionalne zrónicowanie kapitału ludzkiego w Polsce, Studia i Prace: Z Prac Zakładu Bada Statystyczno - Ekonomicznych, z.277, ZBSE GUS i PAN, Warszawa, s Florczak W., Sabatny L., Welfe W., 2001, Szacunek kapitału ludzkiego, Wiadomoci statystyczne. nr 5/2001, GUS, Warszawa, s Kouch B., 2001, Inwestowanie w kapitał ludzki a rozwój gospodarki, (w:) VII Kongres Ekonomistów Polskich, t. IV, Przedsibiorczo i konkurencyjno, (red.) Kotowicz Jawor J., Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa, s de la Fuente, Ciccone, 2002, Human capital in a global and knowledge based economy, dostpne z:http://europa.eu.int/comm/employment_social/employment_analysis/conference_en.htm

3 z gospodark uzalenione jest od czynników społecznych, politycznych, kulturowych. Z pojciem kapitału ludzkiego cile wie si kapitał społeczny. Kapitał społeczny to: normy, obyczaje, stosunki, wzajemne oraz rozwizania organizacyjne ułatwiajce łczenie si ludzi w celu wykonywania wspólnych działa 5. Jest on kreowany i przekazywany poprzez takie mechanizmy kulturowe jak: religia, tradycja, nawyk historyczny 6. Podkrela si równie rol wpływ systemu politycznego i prawa na kształtowanie si tej formy kapitału 7. Wspólne elementy z kapitałem ludzkim to niematerialny charakter i ucielenienie w człowieku. Istotne jest take powizanie wystpujce pomidzy wykształceniem, umiejtnociami, a zaangaowaniem w działalno społeczn. Tematem referatu jest kapitał ludzki i z tej przyczyny tylko on bdzie podlegał dalszej analizie. Kapitał ludzki jest nonikiem wiedzy technologicznej, bdcej fundamentem postpu naukowo technicznego. To włanie kapitał ludzki odgrywa decydujc rol w rozwoju nowych technologii i jest niezbdnym czynnikiem ich adaptacji i efektywnego uytkowania. W centrum rozwaa wic znajd si implikacje wynikajce z globalizacji technologii, bada oraz wiedzy. Globalne procesy wywieraj przemony wpływ na człowieka. Nie mona przed nimi uciec, ani te ich ignorowa, std te jedyn drog jest przystosowanie si do nowych realiów. Kapitał ludzki, traktowany jako zasoby siły roboczej, funkcjonujcy w realiach poindustrialnego wiata musi ulec takiemu jakociowemu przeobraeniu, aby był zdolny do odgrywania przypisywanej mu wiodcej roli. Zmiany w sposobie wytwórczoci (postfordyzm), zmiany struktury produkcji i zatrudnienia (dominacja usług), wkraczanie w kad dziedzin ycia informatyki (powszechna komputeryzacja, Internet) to wyzwania, którym sprosta musi człowiek w epoce globalizacji. 5 Kwiatkowski S., 2001, Bogactwo z wiedzy, (w:) Gospodarka Oparta na Wiedzy. Wyzwanie dla Polski XXI wieku. (red.) Kukliski A., KBN, Warszawa, s Fukuyama, 1997, Zaufanie. Kapitał społeczny a droga do dobrobytu., WN PWN, Warszawa, s Matysiak A., 1999, ródła kapitału społecznego, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu, s. 9.

4 Globalizacja, bdc procesem wielostronnym i wielopłaszczyznowym, nie doczekała si zgodnoci w ocenie jej charakteru. Sporód wielu jej definicji jedn z bardziej obrazowych i jednoczenie oddajcych w pełni sens jest sformułowanie Luttwaka 8 : połczenie bajorek, stawów, jezior i mórz wiejskich, lokalnych, regionalnych i krajowych rynków w jeden gospodarczy ocean. Połoenie nacisku na aspekt gospodarczy jest nieprzypadkowe. Sporód wielu obszarów globalizacji, najbardziej widoczne i odczuwalne s włanie zmiany ekonomiczne. Procesy globalizacji kształtowane s przez wiele czynników, które zagregowa mona w trzech grupach 9 : postp naukowo techniczny, konkurencja midzynarodowa, polityka ekonomiczna pastwa. Globalizacja oznacza zaostrzenie si konkurencji pomidzy układami terytorialnymi, przedsibiorstwami, ludmi. Zwycizca bierze wszystko słowa te in extenso przedstawiaj reguł gry. Trafnym jest stwierdzenie Baumana 10 : immanentn czci procesu globalizacji jest postpujca segregacja przestrzenna, separacja oraz wykluczenie. Przeciwstawi si tym zjawiskom mog tylko społecznoci reprezentujce wysok jako kapitału ludzkiego. Kapitał ludzki, a ucilajc jego jako, jest jednym z głównych czynników wpływajcych na decyzje lokalizacyjne działalnoci gospodarczej. Przepływ kapitału i technologii dokonuje si w znacznym stopniu głównie poprzez działalno korporacji transnarodowych. One to s stymulatorami procesów globalizacji. Kwalifikacje pracowników, decydujc o atrakcyjnoci danego układu terytorialnego, maj istotne znaczenie przy podejmowaniu decyzji o inwestycjach. O ile do niedawna liczyła si głównie tania i niewykwalifikowana siła robocza, to obecnie istotne s dobrze wykształcone zasoby ludzkie i baza naukowa. Wzrost złoonoci i elastycznoci produkcji, krótki cykl yciowy produktów, wymuszajcy prowadzenie na du skal prac badawczo rozwojowych, przesdzaj o tym, e korporacje transnarodowe lokalizuj sw działalno tam gdzie kapitał ludzki jest 8 Luttwak E., 2000, Turbokapitalizm, Wydawnictwo Dolnolskie, Wrocław, s Zorska A., 1998, Ku globalizacji? Przemiany w korporacjach transnarodowych i w gospodarce wiatowej., WN PWN, Warszawa, s Bauman Z., 2000, Globalizacja. I co z tego dla ludzi wynika., PIW, Warszawa, s. 7.

5 dobrze rozwinity. Znamienna rola kapitału ludzkiego wynika z faktu, i to najbardziej zaawansowane przemysły (high technology) stanowi obecnie o rozwoju. Cech za ich jest dua wiedzochłonno. Oczywici znaczenie innych czynników lokalizacji nie zdeprecjonowało si do nieistotnego poziomu. Dostpno komunikacyjna, rynek zbytu, koszty działalnoci, przepisy s istotne, jednak nawet ich korzystna konfiguracja bez odpowiednich walorów kapitału ludzkiego nie spowoduje napływu inwestycji o najbardziej podanym charakterze. Jednym z zarysowujcych si wyzwa prokurowanych przez procesy zachodzce we współczesnym wiecie jest umiejtne wykorzystanie technologii informacyjnej i komunikacyjnej. Kasandryczne wizje wieku XXI jako areny walki: człowiek versus komputer, s przesadzone, lecz nie do koca bezpodstawne. Znaczc czci kadego zawodu bdzie składnik informatyczny. Nie oznacza to oczywicie, e kady bdzie musiał by informatykiem. W epoce, gdzie informacja przesyłana jest w czasie realnym, gdy na niemale kadym stanowisku pracy obecny jest komputer, umiejtno korzystania z niego, a zwłaszcza Internetu, jest równie elementarna jak umiejtno czytania czy pisania. Obserwowana ju obecnie znaczna ilo pracowników pracujcych w systemie telepracy (ryc.1) bdzie stale si zwiksza. Zdolno do posługiwania si komputerem nie jest wana jedynie na stanowisku pracy. Szeroka gama usług sieciowych (edukacja, finanse, zakupy, dostp do urzdów) przesdza o koniecznoci posiadania podstaw obsługi komputera przez wszystkich. Do sprawnego funkcjonowania w pastwie, społeczestwie, gospodarce potrzebny jest pewien minimalny zasób informacji funkcjonalne minimum informacyjne 11. Procesy globalizacji powoduj, i wraz z zwikszeniem przepływu informacji, minimum owe stale wzrasta. Tak wic, wymagania wzgldem rozumienia, powizania i wycigania wniosków, korzystania z coraz wikszej liczby wiadomoci jest kolejnym wyzwaniem. 11 Oleski J., 2003, Ekonomika informacji. Metody., PWE, Warszawa, s. 277.

6 Finlandia Szwecja Holandia USA Dania Japonia Wielka Brytania Belgia Niemcy Irlandia Włochy Francja Hiszpania Ryc.1 Procentowy udział pracujcych w systemie telepracy poród wszystkich zatrudnionych w wybranych krajach w 1999 roku. ródło: Arnal E., Ok. W., Torres R., 2001, Knowledge, Work Organisation and Economic Growth, Labour Market and Social Policy Occasional Papers no. 50, OECD, s.68. Umiejtnoci niezbdn do funkcjonowania w globalnej wiosce jest znajomo jzyków obcych. Wzrost mobilnoci człowieka, umidzynaradawianie produkcji, usług i rynku pracy, s przyczynami wymuszajcymi znajomo przynajmniej urastajcego do rangi globalnego jzyka angielskiego. Praca w midzynarodowych zespołach, wymiany informacji pomidzy rónymi partiami globu, telepraca moliwe s przy braku barier lingwistycznych. Ju aktualnie, dziki technologii informacyjno telekomunikacyjnej, zespoły pracowników w rónych czciach wiata, pracuj nad jednym problemem i dziki rónicy w czasie praca ma wymiar całodobowy. Widoczne jest to szczególnie w informatyce, pracach badawczo rozwojowych, niektórych usługach. Powszechna informatyzacja ycia przekłada si na proces powstawania nowych zawodów. Zastpowanie zawodów bazujcych na wykorzystaniu siły fizycznej, zawodami opartymi na wykorzystaniu duej iloci informacji i wiedzy,

7 traktowane jest jako krystalizujcy si megatrend współczesnej cywilizacji 12. Oczywicie ów proces wraz z powizanymi z nim zjawiskami maj istotne implikacje dla kapitału ludzkiego. W zglobalizowanym wiecie permanentnych zmian konieczne jest nowe podejcie do edukacji. Wikszo pracowników zmuszonych bdzie do zmiany pracy co 5 10 lat. Krótszy okres aktywnoci zawodowej w wielu zawodach to konieczno nauki w cigu całego ycia. Std te model 20 lat nauki i 40 lat pracy zastpowany jest ju obecnie takim w którym okres pracy przeplata si (bd uzupełnia si) czasem edukacji. To człowiek musi identyfikowa luki w swej wiedzy, kwalifikacjach i znale sposoby ich uzupełnienia. Znamienn cech jest cigłe wydłuanie si okresu edukacji (rycina 2). Hiszpania Włochy Grecja Wielka Brytania Belgia Portugalia Francja Holandia Szwecja Finlandia Dania Niemcy USA 0 0,5 1 1,5 2 2,5 Ryc.2 Wzrost redniej liczby lat edukacji w wybranych krajach w latach ródło: European competitiveness report 2002, 2002, European Commission, Luksemburg, s Wierzbicki A. P., 2000, Wpływ megatrendów cywilizacji informacyjnej na sytuacjw Polsce, (w:) Strategia Rozwoju Polski do roku Tom I: Diagnoza ogólnych uwarunkowa rozwojnowych., Komitet Prognoz Polska 2000 plus przy prezydium PAN, Warszawa, s

8 Przeobraeniu ulega te charakter pracy. Zastpowanie prac rutynowych przez komputer powoduje to, e pewno przetrwania maj te czynnoci, które zwizane s z twórczym działaniem i wymagajce kontaktów midzyludzkich. Wzrasta znaczenie pracy na niepełny etat, dorywczej, wykonywanej na jednorazowe zlecenie. Odnosi si to głównie do usług. Naley si liczy te z faktem, e miejsce pracy trzeba sobie samemu stworzy. Tak wic samodzielno, kreatywno, komunikatywno, interdyscyplinarno s tymi cechami jakimi winien odznacza si kapitał ludzki. Posumowanie dotychczasowych rozwaa odnoszcych si do zwizków kapitału ludzkiego z globalizacj przedstawia tabela 1. Tab. 1. Globalizacja a wyzwania dla kapitału ludzkiego. Elementy procesów globalizacji Wymagania wzgldem kapitału ludzkiego technologie informatyczno wysoki poziomu wykształcenia telekomunikacyjne posługiwanie si komputerem Wzrost powiza midzynarodowych znajomo jzyków obcych mobilno nowy charakter pracy kreatywno samodzielno permanentna edukacja nowe zawody wysokie kwalifikacje i umiejtnoci ródło: Opracowanie własne Powracajc do kwestii polaryzacji, bdcej efektem procesów globalizacji, przyjrzyjmy si wic jej geograficznemu aspektowi. We współczesnym wiecie zauwaalny jest jego cyfrowy podział (digital divide). Jest podział midzy krajami w dziedzinie dostpu do technologii informatyczno telekomunikacyjnej, a zwłaszcza Internetu. Ma to swe konsekwencje w moliwociach uczestnictwa w globalnej gospodarce. Zwizek pomidzy technologi a kapitałem ludzkim został ju uwypuklony. Dlatego naleałoby mówi równie o podziale wzgldem kapitału ludzkiego. Oczywistym jest, e skumulowanie w jednym miejscu kapitału ludzkiego o wysokich walorach

9 jest warunkiem niezbdnym (przy spełnieniu dodatkowych kryteriów) dla wzrostu. Jednake aby przestrzennie skoncentrowany kapitał ludzki dał podany rezultat musz istnie warunki dla jego efektywnego wykorzystania - odpowiednia liczba miejsc pracy wymagajcych wysokich kwalifikacji (istniejca bd potencjalna). Nie mona bowiem ponosi wysokich kosztów kształcenie społeczestwa bez póniejszego spoytkowania umiejtnoci. De facto wiedza, tak jak inne dobra, podlega procesowi obrotu rynkowego wic inwestycje w kształcenie winny nie tylko intencjonalne, lecz praktycznie przynosi (tak jak wszystkie inwestycje) zysk. Polaryzacji wzgldem kapitału ludzkiego w zglobalizowanym wiecie sprzyja dua mobilno ludzi. Tendencje do koncentracji najlepiej wykwalifikowanej siły roboczej w wybranych miejscach przejawiaj si w tzw. drenau mózgów. Miejsca oferujce dobre rodowisko pracy, moliwoci rozwoju, komfortowe warunki ycia, s centrami, ku którym nastpuje przepływ dobrej jakoci kapitału ludzkiego. Koncentracja działalnoci naukowo technicznej, przemysłów zaawansowanych technologii, orodków wyspecjalizowanych usług, uwarunkowana jest koncentracj kapitału ludzkiego. Tworzenie si układu centrum peryferie jest zauwaalne na rónych poziomach: 1. Poziom globalny. Centrum stanowi kraje tzw. triady: Ameryka Północna, Europa Zachodnia, Azja Wschodnia. 2. Poziom krajowy. Centrum stanowi zazwyczaj obszary metropolitalne. 3. Poziom regionalny. Centrum stanowi zazwyczaj stolice regionów. Skuteczne tworzenie kapitału ludzkiego i jego wykorzystanie zaley od kilku elementów wzajemnie ze sob powizanych i przenikajcych si. Ich ogół wiadczy o zdolnoci układów terytorialnych do zapewnienia podstaw konkurencyjnoci, wzrostu gospodarczego i jakoci ycia. Jakie warunki musz zosta spełnione aby kapitał ludzki w procesach globalizacji spełniał sw podstawow rol? Z jednej strony konieczne s działania umoliwiajce jego kreacj, z drugiej za, efektywne wykorzystanie, czyli generowanie innowacji. Celem ukazania zrónicowania całego systemu, którego ogniwem łczcym jest tworzenie i wykorzystanie wiedzy, w opracowaniu niniejszym posłuono si przykładem wybranych europejskich krajów. Uyto wskaników bdcych jednymi z podstawowych słucych deskrypcji nauki i techniki, czyli całokształtu zjawisk zwizanych z generowaniem i

10 transformowaniem wiedzy w nowe rozwizania. Kapitał ludzki z zakumulowan w nim wiedz jest osi nauki i techniki. Wskanikami tymi s: populacja z wyszym wykształceniem udział procentowy w grupie lat; krajowe wydatki brutto na B+R (GERD) jako procent PKB; wydatki brutto sektora przedsibiorstw na B+R (BERD) jako procent PKB; liczba patentów zgłaszanych w European Patent Office (EPO) na milion ludnoci; eksport wyrobów zaawansowanych technologii jako procent całkowitego eksportu; wydatki na technologie informatyczno - telekomunikacyjne jako procent PKB. Pierwszy wskanik to miara sensu stricto opisujcy kapitał ludzki. Dwa nastpne okrelaj poziom zaangaowania w kreowanie wiedzy. Krajowe wydatki brutto na badanie i rozwój to wszelkie nakłady rzdowe, prywatne, zagraniczne. Wydatki brutto sektora przedsibiorstw traktowane s jako miernik zainteresowania tego sektora tworzeniem nowych rozwiza we własnym zakresie. Nakłady na badanie i rozwój posiadaj dodatkowy wymiar wpływajcy na jako kapitału ludzkiego. Uwaa si bowiem, i dla dobrej edukacji na poziomie wyszym potrzebne s badania naukowe. Czwarty wskanik przyjmuje si jako miar wyników działalnoci badawczo rozwojowej. Nastpny charakteryzuje konkurencyjno układu terytorialnego w zglobalizowanej rzeczywistoci. Ostatni znamionuje stopie zainwestowania w technologie umoliwiajce rozwój kapitału ludzkiego i jego efektywne działanie. Dziki tak dobranym wskanikom mona ukaza poziom rozwoju kapitału ludzkiego wraz z jego efektywnoci. Jest to o tyle istotne, e sama jego wysoka jako nie zawsze znajduje przełoenie na efekty w postaci tworzenia innowacji. Nakłady na badania i rozwój, technologi traktowa naley jako czynnik wejciowy, patenty oraz eksport jako czynniki wyjcia. W ten sposób mona okreli czy cały system odpowiedzialny za kreacj innowacji działa prawidłowo. Jest to zasadnicz kwesti albowiem rola kapitału ludzkiego w procesach globalizacji nie sprowadza si do jego istnienia samego dla siebie. W celu uzyskania syntezy powyszych wskaników dla 27 europejskich pastw, przyznano im rangi (najwysza warto 1, najnisza 27) a nastpnie rangi zostały urednione. Dane pochodz z lat (z niektórymi

11 wyjtkami). Wynika to z braku systematycznie prowadzonych statystyk odnoszcych si do analizowanego zjawiska we wszystkich krajach. Powstały w ten sposób wizerunek zrónicowania stopnia rozwoju systemu kreacji i wykorzystania wiedzy, a wic kapitału ludzkiego i jego efektywnoci prezentuje rycina 3. rednia ranga nie uwzgldniono km Ryc. 3 Zrónicowanie poziomu rozwoju kapitał ludzkiego i jego efektywnoci w wybranych krajach Europy na przełomie wieków. ródło: Opracowanie własne na podstawie: European Innovation Scoreboard 2002 Technical Paper No 1: Memeber States and Associate Countries,2002, European Commission, Luksemburg, ss. 38; European Innovation Scoreboard 2002 Technical Paper No 4: Candidate Countries,2002, European Commission, Luksemburg, ss. 29; Towards a European Research Area Science, Technology and Innovation Key Figures 2002, 2002, European Commission, Luksemburg, ss. 84.

12 Zrónicowanie poziomu rozwoju całego systemu zwizanego z kapitałem ludzkim jest silnie uzalenione od ogólnego stopnia rozwoju społeczno ekonomicznego. Biorc pod uwag najpowszechniej przyjmowany miernik wiadczcy o kondycji gospodarki, społeczestwa Produkt Krajowy Brutto na jednego mieszkaca, współczynnik korelacji jego ze redni rang wynosi 0,79. W analizowanym zagadnieniu wyrana jest dominacja krajów najbardziej rozwinitych na kontynencie. Francja, Niemcy, Wielka Brytania, Belgia, Holandia, Szwajcaria tworz tradycyjny obszar rozwoju i wykorzystania nauki tzw. Europejski Banan czy te Błkitny Banan. Pastwa owe jednake zaczły traci sw dominujc rol na rzecz Skandynawii. Jest to efekt znacznego postpu jaki ostatnimi laty, dziki oparciu rozwoju na wiedzy, jest udział tych pastw. Szwecja (rednia rang 3), Finlandia (5,2) wraz z Norwegi i Dani, w duej czci dziki znacznym inwestycj w wiedz, a zatem w kapitał ludzki, przyczyniły si do osłabienia przestrzennej koncentracji nauki i techniki. W skali kontynentu widoczna jest polaryzacja przestrzeni wzgldem analizowanej materii. Wspomniane pastwa stanowi centrum wokół którego znajduj si te gdzie nauka i technika jest słabiej rozwinita. Przewaga najlepszych pastw nad pozostałymi uwarunkowana jest zdolnoci społeczestwa podnoszenia kwalifikacji, łatwoci reagowania na szybkie zmiany, silnymi wizi pomidzy nauk a przemysłem, otwartoci na nowe rozwizania. To cechy w oczywisty sposób s pochodn jakoci kapitału ludzkiego. W drugiej grupie krajów znajduj si trzy postsocjalistyczne: Czechy, Estonia, Wgry. Przyczynami takiego stanu rzeczy s: reorientacja wizi gospodarczych, aktywno korporacji transnarodowych, rozbudowa i wzrost konsumpcji technologii informatyczno telekomunikacyjnych. Czechy i Wgry posiadaj poród pastw byłego bloku wschodniego jedno z lepszych zaplecz B+R, Estonia za odznacza si bardzo dobrym w skali kontynentu udziałem ludnoci z wyszym wykształceniem. Polityka korporacji transnarodwych zmierzajc do lokalizacji działalnoci produkcyjnej i badawczo rozwojowej w miejscach o sprzyjajcych warunkach w znaczcym stopniu przyczyniła si do wysokiej pozycji tych krajów. Nokia, Elcoteq w Estonii czy Ericsson, Siemens na Wgrzech to wybrane przykłady. Oczywicie firmy, te operujce na polu

13 zaawansowanych technologii, wymagaj odpowiedniej jakoci kapitału ludzkiego, co te zapewniane im jest. Wikszo pastw rodkowoeuropejskich wraz z Grecj i Portugali posiadaj najsłabiej rozwinity system nauki i techniki. W przypadku pastw ródziemnomorskich decyduje o tym stosunkowo słaby poziom rozwoju kapitału ludzkiego i jego nieefektywne wykorzystanie. Jednak naley mniema, e owa sytuacja ulegnie poprawie gdy w krajach tych w latach dziewidziesitych nastpiło znaczne zwikszenie iloci redniej liczby lat edukacji (ryc. 2), co przekłada si winno na wzrost jakoci kapitału ludzkiego. Pastwa postsocjalistyczne (w tym i Polska) odznaczaj si złym stanem działalnoci badawczo rozwojowej, niedorozwojem przemysłu high technology. Wynika to w znacznej mierze z niskiej jakoci kapitału ludzkiego. Wpływ na to maj: zaszłoci gospodarki nakazowo rozdzielczej (brak innowacyjnych postaw); słabe wykorzystanie potencjału intelektualnego; niedostosowany do gospodarki rynkowej system kształcenia wyszego; wzrost liczby studentów kosztem jakoci nauczania; upadek przedsibiorstw zaawansowanych technologii; brak odpowiedniego finansowania i skutecznej polityki naukowej; niskie i zła struktura nakładów na badania i rozwój za mały udział prac rozwojowych; brak inwestycji w sfer B+R sektora przedsibiorstw; słabe powizania pomidzy przemysłem i nauk. Ocena systemu kreacji i wykorzystania wiedzy w Europie potwierdza wczeniejsze tezy, i kapitał ludzki wraz z całym spektrum opartych na nim form działalnoci, w decydujcym stopniu wpływa na moliwoci odgrywania istotnej roli w zglobalizowanym wiecie. Istniejce dysproporcje moliwe s do zredukowania na drodze zwikszenia zdolnoci do tworzenia wiedzy, dostpu do informacji i edukacji, skutecznego ich wykorzystania. Brak odpowiednich przedsiwzi w tym kierunku przyczynia moe bowiem do dalszego pogłbiania si nierównoci. Naley w tym miejscu przej do kocowych wniosków odnoszcych si do roli kapitału w procesach globalizacji. Jak wykazano powyej system działa zwizanych z jakoci kapitału ludzkiego jest podstawow przyczyn polaryzacji

14 przestrzeni. Faktem bezsprzecznym jest, i globalizacja prowadzi i prowadzi bdzie dalej do pogłbiania si rónic pomidzy krajami. Rozwój oparty na innowacjach to rozwój oparty na wiedzy. Uzalenienie trwałego wzrostu gospodarczego od kapitału ludzkiego, prowadzi do koniecznoci cigłego we inwestowania. Jak podnoszenie jakoci kapitału ludzkiego wpływa na współczesne procesy gospodarcze? 1. Wzrost wiedzy i umiejtnoci to jednoczenie wzrost produktywnoci. Jest to szczególnie istotne w okresie, gdy zaawansowane technologie odgrywa zaczły dominujce rol w produkcji i usługach. Warunkiem koniecznym ich adaptacji i uycia s ludzie posiadajcy niezbdn wiedz. 2. Rola kapitału ludzkiego w procesie zmian technologicznych najistotniejszego czynnika kształtujcego procesy globalizacji została stosunkowo szeroko omówiona. Dyfuzja innowacji moliwa jest jedynie przy zaistnieniu szerokiego spektrum elementów zwizanych z kapitałem ludzkim. 3. Kapitał ludzki to zasób. Jest on zasobem, który zaczł odgrywa obecnie najwiksz rol i std te podnoszenie jego poziomu winno by naczelnym priorytetem. 4. Wysoka jako kapitału ludzkiego w dobie globalizacji przyczynia si do walki z bezrobociem, wykluczeniem socjalnym. Nowy charakter i warunki pracy oraz ycia w społeczestwie ulegajc cigłym przekształceniom, niesie bowiem za sob ryzyko przegrywania niedostosowanych społecznoci. 5. Kapitał ludzki to najwaniejszy czynnik konkurencyjnoci. Ona to, bdc niewtpliwie rysem charakterystycznym współczesnego wiata, daje przewag tym, którzy potrafi tworzy i korzysta z wiedzy. Jest faktem oczywistym, e tak jak procesy globalizacji s w duej mierze uzalenione od kapitału ludzkiego, tak i sam kapitał jest w znacznym stopniu od nich uzaleniony. Globalizacja niosc ze sob spory zakres zmian stawia nowe warunki przed kapitałem ludzkim. Wzajemne powizania midzy kapitałem ludzkim a procesami globalizacji s silne i dlatego s, i bd obiektem zainteresowania badaczy reprezentujcych wiele dyscyplin.

Rola i miejsce szkół w tym obszarze działa, zadania dla krajów kandydujcych.

Rola i miejsce szkół w tym obszarze działa, zadania dla krajów kandydujcych. ! " Opracował Krzysztof Trzak dyrektor Szkoły Podstawowej w Alojzowie 23.05.2002. Rola i miejsce szkół w tym obszarze działa, zadania dla krajów kandydujcych. Unia Europejska tworzy sprzyjajce warunki,

Bardziej szczegółowo

BRE Business Meetings. brebank.pl

BRE Business Meetings. brebank.pl BRE Business Meetings Witamy w świecie ekspertów Innowacje a wzrost gospodarczy Ryszard Petru Główny Ekonomista BRE Banku SA Dyrektor Banku ds. Strategii i Nadzoru Właścicielskiego 05.08.2010 r. brebank.pl

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Lubelska Konferencja Spółek Komunalnych, 22.10.2014 Od 20 lat Polska skutecznie goni bogaty Zachód 70.0 PKB

Bardziej szczegółowo

Programy i projekty badawczo-rozwojowe oraz inwestycje współfinansowane ze rodków strukturalnych (działanie 1.4 SPO-WKP)

Programy i projekty badawczo-rozwojowe oraz inwestycje współfinansowane ze rodków strukturalnych (działanie 1.4 SPO-WKP) str. 1 Załcznik Nr 1 Programy i projekty badawczo-rozwojowe oraz inwestycje współfinansowane ze rodków strukturalnych (działanie 1.4 SPO-WKP) Działanie 1.4 Wzmocnienie współpracy midzy sfer badawczo-rozwojow

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność w Europie 2016

Innowacyjność w Europie 2016 DEPARTAMENT POLITYKI REGIONALNEJ MAŁOPOLSKIE OBSERWATORIUM ROZWOJU REGIONALNEGO Innowacyjność w Europie 2016 Komisja Europejska raz w roku publikuje europejską i regionalną tablicę wyników innowacji, która

Bardziej szczegółowo

GMINA MSZANA DOLNA. charakterystyka demograficzna. opracowanie mgr Marek Nawieniak

GMINA MSZANA DOLNA. charakterystyka demograficzna. opracowanie mgr Marek Nawieniak GMINA MSZANA DOLNA charakterystyka demograficzna opracowanie mgr Marek Nawieniak WSTP Celem scharakteryzowania przemian społeczno gospodarczych, na terenie omawianej gminy wykorzystano materiały statystyczne

Bardziej szczegółowo

23.2. Liczba studentów

23.2. Liczba studentów 23.1. Wprowadzenie Ju w latach 60. XX w. podjte zostały istotne badania dotyczce efektywnoci inwestycji w kształcenie. Efektywno ta dotyczyła głównie skali makroekonomicznej i odnosiła si w szczególnoci

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Niskie płace barier rozwoju. Cz I. Popyt gospodarstw domowych: zagroony czynnik wzrostu gospodarczego?

Niskie płace barier rozwoju. Cz I. Popyt gospodarstw domowych: zagroony czynnik wzrostu gospodarczego? Cz I Popyt gospodarstw domowych: zagroony czynnik wzrostu gospodarczego? 1. Podstawowe definicje wprowadzenie!" # " " $ % % & &%'# " (& )#&!* *! "(* *! "(* ł ł $ % # &+,"% + & ", *! "(*! " #$% $ % # &!

Bardziej szczegółowo

Otwarta koordynacja polityki społecznej w UE. Stanisława Golinowska

Otwarta koordynacja polityki społecznej w UE. Stanisława Golinowska Otwarta koordynacja polityki społecznej w UE Stanisława Golinowska Dotychczasowe elementy wspólnej polityki społecznej UE Standardy minimalne BHP - 1987 Karta Wspólnoty o Fundamentalnych Prawach Socjalnych

Bardziej szczegółowo

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Analiza procesu jest narzdziem do osignicia wyszej efektywnoci organizacji (midzy innymi). Wymaga ona zbudowania modelu procesu biznesowego bdcego opisem funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Edukacja a rynek pracy. dr Dariusz Danilewicz Katedra Rozwoju Kapitału Ludzkiego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie

Edukacja a rynek pracy. dr Dariusz Danilewicz Katedra Rozwoju Kapitału Ludzkiego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Edukacja a rynek pracy dr Dariusz Danilewicz Katedra Rozwoju Kapitału Ludzkiego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Rynek pracy co to? Zatrudnianie nie jest koniecznością Rynek pracy jako całość to byt

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel - Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma"ych i &rednich Przedsi'biorstw... 9

Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel - Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Maych i &rednich Przedsi'biorstw... 9 SPIS TRE%CI Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel - Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma"ych i &rednich Przedsi'biorstw... 9 Streszczenie raportu... 11 $. Stan sektora ma!ych i "rednich

Bardziej szczegółowo

Warunki poprawy pozycji innowacyjnej kraju Globalizacja działalności badawczej i rozwojowej: próba oceny miejsca Polski

Warunki poprawy pozycji innowacyjnej kraju Globalizacja działalności badawczej i rozwojowej: próba oceny miejsca Polski Warunki poprawy pozycji innowacyjnej kraju Globalizacja działalności badawczej i rozwojowej: próba oceny miejsca Polski Wojciech Burzyński Instytut Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur Warszawa, 8 kwietnia

Bardziej szczegółowo

ROZPORZDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2006 r.

ROZPORZDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2006 r. Projekt z dnia 8 listopada 2006 r. ROZPORZDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2006 r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania przez przedszkola, szkoły i placówki publiczne zada umoliwiajcych

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁA NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁA NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH POWIATOWY PROGRAM DZIAŁA NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Załcznik do Uchwały Nr XXVIII/75/03 Rady Powiatu Pabianickiego z dnia 13 listopada 2003 r. (w zakresie : rehabilitacji społecznej, rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Załcznik 1 ANALIZA SWOT RYNKU PRACY WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO

Załcznik 1 ANALIZA SWOT RYNKU PRACY WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO Załcznik 1 ANALIZA SWOT RYNKU PRACY WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO SILNE STRONY SŁABE STRONY Usługowy charakter regionu wysoka pracochłonno sektora Due obszary województwa obejmujce tereny popegerowskie;

Bardziej szczegółowo

WSTĘP 11 GLOBALIZACJA GOSPODARKI ŚWIATOWEJ I NOWY REGIONALIZM 19

WSTĘP 11 GLOBALIZACJA GOSPODARKI ŚWIATOWEJ I NOWY REGIONALIZM 19 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 ROZDZIAŁ I GLOBALIZACJA GOSPODARKI ŚWIATOWEJ I NOWY REGIONALIZM 19 1. Współczesna gospodarka światowa i jej struktura... 19 1.1. Podmioty gospodarki światowej... 21 1.2. Funkcjonowanie

Bardziej szczegółowo

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce?

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Maciej Bukowski Instytut Badań Strukturalnych Warszawa, 25.05.2012 Plan Wprowadzenie po co Polsce (eko)innowacje. Pułapka średniego dochodu Nie ma ekoinnowacyjności

Bardziej szczegółowo

W 1 liczba firm sektora IT (według definicji OECD tego sektora) na 10 000 mieszkaców (rys. 1),

W 1 liczba firm sektora IT (według definicji OECD tego sektora) na 10 000 mieszkaców (rys. 1), Jednym z paradoksalnych wymiarów globalizacji jest wzrastajce znaczenie regionów i miast, które jest wynikiem procesów erozji politycznej i gospodarczej pastw terytorialnych (Olechnicka, 2000). Regiony

Bardziej szczegółowo

NAUKOMETRYCZNA CHARAKTERYSTYKA POZIOMU BADAŃ NAUKOWYCH PROWADZONYCH W DYSCYPLINIE INŻYNIERIA ŚRODOWISKA

NAUKOMETRYCZNA CHARAKTERYSTYKA POZIOMU BADAŃ NAUKOWYCH PROWADZONYCH W DYSCYPLINIE INŻYNIERIA ŚRODOWISKA NAUKOMETRYCZNA CHARAKTERYSTYKA POZIOMU BADAŃ NAUKOWYCH PROWADZONYCH W DYSCYPLINIE INŻYNIERIA ŚRODOWISKA Lucjan Pawłowski Politechnika Lubelska, Wydział Inżynierii Środowiska, ul. Nadbystrzycka 40B, 20-618

Bardziej szczegółowo

Kapitał zagraniczny. w województwie lubelskim i Lublinie

Kapitał zagraniczny. w województwie lubelskim i Lublinie Kapitał zagraniczny w województwie lubelskim i Lublinie SPIS TREŚCI 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. PODMIOTY Z UDZIAŁEM KAPITAŁU ZAGRANICZNEGO... 4 PODMIOTY Z UDZIAŁEM KAPITAŁU ZAGRANICZNEGO WG PRZEDZIAŁÓW ZATRUDNIENIENIA...

Bardziej szczegółowo

NARZĘDZIE WSPARCIA PRZEDSIĘBIORSTW W OBLICZU KRYZYSU

NARZĘDZIE WSPARCIA PRZEDSIĘBIORSTW W OBLICZU KRYZYSU FUNDUSZE STRUKTURALNE UE JAKO NARZĘDZIE WSPARCIA PRZEDSIĘBIORSTW W OBLICZU KRYZYSU dr Joanna Kuczewska Katedra Ekonomiki Integracji Europejskiej Wydział Ekonomiczny Uniwersytet Gdański Eklektyczna definicja

Bardziej szczegółowo

Trendy upadłoci przedsibiorstw w Polsce

Trendy upadłoci przedsibiorstw w Polsce Dr Grzegorz Gołbiowski Trendy upadłoci przedsibiorstw w Polsce Wprowadzenie Upadłoci przedsibiorstw w gospodarce rynkowej nie s niczym nadzwyczajnym. W teorii ekonomii zjawisko upadku podmiotów gospodarczych

Bardziej szczegółowo

Kuratorium Owiaty w Białymstoku -2005 r.

Kuratorium Owiaty w Białymstoku -2005 r. Kuratorium Owiaty w Białymstoku -2005 r. Informacja o I etapie wdroenia 4 godziny wychowania fizycznego w województwie podlaskim (klasa IV SP) oraz warunkach realizacji wychowania fizycznego w szkołach

Bardziej szczegółowo

Mariola Banach UNIWERSYTET RZESZOWSKI. STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15

Mariola Banach UNIWERSYTET RZESZOWSKI. STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15 UNIWERSYTET RZESZOWSKI Promotor: dr Magdalena Cyrek Mariola Banach STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15 przedstawienie istoty ubóstwa i wykluczenia

Bardziej szczegółowo

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku.

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku. Warszawa, dnia 22 03 2007 Zrzeszenie Zwizków Zawodowych Energetyków Dotyczy: Informacja prawna dotyczca kwestii wydzielenia Operatora Systemu Dystrybucyjnego w energetyce Argumenty na poparcie idei wydzielenia

Bardziej szczegółowo

Spis treêci str. Wykaz skrótów... 11 Spis tabel... 15 Przedmowa... 19 Rozdzia 1. Wybrane teorie rozwoju regionalnego... 23 1.1. Teorie lokalizacji...

Spis treêci str. Wykaz skrótów... 11 Spis tabel... 15 Przedmowa... 19 Rozdzia 1. Wybrane teorie rozwoju regionalnego... 23 1.1. Teorie lokalizacji... Spis treêci str. Wykaz skrótów............................................. 11 Spis tabel............................................... 15 Przedmowa............................................... 19 Rozdzia

Bardziej szczegółowo

Konspekt lekcji matematyki klasa 4e Liceum Ogólnokształcce

Konspekt lekcji matematyki klasa 4e Liceum Ogólnokształcce mgr Tomasz Grbski Konspekt lekcji matematyki klasa 4e Liceum Ogólnokształcce Temat: Dyskusja nad liczb rozwiza równania liniowego i kwadratowego z wartoci bezwzgldn i parametrem. Czas trwania: 45 minut.

Bardziej szczegółowo

Pomiar dobrobytu gospodarczego

Pomiar dobrobytu gospodarczego Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Pomiar dobrobytu gospodarczego Uniwersytet w Białymstoku 07 listopada 2013 r. dr Anna Gardocka-Jałowiec EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Procesy globalizacyjne

Procesy globalizacyjne Procesy globalizacyjne Cele lekcji pojęcie globalizacja ; płaszczyzny globalizacji; przykłady procesów globalizacji; wpływ globalizacji na rozwój społeczno-gospodarczy regionów; skutki globalizacji dla

Bardziej szczegółowo

Rynek motoryzacyjny 2011 Europa vs Polska

Rynek motoryzacyjny 2011 Europa vs Polska Rynek motoryzacyjny 2011 Europa vs Polska Rynek cz!"ci motoryzacyjnych nierozerwalnie #$czy si! z parkiem samochodowym, dlatego te% podczas oceny wyników sprzeda%y samochodowych cz!"ci zamiennych nie mo%na

Bardziej szczegółowo

Rozwój szkolnictwa wyższego w powiecie wałbrzyskim stan aktualny i perspektywy na lata 2014-2020. dr Andrzej Węgrzyn PWSZ w Wałbrzychu

Rozwój szkolnictwa wyższego w powiecie wałbrzyskim stan aktualny i perspektywy na lata 2014-2020. dr Andrzej Węgrzyn PWSZ w Wałbrzychu Rozwój szkolnictwa wyższego w powiecie wałbrzyskim stan aktualny i perspektywy na lata 2014-2020 dr Andrzej Węgrzyn PWSZ w Wałbrzychu 1 Plan prezentacji 1. Szkoły wyższe w Wałbrzychu - stan obecny 2. Perspektywy

Bardziej szczegółowo

Energia odnawialna w województwie zachodniopomorskim Koncepcje współpracy

Energia odnawialna w województwie zachodniopomorskim Koncepcje współpracy Energia odnawialna w województwie zachodniopomorskim Koncepcje współpracy Podstaw rozwoju kadego społeczestwa jest jego rozwój gospodarczy, a energia stanowi wan rol w jego realizacji. Z uwagi na cigły

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy. bilans transakcji niewidzialnych. jednostronne transfery

Bilans płatniczy. bilans transakcji niewidzialnych. jednostronne transfery Bilans płatniczy Zestawienie wszystkich transakcji pomidzy krajem a zagranic. Składa si z rachunku obrotów biecych, rachunku obrotów kapitałowych i salda transakcji wyrównawczych Eksport towarów - import

Bardziej szczegółowo

Formy kształcenia ustawicznego w krajach wysokorozwiniętych

Formy kształcenia ustawicznego w krajach wysokorozwiniętych Formy kształcenia ustawicznego w krajach wysokorozwiniętych dr Paweł Modrzyński Prezentacja przygotowana w ramach projektu pn: Ludzie starsi na rynku pracy w województwie kujawsko-pomorskim. Tendencje

Bardziej szczegółowo

PLAN STUDIÓW NIESTACJONARNYCH I STOPNIA. Forma zajęć. forma zaliczenia. wykłady. Razem. wykład. Ćw/konw/zaj.t. ćwiczenia

PLAN STUDIÓW NIESTACJONARNYCH I STOPNIA. Forma zajęć. forma zaliczenia. wykłady. Razem. wykład. Ćw/konw/zaj.t. ćwiczenia Kierunek: EKONOMIA PLAN STUDIÓW NIESTACJONARNYCH I STOPNIA ęć O. Grupa treści ogólnych E/I/O.1 Przedmiot ogólnouczelniany ZAL 18 18 18 2 E/I/O.2 Język obcy ZAL 72 72 18 3 18 3 18 3 18 3 WF1 Wychowanie

Bardziej szczegółowo

Procedura rekrutacji pracowników do Starostwa Powiatowego w Kielcach

Procedura rekrutacji pracowników do Starostwa Powiatowego w Kielcach Zał. do Zarzdzenia Nr 58/05 Starosty Kieleckiego z dnia 30 grudnia 2005 r. w sprawie wprowadzenia procedury rekrutacji pracowników do Starostwa Powiatowego w Kielcach Procedura rekrutacji pracowników do

Bardziej szczegółowo

Liderzy innowacyjności w gospodarce światowej. Czy Polska może ich dogonić?

Liderzy innowacyjności w gospodarce światowej. Czy Polska może ich dogonić? Liderzy innowacyjności w gospodarce światowej. Czy Polska może ich dogonić? Szkolenie Urzędu Patentowego. Zarządzanie innowacją Warszawa, 12.10.2015 Marzenna Anna Weresa Instytut Gospodarki Światowej Kolegium

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma"ych i (rednich Przedsi)biorstw... 9. Streszczenie...

Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Maych i (rednich Przedsi)biorstw... 9. Streszczenie... SPIS TRE%CI Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma"ych i (rednich Przedsi)biorstw... 9 Streszczenie... 11 1. Zmiany makroekonomiczne w Polsce w latach

Bardziej szczegółowo

KARTA OCENY JEDNOSTKI NAUKOWEJ

KARTA OCENY JEDNOSTKI NAUKOWEJ ZAŁACZNIK nr 2 KARTA OCENY JEDNOSTKI NAUKOWEJ Cz A dla dyscyplin: nauki humanistyczne i społeczne Zespół roboczy Komisji Bada na Rzecz Rozwoju... NAZWA JEDNOSTKI I. WYNIKI DZIAŁALNOCI NAUKOWEJ 1. Publikacje

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Mierniki dobrobytu gospodarczego. Jak mierzyć dobrobyt?

Akademia Młodego Ekonomisty. Mierniki dobrobytu gospodarczego. Jak mierzyć dobrobyt? Akademia Młodego Ekonomisty Mierniki dobrobytu gospodarczego. Jak mierzyć dobrobyt? dr Anna Gardocka-Jałowiec Uniwersytet w Białymstoku 7 marzec 2013 r. Dobrobyt, w potocznym rozumieniu, utożsamiać można

Bardziej szczegółowo

Centrum Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego. Warszawa 2006

Centrum Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego. Warszawa 2006 INSTYTUT TRANSPORTU SAMOCHODOWEGO Stan bezpieczeństwa ruchu drogowego w krajach OECD Biiullettyn IInfforrmacyjjny Warszawa 2006 Spis treści Wstęp... 3 I. Dane ogólne... 4 II. Wypadki drogowe... 11 III.

Bardziej szczegółowo

1) Instytucje kształcce w tym zawodzie (w kraju i we Wrocławiu). 2) Moliwoci podnoszenia kwalifikacji i dokształcania w tym zawodzie.

1) Instytucje kształcce w tym zawodzie (w kraju i we Wrocławiu). 2) Moliwoci podnoszenia kwalifikacji i dokształcania w tym zawodzie. Spis treci: I. Wprowadzenie II. Zadania i czynnoci 1) Potencjalne miejsca pracy. 2) Zakres obowizków. III. Wymagania zawodu 1) Wymagania fizyczne i zdrowotne 2) Wymagania psychologiczne IV. Kształcenie

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Ekonomiczna

Wyższa Szkoła Ekonomiczna Współczesne tendencje na rynku pracy DrCecylia Sadowska Snarska Snarska Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Białymstoku 1. Uwarunkowania demograficzne rynku pracy. 2. Kierunki zmian w popytowej stronie rynku pracy.

Bardziej szczegółowo

Próbna matura z angielskiego dla grupy klasy IIC (poziom rozszerzony)

Próbna matura z angielskiego dla grupy klasy IIC (poziom rozszerzony) Próbna matura z angielskiego dla grupy klasy IIC (poziom rozszerzony) I. Zdajcy zna: 1) rónorodne struktury leksykalno-gramatyczne umoliwiajce formułowanie wypowiedzi poprawnych pod wzgldem fonetycznym,

Bardziej szczegółowo

Wstp. Odniesienie do podstawy programowej

Wstp. Odniesienie do podstawy programowej ! " 1 Wstp Praca dotyczy projektu midzyprzedmiotowego, jaki moe by zastosowany na etapie nauczania gimnazjum specjalnego. Powyszy projekt moe zosta przeprowadzony na zajciach z przedmiotów: informatyka

Bardziej szczegółowo

Proces Boloski 2020. Europejski Obszar Szkolnictwa Wyszego w nowej dekadzie

Proces Boloski 2020. Europejski Obszar Szkolnictwa Wyszego w nowej dekadzie Proces Boloski 2020 Europejski Obszar Szkolnictwa Wyszego w nowej dekadzie Komunikat z konferencji europejskich ministrów odpowiedzialnych za szkolnictwo wysze, Leuven i Louvain-la-Neuve, 28-29 kwietnia

Bardziej szczegółowo

! "#$!%&'(#!) "34! /(5$67%&'8#!)

! #$!%&'(#!) 34! /(5$67%&'8#!) 3 4! " #"$ % # " &# & ' & & (! " % &$ #) * & & &*## " & + # % &! & &*),*&&,) &! "& &-&. && *# &) &!/ & *) *&" / &*0 & /$ % &&, # ) *&")",$&%& 1&&2& 3 '! "#$!%&'(#!) % *+ +, - (. /0 *1 ", + 2 + -.-1- "34!

Bardziej szczegółowo

Centrum Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego. Warszawa 2005

Centrum Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego. Warszawa 2005 INSTYTUT TRANSPORTU SAMOCHODOWEGO Stan bezpieczeństwa ruchu drogowego w krajach OECD Biiullettyn IInfforrmacyjjny Warszawa 2005 Spis treści Wstęp... 3 I. Dane ogólne... 4 II. Wypadki drogowe... 11 III.

Bardziej szczegółowo

Polska Cyfrowa impulsem do e-rozwoju Marta Grabowska, Uniwersytet Warszawski. Warszawa, 26 maja 2015 r.

Polska Cyfrowa impulsem do e-rozwoju Marta Grabowska, Uniwersytet Warszawski. Warszawa, 26 maja 2015 r. Polska Cyfrowa impulsem do e-rozwoju Marta Grabowska, Uniwersytet Warszawski Warszawa, 26 maja 2015 r. Rozwój społeczny koncepcja Alvina Tofflera Trzecia fala Warszawa, 1997 Społeczeństwo agrarne * Społeczeństwo

Bardziej szczegółowo

Centrum Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego. Biuletyn Informacyjny. Warszawa 2007

Centrum Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego. Biuletyn Informacyjny. Warszawa 2007 INSTYTUT TRANSPORTU SAMOCHODOWEGO Stan bezpieczeństwa ruchu drogowego w krajach OECD Biuletyn Informacyjny Warszawa 2007 Spis treści Wstęp... 3 I. Dane ogólne... 4 II. Wypadki drogowe... 11 III. Zabici

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność jako obszar polityki rozwoju Małopolski STRATEGIA MAŁOPOLSKA 2020

Innowacyjność jako obszar polityki rozwoju Małopolski STRATEGIA MAŁOPOLSKA 2020 Innowacyjność jako obszar polityki rozwoju Małopolski STRATEGIA MAŁOPOLSKA 2020 Konferencja Regionalna SMART+ Innowacje w małych i średnich przedsiębiorstwach oraz promocja badań i rozwoju technologicznego

Bardziej szczegółowo

Szara strefa w Polsce

Szara strefa w Polsce Szara strefa w Polsce dr hab. prof. nadzw. Konrad Raczkowski Podsekretarz Stanu Ministerstwo Finansów www.mf.gov.pl Rodzaje nierejestrowanej gospodarki Szara strefa obejmuje działania produkcyjne w sensie

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE na rok 2008

GMINNY PROGRAM OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE na rok 2008 Załcznik do uchwały Nr... z dnia...rady Miasta Sandomierza GMINNY PROGRAM OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE na rok 2008 Gminny Program Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie okrela lokaln strategi na rok 2008

Bardziej szczegółowo

Skd mamy pienidze i na co je wydajemy? czyli BUDET POWIATU KIELECKIEGO

Skd mamy pienidze i na co je wydajemy? czyli BUDET POWIATU KIELECKIEGO Skd mamy pienidze i na co je wydajemy? czyli BUDET POWIATU KIELECKIEGO Szanowni Pastwo! Po raz pierwszy macie Pastwo okazj zapozna si z informatorem budetowym dla mieszkaców Skd mamy pienidze. Za porednictwem

Bardziej szczegółowo

Komercjalizacja nauki w Polsce i na świecie. Maciej Strzębicki

Komercjalizacja nauki w Polsce i na świecie. Maciej Strzębicki Komercjalizacja nauki w Polsce i na świecie Maciej Strzębicki Własna firma Inkubator przedsiębiorczości Kryzys Praca na uczelni Garaż VC/PE Wdrożona idea Innowacje Wydatki na badania i rozwój Komercjalizacja

Bardziej szczegółowo

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Warszawa 02.12.2015 Transformacja polskiej gospodarki w liczbach PKB w Polsce w latach 1993,2003 i 2013 w mld PLN Źródło:

Bardziej szczegółowo

Strategia Lizbońska przyczyny-cele-skuteczność polskie priorytety. Dr Mariusz-Jan Radło Polskie Forum Strategii Lizbońskiej

Strategia Lizbońska przyczyny-cele-skuteczność polskie priorytety. Dr Mariusz-Jan Radło Polskie Forum Strategii Lizbońskiej Strategia Lizbońska przyczyny-cele-skuteczność polskie priorytety Dr Mariusz-Jan Radło Polskie Forum Strategii Lizbońskiej Przyczyny przyjęcia Strategii Lizbońskiej PKB per capita UE15 (%PKB per capita

Bardziej szczegółowo

EKSPORT WYROBÓW WYSOKIEJ TECHNIKI W UNII EUROPEJSKIEJ EXPORT OF HIGH TECH IN THE EUROPEAN UNION

EKSPORT WYROBÓW WYSOKIEJ TECHNIKI W UNII EUROPEJSKIEJ EXPORT OF HIGH TECH IN THE EUROPEAN UNION PRACE NAUKOWE UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO WE WROCŁAWIU RESEARCH PAPERS OF WROCŁAW UNIVERSITY OF ECONOMICS nr 416 2016 Współczesne problemy ekonomiczne. ISSN 1899-3192 Rozwój zrównoważony w wymiarze globalnym

Bardziej szczegółowo

POLISH INFORMATION AND FOREIGN INVESTMENT AGENCY. Wpływ polityki podatkowej na atrakcyjność inwestycyjną Polski

POLISH INFORMATION AND FOREIGN INVESTMENT AGENCY. Wpływ polityki podatkowej na atrakcyjność inwestycyjną Polski POLISH INFORMATION AND FOREIGN INVESTMENT AGENCY Wpływ polityki podatkowej na atrakcyjność inwestycyjną Polski Dr Paweł Wojciechowski, Prezes Zarządu PAIiIZ Warszawa, 2 marca 2009 I. Podatki a BIZ II.

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr Rady Miasta Rejowiec Fabryczny

Uchwała Nr Rady Miasta Rejowiec Fabryczny PROJEKT Uchwała Nr Rady Miasta Rejowiec Fabryczny z dnia w sprawie programu współpracy Miasta Rejowiec Fabryczny z organizacjami pozarzdowymi oraz podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o działalnoci

Bardziej szczegółowo

Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy

Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy Grażyna Marciniak Główny Urząd Statystyczny IV. Posiedzenie Regionalnego Forum Terytorialnego, Wrocław 8 grudnia 215 r.

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Zakończenie Summary Bibliografia

Zakończenie Summary Bibliografia Spis treści: Wstęp Rozdział I Zakresy i ich wpływ na pojmowanie bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1. Zakresy pojmowania bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1.1. Zakres wąski bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1.2. Zakres

Bardziej szczegółowo

Krajowy System Monitorowania Technologii rodowiskowych Zarys koncepcji Dlaczego taki system jest potrzebny?

Krajowy System Monitorowania Technologii rodowiskowych Zarys koncepcji Dlaczego taki system jest potrzebny? Krajowy System Monitorowania Technologii rodowiskowych Dlaczego taki system jest potrzebny? Zarys koncepcji Sektor technologii rodowiskowych postrzegany jest w Europie i na wiecie jako jeden z najbardziej

Bardziej szczegółowo

Kurs Tester/ewaluator treci e-learningowych

Kurs Tester/ewaluator treci e-learningowych Kurs Tester/ewaluator treci e-learningowych Jednym z najdynamiczniej rozwijajcych si zastosowa techniki informacyjnych jest wspomagane komputerowo nauczanie. Konieczno ustawicznego podnoszenia kwalifikacji

Bardziej szczegółowo

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU GOSPODARCZEGO NA POZYCJĘ KONKURENCYJNĄ UNII EUROPEJSKIEJ W HANDLU MIĘDZYNARODOWYM Tomasz Białowąs Katedra Gospodarki Światowej i Integracji Europejskiej, UMCS w Lublinie bialowas@hektor.umcs.lublin.pl

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

Wpływ kapitału ludzkiego na rozwój regionalny w Polsce

Wpływ kapitału ludzkiego na rozwój regionalny w Polsce 6.1. Wprowadzenie Współczesny rozwój gospodarczy cechuje odwrócenie proporcji midzy czynnikami produkcji, które decyduj o jego tempie. Nastpuje stopniowe przejcie od konkurencji zasobów do konkurencji

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Globalizacja gospodarki Dr Katarzyna Czech Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 18 kwietnia 2011 r. Gospodarka światowa zbiorowość różnych podmiotów Państwa Przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

EP io default website

EP io default website 26-01-2015 Od regulacji Internetu po bezpieczestwo publiczne debata na temat dylematów ochrony danych Nowoczesna gospodarka opiera si w duej mierze na przetwarzaniu danych, dlatego potrzebne s jasne reguy,

Bardziej szczegółowo

WIADECTWO INNOWACYJNOCI PRODUKTU

WIADECTWO INNOWACYJNOCI PRODUKTU WIADECTWO INNOWACYJNOCI PRODUKTU I. ZAKRES wiadectwo innowacyjnoci produktu dla ASTEC Sp. z o.o. dotyczy prototypu produktu MDT (Magik Development Tools) w fazie studium wykonalnoci. ASTEC Sp. z o.o. ul.

Bardziej szczegółowo

Realizacja Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyszego Komunikat z konferencji ministrów ds. szkolnictwa wyszego, Berlin, 19 wrzenia 2003

Realizacja Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyszego Komunikat z konferencji ministrów ds. szkolnictwa wyszego, Berlin, 19 wrzenia 2003 Realizacja Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyszego Komunikat z konferencji ministrów ds. szkolnictwa wyszego, Berlin, 19 wrzenia 2003 Preambuła Dnia 19 czerwca 1999 r., rok po podpisaniu Deklaracji Sorboskiej,

Bardziej szczegółowo

Forum Bankowe Uwarunkowania ekonomiczne i regulacyjne sektora bankowego. Iwona Kozera, Partner EY 15 marca 2017

Forum Bankowe Uwarunkowania ekonomiczne i regulacyjne sektora bankowego. Iwona Kozera, Partner EY 15 marca 2017 Forum Bankowe Uwarunkowania ekonomiczne i regulacyjne sektora bankowego Iwona Kozera, Partner EY 15 marca 2017 2000 2001 2002 2003 200 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 201 2015 2016 Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

Poradnik korzystania z serwisu UNET: Konfiguracja programu pocztowego

Poradnik korzystania z serwisu UNET: Konfiguracja programu pocztowego Poradnik korzystania z serwisu UNET: Konfiguracja programu pocztowego Niniejszy opis dotyczy konfiguracji programu pocztowego Outlook Express z pakietu Internet Explorer, pracujcego pod kontrol systemu

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA DZIAŁANIA KLASYCZNEGO ALGORYTMU GENETYCZNEGO

PREZENTACJA DZIAŁANIA KLASYCZNEGO ALGORYTMU GENETYCZNEGO Piotr Borowiec PREZENTACJA DZIAŁANIA KLASYCZNEGO ALGORYTMU GENETYCZNEGO Sporód wielu metod sztucznej inteligencji obliczeniowej algorytmy genetyczne doczekały si wielu implementacji. Mona je wykorzystywa

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR./07 RADY MIASTA ZIELONA GÓRA. z dnia 2007 r.

UCHWAŁA NR./07 RADY MIASTA ZIELONA GÓRA. z dnia 2007 r. UCHWAŁA NR./07 RADY MIASTA ZIELONA GÓRA z dnia 2007 r. w sprawie przystpienia do zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Zielona Góra. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z

Bardziej szczegółowo

11.1. Wprowadzenie. 11.2. Ramy dla przedsibiorczoci

11.1. Wprowadzenie. 11.2. Ramy dla przedsibiorczoci 11.1. Wprowadzenie Zdaniem twórców strategii lizboskiej naley uzna znaczce moliwoci małych i rednich przedsibiorstw w kontekcie przystosowania si do potrzeb rynku, a take tworzenia nowych miejsc pracy.

Bardziej szczegółowo

Zarzdzanie i inynieria produkcji Studia II stopnia o profilu: A x P

Zarzdzanie i inynieria produkcji Studia II stopnia o profilu: A x P Specjalno: Inynieria produkcji w przemyle maszynowym Zintegrowane systemy (CIM) WM Zarzdzanie i inynieria produkcji Studia II stopnia o profilu: A x P Przedmiot: Zintegrowane systemy (CIM) Status przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII BLOK TEMATYCZNY: Zrównoważone finansowanie infrastruktury WYZWANIA NA RYNKU ENERGII Nowe oferty dostawców i zmienione zachowania użytkowników dr Andrzej Cholewa dr Jana Pieriegud Sopot, 26 czerwca 2013

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 maja 2012 r. Tomasz Geodecki Piotr Kopyciński Łukasz Mamica Marcin Zawicki Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do

Bardziej szczegółowo

Lifelong Learning- Erasmus 2013/2014

Lifelong Learning- Erasmus 2013/2014 Lifelong Learning- Erasmus 2013/2014 14 FACULTY of ELECTRONICS and INFORMATION TECHNOLOGY Warsaw University of Technology (1) Lifelong Learning- Erasmus 2013/2014 14 Dr inż. Dariusz Turlej Dr inż. Wojciech

Bardziej szczegółowo

PROBLEMY I WSKANIKI OCENY ZRÓNICOWA WEWNTRZREGIONALNYCH

PROBLEMY I WSKANIKI OCENY ZRÓNICOWA WEWNTRZREGIONALNYCH ródło: Jakubowicz E., Raczyk A., 2002, Problemy i wskaniki oceny zrónicowa wewntrzregionalnych, (w:) Rogacki H., Moliwoci i ograniczenia zastosowa metod badawczych w geografii społeczno ekonomicznej i

Bardziej szczegółowo

4.2. Rynek pracy wobec wyzwa gospodarki opartej na wiedzy

4.2. Rynek pracy wobec wyzwa gospodarki opartej na wiedzy 4.1. Wprowadzenie Cele zapisane w strategii lizboskiej w zakresie rynku pracy oraz innowacyjno- ci stanowi podstaw i punkt odniesienia rozwaa podjtych w niniejszym opracowaniu. Złoono i kompleksowo rozpatrywanego

Bardziej szczegółowo

Informacja i Promocja. Mechanizm Finansowy EOG Norweski Mechanizm Finansowy

Informacja i Promocja. Mechanizm Finansowy EOG Norweski Mechanizm Finansowy Informacja i Promocja Mechanizm Finansowy EOG Norweski Mechanizm Finansowy Spis treci 1. Wstp... 3 2. Ogólne działania informacyjno - promocyjne... 3 3. Działania informacyjno-promocyjne projektu... 4

Bardziej szczegółowo

Spis tre ci. 1. Wst p... 4

Spis tre ci. 1. Wst p... 4 1 Spis treci 1. Wstp... 4 1. Wstp... 4 2. Cz analityczna:... 5 2.1. Analizy statystyczne i ich odniesienie przestrzenne... 5 2.1.1. ródła danych statystycznych... 5 2.1.2. Stosowane metody analizy statystycznej...

Bardziej szczegółowo

Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami. Tomasz Białowąs

Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami. Tomasz Białowąs Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami Tomasz Białowąs Wysoki dynamika wymiany handlowej 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Eksport całkowity UE Eksport UE do Chin Import całkowity UE Import

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Ewa Janczar Biuro Geodety Województwa Mazowieckiego. ewa.janczar@bgwm.pl www.bgwm.pl; www.gismazowsza.pl. Wisła 5-7.09 2007 r.

Ewa Janczar Biuro Geodety Województwa Mazowieckiego. ewa.janczar@bgwm.pl www.bgwm.pl; www.gismazowsza.pl. Wisła 5-7.09 2007 r. Ewa Janczar Biuro Geodety Województwa Mazowieckiego ewa.janczar@bgwm.pl www.bgwm.pl; www.gismazowsza.pl Wisła 5-7.09 2007 r. Słuba Geodezyjna i Kartograficzna funkcjonuje w realnej rzeczywistoci, ukształtowanej

Bardziej szczegółowo

ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI

ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI 2012-04-24 Jacek Woźniak Pełnomocnik Zarządu WM ds. planowania strategicznego WYZWANIA ORAZ SILNE STRONY MIAST KRAKÓW KATOWICE Źródło: Raport

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA WYPEŁNIENIA KARTY PROJEKTU W KONKURSIE NA NAJLEPSZY PROJEKT

INSTRUKCJA WYPEŁNIENIA KARTY PROJEKTU W KONKURSIE NA NAJLEPSZY PROJEKT INSTRUKCJA WYPEŁNIENIA KARTY PROJEKTU W KONKURSIE NA NAJLEPSZY PROJEKT Rubryka 1 Nazwa programu operacyjnego. W rubryce powinien zosta okrelony program operacyjny, do którego składany jest dany projekt.

Bardziej szczegółowo

Strategiczne kierunki działań Województwa Opolskiego dla obszarów wiejskichna lata

Strategiczne kierunki działań Województwa Opolskiego dla obszarów wiejskichna lata Strategiczne kierunki działań Województwa Opolskiego dla obszarów wiejskichna lata 2014-2020 Pawłowice, 20 lutego 2015 r. Strategia Rozwoju Województwa Opolskiego do 2020 roku Powstała z myślą o optymalnym

Bardziej szczegółowo

OFERTA RAPORTU. Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata. Kraków 2012

OFERTA RAPORTU. Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata. Kraków 2012 Oferta raportu: Szkolnictwo wyższe w Polsce i wybranych krajach analiza porównawcza OFERTA RAPORTU Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata Kraków 2012 1 Oferta raportu:

Bardziej szczegółowo

Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa.

Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa. Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa. Wstp Przy podejciu do planowania adresacji IP moemy spotka si z 2 głównymi przypadkami: planowanie za pomoc adresów sieci prywatnej przypadek, w którym jeeli

Bardziej szczegółowo