PAKIET EDUKACYJNY DLA MŁODYCH ROLNIKÓW W KRAJACH NOWOPRZYJĘTYCH DO UNII EUROPEJSKIEJ BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY W ROLNICTWIE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PAKIET EDUKACYJNY DLA MŁODYCH ROLNIKÓW W KRAJACH NOWOPRZYJĘTYCH DO UNII EUROPEJSKIEJ BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY W ROLNICTWIE"

Transkrypt

1 PAKIET EDUKACYJNY DLA MŁODYCH ROLNIKÓW W KRAJACH NOWOPRZYJĘTYCH DO UNII EUROPEJSKIEJ BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY W ROLNICTWIE CYPR, Nikozja, 2005

2 Przedmowa, podziękowania i zastrzeżenia Przedmowa Celem tej części pakietu edukacyjnego jest: Umożliwienie młodym rolnikom rozpoznania zagrożeń i niebezpieczeństw, z którymi spotykają się każdego dnia podczas pracy w gospodarstwie rolnym, Przekazanie wiedzy, w jaki sposób można zmniejszać lub wyeliminować te zagrożenia i niebezpieczeństwa, Zachęcenie młodych rolników do profesjonalnego podejścia do zarządzania bezpieczeństwem w gospodarstwie rolnym. Możesz wykorzystać dostarczone informacje do stawiania właściwych pytań i otrzymywania sensownych odpowiedzi od miejscowych ekspertów i tych organów władzy w twoim kraju, które zajmują się zagadnieniami bezpieczeństwa i higieny pracy w gospodarstwach rolnych. W niniejszym poradniku nie znajdziesz informacji w jaki sposób pracować w gospodarstwie. To jest to co czego sam musisz się nauczyć. Ale pomożemy Tobie zauważyć i zapobiec możliwym wypadkom przy pracy oraz długoterminowym zagrożeniom zdrowia. Pomożemy również zaplanować codzienne pracę i życie w gospodarstwie w taki sposób, aby ich uniknąć. Podziękowania Materiały zawarte w niniejszym przewodniku zostały opracowane na podstawie ogólnie dostępnych informacji kierowanych do rolników i zawartych na stronach internetowych następujących organizacji: The Health and Safety Executive (Komitet Wykonawczy d/s Zdrowia i Bezpieczeństwa HSE), Wielka Brytania (http://www.hse.gov.uk) The Health and Safety Laboratories (laboratoria HSE) w Wielkiej Brytanii (http://www.hsl.gov.uk) WorkSafe (Bezpieczna Praca) Zach. Australia, (http://www.saftekinc.com/worksafe), strona opracowana przez Safetek Inc of Australia (http://www.saftekinc.com). The International Labour Organisation (Międzynarodowa Organizacja Pracy ILO) zrzeszająca członków związków zawodowych reprezentujących pracowników rolnych na całym świecie. Informacje zawarte w niniejszym pakiecie uzyskano z: (http://www.ilo.org/public/english/protection/safework/agriculture/intro.htm). Skorzystano również z pewnej liczby informacji zawartych na innych stronach internetowych. Wszędzie tam gdzie wykorzystano fragmenty stron internetowych, podano o tym informacje oraz adresy internetowe stron, które je zawierają. Informacje zawarte w tej części pakietu edukacyjnego nie wyczerpują wszystkich zagadnień dostępnych na wymienionych stronach internetowych. Z drugiej strony dużo wiadomości zawartych w niniejszym przewodniku zostało rozbudowanych lub powstało z połączenia różnych informacji zawartych na poszczególnych stronach internetowych. Informacja o adresach stron internetowych (zawierających oryginalne wiadomości), oraz wykaz pozycji książkowych, prospektów i czasopism (które można kupić lub otrzymać bezpłatnie) została przedstawiona w ostatnim rozdziale (bibliografia) niniejszej części pakietu edukacyjnego oraz na dołączonej płycie CD. 1

3 Zastrzeżenia Informacje zawarte w niniejszej części pakietu edukacyjnego zostały opracowane na podstawie materiałów zawartych w uznanych i wiarygodnych źródłach międzynarodowych i obejmują kluczowe problemy zdrowia i bezpieczeństwa rolników, ich rodzin oraz pracowników rolnych. Opracowując niniejsza część pakietu edukacyjnego podjęliśmy wszelkie możliwe starania, aby informacje w nim zawarte były prawdziwe, nie możemy jednak gwarantować, że tak jest. Należy również zauważyć, że jakkolwiek przedstawione materiały są z pewnością zgodne z obecną międzynarodową najlepszą dostępną praktyką, nie możemy zagwarantować, że przedstawione informacje będą możliwe do wykorzystania w warunkach uregulowań prawnych w twoim kraju. Niektóre z przedstawionych metod postępowania mogą też być niewłaściwe dla twojego położenia geograficznego. Z tego powodu opracowujący Pakiet edukacyjny dla młodych rolników nie będą zgadzać się na żadne płatności za straty lub uszkodzenia wynikłe z zastosowania podanych informacji w warunkach twojego gospodarstwa rolnego. Informacje dostarczone zostały na zasadzie ich wykorzystania na własne ryzyko. 2

4 Spis treści * * * * * Przedmowa, podziękowania i zastrzeżenia... 1 Spis treści... 3 Słownik... 5 CZĘŚĆ I. WPROWADZENIE... 8 A. Kontekst... 8 B. Wypadki w gospodarstwach... 9 C. Zagrożenie zdrowia... 9 D. Nie potrafisz zachować nadmiernej ostrożności...10 E. Zapewnij na fermie bezpieczeństwo dzieciom...13 F. Bezpieczne prowadzenie gospodarstwa...13 G. Twój prawny obowiązek...16 H. Codzienne zagrożenia w gospodarstwie i ich długoterminowe skutki dla zdrowia...19 I. W jaki sposób spełnić te wszystkie wymagania?...24 CZEŚĆ II. WYBÓR WYPOSAŻENIA I MASZYN...26 A. Zasady ogólne...26 B. Eksploatacja ciągnika...26 C. Użytkowanie wózków motocyklowych (traktorków)...28 D. Przeglądy i naprawy ciągników...30 E. Osłony części maszyn w ruchu...32 F. Bezpieczeństwo w warsztacie...33 G. Bezpieczne korzystanie z prądu elektrycznego...35 H. Bezpieczeństwo przy spawaniu i innych pokrewnych pracach naprawczych...37 CZĘŚĆ III. WYBÓR STRATEGII OCHRONY CHEMICZNEJ ROŚLIN...40 A. Informacje podstawowe...40 B. Substancje chemiczne w gospodarstwie: przechowywanie i usuwanie...40 C. Bezpieczne użycie substancji chemicznych na fermie: oprysk pestycydami...42 CZĘŚĆ IV. WYBÓR STRATEGI UTRZYMYWANIA I LECZENIA ZWIERZĄT...45 A. Wstęp...45 B. Ogólna strategia zapewnienia bezpieczeństwa na fermach bydła mlecznego...47 C. Ogólne kryteria bezpiecznego załadunku bydła...48 D. Ogólne kryteria bezpieczeństwa przy obsłudze owiec...50 E. Ogólne zasady bezpieczeństwa podczas strzyżenia owiec...52 F. Ogólne kryteria bezpieczeństwa dla koni wierzchowych...54 G. Ogólne kryteria bezpieczeństwa przy obsłudze trzody chlewnej...55 H. Ogólne zasady unikania zagrożenia chorobami odzwierzęcymi...57 I. Bezpieczne stosowanie lekarstw oraz środków do odrobaczywiania dla zwierząt

5 CZĘŚĆ V. NAWOŻENIE I UPRAWA GLEBY...64 A. Podstawowe zasady...64 B. Wytyczne obowiązujące w Wielkiej Brytanii dotyczące zarządzania nawozami naturalnymi w gospodarstwie rolnym w celu zapewnienia bezpieczeństwa żywności...64 C. Bezpieczne przechowywanie i stosowanie bezwodnego amoniaku...69 D. Bezpieczne magazynowanie i stosowanie saletry amonowej...71 CZĘŚĆ VI. UNIKANIE WYPADKÓW I ZAGROŻEŃ PODCZAS CODZIENNEJ PRACY W GOSPODARSTWIE ROLNYM...79 A. Kontekst...79 B. Rak skóry...79 C. Stres cieplny...81 D. Unikanie wypadków przez dzieci...82 E. Unikanie wypadków podczas ręcznego podnoszenia i przeładunku..84 F. Skutki długotrwałego oddziaływania hałasu w gospodarstwie...86 G. Bezpieczna praca przy silosach...87 H. Niebezpieczeństwo przy pracach z belami siana...89 I. Ochrona osobista podczas walki z pożarem...91 J. Skutki długotrwałej wibracji całego ciała...93 K. Napowietrzne linie energetyczne...95 Wybrane pozycje bibliograficzne i strony internetowe

6 Słownik Absorpcja przenikanie ciał stałych do płynów przez naczynia włoskowate, na drodze osmozy, w procesie rozpuszczania lub reakcji chemicznej. Związki chemiczne są silnie absorbowane przez krew w miejscu przecięcia skóry lub przez oczy. Awaryjne rozlanie/rozsypanie (ang. Emergency Spills) - przypadkowe rozsypanie/rozlanie substancji chemicznej powodujące natychmiastowe zagrożenie personelu i/lub środowiska. W tej sytuacji opuść szybko miejsce zdarzenia i wezwij pomoc. Za usunięcie skutków rozsypania/rozlania substancji chemicznej jest odpowiedzialny specjalnie wyszkolony i wyposażony personel. Czynnik uczulający - substancja chemiczna, która w konkretnych dawkach po powtórzonej ekspozycji powoduje rozwój reakcji alergicznych u ludzi i zwierząt. Czynniki rakotwórcze (kancerogeny) wszystkie substancje które przyczyniają się do wzrostu nowotworu w żywych tkankach, albo te które są znane jako wywołujące raka ludzi lub zwierząt, lub doświadczalnie zbadane czynniki rakotwórcze wywołujące nowotwory zwierząt w warunkach laboratoryjnych. Duszność - krótki oddech, oddychanie z trudnością. DWA - Time Weighted Average - koncentracja jakiegoś czynnika szkodliwego odniesiona do 8-mio godzinnego dnia pracy (40 godzin / tydzień) na który pracownik może być wystawiony bez szkodliwego wpływu na jego zdrowie. EPA (The Environmental Protection Agency) Agencja Ochrony Środowiska kontroluje i wprowadza w życie przepisy ochrony środowiska. Higiena - dział medycyny, badający wpływ środowiska na zdrowie fizyczne i psychiczne człowieka. Celem tych badań jest zapewnienie poszczególnym osobom oraz społeczeństwu jak najlepszych warunków rozwoju fizycznego i psychicznego. Praktycznymi wynikami higieny są wskazania dotyczące usuwania z życia ludzkiego wpływów ujemnych, w różny sposób zagrażających zdrowiu, i wprowadzania czynników dodatnich. IDLH - (Immediately Dangerous to Life and Health). Bezpośrednio niebezpieczna dla życia i zdrowia - maksymalne stężenie substancji występujące w przedziale czasu o długości do 30 minut nie powoduje objawów jakiś uszkodzeń i nieodwracalnych skutków zdrowotnych. Kwas związek organiczny lub nieorganiczny o ph <7. Żrące działanie kwasu powoduje zniszczenie tkanki ludzkiej. Łatwopalność - łatwość z jaką ciecz, ciało stałe lub gaz zapali się, albo samorzutnie albo na skutek działania iskry lub otwartego płomienia. Materiał wybuchowy - substancja chemiczna, która powoduje nagły, prawie natychmiastowy wzrost ciśnienia gazu i ciepła, gdy została poddana gwałtownemu wstrząsowi, ciśnieniu lub wysokiej temperaturze. Mutageny - związki chemiczne, które wywołują mutacje DNA i żywych komórek. Przyp.tłum. (http://pl.wikipedia.org/wiki/higiena 5

7 Narkoza - otępienie albo nieprzytomność spowodowana podaniem substancji chemicznej. Niebezpieczny związek chemiczny - substancja chemiczna, dla której statystycznie istotny materiał dowodowy oparty na co najmniej jednym badaniu przeprowadzonym zgodnie z zasadami naukowymi, wskazuje, że wystąpił ostry lub przewlekły stan chorobowy u pracowników poddanych jej oddziaływaniu. Termin "zagrożenie zdrowia" obejmuje związki chemiczne, które są rakotwórcze, toksyczne, wysoko toksyczne odczynniki chemiczne, toksyny, środki drażniące, substancje żrące, środki uczulające, trucizny wątrobowe, neurotoksyny, środki które oddziaływają na system krwiotwórczy oraz środki które uszkadzają płuca, skórę, oczy lub śluzówkę. NIOSH (ang. National Institute of Occupational Safety and Health) Narodowy Instytut Bezpieczeństwa Zawodowego i Zdrowia. Wydzielona część Centrum Kontroli Chorób Publicznej Służby Zdrowia w Wydziale Zdrowia i Służby Człowiekowi. NIOSH prowadzi badanie i prace wdrożeniowe w zakresie bhp oraz promuje szkolenia z tego zakresu. Odpadki chorobotwórcze - odpadki, które mogą wywoływać choroby. Odpadki traktowane jako chorobotwórcze zawierają wirusy lub inne patogenne organizmy dostatecznie złośliwe i w odpowiedniej ilości, żeby ich oddziaływanie mogło spowodować wystąpienie choroby zakaźnej. Odpady biologiczne materiały zbyteczne które są biologicznymi próbkami lub otoczeniem (jak zainfekowany organizm lub niezabezpieczone laboratorium), stwarzające zagrożenie dla człowieka i jego środowiska. Definicja ta zawiera w sobie wszystkie materiały, które mogą spowodować chorobę człowieka i nie są sklasyfikowane jako kontrolowane odpady przemysłowe. OSHA (ang. Occupational Safety and Health Administration) - jednostka administracj i państwowej w Wielkiej Brytanii, której powierzono zagadnienia bezpieczeństwa i higieny pracy. Osobiste wyposażenie ochronne wyposażenie lub odzież noszona przez pracowników w celu zabezpieczenia ich przed zagrożeniami w środowisku pracy, np. respirator, rękawice i okulary ochronne. Plan higieny chemicznej - program napisany i wprowadzony do stosowania przez pracodawcę, zawierający procedury, opis wyposażenia, osobistego wyposażenia ochronnego i opis wykonywanych prac, mający na celu zabezpieczenie pracownika przed zagrożeniem utraty zdrowia przez oddziaływanie używanych na poszczególnych stanowiskach pracy niebezpiecznych substancji chemicznych. Plan ten w języku angielskim dostępny jest w internecie pod adresem: Reaktywność chemiczna zdolność materiału do przemiany chemicznej, skutkującej zagrożeniem wybuchem lub uwolnieniem trujących gazów. REL (Recommended Level Exposure) - Zalecany poziom ekspozycji. Wytyczne publikowane przez NIOSH. Substancja żrąca - substancja chemiczna, która powoduje widoczne zniszczenie, albo nieodwracalne zmiany w żywej tkance, przez jej oddziaływanie w miejscu kontaktu. Substancje drażniące - związki chemiczne, które po absorpcji, inhalacji (wdychaniu) lub spożyciu powodują zapalenie tkanek lub bolesność 6

8 Temperatura wrzenia temperatura przy której ciśnienie pary cieczy jest równe ciśnieniu otaczającego powietrza atmosferycznego i przy której ciecz gwałtownie zamienia się w parę. Łatwopalne ciecze posiadające niskie temperatury wrzenia są traktowane jako stwarzające zagrożenie pożarowe. Teratogen - czynnik lub substancja chemiczna, która może spowodować fizyczne wady w rozwijającym się embrionie albo płodzie, gdy kobieta w ciąży wystawiona jest na jego działanie. Trucizna - każda substancja stosowana w małych dawkach, szkodliwa dla żywych tkanek. Utleniacz - substancja chemiczna, która inicjuje albo przyczynia się do zapłonu w materiałach, przez co wywołuje ogień. Wysoce toksyczny odnosi się szkodliwego wpływu jaki wywiera krótka, jednorazowa ekspozycja na substancję toksyczną. Występuje on w stosunkowo krótkim czasie. Ekspozycja jest określona w sekundach, minutach lub godzinach w zależności od absorpcji substancji toksycznej przez drogi oddechowe lub skórę. Zagrożenia materialne - gazy sprężone, materiały wybuchowe, łatwopalne, utleniacze, substancje niestabilne lub reagujące z wodą. Zagrożenie - możliwość, że ekspozycja na jakiś czynnik może spowodować wypadek, gdy czynnik ten jest wykorzystywany poza ustalonym stanem. Zagrożenie oddechowe - spowodowane szczególną koncentracją zanieczyszczenia gazowego przedostającego się do ciała przez układ oddechowy i powodującego jakąś dysfunkcję organizmu. Zasady związki chemiczne o ph>7. Zasady albo inaczej substancje kaustyczne mogą wywierać efekt żrący na tkanki ludzkie. Zatrucie chroniczne utrata zdrowia w wyniku powtarzającej się lub długotrwałej ekspozycji człowieka na materiały toksyczne. Związek organiczny - każdy związek chemiczny zawierający węgiel. 7

9 CZĘŚĆ I. WPROWADZENIE A. Kontekst Powszechnie wiadomo, że praca w gospodarstwie rolnym jest niebezpieczna. Rolnicy są zagrożeni chorobami zawodowymi takimi jak pylica płuc, artretyzm, utrata słuchu i nowotwór skóry. Są również narażeni na wypadki związane z niewłaściwym użyciem substancji chemicznych i niewłaściwą obsługą maszyn. Ryzyko to przypisane jest również do rodziny rolnika, jego sąsiadów a w niektórych przypadkach, do innych ludzi przebywających w okolicy w celach rekreacyjnych. Na przykład, w Wielkiej Brytanii i Irlandii rolnictwo jest traktowane jako rodzaj zajęcia które ma jedną z najgorszych reputacji odnośnie relatywnej ilości wypadków i zgonów. Według statystyk za rok 2001/2002 w Wielkiej Brytanii liczba wypadków śmiertelnych wynosiła 9 na 100 tys. ludzi zatrudnionych w rolnictwie, a w dziesięcioleciu zarejestrowano 497 wypadków śmiertelnych. Inaczej ujmując, 50 ludzi w roku, albo jedna osoba na tydzień traci życie w wypadkach związanych z pracą lub pobytem na terenie gospodarstwa rolnego. Przy czym zgony spowodowane wypadkami związanymi z obsługą maszyn stanowią prawie połowę z tej liczby. Rolnicy ciągle podejmują ryzykowne działania. I tak np. 11 czerwca 2001 roku farmer w hrabstwie Clare w Irlandii, został oskarżony o niewłaściwe zabezpieczenie wałka odbioru mocy (WOM) w swoim ciągniku. W poprzednim roku w Irlandii, w wyniku urazów z nieosłoniętym wałkiem odbioru mocy, zginęło 16 ludzi. Rolnikowi jest trudno wyobrazić sobie, że wieś stała się atrakcyjna dla ludzi z miasta, którzy nie znają zagrożeń występujące na fermie. Przybysze ci są często nieświadomi faktu, że uprawy są opryskane, a zachowania zwierząt gospodarskich mogą być dla nich niebezpieczne. Turyści rozbijający namioty albo nocujący w przyczepach campingowych na terenach wiejskich mogą być narażeni na kontakt z bakteriami E-coli 0157:H7, które występują na powierzchni ziemi zabrudzonej ochodami zwierząt. Teren gospodarstwa rolnego jest zawsze atrakcyjny dla dzieci, które podczas przebywania na jego obszarze nie zawsze zdają sobie sprawę z niebezpieczeństwa. Trzeba sobie powiedzieć, że nie jesteśmy w stanie przewidzieć zachowań głupców, ale możemy dużo zrobić, aby ochronić siebie od wypadków mogących występować w naszym gospodarstwie oraz uprzedzić osoby przebywające na naszym terenie o istniejących zagrożeniach. W następnych rozdziałach naszego poradnika adresowanego przede wszystkim do młodych rolników przedstawimy praktyczne wskazówki i porady oraz niezbędne informacje techniczne konieczne dla uczynienia naszego gospodarstwa bezpiecznym. 8

10 B. Wypadki w gospodarstwach Wcześniej wspomnieliśmy o statystyce wypadków śmiertelnych w gospodarstwach rolnych w Wielkiej Brytanii*. Z pośród 497 śmiertelnych wypadków w ciągu 10 lat, ich ofiarami padło: 173 robotników rolnych, 253 rolników pracujących we własnych gospodarstwach, 71 osób nie związanych z pracą w gospodarstwie. Przerażającym jest, że 49 śmiertelnych wypadków dotyczyło dzieci w wieku poniżej 16 lat. Zgony występowały w następstwie wypadków związanych z : środkami transportu (wywrócenie pojazdu, wypadniecie ludzi z pojazdu) 33% upadkiem z wysokości (praca na dachu itp.) 18% uderzeniem przez spadający obiekt (belka, drzewo, gałąź itp.) 14% kontaktem z poruszającą się maszyną lub niezabezpieczoną częścią maszyny 10% kontaktem ze zwierzętami 8% porażeniem prądem elektrycznym 7%. C. Zagrożenie zdrowia Jednym z najpoważniejszych zagrożeń dla zdrowia rolnika w długim okresie czasu stanowi kontakt z pestycydami i aerozolami powstającymi podczas oprysków. Ryzyko utraty zdrowia w dłuższym okresie czasu występuję również na skutek: wdychania pyłu pochodzenia roślinnego i mineralnego (pylica płuc) wdychania toksycznych gazów, które mogą być przyczyną stałych problemów ze zdrowiem lub nagłej śmierci. Toksyczne gazy w gospodarstwie wytwarzane są podczas fermentacji odchodów i przechowywania plonów. * Przyp. tłum. W Polsce, przyczyny śmiertelnych wypadków w rolnictwie przedstawiono w poniższej tabeli (z opracowania KRUS z kwietnia 2005 Wypadki przy pracy i choroby zawodowe rolników... dostępnego na stronie internetowej 9

11 Wdychanie tych gazów może skutkować nieodwracalnym uszkodzeniem płuc i przewlekłymi problemami z oddychaniem. Badania naukowe wykazały zwiększoną zapadalność na raka skóry tych rolników, którzy pracują podczas słonecznej pogody bez odzieży ochronnej lub nie używają, tam gdzie to możliwe, daszków przeciwsłonecznych. Badania naukowe wykazały, że praca w gospodarstwie pociąga za sobą kontuzje stawów i wiązadeł. Te uszkodzenia wytwarzają u rolnika skłonność do zapalenia stawów (artretyzm), co może prowadzić do zmniejszenia ich ruchliwość podczas wykonywania prac. Grupa zawodowa rolników, w miarę upływu lat, charakteryzują się większą utratą słuchu niż przedstawiciele innych zawodów. Utrata słuchu jest powszechna u tych rolników, którzy narażeni są na głośny i ciągły hałas pochodzący od niewłaściwie utrzymanych maszyn i sprzętu oraz u tych, którzy nie stosują odpowiednich ochronników słuchu. Rolnicy prowadzący chów zwierząt w budynkach inwentarskich często cierpią na chorobę nazwaną Syndromem Toksycznego Organicznego Kurzu. Te dolegliwości są wywołane przez toksyny i kurz występujący w budynkach inwentarskich. Pestycydy stosowane w rolnictwie i bezwodny amoniak należą do substancji chemicznych, które mogą powodować ostre lub chroniczne problemy zdrowotne. Wielu rolników zaniedbuje stosowania osobistego wyposażenia ochronnego podczas manipulowania chemikaliami. E coli 0157 jest szczególną bakterią, która występuje w jelitach takich zwierząt jak bydło, owce, jelenie, kozły i dzikie ptaki. Toksyny, które ona wytwarza powodują u ludzi poważne skutki zdrowotne nie tylko w postaci biegunki, ale również uszkodzenie nerek, a nawet zgon. D. Nie potrafisz zachować nadmiernej ostrożności Wyobrażenia ludzi mieszkających w mieście o pracy rolnika jest często takie, że jest to zdrowe zajęcie, wykonywane na świeżym powietrzu daleko od zaludnionych i zanieczyszczonych miast, zapewniające zdrową dawkę ruchu. W jakimś sensie jest to prawda. Na przykład statystyki umieralności w Stanach Zjednoczonych wskazują, że dla farmerów wskaźnik umieralności na zawał serca i raka jest niższy w porównaniu z innymi grupami zawodowymi. Jednakże, praca w gospodarstwie rolnym jest połączona z innymi problemami zdrowotnymi. Przegląd różnych zagrożeń zdrowotnych jest przedstawiony dalszych częściach niniejszego opracowania. Przy okazji zasygnalizujmy, jak ważnym jest zachowanie ostrożności podczas wykonywania rutynowych czynności w gospodarstwie i myślenie o następstwach wykonywanej czynności. Przykładowo, gdy przeprowadzasz opryski pestycydami musisz pamiętać, że jest wysoce prawdopodobne pozostanie resztek pestycydów w opryskiwaczu. Bez solidnego oczyszczenia opryskiwacza po pracy, ten kto później będzie go używał, będzie nieświadomie narażony na skutki oddziaływania resztek pestycydów. Tak więc najbardziej narażony będzie późniejszy użytkownik opryskiwacza, możesz Ty nim być lub Twoja rodzina, lub pracownik dokonujący jego przeglądu lub naprawy. Ostatnio w Wielkiej Brytanii rządowy Komitet Wykonawczy d/s Zdrowia i Bezpieczeństwa zdecydował się na określenie rzeczywistego zagrożenia dla pracowników poprzez ocenienie ilości pozostałości pestycydów w typowych urządzeniach będących na wyposażeniu farm. Współpracujące laboratoria badawcze wykonały odpowiednie badania dla zwykle stosowa- 10

12 nych pestycydów i różnych rodzajów opryskiwaczy. Określenie ilości pozostałości powiązano ze sposobem opryskiwania oraz ze stosowanym sposobem czyszczenia opryskiwacza. Początkowe badania przeprowadzone w 250 fermach pozwoliły na określenie typów stosowanych opryskiwaczy oraz rodzajów stosowanych pestycydów. W następnym etapie badań czternastu właścicieli ferm wyraziło zgodę na przeprowadzenie badań polowych, po dwa na każdą fermę. Badania te przeprowadzono w głównych okresach oprysku w roku, tzn. późną wiosną i jesienią/zimą. Pobierano próbki rozpylonej cieczy z takich miejsc jak dysze i belka opryskiwacza, zbiornik pestycydów oraz z innych miejsc na ciągniku, w tym z przedniej szyby i drzwi. Łącznie z 7 miejsc podczas każdych badań. Dodatkowo z bawełnianych rękawiczek noszonych przez rolnika. Podczas wykonywania typowych czynności takich jak wchodzenie/wychodzenie z kabiny ciągnika, jazda, montowanie wyposażenia, wymiana filtra oleju na rękawiczkach tych gromadziły się zanieczyszczenia, co pozwoliło określić narażenie rolnika na pestycydy. Każdą zebraną próbkę badano na obecność 13 najbardziej popularnych pestycydów. Wyniki przeprowadzonych badań wykazały, że resztki pestycydów na wyposażeniu wykorzystywanym do oprysków mają znaczenie dla zdrowia. Stwierdzono przy tym, że gospodarstwa na terenie których wykonywano badania nie były prowadzone przez złych rolników. Wszyscy oni czyścili wyposażenie używane do oprysków. Nie mniej jednak, każdy pracownik który obsługiwał podczas badań urządzenia do oprysków, jeżeli posiałby w tym czasie otwartą ranę lub skaleczenie, mógł wchłonąć niebezpieczną dawkę chemikaliów, nie zdając sobie z tego sprawy. Zawodowe narażenie na niebezpieczną substancję przenoszoną drogą powietrzną jest zwykle rozpatrywane w kategoriach wdychania. Generalnie, dopuszczalna dawka takiej substancji chemicznej odnosi się do ilości danego związku, który może człowiek wdychać bez szkodliwych następstw. Nie mniej jednak, obecnie powszechnie przyjmuje się, że niektóre toksyczne substancje mogą przedostawać się do ciała człowieka również przez skórę, zwiększając szkodliwy efekt oddziaływania danego związku na człowieka (chociaż właściwość przenikania przez skórę jest bardzo różna dla różnych substancji chemicznych ). W Wielkiej Brytanii, Komitet Wykonawczy d/s Zdrowia i Bezpieczeństwa przeprowadził badania mające na celu określenie stopnia pochłaniania przez skórę oparów wielu substancji różniących się parametrami fizyczno-chemicznymi. Badania były przeprowadzone na małej grupie ochotników w pomieszczeniu o kontrolowanym składzie powietrza zawierającym 4 związki chemiczne o których wiadomo, że przenikają przez skórę człowieka (toluen, ksylen, 1 - metoksy-2 - propanol i 2 butanon). Są to składniki aktywne zawarte w szerokiej gamie produktów używanych w rolnictwie, gospodarstwie rolnym i przy konserwacji/remontach maszyn. Pochłanianie par tych substancji chemicznych przez ciało człowieka było oceniane poprzez kontrolowanie poziomu związków chemicznych wydalanych przez człowieka w procesie usuwania toksyn. Ochotnicy byli ubrani w koszulki z krótkim rękawem i dżinsy a oddychali czystym powietrzem poprzez maski. Przebywali w pomieszczeniu skażonym parami związków chemicznych przez 4 godziny, w ciągu których ich ciało wchłonęło przypuszczalną dopuszczalną dawkę tych związków. Przeprowadzone badania wykazały, że dla niektórych związków chemicznych ich pary pochłaniane przez skórę mogą znacząco podnieść stężenie substancji toksycznych w ciele człowieka. Dalsze badania przeprowadzone przy wykorzystaniu rozpuszczalnika - 2-butoxyethanolu wykazały, że jeżeli temperatura i wilgotność powietrza zwiększa się, przenikanie jego przez skórę jest znacząco silniejsze (a więc, jeżeli pracujesz ciężko w upale to zwiększasz swoje zagrożenie!). Jest ważne również uświadomienie 11

13 sobie, że noszenie kombinezonu powoduje tylko małą różnicę w pochłanianiu par tego rozpuszczalnika. Nie znaczy to jednak, że używanie produktów zawierających wymienione wyżej związki chemiczne nie jest bezpieczne. Tylko twoje ciało potrzebuje czasu do wyzdrowienia i wypłukania wszystkich wchłoniętych substancji toksycznych. Jest bardzo ważne, aby pracować w wentylowanym pomieszczeniu i stosować wyposażenie zabezpieczające oraz stosować się do zaleceń zawartych w ulotkach informacyjnych i instrukcjach dostarczanych przez sprzedawcę Najwięcej wypadków w gospodarstwie rolnym i związanych z nimi kontuzji i zranień powstaje wówczas, gdy ludzie nie postępują z właściwą ostrożnością. Spieszą się, nie sięgają po właściwe narzędzia i wyposażenie lub zbyt ufają sobie i myślą, że nie muszą nosić właściwej odzieży ochronnej. W poniższej tabeli przedstawiono przykłady typowych wypadków na fermach na Cyprze kraju nowo przyjętym wraz z Polską do Unii Europejskiej. Wszystkich tych wypadków można było uniknąć! Wydarzenie / Wypadek opis Wywrotka ciągnika podczas zjazdu ze stoku Upadek pracownika z poruszającej się maszyny Upadek z wysokości Upadek z drabiny. Uszkodzenie ręki przez pas napędowy w ruchu Przyczyna Prawdopodobne skutki Co należy robić Czego nie wolno robić Awaria hamulców lub hamulce użyte w niewłaściwy sposób Niewłaściwa pozycja na maszynie Niewłaściwe wykorzystanie maszyny Niewystarczające zabezpieczenie przewidziane przez przepisy, gdy praca odbywa się na wysokości ponad 2 m - Niewłaściwe zabezpieczenie drabiny. - Uszkodzona drabina w użytkowaniu. Nieodpowiednia osłona przekładni napędowej Farmer może ulec kontuzji lub zabić cię podczas wywrotki ciągnika. Zranienie Kontuzja, zranienie ciała. Kontuzja, zranienie ciała Kontuzja, zranienie ciała - Prowadź ciągnik uważnie - Sprawdź stan techniczny ciągnika przed jazdą (w tym np.poziom płynu hamulcowego Przewóz osoby zgodnie z zaleceniami producenta. Zapewnij wszelkie środki ostrożności będące w dyspozycji Zapewnij właściwe posadowienie i umocowanie drabiny Zapewnij dobre zabezpieczenie części maszyn w ruchu i odpowiednią odzież Nie kieruj ciągnikiem z dodatkowym, niepotrzebnym ładunkiem na niebezpiecznym podłożu Przewóz pasażera bez odpowiedniego siedziska i zapewnienia bezpieczeństwa jest zabroniony Praca na wysokości bez środków zabezpieczający ch jest zabroniona. Nie używaj drabiny źle posadowionej i umocowanej. Praca z urządzeniami w ruchu nie posiadającymi odpowiednich zabezpieczeń jest niedopuszczalna 12

14 Eksplozja akumulatora. Wadliwa instalacja elektryczna. Uszkodzenie oczu. Obchodź się z akumulatorem ostrożnie Ukąszenie przez węża Niewłaściwe obuwie ochronne Uszkodzenie ciała Ogień wypalanie traw, ścierniska Niekontrolowany ogień. Nie wypalaj pól. E. Zapewnij na fermie bezpieczeństwo dzieciom W Europie obserwuje się wzrost troski o zapewnienie bezpieczeństwa dzieciom i młodym ludziom na fermie. Gospodarstwo rolne jest obszarem, dla którego zagrożenia muszą być rozpatrywane osobno, ponieważ wiele wypadków dotyczy osób spoza gospodarstwa, w tym osób przyjezdnych. I tak na przykład w Wielkiej Brytanii podejmuje się od wielu lat działania adresowane do dzieci poprzez zapoznawanie ich z zagrożeniami występującymi na wsi. Dostępne są książki i kasety wideo, które można zamawiać przez internet. Organizowane są również specjalne szkolenia dla dzieci. Więcej o problemie zapewnienia bezpieczeństwa dzieciom znajdziesz w internecie na stronie : F. Bezpieczne prowadzenie gospodarstwa Bezpieczeństwo na fermie można najlepiej zapewnić poprzez przyjęcie przez pracowników roli zarządzających bezpieczeństwem i zdrowiem. Długoletnie doświadczenia wskazują, że dobre zarządzanie bezpieczeństwem prowadzi do wzrostu produktywności gospodarstwa rolnego. Przez realizację dobrego programu zarządzania bezpieczeństwem możesz uniknąć nie tylko kontuzji i zranień, ale niezaplanowanych zdarzeń, które są kosztowne, zabierają mnóstwo czasu i powodują stres. Takie podejście do zagadnienia bezpieczeństwa ma duże znaczenie ekonomiczne. Jak zacząć? W celu oceny zarządzania bezpieczeństwem w twoim gospodarstwie rolnym, sprawdź czy dysponujesz: spisem typowych zagrożeń związanych z: uprawami, obsługą maszyn i urządzeń, stosowaniem nawozów i chemikaliów oraz wykonywaną na fermie pracą, systemem rejestracji wypadków(kontuzji, zranień), systemem rejestracji wypadków, których konsekwencji uniknąłeś o mały włos oraz systemem identyfikacji zagrożeń, z którymi się spotkałeś, w związku z wykonywana pracą, instrukcjami bezpieczeństwa prac w gospodarstwie rolnym, systemem szkolenia i nadzoru dla nowych i młodych pracowników, odzieżą i wyposażeniem ochronnym, systemem szkoleń praktycznych przy wprowadzeniu do gospodarstwa nowego wyposażenia lub nowej produkcji, systemem wymiany doświadczeń na temat bezpieczeństwa pracy pomiędzy pracodawcą, dostawcami sprzętu i pracownikami łatwo dostępnymi informacjami na temat bezpieczeństwa związanego z urządzeniami mechanicznymi, innego wyposażenia fermy oraz substancjami niebezpiecznymi, przepisami prawnymi dotyczącymi bezpieczeństwa pracy i zdrowia. Przyp.tłum: w języku angielskim 13

15 Jak kontynuować? Nakreśl plan zarządzania bezpieczeństwem pracy na fermie obejmujący punkty wymienione wyżej. Sporządź ten plan w formie pisemnej i umieść go w teczce lub segregatorze, w którym przechowujesz inne dokumenty związane z bezpieczeństwem urządzeń mechanicznych, wyposażenia i chemikaliów. Dyskutuj o nim z innymi podczas wykonywania różnych czynności w gospodarstwie i spróbuj zaszczepić innym zainteresowanie ich bezpieczeństwem. Bądź pewien, że twój plan poprzez ciągłą dyskusję z innymi spowoduje powstanie systemu identyfikacji ryzyka, oszacowania i kontroli niebezpieczeństwa Bądź pewien, że po tych dyskusjach pracownicy i inne osoby w gospodarstwie będą przyjaźnie ustosunkowani do twojego planu i będą wykonywać swoją pracę bezpieczniej, zgodnie z prawnymi wymogami dotyczącymi zachowania bezpieczeństwa i zdrowia. Twój plan powinien dostarczyć pracownikom fermy informacji na temat bezpieczeństwa pracy, wprowadzić w zagadnienia bhp nowo zatrudnionych pracowników i przewidywać prowadzenie szkoleń przy wprowadzaniu nowej produkcji, powinien szczególnie zabezpieczać młodych pracowników oraz wprowadzić rejestrację wypadków skutkujących uszkodzeniami ciała oraz wypadków, które przez szczęśliwy zbieg okoliczności nie skończyły się zranieniami. A także rejestrację prawdopodobnych zagrożeń. Konsultacje Konsultacje, inaczej dyskusja - są to rozmowy prowadzone z osobami pracującymi na fermie, które mają na celu osiągniecie porozumienia w temacie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. Mogą tutaj mieć zastosowanie następujące wskazówki: Pozwól innym dyskutować i przyczyniać się w ten sposób do powstania ostatecznej wersji twojego planu zarządzania bezpieczeństwem na fermie Staraj się zrobić tak, aby każdy na fermie znał i rozumiał zasady bhp, które wspólnie ustaliliście i był świadomy zasad prawnych dotyczących bezpieczeństwa, obowiązujących na stanowiskach pracy, Włącz innych w proces planowania bezpieczeństwa użytkowania nowego wyposażenia technicznego, przed jego nabyciem, Przedyskutuj zawczasu nieznane lub potencjale zagrożenia bhp związane z nową produkcją i sporządź uzgodnioną procedurę bezpiecznego postępowania, Podczas wykonywania wspólnych przedsięwzięć, wymieniajcie nieustannie informacje w celu uniknięcia ryzykownych sytuacji, O ile to możliwe, trzymaj się ustalonych uzgodnień dotyczących bhp dla każdego zadania, Jeżeli wystąpi wypadek przy pracy, nawet najmniejsze skaleczenie, przedyskutuj i uzgodnij sposób postępowania, aby zapewnić bezpieczne kontynuowanie pracy, Bądź gotowy zatrzymać wykonywanie pracy aż do odpowiedniego polepszenia warunków bezpieczeństwa jej wykonywania. Rozeznaj zagrożenia Najlepszy rezultat zapobiegnięcia nieszczęśliwemu wypadkowi na fermie jest osiągalny w ciągu 24 godzin od zauważenia i rozprawienia się z zagrożeniem. Zagrożeniem jest jakaś praca, działalność, procedura postępowania, maszyna, wyposażenie lub zwierzęta, które mogą spowodować uszkodzenie ciała człowieka. Zagrożenie może być rozpoznane w: środowisku (światło, hałas, opady, upał, słońce), substancjach (pestycydy, paliwo, pył), 14

16 układzie miejsca pracy (przestrzeni pracy, wysokości miejsca pracy, wysokość składowania), organizacji pracy (zbędna praca fizyczna), wyposażeniu (drabiny, silosy, piły łańcuchowe, szlifierki kątowe), zwierzętach gospodarskich (ugryzienia, kopnięcia, uderzenia, przygniecenia, infekcje), pracy na wysokości (dachy, silosy), elektryczności (przełączniki, kable, maszyny elektryczne, połączenia). Jak zauważyć zagrożenie Obserwując - patrz, słuchaj, wąchaj, dotykaj kieruj się zdrowym rozsądkiem, wiedzą i doświadczeniem. Karty katalogowe wyrobu otrzymane od producenta lub sprzedawcy. Czytaj je uważnie, aby określić możliwe zagrożenie pochodzące od niebezpiecznej substancji i podjąć konieczne środki ostrożności. Przeglądy zagrożeń przeprowadź przegląd zagrożeń w głównych obszarach pracy na fermie. Rozmawiaj z innymi o swoich obawach dotyczących bezpieczeństwa, sprawdź zapisy dotyczące wypadków i zranień. Dzieci i osoby obce włącz do przeglądu obszary i rodzaje aktywności na fermie, w których dzieci i osoby obce mogą być narażone na ryzyko wypadku. Grupy dyskusyjne są bardzo pożyteczne przy identyfikacji zagrożeń i zalecaniu rozwiązań. Audit bezpieczeństwa rozważ wynajęcie doradcy do zbadania bezpieczeństwa na fermie i pomocy w sporządzeniu planu zarządzania bezpieczeństwem. Informacje zapewnij sobie bieżący dostęp do informacji na temat zagrożeń występujących w rolnictwie. Analiza zapisów przechowuj zapisy zidentyfikowanych zagrożeń, wypadków, zranień, żądań pracowników o odszkodowanie, które pomogą w określeniu trendu dotyczącego bhp w twoim gospodarstwie Instrukcje obsługi uważnie czytaj i stosuj się do informacji dotyczących wyposażenia i materiałów. Regulacje prawne zapoznaj się z nimi. Oszacuj ryzyko Jeżeli jakieś zagrożenie zostanie zidentyfikowane, prawdopodobieństwo i możliwość wystąpienia dotkliwej szkody może być ocenione przed określeniem metody najskuteczniejszego zmniejszenia ryzyka. W poważniejsze przypadkach zagrożenia działania zapobiegawcze będą musiały być podjęte w pierwszej kolejności. Może zdarzyć się, że określony przypadek zagrożenia może powodować kilka różniących się skutków. Dla każdego zagrożenia przeanalizuj każdy możliwy skutek wypadku i zanotuj najgorszy. Lista zamieszczona poniżej będzie pomocna w podjęciu decyzji. Wprowadź zmiany Wykorzystaj poniższy spis, uszeregowany według ważności podejmowanych kroków: a) Usuń zagrożenie u źródła np. pozbądź się danego urządzenia lub materiału (substancji). b) Zastąp je mniej niebezpiecznym (urządzeniem lub materiałem). c) Odizoluj niebezpieczny proces, urządzenie lub materiał od ludzi. d) Wprowadź zabezpieczenia mechaniczne takie jak np. osłony. e) Zastosuj procedury bezpiecznej pracy, szkolenie i dozór w celu ograniczenia ryzyka. 15

17 f) Jeżeli powyższe działania nie są wystarczające lub wykonalne zapewnij indywidualne środki ochronne. g) Wprowadź w życie kontrole w ustalonym przez ciebie zakresie. Zalecane jest przeprowadzenie jednej lub więcej czynności oszacowania ryzyka i wprowadzenie zmian, tak szybko jak to jest możliwe, aby zagrożenie nie spowodowało wystąpienia wypadku. Kontrola zmian Aby być pewnym, że niebezpieczeństwo zostało zminimalizowane i w przyszłości nie pojawi się zagrożenie, należy ponownie przeprowadzić ocenę ryzyka przed powrotem ludzi na stanowisko pracy lub ponownym rozpoczęciem pracy. Rozmowa pomiędzy pracodawcą i innymi pracownikami w miejscu pracy pomoże osiągnąć trafną decyzję dotyczącą warunków bezpieczeństwa. W niektórych przypadkach, będzie potrzebne ustanowienie nowej procedury bezpiecznej pracy. Być może również przeprowadzenie dodatkowego szkolenia i kontroli aż do uzyskania zadawalających rezultatów. Postępy w zakresie poprawy bezpieczeństwa powinny być okresowo kontrolowane. Wtedy tylko można mieć pewność, że będą one efektywne. G. Twój prawny obowiązek Właściciele pracujący na zasadzie samo zatrudnienia, pracodawcy i pracownicy maja ustawową odpowiedzialność za zachowanie bezpieczeństwa w gospodarstwie rolnym. Producenci, importerzy i sprzedawcy materiałów, wyposażenia technicznego oraz inne osoby przeprowadzające kontrolę różnych aspektów działalności gospodarstwa mogą ponosić również odpowiedzialność prawną odnośnie bezpieczeństwa pracy na farmie. Akty prawne i zarządzenia Każdy pracodawca powinien dysponować odpowiednimi w twoim kraju zbiorem przepisów prawnych. Ludzie zamieszkali w gospodarstwie rolnym lub je odwiedzający, niezależnie czy w nim pracują czy też nie, są objęci uregulowaniami prawnymi zawartymi w obowiązujących aktach prawnych. Pracodawcy Pracodawcy są zobowiązani podjąć wszelkie środki zaradcze, aby zatrudnieni w ich gospodarstwach nie byli narażeni na niebezpieczeństwo. Zakres ich odpowiedzialności obejmuje: Takie utrzymanie obejścia, maszyn i wyposażenia, aby nie stanowiły one zagrożenia bezpieczeństwa Organizację systemu bezpiecznej pracy. Przyp. tłum. Podstawowe zestawienie polskich przepisów z zakresu bhp znajdziesz w internecie pod adresem Wszystkie przepisy prawne obowiązujące w Polsce, w tym np. Kodeks Pracy i Kodeks Cywilny lub Karny, są dostępne w witrynie internetowej Sejmu RP i można je przeczytać lub pobrać rozpoczynając poszukiwania pod adresem: 16

18 Dostarczenie pracownikom informacji, instrukcji, przeprowadzenie szkoleń i kontroli mających na celu zapewnienie bezpieczeństwa pracy. Zapoznanie pracowników z potencjalnymi zagrożeniami. Dostarczenie odpowiedniej odzieży i wyposażenia ochronnego (np. ochronniki słuchu, okulary ochronne, maski przeciw-pyłowe) w tych przypadkach, w których wyeliminowanie zagrożenia nie jest możliwe. Prowadzenie rozmów z pracownikami w zakresie zabezpieczenia przed nieszczęśliwymi wypadkami i utratą zdrowia. Zapewnienie, że wyposażenie i materiały które są stosowane, przechowywane i transportowane są bezpieczne. Określenie zagrożeń, oszacowanie ryzyka oraz kontrole bezpieczeństwa na fermie. Pracownicy Pracownicy powinni troszczyć się o własne bezpieczeństwo i zdrowie, a także o bezpieczeństwo innych. Są oni odpowiedzialni za: Stosowanie się do instrukcji bezpieczeństwa. Używanie, zgodnie z instrukcjami, wyposażenia ochronnego. Informowanie pracodawcę o zagrożeniach. Współpracę z pracodawcą w sprawach bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. Pracodawcy i pracujący we własnej firmie Pracodawcy i osoby samozatrudniajace się są zobowiązane do troszczenia się o własne bezpieczeństwo i zdrowie. Osoby te muszą także zapewnić w praktyce, że przez ich działalność nie będzie narażone bezpieczeństwo i zdrowie innych osób Kontrahenci (wykonawcy) Gdy najmujesz wykonawców lub podwykonawców, np. do strzyżenia owiec, ponosisz za nich taką samą odpowiedzialność, jak gdybyś sam był ich pracodawcą. Odpowiedzialność ta dotyczy tych spraw, które są lub powinny być pod twoją kontrolą. Niezależnie od tego, wykonawcy (kontrahenci) ponoszą odpowiedzialność jako pracodawcy w odniesieniu do swoich pracowników. Producenci Jeżeli maszyna jest użytkowana zgodnie z przeznaczenie, ci którzy ją zaprojektowali, wy- tworzyli, zaimportowali, dostarczyli, zainstalowali u użytkownika muszą być pewni, że operator maszyny nie będzie narażony na niebezpieczeństwo, gdy będzie użytkował maszynę we właściwy sposób. Razem z maszyną musi być dostarczona instrukcja obsługi zawierająca informację doty- czące bezpiecznego użytkowania maszyny i jej utrzymania, a także informacje o potencjalnych zagrożeniach. Również w terminie późniejszym użytkownik ma prawo żądać od dostawcy dodatkowych informacji na temat bezpieczeństwa. Substancje niebezpieczne Osoby wytwarzające, importujące lub dostarczające wszelkiego rodzaju materiały do sto- tych materiałów, sowania na stanowisku pracy muszą zapewnić dostarczenie odpowiednich informacji na temat toksyczności tych materiałów, zasad bezpiecznego stosowania, magazynowania transportu i usuwania: a) w momencie dostawy b) później, kiedykolwiek pojawi się takie żądanie. 17

19 Te informacje muszą być dostępne w formie napisów (etykiet), spisu substancji niebez- piecznych, oceny bezpieczeństwa, świadectw kontroli lub Kart Charakterystyk Substancji Niebezpiecznych. Zakłady pracy Wszystkie osoby które zarządzają miejscami pracy są zobowiązane do zapewnienia bezpie- czeństwa. Ludzie muszą być w stanie dojść, pracować i opuścić stanowisko pracy w sposób bezpieczny. Projektanci budynków i miejsc pracy w budynkach są odpowiedzialni za takie rozwiązania, które zapewnią, że osoby które w nich będą pracować nie będą narażone na zagrożenia. Konsultacja i współpraca Współpraca i dyskusje są podstawowymi kluczami do zapewnienia bezpieczeństwa i zdro- wia w pracy. Zatrudniający i zatrudnieni powinni wzajemnie rozwiązywać problemy związane z bezpieczeństwem i higieną pracy. Tam gdzie jest zatrudniona duża liczba osób, pracownicy powinni wybrać swoich przedstawicieli, którzy utworzą zespół d/s bhp. Rola przedstawicieli i zespołu d/s bhp Praca zespołu ds. bhp polega na: a) inspekcji miejsc pracy, w porozumieniu z zatrudniającym. (Jeżeli kontrola miejsc pracy nie była prowadzona w ciągu ostatnich 30 dni, może być ona wykonana w każ- dym czasie, po uprzednim zawiadomieniu pracodawcy.), b) bezzwłocznym badaniu wypadków, niebezpiecznych zdarzeń lub poważnych zagrożeń, c) zapoznawaniu się z bieżącymi informacjami na temat bhp, d) zgłaszaniu zagrożeń pracodawcy, e) omawianiu spraw w ramach zespołu, f) konsultacjach i współpracy z pracodawcą w zakresie zapewnienia bhp, g) utrzymywaniu kontaktu z pracownikami w zakresie bhp. Praca zespołu ds. bhp polega również na: a) szkoleniu członków zespołu w zakresie zagadnień bhp, b) konsultacjach dotyczących zmian wprowadzanych na stanowiskach pracy, c) zapewnieniu członkom zespołu możliwości wykonywania swoich zadań. Zagadnienia sporne Uregulowania dotyczące bezpieczeństwa pracy postanawiają, że zagadnienia bhp powinny być ustanowione na drodze konsultacji pomiędzy pracodawcami i zatrudnionymi, lub wybranymi przez nich przedstawicielami. Obie strony powinny uzgodnić sposób rozwiązywania kwestii spornych. Jeżeli próby rozwiązania kwestii spornych nie powiodą się, należy zawiadomić Państwową Inspekcją Pracy. Odmowa pracy w niebezpiecznej sytuacji Zatrudnieni maja prawo odmówić świadczenia pracy, jeżeli sądzą, że są narażeni lub na- ds. rażają innych na poważne niebezpieczeństwo, bezpośrednie zranienie lub chorobę. Pracownik odmawiający pracy musi zawiadomić o tym pracodawcę i członka zespołu bhp, o ile taki jest powołany. Pracownik musi pozostawać w dyspozycji pracodawcy aby móc podjąć inne obowiązki. Powinna mieć miejsce dyskusja nad rozwiązaniem problemu. Kiedy problem zostanie przez pracownika zgłoszony, pracownik powinien otrzymać możliwą do akceptacji pracę zastępczą, za którą powinien otrzymywać taką samą płacę i inne dodatki. 18

20 Wypadki Wypadki przy pracy powodujące uszkodzenie ciała i niezdolność do pracy muszą być zgłaszane. Zaniedbanie zgłoszenia wypadku przy pracy jest wykroczeniem. Także niektóre choroby związane z wykonywaną pracą podlegają obowiązkowemu zgłoszeniu. H. Codzienne zagrożenia w gospodarstwie i ich długoterminowe skutki dla zdrowia Pracujący w rolnictwie podlegają wysokiemu zagrożeniu chorobami nowotworowym, chorobami płuc i wszelkiego rodzaju uszkodzeniami ciała. Ze względu na odlegle położenie ich miejsc pracy, możliwość zapewnienia natychmiastowej opieki lekarskiej jest niedostateczna. Środowisko pracy na fermie sprzyja zagrożeniom związanym z warunkami pogodowymi i pracą terenową oraz użytkowaniem maszyn. Występują zagrożenia toksykologiczne związane ze stosowaniem pestycydów, nawozów i paliw a także wynikające ze wdychania pyłów. Zagrożenia układu oddechowego. Pracujący w rolnictwie są zagrożeni różnymi chorobami układu oddechowego, w zależności od rodzaju wdychanych substancji, co przedstawiono poniżej w tabeli 1. Tabela 1. Zagrożenia układu oddechowego Ekspozycja Pyłki zbóż, antygeny grzybów w kurzu pochodzącym ze zbiorów, roztocza, organiczny fosfor w środkach owadobójczych Pył organiczny Niektóre rozsady roślin, endotoksyny bakteryjne, mitotoksyny Środki owadobójcze, arsen, gryzący kurz i dym, amoniak, pyłki ziaren (pszenica, jęczmień) Zarodniki grzybów lub ciepłolubne grzyby (actinomycetes) ze spleśniałego ziarna lub siana, antygeny o średnicy poniżej 5 mm Ciepłolubne grzyby (actinomycetes): spleśniała trzcina cukrowa Zarodniki grzybów (podczas opróżniania podłoża) Spleśniałe siano, kompost Grzyby: spleśniała kora klonu Małpy człekokształtne: buszujące w pszenicy Pozostałości roślin, ziarnka skrobi, pleśń, endotoksyny, mikotoksyny, zarodniki, grzyby, gram- bakterie, enzymy, alergeny, części owadów, zabrudzenia glebą, osady substancji chemicznych Kurz od magazynowanego ziarna Spleśniała kiszonka (w górnej warstwie w silosie) Gazy: amoniak, siarkowodór, tlenek węgla, metan, fosgen, chlor, dwutlenek siarki, ozon, parakwat (środek chwastobójczy), bezwodny amoniak (nawóz), tlenki azotu Skutki zdrowotne Astma i nieżyt nosa pochodzenia alergicznego Astma Zapalenie błony śluzowej Skurcz oskrzeli, ostre chroniczne zapalenie oskrzeli Zapalenie płuc Pylica płuc związana z pracą przy trzcinie cukrowej Grzybica płuc Płuco rolnika Choroba pracowników odkorujcych drzewa (klony) Choroba ryjkowca pszenicy Zespół organicznego, toksycznego kurzu Podwyższona temperatura ( grączka zbożowa ) Zespół wyładowywacza silosu Ostre choroby płuc 19

Zwroty R. ToxInfo Consultancy and Service Limited Partnership www.msds-europe.com Tel.: +36 70 335 8480

Zwroty R. ToxInfo Consultancy and Service Limited Partnership www.msds-europe.com Tel.: +36 70 335 8480 Zwroty R R1 - Produkt wybuchowy w stanie suchym. R2 - Zagrożenie wybuchem wskutek uderzenia, tarcia, kontaktu z ogniem lub innymi źródłami zapłonu. R3 - Skrajne zagrożenie wybuchem wskutek uderzenia, tarcia,

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy oraz wynikające z niej działania w Starostwie Powiatowym w Gryfinie

INSTRUKCJA oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy oraz wynikające z niej działania w Starostwie Powiatowym w Gryfinie Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr /2005 Z dnia 2005 r. INSTRUKCJA oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy oraz wynikające z niej działania w Starostwie Powiatowym w Gryfinie 1. DEFINICJE. 1) RYZYKO

Bardziej szczegółowo

Wymagane przez prawo oznaczenia zagrożeń

Wymagane przez prawo oznaczenia zagrożeń DATA: 20.03.2009 Wymagane przez prawo oznaczenia zagrożeń W niektórych przypadkach prawo wymaga od producentów podawania na etykietach informacji o zagrożeniach (umieszczania na produktach symboli zagrożeń

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki materiału Zgodnie z dyrektywą 91/155/WG

Karta charakterystyki materiału Zgodnie z dyrektywą 91/155/WG 1. Identyfikacja produktu i firmy. Nazwa produktu: Przeznaczenie produktu: BLUCLAD płyta budowlana wzmocniona włóknami do stosowania jako płytę wykończeniową na podłogi, ściany i sufity Firma: Firma: Eternit

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE WSTĘPNE BHP

SZKOLENIE WSTĘPNE BHP SZKOLENIE WSTĘPNE BHP Spis treści Prawo pracy i BHP, obowiązki, odpowiedzialność Ochrona przed zagrożeniami Pierwsza pomoc przedmedyczna Zagrożenia pożarowe, zasady obsługi środków gaśniczych, ewakuacja

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki preparatu niebezpiecznego Płyn do usuwania tapet ATLAS ALPAN

Karta charakterystyki preparatu niebezpiecznego Płyn do usuwania tapet ATLAS ALPAN Identyfikacja przedsiębiorstwa Nazwa i adres firmy: 1. Wytwórnia Klejów i Zapraw Budowlanych ATLAS Grzelak i wspólnicy spółka jawna 91-222 Łódź, ul. Św. Teresy105 Numer telefonu: (042) 631 89 45 Numer

Bardziej szczegółowo

Szkolenie okresowe - OSP. Zagrożenia wypadkowe

Szkolenie okresowe - OSP. Zagrożenia wypadkowe Zagrożenia wypadkowe 1 Zagrożenia czynnikami występującymi w procesach pracy Zagrożenie -stan środowiska pracy, który może spowodować wypadek lub chorobę Czynniki zagrożenia zawodowego dzieli się na dwie

Bardziej szczegółowo

Bezpieczna praca z rozpuszczalnikami Praktyki bezpiecznej pracy poradnik

Bezpieczna praca z rozpuszczalnikami Praktyki bezpiecznej pracy poradnik Bezpieczna praca z rozpuszczalnikami Praktyki bezpiecznej pracy poradnik Dokument ten został przetłumaczony i zaadoptowany za zgodą Health and Safety Executive (HSE), z oryginału opublikowanego przez ww.

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI STRONA 1

KARTA CHARAKTERYSTYKI STRONA 1 KARTA CHARAKTERYSTYKI STRONA 1 1. IDENTYFIKACJA PREPARATU, PRODUCENT Nazwa produktu: PLASTIC SPRAY PRF 202 Data sporządzenia: 14.12.2011 Producent: TAEROSOL Oy Hampuntie 21, FIN-36220 Kangasala Finland

Bardziej szczegółowo

Gdzie na przykład możemy się z nim zetknąć Pojemniki z gazem

Gdzie na przykład możemy się z nim zetknąć Pojemniki z gazem Piktogramy CLP Piktogram określający rodzaj zagrożenia jest to zamieszczony na etykiecie układ graficzny zawierający symbol ostrzegawczy oraz określone kolory, których celem jest przekazanie informacji

Bardziej szczegółowo

OPERATOR WĘZŁÓW CIEPLNYCH

OPERATOR WĘZŁÓW CIEPLNYCH Szkolenie wstępne InstruktaŜ stanowiskowy OPERATOR WĘZŁÓW CIEPLNYCH pod red. Bogdana Rączkowskiego Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI SUBSTANCJI Mieszanka Mineralno-Bitumiczna IRR

KARTA CHARAKTERYSTYKI SUBSTANCJI Mieszanka Mineralno-Bitumiczna IRR Wersja z dnia 25-11-2014 Wersja 2 Zastępuje wersję z dnia 14-12-2012 KARTA CHARAKTERYSTYKI SUBSTANCJI Mieszanka Mineralno-Bitumiczna IRR 1. IDENTYFIKACJA WYROBU I PRODUCENTA 1.1 Nazwa wyrobu Mieszanka

Bardziej szczegółowo

SUBSTANCJE CHEMICZNE STWARZAJĄCE ZAGROŻENIA

SUBSTANCJE CHEMICZNE STWARZAJĄCE ZAGROŻENIA Szkoły Ponadgimnazjalne Moduł III Foliogram 41. KULTURA BEZPIECZEŃSTWA SUBSTANCJE CHEMICZNE STWARZAJĄCE ZAGROŻENIA Substancje chemiczne ze względu na zagrożenia dla zdrowia i/lub środowiska dzielimy na:

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI. PREPARATU NIEBEPIECZNEGO: Metylan Pochłaniacz wilgoci

KARTA CHARAKTERYSTYKI. PREPARATU NIEBEPIECZNEGO: Metylan Pochłaniacz wilgoci Strona 1/5 1. Identyfikacja preparatu, Identyfikacja dystrybutora Nazwa preparatu: - 300g, 500g. Zastosowanie preparatu: Utrzymuje optymalny dla zdrowia poziom wilgoci, absorbuje nadmierną wilgoć z powietrza

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI DEZOSAN WIGOR wg Rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 ws.

KARTA CHARAKTERYSTYKI DEZOSAN WIGOR wg Rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 ws. 1. IDENTYFIKACJA MIESZANINY I IDENTYFIKACJA PRZEDSIĘBIORSTWA 1.1. IDENTYFIKATOR PRODUKTU Nazwa handlowa produktu: 1.2. ISTOTNE ZIDENTYFIKOWANE MIESZANINY ORAZ ZASTOSOWANIA ODRADZANE Zastosowanie: Dezynfekcja,

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyka zawodowego może być prosta

Ocena ryzyka zawodowego może być prosta Ocena ryzyka zawodowego może być prosta wystarczy tylko pięć kroków, by wykonać ją właściwie! Co to jest ryzyko zawodowe? Mówiąc najprościej, ryzyko zawodowe oznacza prawdopodobieństwo, z jakim ktoś może

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO Identyfikacja przedsiębiorstwa: Zakłady Chemiczne ANSER Sp. z o.o. Siedziba: Ul. J. Conrada 7, 01-922 Warszawa tel.: (022) 663 70 73 fax.: (022) 669 01 22

Bardziej szczegółowo

Taśma Uszcelniająca. Ośno II /24 87-700 Aleksandrów Kujawski

Taśma Uszcelniająca. Ośno II /24 87-700 Aleksandrów Kujawski 1.IDENTYFIKACJA SUBSTANCJI/PREPARATU. IDENTYFIKACJA PRODUCENTA, IMPORTERA LUB DYSTRYBUTORA Informacje o produkcie Nazwa handlowa Taśma Zalecane użycie Wkładka elastyczna używana w hydroizolacji. Firma

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki preparatu niebezpiecznego - Zmywacz intensywny WOCA 0. Ogólnie: - oznacza: nie ma zastosowania lub brak danych...

Karta charakterystyki preparatu niebezpiecznego - Zmywacz intensywny WOCA 0. Ogólnie: - oznacza: nie ma zastosowania lub brak danych... Strona 1 z 5 preparatu niebezpiecznego - Zmywacz intensywny WOCA 0. Ogólnie: - oznacza: nie ma zastosowania lub brak danych. 1. Identyfikacja preparatu i firmy: Nazwa produktu: Zmywacz intensywny WOCA

Bardziej szczegółowo

1. IDENTYFIKACJA PREPARATU I IDENTYFIKACJA PRODUCENTA

1. IDENTYFIKACJA PREPARATU I IDENTYFIKACJA PRODUCENTA TECHNITynk Sp. z o.o. Rzeczków Kolonia 60, 26-680 Wierzbica Tel./fax: 48 618 26 96, www.technitynk.pl KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU Opracowana zgodnie z Rozporządzeniem (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji.

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Uzależnienia Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Termin uzależnienie jest stosowany głównie dla osób, które nadużywają narkotyków, alkoholu i papierosów. Używki Wszystkie używki stanowią

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI

KARTA CHARAKTERYSTYKI KARTA CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU (ROZPORZĄDZENIE (WE) n 1907/2006 - REACH)Data : 23/01/2014 Strona 1/5 KARTA CHARAKTERYSTYKI (Rozporządzenie REACH (WE) nr 1907/2006 - nr 453/2010) SEKCJA 1 : IDENTYFIKACJA

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 90/2008 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 09.05. 2008

Zarządzenie Nr 90/2008 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 09.05. 2008 Zarządzenie Nr 90/2008 Burmistrza Miasta Czeladź z dnia 09.05. 2008 w sprawie : wprowadzenia procedury Identyfikacji zagrożeń oraz oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy w Urzędzie Miasta Czeladź

Bardziej szczegółowo

* 1 Identyfikacja substancji/preparatu i identyfikacja przedsiębiorstwa

* 1 Identyfikacja substancji/preparatu i identyfikacja przedsiębiorstwa strona: 1/5 * 1 Identyfikacja substancji/preparatu i identyfikacja przedsiębiorstwa Dane produktu Zastosowanie substancji / preparatu utwardzacz Producent/ Dostawca Schomburg Polska Sp. z o.o. ul. Skleczkowska

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz w zakresie analizy potrzeb szkoleniowych pracowników związanych z infrastrukturą gospodarki ściekowej

Kwestionariusz w zakresie analizy potrzeb szkoleniowych pracowników związanych z infrastrukturą gospodarki ściekowej Kwestionariusz Analiza Potrzeb Szkoleniowych Kwestionariusz w zakresie analizy potrzeb szkoleniowych pracowników związanych z infrastrukturą gospodarki ściekowej THESEIS I Szkolenia w zakresie bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO Identyfikacja przedsiębiorstwa: Zakłady Chemiczne ANSER Sp. z o.o. Siedziba: Ul. J. Conrada 7, 01-922 Warszawa tel.: (022) 663 70 73 fax.: (022) 669 01 22

Bardziej szczegółowo

Wytyczne dotyczące bezpiecznego wykonywania prac przez podwykonawców Szpitala Wojewódzkiego im. Prymasa Kardynała Stefana Wyszyńskiego

Wytyczne dotyczące bezpiecznego wykonywania prac przez podwykonawców Szpitala Wojewódzkiego im. Prymasa Kardynała Stefana Wyszyńskiego I. Cel dokumentu Wytyczne określają rozwiązania organizacyjne w zakresie zarządzania środowiskowego oraz bezpieczeństwa i higieny pracy w odniesieniu do Podwykonawców pracujących w imieniu lub na terenie

Bardziej szczegółowo

KARTA BEZPIECZEŃSTWA PRODUKTU

KARTA BEZPIECZEŃSTWA PRODUKTU KARTA BEZPIECZEŃSTWA PRODUKTU Zgodnie z normą 9 l/155/ecc (93/112/EC) Data wystawienia: 21.02.2003 Zmiany dnia: 16.01.2003 Podstawa: Rozporządzenie MZ, Dz. U. Nr 140, poz. 1171 z dnia 3 września 2002 z

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki sporządzona zgodnie z Rozporządzeniem (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego I Rady z dnia 18 grudnia 2006 r.

Karta charakterystyki sporządzona zgodnie z Rozporządzeniem (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego I Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. KARTA CHARAKTERYSTYKI PRODUKT: HOB 5560 WAX EQUIPMENT CLEANER Karta charakterystyki sporządzona zgodnie z Rozporządzeniem (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego I Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. 1.

Bardziej szczegółowo

Informacje z zakresu BHP dotyczące szlifowania węglików spiekanych

Informacje z zakresu BHP dotyczące szlifowania węglików spiekanych Bezpieczeństwo w obróbce skrawaniem Informacje z zakresu BHP dotyczące szlifowania węglików spiekanych Składniki Produkty na bazie spieków węglikowych zawierają węglik wolframu i kobalt, a ponadto mogą

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE BHP PIKTOGRAMY

SZKOLENIE BHP PIKTOGRAMY SZKOLENIE BHP PIKTOGRAMY dr inż. Joanna Zembrzuska Instytut Chemii i Elektrochemii Technicznej Zakład Chemii Ogólnej i Analitycznej Tel. 665 20 15 Pok. 105A lub 0.009A Joanna.Zembrzuska@put.poznan.pl Oznaczenia

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU PRZEDSIĘBIORSTWO PRODUKCYJNO HANDLOWE AS TOMASZ SŁODOWNIK 05-402 OTWOCK, UL POGODNA 38 NIP 532 102 23 96 22 788 21 73 KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU Producent : P.P.H. AS Tomasz Słodownik Adres: ul. Pogodna

Bardziej szczegółowo

OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO W PIĘCIU KROKACH

OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO W PIĘCIU KROKACH OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO W PIĘCIU KROKACH Ocena ryzyka zawodowego może być prosta wystarczy tylko pięć kroków, by wykonać ją właściwie! Co to jest ryzyko zawodowe? Mówiąc najprościej, ryzyko zawodowe oznacza

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Kitajewska Główny Inspektorat Sanitarny

Katarzyna Kitajewska Główny Inspektorat Sanitarny Katarzyna Kitajewska Główny Inspektorat Sanitarny 1 Zranienia i zakłucia przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 czerwca 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny

Bardziej szczegółowo

Liquid Ice Spray Czyszczący

Liquid Ice Spray Czyszczący KARTA CHARAKTERYSTYKI BEZPIECZEŃSTWA (MSDS) Liquid Ice Spray Czyszczący SEKCJA 1 IDENTYFIKACJA SUBSTANCJI I PRODUCENTA Nazwa produktu: Spray czyszczący Kod produktu: 42082 Numer (Producenta) Karty Charakterystyki:

Bardziej szczegółowo

2. SKŁAD I INFORMACJA O SKŁADNIKACH.

2. SKŁAD I INFORMACJA O SKŁADNIKACH. PRODUCENT: Przedsiębiorstwo Wielobranżowe KAMAL Aleksander Kamiński ul. Miechowska 10 85-875 Bydgoszcz Tel. O52 345-05-49 Fax 052 3464275 e-mail:kamal@kamal.com.pl NIEBEZBIECZNEGO PREPARATU CHEMICZNEGO.

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki

Karta charakterystyki Strona 1 z 5 1. Identyfikacja substancji/preparatu i identyfikacja przedsiębiorstwa Identyfikacja substancji lub preparatu Numer artykulu 31741 Identyfikacja firmy/przedsiębiorstwa Nazwa firmy : FINO GmbH

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU. PAZNOKCI i SKÓREK 75ml

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU. PAZNOKCI i SKÓREK 75ml Data wydania 06042008 OLIWKA ODŻYWCZA DO PIELĘGNACJI PAZNOKCI i SKÓREK 75ml Strona 1/4 1. Identyfikacja substancji / preparatu Oliwka do pielęgnacji paznokci 2. Skład i informacja o składnikach. Mieszanina

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki Zgodna z przepisami 91/155/EEC oraz 2001/58/CE Produkt: NovoFlow Nr MSDS AC 10-20-2 B15/01/2011

Karta charakterystyki Zgodna z przepisami 91/155/EEC oraz 2001/58/CE Produkt: NovoFlow Nr MSDS AC 10-20-2 B15/01/2011 Karta charakterystyki Zgodna z przepisami 91/155/EEC oraz 2001/58/CE Produkt: NovoFlow Nr MSDS AC 10-20-2 B15/01/2011 1. Identyfikacja mieszaniny i identyfikacja przedsiębiorstwa 1.1. Identyfikacja substancji

Bardziej szczegółowo

Niebezpieczne substancje chemiczne:

Niebezpieczne substancje chemiczne: Niebezpieczne substancje chemiczne: Warsztaty samochodowe www.chemicalscampaign.eu czynnikami chemicznymi kampania europejska SLIC Senior Labour Inspectors Committee Wprowadzenie Pracownicy warsztatów

Bardziej szczegółowo

Indeks ilustracji Indeks tabel Przepisy dotyczące prac przy składowaniu materiałów Bibliografia

Indeks ilustracji Indeks tabel Przepisy dotyczące prac przy składowaniu materiałów Bibliografia Spis treści: Wstęp Rozdział 1. Obowiązujące przepisy w zakresie postępowania z towarami niebezpiecznymi 1.1 Umowa Europejska ADR 1.2 Towary niebezpieczne 1.3 Sposób przewozu 1.4 Podstawowe definicje zawarte

Bardziej szczegółowo

Przykładowy program szkolenia okresowego pracowników inżynieryjno-technicznych

Przykładowy program szkolenia okresowego pracowników inżynieryjno-technicznych Przykładowy program szkolenia okresowego pracowników inżynieryjno-technicznych 1. Założenia organizacyjno-programowe a) Forma nauczania Kurs z oderwaniem od pracy. b) Cel szkolenia Celem szkolenia jest

Bardziej szczegółowo

NIVORAPID. MAPEI Polska sp. z o.o Gliwice ul. Gustawa Eiffel a 14 tel. : fax:

NIVORAPID. MAPEI Polska sp. z o.o Gliwice ul. Gustawa Eiffel a 14 tel. : fax: MAPEI Polska sp. z o.o. 44-109 Gliwice ul. Gustawa Eiffel a 14 tel. : + 48 32 775 44 50 fax: + 48 32 775 44 71 Karta Charakterystyki Substancji Niebezpiecznej Karta charakterystyki zgodna z wymogami rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

RAMOWY PROGRAM SZKOLENIA OKRESOWEGO PRACOWNIKÓW INŻYNIERYJNO-TECHNICZNYCH

RAMOWY PROGRAM SZKOLENIA OKRESOWEGO PRACOWNIKÓW INŻYNIERYJNO-TECHNICZNYCH RAMOWY PROGRAM SZKOLENIA OKRESOWEGO PRACOWNIKÓW INŻYNIERYJNO-TECHNICZNYCH Lp. 1. Temat szkolenia Regulacje prawne z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy: a) aktualne przepisy (z uwzględnieniem zmian),

Bardziej szczegółowo

IDENTYFIKACJA SUBSTANCJI / PREPARATU I IDENTYFIKACJA PRZEDSIEBIORSTWA Nazwa handlowa: Producent:

IDENTYFIKACJA SUBSTANCJI / PREPARATU I IDENTYFIKACJA PRZEDSIEBIORSTWA Nazwa handlowa: Producent: IDENTYFIKACJA SUBSTANCJI / PREPARATU I IDENTYFIKACJA Telefon alarmowy: Periodic Acid Shiff (PAS) zestaw do barwienia laboratoryjnego Straż Pożarna 998 (112 z telefonu komórkowego), Pogotowie Ratunkowe

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki

Karta charakterystyki Strona 1 z 5 SEKCJA 1: Identyfikacja substancji/mieszaniny i identyfikacja przedsiębiorstwa 1.1. Identyfikator produktu 1.2. Istotne zidentyfikowane zastosowania substancji lub mieszaniny oraz zastosowania

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI HYDROBEST - SKŁADNIK A

KARTA CHARAKTERYSTYKI HYDROBEST - SKŁADNIK A Strona 1/5 1. IDENTYFIKACJA PREPARATU Producent: TERMOPIAN Sp. J. Małgorzata Będkowska, Sylwester Będkowski Ul. Dworcowa 15a, 43-500 Czechowice-Dziedzice Tel./Faks: (32) 2144580/2144588 Telefon alarmowy:

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI SUBSTANCJI NIEBEZPIECZNEJ

KARTA CHARAKTERYSTYKI SUBSTANCJI NIEBEZPIECZNEJ 1. IDENTYFIKACJA PREPARATU Nazwa preparatu: Nazwa chemiczna: Nazwa handlowa: pianka poliuretanowa poliuretan elastyczna pianka poliuretanowa, Pianomat Zastosowanie: Elastyczna pianka poliuretanowa używana

Bardziej szczegółowo

Europejski Tydzień Walki z Rakiem

Europejski Tydzień Walki z Rakiem 1 Europejski Tydzień Walki z Rakiem 25-31 maj 2014 (http://www.kodekswalkizrakiem.pl/kodeks/) Od 25 do 31 maja obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

Karta Charakterystyki Sporządzona zgodnie z przepisami wymienionymi w p.15 niniejszej Karty

Karta Charakterystyki Sporządzona zgodnie z przepisami wymienionymi w p.15 niniejszej Karty 22.07.2009 r. 1 z 5 1. Identyfikacja preparatu i Przedsiębiorstwa Nazwa handlowa: Płyn do mycia naczyń i urządzeń przemysłu spożywczego ZENEK Przeznaczenie / zastosowanie: Płyn przeznaczony jest do ręcznego

Bardziej szczegółowo

Opracował mgr inż. Ireneusz Bulski Warszawa, 2010 r.

Opracował mgr inż. Ireneusz Bulski Warszawa, 2010 r. Wymagania przepisów dotyczące stosowania czynników szkodliwych dla zdrowia (W10) Opracował mgr inż. Ireneusz Bulski Warszawa, 2010 r. Rodzaje czynników szkodliwych dla zdrowia Fizyczne: Hałas; Wibracja;

Bardziej szczegółowo

Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych

Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych Badania epidemiologiczne i eksperymentalne nie budzą wątpliwości spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko rozwoju wielu nowotworów złośliwych, zwłaszcza

Bardziej szczegółowo

Analiza i ocena ryzyka zawodowego pracowników. chemicznych. Katarzyna Szymczak-Czyżewicz Oddział Higieny Pracy WSSE w Szczecinie 1

Analiza i ocena ryzyka zawodowego pracowników. chemicznych. Katarzyna Szymczak-Czyżewicz Oddział Higieny Pracy WSSE w Szczecinie 1 Analiza i ocena ryzyka zawodowego pracowników narażonych na występowanie szkodliwych czynników chemicznych Katarzyna Szymczak-Czyżewicz Oddział Higieny Pracy WSSE w Szczecinie 1 Ryzyko zawodowe stwarzane

Bardziej szczegółowo

Wypadki przy użytkowaniu sprzętu roboczego

Wypadki przy użytkowaniu sprzętu roboczego Wypadki przy użytkowaniu sprzętu roboczego W 2004 r. inspektorzy pracy zbadali 913 wypadków przy pracy, w których źródłami czynników niebezpiecznych, powodujących urazy, były maszyny, aparatura, narzędzia

Bardziej szczegółowo

SEKCJA 1 IDENTYFIKACJA PREPARATU. IDENTYFIKACJA PRODUCENTA

SEKCJA 1 IDENTYFIKACJA PREPARATU. IDENTYFIKACJA PRODUCENTA Strona 1 z 7 SEKCJA 1 IDENTYFIKACJA PREPARATU. IDENTYFIKACJA PRODUCENTA 1.1 Identyfikacja preparatu Nazwa handlowa Exterior Zastosowanie preparatu: gotowa do użycia masa akrylowa do pokrywania sztukaterii

Bardziej szczegółowo

1. IDENTYFIKACJA PREPARATU I IDENTYFIKACJA PRODUCENTA

1. IDENTYFIKACJA PREPARATU I IDENTYFIKACJA PRODUCENTA TECHNITynk Sp. z o.o. Rzeczków Kolonia 60, 26-680 Wierzbica Tel./fax: 48 618 26 96, www.technitynk.pl KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU Opracowana zgodnie z Rozporządzeniem (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki. (zgodna z klasyfikacją niebezpiecznych substancji UE 2001/58) Proszek ECOCLEANER. Data utworzenia/ data aktualizacji: 10 10 05

Karta charakterystyki. (zgodna z klasyfikacją niebezpiecznych substancji UE 2001/58) Proszek ECOCLEANER. Data utworzenia/ data aktualizacji: 10 10 05 Karta charakterystyki 1 (zgodna z klasyfikacją niebezpiecznych substancji UE 2001/58) Proszek ECOCLEANER Data utworzenia/ data aktualizacji: 10 10 05 1. Identyfikacja substancji/preparatu i identyfikacja

Bardziej szczegółowo

ROZPAŁKA EKOLOGICZNA STAŁA

ROZPAŁKA EKOLOGICZNA STAŁA Data wystawienia: 10.03.2009 r. Wersja: 1.1/PL KARTA CHARAKTERYSTYKI [Sporządzona zgodnie z rozporządzeniem WE Nr 1907/2006 (REACH)] 1. I d e n t y f i k a c j a p r e p a r a t u, I d e n t y f i k a

Bardziej szczegółowo

Europejska karta charakterystyki produktu zgodna z dyrektywą EWG 2001/58

Europejska karta charakterystyki produktu zgodna z dyrektywą EWG 2001/58 Nazwa handlowa: Tepasol Strona 1 z 5 Europejska karta charakterystyki produktu zgodna z dyrektywą EWG 2001/58 1. Określenie preparatu/materiału i nazwy firmowej Nazwa handlowa: Tepasol Zastosowanie: środek

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI

KARTA CHARAKTERYSTYKI KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU CHEMICZNEGO [sporządzona zgodnie z Rozporządzeniem MZ z dnia 14 grudnia 2004 r. (Dz. U. Nr 2/2005, poz. 8) oraz dyrektywą UE 91/155/EC] 1. Identyfikacja preparatu, Identyfikacja

Bardziej szczegółowo

I N F O R M A C J A BIOZ do. marzec 2015 P R O J E K T U WYKONAWCZEGO. utwardzenia terenu BUDYNEK CENTARLI PKP SA

I N F O R M A C J A BIOZ do. marzec 2015 P R O J E K T U WYKONAWCZEGO. utwardzenia terenu BUDYNEK CENTARLI PKP SA p r a c o w n i a a r c h i t e k t o n i c z n a jednostka projektowania Sylwia Melon-Szypulska www.wena21.com.pl biuro@wena21.com.pl biuro, ul. Górczewska 123 lok. 18, 01-109 Warszawa pracownia, ul.

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 71/2010 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 28 kwietnia 2010r.

Zarządzenie Nr 71/2010 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 28 kwietnia 2010r. Zarządzenie Nr 71/2010 Burmistrza Miasta Czeladź z dnia 28 kwietnia 2010r. w sprawie : wprowadzenia procedury Identyfikacji zagroŝeń oraz oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy w Urzędzie Miasta

Bardziej szczegółowo

TEST dla pracowników inżynieryjno-technicznych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp

TEST dla pracowników inżynieryjno-technicznych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp TEST dla pracowników inżynieryjno-technicznych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp 1. Odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy ponosi: a) pracownik służby bhp b) pracodawca

Bardziej szczegółowo

Produkt nie zawiera substancji klasyfikowanych jako szkodliwe dla zdrowia. Substancja nie jest niebezpieczna.

Produkt nie zawiera substancji klasyfikowanych jako szkodliwe dla zdrowia. Substancja nie jest niebezpieczna. 1. Przeznaczenie / zastosowanie Stosowana jako chemikalia do syntez. 2. Identyfikacja substancji Wzór chemiczny: S Synonimy: brak Masa molowa : 32.06g/mol Numer CAS: 7704-34-9 Numer WE: 231-722-6 Określenie(a)

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE ZASADY BHP ZWIĄZANE Z OBSŁUGĄ URZĄDZEŃ TECHNICZNYCH. Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 73

PODSTAWOWE ZASADY BHP ZWIĄZANE Z OBSŁUGĄ URZĄDZEŃ TECHNICZNYCH. Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 73 PODSTAWOWE ZASADY BHP ZWIĄZANE Z OBSŁUGĄ URZĄDZEŃ TECHNICZNYCH Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 73 Urządzenia techniczne Maszyny i inne urządzenia techniczne powinny być tak konstruowane

Bardziej szczegółowo

Dobrowolne informacje o produkcie w formie karty charakterystyki narzędzi ściernych nasypowych

Dobrowolne informacje o produkcie w formie karty charakterystyki narzędzi ściernych nasypowych strona 1 z 6 Dobrowolne informacje o produkcie w formie karty charakterystyki narzędzi ściernych nasypowych 1. Identyfikacja produktu i identyfikacja przedsiębiorstwa 1.1 Identyfikator produktu : A275

Bardziej szczegółowo

Obowiązki pracodawcy w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy

Obowiązki pracodawcy w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy Obowiązki pracodawcy w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy Podstawowe obowiązki pracodawcy w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy Obowiązki zawarte w Kodeksie Pracy. Pracodawca ponosi odpowiedzialność

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki substancji niebezpiecznej

Karta charakterystyki substancji niebezpiecznej Karta charakterystyki substancji niebezpiecznej 087.9516 087.9517 087.9518 Nazwa artykuł Data przydatności Produkt niebezpieczny Wkładka ognioodporna - nie Producent Promat Data aktualizacji: 28/03/2013

Bardziej szczegółowo

Pigment antykorozyjny NAN-4

Pigment antykorozyjny NAN-4 Strona 1/5 Data sporządzenia karty: 02-01-2012 Aktualizacja: 03-10-2013 KARTA CHARAKTERYSTYKI (Podstawa : Rozporządzenie Komisji UE nr 453/2010 z dnia 20 maja 201r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1907/2006

Bardziej szczegółowo

FOLIA CPET-G IDENTYFIKACJA PRODUCENTA, IMPORTERA LUB DYSTRYBUTORA. 1.1. Nazwa wyrobu: Folia poliestrowa nieorientowana (cpet) G - TRINIFLEX

FOLIA CPET-G IDENTYFIKACJA PRODUCENTA, IMPORTERA LUB DYSTRYBUTORA. 1.1. Nazwa wyrobu: Folia poliestrowa nieorientowana (cpet) G - TRINIFLEX KARTA INFORMACYJNA WYROBU FOLIA CPET-G Data wydania: 01.12.2014 IDENTYFIKACJA WYROBU IDENTYFIKACJA PRODUCENTA, IMPORTERA LUB DYSTRYBUTORA 1.1. Nazwa wyrobu: Folia poliestrowa nieorientowana (cpet) G -

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyka proces analizowania ryzyka zawodowego i wyznaczania jego dopuszczalności [PN- N-18002:2011].

Ocena ryzyka proces analizowania ryzyka zawodowego i wyznaczania jego dopuszczalności [PN- N-18002:2011]. Dokumenty związane 5. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (tekst jednolity z 2004 r. Dz.U. Nr 204 poz. 2087 z późniejszymi zmianami). 6. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki

Bardziej szczegółowo

WALLFIX NON _- WOVEN

WALLFIX NON _- WOVEN KARTA CHARAKTERYSTYKI SUBSTANCJI NIEBEZPIECZNEJ Wersja I; sporządzono 1.03.2008 Aktualizacja 2012.07.02 Producent KBM Sp. z o.o. Adres 97-400 Bełchatów, ul. Czyżewskiego 31A Telefon (0-prefix-44) 633 61

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJE - PRACE PORZĄDKOWE ZASADY BEZPIECZNEJ PRACY Z PREPARATAMI CHEMICZNYMI UŻYWANYMI PRZY PRACACH PORZĄDKOWYCH

INSTRUKCJE - PRACE PORZĄDKOWE ZASADY BEZPIECZNEJ PRACY Z PREPARATAMI CHEMICZNYMI UŻYWANYMI PRZY PRACACH PORZĄDKOWYCH INSTRUKCJE - PRACE PORZĄDKOWE ZASADY BEZPIECZNEJ PRACY Z PREPARATAMI CHEMICZNYMI UŻYWANYMI PRZY PRACACH PORZĄDKOWYCH CZĘŚĆ I ZASADY BEZPIECZNEJ PRACY Poniższe zasady dotyczą wszystkich pracowników, zatrudnionych

Bardziej szczegółowo

Gorączka krwotoczna Ebola informacja dla podróżnych 21 października 2014 r. Wersja 3

Gorączka krwotoczna Ebola informacja dla podróżnych 21 października 2014 r. Wersja 3 KOMISJA EUROPEJSKA DYREKCJA GENERALNA ds. ZDROWIA IKONSUMENTÓW Dyrekcja ds. zdrowia publicznego Wydział zagrożeń dla zdrowia Sekretariat Komitetu Bezpieczeństwa Zdrowia Gorączka krwotoczna Ebola informacja

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki

Karta charakterystyki Strona 1 z 5 1. Identyfikacja substancji/preparatu i identyfikacja przedsiębiorstwa Identyfikacja substancji lub preparatu Identyfikacja przedsiębiorstwa Nazwa firmy: Ulica: Miejscowość: Elbgaustraße 24

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO PRZEDSIĘBIORSTWO PRODUKCYJNO HANDLOWE AS TOMASZ SŁODOWNIK 05-402 OTWOCK, UL POGODNA 38 NIP 532 16 41 573 22 788 21 73 KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO Producent : P.P.H. AS Tomasz Słodownik

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRZYDZIAŁU ODZIEŻY ROBOCZEJ I OBUWIA ROBOCZEGO ORAZ ŚRODKÓW OCHRONY INDYWIDUALNEJ. Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 128

ZASADY PRZYDZIAŁU ODZIEŻY ROBOCZEJ I OBUWIA ROBOCZEGO ORAZ ŚRODKÓW OCHRONY INDYWIDUALNEJ. Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 128 ZASADY PRZYDZIAŁU ODZIEŻY ROBOCZEJ I OBUWIA ROBOCZEGO ORAZ ŚRODKÓW OCHRONY INDYWIDUALNEJ Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 128 Środki ochrony indywidualnej Środki ochrony indywidualnej to

Bardziej szczegółowo

Hodowla zwierząt w rolnictwie

Hodowla zwierząt w rolnictwie Hodowla zwierząt w rolnictwie Proste porady na temat środowiska pracy i bezpieczeństwa żywności Opracowanie: JTI Institutet för jordbruks- och miljöteknik na zlecenie Skogs- och Lantarbetsgivareförbundet

Bardziej szczegółowo

Kilka słów na temat trucizn nas otaczających

Kilka słów na temat trucizn nas otaczających Kilka słów na temat trucizn nas otaczających Tlumaczenie Aleksandra Maciejewska Co jadłeś dzisiaj na śniadanie? Czy miałeś miskę owoców lub inne zdrowe jedzenie? Ludzie stają się bardziej świadomi tego,

Bardziej szczegółowo

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 02.09.2003 produkt nie został zaklasyfikowany jako niebezpieczny.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 02.09.2003 produkt nie został zaklasyfikowany jako niebezpieczny. R KARTA CHARAKTERYSTYKI Data opracowania: 05.05.2005 Aktualizacja: 10.2007 1. Identyfikacja preparatu. Identyfikacja producenta Nazwa handlowa: DERAT PASTA Rodzaj produktu: rodentycyd Kategoria: Produkt

Bardziej szczegółowo

OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO NA STANOWISKU OPERATORA WÓZKA WIDŁOWEGO

OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO NA STANOWISKU OPERATORA WÓZKA WIDŁOWEGO OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO NA STANOWISKU OPERATORA WÓZKA WIDŁOWEGO CHARAKTERYSTYKA STANOWISKA PRACY Kart analizy Data: Wydział: Autor: Stanowisko pracy: operator widłowego A. Opis stanowiska pracy Pracownik

Bardziej szczegółowo

WARUNKI PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM W 2014 R.

WARUNKI PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM W 2014 R. Kontakt: tel. (71) 37-16-300 e-mail: SekretariatUSwro@stat.gov.pl Internet: http://wroclaw.stat.gov.pl/ Wrocław, sierpień 2015 r. WARUNKI PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM W 2014 R. Szeroko rozumiane pojęcie

Bardziej szczegółowo

http://bydgoszcz.stat.gov.pl

http://bydgoszcz.stat.gov.pl Szeroko rozumiane pojęcie warunków pracy obejmuje m. in.: charakterystykę warunków pracy, wypadki przy pracy, czas pracy i strajki. W niniejszym opracowaniu zawarto dane dotyczące warunków pracy i wypadków

Bardziej szczegółowo

Wzory komunikatów dla kaŝdego poziomu alertu w wypadku przekroczenia poziomu dopuszczalnego pyłu zawieszonego PM10

Wzory komunikatów dla kaŝdego poziomu alertu w wypadku przekroczenia poziomu dopuszczalnego pyłu zawieszonego PM10 Wzory komunikatów dla kaŝdego poziomu alertu w wypadku przekroczenia poziomu dopuszczalnego pyłu zawieszonego PM10 OGŁASZA SIĘ ALERT POZIOMU I wystąpiło ryzyko przekroczenia poziomu dopuszczalnego pyłu

Bardziej szczegółowo

SIARKOL EXTRA 80 WP. Środek przeznaczony do stosowania przez użytkowników profesjonalnych. Zezwolenie MRiRW nr R- 156/2014 z dnia 02.09.2014 r.

SIARKOL EXTRA 80 WP. Środek przeznaczony do stosowania przez użytkowników profesjonalnych. Zezwolenie MRiRW nr R- 156/2014 z dnia 02.09.2014 r. Załącznik nr 1 do zezwolenia MRiRW nr 156/2014 z dnia 02.09.2014 r. Posiadacz zezwolenia: Zakłady Chemiczne "Organika-Sarzyna" Spółka Akcyjna, ul. Chemików 1, 37-310 Nowa Sarzyna tel.: 17 24 07 111, fax:

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo użytkowania samochodów zasilanych wodorem

Bezpieczeństwo użytkowania samochodów zasilanych wodorem Politechnika Śląska w Gliwicach Instytut Maszyn i Urządzeń Energetycznych Bezpieczeństwo użytkowania samochodów zasilanych wodorem prof. dr hab. inż. Andrzej Rusin dr inż. Katarzyna Stolecka bezbarwny,

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany System Zarządzania. Instrukcja w sprawie Podwykonawców

Zintegrowany System Zarządzania. Instrukcja w sprawie Podwykonawców Instrukcja w sprawie Podwykonawców I/ZSZ-7.4-01-03 Wydanie 3 Data wydania 25.09.2012 r. Strona 2 z 5 1. Cel Celem instrukcji jest ustalenie zasad postępowania w zakresie wywierania wpływu na środowisko

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 13 września 2002 r. o produktach biobójczych. (Dz. U. z dnia 21 października 2002 r.) [wyciąg] Rozdział 1.

USTAWA. z dnia 13 września 2002 r. o produktach biobójczych. (Dz. U. z dnia 21 października 2002 r.) [wyciąg] Rozdział 1. Dz.U.02.175.1433 z późn. zm. USTAWA z dnia 13 września 2002 r. o produktach biobójczych. (Dz. U. z dnia 21 października 2002 r.) [wyciąg] Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa warunki wprowadzania

Bardziej szczegółowo

K A R T A C H A R A K T E R Y S T Y K I P R E P A R A T U N I E B E Z P I E C Z N E G O FARBA PROSZKOWA POLIESTROWO EPOXYDOWA INT80B / INT52

K A R T A C H A R A K T E R Y S T Y K I P R E P A R A T U N I E B E Z P I E C Z N E G O FARBA PROSZKOWA POLIESTROWO EPOXYDOWA INT80B / INT52 K A R T A C H A R A K T E R Y S T Y K I P R E P A R A T U N I E B E Z P I E C Z N E G O FARBA PROSZKOWA POLIESTROWO EPOXYDOWA INT80B / INT52 1. IDENTYFIKACJA 1.1. Identyfikacja firmy OXYPLAST BELGIUM HULSDONK

Bardziej szczegółowo

Szkolenie bhp pracowników obsługujących przenośniki

Szkolenie bhp pracowników obsługujących przenośniki Szkolenie bhp pracowników obsługujących przenośniki Praktyczne szkolenia BHP Ćwiczenia podczas szkolenia pracowników 1 Praktyczne szkolenia BHP Szkolenie bhp pracowników obsługujących 1 Rodzaje przenośników

Bardziej szczegółowo

PROGRAM. INTEGROWANA PRODUKCJA ROŚLIN Rośliny warzywne

PROGRAM. INTEGROWANA PRODUKCJA ROŚLIN Rośliny warzywne Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach działania Szkolenia zawodowe dla osób

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 146/2013 Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 16 września 2013 r.

ZARZĄDZENIE Nr 146/2013 Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 16 września 2013 r. ZARZĄDZENIE Nr 146/2013 Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego wprowadzające zmiany do zarządzenia Nr 18/2008 Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 6 marca 2008 r. w sprawie organizowania szkolenia studentów

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY ZARZĄDZANIA PRODUKTEM ISOPA. Walk the Talk. Dichlorometan

PROGRAMY ZARZĄDZANIA PRODUKTEM ISOPA. Walk the Talk. Dichlorometan PROGRAMY ZARZĄDZANIA PRODUKTEM ISOPA Walk the Talk Dichlorometan 1 Etykieta informacyjna: dichlorometan CLP DSD Hasło ostrzegawcze: Ostrzeżenie Zwroty wskazujące zagrożenie H315 Działa drażniąco na skórę

Bardziej szczegółowo

W TROSCE O TWOJE BEZPIECZEŃSTWO

W TROSCE O TWOJE BEZPIECZEŃSTWO BROSZURA INFORMACYJNA DLA WYKONAWCÓW Informacje dla Wykonawców o zagrożeniach występujących w Operatorze Gazociągów Przesyłowych GAZ-SYSTEM S.A. W TROSCE O TWOJE BEZPIECZEŃSTWO Witamy na terenie Operatora

Bardziej szczegółowo

Zasady bezpieczeństwa przy pracy z cieczami kriogenicznymi

Zasady bezpieczeństwa przy pracy z cieczami kriogenicznymi Zasady bezpieczeństwa przy pracy z cieczami kriogenicznymi Ciecze kriogeniczne BHP ZagroŜenia związane z cieczami kriogenicznymi 1. Bardzo niska temperatura cieczy i par 2. Bardzo duŝy współczynnik ekspansji

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI NIEBEZPIECZNEGO PREPARATU Wazelina

KARTA CHARAKTERYSTYKI NIEBEZPIECZNEGO PREPARATU Wazelina Strona 1 z 5 Wersja 1.03 Data sporządzenia karty: 26.04.2005 Data aktualizacji: 21.03.2006 1. IDENTYFIKACJA SUBSTANCJI/PREPARATU I PRODUCENTA, DYSTRYBUTORA NAZWA HANDLOWA ZASTOSOWANIE PRODUKTU PRODUCENT

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy program szkolenia okresowego Pracowników administracyjno-biurowych

Szczegółowy program szkolenia okresowego Pracowników administracyjno-biurowych EKOL-BHP Firma Usługowo Doradcza Siedziba: ul. Sielecka 63, 42-500 Będzin Tel.: 32 724 08 07; kom.: 506 127 827 e-mail: biuro@ekol-bhp.pl www.ekol-bhp.pl Szczegółowy program szkolenia okresowego Pracowników

Bardziej szczegółowo

Karta Charakterystyki Substancji Chemicznej

Karta Charakterystyki Substancji Chemicznej Str.1/5 1. Identyfikacja substancji / preparatu Nazwa handlowa produktu: Malen E FGNX, 23-D022 Numer identyfikacyjny produktu: 643 Przeznaczenie: Producent: tworzywo sztuczne do przetwórstwa Basell Orlen

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU. 1.2. Istotne zidentyfikowanie zastosowania substancji lub mieszaniny oraz zastosowanie odradzane:

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU. 1.2. Istotne zidentyfikowanie zastosowania substancji lub mieszaniny oraz zastosowanie odradzane: z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielenia zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i Data sporządzenia karty: 09.02.2004r. Data aktualizacji: 20.01.2012r.

Bardziej szczegółowo