ISSN Cena 12 zł (0% VAT)

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ISSN 1899-8976. Cena 12 zł (0% VAT)"

Transkrypt

1 ISSN Cena 12 zł (0% VAT)

2 ZNAJ Ogólnopolskie pismo Stowarzyszenia Autorów Polskich Kwartalnik artystyczno naukowy Nr 3 / 2009 Czerwiec-sierpień 2009 ISSN Redakcja: Krzysztof Bieńkowski (redaktor naczelny) Jan Drzewiecki (fotografia i grafika) Małgorzata Duch (korekta) Wiesława Ludwikowska (imprezy kulturalne, popularyzacja, konkursy literackie) Ewa Lilianna Matusiak (sekretarz redakcji) Jan Sulimierski (fotografia i grafika) Ireneusz Szychowski (historia sztuki) Maciej Włodarczyk ( ZNAJ młodych) Konsultanci: Prof. nadzw. dr hab. Anna Maria Stogowska (historia) Dr hab. Andrzej Kownacki (ekonomia) Doc. dr Jan R. Kalinowski (polityka społeczna) PhDr. Libor Martinek, Ph.D. * Czechy (literatura) Waldemar Smaszcz (literatura, krytyka literacka) Doc. dr Eligiusz Szymanis (literatura) Dr Bohdan Urbankowski (literatura) *zachowano zapis tytułów naukowych, jak w Czechach Tłumacze: Marzena Czarnecka język francuski, Monika Fronczak język angielski, Katarzyna Matuszewska język niemiecki, Vladan Stamenković język serbski, Elżbieta Wandycz język czeski, Adriana Wojciechowska język czeski. Współpracownicy: Elżbieta Gargała Wałbrzych Dr Jacek Malikowski Będzin Zbigniew Mirosławski Tarnów Ewa Stangrodzka Ciechanów Janina Wielogurska Żyrardów Projekty okładek: Jan Drzewiecki str.1. Maciej Włodarczyk str.4. ZNAJ w internecie: Maciej Włodarczyk W tym numerze ZNAJ : * Wisława Szymborska - bohaterka numeru * Bohdan Zadura - bohater 2. numeru * Temat główny - tolerancja * Konkursy - ogłoszenia/wyniki * Recenzje, informacje * Noty o autorach Szczegółowy spis treści str 193 W następnym numerze ZNAJ : * Bohater numeru Jan Paweł II * Bohaterka poprzedniego numeru Wisława Szymborska * Temat główny numeru wiara * Ponadto: inne jw. Mecenat: Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego Urząd Miasta Płocka Wszystkim darczyńcom serdecznie dziękujemy! Redakcja i Wydawca: Stowarzyszenie Autorów Polskich Oddział w Płocku, Płock, Al. M. J. Piłsudskiego 31 w siedzibie Szkół Społecznych Płockiego Towarzystwa Oświatowego Adres do korespondencji drogą pocztową, z dopiskiem: ZNAJ. Konto bankowe: PEKAO S.A. I/O Płock, nr rach Nakład (wyd.i): 1450egz. Skład, łamanie, druk i oprawa: Rytter Investment, Płock, ul.przemysłowa 20. tel. (024) Redakcja nie zwraca materiałów niezamówionych. Treści zawarte w piśmie ZNAJ chronione są prawem autorskim. Wszelkie przedruki całości lub fragmentów artykułów możliwe są wyłącznie za zgodą wydawcy.

3 znaj kwartalnik artystyczno naukowy ogólnopolskie pismo stowarzyszenia autorów polskich nr 3, czerwiec sierpień 2009 SPIS TREŚCI 4 Krzysztof Bieńkowski / Za sprawą Hiroshige Utagawy 5 Wisława Szymborska - rys. Dominika Mikołajczyka, Wisława Szymborska / cytat z Poeta i Świat, Odczyt Noblowski, Sztokholm, Wisława Szymborska / Tutaj,Tady, Овде, Here, Rozwód, Rozvod, Развод, Divorce, W dyliżansie, Dostavník, У дилижанси, On the coach, w przekładach Libora Martinka (j.czeski),vladana Stamenkovića (j.serbski), Moniki Fronczak i Olafa Wojciechowskiego (j.angielski). 12 Waldemar Smaszcz / Pierwsza Dama polskiej poezji 14 Libor Martinek / Recepcja dzieła Wisławy Szymborskiej w Czechosłowacji i w Republice Czeskiej 19 Grażyna Jezierska malarstwo olej / Wejście do, Las, Przed burzą 22 Waldemar Smaszcz / Być sobą bez zdziwienia by oznaczało, że kimś całkiem inny Ks. Jan Twardowski, wiersze i Wisława Szymborska 30 Bogumiła Dumowska / Tak z kotem nie można 32 usta czasu Promocja 2. numeru ZNAJ w Teatrze Dramatycznym im.j.szaniawskiego 34 Paweł Zając / Zadura i prawo 36 Bohdan Zadura w przekładzie na język czeski Libora Martinka 37 Łukasz Kamiński / Obrazki z Ameryki i trzaski naturalnej burzy. Zadura a poeci nowojorscy 44 Daria Arsenicz-Szurman, Yousef Sh hadeh / Czar literatury arabskiej 47 Poeci arabscy w przekładach Yousefa Sh hadeha przy współpracy Darii Arsenicz-Szurman i Doroty Pleśniak- Sh hadeh Omar Alawi Nasna / Do Fatimy modli się poranek Izzat al-tyri / Łobuzy, Palenie, Donoszenie, Dziedzictwo Hasan Khalaf Abdel Hameed / Smutny Bóg Yousef Sh hadeh / Trzy trójkąty (przekład Wojciech Skoczek), Egipt, Zaświaty, Mojemu ojcu 49 Bohdan Urbankowski / Z perspektywy Indii 54 Ewa Lilianna Matusiak / Król-Duch w drodze do krypty. Jak Płock Słowackiemu ostatni hołd składał 58 LADISLAV JURKOVIČ / W serce boskie nie celuj, Słowa i przysłowia, Kiedyś, Na potoku Luha, Na boisku U Skal 60 Libor Martinek / Ladislav Soldán kontynuuje badania dzieł Miloša Dvořáka 61 Radosław Łabarzewski / ART. BRUT. Sztuka oporu 66 Piotr Listkiewicz / Narodziny tolerancji 68 Eligiusz Dymowski / Z listu do Alberta Camus 69 Marek Grygiel / Rolke 70 Tolerancja w obiektywie Tadeusza Rolke 72 Jan Drzewiecki / Anioły 74 Iwonna Buczkowska / Tolerancja (piosenka dla dzieci) 75 Patryk Doliński/ Czarna ikona, Dzieci we mgle, Druga strona medalu 76 Magdalena Duraj / Oskarżona 193

4 76 Stanisław Franczak / Podziały, Linia demarkacyjna, Słowobranie, Porozumienie 77 Andrzej Bonifacy Fudali / Do człowieka jednej księgi 77 Izabela Iwańczuk / Lunatyczka, Z herbaciarni, List z wiarą i prośbą 77 Beata Patrycja Klary / bez komentarza, Givenchy Gentleman 78 Tatiana Judycka / Prostytutka, Klisze, Bez powrotu 78 Wiesława Kluszczyńska / Kobieta odsłona XL 79 Mariusz Cezary Kosmala / Jestem jego kobietą, Palę szpital, Niebo nad Krakowem 80 Głosy o tolerancji Alina Maria Bogart/ Rasizm Tadeusz Peter / Pytania Barbara Szafrańska / Pewien profesor 81 Christian Medardus Manteuffel Czerwiński / Tolerancja i asymilacja.kultury wiecznej chwili 83 Mariusz Sepioło / Dziennik z samotności 90 Maria Kościuszko/ Kirkut, Ostatni Żyd w miasteczku 90 Jan Ryszard Kalinowski / Tolerancja, Sprawiedliwość, Gdy argumentu brak, Pokoleniowa różnica, ***(Pewna pani z miasta Gdyni ) 91 Zbigniew Kurzyński / Zmiana, Dobrodziejstwo pluralizmu, Stopnie trudności, Terrorysta, Prośba, O jednej 91 Anna Kühn-Cichocka / Tolerancja, Obiektywny, Miłość bliźniego, A może 92 Miłosz Kamil Manasterski / Pięta Achillesa, Tylko dla herosów, Achilles na Skyros 93 Christian Medardus Manteuffel Czerwiński / TRAKTAT...z dziejów ułudy 94 Zbigniew Mirosławski / ***(Czy możemy zrozumieć ), ***(Za świętymi obrazami ), ***(Sosen rzędy, jak ) 94 Krystyna Olędrzyńska / Alkoholowe trio 94 Małgorzata Pietrzak / Dworcowa Arkadia, Ocalenie 95 Mirosław Pisarkiewicz / Bruno Jasieński rozmawia z Bogiem, Madonna Della Robia 96 Piotr Prokopiak / Pokolenie WJ, Mędrzec Syjonu, ***(cmentarz ewangelicki na Bagiczu ) 97 Dariusz Romanowski / Znajome Nieznajome, Człowiekologia 97 Rachel Schancer / ***(Wzrastasz w kulturze fast-foodów ), ***(Dziecko zwinięte jak szpulka nici ), ***(Kipiała pobożnością ), ***(Narodziła się IV Rzeczpospolita ) 98 Wojtek Skoczek / zabito psa 98 Zofia Staniszewska / Zofia wolantariuszka, cisza Arnhild Lauveng kobiety która wygrała ze schizofrenią, Irenie Sendlerowej 100 Jurata Bogna Serafińska / Tolerancja Ludy Księgi 102 Jerzy Reuter / Szma Jisrael 106 Anna Sulima-Barańska / Michał 107 Barbara Brach, z domu Szurek / Świadectwo 108 Wojciech Skoczek / Wracamy do domu, Mumek 114 Jerzy Reuter / Łemko Bury 117 Tomasz Olszewski / Wniebowstąpienie 118 Tatiana Judycka / Dzieci-śmieci 119 Wiesława Barbara Jendrzejewska / Portret 126 Alina Lament / Karminowe róże 127 Miłosz Kamil Manasterski / Krytyka i tolerancja 129 Wanda Szczypiorska / Cisza pod drzewami, monodram z didaskaliami 132 Barbara Medajska / Maria Łotocka poetka międzykulturowa 137 Libor Martinek / Romantyzm czeski w kontekście europejskim 194

5 140 Tadeusz Morawski / O polskich palindromach 144 Mirosław Wojalski / Ekslibrisy (1.) 147 Stefan Żagiel / O Stefanie Gołębiowskim wspomnienie 153 Zjazd Stowarzyszenia Autorów Polskich informacja 153 Roman Gileta / Wałbrzyski Oddział SAP 155 Elżbieta Gargała / Przyjaciele 155 Danuta Góralska-Nowak / ***(Nie wyrosłam) 155 Roman Gileta / Poeci, Mądrość, Słowo jest 156 Młode talenty 157 Wacław Morawski / Miniaturki z Lewina Brzeskiego 157 Barbara Zamaro-Falińska / Spóźnialscy 157 Maria Żywicka-Luckner Majka / z cyklu: tanie betlejem: ***(gdy na rzemyku ), ***(uczę się bólu na płasko ) 158 Państwowa Wyższa szkoła Zawodowa w Płocku 10 lat 162 Konkursy, spotkania, informacje, w tym: ogłoszenia konkursów, wyniki, prezentacje prac nagrodzonych. 166 Wiesława Ludwikowska / Podsumowanie IV Ogólnopolskiego Maratonu Poetyckiego Płock Artur Fryz / Poetycki Złoty Środek w środku Polski po raz piąty 171 Zbigniew Mirosławski / Pora poezji 172 Piotr Goszczycki / Mistrz piekarnictwa o Mistrzyni słowa i nie tylko 174 Małgorzata Pietrzak / Pragnienie miłości (recenzja) 174 Z Kazimierzem Burnatem, o warsztacie literackim i nie tylko, rozmawia Aleksandra Rajewska 179 Zbigniew Baran / O nadziei przyniesionej w zbiorze poezji Już Joanny Babiarz 183 Nominacja przewodniczącego Rady Naukowej SAP 184 Tolerancja wg Drzewieckiego i Bieńkowskiego 185 ALFABETARIUSZ 193 Spis treści Maciej Włodarczyk / ZNAJ młodych 206 (3) ahoj! 202 (7) Radosław Łabarzewski / Kwaśny nasz los. Co wystaje spod kocyka? 199 (10) Radosław Łabarzewski / Wystawa prac Adama Nidzgorskiego w Galerii OTO JA Bądź ostrożny, bądź przytomny, kolejny dzień twego życia właśnie przemija*. (* z Dalajlamy wg Jeffreya Hopkinsa, str 34) 195

6 Za sprawą Hiroshige Utagawy To trudne. Co?! Pierwsze zdanie (patrz Wisława Szymborska 1 ), pierwsze słowo, pierwszy krok, kroki A i tak jestem w lepszej sytuacji od ponad 120 Autorów trzeciego numeru ZNAJ, bo piszę po nich. Miałem więcej czasu i wiem, że ten trzeci numer jest bardziej dopracowany od pierwszego i drugiego, a ja bardziej doświadczony, chociaż ciągle uczę się, jak Was Autorów lepiej przedstawiać. I zawsze tak będzie, gdyż to ja mam Wam służyć, i tym Wielkim, i tym których praca zostanie po raz pierwszy wydrukowana, pokazana. To wielka przyjemność, ale i niezwykle miła świadomość odkrywać Was, szczególnie młodych, dla innych ludzi, dla naszych Czytelników. W tym momencie dziękuję, bardzo dziękuję, Lokomotywom, które ciągną wagony 3. numeru ZNAJ Wisławie Szymborskiej, Bohdanowi Zadurze, innym Znakomitym Autorom, dzięki którym może zaistnieć wielu nieznanych, także młodych twórców i naukowców. Czy uda się, jak Ludzi na moście 2, zatrzymać Państwa w biegu? Czy, jak Za sprawą buntownika, / jakiegoś Hiroshige Utagawy 3, usłyszycie szum deszczu 4 i poczujecie chłód kropel na karkach i plecach 4 Czy z większą tolerancją odniesiecie się do innych, nawet niezrozumiałych zachowań, postaw, upodobań? A twórcy, może poeci szczególnie, czy poczujecie radość przy lekturze wiersza innego poety, czego Państwu życzę. Krzysztof Bieńkowski Ps. W drugim numerze ZNAJ znaleźli się autorzy, których nazwiska podaliśmy błędnie. Byli to: Janina Wielogurska (s.3) i Krzysztof Wyrembek (s.107). Nie podaliśmy autorów fotografii: Jacek Filipek (s.175), Dariusz Krześniak (s.176), a także trzy (ostatnie) wersy wiersza Małgorzaty Krupińskiej Nowickiej (s.130) zostały dopisane z wiersza, którego autorem jest Krzysztof Maciej Kobielec (s.129), a u którego tych trzech wersów brakuje. Przepraszamy! Przypominamy, że kolejne numery, w tym roku, to: - nr 4. : JPII - wiara, termin nadsyłania prac do końca lipca, druk do 15 września, - nr 5. : F.Chopin pamięć, termin składania prac do 15 listopada, druk do 15 grudnia. Nadmiar tekstów sprawia, że wiele zakwalifikowanych przejdzie do kolejnych numerów. 1 Wisława Szymborska, Wiersze wybrane, Wydawnictwo a5, Kraków 2004, s Tamże, s Tamże, s Tamże, s.282

7 rys. Dominik Mikołajczyk Nie powiesz chyba: Napisałem wszystko, nie mam nic do dodania. Tego nie może powiedzieć żaden na świecie poeta... Wisława Szymborska, Poeta i Świat, Odczyt Noblowski (Sztokholm, 7 grudnia 1996) 5

8 Libor Martinek Opava,Czechy RECEPCJA DZIEŁA WISŁAWY SZYMBORSKIEJ W CZECHOSŁOWACJI I W REPUBLICE CZESKIEJ Recepcję dzieła Wisławy Szymborskiej możemy badać dwojako po pierwsze ze względu na stosunek poetki do Czech i Czechów. Czechy nie są dla Szymborskiej krajem ojczystym, tak jak dla polskich autorów tutaj urodzonych, przede wszystkim na Zaolziu, w powiatach Karwina, Czeski Cieszyn i Frydek Mistek. Powszechnie wiadomo, że zmarły mąż poetki, Adam Włodek, należał do wybitnych tłumaczy czeskiej i słowackiej literatury. 1 Wiadomo też, iż tłumaczkę jej poezji na język czeski, Vlastę Dvořáčkovą uważa Szymborska za swoją przyjaciółkę. 2.Jeszcze przed wręczeniem Nagrody Nobla, tłumaczka zaprosiła polską poetkę na wieczór autorski, który odbył się w Pradze 28 maja 1992 w Polskim Ośrodku Kulturalnym. Dvořáčkova tę imprezę anonsowała w tygodniku Tvar z 1992, nr 21, i przy tej okazji przedstawiła tłumaczenie wiersza Szymborskiej Konec a začátek. Możemy zatem przypuszczać, że stosunek autorki do Czech i Czechów jest pozytywny. Po drugie możemy badać stosunek odwrotny w jakim stopniu była i jest Szymborska przyjmowana, jak była jej twórczość oceniana przez czeską krytykę i miłośników poezji. Prezentowany zarys będzie zmierzał właśnie w tym kierunku. Za podstawowy materiał przyjmuję czasopiśmienne lub opublikowane w książkach tłumaczenia tekstów Szymborskiej na jezyk czeski, a także wzmianki o autorce i jej dziełach i oceny w czeskiej publicystyce i krytyce literackiej. 3 Nie pomijam również audycjii radiowych poświęconych Szymborskiej. 4 Nie biorę jednak pod uwagę recepcję dorobku autorki w języku polskim na naszym terenie, który jest w zasadzie samodzielnym zakresem recepcji i oprócz polonistów nikt go w Czechach nie zestawia. Samo znaczenie wyrazu recepcja przekracza granice Rozwój recepcji dorobku Wisławy Szymborskiej w Czechach możemy podzielić na dwa etapy: I od czasu, gdy zaczynają ukazywać się pierwsze tłumaczenia, do czasu, gdy kończy się okres kultury kierowanej w CSSR / CSR. II. Od roku 1989 z małą przerwą w roku 1996, kiedy to Szymborska otrzymuje Nagrodę Nobla. Pierwsze tłumaczenia Szymborskiej Vlasty Dvořáčkovéj ukazały się u nas w antologii Hlubší než smrt 5, która prezentowała też poezję młodych poetów z Jugosławii, NRD, Węgier, ZSSR i Polski, zbiór ten sporządzili poeci Jiří Šotola, Karel Šiktanc i Josef Florian. Jeśli jesteśmy już przy antologiach, to trzeba przywołać jeszcze Čistý zpěv. 10 současných polských básníků 6, którą ułożył poeta Jan Pilař. Antologia była opublikowana z okazji 30. rocznicy powstania Polskiej Republiki Ludowej. W tłumaczeniu Vlasty Dvořáčkovéj ukazało się dziesięć wierszy Szymborskiej, a także informacje o autorce, wywiad z nią na temat charakteru jej poezji. Antologia doczekała się kilka pochwalnych recenzji w prasie codziennej i w periodykach literackich. Recenzent ukrywający się pod pseudonimem vot w dzienniku Práce ( ) mówi, że Tych dziesięciu polskich poetów, którzy zostali w Czystym śpiewie zaprezentowani, nie jest tak zupełnie nieznanych. Czytelnicy czescy zapoznali się z dwiema książkami przedstawiciela średniego pokolenia Tadeusza Różewicza, z myślącą Wisławą Szymborską, z młodym twórcą bogatych, czystych obrazów Jerzym Harasymowiczem czy poszukiwaczem nowych kształtów, czczącym tradycję Stanisławem Grochowiakiem. 1 Włodek opublikował następujące przekłady: Antologia poezji czeskiej i słowackiej XX wieku, 1972; František Halas I po co?, 1978; Miroslav Florian, Codzienne ody, Na pytanie M. Wollera: Tłumaczka waszej poezji na język czeski, pani Vlasta Dvořáčková, była pani gościem na ceremonii w Stockholmie. Dlaczego pani zaprosiła właśnie ją?, noblistka odpowiedziała: Jest moją przyjaciółką, znamy się już sto lat [w:] Týden 1997, nr 6. 3 W tym względzie korzystam z materiałów znajdujących się w Państwowej Bibliotece Naukowej w Ołomuńcu oraz z katalogu oddziału bibliograficznego Instytutu Literatury Czeskiej w Pradze. 4 Korzystam z programów radiowych Czeskiego Radia 3, stacja Vltava. 5 Książka wydana w Pradze, Mladá fronta Wydanie w Pradze, Čs.spisovatel

9 Jiří Damborský w dzienniku Nová svoboda 7 uznaje książkę Pilařa za dobrego i pożytecznego przewodnika po pojedynkach i sukcesach współczesnej polskiej poezji. Dzieląc autorów na dwie generacje, dalej rozstrzyga: Druga generacja nazywa się zazwyczaj pokoleniem Współcześności (od nazwy dwutygodnika młodych pisarzy, którego redaktorem był między innymi i Grochowiak). Ci, którzy debutowali bezpośrednio po wojnie nazywani są pokoleniem Kolumbów (od tytułu powieści Romana Bratnego Kolumbowie rocznik dwudziesty, która została w 1966 roku przetłumaczona na język czeski. Ten sam krytyk w 0stravském večerníku 8 dzieli twórców z antologii Čistý zpěv na dwa pokolenia: Jedni wstępują do literatury prosto z powstania, ze zrywu narodowowyzwoleńczego polskiego ludu i wnoszą do życia i do literarury piętno wydarzeń wojennych. Drudzy znajdują swoje miejsce w literaturze po roku 1956, kiedy dochodzi do wyraźnego przesunięcia w całym polskim społeczeństwie. Nieżyjący już docent polonistyki Filozoficznego fakultetu Uniwersytetu Karola Otokar Bartoš, w Literárním měsičníku 9 pod tytułem Komplementární obraz lidového Polska przedstawił najobszerniejszą recenzję antologii Čistý zpěv (razem z antologią Paměť), biorącą jednakże za punkt wyjścia krytykę marksistowską: Antologia Pilařa Čistý zpěv i wybór Rafaja Paměť mają ten sympatyczny rys, że chodzi im o wyrażenie jasnego ideowego i artystycznego zamiaru, mają swą koncepcję, poruszają się w świecie niewątpliwych wartości poetyckich, nie mącą wyraźnych rysów ilustratorskim balastem. (...) (Pilařa, L. M.). Zbiór Čistý zpěv przez arbitralny wybór dziesięciu wierszy dziesięciu współczesnych poetów i chronologiczne zaszeregowanie poszczególnych autorów, ma swoją wewnętrzną logikę, zwartość potężniejącej myśli, od pierwszego liryka Vlasti K. K. Baczyńskiego po końcowy wiersz Utíkám Ewy Lipskiej, która jest tu jedyną przedstawicielką najmłodszego pokolenia poetyckiego wyrosłego w Polsce Ludowej. Pozostali autorzy są reprezentantami generacji z lat dwudziestych i trzydziestych. Obraz współczesnej polskiej poezji nakreślony z eseistycznym uogólnieniem w wstępie, odnajduje swoje potwierdzenie w perfekcyjnie dobranych i przetłumaczonych wierszach, w których Pilař daje obraz zmieniającego się polskiego społeczeństwa w jego przełomach, we wrażliwej refleksji i w artystycznej kreacji dziesięciu poszukiwaczy nowego estetycznego ideału. Dla wszystkich, w większym czy mniejszym stopniu, poetyckim punktem wyjścia stała się walka i głęboki humanistyczny lęk o losy Polski oraz o losy świata współczesnego. Te oto wielkie zagadnienia nie wypierają drobnych ludzkich radości, strzępów miejskiej rzeczywistości, piękna natury i chłopskiego mitu. Pilař wprowadza do wyboru, natomiast przynosi wiersze zwykłe i odkrywcze. Już sam tytuł oddaje atmosferę żywiołowego, twórczego podejścia do rzeczywistości, wiersze z tego wyboru są przeważnie aktywną rekonstrukcją dialektycznych przemian polskiej rzeczywistości, starają się uchwycić życie i jego nowe pierwiastki in statu nascendi. Pilař, cztery lata później, włączył wiersze Szymborskiej do antologii Setkání nad Vislou. 10 Był to wybór wierszy poetów krakowskich. Następne wybory książkowe tłumaczeń Szymborskiej opublikowała V. Dvořáčková w roku 1965 (Sůl) 11, w 1985 (V Herakleitově řece) 12 i w 1997 (Konec a počátek) 13. Dwa ostatnie wybory opatrzone były posłowiem tłumaczki. Do roku 1992 byliśmy krajem złożonym z dwu państw, warto zatem zwrócić uwagę na tłumaczenia Szymborskiej na język słowacki. W tłumaczeniu poety Vojtěcha Mihalíka opublikowano Volanie na Yettiho. 14 Do zbiorczej recenzji pt. Z polské a německé poezie, Jarmila Urbánková włączyła tekst o zbiorze Sůl 15, a w nim pozytywnie oceniła pierwszy wybór Szymborskiej: Jak autorka ironicznie charakteryzuje samą siebie w Napisie nagrobnym, do żadnych grup literackich nie przynależy. Jej twórczość charakteryzuje symptomatyczna rzeczowość, z odrobiną dziennikarskiego, racjonalnego spojrzenia. Ironiczna tonacja wiąże się ze skłonnością do humoru, co niweluje i równoważy tragiczne przeżycia dzisiejszego człowieka. Jej rozmowna ekspresyjność jednakże znika, w chwili kiedy dotyka rzeczy tak poważnych jak np. motyw w typowo polskich wierszach: Hladový tábor u Jasla czy Rehabilitace. Nie wiem jak autorka jest oceniana w swym kraju, ale u nas na pewno bliska będzie autorom ʹvšedního dneʹ, do których należy i tłumaczka zbiorku Sůl. Pokoleniowe pokrewieństwo z autorami skupiającymi się wokół czasopisma Květen jest niewątpliwe. 7 Nová svoboda 1974, z dn. 16.VII. 8 Magazyn z dn. 13.I Periodyk z 1975, nr Odeon, Praga Mladá fronta Praga, Odeon, Praga Mladá fronta, Praha Slovenský spisovatel, Bratislava Večerní Praha 1965, z dn. 30.X.. 15

10 Krystyna Kardini Pelikanová, polonistka z Wydziału Filozoficznego ówczesnego Uniwersytetu J.E. Purkyně (dzisiaj Uniwersytet Masaryka), recenzowała pozytywnie w Literárním měsičníku 16 wybór pt. V Herakleitově řece. W tekście pod tytułem Radost ze čtení pisała: Jej twórczość charakteryzuje głęboka filozoficzna refleksja i formalne mistrzostwo. (...) I choć możemy w wierszach Szymborskiej wskazać filozoficzną pointę, to nie chodzi w nich o ukazywanie problemu w szatach lirycznych - za każdym razem główna idea jest głęboko zakorzeniona w budowie wiersza i logicznie wynika z jego zakończenia. Czytelnik odkrywa je sam i na autorki Radość z pisania (tytuł jednego wiersza), może odpowiedzieć radością aktywnego czytania. (...) Pojemna myślowo poezja Szymborskiej unika słownej okazałości, czystej gry językowej i nie chce być ani podświadomym głosem, ani mediem niekontrolowanej wyobraźni, kierowanej irracjonalnym impulsem. Jest to poezja intelektualnej dyscypliny, która z szerokiej skali możliwości stylistycznych wybiera styl potoczny i umożliwia dzięki temu łatwy kontakt z czytelnikiem. To jest źródło jej prostoty poetka z niezwykłą wytwornością przestawia zwykłe wyrazowe połączenia i tworzy nowe konteksty, w których konwencjonalne stereotypy zyskują nową znaczeniową pojemność. Również Marie Langerová, w recenzji zatytułowanej Ó, Pegase, anděli koňský, w dodatku Kmen czasopisma Tvorba, 17 pozytywnie oceniała ten sam zbiorek. O poezji tej pisała: Jej wiersze, to słowa powoływane do walki o wieczność w świecie śmiertelnym, udźwiękawiane nie tylko poprzez organizację strukturalną, ale przede wszystkim przez odpowiedni dobór. Jest w nich trafność odczucia poetyckiego i myślenie humorystyczne, ironiczne, ale też i poważne zdumienie nad światem, który w swym pośpiechu i swych ekstremach sprzeciwia się jakiemukolwiek porozumieniu. (...) Szymborska prowadzi walkę wieczności z niebytem i jest to jakby zemsta ręki śmiertelnej. (...) Jej poetyka nawiązuje do naszych tradycji poetyckich, orientowanych na wewnętrzną przedmiotowość, zjawiska i zdarzenia, ustalone kształty porozumienia. Uwaga, w epilogu tłumaczki, że wiersze Szymborskiej śpiewają też popularni piosenkarze, że stają się przebojami, inspiruje Marię Langerovą do rozważania nad tendencjami poezji, która powinna korzystać z innych form oprócz pisanych. Tymi rozważaniami Langerová przekracza granice zakreślone przez recenzję i wkracza na tereny literacko-naukowego eseju. Przy okazji porównania recenzji Langerovéj i Kardyni Pelikanovéj dochodzimy do wniosku, że polonistka z Brna lepiej wywiązała się ze swego zadania, z większym zrozumieniem specyficznej poetyki Szymborskiej. Pierwsze czasopiśmienna publikacja wierszy Szymborskiej miała miejsce na łamach pisma Světová literatura (1964, nr 3), gdzie tłumaczka, zamiast wstępu zestawiła coś w rodzaju quasi-dialogu Ryszarda Matuszewskiego i Wilkonia, na podstawie fragmentów ich recenzji zbioru Szymborskiej w Nowej Kulturze (1963, nr 19) i Twórczości (1963, nr 2). Jeśli chodzi o krytyczną recepcję twórczości Szymborskiej, krytycy powszechnie reagowali jedynie recenzjami zbiorków poetyckich lub antologii. Chociaż tłumaczka Vlasta Dvořáčková napisała do swych wyborów z Szymborskiej epilogi, to jednak ich forma nie jest w stanie zastąpić krytycznej oceny. Aż do dnia dzisiejszego nie ukazała się podstawowa czeska praca o twórczości tej wielkiej Polki, jest jednak prawdopodobne, że wkrótce czeska polonistyka wypełni tę lukę. Musimy brać pod uwagę i to, że frekwencja tłumaczeń i prac o polskiej literaturze nie jest w Czechach wcale mała. Przecież po wydarzeniach stanu wojennego w Polsce, cenzura publikacji tłumaczeń z języka polskiego na czeski szczególnie się wyostrzyła. I tak wartościowe dzieła polskiej literatury ze sfery drugiego obiegu także u nas były wydawane w drugoobiegowych lub emigracyjnych wydawnictwach i czasopismach. W tym momencie docieramy do drugiej części referatu, mianowicie do recepcji dorobku Szymborskiej po tzw. aksamitnej rewolucji, czyli po roku II Właściwa, nie tylko okazyjna lub celowo polityczna recepcja twórczości Szymborskiej w czeskiej literaturze i czeskich mediach rozpoczyna się po roku Ten okres możemy podzielić do trzy etapy: 1/ okres przed wręczeniem Nagrody Nobla, 2/ okres od ogłoszenia o przyznaniu nagrody i 3/ okres od opublikowania wyboru Konec a začátek. Ad 1/ Przede wszystkim pojawiają się fragmenty poezji Szymborskiej w audycjach radiowych stacji Vltava Czeskiego Radia 3. Jan Halas (syn wybitnego czeskiego poety Františka Halasa), przedstawia słuchaczom twórczość Szymborskiej: 29 grudnia 16 Literární měsíčník 1986, nr Tvorba 1986, nr 4. 16

11 1991 nadano wiersz Sklonek století, 12 czerwca wiersz Alegro ma non tropo z fortepianowym podkładem muzycznym Fryderyka Chopina, 7 listopada 1992 nadano audycję Jarmark divů (kompozycja wierszy i rozważań Szymborskiej - przygotowała przez Vlasta Dvořáčková). W tygodniku Literární noviny (1992, nr 21) ta sama autorka zaprezentowała też tłumaczenia kilku nowszych wierszy Szymborskiej (Lze bez titulu, Nic není darované, Žádnou maličkou řasu). Ad 2/ Wielka fala zainteresowania mediów nastąpiła po ogłoszeniu komunikatu o przyznaniu Nagrody Nobla Wisławie Szymborskiej, 3 października 1996, i po jej odebraniu w Sztokholmie, 10 grudnia Najpierw na tę wiadomość zareagowały dzienniki, które korzystały z informacji poszczególnych agencji. Koncentrowano się na podawaniu podstawowych danych autorki, jej biografii, bibliografii czeskiej i polskiej, ewentualnie na nawiązaniach do polskich poprzedników, uhonorowanych tą nagrodą. 4 października, praski Denní telegraf (1996, nr 233) przynosi wiadomość: Polska poetka Szymborska otrzymała Nagrodę Nobla Daniel Anýž pisał w dzienniku Mladá fronta Dnes (1996, nr 233), w ramach reportażu z frankfurckich targów książek, że polscy wystawcy byli bardzo zaskoczeni. Polacy przywieźli ze sobą do Frankfurtu ostatni zbiorek Szymborskiej Koniec i początek, wydaną poznańskim wydawnictwem A5. Nie mogli jednak pokazać jej i wizerunku autorki, bo książki ktoś skradł zaraz po przyznaniu nagrody Nobla. Dla niemieckiego wydawnictwa Surkhamp Verlag przyznanie Nagrody Nobla Szymborskiej było wielką radością, ponieważ jak dotąd sprzedali tylko kilkaset egzemplarzy. Radość miała też Branka Willenová, która Szymborską odkryła dla nowojorskiego wydawnictwa Harcourt Brace. Po wydaniu zbioru Octavia Paz a była to już druga Nagroda Nobla przyznana autorowi, którego książka została opublikowana w tym prestiżowym wydawnictwie. Niewątpliwie i Karol Dedecius, tłumacz Szymborskiej na język niemiecki, miał we Frankfurcie powód do radości. Mladá fronta Dnes, na tej samej stronicy, opublikowała artykuł Piotra Góreckiego pt. Polská poezie se po šestnácti letech opět dočkala Nobelovy ceny, w którym autor opisał atmosferę w Polsce, po ogłoszeniu o przyznaniu nagrody. Konstruktywną dla czeskiego czytelnika mogła być uwaga Góreckiego, iż autorka w latach osiemdziesiątych, pod pseudonimem Stańczykówna, pisywała do polskiego drugoobiegowego czasopisma Arka, a także do emigracyjnej paryskiej Kultura. Również Lidové noviny, parę dni później ( , nr 240) poświęcały sporo miejsca temu tematowi. W dodatku Národní opublikowały emocjonalnie nastawiony reportaż Dany Schmidovéj, środkowoeuropejskiej korespondentki duńskiego dzienniku Politiken, zatytułowany Pocta plaché básniřce. Ukazała w nim sugestywnie atmosferę w pensjonacie Astoria, w Zakopanym, gdzie autorka artykułu dotarła kilka godzin wcześniej niż ekipa polskich dziennikarzy, fotografów i ciekawskich. Schmidová zatem odnotowała bezpośrednią reakcję i wrażenia Wisławy Szymborskiej po tym jak oznajmiono jej o przyznania Nagrody Nobla. Lidové noviny do tego tematu wracają jeszcze w listopadzie 1996 ( , nr 10), w dodatku Středoevropské noviny (s. 4), gdzie pojawia się tłumaczenie wywiadu Tadeusza Nyczka z Anną Rudnicką z Gazety Wyborczej, pod tytułem Stojím na straně lidí. Zamieszczono tam też jeden z charakterystycznych felietonów Szymborskiej (Náhražka knihy). Tygodnik Nové knihy (nr 40, 23 października 1996) przynosi z kolei sylwetkę noblistki, zatytulowaną Propasti a řeky Wisławy Szymborské, autorstwa Jana Suki. Autor korzysta tutaj ze wcześniejszych tłumaczeniach Vlasty Dvořáčkovéj, ale również z eseju Czesława Miłosza pt. Lekcja biologii (w języku czeskim wydany został w kolekcji esejów Svědectví poezie 18 ), gdzie autor cytuje wiersz Szymborskiej Anatomia, i przy tej okazji pokazuje przemianę zestarzałego dualizmu duszy i ciała w dualizm zapomnienia i sławy, wyrażający się w regule ars longa, vita brevis. Z autorytetu Miłosza skorzystała też redakcja Literárních novin, która w numerze listopadowym ( , nr 45) opublikowała tłumaczenie wywiadu z tym wielkim Polakiem, zatytułowane A neříkal jsem to? 19 Zainteresowanie mediów Wisławą Szymborską wzrosło niepomiernie po odebraniu przez nią Nagrody Nobla 10 grudnia Wtedy to obszerny wywiad Marka Wollera Ten neviditelný za mnou řve smíchy, razem z sylwetką noblistki, autorstwa Vlasty Dvořáčkovéj (Básnířka, která se stále ptá) ukazał się w czasopiśmie TÝDEN ( ). Możemy tutaj znaleźć credo autorki, która na pytanie skąd bierze się wstyd, że jest się poetką, pojawiający się też w poezji czeskiej, Szymborska odpowiada: Unikam wszystkich fałszywych póz, bo mam poczucie, że kiedy piszę, ktoś niewidzialny stoi za mną i ryczy ze śmiechu. Ten niewidzialny ktoś przypomina, że człowiek nie może sobie pozwalać na wielkie sło- 18 Mladá fronta, Jest to przedruk z Tygodnika Powszechnego, z pamiętnego dnia 13 października

12 wa. Te słowa są w poezji bardzo złe. Po jakimś czasie w każdym pisaniu pojawi się jakaś rzecz godna najwyższego szacunku, ale i o takiej rzeczy trzeba pisać jak najprościej. Nie wykrzykując, ale mówiąc szeptem. O zwięzłą sylwetkę Wisławy Szymborskiej poprosiła Vlastę Dvořáčkovą także redakcja opawskiego miesięcznika literackiego Alternativa Nova (20 grudnia 1997, nr 4) i zamieściła też kilka tłumaczeń poezji noblistki. Dwutygodnik literacki TVAR zareagował na przyznanie nagrody Nobla w numerze lutowym ( , nr 4) zamieszczając notę o Wisławie Szymborskiej autorstwa Libora Martinka wraz z jego tłumaczeniem wiersza Jaké to štěstí. Ten sam tłumacz opublikował w piśmie poetyckim OBRATNÍK (15,08,1997, nr 16) tłumaczenie wiersza Někteří mají rádi poezii wraz z komentarzem dotyczącym aktualnej sytuacji w poezji polskiej. W lutym 1997 umarł, po wypadnięciu z okna szpitalnego Bohumil Hrabal. To szokujące wydarzenie w znacznej mierze odsunęło na plan dalszy falę aktualnego zainteresowania słowiańską noblistką. Chodzi tutaj o socjologiczno psychologiczną reakcję ludzi w mediach, kiedy to dziennikarze uważają inne wydarzenie za ważniejsze a relację o nim za potrzebniejszą. Przecież Bohumil Hrabal był dla wielu fachowców, jak i dla zwykłych czytelników godnym kandydatem do tej prestiżowej nagrody literackiej. Chociaż zjawiska towarzyszące tej informacyjnej eksplozji na pewien czas przerwały intensywność zainteresowania Wisławą Szymborską, jednak nie trwało to długo. Ad/ 3 W maju 1996 pojawia się wybór z twórczości Szymborskiej Konec a počátek, jak inaczej niż w tłumaczeniu Vlasty Dvořáčkové (wybór obejmuje zbiorki Wołanie do Yetti, Sto pociech, Wszelki wypadek, Ludzie na moście, Koniec i początek oraz kilka wierszy, które nie można zaszeregować do zbiorków Szymborskiej). Recenzje na wybór najpierw pojawiają się w Literárních novinách ( , nr 23), gdzie Jaroslav Med rozpoczyna rubrykę krytyki właśnie recenzją wyboru, za którego pogotowe opublikowanie wydawnictwo (Mladá fronta, L.M.) zasługuje wyłącznie pochwałę i przychylność czytelników. Chociaż autor recenzji przyznaje się do tego, że od wyboru Sůl nie miał okazji spotkać się z niczym autorstwa Szymborskiej, jednak ocenia jej zdolność cywilnie i autorystycznie wypowiadać się o kłopotach i radościach, jakie ją w życiu spotkały. Jej pragnieniem jest dać oczywistościom inny rozmiar, odkrywać z pewną porcją humoru, bez jakiegokolwiek sentymentu kobiecego, pod banalnością nieoczekiwanej prawdy, stwierdza recenzent. Jak dotąd, najwartościowszą recenzję wyboru Konec a počátek przedstawił w tygodniku, Nové knihy ( , nr 24) obiektywny i wrażliwy krytyk Jan Suk. W recenzji Zkouška z dějin lidstva, zawarł ciekawe spostrzeżenie: Poezja, ów najpokorniejszy, najcichszy instrument, w rękach Szymborskiej staje się również muzyką ironii zwłaszcza ta ze zbiorków z lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych. Rozbrzmiewają w niej podobne tony dystansu i oddalenia, które w poniekąd delikatniejszej i choć tak samo prostoliniowej poezji Seiferta wyłaniają się z jego zbiorków, jak choćby Deštník z Picadilly. Tak jak Seifert, w późniejszym okresie swej twórczości, Szymborska zamienia w wierszach pierwiastek tragizmu na zasadą gry. Jej symboliczny dystans, powoduje, że każda rozpacz, jak u Seiferta, zamienia się w oczekiwanie. III. Po aksamitnej rewolucji, dynamicznie rozwijająca się sytuacja społeczna i gospodarcza, nie bardzo sprzyja rozwojowi poezji czeskiej. Wskazało na to kilka imprez literackich, na przykład spotkanie poetów na zamku Bítov, które w roku 2000 odbywało się już po raz trzeci, jednak nie spotkało się z większym zainteresowaniem szerszej publiczności. Z biegiem lat twórczość Wisławy Szymborskiej jednak pozostawiła po sobie niezatarty ślad. Przyczyniła się przede wszystkim do tego tłumaczka Vlasta Dvořáčková. Publikacja trzech wyborów twórczości rodaczki z Prowent Bniny i jej udział w trzech antologiach poezji polskiej jest tego jasnym dowodem. Niewątpliwie, tak autorka jak i jej twórczość znalazły zwolenników nie tylko między znawcami poezji, ale także pośród zwykłych czytelników. Libor Martinek Tłumaczyła na język polski Lucyna Sztulová 18

13 Wejście do, malarstwo - olej, Grażyna Jezierska 19

14 Las, malarstwo - olej, Grażyna Jezierska 20

15 Przed burzą, malarstwo - olej, Grażyna Jezierska 21

16 Poeci arabscy w przekładach Yousefa Sh hadeha przy współpracy Darii Arsenicz-Szurman i Doroty Pleśniak-Sh hadeh Omar Alawi Nasna Do Fatimy modli się poranek Poranek budzi się z wolna nie spogląda w lustro rozczochrane kosmyki światłości ranią ciemności pijanej drogi Poranek rośnie jak drzewa błyska w oku zamieszkałym przez mrok nocy i modli się w ustach brzemiennych światłością Poranek ów w głębi pamięta jak przed Fatimą odkryła się tajemnica jak wszechświat został spisany na jej pożądanie i nauczyło ją imion morze Izzat al-tyri ŁOBUZY Lekcja plastyki dłużyła się Uczniowie zgłodnieli Nakreślili na swych iluzorycznych tablicach dzwonek Zadzwonili i uciekli! PALENIE Zwija wodę niczym skręta i wydmuchuje fale DONOSZENIE,,Kocham Cię zawarte w wierszu opublikowanym w gazecie Nie mówiłem tobie ono jest błędem w druku!! DZIEDZICTWO Cukierkowym pistoletem straszę mojego prześladowcę A kiedy on ze strachu ucieknie zjem mój pistolet!! Hasan Khalaf Abdel Hameed Smutny Bóg Wieczorem zamieszkują we mnie bajki i hurysy morza pragną mnie śpią w przestrzeni wokół rozlewają mleko swoich serc na moje ciało moje ciało suche jak pustynia co wypiła cały swój piach moje ciało wytatuowane bólem krętacza w znaki zapytania które wiatr powtykał w moją krew moje ciało jest ukryte w tłustych słowach i glebie tej ziemi Kto podaruje mi twe serce Prometeuszu by nadało memu ciału własne prawo do ognia Chcę znów być dobry jak dobrzy ludzie którzy siedzą w zakamarkach swoich marzeń ogrzewają się baśniami Hilalego głosem śpiewcy idą szlakiem innych wędrowców wyciągają ramiona błagając Boga o raj kupują go za dukat cierpliwości Bóg jest miłosierny lecz żołnierze kalifa aresztują śpiew wróbli ból fletów przeciągły i smutny 47

17 i modlitwę prostych ludzi Dlatego Bóg jest bardzo smutny Bóg jest bardzo smutny Yousef Sh hadeh Trzy trójkąty* Gdyby księżyc wiedział że gwiazdę zaranną budzisz nie wschodziłby w nocy Gdyby deszcz to wiedział że pląsaniem chmury zgubisz nie padałby w oczy Gdyby człowiek przez łzy widział jak mirażem ziemię łudzisz wymyśliłby deszcz - jak łzy żyzny stukłosy [* Przekład Wojciech Skoczek] Egipt Dlaczego mówisz, że Egipt wziął rozwód z Nilem sędziwym? Dlaczego mówisz, że Sfinks całkiem zniszczył widok piramid? Dlaczego tak mówisz? Toż Nil jest nadal Nilem a piramidy grobami...turystów Zaświaty W hałasie kosmosu głos niczym szczęk miecza zakochany w tańcu pustej zbroi w ciemności zaświatów dziki płomień i rechot małej żaby dmuchającej w tron Boga w słońce które spadło do gorącej wody* kiedyś będziesz w ogniu** wiesz nie wiesz jaki będzie*** [* intertekstualność z Koranem: A kiedy dotarł do zachodu słońca to zobaczył, że ono schodzi do jakiegoś błotnistego źródła (sura XVIII, werset 86) ** Będzie się palił w ogniu płomiennym (sura CXI, werset 3). *** A co ciebie pouczy, co to jest Czeluść? To jest Ogień Palący! (Sura CI Wydarzenie przerażające werset 10 i 11). ] Mojemu ojcu Osierocone mewy odlatują szybują daleko od serca zasypiają gdzieś w chaosie burzliwego mroku a szatan dziarsko się wspina po drabinie namiętności i skrywa w obrazie nieszczęścia co tak miękko spływa na poduszki drżącego przedświtu Ojcze! Ty w bochnie ciepłego chleba niczym mewa przestworzy sięgasz choć liter twa dłoń nie stawiała... tyś podobny Ibn Farnasowi* do samego końca pozostałeś wierny ocalonym z zapomnianych praw Ojcze! Byłeś polem bitew dla współbraci na twej ziemi gdybyś tak mógł odpocząć na gruzach pamięci lub podążyć w ocienione namioty wygnańców wystarczy ci już smutku mijających karawan twoje dłonie trumny dla cierni scena dla wciąż wstającego upadku w lewej twej dłoni spokojny żagiel maluje niemy horyzont ciszy w prawej drży motyl, zwierciadło i...bat! [ * Abbas Ibn Farnas: arabski poeta i naukowiec, który w zamierzchłych czasach skonstruował skrzydła. Próbując na nich latać, poniósł śmierć. ] 48

18 Bohdan Urbankowski Z perspektywy Indii Na wykładach filozofii, a jeszcze częściej podczas rozmów po wykładach, doradzałem swoim studentom, by na różne swe sprawy i bolączki patrzyli z perspektywy księżyca. Dziś wiem, że równie dobrze, a może nawet trafniej brzmiałaby rada: z perspektywy Indii. Nie tylko dlatego, że Indie są odległym kontynentem. Także daleko, że jak kontynent - znacznie większy, niż liczona racjonalnie powierzchnia Indie to najróżniejsze krajobrazy i klimaty, wielobarwne rasy i religie, różnorodne obyczaje i języki. Uczą tolerancji i radości, uczą miłości do sztuki i miłości podniesionej do rangi sztuki, przede wszystkim zaś uczą nie bać się śmierci, lecz traktować ją jak koniec jednej a początek następnej przygody. I a to jest dar najcenniejszy i zarazem pointa: uczą patrzeć na siebie i świat z perspektywy Indii. NIE BUDŹMY BOGA Gdy Bóg Brahma się budzi świat przestaje istnieć. Rozpływamy się z bezgłośnym krzykiem jak cienie, jak rysunki na wodzie. Nie, Bóg nie niszczy świata. odwrotnie: Bóg go śni czasem znużony ustaje. Gdy Bóg Brahma zasypia świat ożywa - bicie serca udziela się ziemi i gwiazdom krew pulsuje w roślinach, sny Boga budzą ptaki do lotu i ludzi Brahma śni Skąd przychodzimy, by nawiedzić sen Boga? DELHI. Z TYSIĄCA I JEDNEJ NOC TYSIĄC PIĘTNASTA. Kroki nocy cichną u drzwi naszego pokoju Delikatny trzepot prześcieradła gasi nocną lampkę, budzi gwiazdy Jak dłoń przytulona do dłoni gorąca, jeszcze spocona - AGRA. NOTATKI U STÓP TADŻ MAHAL 1. Jeśli osiągniesz prawdę nie da się do niczego porównać. Musisz już w niej pozostać. Tak piękna, tak nieziemsko piękna jakby Bóg chciał udowodnić swe istnienie Za każdym razem widzisz ją po raz pierwszy. Pastelowe, delikatne barwy ciszy. Cichsze mogą być tylko stłumione kolory rozpaczy. Jak łza na twarzy Umarłej. Tylko po prawdziwej miłości tylko po prawdziwej rozpaczy zostaje piękno. Łza Boga. 2. Dlaczego nie stawiacie morskich latarń tu, w głębi lądu gdzie jest najwięcej ludzi i najwięcej ciemności? - tak zasypiają młodzi kochankowie 19/20 XI.P.Śl. 10A/27 49

19 3. Nocą żarzy się i pulsuje najmocniej. Widać ją ze wszystkich stron świata, z każdej uliczki i okna. Choćbyś zatrzasnął okiennice. Choćbyś przykrył [powieki monetami. 4. Tadż Mahal. Stąd już się nie da powrócić. MAUZOLEUM DLA MUMTAZ MAHAL. LEGENDA. Gdy ukończono prace budowniczym (około dwudziestu tysięcy nie licząc tych, co pomarli) pozwolono raz jeszcze stanąć pod Tadż Mahal, albo [nawet pozostać na noc. Mauzoleum pulsowało światłem, ale nie oślepiało. Słudzy cesarza donosili im potrawy ciepłe placki [a nawet chałwę. Więc stali dzień albo dwa, dziwili się, że modlitwa potrafi unieść kamień albo zaczynali rozumieć - i już się nie dziwili, a tylko dziękowali. W końcu jeden po drugim odchodzą. W ciemnych jak lochy alejach nocnego parku słudzy cesarza Szachdżahana (oby żył wiecznie) zarzucają im na głowy worki. Nie wiedząc dokąd idą, wracają w podziemia mauzoleum, tam gdzie naprawdę był grobowiec i śmierć. Słudzy cesarza w milczeniu odsłaniają ich twarze i w oczy wciskają krwawo pulsujące łuczywa. Tym jednak, co nie chcieli odejść spod świątyni, co gotowi byli zapomnieć o jedzeniu, nawet o chałwie byle patrzeć byle modlić się razem z kamieniami Szachdżahan (oby żył wiecznie) pozwolił zamieszkać pod Tadż Mahal W niezmierzonej łaskawości swojej pozostawił im oczy potrafili docenić ten dar pozostawił im dwoje oczu kazał tylko obciąć obie dłonie 50 Tadż Mahal - Indie fot. Tomasz Bieńkowski

20 POWIERZCHNIA LUSTRA Na jednej ze swych ścieżek przez ciemność spotkali jakieś zwierzę. Zapragnęli obejrzeć je z bliska - a ślepcy patrzą palcami. Pierwszy stwierdził, że stwór jest podobny do małego, latającego dywanu. Ten ślepiec był prowincjonalnym poetą. Drugi (omal nie został zmiażdżony!) uznał zwierzę za kolumnę wędrującą po drogach tak czynią czasem kolumny zrujnowanych świątyń. Trzeci stwierdził, że zwierzak jest kształtu grubego sznura. Sznur został umocowany przemyślnie jest jednak nazbyt krótki. Nie da się na nim powiesić, a tym samym nie przynosi szczęścia. Jak łatwo się domyśleć ślepcy spotkali słonia. Pierwszy z nich chwycił go za ucho, drugi - za nogę, trzeci natomiast za ogon. Był też taki, co uznał słonia za gałąź wyostrzoną na końcu, bo chwycił go za kieł i taki, który uznał go za gałąź zaokrągloną, rosnącą na dół jak korzeń i niosącą w darze dwa owoce. Przypominają mango i być może coś symbolizują. Prawda jest jednak większa. Gdy staniemy z nią twarzą w twarz uratować nas może tylko poczucie humoru. GROBOWIEC SALIMA W FATEHPUR SIKRI Szelest kart - szept księgi olśnionej i przerażonej opowieścią: Do wsi Sikri, do chaty świątobliwego Salima (małej jak gniazdo zrzucone z drzewa na skały) przybył nocą zrozpaczony cesarz Akbar Nie miał syna. W pełnych lęku snach widział domy rozbite jak gliniane garnki Widział czerwone chorągwie pożarów zatknięte przez barbarzyńców w dachy świątyń. Budził go warkot ich werbli dochodzący z przyszłości - Nie lękaj się, odrzekł mędrzec będziesz miał syna, a kraj władcę i pokój. Po odjeździe cesarza Salim usiadł przy stole drewnianym i zapłakał. Potem ubrał się w białą szatę wszedł na palcach do sypialnej izby Żona, półroczne dziecko wtulone w jej ciało jak w szczęśliwy sen... Jednym cięciem długiego noża Sallim przeciął synkowi piersi uwolnił spod żeber duszę - - Teraz następca cesarza może przybyć na świat jego ciałko będzie mieć, już ma dziecięcą duszę Księga milknie z podziwem i lękiem. Z innych źródeł wiadomo, że cesarz miał następcę i dał mu imię Salim że świętemu mężowi wystawił najpiękniejszy grobowiec i najpiękniejsze miasto dokoła grobowca. I że ludzie opuścili to miasto. ORCZA Miasto zbudowane z fantazji, (z niewielkim dodatkiem obłoków i wiary w wieczność). To my jesteśmy z kamienia czasami zlepianego wapnem, czasami z dodatkiem krwi. 51

Ziemia. Modlitwa Żeglarza

Ziemia. Modlitwa Żeglarza Ziemia Ziemia, którą mi dajesz, nie jest fikcją ani bajką, Wolność którą mam w Sobie Jest Prawdziwa. Wszystkie góry na drodze muszą, muszą ustąpić, Bo wiara góry przenosi, a ja wierzę Tobie. Ref: Będę

Bardziej szczegółowo

Katharsis. Tyle bezimiennych wierszy, ilu poległych rycerzy Dariusz Okoń

Katharsis. Tyle bezimiennych wierszy, ilu poległych rycerzy Dariusz Okoń 1 Spis treści Od Autora......6 Katharsis...7 Zimowy wieczór......8 Cierpienie i rozpacz......9 Cel.... 10 Brat Niebieski.... 11 Czas.... 12 Opętana.... 14 * * * [Moja dusza słaba].... 16 * * * [Człowiek

Bardziej szczegółowo

I Komunia Święta. Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku

I Komunia Święta. Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku I Komunia Święta Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku Ktoś cię dzisiaj woła, Ktoś cię dzisiaj szuka, Ktoś wyciąga dzisiaj swoją dłoń. Wyjdź Mu na spotkanie Z miłym powitaniem, Nie lekceważ znajomości

Bardziej szczegółowo

Laureat: Nagrody Nobla 80 Nagrody NIKE 98

Laureat: Nagrody Nobla 80 Nagrody NIKE 98 Laureat: Nagrody Nobla 80 Nagrody NIKE 98 Nadchodzi dla Miłosza czas przełomowy zmierzenie się ze sławą i popularnością. Milczenie krytyki polskiej na temat Miłosza ; nieśmiałe upominanie się o jego miejsce.

Bardziej szczegółowo

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego Sens życia Gdy na początku dnia czynię z wiarą znak krzyża, wymawiając słowa "W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego", Bóg uświęca cały czas i przestrzeń, która otworzy

Bardziej szczegółowo

Cena 24,90 zł. K U R S DZIENNIKARSTWA DLA SAMOUKÓW Małgorzata Karolina Piekarska

Cena 24,90 zł. K U R S DZIENNIKARSTWA DLA SAMOUKÓW Małgorzata Karolina Piekarska MAŁGORZATA KAROLINA PIEKARSKA Z zawodu dziennikarka prasowa i telewizyjna oraz pisarka, autorka powieści dla młodzieży. Z zamiłowania blogerka, której blog W świecie absurdów zyskał ponad 3 mln odsłon.

Bardziej szczegółowo

Kto chce niech wierzy

Kto chce niech wierzy Kto chce niech wierzy W pewnym miejscu, gdzie mieszka Bóg pojawił się mały wędrowiec. Przysiadł na skale i zapytał: Zechcesz Panie ze mną porozmawiać? Bóg popatrzył i tak odpowiedział: mam wiele czasu,

Bardziej szczegółowo

kultura tradycja, historia, obyczaje Ernest Bryll poeta, pisarz, autor tekstów piosenek, dziennikarz, tłumacz i krytyk filmowy, także dyplomata. Autor licznych tomików poezji, sztuk scenicznych, oratoriów,

Bardziej szczegółowo

Tadeusz Różewicz. znikanie. Wybór i posłowie Jacek Gutorow

Tadeusz Różewicz. znikanie. Wybór i posłowie Jacek Gutorow Tadeusz Różewicz znikanie Wybór i posłowie Jacek Gutorow Tadeusz Różewicz Znikanie Wybór i posłowie Jacek Gutorow 3 4P Pisałem Pisałem chwilę albo godzinę wieczór noc ogarniał mnie gniew drżałem albo niemy

Bardziej szczegółowo

Marcin Ufnalski. Wiersz o Janie Pawle II. Laura Romanowska

Marcin Ufnalski. Wiersz o Janie Pawle II. Laura Romanowska Ojcze Janie Pawle, kiedy byłeś wśród nas, my, dzieci, i dorośli - bardzo kochaliśmy Cię. A kiedy Cię zabrakło, nie smucimy się, bo wiemy, że gdzieś z nieba patrzysz na nas i uśmiechasz się. Wielka radość

Bardziej szczegółowo

pójdziemy do kina Gimnazjum kl. I, Temat 57

pójdziemy do kina Gimnazjum kl. I, Temat 57 pójdziemy do kina pragnę sprawić Ci radość kupię kwiaty chcę być z Tobą ofiaruję prezent dobrze jest być razem przygotuję dobre jedzenie przyjaźń z Tobą jest dla mnie ważna Grupa 1 Przeczytaj poniższy

Bardziej szczegółowo

Ten zbiór dedykujemy rodzinie i przyjaciołom.

Ten zbiór dedykujemy rodzinie i przyjaciołom. W rodzinie wszystko się mieści Miłość i przyjaźń zawiera Rodzina wszystko oddaje Jak przyjaźń drzwi otwiera. Ten zbiór dedykujemy rodzinie i przyjaciołom. 1 Opracowanie: Anna Polachowska Korekta: Anna

Bardziej szczegółowo

MAŁA JADWINIA nr 11. o mała Jadwinia p. dodatek do Jadwiżanki 2 (47) Opracowała Daniela Abramczuk

MAŁA JADWINIA nr 11. o mała Jadwinia p. dodatek do Jadwiżanki 2 (47) Opracowała Daniela Abramczuk o mała Jadwinia p MAŁA JADWINIA nr 11 Opracowała Daniela Abramczuk Zdjęcie na okładce Julia na huśtawce pochodzą z książeczki Julia święta Urszula Ledóchowska za zgodą Wydawnictwa FIDES. o Mała Jadwinia

Bardziej szczegółowo

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Noe i Potop

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Noe i Potop Biblia dla Dzieci przedstawia Noe i Potop Autor: Edward Hughes Ilustracje: Byron Unger; Lazarus Redakcja: M. Maillot; Tammy S. Tłumaczenie: Katarzyna Gablewska Druk i oprawa: Bible for Children www.m1914.org

Bardziej szczegółowo

Lista tematów na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego rok szkolny 2015/2016

Lista tematów na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego rok szkolny 2015/2016 Lista tematów na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego rok szkolny 2015/2016 Nr Literatura 1. Literackie wizje polskiego dworu. Omów temat w oparciu o wybrane utwory. 2. Polska, ale jaka? Przedstaw

Bardziej szczegółowo

Każdy patron. to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie. Pani Ania. Mądra, dobra. i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca

Każdy patron. to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie. Pani Ania. Mądra, dobra. i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca Autor wiersza: Anna Sobotka PATRON Każdy patron to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie Pani Ania. Mądra, dobra i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca uszczęśliwić mnie umiała. Myśli moje do Niej

Bardziej szczegółowo

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze.

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze. ZWIĄZKI LITERATURY Z INNYMI DZIEDZINAMI SZTUKI 1. Dawne i współczesne wzorce rodziny. Omawiając zagadnienie, zinterpretuj sposoby przedstawienia tego tematu w dziełach literackich różnych epok oraz w wybranych

Bardziej szczegółowo

Centrum Nauki i Biznesu ŻAK w Stargardzie Szczecińskim

Centrum Nauki i Biznesu ŻAK w Stargardzie Szczecińskim LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU Z JĘZYKA POLSKIEGO NA EGZAMIN MATURALNY W ROKU 2014 I. LITERATURA 1. Biografia jako klucz do odczytania twórczości pisarza. Przedstaw temat w oparciu o wybrane przykłady.

Bardziej szczegółowo

MMG. W hołdzie naszemu Patronowi. Młodzieżowy Magazyn Gimnazjalny JEDLINA-ZDRÓJ 20 PAŹDZIERNIKA 2008 NR 1

MMG. W hołdzie naszemu Patronowi. Młodzieżowy Magazyn Gimnazjalny JEDLINA-ZDRÓJ 20 PAŹDZIERNIKA 2008 NR 1 MMG Młodzieżowy Magazyn Gimnazjalny JEDLINA-ZDRÓJ 20 PAŹDZIERNIKA 2008 NR 1 W hołdzie naszemu Patronowi MŁODZIEŻOWY MAGAZYN GIMNAZJALNY NR 1 STR. 2 Od Redakcji W tym roku w naszej szkole wydawać będziemy

Bardziej szczegółowo

4. po Wielkanocy CANTATE

4. po Wielkanocy CANTATE Centrum Misji i Ewangelizacji / www.cme.org.pl 4. po Wielkanocy CANTATE Główna myśl: Wysławiaj Boga! Wiersz przewodni: Wysławiam cię, Ojcze, Panie nieba i ziemi. Mt 11,25a Fragment biblijny: Jezus wysławia

Bardziej szczegółowo

Chrześcijanie są jak drzewa

Chrześcijanie są jak drzewa Chrześcijanie są jak drzewa Księga Rodzaju 2:18-24 Potem rzekł Pan Bóg: Niedobrze jest człowiekowi, gdy jest sam. Uczynię mu pomoc odpowiednią dla niego. Utworzył więc Pan Bóg z ziemi wszelkie dzikie

Bardziej szczegółowo

Miłosne Wierszyki. Noc nauczyła mnie marzyć. Gwiazdy miłością darzyć. Deszcz nauczył mnie szlochać A ty nauczyłeś mnie kochać!

Miłosne Wierszyki. Noc nauczyła mnie marzyć. Gwiazdy miłością darzyć. Deszcz nauczył mnie szlochać A ty nauczyłeś mnie kochać! Miłosne Wierszyki Noc nauczyła mnie marzyć. Gwiazdy miłością darzyć. Deszcz nauczył mnie szlochać A ty nauczyłeś mnie kochać! Miłość jedyna jest Miłość nie zna końca Miłość cierpliwa jest zawsze ufająca

Bardziej szczegółowo

III Konkurs Fotograficzny ZDJĘCIE MIESIĄCA

III Konkurs Fotograficzny ZDJĘCIE MIESIĄCA III Konkurs Fotograficzny ZDJĘCIE MIESIĄCA Głównym elementem konkursu są comiesięczne spotkania, w trakcie których znani fotograficy oceniają zgłoszone fotografie. Autorzy, uczestnicy tych spotkań, mają

Bardziej szczegółowo

MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA

MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA 1.Różne obrazy przyrody w literaturze. Omów sposoby ich kreowania w wybranych utworach 2.Metamorfoza bohatera literackiego i jej sens. Omów problem,

Bardziej szczegółowo

TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy

TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy LITERATURA 1. "Żyć życiem innym niż większość". Twoje rozważania o wybranych bohaterach literackich idących

Bardziej szczegółowo

PIK-owy Laur. Konkurs dla dziennikarzy promujących książki i czytelnictwo. 9. edycja. Warszawa, 15 maja 2015 r.

PIK-owy Laur. Konkurs dla dziennikarzy promujących książki i czytelnictwo. 9. edycja. Warszawa, 15 maja 2015 r. PIK-owy Laur Konkurs dla dziennikarzy promujących książki i czytelnictwo 9. edycja Podstawowe informacje o konkursie PIK-owy Laur Organizatorem konkursu jest Polska Izba Książki, której członkowie już

Bardziej szczegółowo

Własność : Anny i Szczepana Polachowskich

Własność : Anny i Szczepana Polachowskich 1 Opracowanie: Anna Polachowska Korekta: Anna i Szczepan Polachowski Okładka : Anna Polachowska Zdjęcia wykorzystane do tej książki są autorstwa : Anna i Szczepana Polachowskich I pochodzą z własnej kolekcji

Bardziej szczegółowo

ALLELUJA. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja.

ALLELUJA. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. ALLELUJA 1. Niech zabrzmi Panu chwała w niebiosach, na wysokościach niech cześć oddadzą. Wielbijcie Pana Jego Zastępy, Wielbijcie Pana Duchy niebieskie. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja,

Bardziej szczegółowo

Jadwigi Dörr Poezja z wyboru Śladem recepcji

Jadwigi Dörr Poezja z wyboru Śladem recepcji Jadwigi Dörr Poezja z wyboru Śladem recepcji Redaktor naukowy Jadwigi Dörr Poezja z wyboru Śladem recepcji Redaktor naukowy Łódź 2011 Projekt okładki Mateusz Poradecki Projekt typograficzny Mateusz Poradecki

Bardziej szczegółowo

Tekst zaproszenia. Rodzice. Tekst 2 Emilia Kowal. wraz z Rodzicami z radością pragnie zaprosić

Tekst zaproszenia. Rodzice. Tekst 2 Emilia Kowal. wraz z Rodzicami z radością pragnie zaprosić Tekst zaproszenia Tekst 1 Mamy zaszczyt zaprosić Sz.P. Na uroczystość PIERWSZEGO PEŁNEGO UCZESTNICTWA WE MSZY ŚIĘTEJ Naszej córki Leny Kardas która odbędzie się dnia 5 maja 2015o godz. 9.30 w kościele

Bardziej szczegółowo

W obecnej chwili w schronisku znajdują same psy, ale można oddać pod opiekę również inne zwierzęta, które czekają na nowy dom.

W obecnej chwili w schronisku znajdują same psy, ale można oddać pod opiekę również inne zwierzęta, które czekają na nowy dom. W obecnej chwili w schronisku znajdują same psy, ale można oddać pod opiekę również inne zwierzęta, które czekają na nowy dom. Mogą to być koty: Gdyby również zaszła taka potrzeba zaopiekowalibyśmy się

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS HUMANISTYCZNY DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH POZNAŃ 2011/2012 ETAP REJONOWY

WOJEWÓDZKI KONKURS HUMANISTYCZNY DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH POZNAŃ 2011/2012 ETAP REJONOWY KOD UCZNIA: Drogi Uczestniku! WOJEWÓDZKI KONKURS HUMANISTYCZNY DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH POZNAŃ 2011/2012 ETAP REJONOWY Dialog to budowanie wzajemności ks. prof. Józef Tischner Test zawiera pytania z kilku

Bardziej szczegółowo

STOSOWANY W BIBLIOGRAFII ZAŁĄCZNIKOWEJ

STOSOWANY W BIBLIOGRAFII ZAŁĄCZNIKOWEJ OPIS BIBLIOGRAFICZNY STOSOWANY W BIBLIOGRAFII ZAŁĄCZNIKOWEJ Bibliografia załącznikowa powinna być opracowana zgodnie z normami: PN-ISO 690: 2002 Dokumentacja. Przypisy bibliograficzne. Zawartość, forma

Bardziej szczegółowo

Peter Kreeft. Zanim odejdę. o tym co naprawdę ważne. Przekład. Tomasz Mucha. Wydawnictwo WAM

Peter Kreeft. Zanim odejdę. o tym co naprawdę ważne. Przekład. Tomasz Mucha. Wydawnictwo WAM Peter Kreeft Zanim odejdę o tym co naprawdę ważne Przekład Tomasz Mucha Wydawnictwo WAM Spis treści Wstęp....5 1. Od umierającego do żywych....7 2. Kim jestem, by dawać rady?...10 3. To, co w życiu najlepsze...11

Bardziej szczegółowo

Z JASKINI DO GWIAZD! WSPOMNIENIA Z WYJAZDÓW NA WYSTAWY

Z JASKINI DO GWIAZD! WSPOMNIENIA Z WYJAZDÓW NA WYSTAWY Z JASKINI DO GWIAZD! WSPOMNIENIA Z WYJAZDÓW NA WYSTAWY Tak rozpoczynaliśmy każdą wyprawę na spotkanie ze sztuką! WYJAZD I MUZEUM ARCHEOLOGICZNE Wspomnienie Pan Zdzisław: Pani przewodniczka bardzo ciekawie

Bardziej szczegółowo

Janusz Przybylski. Grafika i malarstwo

Janusz Przybylski. Grafika i malarstwo Janusz Przybylski Grafika i malarstwo wrzesień-październik 2014 W stałej ekspozycji jednej z najważniejszych galerii sztuki współczesnej na świecie, w Tate Gallery w Londynie, niewiele dzieł pochodzi z

Bardziej szczegółowo

Najczęściej o modlitwie Jezusa pisze ewangelista Łukasz. Najwięcej tekstów Chrystusowej modlitwy podaje Jan.

Najczęściej o modlitwie Jezusa pisze ewangelista Łukasz. Najwięcej tekstów Chrystusowej modlitwy podaje Jan. "Gdy Jezus przebywał w jakimś miejscu na modlitwie i skończył ją, rzekł jeden z uczniów do Niego: «Panie, naucz nas się modlić, jak i Jan nauczył swoich uczniów». Łk 11,1 Najczęściej o modlitwie Jezusa

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LITERATURA 1. Przedstaw motyw kariery w wybranych utworach literackich różnych

Bardziej szczegółowo

WIEŚCI SZKOLNE Z ŻYCIA SZKOŁY. Cyprian Kamil Norwid

WIEŚCI SZKOLNE Z ŻYCIA SZKOŁY. Cyprian Kamil Norwid MIESIĘCZNIK SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. C.K. NORWIDA W DĄBRÓWCE WIEŚCI Cyprian Kamil Norwid Cyprian Kamil Norwid N U M E R V I SZKOLNE M A R Z E C 2 0 1 4 Z ŻYCIA SZKOŁY W TYM NUMERZE: Z życia szkoły 1 Zuch

Bardziej szczegółowo

Metody i formy pracy: metoda problemowa, praca w grupie, praca z tekstem, praca samodzielna, burza mózgów.

Metody i formy pracy: metoda problemowa, praca w grupie, praca z tekstem, praca samodzielna, burza mózgów. Temat lekcji: Świat wymyślony na próbę w wierszu W. Szymborskiej pt. Obmyślam świat. Cele lekcji: cel główny: uczeń potrafi odpowiedzieć na pytanie, w jaki sposób poetka kreuje świat alternatywny i jaką

Bardziej szczegółowo

Pomyślności i radości, Szczęścia w kartach i miłości, W dzień słoneczny i po zmroku Chcę Ci życzyć w Nowym Roku.

Pomyślności i radości, Szczęścia w kartach i miłości, W dzień słoneczny i po zmroku Chcę Ci życzyć w Nowym Roku. Nowy rok Nowy Rok Pomyślności i radości, Szczęścia w kartach i miłości, W dzień słoneczny i po zmroku Chcę Ci życzyć w Nowym Roku. Huczą petardy i gra muzyka, Stary rok mija, za las umyka, Cóż w tym dziwnego,

Bardziej szczegółowo

Pultusk24 Walentynkowe wiersze

Pultusk24 Walentynkowe wiersze Walentynka nr 1 To nasze pierwsze Walentynki po ślubie, a ja to święto niesłychanie lubię. W dniu zakochanych 14 lutego Zdarzyć się może coś wyjątkowego. Składam Ci więc Mężu z serca wprost życzenia, by

Bardziej szczegółowo

Obchody 11 listopada Biłgoraj 2014

Obchody 11 listopada Biłgoraj 2014 Obchody 11 listopada Biłgoraj 2014 fot. Zenon Łój od redakcji Spis treści Wstęp 3 Stefan Szmidt Mój Biłgoraj 4 Henryk Wujec Bez uproszczeń Dominikańskie listy z Lublina 6 o. Tomasz Dostatni Wypisy z lektury

Bardziej szczegółowo

Marta Chrabąszcz SZCZĘŚLIWE WIERSZYKI

Marta Chrabąszcz SZCZĘŚLIWE WIERSZYKI Marta Chrabąszcz SZCZĘŚLIWE WIERSZYKI Copyright by Marta Chrabąszcz & e-bookowo Grafika na okładce: shutterstock Projekt okładki: e-bookowo ISBN 978-83-7859-577-9 Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo

Bardziej szczegółowo

Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA

Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA 1. Konflikt pokoleń jako motyw literatury. Zanalizuj

Bardziej szczegółowo

Poniższe wzory opisów bibliograficznych zostały opracowane dla potrzeb maturzystów naszej szkoły i są obowiązujące w roku szkolnym 2013/2014.

Poniższe wzory opisów bibliograficznych zostały opracowane dla potrzeb maturzystów naszej szkoły i są obowiązujące w roku szkolnym 2013/2014. Poniższe wzory opisów bibliograficznych zostały opracowane dla potrzeb maturzystów naszej szkoły i są obowiązujące w roku szkolnym 2013/2014. CAŁA KSIĄŻKA 1. Opis bibliograficzny (całej) książki (jednego

Bardziej szczegółowo

Muchomorki Maj. W maju Muchomorki dowiedziały się jakie cechy. charakteru i działania sprzyjają pogłębianiu wiedzy.

Muchomorki Maj. W maju Muchomorki dowiedziały się jakie cechy. charakteru i działania sprzyjają pogłębianiu wiedzy. Muchomorki Maj Bloki tematyczne: 1. Sztuka bycia mądrym 2. Łąka wiosna 3. Aktywnie, zdrowo, rodzinnie 4. Dzieci Świata W maju Muchomorki dowiedziały się jakie cechy charakteru i działania sprzyjają pogłębianiu

Bardziej szczegółowo

2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM

2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM 2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM PIERWSZE CZYTANIE Syr 24, 1-2. 8-12 Mądrość Boża mieszka w Jego ludzie Czytanie z Księgi Syracydesa. Mądrość wychwala sama siebie, chlubi się pośród swego ludu. Otwiera

Bardziej szczegółowo

tradycja, historia, obyczaje kultura Ernest Bryll poeta, pisarz, autor tekstów piosenek, dziennikarz, tłumacz i krytyk filmowy, także dyplomata. Autor licznych tomików poezji, sztuk scenicznych, oratoriów,

Bardziej szczegółowo

HANS CHRISTIAN ANDERSEN. Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec

HANS CHRISTIAN ANDERSEN. Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec HANS CHRISTIAN ANDERSEN Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec HANS CHRISTIAN ANDERSEN Żył w latach 1805 1875; Prozaik, poeta, dramaturg i baśniopisarz duński; W wieku 14 lat, po śmierci ojca, we wrześniu

Bardziej szczegółowo

Ewangelizacja O co w tym chodzi?

Ewangelizacja O co w tym chodzi? Ewangelizacja O co w tym chodzi? Droga małego ewangelizatora ;) Warsztaty ewangelizacyjne: 11 maja 2013 r. Ks. Tomek Moch, Diecezjalna Diakonia Ewangelizacji Ruchu Światło-Życie Archidiecezja Warszawska

Bardziej szczegółowo

I. LITERATURA. 5. Wina i kara w literaturze romantyzmu i innych epok, omów na wybranych przykładach.

I. LITERATURA. 5. Wina i kara w literaturze romantyzmu i innych epok, omów na wybranych przykładach. LISTA TEMATÓW DO CZĘŚĆI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 W CENTRUM KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO I USTAWICZNEGO W LEGNICY I. LITERATURA 1. Wizerunek diabła i złych mocy

Bardziej szczegółowo

WARSZTATY LITERACKIE POD ŚNIEŻKĄ KARPACZ 2014

WARSZTATY LITERACKIE POD ŚNIEŻKĄ KARPACZ 2014 WARSZTATY LITERACKIE POD ŚNIEŻKĄ KARPACZ 2014 Program WARSZTATÓW: 3.10.2014 r. 18.30 Uroczyste otwarcie Warsztatów Literackich pod Śnieżką 18.30-22.00 Rozmowy o poezji i nie tylko, cz. I Sala Konferencyjna

Bardziej szczegółowo

Komponent kulturowy w nauczaniu języka kaszubskiego - opinie młodzieży. Wanda Lew-Kiedrowska Danuta Stanulewicz

Komponent kulturowy w nauczaniu języka kaszubskiego - opinie młodzieży. Wanda Lew-Kiedrowska Danuta Stanulewicz Komponent kulturowy w nauczaniu języka kaszubskiego - opinie młodzieży Wanda Lew-Kiedrowska Danuta Stanulewicz Cele referatu Przedstawienie opinii młodzieży nt. obecności kultury w nauczaniu języka kaszubskiego

Bardziej szczegółowo

W dzisiejszym wydaniu:

W dzisiejszym wydaniu: Internetowy Miesięcznik wydawany przez Zespół Szkół Nr 1 im. Eugeniusza Kwiatkowskiego w Myszkowie Wrzesień 2009 Czy to była kula, synku, czy to serce pękło? Krzysztof Kamil Baczyński W dzisiejszym wydaniu:

Bardziej szczegółowo

Bazy Biblioteki Narodowej

Bazy Biblioteki Narodowej Bazy Biblioteki Narodowej Wyszukiwanie i gromadzenie informacji Opracowała: Jolanta Nowakowska Biblioteka Narodowa al. Niepodległości 213 02-086 Warszawa tel. (0-22) 608 29 99 (centrala), (0-22) 452 29

Bardziej szczegółowo

"PRZYGODA Z POTĘGĄ KOSMICZNA POTĘGA"

PRZYGODA Z POTĘGĄ KOSMICZNA POTĘGA "PRZYGODA Z POTĘGĄ KOSMICZNA POTĘGA" Maciej Rak kl.4a 1 PEWNEGO DNIA W SZKOLE NA LEKCJI MATEMATYKI: PANI: Dzieci, proszę o ciszę!!! STAŚ: Słuchajcie pani, bo jak nie, to zgłoszę wychowawczyni żeby wpisała

Bardziej szczegółowo

Kuratorwystawy:RomualdMieczkowski(MCKiS) tel:25864219 e-mail:r.mieczkowski@mckis.waw.pl w.mckis.waw.pl Warszawa,GaleriaMazowiecka,kwiecień maj2012

Kuratorwystawy:RomualdMieczkowski(MCKiS) tel:25864219 e-mail:r.mieczkowski@mckis.waw.pl w.mckis.waw.pl Warszawa,GaleriaMazowiecka,kwiecień maj2012 Kuratorwystawy:RomualdMieczkowski(MCKiS) tel:25864219 e-mail:r.mieczkowski@mckis.waw.pl w.mckis.waw.pl Warszawa,GaleriaMazowiecka,kwiecień maj2012 ROMAN KIRILENKO Tytuł wystawy Ziarna i Żarna można odnieść

Bardziej szczegółowo

KRONIKA PKRD na stronie parafii św. Urbana STYCZEŃ 2014

KRONIKA PKRD na stronie parafii św. Urbana STYCZEŃ 2014 KRONIKA PKRD na stronie parafii św. Urbana STYCZEŃ 2014 19 stycznia 2014 można było obejrzeć kronikę naszej wspólnoty na stronie internetowej parafii: PODWÓRKOWE KOŁO RÓŻAŃCOWE DZIECI - KRONIKA Zachęcamy

Bardziej szczegółowo

Temat:Jak władze lokalne dbają o rozwój kulturalny dzieci i młodzieży naszej szkoły?

Temat:Jak władze lokalne dbają o rozwój kulturalny dzieci i młodzieży naszej szkoły? Temat:Jak władze lokalne dbają o rozwój kulturalny dzieci i młodzieży naszej szkoły? Projekt edukacyjny realizowany w Publicznym Gimnazjum im. Biskupa Piotra Gołębiowskiego w Jedlińsku w roku szkolnym

Bardziej szczegółowo

CREDO. Materiały dla animatorów muzycznych na rekolekcje. Warszawa, 2010

CREDO. Materiały dla animatorów muzycznych na rekolekcje. Warszawa, 2010 Materiały dla animatorów muzycznych na rekolekcje CREDO Warszawa, 2010 I dzień Zwiastowanie W: Jahwe, ja wiem, jesteś tu (176) Ty BoŜe wszystko wiesz (516) Wstanę i pójdę dziś D: Składamy Ci Ojcze (824)

Bardziej szczegółowo

Zbigniew Lutomski. Grafika

Zbigniew Lutomski. Grafika Zbigniew Lutomski Grafika czerwiec 2013 Zbigniew Lutomski, urodzony 4 grudnia 1934 roku, jest jednym z najwybitniejszych przedstawicieli grafiki polskiej. Specjalizuje się w trudnej technice drzeworytu.

Bardziej szczegółowo

BIG DAY. Teksty do utworów z albumu: www.bigday.pl

BIG DAY. Teksty do utworów z albumu: www.bigday.pl BIG DAY Teksty do utworów z albumu: 6 Wszelkie prawa zastrzeżone ZAIKS/BIEM 2002/2003 www.bigday.pl Jedyna taka noc Taka noc jest tylko raz Właśnie dzisiaj obok nas Możesz być tą jedną z gwiazd Możesz

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW DO USTNEGO EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2013/2014

LISTA TEMATÓW DO USTNEGO EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 LISTA TEMATÓW DO USTNEGO EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 1 I. LITERATURA 1. Dziecko jako ofiara wojny. Omów na przykładzie wybranych dzieł 2. Lalka jako bohaterka literacka.

Bardziej szczegółowo

CZYTANIE I PISANIE ZA MAJĄTEK STANIE

CZYTANIE I PISANIE ZA MAJĄTEK STANIE CZYTANIE I PISANIE ZA MAJĄTEK STANIE Witam Państwa na III Forum Nauczycieli Przedmiotów Humanistycznych Dobre praktyki. W bieżącym roku szkolnym duży nacisk kładę na czytanie. Dlaczego? Każdego roku nasza

Bardziej szczegółowo

Andrzej Siemi ń ski. malarstwo. 27 V 2011-24 VII 2011 - Galeria J

Andrzej Siemi ń ski. malarstwo. 27 V 2011-24 VII 2011 - Galeria J Andrzej Siemi ń ski malarstwo 90-408, ul. Próchnika 3 tel. +48 42 632 67 07 e-mail: galeria.j@interia.pl www.galeriaj.pl Organizacja wystawy: Anna Niedzielska Julia Sowińska-Heim 27 V 2011-24 VII 2011

Bardziej szczegółowo

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1)

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) Turysta: Dzień dobry! Kobieta: Dzień dobry panu. Słucham? Turysta: Jestem pierwszy raz w Krakowie i nie mam noclegu. Czy mogłaby mi Pani polecić jakiś hotel?

Bardziej szczegółowo

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Cuda Pana Jezusa

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Cuda Pana Jezusa Biblia dla Dzieci przedstawia Cuda Pana Jezusa Autor: Edward Hughes Ilustracje: Byron Unger; Lazarus Redakcja: E. Frischbutter; Sarah S. Tłumaczenie: Katarzyna Gablewska Druk i oprawa: Bible for Children

Bardziej szczegółowo

Co pamiętam jeszcze z mojej podróży po Azji?

Co pamiętam jeszcze z mojej podróży po Azji? Co pamiętam jeszcze z mojej podróży po Azji? Choć było to tak dawno, wydawało mi się, że pamiętam wszystko. A tymczasem, kiedy czytam moje notatki z podróży, okazuje się, że nie pamiętałam już prawie niczego.

Bardziej szczegółowo

czytanie Jak najwcześniej

czytanie Jak najwcześniej Każdy rodzic chce, by jego dzieci wyrosły na mądrych i kochających ludzi. Jedną z pierwszych inwestycji w rozwój dziecka jest niewątpliwie czytanie mu książek. Czytanie stymuluje rozwój mowy i usprawnia

Bardziej szczegółowo

PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY.

PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY. PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY. CZĘŚĆ I b OPRACOWAŁ I WYKONAŁ LECH PROKOP, UL. ZAMKOWA 2/1,

Bardziej szczegółowo

marek porąbka mój adriatyk Patronat honorowy nad projektem: Konsul Honorowy Republiki Chorwacji w Krakowie Paweł Włodarczyk

marek porąbka mój adriatyk Patronat honorowy nad projektem: Konsul Honorowy Republiki Chorwacji w Krakowie Paweł Włodarczyk marek porąbka mój adriatyk Patronat honorowy nad projektem: Konsul Honorowy Republiki Chorwacji w Krakowie Paweł Włodarczyk Agnieszka Kamińska Zarząd Krajowy Towarzystwo Polsko-Chorwackie z siedzibą przy

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

JEAN GUITTON (1901-1995) Daj mi, Boże, pokój, pogodę ducha i radość

JEAN GUITTON (1901-1995) Daj mi, Boże, pokój, pogodę ducha i radość Niech będą błogosławione wszystkie drogi, Proste, krzywe i dookolne, Jeżeli prowadzą do Ciebie, Albowiem moja dusza bardziej tęskni za Tobą, Niż tęsknią nocni stróże, pokryci rosą, Za wschodzącym słońcem.

Bardziej szczegółowo

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca.

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca. Sposób na wszystkie kłopoty Marcin wracał ze szkoły w bardzo złym humorze. Wprawdzie wyjątkowo skończył dziś lekcje trochę wcześniej niż zwykle, ale klasówka z matematyki nie poszła mu najlepiej, a rano

Bardziej szczegółowo

Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH. Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady,

Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH. Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady, Laura Mastalerz, gr. IV Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady, w których mieszkały wraz ze swoimi rodzinami:

Bardziej szczegółowo

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Nasze zajęcia w ramach Szkoły Dialogu odbyły się 27 i 28 kwietnia oraz 26 i 27 maja. Nauczyły nas one sporo

Bardziej szczegółowo

Wisława Szymborska urodziła się 2 lipca 1923 w Bninie (obecnie Kórnik) koło Poznania. Jej ojciec, Wincent, był zarządcą dóbr zakopiańskich hrabiego

Wisława Szymborska urodziła się 2 lipca 1923 w Bninie (obecnie Kórnik) koło Poznania. Jej ojciec, Wincent, był zarządcą dóbr zakopiańskich hrabiego Wisława Szymborska - laureatka literackiej Nagrody Nobla Wisława Szymborska urodziła się 2 lipca 1923 w Bninie (obecnie Kórnik) koło Poznania. Jej ojciec, Wincent, był zarządcą dóbr zakopiańskich hrabiego

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW NA USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2014 / 2015

LISTA TEMATÓW NA USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2014 / 2015 LISTA TEMATÓW NA USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2014 / 2015 I LITERATURA 1. Przedstaw funkcjonowanie motywów biblijnych i/lub antycznych w literaturze późniejszych epok. 2.

Bardziej szczegółowo

RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE

RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE 2009 P A P I E R RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE 2009 P A P I E R Piotr Dobrołęcki współpraca: Tomasz Nowak, Daria Kaszyńska-Dobrołęcka BibliotekaAnaliz Warszawa 2009 Copyright by Piotr

Bardziej szczegółowo

się do woli Bożej może być nieraz tak samo trudne jak samo jej pełnienie. Czasami bywa nawet trudniejsze.

się do woli Bożej może być nieraz tak samo trudne jak samo jej pełnienie. Czasami bywa nawet trudniejsze. WSTęP Pytanie zadane przez Autora w tytule może brzmieć jak obiecujące hasło reklamowe: przeczytaj książkę, a przekonasz się, że wszystkie trudności i problemy twojego życia duchowego i wspólnotowego zostaną

Bardziej szczegółowo

KONKURS " BYĆ POLAKIEM" -szczegóły na stronie szkoły

KONKURS  BYĆ POLAKIEM -szczegóły na stronie szkoły PRACE DOMOWE z dnia 7-8 marca 2015 W uwagi na fakt, iż dnia 21 marca (czyli pierwszy dzień wiosny) niektórzy nasi uczniowie wybierają się na turniej piłkarski obchody Dnia Wiosny założyli strój w trzech

Bardziej szczegółowo

Lista zwycięzców 30 zł na start z BZWBK24 mobile

Lista zwycięzców 30 zł na start z BZWBK24 mobile Lista zwycięzców 30 zł na start z BZWBK24 mobile KRYSTYNA S. KRYSTYNA C. EDWARD F. KAROLINA C. WOJCIECH T. JANINA F. FRANCISZKA G. HENRYK H. MIROSŁAW W. JULI BARBARA H. CELINA Ł. STANISŁAW K. HELENA S.

Bardziej szczegółowo

Nr. 1 luty - marzec 2011

Nr. 1 luty - marzec 2011 JEDEN WIELKI BŁĄD Cześd! Witają Was wiosną nowe redaktorki szkolnej gazetki! Odkąd władzę objął nowy samorząd, w naszej szkole nadszedł czas na zmiany! Ożyła nasza szkolna prasa! Z uśmiechem zapraszamy

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Kultura czeska. Wydział Humanistyczny Instytut Filologii Polskiej Kulturoznawstwo. studia drugiego stopnia stacjonarne

OPIS PRZEDMIOTU. Kultura czeska. Wydział Humanistyczny Instytut Filologii Polskiej Kulturoznawstwo. studia drugiego stopnia stacjonarne OPIS PRZEDMIOTU Nazwa Kod Kultura czeska Wydział Instytut/Katedra Kierunek Specjalizacja/specjalność Poziom organizacyjny studiów System studiów Wydział Humanistyczny Instytut Filologii Polskiej Kulturoznawstwo

Bardziej szczegółowo

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem!

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem! Proszę bardzo!...książka z przesłaniem! Przesłanie, które daje odpowiedź na pytanie co ja tu właściwie robię? Przesłanie, które odpowie na wszystkie twoje pytania i wątpliwości. Z tej książki dowiesz się,

Bardziej szczegółowo

Prawdziwa miłość ani nie poucza, ani nie straszy.

Prawdziwa miłość ani nie poucza, ani nie straszy. 5 6 Tyle nam powiedział Święty Paweł, jaka może być miłość: cierpliwa, wytrwała... Widzimy taką miłość w życiu między ludźmi. Możemy ją opisać, używając słów mniej lub bardziej udanych, ale można się zgubić

Bardziej szczegółowo

Stanisław Zagajewski utalentowany artysta samorodek - maj 2009

Stanisław Zagajewski utalentowany artysta samorodek - maj 2009 Stanisław Zagajewski utalentowany artysta samorodek - maj 2009 To był kapitalny pomysł mojej koleżanki Ani, abyśmy połączyły majowy wyjazd na jedyny poznański koncert Snowy White a, z obejrzeniem rzeźb

Bardziej szczegółowo

SP Klasa IV, Temat 28. Morze Śródziemne. Nazaret. Jerycho. Jerozolima Ain Karim Betlejem. Jordan. Morze Martwe

SP Klasa IV, Temat 28. Morze Śródziemne. Nazaret. Jerycho. Jerozolima Ain Karim Betlejem. Jordan. Morze Martwe Morze Śródziemne Nazaret Jordan Jerozolima Ain Karim Betlejem Jerycho Morze Martwe Grupa I W owym czasie wyszło rozporządzenie cezara Augusta, żeby przeprowadzić spis ludności w całym świecie. Podążali

Bardziej szczegółowo

kultura tradycja, historia, obyczaje Ernest Bryll poeta, pisarz, autor tekstów piosenek, dziennikarz, tłumacz i krytyk filmowy, także dyplomata. Autor licznych tomików poezji, sztuk scenicznych, oratoriów,

Bardziej szczegółowo

Konspekt zajęć zintegrowanych w klasie III

Konspekt zajęć zintegrowanych w klasie III Konspekt zajęć zintegrowanych w klasie III Autor: mgr Iwona Bereś Krąg tematyczny: Z NICH MOŻEMY BYĆ DUMNI Temat dnia: Galeria wielkich Polaków. Zamierzenia edukacyjne /edukacja polonistyczna, społeczno-przyrodnicza,

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum nr 19 im. Zbigniewa Herberta we Wrocławiu. oraz. Stowarzyszenie Ojczyzny Polszczyzny. zapraszają

Gimnazjum nr 19 im. Zbigniewa Herberta we Wrocławiu. oraz. Stowarzyszenie Ojczyzny Polszczyzny. zapraszają Gimnazjum nr 19 im. Zbigniewa Herberta we Wrocławiu oraz Stowarzyszenie Ojczyzny Polszczyzny zapraszają uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych do udziału w V OGÓLNOPOLSKIM KONKURSIE LITERACKIM

Bardziej szczegółowo

Regulamin Ogólnopolskiego Konkursu Literackiego I ty możesz zostać baśniopisarzem

Regulamin Ogólnopolskiego Konkursu Literackiego I ty możesz zostać baśniopisarzem Publiczna Szkoła Podstawowa Nr 2 im. Hansa Christiana Andersena 2 6 600 Radom, ul. Batalionów Chłopskich 16 tel. 48/3311653 fax 48/3314135 www.psp2.radom..pl e-mail sekretariat@psp2.radom..pl Regulamin

Bardziej szczegółowo

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Kobieta Przy Studni

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Kobieta Przy Studni Biblia dla Dzieci przedstawia Kobieta Przy Studni Autor: Edward Hughes Ilustracje: Lazarus Redakcja: Ruth Klassen Tłumaczenie: Joanna Kowalska Druk i oprawa: Bible for Children www.m1914.org 2014 Bible

Bardziej szczegółowo

W imieniu Polski Walczącej

W imieniu Polski Walczącej Pisarski i publicystyczny dorobek Korbońskiego otwiera trylogia, W imieniu Kremla i W imieniu Polski Walczącej. Tom po raz pierwszy opublikował w ramach Biblioteki Kultury Instytut Literacki w Paryżu w

Bardziej szczegółowo

Wizyta w Gazecie Krakowskiej

Wizyta w Gazecie Krakowskiej Wizyta w Gazecie Krakowskiej fotoreportaż 15.04.2013 byliśmy w Gazecie Krakowskiej w Nowym Sączu. Dowiedzieliśmy, się jak ciężka i wymagająca jest praca dziennikarza. Opowiedzieli nam o tym pan Paweł Szeliga

Bardziej szczegółowo

Propozycje śpiewów na Rekolekcje Oazowe stopnia podstawowego

Propozycje śpiewów na Rekolekcje Oazowe stopnia podstawowego Propozycje śpiewów na Rekolekcje Oazowe stopnia podstawowego Wersja robocza 1999 Diakonia Muzyczna Ruchu Światło Życie Archidiecezji Warszawskiej i Diecezji Warszawsko Praskiej Objaśnienia: Pd: Piosenka

Bardziej szczegółowo

Ksiądz Profesor Józef Tischner - Łopuszna sierpień 2006

Ksiądz Profesor Józef Tischner - Łopuszna sierpień 2006 Ksiądz Profesor Józef Tischner - Łopuszna sierpień 2006 Jak w kilku zdaniach ująć naukę, jaką odebraliśmy z tego, co mówił do nas Ksiądz Profesor. Czym dla nas była Jego obecność w polskiej rzeczywistości,

Bardziej szczegółowo

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele Okresu Wielkiego Postu 2016. Gliwice 2016

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele Okresu Wielkiego Postu 2016. Gliwice 2016 Spis treści Wprowadzenie do Liturgii Domowej na Okres Wielkiego Postu 2016... 2 Spotkania na niedziele Okresu Wielkiego Postu 2016: 1 Niedziela Wielkiego Postu [C]... 3 LITURGIA DOMOWA 2 Niedziela Wielkiego

Bardziej szczegółowo

Hektor i tajemnice zycia

Hektor i tajemnice zycia François Lelord Hektor i tajemnice zycia Przelozyla Agnieszka Trabka WYDAWNICTWO WAM Był sobie kiedyś chłopiec o imieniu Hektor. Hektor miał tatę, także Hektora, więc dla odróżnienia rodzina często nazywała

Bardziej szczegółowo