ISSN Cena 12 zł (0% VAT)

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ISSN 1899-8976. Cena 12 zł (0% VAT)"

Transkrypt

1 ISSN Cena 12 zł (0% VAT)

2 ZNAJ Ogólnopolskie pismo Stowarzyszenia Autorów Polskich Kwartalnik artystyczno naukowy Nr 3 / 2009 Czerwiec-sierpień 2009 ISSN Redakcja: Krzysztof Bieńkowski (redaktor naczelny) Jan Drzewiecki (fotografia i grafika) Małgorzata Duch (korekta) Wiesława Ludwikowska (imprezy kulturalne, popularyzacja, konkursy literackie) Ewa Lilianna Matusiak (sekretarz redakcji) Jan Sulimierski (fotografia i grafika) Ireneusz Szychowski (historia sztuki) Maciej Włodarczyk ( ZNAJ młodych) Konsultanci: Prof. nadzw. dr hab. Anna Maria Stogowska (historia) Dr hab. Andrzej Kownacki (ekonomia) Doc. dr Jan R. Kalinowski (polityka społeczna) PhDr. Libor Martinek, Ph.D. * Czechy (literatura) Waldemar Smaszcz (literatura, krytyka literacka) Doc. dr Eligiusz Szymanis (literatura) Dr Bohdan Urbankowski (literatura) *zachowano zapis tytułów naukowych, jak w Czechach Tłumacze: Marzena Czarnecka język francuski, Monika Fronczak język angielski, Katarzyna Matuszewska język niemiecki, Vladan Stamenković język serbski, Elżbieta Wandycz język czeski, Adriana Wojciechowska język czeski. Współpracownicy: Elżbieta Gargała Wałbrzych Dr Jacek Malikowski Będzin Zbigniew Mirosławski Tarnów Ewa Stangrodzka Ciechanów Janina Wielogurska Żyrardów Projekty okładek: Jan Drzewiecki str.1. Maciej Włodarczyk str.4. ZNAJ w internecie: Maciej Włodarczyk W tym numerze ZNAJ : * Wisława Szymborska - bohaterka numeru * Bohdan Zadura - bohater 2. numeru * Temat główny - tolerancja * Konkursy - ogłoszenia/wyniki * Recenzje, informacje * Noty o autorach Szczegółowy spis treści str 193 W następnym numerze ZNAJ : * Bohater numeru Jan Paweł II * Bohaterka poprzedniego numeru Wisława Szymborska * Temat główny numeru wiara * Ponadto: inne jw. Mecenat: Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego Urząd Miasta Płocka Wszystkim darczyńcom serdecznie dziękujemy! Redakcja i Wydawca: Stowarzyszenie Autorów Polskich Oddział w Płocku, Płock, Al. M. J. Piłsudskiego 31 w siedzibie Szkół Społecznych Płockiego Towarzystwa Oświatowego Adres do korespondencji drogą pocztową, z dopiskiem: ZNAJ. Konto bankowe: PEKAO S.A. I/O Płock, nr rach Nakład (wyd.i): 1450egz. Skład, łamanie, druk i oprawa: Rytter Investment, Płock, ul.przemysłowa 20. tel. (024) Redakcja nie zwraca materiałów niezamówionych. Treści zawarte w piśmie ZNAJ chronione są prawem autorskim. Wszelkie przedruki całości lub fragmentów artykułów możliwe są wyłącznie za zgodą wydawcy.

3 znaj kwartalnik artystyczno naukowy ogólnopolskie pismo stowarzyszenia autorów polskich nr 3, czerwiec sierpień 2009 SPIS TREŚCI 4 Krzysztof Bieńkowski / Za sprawą Hiroshige Utagawy 5 Wisława Szymborska - rys. Dominika Mikołajczyka, Wisława Szymborska / cytat z Poeta i Świat, Odczyt Noblowski, Sztokholm, Wisława Szymborska / Tutaj,Tady, Овде, Here, Rozwód, Rozvod, Развод, Divorce, W dyliżansie, Dostavník, У дилижанси, On the coach, w przekładach Libora Martinka (j.czeski),vladana Stamenkovića (j.serbski), Moniki Fronczak i Olafa Wojciechowskiego (j.angielski). 12 Waldemar Smaszcz / Pierwsza Dama polskiej poezji 14 Libor Martinek / Recepcja dzieła Wisławy Szymborskiej w Czechosłowacji i w Republice Czeskiej 19 Grażyna Jezierska malarstwo olej / Wejście do, Las, Przed burzą 22 Waldemar Smaszcz / Być sobą bez zdziwienia by oznaczało, że kimś całkiem inny Ks. Jan Twardowski, wiersze i Wisława Szymborska 30 Bogumiła Dumowska / Tak z kotem nie można 32 usta czasu Promocja 2. numeru ZNAJ w Teatrze Dramatycznym im.j.szaniawskiego 34 Paweł Zając / Zadura i prawo 36 Bohdan Zadura w przekładzie na język czeski Libora Martinka 37 Łukasz Kamiński / Obrazki z Ameryki i trzaski naturalnej burzy. Zadura a poeci nowojorscy 44 Daria Arsenicz-Szurman, Yousef Sh hadeh / Czar literatury arabskiej 47 Poeci arabscy w przekładach Yousefa Sh hadeha przy współpracy Darii Arsenicz-Szurman i Doroty Pleśniak- Sh hadeh Omar Alawi Nasna / Do Fatimy modli się poranek Izzat al-tyri / Łobuzy, Palenie, Donoszenie, Dziedzictwo Hasan Khalaf Abdel Hameed / Smutny Bóg Yousef Sh hadeh / Trzy trójkąty (przekład Wojciech Skoczek), Egipt, Zaświaty, Mojemu ojcu 49 Bohdan Urbankowski / Z perspektywy Indii 54 Ewa Lilianna Matusiak / Król-Duch w drodze do krypty. Jak Płock Słowackiemu ostatni hołd składał 58 LADISLAV JURKOVIČ / W serce boskie nie celuj, Słowa i przysłowia, Kiedyś, Na potoku Luha, Na boisku U Skal 60 Libor Martinek / Ladislav Soldán kontynuuje badania dzieł Miloša Dvořáka 61 Radosław Łabarzewski / ART. BRUT. Sztuka oporu 66 Piotr Listkiewicz / Narodziny tolerancji 68 Eligiusz Dymowski / Z listu do Alberta Camus 69 Marek Grygiel / Rolke 70 Tolerancja w obiektywie Tadeusza Rolke 72 Jan Drzewiecki / Anioły 74 Iwonna Buczkowska / Tolerancja (piosenka dla dzieci) 75 Patryk Doliński/ Czarna ikona, Dzieci we mgle, Druga strona medalu 76 Magdalena Duraj / Oskarżona 193

4 76 Stanisław Franczak / Podziały, Linia demarkacyjna, Słowobranie, Porozumienie 77 Andrzej Bonifacy Fudali / Do człowieka jednej księgi 77 Izabela Iwańczuk / Lunatyczka, Z herbaciarni, List z wiarą i prośbą 77 Beata Patrycja Klary / bez komentarza, Givenchy Gentleman 78 Tatiana Judycka / Prostytutka, Klisze, Bez powrotu 78 Wiesława Kluszczyńska / Kobieta odsłona XL 79 Mariusz Cezary Kosmala / Jestem jego kobietą, Palę szpital, Niebo nad Krakowem 80 Głosy o tolerancji Alina Maria Bogart/ Rasizm Tadeusz Peter / Pytania Barbara Szafrańska / Pewien profesor 81 Christian Medardus Manteuffel Czerwiński / Tolerancja i asymilacja.kultury wiecznej chwili 83 Mariusz Sepioło / Dziennik z samotności 90 Maria Kościuszko/ Kirkut, Ostatni Żyd w miasteczku 90 Jan Ryszard Kalinowski / Tolerancja, Sprawiedliwość, Gdy argumentu brak, Pokoleniowa różnica, ***(Pewna pani z miasta Gdyni ) 91 Zbigniew Kurzyński / Zmiana, Dobrodziejstwo pluralizmu, Stopnie trudności, Terrorysta, Prośba, O jednej 91 Anna Kühn-Cichocka / Tolerancja, Obiektywny, Miłość bliźniego, A może 92 Miłosz Kamil Manasterski / Pięta Achillesa, Tylko dla herosów, Achilles na Skyros 93 Christian Medardus Manteuffel Czerwiński / TRAKTAT...z dziejów ułudy 94 Zbigniew Mirosławski / ***(Czy możemy zrozumieć ), ***(Za świętymi obrazami ), ***(Sosen rzędy, jak ) 94 Krystyna Olędrzyńska / Alkoholowe trio 94 Małgorzata Pietrzak / Dworcowa Arkadia, Ocalenie 95 Mirosław Pisarkiewicz / Bruno Jasieński rozmawia z Bogiem, Madonna Della Robia 96 Piotr Prokopiak / Pokolenie WJ, Mędrzec Syjonu, ***(cmentarz ewangelicki na Bagiczu ) 97 Dariusz Romanowski / Znajome Nieznajome, Człowiekologia 97 Rachel Schancer / ***(Wzrastasz w kulturze fast-foodów ), ***(Dziecko zwinięte jak szpulka nici ), ***(Kipiała pobożnością ), ***(Narodziła się IV Rzeczpospolita ) 98 Wojtek Skoczek / zabito psa 98 Zofia Staniszewska / Zofia wolantariuszka, cisza Arnhild Lauveng kobiety która wygrała ze schizofrenią, Irenie Sendlerowej 100 Jurata Bogna Serafińska / Tolerancja Ludy Księgi 102 Jerzy Reuter / Szma Jisrael 106 Anna Sulima-Barańska / Michał 107 Barbara Brach, z domu Szurek / Świadectwo 108 Wojciech Skoczek / Wracamy do domu, Mumek 114 Jerzy Reuter / Łemko Bury 117 Tomasz Olszewski / Wniebowstąpienie 118 Tatiana Judycka / Dzieci-śmieci 119 Wiesława Barbara Jendrzejewska / Portret 126 Alina Lament / Karminowe róże 127 Miłosz Kamil Manasterski / Krytyka i tolerancja 129 Wanda Szczypiorska / Cisza pod drzewami, monodram z didaskaliami 132 Barbara Medajska / Maria Łotocka poetka międzykulturowa 137 Libor Martinek / Romantyzm czeski w kontekście europejskim 194

5 140 Tadeusz Morawski / O polskich palindromach 144 Mirosław Wojalski / Ekslibrisy (1.) 147 Stefan Żagiel / O Stefanie Gołębiowskim wspomnienie 153 Zjazd Stowarzyszenia Autorów Polskich informacja 153 Roman Gileta / Wałbrzyski Oddział SAP 155 Elżbieta Gargała / Przyjaciele 155 Danuta Góralska-Nowak / ***(Nie wyrosłam) 155 Roman Gileta / Poeci, Mądrość, Słowo jest 156 Młode talenty 157 Wacław Morawski / Miniaturki z Lewina Brzeskiego 157 Barbara Zamaro-Falińska / Spóźnialscy 157 Maria Żywicka-Luckner Majka / z cyklu: tanie betlejem: ***(gdy na rzemyku ), ***(uczę się bólu na płasko ) 158 Państwowa Wyższa szkoła Zawodowa w Płocku 10 lat 162 Konkursy, spotkania, informacje, w tym: ogłoszenia konkursów, wyniki, prezentacje prac nagrodzonych. 166 Wiesława Ludwikowska / Podsumowanie IV Ogólnopolskiego Maratonu Poetyckiego Płock Artur Fryz / Poetycki Złoty Środek w środku Polski po raz piąty 171 Zbigniew Mirosławski / Pora poezji 172 Piotr Goszczycki / Mistrz piekarnictwa o Mistrzyni słowa i nie tylko 174 Małgorzata Pietrzak / Pragnienie miłości (recenzja) 174 Z Kazimierzem Burnatem, o warsztacie literackim i nie tylko, rozmawia Aleksandra Rajewska 179 Zbigniew Baran / O nadziei przyniesionej w zbiorze poezji Już Joanny Babiarz 183 Nominacja przewodniczącego Rady Naukowej SAP 184 Tolerancja wg Drzewieckiego i Bieńkowskiego 185 ALFABETARIUSZ 193 Spis treści Maciej Włodarczyk / ZNAJ młodych 206 (3) ahoj! 202 (7) Radosław Łabarzewski / Kwaśny nasz los. Co wystaje spod kocyka? 199 (10) Radosław Łabarzewski / Wystawa prac Adama Nidzgorskiego w Galerii OTO JA Bądź ostrożny, bądź przytomny, kolejny dzień twego życia właśnie przemija*. (* z Dalajlamy wg Jeffreya Hopkinsa, str 34) 195

6 Za sprawą Hiroshige Utagawy To trudne. Co?! Pierwsze zdanie (patrz Wisława Szymborska 1 ), pierwsze słowo, pierwszy krok, kroki A i tak jestem w lepszej sytuacji od ponad 120 Autorów trzeciego numeru ZNAJ, bo piszę po nich. Miałem więcej czasu i wiem, że ten trzeci numer jest bardziej dopracowany od pierwszego i drugiego, a ja bardziej doświadczony, chociaż ciągle uczę się, jak Was Autorów lepiej przedstawiać. I zawsze tak będzie, gdyż to ja mam Wam służyć, i tym Wielkim, i tym których praca zostanie po raz pierwszy wydrukowana, pokazana. To wielka przyjemność, ale i niezwykle miła świadomość odkrywać Was, szczególnie młodych, dla innych ludzi, dla naszych Czytelników. W tym momencie dziękuję, bardzo dziękuję, Lokomotywom, które ciągną wagony 3. numeru ZNAJ Wisławie Szymborskiej, Bohdanowi Zadurze, innym Znakomitym Autorom, dzięki którym może zaistnieć wielu nieznanych, także młodych twórców i naukowców. Czy uda się, jak Ludzi na moście 2, zatrzymać Państwa w biegu? Czy, jak Za sprawą buntownika, / jakiegoś Hiroshige Utagawy 3, usłyszycie szum deszczu 4 i poczujecie chłód kropel na karkach i plecach 4 Czy z większą tolerancją odniesiecie się do innych, nawet niezrozumiałych zachowań, postaw, upodobań? A twórcy, może poeci szczególnie, czy poczujecie radość przy lekturze wiersza innego poety, czego Państwu życzę. Krzysztof Bieńkowski Ps. W drugim numerze ZNAJ znaleźli się autorzy, których nazwiska podaliśmy błędnie. Byli to: Janina Wielogurska (s.3) i Krzysztof Wyrembek (s.107). Nie podaliśmy autorów fotografii: Jacek Filipek (s.175), Dariusz Krześniak (s.176), a także trzy (ostatnie) wersy wiersza Małgorzaty Krupińskiej Nowickiej (s.130) zostały dopisane z wiersza, którego autorem jest Krzysztof Maciej Kobielec (s.129), a u którego tych trzech wersów brakuje. Przepraszamy! Przypominamy, że kolejne numery, w tym roku, to: - nr 4. : JPII - wiara, termin nadsyłania prac do końca lipca, druk do 15 września, - nr 5. : F.Chopin pamięć, termin składania prac do 15 listopada, druk do 15 grudnia. Nadmiar tekstów sprawia, że wiele zakwalifikowanych przejdzie do kolejnych numerów. 1 Wisława Szymborska, Wiersze wybrane, Wydawnictwo a5, Kraków 2004, s Tamże, s Tamże, s Tamże, s.282

7 rys. Dominik Mikołajczyk Nie powiesz chyba: Napisałem wszystko, nie mam nic do dodania. Tego nie może powiedzieć żaden na świecie poeta... Wisława Szymborska, Poeta i Świat, Odczyt Noblowski (Sztokholm, 7 grudnia 1996) 5

8 Libor Martinek Opava,Czechy RECEPCJA DZIEŁA WISŁAWY SZYMBORSKIEJ W CZECHOSŁOWACJI I W REPUBLICE CZESKIEJ Recepcję dzieła Wisławy Szymborskiej możemy badać dwojako po pierwsze ze względu na stosunek poetki do Czech i Czechów. Czechy nie są dla Szymborskiej krajem ojczystym, tak jak dla polskich autorów tutaj urodzonych, przede wszystkim na Zaolziu, w powiatach Karwina, Czeski Cieszyn i Frydek Mistek. Powszechnie wiadomo, że zmarły mąż poetki, Adam Włodek, należał do wybitnych tłumaczy czeskiej i słowackiej literatury. 1 Wiadomo też, iż tłumaczkę jej poezji na język czeski, Vlastę Dvořáčkovą uważa Szymborska za swoją przyjaciółkę. 2.Jeszcze przed wręczeniem Nagrody Nobla, tłumaczka zaprosiła polską poetkę na wieczór autorski, który odbył się w Pradze 28 maja 1992 w Polskim Ośrodku Kulturalnym. Dvořáčkova tę imprezę anonsowała w tygodniku Tvar z 1992, nr 21, i przy tej okazji przedstawiła tłumaczenie wiersza Szymborskiej Konec a začátek. Możemy zatem przypuszczać, że stosunek autorki do Czech i Czechów jest pozytywny. Po drugie możemy badać stosunek odwrotny w jakim stopniu była i jest Szymborska przyjmowana, jak była jej twórczość oceniana przez czeską krytykę i miłośników poezji. Prezentowany zarys będzie zmierzał właśnie w tym kierunku. Za podstawowy materiał przyjmuję czasopiśmienne lub opublikowane w książkach tłumaczenia tekstów Szymborskiej na jezyk czeski, a także wzmianki o autorce i jej dziełach i oceny w czeskiej publicystyce i krytyce literackiej. 3 Nie pomijam również audycjii radiowych poświęconych Szymborskiej. 4 Nie biorę jednak pod uwagę recepcję dorobku autorki w języku polskim na naszym terenie, który jest w zasadzie samodzielnym zakresem recepcji i oprócz polonistów nikt go w Czechach nie zestawia. Samo znaczenie wyrazu recepcja przekracza granice Rozwój recepcji dorobku Wisławy Szymborskiej w Czechach możemy podzielić na dwa etapy: I od czasu, gdy zaczynają ukazywać się pierwsze tłumaczenia, do czasu, gdy kończy się okres kultury kierowanej w CSSR / CSR. II. Od roku 1989 z małą przerwą w roku 1996, kiedy to Szymborska otrzymuje Nagrodę Nobla. Pierwsze tłumaczenia Szymborskiej Vlasty Dvořáčkovéj ukazały się u nas w antologii Hlubší než smrt 5, która prezentowała też poezję młodych poetów z Jugosławii, NRD, Węgier, ZSSR i Polski, zbiór ten sporządzili poeci Jiří Šotola, Karel Šiktanc i Josef Florian. Jeśli jesteśmy już przy antologiach, to trzeba przywołać jeszcze Čistý zpěv. 10 současných polských básníků 6, którą ułożył poeta Jan Pilař. Antologia była opublikowana z okazji 30. rocznicy powstania Polskiej Republiki Ludowej. W tłumaczeniu Vlasty Dvořáčkovéj ukazało się dziesięć wierszy Szymborskiej, a także informacje o autorce, wywiad z nią na temat charakteru jej poezji. Antologia doczekała się kilka pochwalnych recenzji w prasie codziennej i w periodykach literackich. Recenzent ukrywający się pod pseudonimem vot w dzienniku Práce ( ) mówi, że Tych dziesięciu polskich poetów, którzy zostali w Czystym śpiewie zaprezentowani, nie jest tak zupełnie nieznanych. Czytelnicy czescy zapoznali się z dwiema książkami przedstawiciela średniego pokolenia Tadeusza Różewicza, z myślącą Wisławą Szymborską, z młodym twórcą bogatych, czystych obrazów Jerzym Harasymowiczem czy poszukiwaczem nowych kształtów, czczącym tradycję Stanisławem Grochowiakiem. 1 Włodek opublikował następujące przekłady: Antologia poezji czeskiej i słowackiej XX wieku, 1972; František Halas I po co?, 1978; Miroslav Florian, Codzienne ody, Na pytanie M. Wollera: Tłumaczka waszej poezji na język czeski, pani Vlasta Dvořáčková, była pani gościem na ceremonii w Stockholmie. Dlaczego pani zaprosiła właśnie ją?, noblistka odpowiedziała: Jest moją przyjaciółką, znamy się już sto lat [w:] Týden 1997, nr 6. 3 W tym względzie korzystam z materiałów znajdujących się w Państwowej Bibliotece Naukowej w Ołomuńcu oraz z katalogu oddziału bibliograficznego Instytutu Literatury Czeskiej w Pradze. 4 Korzystam z programów radiowych Czeskiego Radia 3, stacja Vltava. 5 Książka wydana w Pradze, Mladá fronta Wydanie w Pradze, Čs.spisovatel

9 Jiří Damborský w dzienniku Nová svoboda 7 uznaje książkę Pilařa za dobrego i pożytecznego przewodnika po pojedynkach i sukcesach współczesnej polskiej poezji. Dzieląc autorów na dwie generacje, dalej rozstrzyga: Druga generacja nazywa się zazwyczaj pokoleniem Współcześności (od nazwy dwutygodnika młodych pisarzy, którego redaktorem był między innymi i Grochowiak). Ci, którzy debutowali bezpośrednio po wojnie nazywani są pokoleniem Kolumbów (od tytułu powieści Romana Bratnego Kolumbowie rocznik dwudziesty, która została w 1966 roku przetłumaczona na język czeski. Ten sam krytyk w 0stravském večerníku 8 dzieli twórców z antologii Čistý zpěv na dwa pokolenia: Jedni wstępują do literatury prosto z powstania, ze zrywu narodowowyzwoleńczego polskiego ludu i wnoszą do życia i do literarury piętno wydarzeń wojennych. Drudzy znajdują swoje miejsce w literaturze po roku 1956, kiedy dochodzi do wyraźnego przesunięcia w całym polskim społeczeństwie. Nieżyjący już docent polonistyki Filozoficznego fakultetu Uniwersytetu Karola Otokar Bartoš, w Literárním měsičníku 9 pod tytułem Komplementární obraz lidového Polska przedstawił najobszerniejszą recenzję antologii Čistý zpěv (razem z antologią Paměť), biorącą jednakże za punkt wyjścia krytykę marksistowską: Antologia Pilařa Čistý zpěv i wybór Rafaja Paměť mają ten sympatyczny rys, że chodzi im o wyrażenie jasnego ideowego i artystycznego zamiaru, mają swą koncepcję, poruszają się w świecie niewątpliwych wartości poetyckich, nie mącą wyraźnych rysów ilustratorskim balastem. (...) (Pilařa, L. M.). Zbiór Čistý zpěv przez arbitralny wybór dziesięciu wierszy dziesięciu współczesnych poetów i chronologiczne zaszeregowanie poszczególnych autorów, ma swoją wewnętrzną logikę, zwartość potężniejącej myśli, od pierwszego liryka Vlasti K. K. Baczyńskiego po końcowy wiersz Utíkám Ewy Lipskiej, która jest tu jedyną przedstawicielką najmłodszego pokolenia poetyckiego wyrosłego w Polsce Ludowej. Pozostali autorzy są reprezentantami generacji z lat dwudziestych i trzydziestych. Obraz współczesnej polskiej poezji nakreślony z eseistycznym uogólnieniem w wstępie, odnajduje swoje potwierdzenie w perfekcyjnie dobranych i przetłumaczonych wierszach, w których Pilař daje obraz zmieniającego się polskiego społeczeństwa w jego przełomach, we wrażliwej refleksji i w artystycznej kreacji dziesięciu poszukiwaczy nowego estetycznego ideału. Dla wszystkich, w większym czy mniejszym stopniu, poetyckim punktem wyjścia stała się walka i głęboki humanistyczny lęk o losy Polski oraz o losy świata współczesnego. Te oto wielkie zagadnienia nie wypierają drobnych ludzkich radości, strzępów miejskiej rzeczywistości, piękna natury i chłopskiego mitu. Pilař wprowadza do wyboru, natomiast przynosi wiersze zwykłe i odkrywcze. Już sam tytuł oddaje atmosferę żywiołowego, twórczego podejścia do rzeczywistości, wiersze z tego wyboru są przeważnie aktywną rekonstrukcją dialektycznych przemian polskiej rzeczywistości, starają się uchwycić życie i jego nowe pierwiastki in statu nascendi. Pilař, cztery lata później, włączył wiersze Szymborskiej do antologii Setkání nad Vislou. 10 Był to wybór wierszy poetów krakowskich. Następne wybory książkowe tłumaczeń Szymborskiej opublikowała V. Dvořáčková w roku 1965 (Sůl) 11, w 1985 (V Herakleitově řece) 12 i w 1997 (Konec a počátek) 13. Dwa ostatnie wybory opatrzone były posłowiem tłumaczki. Do roku 1992 byliśmy krajem złożonym z dwu państw, warto zatem zwrócić uwagę na tłumaczenia Szymborskiej na język słowacki. W tłumaczeniu poety Vojtěcha Mihalíka opublikowano Volanie na Yettiho. 14 Do zbiorczej recenzji pt. Z polské a německé poezie, Jarmila Urbánková włączyła tekst o zbiorze Sůl 15, a w nim pozytywnie oceniła pierwszy wybór Szymborskiej: Jak autorka ironicznie charakteryzuje samą siebie w Napisie nagrobnym, do żadnych grup literackich nie przynależy. Jej twórczość charakteryzuje symptomatyczna rzeczowość, z odrobiną dziennikarskiego, racjonalnego spojrzenia. Ironiczna tonacja wiąże się ze skłonnością do humoru, co niweluje i równoważy tragiczne przeżycia dzisiejszego człowieka. Jej rozmowna ekspresyjność jednakże znika, w chwili kiedy dotyka rzeczy tak poważnych jak np. motyw w typowo polskich wierszach: Hladový tábor u Jasla czy Rehabilitace. Nie wiem jak autorka jest oceniana w swym kraju, ale u nas na pewno bliska będzie autorom ʹvšedního dneʹ, do których należy i tłumaczka zbiorku Sůl. Pokoleniowe pokrewieństwo z autorami skupiającymi się wokół czasopisma Květen jest niewątpliwe. 7 Nová svoboda 1974, z dn. 16.VII. 8 Magazyn z dn. 13.I Periodyk z 1975, nr Odeon, Praga Mladá fronta Praga, Odeon, Praga Mladá fronta, Praha Slovenský spisovatel, Bratislava Večerní Praha 1965, z dn. 30.X.. 15

10 Krystyna Kardini Pelikanová, polonistka z Wydziału Filozoficznego ówczesnego Uniwersytetu J.E. Purkyně (dzisiaj Uniwersytet Masaryka), recenzowała pozytywnie w Literárním měsičníku 16 wybór pt. V Herakleitově řece. W tekście pod tytułem Radost ze čtení pisała: Jej twórczość charakteryzuje głęboka filozoficzna refleksja i formalne mistrzostwo. (...) I choć możemy w wierszach Szymborskiej wskazać filozoficzną pointę, to nie chodzi w nich o ukazywanie problemu w szatach lirycznych - za każdym razem główna idea jest głęboko zakorzeniona w budowie wiersza i logicznie wynika z jego zakończenia. Czytelnik odkrywa je sam i na autorki Radość z pisania (tytuł jednego wiersza), może odpowiedzieć radością aktywnego czytania. (...) Pojemna myślowo poezja Szymborskiej unika słownej okazałości, czystej gry językowej i nie chce być ani podświadomym głosem, ani mediem niekontrolowanej wyobraźni, kierowanej irracjonalnym impulsem. Jest to poezja intelektualnej dyscypliny, która z szerokiej skali możliwości stylistycznych wybiera styl potoczny i umożliwia dzięki temu łatwy kontakt z czytelnikiem. To jest źródło jej prostoty poetka z niezwykłą wytwornością przestawia zwykłe wyrazowe połączenia i tworzy nowe konteksty, w których konwencjonalne stereotypy zyskują nową znaczeniową pojemność. Również Marie Langerová, w recenzji zatytułowanej Ó, Pegase, anděli koňský, w dodatku Kmen czasopisma Tvorba, 17 pozytywnie oceniała ten sam zbiorek. O poezji tej pisała: Jej wiersze, to słowa powoływane do walki o wieczność w świecie śmiertelnym, udźwiękawiane nie tylko poprzez organizację strukturalną, ale przede wszystkim przez odpowiedni dobór. Jest w nich trafność odczucia poetyckiego i myślenie humorystyczne, ironiczne, ale też i poważne zdumienie nad światem, który w swym pośpiechu i swych ekstremach sprzeciwia się jakiemukolwiek porozumieniu. (...) Szymborska prowadzi walkę wieczności z niebytem i jest to jakby zemsta ręki śmiertelnej. (...) Jej poetyka nawiązuje do naszych tradycji poetyckich, orientowanych na wewnętrzną przedmiotowość, zjawiska i zdarzenia, ustalone kształty porozumienia. Uwaga, w epilogu tłumaczki, że wiersze Szymborskiej śpiewają też popularni piosenkarze, że stają się przebojami, inspiruje Marię Langerovą do rozważania nad tendencjami poezji, która powinna korzystać z innych form oprócz pisanych. Tymi rozważaniami Langerová przekracza granice zakreślone przez recenzję i wkracza na tereny literacko-naukowego eseju. Przy okazji porównania recenzji Langerovéj i Kardyni Pelikanovéj dochodzimy do wniosku, że polonistka z Brna lepiej wywiązała się ze swego zadania, z większym zrozumieniem specyficznej poetyki Szymborskiej. Pierwsze czasopiśmienna publikacja wierszy Szymborskiej miała miejsce na łamach pisma Světová literatura (1964, nr 3), gdzie tłumaczka, zamiast wstępu zestawiła coś w rodzaju quasi-dialogu Ryszarda Matuszewskiego i Wilkonia, na podstawie fragmentów ich recenzji zbioru Szymborskiej w Nowej Kulturze (1963, nr 19) i Twórczości (1963, nr 2). Jeśli chodzi o krytyczną recepcję twórczości Szymborskiej, krytycy powszechnie reagowali jedynie recenzjami zbiorków poetyckich lub antologii. Chociaż tłumaczka Vlasta Dvořáčková napisała do swych wyborów z Szymborskiej epilogi, to jednak ich forma nie jest w stanie zastąpić krytycznej oceny. Aż do dnia dzisiejszego nie ukazała się podstawowa czeska praca o twórczości tej wielkiej Polki, jest jednak prawdopodobne, że wkrótce czeska polonistyka wypełni tę lukę. Musimy brać pod uwagę i to, że frekwencja tłumaczeń i prac o polskiej literaturze nie jest w Czechach wcale mała. Przecież po wydarzeniach stanu wojennego w Polsce, cenzura publikacji tłumaczeń z języka polskiego na czeski szczególnie się wyostrzyła. I tak wartościowe dzieła polskiej literatury ze sfery drugiego obiegu także u nas były wydawane w drugoobiegowych lub emigracyjnych wydawnictwach i czasopismach. W tym momencie docieramy do drugiej części referatu, mianowicie do recepcji dorobku Szymborskiej po tzw. aksamitnej rewolucji, czyli po roku II Właściwa, nie tylko okazyjna lub celowo polityczna recepcja twórczości Szymborskiej w czeskiej literaturze i czeskich mediach rozpoczyna się po roku Ten okres możemy podzielić do trzy etapy: 1/ okres przed wręczeniem Nagrody Nobla, 2/ okres od ogłoszenia o przyznaniu nagrody i 3/ okres od opublikowania wyboru Konec a začátek. Ad 1/ Przede wszystkim pojawiają się fragmenty poezji Szymborskiej w audycjach radiowych stacji Vltava Czeskiego Radia 3. Jan Halas (syn wybitnego czeskiego poety Františka Halasa), przedstawia słuchaczom twórczość Szymborskiej: 29 grudnia 16 Literární měsíčník 1986, nr Tvorba 1986, nr 4. 16

11 1991 nadano wiersz Sklonek století, 12 czerwca wiersz Alegro ma non tropo z fortepianowym podkładem muzycznym Fryderyka Chopina, 7 listopada 1992 nadano audycję Jarmark divů (kompozycja wierszy i rozważań Szymborskiej - przygotowała przez Vlasta Dvořáčková). W tygodniku Literární noviny (1992, nr 21) ta sama autorka zaprezentowała też tłumaczenia kilku nowszych wierszy Szymborskiej (Lze bez titulu, Nic není darované, Žádnou maličkou řasu). Ad 2/ Wielka fala zainteresowania mediów nastąpiła po ogłoszeniu komunikatu o przyznaniu Nagrody Nobla Wisławie Szymborskiej, 3 października 1996, i po jej odebraniu w Sztokholmie, 10 grudnia Najpierw na tę wiadomość zareagowały dzienniki, które korzystały z informacji poszczególnych agencji. Koncentrowano się na podawaniu podstawowych danych autorki, jej biografii, bibliografii czeskiej i polskiej, ewentualnie na nawiązaniach do polskich poprzedników, uhonorowanych tą nagrodą. 4 października, praski Denní telegraf (1996, nr 233) przynosi wiadomość: Polska poetka Szymborska otrzymała Nagrodę Nobla Daniel Anýž pisał w dzienniku Mladá fronta Dnes (1996, nr 233), w ramach reportażu z frankfurckich targów książek, że polscy wystawcy byli bardzo zaskoczeni. Polacy przywieźli ze sobą do Frankfurtu ostatni zbiorek Szymborskiej Koniec i początek, wydaną poznańskim wydawnictwem A5. Nie mogli jednak pokazać jej i wizerunku autorki, bo książki ktoś skradł zaraz po przyznaniu nagrody Nobla. Dla niemieckiego wydawnictwa Surkhamp Verlag przyznanie Nagrody Nobla Szymborskiej było wielką radością, ponieważ jak dotąd sprzedali tylko kilkaset egzemplarzy. Radość miała też Branka Willenová, która Szymborską odkryła dla nowojorskiego wydawnictwa Harcourt Brace. Po wydaniu zbioru Octavia Paz a była to już druga Nagroda Nobla przyznana autorowi, którego książka została opublikowana w tym prestiżowym wydawnictwie. Niewątpliwie i Karol Dedecius, tłumacz Szymborskiej na język niemiecki, miał we Frankfurcie powód do radości. Mladá fronta Dnes, na tej samej stronicy, opublikowała artykuł Piotra Góreckiego pt. Polská poezie se po šestnácti letech opět dočkala Nobelovy ceny, w którym autor opisał atmosferę w Polsce, po ogłoszeniu o przyznaniu nagrody. Konstruktywną dla czeskiego czytelnika mogła być uwaga Góreckiego, iż autorka w latach osiemdziesiątych, pod pseudonimem Stańczykówna, pisywała do polskiego drugoobiegowego czasopisma Arka, a także do emigracyjnej paryskiej Kultura. Również Lidové noviny, parę dni później ( , nr 240) poświęcały sporo miejsca temu tematowi. W dodatku Národní opublikowały emocjonalnie nastawiony reportaż Dany Schmidovéj, środkowoeuropejskiej korespondentki duńskiego dzienniku Politiken, zatytułowany Pocta plaché básniřce. Ukazała w nim sugestywnie atmosferę w pensjonacie Astoria, w Zakopanym, gdzie autorka artykułu dotarła kilka godzin wcześniej niż ekipa polskich dziennikarzy, fotografów i ciekawskich. Schmidová zatem odnotowała bezpośrednią reakcję i wrażenia Wisławy Szymborskiej po tym jak oznajmiono jej o przyznania Nagrody Nobla. Lidové noviny do tego tematu wracają jeszcze w listopadzie 1996 ( , nr 10), w dodatku Středoevropské noviny (s. 4), gdzie pojawia się tłumaczenie wywiadu Tadeusza Nyczka z Anną Rudnicką z Gazety Wyborczej, pod tytułem Stojím na straně lidí. Zamieszczono tam też jeden z charakterystycznych felietonów Szymborskiej (Náhražka knihy). Tygodnik Nové knihy (nr 40, 23 października 1996) przynosi z kolei sylwetkę noblistki, zatytulowaną Propasti a řeky Wisławy Szymborské, autorstwa Jana Suki. Autor korzysta tutaj ze wcześniejszych tłumaczeniach Vlasty Dvořáčkovéj, ale również z eseju Czesława Miłosza pt. Lekcja biologii (w języku czeskim wydany został w kolekcji esejów Svědectví poezie 18 ), gdzie autor cytuje wiersz Szymborskiej Anatomia, i przy tej okazji pokazuje przemianę zestarzałego dualizmu duszy i ciała w dualizm zapomnienia i sławy, wyrażający się w regule ars longa, vita brevis. Z autorytetu Miłosza skorzystała też redakcja Literárních novin, która w numerze listopadowym ( , nr 45) opublikowała tłumaczenie wywiadu z tym wielkim Polakiem, zatytułowane A neříkal jsem to? 19 Zainteresowanie mediów Wisławą Szymborską wzrosło niepomiernie po odebraniu przez nią Nagrody Nobla 10 grudnia Wtedy to obszerny wywiad Marka Wollera Ten neviditelný za mnou řve smíchy, razem z sylwetką noblistki, autorstwa Vlasty Dvořáčkovéj (Básnířka, která se stále ptá) ukazał się w czasopiśmie TÝDEN ( ). Możemy tutaj znaleźć credo autorki, która na pytanie skąd bierze się wstyd, że jest się poetką, pojawiający się też w poezji czeskiej, Szymborska odpowiada: Unikam wszystkich fałszywych póz, bo mam poczucie, że kiedy piszę, ktoś niewidzialny stoi za mną i ryczy ze śmiechu. Ten niewidzialny ktoś przypomina, że człowiek nie może sobie pozwalać na wielkie sło- 18 Mladá fronta, Jest to przedruk z Tygodnika Powszechnego, z pamiętnego dnia 13 października

12 wa. Te słowa są w poezji bardzo złe. Po jakimś czasie w każdym pisaniu pojawi się jakaś rzecz godna najwyższego szacunku, ale i o takiej rzeczy trzeba pisać jak najprościej. Nie wykrzykując, ale mówiąc szeptem. O zwięzłą sylwetkę Wisławy Szymborskiej poprosiła Vlastę Dvořáčkovą także redakcja opawskiego miesięcznika literackiego Alternativa Nova (20 grudnia 1997, nr 4) i zamieściła też kilka tłumaczeń poezji noblistki. Dwutygodnik literacki TVAR zareagował na przyznanie nagrody Nobla w numerze lutowym ( , nr 4) zamieszczając notę o Wisławie Szymborskiej autorstwa Libora Martinka wraz z jego tłumaczeniem wiersza Jaké to štěstí. Ten sam tłumacz opublikował w piśmie poetyckim OBRATNÍK (15,08,1997, nr 16) tłumaczenie wiersza Někteří mají rádi poezii wraz z komentarzem dotyczącym aktualnej sytuacji w poezji polskiej. W lutym 1997 umarł, po wypadnięciu z okna szpitalnego Bohumil Hrabal. To szokujące wydarzenie w znacznej mierze odsunęło na plan dalszy falę aktualnego zainteresowania słowiańską noblistką. Chodzi tutaj o socjologiczno psychologiczną reakcję ludzi w mediach, kiedy to dziennikarze uważają inne wydarzenie za ważniejsze a relację o nim za potrzebniejszą. Przecież Bohumil Hrabal był dla wielu fachowców, jak i dla zwykłych czytelników godnym kandydatem do tej prestiżowej nagrody literackiej. Chociaż zjawiska towarzyszące tej informacyjnej eksplozji na pewien czas przerwały intensywność zainteresowania Wisławą Szymborską, jednak nie trwało to długo. Ad/ 3 W maju 1996 pojawia się wybór z twórczości Szymborskiej Konec a počátek, jak inaczej niż w tłumaczeniu Vlasty Dvořáčkové (wybór obejmuje zbiorki Wołanie do Yetti, Sto pociech, Wszelki wypadek, Ludzie na moście, Koniec i początek oraz kilka wierszy, które nie można zaszeregować do zbiorków Szymborskiej). Recenzje na wybór najpierw pojawiają się w Literárních novinách ( , nr 23), gdzie Jaroslav Med rozpoczyna rubrykę krytyki właśnie recenzją wyboru, za którego pogotowe opublikowanie wydawnictwo (Mladá fronta, L.M.) zasługuje wyłącznie pochwałę i przychylność czytelników. Chociaż autor recenzji przyznaje się do tego, że od wyboru Sůl nie miał okazji spotkać się z niczym autorstwa Szymborskiej, jednak ocenia jej zdolność cywilnie i autorystycznie wypowiadać się o kłopotach i radościach, jakie ją w życiu spotkały. Jej pragnieniem jest dać oczywistościom inny rozmiar, odkrywać z pewną porcją humoru, bez jakiegokolwiek sentymentu kobiecego, pod banalnością nieoczekiwanej prawdy, stwierdza recenzent. Jak dotąd, najwartościowszą recenzję wyboru Konec a počátek przedstawił w tygodniku, Nové knihy ( , nr 24) obiektywny i wrażliwy krytyk Jan Suk. W recenzji Zkouška z dějin lidstva, zawarł ciekawe spostrzeżenie: Poezja, ów najpokorniejszy, najcichszy instrument, w rękach Szymborskiej staje się również muzyką ironii zwłaszcza ta ze zbiorków z lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych. Rozbrzmiewają w niej podobne tony dystansu i oddalenia, które w poniekąd delikatniejszej i choć tak samo prostoliniowej poezji Seiferta wyłaniają się z jego zbiorków, jak choćby Deštník z Picadilly. Tak jak Seifert, w późniejszym okresie swej twórczości, Szymborska zamienia w wierszach pierwiastek tragizmu na zasadą gry. Jej symboliczny dystans, powoduje, że każda rozpacz, jak u Seiferta, zamienia się w oczekiwanie. III. Po aksamitnej rewolucji, dynamicznie rozwijająca się sytuacja społeczna i gospodarcza, nie bardzo sprzyja rozwojowi poezji czeskiej. Wskazało na to kilka imprez literackich, na przykład spotkanie poetów na zamku Bítov, które w roku 2000 odbywało się już po raz trzeci, jednak nie spotkało się z większym zainteresowaniem szerszej publiczności. Z biegiem lat twórczość Wisławy Szymborskiej jednak pozostawiła po sobie niezatarty ślad. Przyczyniła się przede wszystkim do tego tłumaczka Vlasta Dvořáčková. Publikacja trzech wyborów twórczości rodaczki z Prowent Bniny i jej udział w trzech antologiach poezji polskiej jest tego jasnym dowodem. Niewątpliwie, tak autorka jak i jej twórczość znalazły zwolenników nie tylko między znawcami poezji, ale także pośród zwykłych czytelników. Libor Martinek Tłumaczyła na język polski Lucyna Sztulová 18

13 Wejście do, malarstwo - olej, Grażyna Jezierska 19

14 Las, malarstwo - olej, Grażyna Jezierska 20

15 Przed burzą, malarstwo - olej, Grażyna Jezierska 21

16 Poeci arabscy w przekładach Yousefa Sh hadeha przy współpracy Darii Arsenicz-Szurman i Doroty Pleśniak-Sh hadeh Omar Alawi Nasna Do Fatimy modli się poranek Poranek budzi się z wolna nie spogląda w lustro rozczochrane kosmyki światłości ranią ciemności pijanej drogi Poranek rośnie jak drzewa błyska w oku zamieszkałym przez mrok nocy i modli się w ustach brzemiennych światłością Poranek ów w głębi pamięta jak przed Fatimą odkryła się tajemnica jak wszechświat został spisany na jej pożądanie i nauczyło ją imion morze Izzat al-tyri ŁOBUZY Lekcja plastyki dłużyła się Uczniowie zgłodnieli Nakreślili na swych iluzorycznych tablicach dzwonek Zadzwonili i uciekli! PALENIE Zwija wodę niczym skręta i wydmuchuje fale DONOSZENIE,,Kocham Cię zawarte w wierszu opublikowanym w gazecie Nie mówiłem tobie ono jest błędem w druku!! DZIEDZICTWO Cukierkowym pistoletem straszę mojego prześladowcę A kiedy on ze strachu ucieknie zjem mój pistolet!! Hasan Khalaf Abdel Hameed Smutny Bóg Wieczorem zamieszkują we mnie bajki i hurysy morza pragną mnie śpią w przestrzeni wokół rozlewają mleko swoich serc na moje ciało moje ciało suche jak pustynia co wypiła cały swój piach moje ciało wytatuowane bólem krętacza w znaki zapytania które wiatr powtykał w moją krew moje ciało jest ukryte w tłustych słowach i glebie tej ziemi Kto podaruje mi twe serce Prometeuszu by nadało memu ciału własne prawo do ognia Chcę znów być dobry jak dobrzy ludzie którzy siedzą w zakamarkach swoich marzeń ogrzewają się baśniami Hilalego głosem śpiewcy idą szlakiem innych wędrowców wyciągają ramiona błagając Boga o raj kupują go za dukat cierpliwości Bóg jest miłosierny lecz żołnierze kalifa aresztują śpiew wróbli ból fletów przeciągły i smutny 47

17 i modlitwę prostych ludzi Dlatego Bóg jest bardzo smutny Bóg jest bardzo smutny Yousef Sh hadeh Trzy trójkąty* Gdyby księżyc wiedział że gwiazdę zaranną budzisz nie wschodziłby w nocy Gdyby deszcz to wiedział że pląsaniem chmury zgubisz nie padałby w oczy Gdyby człowiek przez łzy widział jak mirażem ziemię łudzisz wymyśliłby deszcz - jak łzy żyzny stukłosy [* Przekład Wojciech Skoczek] Egipt Dlaczego mówisz, że Egipt wziął rozwód z Nilem sędziwym? Dlaczego mówisz, że Sfinks całkiem zniszczył widok piramid? Dlaczego tak mówisz? Toż Nil jest nadal Nilem a piramidy grobami...turystów Zaświaty W hałasie kosmosu głos niczym szczęk miecza zakochany w tańcu pustej zbroi w ciemności zaświatów dziki płomień i rechot małej żaby dmuchającej w tron Boga w słońce które spadło do gorącej wody* kiedyś będziesz w ogniu** wiesz nie wiesz jaki będzie*** [* intertekstualność z Koranem: A kiedy dotarł do zachodu słońca to zobaczył, że ono schodzi do jakiegoś błotnistego źródła (sura XVIII, werset 86) ** Będzie się palił w ogniu płomiennym (sura CXI, werset 3). *** A co ciebie pouczy, co to jest Czeluść? To jest Ogień Palący! (Sura CI Wydarzenie przerażające werset 10 i 11). ] Mojemu ojcu Osierocone mewy odlatują szybują daleko od serca zasypiają gdzieś w chaosie burzliwego mroku a szatan dziarsko się wspina po drabinie namiętności i skrywa w obrazie nieszczęścia co tak miękko spływa na poduszki drżącego przedświtu Ojcze! Ty w bochnie ciepłego chleba niczym mewa przestworzy sięgasz choć liter twa dłoń nie stawiała... tyś podobny Ibn Farnasowi* do samego końca pozostałeś wierny ocalonym z zapomnianych praw Ojcze! Byłeś polem bitew dla współbraci na twej ziemi gdybyś tak mógł odpocząć na gruzach pamięci lub podążyć w ocienione namioty wygnańców wystarczy ci już smutku mijających karawan twoje dłonie trumny dla cierni scena dla wciąż wstającego upadku w lewej twej dłoni spokojny żagiel maluje niemy horyzont ciszy w prawej drży motyl, zwierciadło i...bat! [ * Abbas Ibn Farnas: arabski poeta i naukowiec, który w zamierzchłych czasach skonstruował skrzydła. Próbując na nich latać, poniósł śmierć. ] 48

18 Bohdan Urbankowski Z perspektywy Indii Na wykładach filozofii, a jeszcze częściej podczas rozmów po wykładach, doradzałem swoim studentom, by na różne swe sprawy i bolączki patrzyli z perspektywy księżyca. Dziś wiem, że równie dobrze, a może nawet trafniej brzmiałaby rada: z perspektywy Indii. Nie tylko dlatego, że Indie są odległym kontynentem. Także daleko, że jak kontynent - znacznie większy, niż liczona racjonalnie powierzchnia Indie to najróżniejsze krajobrazy i klimaty, wielobarwne rasy i religie, różnorodne obyczaje i języki. Uczą tolerancji i radości, uczą miłości do sztuki i miłości podniesionej do rangi sztuki, przede wszystkim zaś uczą nie bać się śmierci, lecz traktować ją jak koniec jednej a początek następnej przygody. I a to jest dar najcenniejszy i zarazem pointa: uczą patrzeć na siebie i świat z perspektywy Indii. NIE BUDŹMY BOGA Gdy Bóg Brahma się budzi świat przestaje istnieć. Rozpływamy się z bezgłośnym krzykiem jak cienie, jak rysunki na wodzie. Nie, Bóg nie niszczy świata. odwrotnie: Bóg go śni czasem znużony ustaje. Gdy Bóg Brahma zasypia świat ożywa - bicie serca udziela się ziemi i gwiazdom krew pulsuje w roślinach, sny Boga budzą ptaki do lotu i ludzi Brahma śni Skąd przychodzimy, by nawiedzić sen Boga? DELHI. Z TYSIĄCA I JEDNEJ NOC TYSIĄC PIĘTNASTA. Kroki nocy cichną u drzwi naszego pokoju Delikatny trzepot prześcieradła gasi nocną lampkę, budzi gwiazdy Jak dłoń przytulona do dłoni gorąca, jeszcze spocona - AGRA. NOTATKI U STÓP TADŻ MAHAL 1. Jeśli osiągniesz prawdę nie da się do niczego porównać. Musisz już w niej pozostać. Tak piękna, tak nieziemsko piękna jakby Bóg chciał udowodnić swe istnienie Za każdym razem widzisz ją po raz pierwszy. Pastelowe, delikatne barwy ciszy. Cichsze mogą być tylko stłumione kolory rozpaczy. Jak łza na twarzy Umarłej. Tylko po prawdziwej miłości tylko po prawdziwej rozpaczy zostaje piękno. Łza Boga. 2. Dlaczego nie stawiacie morskich latarń tu, w głębi lądu gdzie jest najwięcej ludzi i najwięcej ciemności? - tak zasypiają młodzi kochankowie 19/20 XI.P.Śl. 10A/27 49

19 3. Nocą żarzy się i pulsuje najmocniej. Widać ją ze wszystkich stron świata, z każdej uliczki i okna. Choćbyś zatrzasnął okiennice. Choćbyś przykrył [powieki monetami. 4. Tadż Mahal. Stąd już się nie da powrócić. MAUZOLEUM DLA MUMTAZ MAHAL. LEGENDA. Gdy ukończono prace budowniczym (około dwudziestu tysięcy nie licząc tych, co pomarli) pozwolono raz jeszcze stanąć pod Tadż Mahal, albo [nawet pozostać na noc. Mauzoleum pulsowało światłem, ale nie oślepiało. Słudzy cesarza donosili im potrawy ciepłe placki [a nawet chałwę. Więc stali dzień albo dwa, dziwili się, że modlitwa potrafi unieść kamień albo zaczynali rozumieć - i już się nie dziwili, a tylko dziękowali. W końcu jeden po drugim odchodzą. W ciemnych jak lochy alejach nocnego parku słudzy cesarza Szachdżahana (oby żył wiecznie) zarzucają im na głowy worki. Nie wiedząc dokąd idą, wracają w podziemia mauzoleum, tam gdzie naprawdę był grobowiec i śmierć. Słudzy cesarza w milczeniu odsłaniają ich twarze i w oczy wciskają krwawo pulsujące łuczywa. Tym jednak, co nie chcieli odejść spod świątyni, co gotowi byli zapomnieć o jedzeniu, nawet o chałwie byle patrzeć byle modlić się razem z kamieniami Szachdżahan (oby żył wiecznie) pozwolił zamieszkać pod Tadż Mahal W niezmierzonej łaskawości swojej pozostawił im oczy potrafili docenić ten dar pozostawił im dwoje oczu kazał tylko obciąć obie dłonie 50 Tadż Mahal - Indie fot. Tomasz Bieńkowski

20 POWIERZCHNIA LUSTRA Na jednej ze swych ścieżek przez ciemność spotkali jakieś zwierzę. Zapragnęli obejrzeć je z bliska - a ślepcy patrzą palcami. Pierwszy stwierdził, że stwór jest podobny do małego, latającego dywanu. Ten ślepiec był prowincjonalnym poetą. Drugi (omal nie został zmiażdżony!) uznał zwierzę za kolumnę wędrującą po drogach tak czynią czasem kolumny zrujnowanych świątyń. Trzeci stwierdził, że zwierzak jest kształtu grubego sznura. Sznur został umocowany przemyślnie jest jednak nazbyt krótki. Nie da się na nim powiesić, a tym samym nie przynosi szczęścia. Jak łatwo się domyśleć ślepcy spotkali słonia. Pierwszy z nich chwycił go za ucho, drugi - za nogę, trzeci natomiast za ogon. Był też taki, co uznał słonia za gałąź wyostrzoną na końcu, bo chwycił go za kieł i taki, który uznał go za gałąź zaokrągloną, rosnącą na dół jak korzeń i niosącą w darze dwa owoce. Przypominają mango i być może coś symbolizują. Prawda jest jednak większa. Gdy staniemy z nią twarzą w twarz uratować nas może tylko poczucie humoru. GROBOWIEC SALIMA W FATEHPUR SIKRI Szelest kart - szept księgi olśnionej i przerażonej opowieścią: Do wsi Sikri, do chaty świątobliwego Salima (małej jak gniazdo zrzucone z drzewa na skały) przybył nocą zrozpaczony cesarz Akbar Nie miał syna. W pełnych lęku snach widział domy rozbite jak gliniane garnki Widział czerwone chorągwie pożarów zatknięte przez barbarzyńców w dachy świątyń. Budził go warkot ich werbli dochodzący z przyszłości - Nie lękaj się, odrzekł mędrzec będziesz miał syna, a kraj władcę i pokój. Po odjeździe cesarza Salim usiadł przy stole drewnianym i zapłakał. Potem ubrał się w białą szatę wszedł na palcach do sypialnej izby Żona, półroczne dziecko wtulone w jej ciało jak w szczęśliwy sen... Jednym cięciem długiego noża Sallim przeciął synkowi piersi uwolnił spod żeber duszę - - Teraz następca cesarza może przybyć na świat jego ciałko będzie mieć, już ma dziecięcą duszę Księga milknie z podziwem i lękiem. Z innych źródeł wiadomo, że cesarz miał następcę i dał mu imię Salim że świętemu mężowi wystawił najpiękniejszy grobowiec i najpiękniejsze miasto dokoła grobowca. I że ludzie opuścili to miasto. ORCZA Miasto zbudowane z fantazji, (z niewielkim dodatkiem obłoków i wiary w wieczność). To my jesteśmy z kamienia czasami zlepianego wapnem, czasami z dodatkiem krwi. 51

Ziemia. Modlitwa Żeglarza

Ziemia. Modlitwa Żeglarza Ziemia Ziemia, którą mi dajesz, nie jest fikcją ani bajką, Wolność którą mam w Sobie Jest Prawdziwa. Wszystkie góry na drodze muszą, muszą ustąpić, Bo wiara góry przenosi, a ja wierzę Tobie. Ref: Będę

Bardziej szczegółowo

I Komunia Święta. Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku

I Komunia Święta. Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku I Komunia Święta Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku Ktoś cię dzisiaj woła, Ktoś cię dzisiaj szuka, Ktoś wyciąga dzisiaj swoją dłoń. Wyjdź Mu na spotkanie Z miłym powitaniem, Nie lekceważ znajomości

Bardziej szczegółowo

Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana?

Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana? Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana? W skali od 1 do 10 (gdzie 10 jest najwyższą wartością) określ, w jakim stopniu jesteś zaniepokojony faktem, że większość młodzieży należącej do Kościoła hołduje

Bardziej szczegółowo

Katharsis. Tyle bezimiennych wierszy, ilu poległych rycerzy Dariusz Okoń

Katharsis. Tyle bezimiennych wierszy, ilu poległych rycerzy Dariusz Okoń 1 Spis treści Od Autora......6 Katharsis...7 Zimowy wieczór......8 Cierpienie i rozpacz......9 Cel.... 10 Brat Niebieski.... 11 Czas.... 12 Opętana.... 14 * * * [Moja dusza słaba].... 16 * * * [Człowiek

Bardziej szczegółowo

INSCENIZACJA NA DZIEŃ MATKI I OJCA!!

INSCENIZACJA NA DZIEŃ MATKI I OJCA!! Literka.pl INSCENIZACJA NA DZIEŃ MATKI I OJCA!! Data dodania: 2004-03-16 13:30:00 Dzień Mamy i Taty Montaż słowno-muzyczny dla klasy III Konferansjer: Witam serdecznie wszystkich rodziców przybyłych na

Bardziej szczegółowo

Laureat: Nagrody Nobla 80 Nagrody NIKE 98

Laureat: Nagrody Nobla 80 Nagrody NIKE 98 Laureat: Nagrody Nobla 80 Nagrody NIKE 98 Nadchodzi dla Miłosza czas przełomowy zmierzenie się ze sławą i popularnością. Milczenie krytyki polskiej na temat Miłosza ; nieśmiałe upominanie się o jego miejsce.

Bardziej szczegółowo

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego Sens życia Gdy na początku dnia czynię z wiarą znak krzyża, wymawiając słowa "W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego", Bóg uświęca cały czas i przestrzeń, która otworzy

Bardziej szczegółowo

Kto chce niech wierzy

Kto chce niech wierzy Kto chce niech wierzy W pewnym miejscu, gdzie mieszka Bóg pojawił się mały wędrowiec. Przysiadł na skale i zapytał: Zechcesz Panie ze mną porozmawiać? Bóg popatrzył i tak odpowiedział: mam wiele czasu,

Bardziej szczegółowo

pójdziemy do kina Gimnazjum kl. I, Temat 57

pójdziemy do kina Gimnazjum kl. I, Temat 57 pójdziemy do kina pragnę sprawić Ci radość kupię kwiaty chcę być z Tobą ofiaruję prezent dobrze jest być razem przygotuję dobre jedzenie przyjaźń z Tobą jest dla mnie ważna Grupa 1 Przeczytaj poniższy

Bardziej szczegółowo

kultura tradycja, historia, obyczaje Ernest Bryll poeta, pisarz, autor tekstów piosenek, dziennikarz, tłumacz i krytyk filmowy, także dyplomata. Autor licznych tomików poezji, sztuk scenicznych, oratoriów,

Bardziej szczegółowo

Marcin Ufnalski. Wiersz o Janie Pawle II. Laura Romanowska

Marcin Ufnalski. Wiersz o Janie Pawle II. Laura Romanowska Ojcze Janie Pawle, kiedy byłeś wśród nas, my, dzieci, i dorośli - bardzo kochaliśmy Cię. A kiedy Cię zabrakło, nie smucimy się, bo wiemy, że gdzieś z nieba patrzysz na nas i uśmiechasz się. Wielka radość

Bardziej szczegółowo

Ten zbiór dedykujemy rodzinie i przyjaciołom.

Ten zbiór dedykujemy rodzinie i przyjaciołom. W rodzinie wszystko się mieści Miłość i przyjaźń zawiera Rodzina wszystko oddaje Jak przyjaźń drzwi otwiera. Ten zbiór dedykujemy rodzinie i przyjaciołom. 1 Opracowanie: Anna Polachowska Korekta: Anna

Bardziej szczegółowo

Cena 24,90 zł. K U R S DZIENNIKARSTWA DLA SAMOUKÓW Małgorzata Karolina Piekarska

Cena 24,90 zł. K U R S DZIENNIKARSTWA DLA SAMOUKÓW Małgorzata Karolina Piekarska MAŁGORZATA KAROLINA PIEKARSKA Z zawodu dziennikarka prasowa i telewizyjna oraz pisarka, autorka powieści dla młodzieży. Z zamiłowania blogerka, której blog W świecie absurdów zyskał ponad 3 mln odsłon.

Bardziej szczegółowo

USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY: 2012/2013

USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY: 2012/2013 USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY: 2012/2013 I LITERATURA 1. Analizując wybrane przykłady, omów funkcjonowanie motywu snu w literaturze różnych epok. 2. Macierzyństwo w literaturze

Bardziej szczegółowo

3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem

3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem 3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem Trzeba wierzyć w to, co się robi i robić to z entuzjazmem. Modlić się to udać się na pielgrzymkę do wewnętrznego sanktuarium, aby tam uwielbiać Boga

Bardziej szczegółowo

Tadeusz Różewicz. znikanie. Wybór i posłowie Jacek Gutorow

Tadeusz Różewicz. znikanie. Wybór i posłowie Jacek Gutorow Tadeusz Różewicz znikanie Wybór i posłowie Jacek Gutorow Tadeusz Różewicz Znikanie Wybór i posłowie Jacek Gutorow 3 4P Pisałem Pisałem chwilę albo godzinę wieczór noc ogarniał mnie gniew drżałem albo niemy

Bardziej szczegółowo

SZKOLNA LISTA TEMATÓW 2013/2014

SZKOLNA LISTA TEMATÓW 2013/2014 SZKOLNA LISTA TEMATÓW NA MATURĘ USTNĄ Z JĘZYKA POLSKIEGO 2013/2014 LITERATURA 1. Jednostka wobec nieustannych wyborów moralnych. Omów problem, analizując zachowanie wybranych bohaterów literackich 2. Obrazy

Bardziej szczegółowo

LITERATURA. 2. Kresy wschodnie w literaturze polskiej. Omów na podstawie wybranych przykładów.

LITERATURA. 2. Kresy wschodnie w literaturze polskiej. Omów na podstawie wybranych przykładów. TEMATY NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ZESPOLE SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. STANISŁAWA KOPYSTYŃSKIEGO WE WROCŁAWIU W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 LITERATURA 1. Analizując wybrane wiersze

Bardziej szczegółowo

MAŁA JADWINIA nr 11. o mała Jadwinia p. dodatek do Jadwiżanki 2 (47) Opracowała Daniela Abramczuk

MAŁA JADWINIA nr 11. o mała Jadwinia p. dodatek do Jadwiżanki 2 (47) Opracowała Daniela Abramczuk o mała Jadwinia p MAŁA JADWINIA nr 11 Opracowała Daniela Abramczuk Zdjęcie na okładce Julia na huśtawce pochodzą z książeczki Julia święta Urszula Ledóchowska za zgodą Wydawnictwa FIDES. o Mała Jadwinia

Bardziej szczegółowo

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze.

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze. Przedmowa Kiedy byłem mały, nawet nie wiedziałem, że jestem dzieckiem specjalnej troski. Jak się o tym dowiedziałem? Ludzie powiedzieli mi, że jestem inny niż wszyscy i że to jest problem. To była prawda.

Bardziej szczegółowo

Scenariusz projektu realizowanego na lekcjach języka polskiego w klasie III gimnazjum

Scenariusz projektu realizowanego na lekcjach języka polskiego w klasie III gimnazjum Scenariusz projektu realizowanego na lekcjach języka polskiego w klasie III gimnazjum Autor: Danuta Pasich 22.05.2012. InterKlasa Scenariusz projektu realizowanego na lekcjach języka polskiego w klasie

Bardziej szczegółowo

Każdy patron. to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie. Pani Ania. Mądra, dobra. i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca

Każdy patron. to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie. Pani Ania. Mądra, dobra. i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca Autor wiersza: Anna Sobotka PATRON Każdy patron to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie Pani Ania. Mądra, dobra i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca uszczęśliwić mnie umiała. Myśli moje do Niej

Bardziej szczegółowo

1. Mój Pan 1. Mój Pan, mój Bóg Mój jedyny życia król. Mój Zbawca, mój Jezus Mój jedyny życia dar.

1. Mój Pan 1. Mój Pan, mój Bóg Mój jedyny życia król. Mój Zbawca, mój Jezus Mój jedyny życia dar. 1. Mój Pan 1. Mój Pan, mój Bóg Mój jedyny życia król. Mój Zbawca, mój Jezus Mój jedyny życia dar. Ref. Oddajmy pokłon Mu, bo wielki jest Pan Oddajmy pokłon Mu, bo życie nam dał Oddajmy pokłon Mu, u Niego

Bardziej szczegółowo

Bibliografie literackie online. oprac. dr Aneta Drabek

Bibliografie literackie online. oprac. dr Aneta Drabek Bibliografie literackie online oprac. dr Aneta Drabek Polska Bibliografia Literacka online Polska Bibliografia Literacka jest (z założenia) bieżącą bibliografia literacką. Ukazuje się od 1954 r., kiedy

Bardziej szczegółowo

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze.

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze. ZWIĄZKI LITERATURY Z INNYMI DZIEDZINAMI SZTUKI 1. Dawne i współczesne wzorce rodziny. Omawiając zagadnienie, zinterpretuj sposoby przedstawienia tego tematu w dziełach literackich różnych epok oraz w wybranych

Bardziej szczegółowo

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Noe i Potop

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Noe i Potop Biblia dla Dzieci przedstawia Noe i Potop Autor: Edward Hughes Ilustracje: Byron Unger; Lazarus Redakcja: M. Maillot; Tammy S. Tłumaczenie: Katarzyna Gablewska Druk i oprawa: Bible for Children www.m1914.org

Bardziej szczegółowo

Lista tematów na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego rok szkolny 2015/2016

Lista tematów na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego rok szkolny 2015/2016 Lista tematów na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego rok szkolny 2015/2016 Nr Literatura 1. Literackie wizje polskiego dworu. Omów temat w oparciu o wybrane utwory. 2. Polska, ale jaka? Przedstaw

Bardziej szczegółowo

Miłosne Wierszyki. Noc nauczyła mnie marzyć. Gwiazdy miłością darzyć. Deszcz nauczył mnie szlochać A ty nauczyłeś mnie kochać!

Miłosne Wierszyki. Noc nauczyła mnie marzyć. Gwiazdy miłością darzyć. Deszcz nauczył mnie szlochać A ty nauczyłeś mnie kochać! Miłosne Wierszyki Noc nauczyła mnie marzyć. Gwiazdy miłością darzyć. Deszcz nauczył mnie szlochać A ty nauczyłeś mnie kochać! Miłość jedyna jest Miłość nie zna końca Miłość cierpliwa jest zawsze ufająca

Bardziej szczegółowo

Tekst zaproszenia. Rodzice. Tekst 2 Emilia Kowal. wraz z Rodzicami z radością pragnie zaprosić

Tekst zaproszenia. Rodzice. Tekst 2 Emilia Kowal. wraz z Rodzicami z radością pragnie zaprosić Tekst zaproszenia Tekst 1 Mamy zaszczyt zaprosić Sz.P. Na uroczystość PIERWSZEGO PEŁNEGO UCZESTNICTWA WE MSZY ŚIĘTEJ Naszej córki Leny Kardas która odbędzie się dnia 5 maja 2015o godz. 9.30 w kościele

Bardziej szczegółowo

ALLELUJA. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja.

ALLELUJA. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. ALLELUJA 1. Niech zabrzmi Panu chwała w niebiosach, na wysokościach niech cześć oddadzą. Wielbijcie Pana Jego Zastępy, Wielbijcie Pana Duchy niebieskie. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja,

Bardziej szczegółowo

Centrum Nauki i Biznesu ŻAK w Stargardzie Szczecińskim

Centrum Nauki i Biznesu ŻAK w Stargardzie Szczecińskim LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU Z JĘZYKA POLSKIEGO NA EGZAMIN MATURALNY W ROKU 2014 I. LITERATURA 1. Biografia jako klucz do odczytania twórczości pisarza. Przedstaw temat w oparciu o wybrane przykłady.

Bardziej szczegółowo

Świat naszym domem. Mała Jadwinia nr 29

Świat naszym domem. Mała Jadwinia nr 29 o mała p Mała Jadwinia nr 29 Świat naszym domem Cieszę się, Boże, z serca całego, żeś dał świat piękny dla dziecka Twego. Nie będę śmiecić, mój dobry Panie, Niech ten świat zawsze pięknym zostanie. Opracowała

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ Z UROCZYSTOŚCI Z OKAZJI DNIA MATKI I OJCA

SCENARIUSZ Z UROCZYSTOŚCI Z OKAZJI DNIA MATKI I OJCA SCENARIUSZ Z UROCZYSTOŚCI Z OKAZJI DNIA MATKI I OJCA Temat: Uroczystość z okazji Dnia Matki i Ojca PROGRAM UROCZYSTOŚCI: 1. Wiersz Powitanie Dziś piękny dzień Kochani - to wasze święto kochani więc Was

Bardziej szczegółowo

KOCHAMY DOBREGO BOGA. Jesteśmy dziećmi Boga Poradnik metodyczny do religii dla klasy 0

KOCHAMY DOBREGO BOGA. Jesteśmy dziećmi Boga Poradnik metodyczny do religii dla klasy 0 KOCHAMY DOBREGO BOGA Jesteśmy dziećmi Boga Poradnik metodyczny do religii dla klasy 0 Wydawnictwo WAM Księża Jezuici Kraków 2011 Spis treści Ogólna prezentacja podręcznika Jesteśmy dziećmi Boga...3 Program

Bardziej szczegółowo

W obecnej chwili w schronisku znajdują same psy, ale można oddać pod opiekę również inne zwierzęta, które czekają na nowy dom.

W obecnej chwili w schronisku znajdują same psy, ale można oddać pod opiekę również inne zwierzęta, które czekają na nowy dom. W obecnej chwili w schronisku znajdują same psy, ale można oddać pod opiekę również inne zwierzęta, które czekają na nowy dom. Mogą to być koty: Gdyby również zaszła taka potrzeba zaopiekowalibyśmy się

Bardziej szczegółowo

PIK-owy Laur. Konkurs dla dziennikarzy promujących książki i czytelnictwo. 9. edycja. Warszawa, 15 maja 2015 r.

PIK-owy Laur. Konkurs dla dziennikarzy promujących książki i czytelnictwo. 9. edycja. Warszawa, 15 maja 2015 r. PIK-owy Laur Konkurs dla dziennikarzy promujących książki i czytelnictwo 9. edycja Podstawowe informacje o konkursie PIK-owy Laur Organizatorem konkursu jest Polska Izba Książki, której członkowie już

Bardziej szczegółowo

Zatem może wyjaśnijmy sobie na czym polega różnica między człowiekiem świadomym, a Świadomym.

Zatem może wyjaśnijmy sobie na czym polega różnica między człowiekiem świadomym, a Świadomym. KOSMICZNA ŚWIADOMOŚĆ Kiedy mowa jest o braku świadomi, przeciętny człowiek najczęściej myśli sobie: O czym oni do licha mówią? Czy ja nie jesteś świadomy? Przecież widzę, słyszę i myślę. Tak mniej więcej

Bardziej szczegółowo

Własność : Anny i Szczepana Polachowskich

Własność : Anny i Szczepana Polachowskich 1 Opracowanie: Anna Polachowska Korekta: Anna i Szczepan Polachowski Okładka : Anna Polachowska Zdjęcia wykorzystane do tej książki są autorstwa : Anna i Szczepana Polachowskich I pochodzą z własnej kolekcji

Bardziej szczegółowo

Marzenia uskrzydlają... Historia Dedala i Ikara

Marzenia uskrzydlają... Historia Dedala i Ikara Marzenia uskrzydlają... Historia Dedala i Ikara 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń: zna treść lektury, zna zasady interpretacji mitu, wie, w jakim celu tworzono mity. b) Umiejętności Uczeń: potrafi wymienić

Bardziej szczegółowo

Jadwigi Dörr Poezja z wyboru Śladem recepcji

Jadwigi Dörr Poezja z wyboru Śladem recepcji Jadwigi Dörr Poezja z wyboru Śladem recepcji Redaktor naukowy Jadwigi Dörr Poezja z wyboru Śladem recepcji Redaktor naukowy Łódź 2011 Projekt okładki Mateusz Poradecki Projekt typograficzny Mateusz Poradecki

Bardziej szczegółowo

Chrześcijanie są jak drzewa

Chrześcijanie są jak drzewa Chrześcijanie są jak drzewa Księga Rodzaju 2:18-24 Potem rzekł Pan Bóg: Niedobrze jest człowiekowi, gdy jest sam. Uczynię mu pomoc odpowiednią dla niego. Utworzył więc Pan Bóg z ziemi wszelkie dzikie

Bardziej szczegółowo

Najczęściej o modlitwie Jezusa pisze ewangelista Łukasz. Najwięcej tekstów Chrystusowej modlitwy podaje Jan.

Najczęściej o modlitwie Jezusa pisze ewangelista Łukasz. Najwięcej tekstów Chrystusowej modlitwy podaje Jan. "Gdy Jezus przebywał w jakimś miejscu na modlitwie i skończył ją, rzekł jeden z uczniów do Niego: «Panie, naucz nas się modlić, jak i Jan nauczył swoich uczniów». Łk 11,1 Najczęściej o modlitwie Jezusa

Bardziej szczegółowo

Obchody 11 listopada Biłgoraj 2014

Obchody 11 listopada Biłgoraj 2014 Obchody 11 listopada Biłgoraj 2014 fot. Zenon Łój od redakcji Spis treści Wstęp 3 Stefan Szmidt Mój Biłgoraj 4 Henryk Wujec Bez uproszczeń Dominikańskie listy z Lublina 6 o. Tomasz Dostatni Wypisy z lektury

Bardziej szczegółowo

III Konkurs Fotograficzny ZDJĘCIE MIESIĄCA

III Konkurs Fotograficzny ZDJĘCIE MIESIĄCA III Konkurs Fotograficzny ZDJĘCIE MIESIĄCA Głównym elementem konkursu są comiesięczne spotkania, w trakcie których znani fotograficy oceniają zgłoszone fotografie. Autorzy, uczestnicy tych spotkań, mają

Bardziej szczegółowo

MMG. W hołdzie naszemu Patronowi. Młodzieżowy Magazyn Gimnazjalny JEDLINA-ZDRÓJ 20 PAŹDZIERNIKA 2008 NR 1

MMG. W hołdzie naszemu Patronowi. Młodzieżowy Magazyn Gimnazjalny JEDLINA-ZDRÓJ 20 PAŹDZIERNIKA 2008 NR 1 MMG Młodzieżowy Magazyn Gimnazjalny JEDLINA-ZDRÓJ 20 PAŹDZIERNIKA 2008 NR 1 W hołdzie naszemu Patronowi MŁODZIEŻOWY MAGAZYN GIMNAZJALNY NR 1 STR. 2 Od Redakcji W tym roku w naszej szkole wydawać będziemy

Bardziej szczegółowo

A sam Bóg pokoju niechaj was w zupełności poświęci, a cały duch wasz i dusza, i ciało niech będą zachowane bez nagany na przyjście Pana naszego,

A sam Bóg pokoju niechaj was w zupełności poświęci, a cały duch wasz i dusza, i ciało niech będą zachowane bez nagany na przyjście Pana naszego, Lekcja 6 na 11 lutego 2017 A sam Bóg pokoju niechaj was w zupełności poświęci, a cały duch wasz i dusza, i ciało niech będą zachowane bez nagany na przyjście Pana naszego, Jezusa Chrystusa (1 Tesaloniczan

Bardziej szczegółowo

Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA

Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA 1. Konflikt pokoleń jako motyw literatury. Zanalizuj

Bardziej szczegółowo

MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA

MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA 1.Różne obrazy przyrody w literaturze. Omów sposoby ich kreowania w wybranych utworach 2.Metamorfoza bohatera literackiego i jej sens. Omów problem,

Bardziej szczegółowo

wiersz Smutno mi, Boże znany jest również jako Hymn; Słowacki zasadniczo zmienił cechy gatunkowe hymnu; hymn był utworem

wiersz Smutno mi, Boże znany jest również jako Hymn; Słowacki zasadniczo zmienił cechy gatunkowe hymnu; hymn był utworem "Testament mój" i "Smutno mi, Boże" wiersze J. Słowackiego Smutno mi, Boże i Testament mój Juliusza Słowackiego wiersz Smutno mi, Boże znany jest również jako Hymn; Słowacki zasadniczo zmienił cechy gatunkowe

Bardziej szczegółowo

TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy

TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy LITERATURA 1. "Żyć życiem innym niż większość". Twoje rozważania o wybranych bohaterach literackich idących

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 To jest moje ukochane narzędzie, którym posługuję się na co dzień w Fabryce Opowieści, kiedy pomagam swoim klientom - przede wszystkim przedsiębiorcom, właścicielom firm, ekspertom i trenerom - w taki

Bardziej szczegółowo

Przez wiele lat szłam bezdrożami Nie znając lepszych w życiu dróg Widziałam smutne serca I płynące strugi łez Przyszedłeś Ty i wyschły wszystkie łzy

Przez wiele lat szłam bezdrożami Nie znając lepszych w życiu dróg Widziałam smutne serca I płynące strugi łez Przyszedłeś Ty i wyschły wszystkie łzy 1. Szczęśliwa droga Szczęśliwa droga ta, którą kroczę tak Nic na to nie poradzę, że śpiewam szczęścia nową pieśń Twój syn przyjdzie w chwale, ja wierzę, że niedługo A Twa szczęśliwa droga zaprowadzi mnie

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LITERATURA 1. Przedstaw motyw kariery w wybranych utworach literackich różnych

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS HUMANISTYCZNY DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH POZNAŃ 2011/2012 ETAP REJONOWY

WOJEWÓDZKI KONKURS HUMANISTYCZNY DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH POZNAŃ 2011/2012 ETAP REJONOWY KOD UCZNIA: Drogi Uczestniku! WOJEWÓDZKI KONKURS HUMANISTYCZNY DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH POZNAŃ 2011/2012 ETAP REJONOWY Dialog to budowanie wzajemności ks. prof. Józef Tischner Test zawiera pytania z kilku

Bardziej szczegółowo

Pomyślności i radości, Szczęścia w kartach i miłości, W dzień słoneczny i po zmroku Chcę Ci życzyć w Nowym Roku.

Pomyślności i radości, Szczęścia w kartach i miłości, W dzień słoneczny i po zmroku Chcę Ci życzyć w Nowym Roku. Nowy rok Nowy Rok Pomyślności i radości, Szczęścia w kartach i miłości, W dzień słoneczny i po zmroku Chcę Ci życzyć w Nowym Roku. Huczą petardy i gra muzyka, Stary rok mija, za las umyka, Cóż w tym dziwnego,

Bardziej szczegółowo

świeższe wydarzenia rozgrywające się w świecie malarzy i pisarzy, zwłaszcza poetów. Mając w pamięci tak świetną tradycję naszego felietonu, niełatwo

świeższe wydarzenia rozgrywające się w świecie malarzy i pisarzy, zwłaszcza poetów. Mając w pamięci tak świetną tradycję naszego felietonu, niełatwo OD AUTORKI Wiersze, proza, esej tak, to mi się już zdarzało. Ale felieton? To była forma, w jakiej nigdy dotąd nie próbowałam swoich sił. Wielkie więc było moje zaskoczenie, kiedy jesienią 2000 roku redakcja

Bardziej szczegółowo

145 cm i mniej 146 cm-154 cm 155 cm-164 cm 165 cm-174 cm 175 cm i więcej

145 cm i mniej 146 cm-154 cm 155 cm-164 cm 165 cm-174 cm 175 cm i więcej ILE MAMY 145 cm i mniej 146 cm-154 cm 155 cm-164 cm 165 cm-174 cm 175 cm i więcej 10 8 6 4 2 0 JAKIEGO KOLORU MAMY OCZY Niebieskie Zielone Piwne 12 10 8 6 4 2 0 Niebieskie Zielone Piwne Kiedy się urodziliśmy???

Bardziej szczegółowo

Paweł Kowalski ZJEDZ KONKURENCJĘ. Jak maksymalizować zyski i pisać skuteczne teksty sprzedażowe

Paweł Kowalski ZJEDZ KONKURENCJĘ. Jak maksymalizować zyski i pisać skuteczne teksty sprzedażowe Paweł Kowalski ZJEDZ KONKURENCJĘ Jak maksymalizować zyski i pisać skuteczne teksty sprzedażowe Copyright by Paweł Kowalski & e-bookowo Projekt okładki: Paweł Kowalski ISBN 978-83-7859-269-3 Wydawca: Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

Zbigniew Lutomski. Grafika

Zbigniew Lutomski. Grafika Zbigniew Lutomski Grafika czerwiec 2013 Zbigniew Lutomski, urodzony 4 grudnia 1934 roku, jest jednym z najwybitniejszych przedstawicieli grafiki polskiej. Specjalizuje się w trudnej technice drzeworytu.

Bardziej szczegółowo

TWÓRCZOŚĆ POETYCKA UCZNIÓW GIMNAZJUM NR 3

TWÓRCZOŚĆ POETYCKA UCZNIÓW GIMNAZJUM NR 3 TWÓRCZOŚĆ POETYCKA UCZNIÓW GIMNAZJUM NR 3 Wybór wierszy Wiktorii Molendy Żyjmy chwilą" Żyjmy chwilą, i łapmy momenty. Ludzie się mylą, Myśląc, że wiedzą, jacy jesteśmy. Kolekcjonujmy łzy, Ale tylko szczęścia,

Bardziej szczegółowo

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca.

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca. Sposób na wszystkie kłopoty Marcin wracał ze szkoły w bardzo złym humorze. Wprawdzie wyjątkowo skończył dziś lekcje trochę wcześniej niż zwykle, ale klasówka z matematyki nie poszła mu najlepiej, a rano

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji języka polskiego dotyczącej ballady A Mickiewicza Powrót taty. Klasa VI szkoła podstawowa Nauczyciel: Ewa Polak

Scenariusz lekcji języka polskiego dotyczącej ballady A Mickiewicza Powrót taty. Klasa VI szkoła podstawowa Nauczyciel: Ewa Polak Scenariusz lekcji języka polskiego dotyczącej ballady A Mickiewicza Powrót taty Klasa VI szkoła podstawowa Nauczyciel: Ewa Polak Temat: Wizerunek ojca i rodziny na podstawie ballady A. Mickiewicza Powrót

Bardziej szczegółowo

Czarodziejski biały kamień. Aleksander Sowa

Czarodziejski biały kamień. Aleksander Sowa Czarodziejski biały kamień Aleksander Sowa 2 Copyright by Aleksander Sowa 2011 Autor zdjęć: Aleksander Sowa Projekt okładki: Aleksander Sowa ISBN: 978-83-62480-41-8 Wolno kopiować, rozpowszechniać, przedstawiać

Bardziej szczegółowo

Peter Kreeft. Zanim odejdę. o tym co naprawdę ważne. Przekład. Tomasz Mucha. Wydawnictwo WAM

Peter Kreeft. Zanim odejdę. o tym co naprawdę ważne. Przekład. Tomasz Mucha. Wydawnictwo WAM Peter Kreeft Zanim odejdę o tym co naprawdę ważne Przekład Tomasz Mucha Wydawnictwo WAM Spis treści Wstęp....5 1. Od umierającego do żywych....7 2. Kim jestem, by dawać rady?...10 3. To, co w życiu najlepsze...11

Bardziej szczegółowo

Praca na konkurs. pt. Lekcje, jakich nie było! Autor: Helena Pupiec

Praca na konkurs. pt. Lekcje, jakich nie było! Autor: Helena Pupiec Praca na konkurs pt. Lekcje, jakich nie było! Autor: Helena Pupiec Scenariusz lekcji języka polskiego do realizacji w klasie pierwszej liceum ogólnokształcącego, liceum profilowanego i technikum. Temat

Bardziej szczegółowo

Ewangelia wg św. Jana. Rozdział 1

Ewangelia wg św. Jana. Rozdział 1 Ewangelia wg św. Jana Rozdział 1 Na początku było Słowo, a Słowo było u Boga, a Bogiem było Słowo. 2 Ono było na początku u Boga. 3 Wszystko przez Nie się stało, a bez Niego nic się nie stało, co się stało.

Bardziej szczegółowo

GDY UROCZYSTOŚĆ PRZYRZECZEŃ ODBYWA SIĘ PODCZAS MSZY ŚWIĘTEJ

GDY UROCZYSTOŚĆ PRZYRZECZEŃ ODBYWA SIĘ PODCZAS MSZY ŚWIĘTEJ GDY UROCZYSTOŚĆ PRZYRZECZEŃ ODBYWA SIĘ PODCZAS MSZY ŚWIĘTEJ Po Ewangelii OPIEKUN kandydatów do ślubowania zwraca się do Celebransa: Ojcze, obecni tu kandydaci pragną podczas tej Eucharystii, w uroczystość

Bardziej szczegółowo

Cytaty do zaproszeń ślubnych

Cytaty do zaproszeń ślubnych Cytaty do zaproszeń ślubnych Teksty można dowolnie modyfikować lub przesłać swój. 1. Zakochani i świadomi, że ich miłość to nie wiatr, mają zaszczyt zawiadomić, że chcą razem iść przez świat. 2. "Trzy

Bardziej szczegółowo

WIEŚCI SZKOLNE Z ŻYCIA SZKOŁY. Cyprian Kamil Norwid

WIEŚCI SZKOLNE Z ŻYCIA SZKOŁY. Cyprian Kamil Norwid MIESIĘCZNIK SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. C.K. NORWIDA W DĄBRÓWCE WIEŚCI Cyprian Kamil Norwid Cyprian Kamil Norwid N U M E R V I SZKOLNE M A R Z E C 2 0 1 4 Z ŻYCIA SZKOŁY W TYM NUMERZE: Z życia szkoły 1 Zuch

Bardziej szczegółowo

Zwycięzcy loterii promocyjnej Kamis Smaki 25-lecia. II losowanie edycja jesienna r.

Zwycięzcy loterii promocyjnej Kamis Smaki 25-lecia. II losowanie edycja jesienna r. Zwycięzcy loterii promocyjnej Kamis Smaki 25-lecia II losowanie edycja jesienna 1.08-31.10.2016 r. Laureat nagrody I stopnia 25 000 zł Kamila G. Laureaci nagród II stopnia młynków do przypraw Maria D.

Bardziej szczegółowo

4. po Wielkanocy CANTATE

4. po Wielkanocy CANTATE Centrum Misji i Ewangelizacji / www.cme.org.pl 4. po Wielkanocy CANTATE Główna myśl: Wysławiaj Boga! Wiersz przewodni: Wysławiam cię, Ojcze, Panie nieba i ziemi. Mt 11,25a Fragment biblijny: Jezus wysławia

Bardziej szczegółowo

Muchomorki Maj. W maju Muchomorki dowiedziały się jakie cechy. charakteru i działania sprzyjają pogłębianiu wiedzy.

Muchomorki Maj. W maju Muchomorki dowiedziały się jakie cechy. charakteru i działania sprzyjają pogłębianiu wiedzy. Muchomorki Maj Bloki tematyczne: 1. Sztuka bycia mądrym 2. Łąka wiosna 3. Aktywnie, zdrowo, rodzinnie 4. Dzieci Świata W maju Muchomorki dowiedziały się jakie cechy charakteru i działania sprzyjają pogłębianiu

Bardziej szczegółowo

Kazanie na uroczystość ustanowienia nowych animatorów. i przyjęcia kandydatów do tej posługi.

Kazanie na uroczystość ustanowienia nowych animatorów. i przyjęcia kandydatów do tej posługi. SŁUŻYĆ JEDNEMU PANU. Kazanie na uroczystość ustanowienia nowych animatorów i przyjęcia kandydatów do tej posługi. Katowice, krypta katedry Chrystusa Króla, 18 czerwca 2016 r. "Swojemu słudze Bóg łaskę

Bardziej szczegółowo

2. Czy jestem patriotą? Karol Wojtyła *** [Ziemia trudnej jedności]. Quiz wiedzy o naszej ojczyźnie

2. Czy jestem patriotą? Karol Wojtyła *** [Ziemia trudnej jedności]. Quiz wiedzy o naszej ojczyźnie a. 2. Czy jestem patriotą? Karol Wojtyła *** [Ziemia trudnej jedności]. Quiz wiedzy o naszej ojczyźnie a. 1. Cele lekcji i. a) Wiadomości Uczeń: zna sylwetki znanych Polaków, którzy byli patriotami, wie,

Bardziej szczegółowo

Pultusk24 Walentynkowe wiersze

Pultusk24 Walentynkowe wiersze Walentynka nr 1 To nasze pierwsze Walentynki po ślubie, a ja to święto niesłychanie lubię. W dniu zakochanych 14 lutego Zdarzyć się może coś wyjątkowego. Składam Ci więc Mężu z serca wprost życzenia, by

Bardziej szczegółowo

STOSOWANY W BIBLIOGRAFII ZAŁĄCZNIKOWEJ

STOSOWANY W BIBLIOGRAFII ZAŁĄCZNIKOWEJ OPIS BIBLIOGRAFICZNY STOSOWANY W BIBLIOGRAFII ZAŁĄCZNIKOWEJ Bibliografia załącznikowa powinna być opracowana zgodnie z normami: PN-ISO 690: 2002 Dokumentacja. Przypisy bibliograficzne. Zawartość, forma

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2013/2014 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2013/2014 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2013/2014 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LITERATURA 1. Przedstaw motyw kariery w wybranych utworach literackich różnych

Bardziej szczegółowo

"PRZYGODA Z POTĘGĄ KOSMICZNA POTĘGA"

PRZYGODA Z POTĘGĄ KOSMICZNA POTĘGA "PRZYGODA Z POTĘGĄ KOSMICZNA POTĘGA" Maciej Rak kl.4a 1 PEWNEGO DNIA W SZKOLE NA LEKCJI MATEMATYKI: PANI: Dzieci, proszę o ciszę!!! STAŚ: Słuchajcie pani, bo jak nie, to zgłoszę wychowawczyni żeby wpisała

Bardziej szczegółowo

Metody i formy pracy: metoda problemowa, praca w grupie, praca z tekstem, praca samodzielna, burza mózgów.

Metody i formy pracy: metoda problemowa, praca w grupie, praca z tekstem, praca samodzielna, burza mózgów. Temat lekcji: Świat wymyślony na próbę w wierszu W. Szymborskiej pt. Obmyślam świat. Cele lekcji: cel główny: uczeń potrafi odpowiedzieć na pytanie, w jaki sposób poetka kreuje świat alternatywny i jaką

Bardziej szczegółowo

Poniższe wzory opisów bibliograficznych zostały opracowane dla potrzeb maturzystów naszej szkoły i są obowiązujące w roku szkolnym 2013/2014.

Poniższe wzory opisów bibliograficznych zostały opracowane dla potrzeb maturzystów naszej szkoły i są obowiązujące w roku szkolnym 2013/2014. Poniższe wzory opisów bibliograficznych zostały opracowane dla potrzeb maturzystów naszej szkoły i są obowiązujące w roku szkolnym 2013/2014. CAŁA KSIĄŻKA 1. Opis bibliograficzny (całej) książki (jednego

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

BURSZTYNOWY SEN. ALEKSANDRA ADAMCZYK, 12 lat

BURSZTYNOWY SEN. ALEKSANDRA ADAMCZYK, 12 lat BURSZTYNOWY SEN ALEKSANDRA ADAMCZYK, 12 lat Jestem bursztynnikiem. Myślę, że dobrym bursztynnikiem. Mieszkam w Gdańsku, niestety, niewiele osób mnie docenia. Jednak jestem znany z moich dziwnych snów.

Bardziej szczegółowo

Z JASKINI DO GWIAZD! WSPOMNIENIA Z WYJAZDÓW NA WYSTAWY

Z JASKINI DO GWIAZD! WSPOMNIENIA Z WYJAZDÓW NA WYSTAWY Z JASKINI DO GWIAZD! WSPOMNIENIA Z WYJAZDÓW NA WYSTAWY Tak rozpoczynaliśmy każdą wyprawę na spotkanie ze sztuką! WYJAZD I MUZEUM ARCHEOLOGICZNE Wspomnienie Pan Zdzisław: Pani przewodniczka bardzo ciekawie

Bardziej szczegółowo

Janusz Przybylski. Grafika i malarstwo

Janusz Przybylski. Grafika i malarstwo Janusz Przybylski Grafika i malarstwo wrzesień-październik 2014 W stałej ekspozycji jednej z najważniejszych galerii sztuki współczesnej na świecie, w Tate Gallery w Londynie, niewiele dzieł pochodzi z

Bardziej szczegółowo

tradycja, historia, obyczaje kultura Ernest Bryll poeta, pisarz, autor tekstów piosenek, dziennikarz, tłumacz i krytyk filmowy, także dyplomata. Autor licznych tomików poezji, sztuk scenicznych, oratoriów,

Bardziej szczegółowo

Marta Chrabąszcz SZCZĘŚLIWE WIERSZYKI

Marta Chrabąszcz SZCZĘŚLIWE WIERSZYKI Marta Chrabąszcz SZCZĘŚLIWE WIERSZYKI Copyright by Marta Chrabąszcz & e-bookowo Grafika na okładce: shutterstock Projekt okładki: e-bookowo ISBN 978-83-7859-577-9 Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo

Bardziej szczegółowo

Kielce, Drogi Mikołaju!

Kielce, Drogi Mikołaju! I miejsce Drogi Mikołaju! Kielce, 02.12.2014 Mam na imię Karolina, jestem uczennicą klasy 5b Szkoły Podstawowej nr 15 w Kielcach. Uczę się dobrze. Zbliża się 6 grudnia. Tak jak każde dziecko, marzę o tym,

Bardziej szczegółowo

RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE

RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE 2009 P A P I E R RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE 2009 P A P I E R Piotr Dobrołęcki współpraca: Tomasz Nowak, Daria Kaszyńska-Dobrołęcka BibliotekaAnaliz Warszawa 2009 Copyright by Piotr

Bardziej szczegółowo

KRONIKA PKRD na stronie parafii św. Urbana STYCZEŃ 2014

KRONIKA PKRD na stronie parafii św. Urbana STYCZEŃ 2014 KRONIKA PKRD na stronie parafii św. Urbana STYCZEŃ 2014 19 stycznia 2014 można było obejrzeć kronikę naszej wspólnoty na stronie internetowej parafii: PODWÓRKOWE KOŁO RÓŻAŃCOWE DZIECI - KRONIKA Zachęcamy

Bardziej szczegółowo

Kuratorwystawy:RomualdMieczkowski(MCKiS) tel:25864219 e-mail:r.mieczkowski@mckis.waw.pl w.mckis.waw.pl Warszawa,GaleriaMazowiecka,kwiecień maj2012

Kuratorwystawy:RomualdMieczkowski(MCKiS) tel:25864219 e-mail:r.mieczkowski@mckis.waw.pl w.mckis.waw.pl Warszawa,GaleriaMazowiecka,kwiecień maj2012 Kuratorwystawy:RomualdMieczkowski(MCKiS) tel:25864219 e-mail:r.mieczkowski@mckis.waw.pl w.mckis.waw.pl Warszawa,GaleriaMazowiecka,kwiecień maj2012 ROMAN KIRILENKO Tytuł wystawy Ziarna i Żarna można odnieść

Bardziej szczegółowo

OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ

OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ 1 Drogi Czytelniku! Życzymy Ci przyjemnej lektury Szkolnego Newsa. Zachęcamy do refleksji nad pytaniem

Bardziej szczegółowo

HANS CHRISTIAN ANDERSEN. Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec

HANS CHRISTIAN ANDERSEN. Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec HANS CHRISTIAN ANDERSEN Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec HANS CHRISTIAN ANDERSEN Żył w latach 1805 1875; Prozaik, poeta, dramaturg i baśniopisarz duński; W wieku 14 lat, po śmierci ojca, we wrześniu

Bardziej szczegółowo

Newsletter. DeNews. Nr. 3 Dziewczyna z Nazaretu. SPOTKANIE DeNews. Temat: Matka Jedyna Taka. Wyjątkowo godz 22:00

Newsletter. DeNews. Nr. 3 Dziewczyna z Nazaretu. SPOTKANIE DeNews. Temat: Matka Jedyna Taka. Wyjątkowo godz 22:00 2 Newsletter DeNews Maj 2015 Nr. 3 Dziewczyna z Nazaretu 3 4 Dycha dziennie SPOTKANIE DeNews Temat: Matka Jedyna Taka Wyjątkowo 23.05.2015 godz 22:00 Jak zacząć biegać? Dziewczyna z Nazaretu Zwykła - Niezwykła

Bardziej szczegółowo

Ewangelizacja O co w tym chodzi?

Ewangelizacja O co w tym chodzi? Ewangelizacja O co w tym chodzi? Droga małego ewangelizatora ;) Warsztaty ewangelizacyjne: 11 maja 2013 r. Ks. Tomek Moch, Diecezjalna Diakonia Ewangelizacji Ruchu Światło-Życie Archidiecezja Warszawska

Bardziej szczegółowo

W ramach projektu Kulinarna Francja - początkiem drogi zawodowej

W ramach projektu Kulinarna Francja - początkiem drogi zawodowej W ramach projektu Kulinarna Francja - początkiem drogi zawodowej Chcielibyśmy podzielić się z wami naszymi przeżyciami, zmartwieniami, oraz pokazać jak wyglądała nasza fantastyczna przygoda w obcym ale

Bardziej szczegółowo

2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM

2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM 2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM PIERWSZE CZYTANIE Syr 24, 1-2. 8-12 Mądrość Boża mieszka w Jego ludzie Czytanie z Księgi Syracydesa. Mądrość wychwala sama siebie, chlubi się pośród swego ludu. Otwiera

Bardziej szczegółowo

CREDO. Materiały dla animatorów muzycznych na rekolekcje. Warszawa, 2010

CREDO. Materiały dla animatorów muzycznych na rekolekcje. Warszawa, 2010 Materiały dla animatorów muzycznych na rekolekcje CREDO Warszawa, 2010 I dzień Zwiastowanie W: Jahwe, ja wiem, jesteś tu (176) Ty BoŜe wszystko wiesz (516) Wstanę i pójdę dziś D: Składamy Ci Ojcze (824)

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY Czytanie - oto najlepszy sposób uczenia się. Aleksander Puszkin Sukces jednostek i społeczeństw zależy od ich wiedzy. Kluczem do wiedzy wciąż jest czytanie.

Bardziej szczegółowo

Jezus Wspaniałym Nauczycielem

Jezus Wspaniałym Nauczycielem Jezus Wspaniałym Nauczycielem Biblia dla Dzieci przedstawia Autor: Edward Hughes Ilustracje: Byron Unger; Lazarus Redakcja: E. Frischbutter; Sarah S. Tłumaczenie: Katarzyna Gablewska Druk i oprawa: Bible

Bardziej szczegółowo

CZESŁAW MIŁOSZ : życie i twórczość (bibliografia w wyborze)

CZESŁAW MIŁOSZ : życie i twórczość (bibliografia w wyborze) PUBLICZNA BIBLIOTEKA PEDAGOGICZNA W KONINIE FILIA W KOLE 62-600 Koło, ul. Toruńska 60 tel. (0-63) 2721261 e-mail kolo@pbpkonin.pl www.pbpkonin.pl CZESŁAW MIŁOSZ : życie i twórczość (bibliografia w wyborze)

Bardziej szczegółowo