Biuletyn OZHDI w Bielsku-Białej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Biuletyn OZHDI w Bielsku-Białej"

Transkrypt

1 Hodowca gołębi rasowych, drobiu ozdobnego i królików Biuletyn OZHDI w Bielsku-Białej 8(2011) Marzec kwiecień Spis treści: Andrzej Liwczak, Aktualności, czyli co ciekawego w sekcji GRIDO Franciszek Brzózka, Orlik polski w oczach hodowców amerykańskich Karol Jasienica, Forwerk Aleksandra i Tomasz Klimczakowie, Przypadek ostrej niestrawności wola u garłacza górnośląskiego koroniastego Wzorzec: mewka angielska Wzorzec: mewka antwerpska Program II Europejskiej Wystawy Garłacza Górnośląskiego Koroniastego w Kozach k/bielska-białej 1

2 Okręgowy Związek Hodowców Drobnego Inwentarza w Bielsku- Białej Skład i opracowanie tekstów: Manfred Uglorz (Karol Jasienica) Zarząd Okręgowego Związku Hodowców Drobnego Inwentarza w Bielsku Białej Andrzej Liwczak prezes Kazimierz Stachura wiceprezes Kazimierz Majer skarbnik Leszek Zając sekretarz Grzegorz Koraczyński członek Zarząd Sekcji Gołębi Rasowych i Drobiu Ozdobnego w Bielsku- Białej Przewodniczący: Andrzej Liwczak; zastępca przewodniczącego: Kazimierz Majer; sekretarz: Leszek Zając; skarbnik: Kazimierz Frąc; członek zarządu: Robert Turała Zarząd Sekcji Królików w Bielski-Białej Przewodniczący: Kazimierz Stachura; zastępca przewodniczącego: Grzegorz Koraczyński; sekretarz: Elżbieta Kubies; skarbnik: Jan Sidzina; członek zarządu: Marian Błachut Adresy do korespondencji: Andrzej Liwczak: Kazimierz Majer: Stachura Kazimierz: tel , 33/

3 Aktualności, czyli co ciekawego w sekcji GRIDO W sezonie wystawowym 2010/2011 kolega z naszego Związku Robert Turała wziął udział w Wystawie Krajowej w Warszawie, wystawiając Krymki polskie i rostowskie jednokolorowe. Za rostowskie jednokolorowe otrzymał tytuł Zwycięzca w rasie Mistrz Polski (96 pkt. - czarny) oraz Mistrz Polski I kolekcja (376 pkt.). W Nowej Sarzynie odbył się zapowiadany wcześniej Walny Zjazd Członków Południowo-Wschodniego Klubu Hodowców Gołębi Wysokolotnych, w którym wzięło udział 4 kolegów z naszego Związku. Zjazd połączony był z dwudniowym pokazem gołębi w 42 wolierach, przy wspaniałej atmosferze i z bogatą oprawą (relacja z tego wydarzenia na portalu Gołębnik i na stronie klubowej). Hodowcy z naszej sekcji, a zarazem członkowie klubu odebrali nagrody (puchary i dyplomy) za osiągnięcia w lotach konkursowych w 2010 r.: - Józef Płachta ( prezes klubu) II miejsce w rasie Zamojski - gołębie dorosłe (czas lotu stada 5h 50min.) - Mieczysław Sroka (kierownik lotów) III miejsce w rasie Zamojski gołębie dorosłe (czas lotu stada 3 h 03 min 39 sek), - Józef Płachta II miejsce w rasie Zamojski- gołębie młode ( czas lotu stada 4 h 06 min.) - Andrzej Liwczak II miejsce w rasie Tippler angielski gołębie dorosłe (czas lotu stada 9 h 31 min) - Andrzej Liwczak I miejsce w rasie Tippler angielski gołębie młode (czas lotu stada 9 h 55 min) - Andrzej Liwczak I miejsce w rasie Serbski wysokolotny gołębie dorosłe (czas lotu stada 3 h 06 min). I kwartał roku to czas sprawozdawczości finansowej i kontroli dotyczącej działalności ogólnej Związku oraz obydwu sekcji w 2010 roku. Komisja Rewizyjna oraz Komórki kontroli w sekcjach pozytywnie oceniły działalność kierownictwa. Sekcja GRIDO zaplanowała w br. : - dokończyć drobne remonty w bazie magazynowej, - zakupić namiot nożycowy, potrzebny m. innymi podczas pokazów dożynkowych, - zakupić kilka wolier i zrobić dla nich podesty. Kierownictwo Sekcji rozpoczęło przygotowania do II Europejskiej Wystawy Garłacza Górnośląskiego Koroniastego, którą nasz Związek podjął się zorganizować w dniach r. w Centrum Sportowo-Widowiskowym w Kozach. Między innymi w porozumieniu z Międzynarodowym Klubem Garłacza Górnośląskiego Koroniastego został opracowany Program wystawy (ramowy). W najbliższym czasie na portalach internetowych i gazetach z branży będziemy reklamować tę imprezę i zapraszać hodowców do licznego w niej uczestnictwa. Andrzej Liwczak 3

4 Orlik polski w oczach hodowców amerykańskich Z historii orlików polskich. Co to są Skycuttery? Orliki polskie posiada wielu hodowców i sympatyków w Polsce, często trzymając je z innymi gołębiami wysokolotnymi, zwłaszcza zamojskimi. Na stronie internetowej dotyczącej gołębi wysokolotnych znajdują się adresy około 40 hodowców gołębi tej rasy w Polsce (Anonim 1, 2011). Zapewne jest ich znacznie więcej, szczególnie w województwie lubelskim, w rejonie Tomaszowa Lubelskiego i Chełmu, na Warmii i Mazurach, w rejonie Gdańska i Gorzowa Wielkopolskiego, na Śląsku i Zagłębiu Dąbrowskim. Na stronach internetowych, zwłaszcza amerykańskich, znajdują się liczne zdjęcia tych gołębi w czasie lotu zatrzymanego tzw. stójki. Żarczyński (2008) pisze, że po I Wojnie Światowej gołębie wówczas określane jako ryże, czy szaryki co może oznaczać czerwone i żółte, przywozili do Lublina uchodź- Fot. Andrzej Liwczak cy ze wschodu. Pochodziły z rejonu Mikołajewa (Nikolajew), na obecnej Ukrainie. Część ich trafiła do Wilna, gdzie przekrzyżowały się z gołębiami górnolotnymi, jak się wówczas mówiło, również ze Stawropolskim grzywaczem. Ptaki te opisuje jako koloru brudno-czerwonego z burymi ogonami. Potomstwo cechowały opuszczone skrzydła i piór sterówek w ogonie. Gołębie te trafiły również w rejon Zagłębia Dąbrowskiego. W 1935 roku nadano im nazwę orlik lubelski. Te w Wilnie dały początek orlikom wileńskim, które rozprzestrzeniły się po Mazurach i Pomorzu. Po II Wojnie Światowej orliki polskie pojawiły się wraz z przesiedleńcami z kresów wschodnich. Przywiezione wówczas w tekturowych pudełkach i drewnianych skrzynkach, dzisiaj są namiastką utraconego domu, rodzinnej wsi i opuszczonych miast i przedmieść, a spoglądanie na nie w wolnych chwilach kiedy znikają w zakryciu, budzi nostalgię, ale i niepokój czy powrócą do gołębnika. Gołąb zawsze był symbolem wolności, ale i wierności, bowiem wracał do swojego hodowcy. Dzisiaj gołębie te trzymają w przeważającej części wnukowie byłych kresowiaków, a także grono licznych sympatyków tej rasy. Opracowania autorów polskich na temat gołębi zawierają skąpe informacje o orlikach polskich, zwanych dawniej lubelskimi i o orlikach wileńskich. Z orlikami 4

5 Hodowca gołębi rasowych, drobiu ozdobnego i królików 8(2010) polskimi i gołębiami mikołajewskimi spokrewnione są inne gołębie wysokolotne, w tym polski tarczowy wysokolotny i kurski wysokolotny. Ten ostatni nazywany był również krymskim. Wszystkie te rasy posiadają swoje wzorce w opracowaniu podstawowym dla hodowców gołębi Wzorce gołębi rasowych występujących na wystawach w Polsce, Wydanie 2. Fot. Marcin Grela Bez wątpienia orliki polskie występujące w Polsce pochodzą od gołębi mikołajewskich. Wydają się rasą wyodrębnioną z gołębi mikołajewskich, a styl ich lotu najbardziej zbliżony jest do pierwowzoru gołębia mikołajewskiego. Oceniając możliwości współczesnej genetyki molekularnej, nie jest problemem wykonanie map genowych poszczególnych ras gołębi, szczególnie tych spornych i ustalenie jakiej krwi do danej rasy dolano, pod warunkiem, że będzie punkt odniesienia, możliwie pierwotny gołąb mikołajewski czy orlik polski. Nie wiadomo kiedy wyodrębnienie rasy nastąpiło. Orliki należą do gołębi grupy IX lotnych. Ta rasa gołębi budzi obecnie duże zainteresowanie w Stanach Zjednoczonych dzięki specyficznemu lataniu, co jak się okazało wiąże się z niepowtarzalną budową skrzydeł. W polskim piśmiennictwie dotyczącym tej kwestii nie znalazłem żadnych informacji, oprócz opisu stylu lotu przedstawianego przez różnych hodowców. Na amerykańskich stronach interne- 5

6 towych dotyczących gołębi, znalazłem rasę określaną jako Ukrainian Skycutter. Początkowo nie wiedziałem o jaką rasę gołębi chodzi. Po pewnym czasie obok tej nazwy w nawiasie pojawiła się nazwa Polish Orlik. Wtedy było wszystko jasne. Cutter w języku angielskim to tnący, rozcinacz czy przecinacz. Tak więc w dowolnym tłumaczeniu rasę tą można określić jako polskiego orlika, lub według mojej propozycji ukraińskiego tnącego niebo. Prawdopodobnie rasa ta została przywieziona do Ameryki przez ukraińskich emigrantów, lub ich krewnych z nad Morza Czarnego. Obcokrajowcom nie wiele mówi polskie określenie orlik, bowiem w dowolnym tłumaczeniu na język angielski byłby to mały orzeł lub orzełek czyli small eagle. Poprawna nazwa byłaby zatem Polish Small Eagle. Takie określenie dla obcokrajowca jest zrozumiałe i adekwatne do sylwetki orlika polskiego w czasie lotu. Nazwa orlik wzięła się zapewne stąd, że w powietrzu, w pozycji lotu zatrzymanego, tzw. stójki, sylwetka tych gołębi przypomina do złudzenia polski symbol narodowy, orła w godle, orła na morskiej banderze, a także orła na polskich monetach. Pochodzenie orlików polskich i gołębi mikołajewskich Wikipedia podaje, że są to rasy gołębi wysokolotnych. Pochodzą od udomowionego gołębia skalnego (Columbia liva). Dalej podano, że mikołajewski pochodzi z półwyspu krymskiego nad Morzem Czarnym, na południu Ukrainy. To samo piszą autorzy amerykańscy. Nam nie trzeba tłumaczyć, że chodzi raczej o wschodnie rejony kresów Polski, co najwyżej Rusi Kijowskiej, a raczej hanatu krymskiego i wybrzeża Morza Czarnego. Najpełniejszy obraz pochodzenia i opis tych gołębi znalazłem w artykułach Spurlinga (1999), na amerykańskich stronach internetowych. Gołębie te przypisuje się miastu portowemu, u nasady półwyspu krymskiego, od jego zachodniej Fot. Andrzej Liwczak strony, zwanemu Mikołajew. Pierwsze zapiski o tej rasie gołębi pochodzą z 1840 r., a pierwszy udokumentowany standard tej rasy miał być opracowany już w 1872 roku. Pisze się również, że rasa ta tworzy obecnie grupę gołębi, w tym dwie odmiany występujące w kraju ich pochodzenia, mikołajewski i kurski, często określany jako krymski oraz zbliżony do nich orlik tarczowy. Nowicki i wsp. (2007) podają, że występujące obecnie na południowej Ukrainie orliki, nazywa się staromikołajewskimi, w odróżnieniu od innych ras wywodzących się od nich. W rejonie Krymu znane są dwie odmiany gołębi mikołajewskich, pierwsza w pisowni angielskiej to Tucheresi, a druga Tucurez. Pierwsze określenie po polsku brzmi tuczercze, co oznacza przecinające chmury. Stąd wzięła się zapewne nazwa Skycutter. Gołębie te rozprzestrzeniły się w sąsiednich regionach, a zatem na polskich kresach wschodnich, na Litwie i w zachodniej Rosji. W rejonie Mi- 6

7 wschodnich, na Litwie i w zachodniej Rosji. W rejonie Mikołajewa występowały w kilku formach barwnych, czerwonogrzywych, czarnogrzywych, czarnotarczowych oraz białych, pisze Czepczyński i wsp. (2010). Czarne z białymi tarczami w Ameryce określa się jako Shields. Czepczyński i wsp. (2010) znający realia chowu tych gołębi na Ukrainie, podają inny podział gołębi mikołajewskich. Według nich dzieli się je na biało ogoniaste, tarczowe, barwne zwane martynami i pstre, określane z języka rosyjskiego jako muryje lub kormaki. Autorzy ci podają również, że u białoogoniastych skrajne sterówki mogą być barwne. Autor amerykański uważa natomiast ramkę za cechę odróżniającą orliki polskie od gołębi mikołajewskich i taki system podziału tych ras przyjęty jest w Ameryce (Spurling, 1999). Pierwsza nazwa w Ameryce Pierwsza angielskojęzyczna nazwa tych gołębi to Orlik Falcon Masownice, co oznacza orlik sokół masownice. Nie jestem w stanie wyjaśnić ostatniego słowa w tym wyrażeniu, posiada jednakże brzmienie słowiańskie. Być może to nazwa miejscowości, z której pochodziły pierwsze orliki w Ameryce. Określenie Falcon - sokół sugeruje sposób powrotu z wysokości, ale co do tego nie ma pewności. Sylwetka powracających orlików wyraźnie widoczna jest na pułapie m i poniżej. Nie wiemy co dzieje się powyżej tej wysokości. Jeśli powracają w pozycji pionowej, to zajmuje im to dużo czasu, a ponadto wystawia je na ataki jastrzębi, stanowiąc doskonały cel dla ptaków drapieżnych. Jest bardzo prawdopodobne, że powracają w pozycji pionowej, a lekki ruch skrzydłami daje opór nie równoważący siły przyciągania ziemskiego. Nazwa Ukrainian Skycutter została prawdopodobnie wprowadzona w Ameryce przez emigrantów pochodzenia ukraińskiego i w takiej postaci się przyjęła. Polscy hodowcy zadbali, że drugą nazwą tych gołębi jest Polish orlik (polski orlik). Wspomniany autor przyznaje, że nazewnictwo tych gołębi prowadziło do wielu nieporozumień. Znane są bowiem odmiany tych gołębi jako orlik lubelski, zwany polskim i orlik wileński, uznane za rasy oraz posiadające swoje wzorce. Na amerykańskich stronach internetowych nie znalazłem wzorca gołębi mikołajewskich. Kluby hodowców tych gołębi np. w Arizonie posługują się wzorcami orlika lubelskiego i orlika wileńskiego (Anonim 3, 2011). Autor amerykański postuluje, aby pozostać przy nazwie orlik mikołajewski w skrócie Nikos i druga odmiana to orlik tarczowy, w skrócie Shields. Sytuacja się komplikuje, bowiem istnieją inne odmiany orlików jak kurski (krymski) i białogon charkowski (Whitetails Charkovski), którym również przypisuje określenie orlik. Pisze on,,,że jakkolwiek rasa tych gołębi ma pochodzenie ukraińskie, to w Polsce uważana jest za jedną z najbardziej tradycyjnych ras. W czasach kiedy pojawiły się te gołębie w rejonie Krymu, wybrzeże czarnomorskie objęte było hanatem pod panowaniem tureckim. Ukraina jako państwo jeszcze nie istniała, granica z Rzeczypospolitą nie była stała, lecz umowna, której strzegły kamienne warownie, co znamy z powieści Henryka Sienkiewicza. Dalej ciągnęły się Dzikie Pola i tereny hanatu aż po wybrzeże Morza Czarnego. Handel gołębiami trwał nieustannie na bazarach, jarmarkach i targowiskach. Przez tamte tereny od setek lat prowadziły 7

8 szlaki handlowe z Dalekiego Wschodu. Gołębie granic nie uznawały, a ich pierwowzory zapewne posiadały nazwy miejscowe, które przetrwały do dzisiaj. W każdym czasie historycznym, cena gołębia była w zasięgu możliwości finansowych kupców i wędrowców. Hipoteza dotycząca pochodzenia orlików Spurling (1999), wysuwa hipotezę, iż gołębie mikołajewskie i orliki polskie mogą pochodzić od występujących na Bliskim Wschodzie gołębi określanych jako Ghirbhaz. Są to małe gołębie z bardzo dużymi skrzydłami, o rozpiętości cm (27 30 cali). Bywają żółte i czerwone, a także z białymi ogonami. Są w stanie zawieszać lot i zatrzymywać się w powietrzu. Sugeruje, że gołębie te sprowadzone zostały w rejon Półwyspu Krymskiego przez Turków, a wraz z nimi przebywały w tamtym rejonie i ziemiach przyległych przez setki lat. Z nich mogą wywodzić się gołębie mikołajewskie i orliki polskie. Autor amerykański pisze również, że standard mikołajewski ustalono jako Mikołajewski-Torzowi. Torzovi określa styl lotu. Mikołajewski rozprzestrzeniał się na tereny Polski i Rosji, ale prawdopodobnie również Rumunii, Mołdawii i Bułgarii, być może również Serbii, Bośni i Hercegowiny, objętych panowaniem tureckim, gdzie zostały przekrzyżowane z rasami miejscowymi. W Polsce wyodrębniły się dwie grupy, orlik lubelski nazywany obecnie orlikiem polskim i orlik wileński. Wikipedia podaje ich wzorce (Anonim 2, 2011). Podają je także amerykańskie strony internetowe (Anonim 3, 2011). Autorzy polscy poddają w wątpliwość czystość orlika wileńskiego. Nowicki i wsp. (2007) piszą, że miał on być wytworzony na terenach wileńszczyzny, grodzieńszczyzny i białostocczyzny z gołębia mikołajewskiego i wywrotka odeskiego. Zatem nie jest czystym orlikiem, bowiem wywrotek wprowadza mu zmieniony styl lotu. Obie odmiany posiadają dokładny opis w standardzie, różnią się wielkością, wyglądem oraz stylem lotu. Standardy omawiają cechy pokrojowe, nie omawiają natomiast stylu lotu tych gołębi. Styl lotu jest najczęściej ujęty w regulaminach konkursów organizowanych przez hodowców dla poszczególnych ras gołębi. Orlika wileńskiego odróżnia od orlika lubelskiego fakt noszenia skrzydeł opuszczonych i pod ogonem. Orlik lubelski (polski) nosi skrzydła na ogonie. Orliki występują w kilku odmianach barwnych, czerwone, żółte, bywają czarne, a także niebieskie z pasami. Barwy te określamy jako monochromatyczne. Czasami występują także srebrzyste, ciemne, pstre i niebieskie grochowe. Amerykański autor Spurling (1999) uważa, że orlik kolorowy to ptak z białym ogonem, a na każdej stronie ogona są dwie barwne sterówki tworzące kształt ramki. Jest to jego zdaniem jedyny obszar ptaka, gdzie można odróżnić gołębia mikołajewskiego od orlika polskiego. Mikołajewski nie posiada ramki na ogonie, a spotyka się często zupełnie białe. Odmienną opinię przestawiają wspomniani powyżej Czepczyński i wsp. (2010), przypisujący cechę ramki, również gołębiom mikołajewskim. Spurling (1999) za Thomasem Hellmanem z Niemiec pisze, iż właściwym terminem dla gołębi mikołajewskich i orlików polskich nie jest gołąb wysokolotny, lecz lotnik stylu z określeniem odmiany np. Tutcheresi, czy Tucurez. Dalej pisze o dwóch stylach lotu tych gołębi, określanych jako serpasti i torzovi. Serpasti 8

9 w dosłownym tłumaczeniu oznacza sierpowaty, a torzowi oznacza sztorcowy, co wynika z kształtu skrzydeł w czasie lotu, zaokrąglonych dośrodkowo w kierunku ponad głową w stylu sierpowatym i pionowego sposobu trzymania skrzydeł w stylu sztorcowym, w czasie wznoszenia się i opadania. Styl pierwszy uważany jest za pierwotny, najstarszy. Ptaki z rozpostartymi do góry skrzydłami i opuszczonymi szeroko sterówkami wykorzystują ciepłe prądy wznoszące, unoszą się w szerokich kręgach. Ten styl lotu jest mniej ceniony jak mikołajewski-torzovi (sztorcowy). Ze względu na specyficzną budowę skrzydeł, o których nie wiedział piszący tą opinię autor amerykański, mówi on o odmiennym stylu działania skrzydeł. Pisze iż gołębie wznoszące się nie zataczają kręgów, poruszają się niemal pionowo w górę, mogą zatrzymywać się w bezruchu w powietrzu na kilka minut, a ich skrzydła dziwnie migają. Tą fazę lotu określa jako stop w języku angielskim, a stójkę w języku polskim tj. zatrzymanie się. Większość gołębi wysokolotnych potrzebuje minut, lotu aby osiągnąć wysokość w zakryciu, tymczasem gołębiom ze stylem torzovi sztorcowym zajmuje to kilka minut, pisze Spurling (1999). Gołębie te są zdolne do błyskawicznego wznoszenia się w postawie pionowej i pisze on jakby wspinały się po drabinie, wznosiły się jak latawce lub balony, w przeciwieństwie do wspinaczki po okręgu lub zygzakiem gołębi odmiany Tutcheresi. Nasuwa się podobieństwo z samolotami pionowego startu i wznoszenia się, jakkolwiek zupełnie odmienna jest mechanika lotu gołębi. W zakończeniu autor pisze, że gołębie te wymagają dużej ilości pracy i konsekwencji oraz dyscypliny w treningu. Gołębie typu mikołajewskiego, a także orliki polskie mogą osiągać wysokość ponad jednego kilometra i pozostają w powietrzu jak podają hodowcy przez 2 4 godziny, czasami dłużej lub krócej. Znane są przypadki kiedy wypuszczone późnym popołudniem lub wieczorem pozostawały w zakryciu do rana. Jak podają różni hodowcy, stójka może trwać 5, 10 a nawet 20 minut. Hodowcy piszą o dużych stratach tych gołębi, mogących sięgać do 50% liczebności wyjściowej, szczególnie jesienią i zimą. Przyczyny tych strat najczęściej pozostają nieznane ze względu na duże wysokości lotu. Oprócz drapieżników, pisze się o chmurach burzowych, czy prądach powietrza znoszących gołębie, nieraz na duże odległości. Nierozpoznany jest wpływ rozrzedzonego powietrza i niskiej temperatury na pracę mózgu i orientację przestrzenną tych gołębi. Zadziwiającym jest fakt, iż zdarzały się przypadki powrotu orlików do gołębnika po kilku tygodniach, a nawet po paru miesiącach. Regionem macierzystym orlika polskiego w Polsce jest lubelszczyzna, szczególnie Tomaszów Lubelski i Chełm, a orlika wileńskiego rejon Wilna, Grodna i Białegostoku. Na stronach internetowych wyrażane są opinie osób znających się na tych gołębiach, że tzw. orlik białostocki odbiega pokrojem od pierwowzoru orlika wileńskiego. Jeden z autorów uważa, że z wysokolotnego orlika wileńskiego zrobiono w wyniku nieprzemyślanej hodowli wystawowego orlika białostockiego i olbrzyma bartoszyckiego. 9

10 Czepczyński i wsp. (2010) piszą o czterech stylach lotu gołębi mikołajewskich i orlików polskich: Pierwszy z nich zwany jest stylem skowronka lub krzyżowym. Skrzydła w locie ułożone są prostopadle do tułowia, co przypomina sylwetkę skowronka w locie. Drugim jest styl motylkowy gołąb ma wysunięte skrzydła w przód pod kątem około 30 0 w stosunku do tułowia; pracuje nimi szybko i nieprzerwanie podczas całego lotu. Trzeci jest lot sztorcowy ptaki wyrzucają skrzydła jeszcze bardziej w przód i poruszają nimi nad głową równolegle względem siebie, jednocześnie utrzymują sylwetkę w pozycji pionowej, jakby siedząc na ogonie. Czwarty styl sierpowy różni się od poprzedniego tylko tym, że skrzydła są wygięte na Fot. Andrzej Liwczak kształt sierpa, także często ich końcówki uderzają o siebie. Podczas lotu ogon układa się tak szeroko, że jego skrajne sterówki sięgają lotek drugiego rzędu. Z opisu czterech stylów lotu spróbujmy przypisać je odmianom gołębi mikołajewskich. Pierwszy styl z pewnością odpowiada gołębiom mikołajewskim tutcheresi, po polsku tuczercze. Style od 2 4, a szczególnie styl 3 odpowiadają gołębiom mikołajewskim torzovi-sztorcowy. Inny autor pisze, że stylowy lot orlika polskiego, który z rozłożonymi lotkami i ogonem zawiśnie nieruchomo nad gołębnikiem, to naprawdę wspaniały widok. Piękno lotu orlika polskiego z nawiązką rekompensuje trud włożony w hodowlę i trening pisze Grzeliński (2008). W innej wypowiedzi tego samego autora znajdują się uwagi dotyczące treningu orlików polskich na podstawie obserwacji hodowców rosyjskich. Rosyjscy hodowcy skrzynki z gołębiami wynoszą kilkaset metrów od gołębnika, ażeby nie siadały na dachu. Potem bierze się każdego gołębia do ręki i wyrzut w górę. Gdy nabiorą nawyku latania można je wyrzucać przez drzwi gołębnika. Inni autorzy piszą, że Rosjanie wylotki gołębnika budują od strony nawietrznej, co ułatwia start gołębiom. Pisze się również, że orliki polskie i mikołajewskie nie powinny być trzymane z gołębiami o innym stylu lotu, ponieważ poddają mu się i zaczynają kołować. Inni dodają, że orliki polskie z zasady są leniwe, więc wymagają dużo staranności i konsekwencji w treningu. Amerykanie ze względu na ich przewrotny charakter, czasami nazywają je podgrzewaczami dachów. Unikalność lotu orlików polskich i Skycutterów Na czym polega specyfika lotu i unikalność skrzydeł Skycutterów, a prawdopodobnie również klasycznych orlików polskich, pozwalająca na odmienne wznosze- 10

11 Hodowca gołębi rasowych, drobiu ozdobnego i królików 8(2010) nie się i opadanie w powietrzu. Autorzy amerykańscy Cryberg i Zilberg (2007) nie pozostali w zachwycie do stylu lotu tych gołębi. Postawili pytanie, co warunkuje odmienny od innych ptaków lot tych gołębi. Postanowili dokładnie przebadać budowę anatomiczną skrzydeł tych gołębi, w tym stawu nadgarstkowego na podstawie badań spreparowanych ptaków Ukrainian Skycutter i dla porównania Homer. Piszą, że u gołębi, jak u wszystkich ptaków, nadgarstek blokuje się, gdy skrzydło rozłożone jest w linii prostej od tułowia. Oznacza to, że wznoszenie się większości ras ptaków może mieć miejsce wyłącznie na skutek lotu okrężnego, z aktywnym wymachem skrzydłami lub na skutek biernego unoszenia się pod wpływem prądów wznoszących powietrza po okręgu jak np. u bocianów i jastrzębi. Wyjątkiem są orliki pionowo wznoszące się, z aktywnym ruchem skrzydeł ustawionych pionowo. Fot. Marcin Grela Obserwacje wskazują, że stopień wznoszenia ptaków w locie okrężnym zależy od kąta ustawienia sterówek ogona i masy ptaka. Skierowane kilka stopni od poziomu do góry oznaczają wznoszenie, natomiast skierowane w dół oznaczają opadanie i zwalnianie lotu na skutek oporu strumienia powietrza. Najlepiej jest to widoczne kiedy gołąb z lotu przechodzi do siadu, rozpościerając sterówki ustawione pod ostrym kątem w dół i rozpościerając przy tym skrzydła dla wyhamowania prędkości. Ten mechanizm latania ptaków wykorzystali konstruktorzy samolotów, kopiując szczegóły dynamiki lotu ptaków w czasie startu i lądowania samolotów, przy czym ptaki mogą wykonywać zwroty w lewo i w prawo oraz zatrzymywać się na bardzo krótkim dystansie, czego samoloty nie potrafią. Droga hamowania jest proporcjonalna do masy lądującego obiektu i powierzchni hamującej skrzydeł oraz sterówek. Niemal u wszystkich ras gołębi wyprostowane skrzydła podlegają blokadzie w nadgarstku, dzięki czemu ptaki nie męczą się w czasie lotu. Blokada ta występuje również u Skycutterów i orlików polskich, jak u wszystkich innych ptaków. Anatomiczny profil skrzydła, stwarza próżnię pod skrzydłem, co wypycha ptaka do przodu. Pracują jedynie grupy mięśni piersiowych nadające ruch skrzydłom, w górę i w dół, lub do środka i na zewnątrz, co daje opór i odbicie w powietrzu, przesuwając ciało ptaka do przodu lub w górę, nawet kilka lub kilkanaście metrów na sekundę. Ten szczegół anatomiczny skrzydła sprawia, że np. gołębie pocztowe mogą pokonywać dystanse nawet do 1200 km, w ciągu nie przerywanego lotu w czasie około 8-10 godzin. Tajemnica budowy kostnej Skycutterów i orli- 11

12 ków polskich polega na zmienionej funkcji dwóch stawów, stawu ramieniowego pomiędzy łopatką a kością ramieniową, pozwalającego na obrót skrzydła do przodu i ustawienia skrzydeł niemal pionowo do góry. Druga cecha dotyczy stawu nadgarstka i śródręcza pozwalającego nadgarstek obrócić do przodu, co nie jest możliwe u człowieka. Końcówki skrzydeł, z których wyrastają pióra lotek mogą dzięki temu zmieniać kąt położenia przesuwając pióra do góry i do przodu od linii prostej skrzydeł, co daje wygląd sierpa, o którym pisze Czepczyński i wsp. (2010). Stąd zwyczajowa nazwa gołębi mikołajewskich jest Serpastie, czyli sierpowate. Cryberg i Zilberg (2007) wykazali, że o tej własności nadgarstka Skycutterów i orlików polskich decyduje, jedna z dwóch kostek, środkowa trójkątna kosteczka nadgarstka określana jako radiale. Ustalono, że jedna z jej krawędzi jest mniejsza, np. w porównaniu do gołębi rasy Homer, które wykorzystano jak wzorzec kontrolny. Wystarcza to na dodatkowy obrót nadgarstka, a tym samym na obrót końcówki skrzydła od linii prostej do przodu o około 30 0, co pozwala na niepowtarzalny styl lotu gołębi mikołajewskich i orlików polskich. Odwrócenie końcówek skrzydeł dośrodkowo pozwala objąć wznoszący strumień powietrza, co daje większy opór i ruch ptaka do góry. Siły wznoszące są wówczas znacznie większe od sił przyciągania ziemskiego, co sprawia lot orlików niemal pionowo do góry. Poruszające się z piórami nadgarstki załamują promienie słoneczne, z czego może wynikać widoczny z ziemi odblask migotania, o czym pisał Spurling (1999). Orliki polskie i Skycuttery posiadają jak podano powyżej bardzo szeroki zasięg skrzydeł, ale również długie i szerokie pióra, co daje dużą powierzchnię nośną w czasie wznoszenia się oraz wykonywania stójki. Umiejętność wykonywania stójki przez te go- Fot. Andrzej Liwczak łębie dowodzi, że potrafią one panować i równoważyć siły wznoszące i siłę przyciągania ziemskiego, poprzez odpowiednie ustawienie skrzydeł i sterówek. Co było przyczyną takiej budowy układu kostnego skrzydeł Skycutterów i orlików polskich? Ten szczegół anatomiczny mógł pojawić się jako spontaniczna mutacja. Mutacja w genetyce to samoistna lub wywołana czynnikami zewnętrznymi, trwała czyli dziedziczna zmiana w genomie, czyli tej części jądra komórkowego która odpowiedzialna jest za dziedziczenie cech, która wywołuje określone cechy genetyczne (dziedziczne) i fenotypowe (pokrojowe) u wszystkich istot żywych. Tą cechą u orlików polskich i Skycutterów jest swoisty i niepowtarzalny styl lotu. Sys- 12

13 tem został rozwinięty w czasie setek, a może tysięcy lat ewolucji, co skutkuje specyficznym lotem wznoszącym oraz możliwością zatrzymania się w locie, w czasie wzlotu i opadania, nadając tym ptakom urzekającego i niezapomnianego wyglądu. Standardy przypisują tym gołębiom konieczność posiadania sterówek w ogonie, ale spotyka się gołębie posiadające aż 16 sterówek. Pozwala to na wznoszenie i opadanie bez klasycznego dla większości ras gołębi kołowania. Tą zdolność Skycutterów i orlików polskich, autorzy amerykańscy określają jako super elastyczność stawu nadgarstkowego czyli hyperflexible. U najlepszych lotników, za które uważa się gołębie mikołajewskie, z ziemi skrzydło wygląda wygięte jak sierp stąd ich zwyczajowa nazwa jest Serpastie, czyli sierpowate. Stąd prawdopodobnie wynika opinia wyrażona w Wolierze, że odmiany ukraińskie orlików najładniej latają, a niektórzy spośród hodowców reklamują swoje gołębie w internecie jako import gołębi mikołajewskich, dając do zrozumienia, że są to gołębie o locie klasycznym dla tej rasy, o prawie pionowym kierunku wznoszenia się. Na Ukrainie gołębie te zachowały swoją pierwotną zdolność poruszania się w powietrzu. Tam prawdopodobnie najmniej zajmowali się nimi hodowcy, dążący do ulepszania i zmieniania cech ptaków. Kiedy krzyżowano Skycuttery z innymi rasami gołębi w Ameryce dla otrzymania nowych barwnych form tych gołębi, część z nich zatracała ten szczegół budowy anatomicznej w kolejnych pokoleniach, a tym samym zdolność specyficznego lotu. Dowodem na przekrzyżowanie orlików z innymi rasami, może być przechodzenie na lot okrężny. Nie jest to jednakże regułą, bowiem orliki utrzymywane z innymi rasami, mogą przejmować ich styl lotu. Co sprawia, że gołębie orliki opadają i wracają z dużych wysokości. Sokoły i jastrzębie zwijają skrzydła, co zmniejsza opór w powietrzu, dzięki czemu osiągać mogą bardzo dużą szybkość opadania. Ale czy zawsze, czy tylko w czasie ataku? Jaki jest mechanizm zmniejszania oporu orlików, dla osiągania coraz niższego pułapu wysokości. Na ten temat nie znalazłem opisów i uwag hodowców, a także analiz aerodynamicznych. Mam w tej sprawie własne hipotezy, lecz wymagają one sprawdzenia, co nie jest łatwe. Prawdopodobnie, tak jak inne gołębie zmniejszają częstotliwość ruchów skrzydłami, co zmniejsza opór powietrza i sprawia, że siły przyciągania ziemskiego przeważają nad siłami wznoszącymi ptaka. W tej sprawie liczę na wypowiedzi i uwagi hodowców orlików. Wdzięczny będę za opinie w tej sprawie W zakończeniu parę słów o amerykańskich hodowcach gołębi. Mają oni silną tendencję do otrzymywania nowych form ptaków, na drodze krzyżowania, hodowli w pokrewieństwie oraz ostrej selekcji. Gołębie utrzymują na ogół w grupach jednorasowych i w ilościach rzadko spotykanych. Częściej jak w Europie, zdarza się hodowla twórcza, zmierzająca do wykreowania nowej formy barwnej lub nowej rasy, jakkolwiek przeważa hodowla zachowawcza zmierzająca do uzyskania ptaków zgodnych ze wzorcem, czyli ideałem ptaka. Obserwując Skycuttery i orliki polskie nie poprzestali na zachwycie dla ich wspaniałego stylu lotu, lecz zadali pytanie dlaczego gołębie tych ras latają inaczej od innych i co jest tego przyczyną. 13

14 Podjęli próbę odpowiedzi na tak postawione pytanie i uzyskali na nie satysfakcjonującą odpowiedź, dokonując szczegółowej analizy kośćca skrzydeł poprzez tzw. dysekcję, a także dokonując ich analizy rentgenograficznej. Przyroda kryje nadal wiele interesujących tajemnic, a jej odkrywanie może być pasjonującym zajęciem, również dla hodowców gołębi. Fot. Andrzej Liwczak W zakończeniu pragnę uspokoić hodowców orlików polskich i gołębi mikołajewskich, za ewentualne uchybienia w artykule, bowiem nie uważam się za eksperta od gołębi, w tym orlików polskich. Do napisania artykułu skłoniło mnie naukowe wytłumaczenie specyfiki lotu tych ptaków i chęć przybliżenie tego faktu hodowcom w Polsce, a także przedstawienie innego, amerykańskiego punktu widzenia na specyfikę i nie powtarzalny lot orlików polskich i Skycutterów. Skorzystałem z wypowiedzi i głosów polskich hodowców gołębi mikołajewskich i orlików polskich zamieszczone na stronach internetowych w Polsce. Piśmiennictwo: Anonim 1 (2011). Anonim 2 (2011). Anonim 3 (2011). htt:/www.azpigeonclub.org/bird_standards/polish_orlik-ukrainian _skycutter.php; 14

15 Czepczyński E., Koliński M., Lech R. (2010). Gołębie Mikołajewskie. Tomaszowski Klub Hodowców Gołębi. mikolajewskie; Grzeliński K. (2008). Woliera. Orlik Polski; viewtopic.php?t=3021; Cryberg R., Zilberg H. (2007). Hyper flexible Wrist Joint In the Domestic Variety Serpastie Derived From C. livia. skycutter.html Nowicki B., Pawlina E., Dubiel A. (2007). Gołębie rasowe. PWRiL, Warszawa; Posted by Greg. Skycutters.com Messege Board blog/direct_link.cfm?biol Spurling K.D. (1999). Fascinating Orliks of the Ukraine /Poultry/Pigeons/Orlik/BRKOrlik.html; Żarczyński Wł. (2007). O gołębiach ryżych (mikołajewskich) zwanych obecnie Orliki Lubelskie, Hodowca Drobnego Inwentarza, 8/1956. Klub Gołębi Wysokolotnych. pigeons.phorum.pl/viewtopic.php?p=66 Franciszek Brzóska Instytut Zootechniki Państwowy Instytut Badawczy Kraków-Balice 15

16 Forwerk Pochodzenie W 1900 roku hamburski hodowca kur i gołębi Oscar Vorwerk postanowił wyhodować rasę kur podobną do rasy lakenfeldzkiej. Głównym jego celem była zmiana ubarwienia, z białego na żółty. Praca nie była łatwa. W wyniku licznych krzyżówek udało się Oscarowi Vorwerkowi w 1910 roku osiągnąć zamierzony cel. Po raz pierwszy jako ustabilizowana pokrojowo i kolorystycznie rasa została pokazana na wystawie w 1912 roku. W 1933 roku O. Vorwerk przed swoją śmiercią polecił całe swoje stado hodowlane rozdać między hodowców tej pięknej i ciekawej, wyhodowanej przez siebie rasy. Rasa nazwana od nazwiska twórcy odbiega jednak nieco pokrojowo Fot. Karol Jasienica od lakenfeldzkiej, bowiem do jej wytworzenia zostały użyte miejscowe wiejskie kury, krzyżowane z lakenfeldzkimi, żółtymi orpinktonami, żółtymi rameslorskimi oraz prawdopodobnie z częsaczem z Berg i braklami. Niektóre źródła podają jeszcze udział innych ras w wyhodowaniu forwerka. Ogólna charakterystyka Forwerk to bardzo mocna, przysadzista, niezbyt koścista kura typu wiejskiego, zaledwie średniej wysokości, żywotna i o łagodnym usposobieniu. W 1. roku składa około 170 jaj o żółtej skorupce i o wadze około 55 gramów, w drugim zaś nieco mniej, a mianowicie około 140 jaj. Kogut powinien ważyć od 2500 do 3000 g, kura od 2000 do 2500 g. Kogutowi nakłada się obrączkę o przekroju 20 mm, kurze zaś o średnicy 18 mm. W 1963 roku wyhodowano w Niemczech formę miniaturową, która pod każdym względem powinna przypominać formę wyjściową. Kogut u odmiany miniaturowej powinien ważyć około 900 g, kura zaś 800 g. Nośność roczna jest mniejsza i wynosi około 140 jaj o ciężarze około 37 g. Kogutkowi nakłada się obrączkę o średnicy 13 mm, kurce 12 mm. Budowa koguta Wzorzec przewiduje u koguta głowę o średniej wielkości i szerokości. Policzki powinien mieć czerwone i porośnięte małymi piórkami, grzebień zaś prosty, śred- 16

17 niej wysokości, z równomiernie wyciętymi ząbkami. Dolny brzeg blaszki biegnie równolegle do linii karku, jednakże nie przylega do niego. Kogut forwerk powinien mieć białe zausznice, mniej niż średniej wielkości, dzwonki zaś średniej długości i dobrze zaokrąglone. U zwierząt starych dopuszcza się zausznice z nieznacznym czerwonym obrzeżeniem. Jak u większości ras o żółtym ubarwieniu oczy forwerka powinny być od koloru żółto-pomarańczowego do pomarańczowego, a dziób średniej długości, od niebiesko-szarego do rogowego. Koguty mają mocny i szeroki tułów w kształcie zaokrąglonego prostokąta. Wymagana jest szyja z bogatą grzywą, o średniej długości. Pierś powinna być szeroka, głęboka i dobrze wysklepiona, brzuch zaś dobrze rozwinięty i pełny. Główna część korpusu jest silna, a lekko opadający grzbiet musi być szeroki, także ramiona szerokie i zaokrąglone, pierś i brzuch wypełniony i zaokrąglony. Jednakże uda zaledwie średniej wielkości, skoki zaś średniej wysokości o delikatnych kościach, gładkie, łupkowo-niebieskiego koloru. Siodło i uda muszą być dobrze upierzone. Przede wszystkim poduszka siodła powinna być bogata w pióra. Całe upierzenie musi być mocne i przylegające do korpusu. Fot. Karol Jasienica Kogut ma skrzydła średniej wielkości, noszony poziomo i dobrze przylegający, ogon zaś średniej długości, nieco zwarty, lekko podniesiony, z dobrze zaokrąglonymi, średniej długości głównymi i średnimi sierpówkami. Budowa kury: Kura budową przypomina koguta, jednak plecy nosi w linii poziomej, ma pełną pierś, szerokie plecy, pełny dobrze rozwinięty brzuch, mały prosty grzebień. Dopuszcza się lekko położoną na bok blaszkę grzebienia. Rodzaje kolorów: Kogut: Podstawowy kolor tułowia u koguta jest złoto-żółty. Pióra tego koloru powinny szczelnie przykrywać niebiesko-szary podkład. Głowa, grzywa i pióra ogona (sterówki i sierpówki główne i boczne) są czarne o metalicznym połysku. Pióra siodła (poduszka) koloru złotego z kolorem czarnym przy stosinach. 17

18 Zewnętrzne chorągiewki lotek mają głęboko żółty kolor, kolor wewnętrznych chorągiewek zaś od czarnych do ciemno-szarych. Kura: Podstawowy kolor tułowia, podobnie jak u koguta jest złoto-żółty, a głowa, grzywa i ogon czarne. Na głowie dopuszcza się niewielką ilość piórek złoto obrzeżonych. Wewnętrzne chorągiewki czarno nakrapiane. W ogonie pióra pokrywowe złoto-żółte. Duże błędy w budowie i kolorze upierzenia: Do błędów w budowie zaliczamy: wąski, mały i w formie trójkąta korpus, gruby kościec, ubogi w pióra ogon, wąskie pióra w ogonie, ogon w formie ogona wiewiórki, a także mocno zaczerwienione zausznice i za jasne skoki. Do błędów w ubarwieniu upierzenia zaliczamy: u koguta pióra grzywy nieco zażółcone lub koloru szarego. Zbyt czarna poduszka u koguta, u kury zaś niezbyt czarny kolor grzywy i lotek w ogonie oraz na tułowiu, głównie na piersi czarne cętki. Karol Jasienica Przypadek ostrej niestrawności wola u garłacza górnośląskiego koroniastego Garłacz górnośląski koroniasty należy do IV grupy gołębi rasowych tzn. gołębi dętych. Gołębie tej grupy mimo dużego zróżnicowania pod względem barw, wielkości ptaków, struktury upierzenia, mają jedną cechę wspólną, którą jest posiadanie ogromnego wola. Gołębie z tej grupy potrafią pompować" wól połykając powietrze i dumnie prezentować go w całej okazałości. Duży wól jest przyczyną specyficznej choroby tej grupy gołębi, jaką jest niestrawność" wola. Wól, czyli rozszerzenie górnej części przełyku, służy do gromadzenia i nawilżania pokarmu. Znajdują się w nim także gruczoły, które wytwarzają pierwszy pokarm dla młódków (tzw. mleczko). Wól wyścielony jest błoną śluzową, która pokryta jest ochronnym nabłonkiem i zawiera liczne gruczoły sekrecyjne. Pod nią znajduje się błona mięśniowa, dzięki której pokarm z wola przesuwany jest do dalszych odcinków przewodu pokarmowego. Im większy jest wól, tym błona mięśniowa jest bardziej rozciągnięta, a co za tym idzie słabsza. Ziarno nie jest przesuwane do dalszych odcinków przewodu pokarmowego, tak sprawnie jak u innych gołębi, a gdy zalega w wolu zbyt długo - fermentuje. Chore ptaki są smutne, piją dużo wody, ich wól jest obwisły, a z dzioba wypływa ciecz o bardzo nieprzyjemnym zapachu. 18

19 Niestrawność" wola, gołąb został poddany leczeniu chirurgicznemu i wrócił do zdrowia. Fot. W. Klimczak Leczenie zależy od stadium choroby. Pierwsza pomoc w lekkich przypadkach polega na podaniu do wola za pomocą sondy roztworu letniej wody z preparatem Citroenzymix (w stosunku 10:1) i delikatnym wymasowaniu wola. Zabiegi te należy powtarzać przez kilka dni. Dobrą metodą praktykowaną przez wielu doświadczonych hodowców jest wkładanie chorych gołębi do rury PCV ustawionej pod kątem 45 stopni, co ułatwia pasaż ziaren. Jeżeli treści pokarmowej jest dużo lub zaczyna już fermentować musi być ona niezwłocznie usunięta za wola chirurgicznie, a chory gołąb powinien otrzymać antybiotyk. Aby zminimalizować ryzyko wystąpienia tej choroby należy bardzo przestrzegać godzin karmienia ptaków. Z naszych obserwacji wynika, że przypadki zawieszania" wola u garłaczy występują najczęściej gdy gołębie są wygłodzone i nagle dostaną dużą ilość karmy. W hodowlach, w których gołębie mają stały dostęp do karmy, przypadki niestrawności" zdarzają się bardzo rzadko. Ponadto należy unikać nagłej zmiany karmy, czy podawania paszy złej jakości. Ważna jest również kontrola ilości rzęsistków w wolu. Pomimo, że niestrawność" wola to choroba niezakaźna, bywa bardzo uciążliwa, zwłaszcza gdy dotyczy naszych najlepszych gołębi. Pamiętajmy też, że nie uchwycenie na czas pierwszych symptomów choroby może skończyć się nawet śmiercią ptaka. Lek. Wet. Tomasz Klimczak Lek. Wet. Aleksandra Klimczak 19

20 Mewka angielska (712) Pochodzenie: Stara angielska rasa, która została juŝ opisana przez Willghby,ego (1678) oraz Moore a (1735). Pewne jest, Ŝe była juŝ hodowana znacznie wcześniej. Wrażenie ogólne: Gołąb bardzo mocny, przy tym krótki i szeroki, o wyprostowanej postawie, o tułowiu w kształcie klina, zwęŝającego się ku tylnej części korpusu. Wzorzec: Cechy rasowości Głowa: Oczy: Brwi: Dziób: Szyja: Pierś: Plecy: Od owalnej do okrągłej, czoło szerokie, pełne i dobrze zaokrąglone, policzki dobrze rozwinięte. DuŜe, mocno wyłupiaste, tęczówka koloru pomarańczowego. W większej części dobrze rozwinięte. Krótki i mocny, skierowany ku dołowi, takŝe szeroka dolna część dzioba, jasno szary. Krótka i silna, nieco wygięta do tyłu. Dobrze rozwinięta Ŝyła i Ŝabot. Szeroka, wysoko noszona, mocno wysunięta do przodu. Brzuch bardzo krótki, szeroki i zaokrąglony, w kierunku tyłu nieco spłaszczający się. Szerokie i krótkie, lekko wypełnione, opadające, takŝe nieco wy- 20

21 Skrzydła: Ogon: Nogi: Upierzenie: pełniony kuper. Krótkie, bardzo szerokie w łokciach, mocno zwarte lotki, spoczywające na ogonie. Stosunkowo krótki, dobrze zwarty. Uda przykryte przez pióra brzucha, nogi i palce krótkie, nieupierzone. Nieco dłuŝsze aniŝeli u innych mewek, lecz gładkie i dobrze przylegające. Rodzaje kolorów: Niebieski, niebieski grochowy, niebieskopłowy, lodowy, czekoladowy (dun) oraz srokate. Kolor i rysunek: Wszystkie kolory czyste i równo rozłoŝone. Niebieskie i lodowe z czarnymi pasami, niebieskopłowe z ciemnymi pasami. U szeków tarcze skrzydeł i ogon są jednolicie kolorowe, pozostałe upierzenie szekowate. Duże błędy: Wąskie lub płaskie czoło, załamany profil, długi i cienki dziób, wąska pierś, brak Ŝyły, długie i obwisłe skrzydła, ubogi Ŝabot, za mocne woskówki i brwi. Uwagi do oceny: Ogólne wraŝenie głowa i dziób budowa głowy Ŝabot kolor upierzenia. Grupa VIII mewki. Obrączka nr 9. Tłum. MKU Mewka jednobarwna Mewka angielska 21

22 Mewka antwerpska (701) Pochodzenie: Rasa hodowana na terenie dzisiejszej Belgii od wielu wieków. W XIX wieku, głównie w okolicach Antwerpii, zmodernizowana przy pomocy turbitów, sówek angielskich oraz wystawowych antwerpskich, a w nowszych czasach przy pomocy niemieckich wystawowych. Wrażenie ogólne: Gołąb mocny, przysadzisty, z poziomą postawą, o dobrze proporcjonalnej i równomiernie wypełnionej głowie, średniowysokiej postawie, dobrze rozwiniętym żabocie i żywotnym usposobieniu. Wzorzec: Cechy rasowości Głowa: Oczy: Brwi: Dziób: Szyja: Mocna, z profilu od początku dzioba do karku tworzy jedną, nie załamaną, i niezbyt płaską linię; od dzioba po oczy dobrze wypełniona (bez załamania) i szeroka między oczyma. Ciemne. Delikatne i blade. Mocny, mniej niż średnio długi, cielisty, a jego przedłużenie powinno przebiegać przez środek oczu. Woskówki małe o delikatnej strukturze. Średnio długa, mocna u podstawy, podgardle dobrze zaokrąglone (bez żyły). Żabot dobrze rozwinięty. 22

23 Pierś: Szeroka, pełna, tylko lekko opadająca. Plecy: Szerokie, płaskie, lekko opadające. Skrzydła: Dobrze przylegające i zakrywające plecy. Ogon: Wąski, poziomo noszony, nie za długi. Nogi: Średniej długości, nieupierzone, pazurki koloru cielistego. Upierzenie: Krótkie i dobrze przylegające do korpusu. Rodzaje kolorów: Czarny, czekoladowy (dun), czerwony, żółty, niebieski z czarnymi pasami, niebieskopłowy z ciemnymi pasami, czerwonopłowy, żółtopłowy, grochowy niebieski, niebieskopłowy, czerwonopłowy i żółtopłowy, z białymi pasami w kolorze czarnym, czekoladowym, czerwonym, żółtym, niebieskim i niebieskopłowym. Kolor i rysunek: Kolorowe są wyłącznie tarcze na skrzydłach, pożądane są kolorowe pióra skrzydełka (pióra kciuka), od 7 do 12 lotek oraz reszta upierzenia jest biała. Duże błędy: Wątły i za mały korpus, załamana linia dzioba i czoła, grube woskówki, płaskie ciemię, mocny kark, niewłaściwy kolor brwi, spiczasty, za krótki lub za długi dziób, żyła, brak żabotu, zwisające skrzydła, upierzone nogi, białe pióra w tarczach skrzydeł, a także kolorowe pióra wśród białego upierzenia, dużo kolorowych piór na udach, więcej niż 12 i mniej niż 7 białych lotek oraz kolorowe pióra między nimi. Uwagi do oceny: Ogólne wrażenie kształt głowy i dzioba budowa korpusu i postawa żabot rysunek kolor. Grupa VIII Mewki. Obrączka nr 9. Tłum. MKU Mewka staroorientalna 23

24 Hodowca gołębi rasowych, drobiu ozdobnego i królików 8(2010) 24

Saksoński bocian (EE 470)

Saksoński bocian (EE 470) Saksoński bocian (EE 470) Sächsische Storchtaube, Cigogne de Saxe, Saxon Stork Pigeon Saksoński bocian wart jest zainteresowania. Należący do rasy, która pod względem budowy jest bardzo stabilna i typowa

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ŚLĄSKIEJ WYSTAWY GOŁĘBI RASOWYCH, DROBIU I KRÓLIKÓW ORAZ OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU GOŁĘBIA POCZTOWY STANDARD

REGULAMIN ŚLĄSKIEJ WYSTAWY GOŁĘBI RASOWYCH, DROBIU I KRÓLIKÓW ORAZ OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU GOŁĘBIA POCZTOWY STANDARD REGULAMIN ŚLĄSKIEJ WYSTAWY GOŁĘBI RASOWYCH, DROBIU I KRÓLIKÓW ORAZ OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU GOŁĘBIA POCZTOWY STANDARD I. INFORMACJE ORGANIZACYJNE Organizatorem wystawy jest Wojewódzki Związek Hodowców

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Biuletyn OZHDI w Bielsku-Białej 10 (2011) Lipiec sierpień

Spis treści: Biuletyn OZHDI w Bielsku-Białej 10 (2011) Lipiec sierpień Hodowca gołębi rasowych, drobiu ozdobnego i królików Biuletyn OZHDI w Bielsku-Białej Spis treści: 10 (2011) Lipiec sierpień Stan przygotowań do II Europejskiej Wystawy Garłacza Górnośląskiego Koroniastego

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA W ZAPOBIEGANIU OSTEOPOROZY

ĆWICZENIA W ZAPOBIEGANIU OSTEOPOROZY ĆWICZENIA W ZAPOBIEGANIU OSTEOPOROZY Ćwiczenie 1. - Stajemy w rozkroku na szerokości bioder. Stopy skierowane lekko na zewnątrz, mocno przywierają do podłoża. - Unosimy prawą rękę ciągnąc ją jak najdalej

Bardziej szczegółowo

Południowo Wschodni Klub Hodowców Gołębi Wysokolotnych ul.chemików1 37-310 Nowa Sarzyna

Południowo Wschodni Klub Hodowców Gołębi Wysokolotnych ul.chemików1 37-310 Nowa Sarzyna Południowo Wschodni Klub Hodowców Gołębi Wysokolotnych ul.chemików1 37-310 Nowa Sarzyna NIP: 816-17-00-741 REGON: 180784358 KRS: 0000386501. Już po raz szósty mamy zaszczyt gościć Państwa na prezentacji

Bardziej szczegółowo

Krajową Wystawę Młodych Gołębi Rasowych. Drobiu Ozdobnego, Królików i Ptaków Egzotycznych. oraz

Krajową Wystawę Młodych Gołębi Rasowych. Drobiu Ozdobnego, Królików i Ptaków Egzotycznych. oraz Poznański Związek Hodowców Gołębi Rasowych i Drobiu Ozdobnego zaprasza na Krajową Wystawę Młodych Gołębi Rasowych Drobiu Ozdobnego, Królików i Ptaków Egzotycznych oraz III Europejską Wystawę Garłacza Górnośląskiego

Bardziej szczegółowo

Słowne: pogadanka, gra dydaktyczna Jaki to ptak?, praca grupowa, analiza wykresów, analiza rysunków przedstawiających sylwetki ptaków.

Słowne: pogadanka, gra dydaktyczna Jaki to ptak?, praca grupowa, analiza wykresów, analiza rysunków przedstawiających sylwetki ptaków. 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń: zna podstawowe wiadomości dotyczące biologii ptaków drapieżnych, zna środowisko życia ptaków drapieżnych, wie, jak wyglądają sylwetki różnych grup ptaków drapieżnych,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KRAJOWEJ WYSTAWY GOŁEBI RASOWYCH DROBIU RASOWEGO I KRÓLIKÓW KIELCE 2015

REGULAMIN KRAJOWEJ WYSTAWY GOŁEBI RASOWYCH DROBIU RASOWEGO I KRÓLIKÓW KIELCE 2015 REGULAMIN KRAJOWEJ WYSTAWY GOŁEBI RASOWYCH DROBIU RASOWEGO I KRÓLIKÓW KIELCE 2015 Krajowa Wystawa Gołębi Rasowych, Drobiu rasowego i Królików KIELCE 2015 odbędzie się w dniach 24 25.01.2015r. na terenie

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Biuletyn OZHDI w Bielsku-Białej 7(2011) Styczeń luty. Karol Jasienica, Szpaki

Spis treści: Biuletyn OZHDI w Bielsku-Białej 7(2011) Styczeń luty. Karol Jasienica, Szpaki Hodowca gołębi rasowych, drobiu ozdobnego i królików Biuletyn OZHDI w Bielsku-Białej 7(2011) Styczeń luty Karol Jasienica, Szpaki Spis treści: Marek Jerzy Uglorz, Turyńskie białogłowe Marek Jerzy Uglorz,

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Biuletyn OZHDI w Bielsku-Białej 4(2010) Lipiec sierpień

Spis treści: Biuletyn OZHDI w Bielsku-Białej 4(2010) Lipiec sierpień Hodowca gołębi rasowych, drobiu ozdobnego i królików Biuletyn OZHDI w Bielsku-Białej 4(2010) Lipiec sierpień Spis treści: Zamiast przedmowy. Radość z kontaktu z przyrodą Karol Jasienica, Saksoński barwnopierśny

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WYSTAWY WARSZAWA, styczeń 2015

REGULAMIN WYSTAWY WARSZAWA, styczeń 2015 REGULAMIN WYSTAWY WARSZAWA, styczeń 2015 Wystawa Gołębi, Drobiu, połączona z pokazem Świnek Morskich i innych Zwierząt Hobbystycznych WARSZAWA 2015 odbywa się w dniach 10 11.01.2015 na terenie Warszawskiego

Bardziej szczegółowo

<< Google-buzz.de - Reports >>

<< Google-buzz.de - Reports >> golebie.rolnicy.com - gołębie Gołębie gołębi,gołębie,trwa, 180 223 gołębi 216 gołębie 50 trwa 4 Outbound links 1 http://rolnicy.com img => 3 http://golebie.rolnicy.com/tag/gołębie+adana Gołębie adana 4

Bardziej szczegółowo

Osteologia. Określanie płci

Osteologia. Określanie płci Osteologia Określanie płci 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Cecha Wielkość ogólna Jama oczodołu Powierzchnia otworu wielkiego Wyrostki sutkowate Kresy skroniowe Łuki nadoczodołowe Wysokość czaszki Spłaszczenie okolicy

Bardziej szczegółowo

Klucz do oznaczania wybranych. w Polsce. Opracowała: Anna Kimak-Cysewska

Klucz do oznaczania wybranych. w Polsce. Opracowała: Anna Kimak-Cysewska Klucz do oznaczania wybranych gatunków gadów występuj pujących w Polsce Opracowała: Anna Kimak-Cysewska Koszalin 2010 Slajd nr 1 START Tułów okryty pancerzem rogowych płytek. W razie niebezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WYSTAWY - WARSZAWA 2014

REGULAMIN WYSTAWY - WARSZAWA 2014 REGULAMIN WYSTAWY - WARSZAWA 2014 Wystawa Gołębi, Drobiu, połączona z pokazem Świnek Morskich i innych Zwierząt Hodowlanych WARSZAWA 2014 odbywa się w dniach 11 12. 01. 2014 r. na terenie Warszawskiego

Bardziej szczegółowo

Biuletyn OZHDI w Bielsku-Białej

Biuletyn OZHDI w Bielsku-Białej Hodowca gołębi rasowych, drobiu ozdobnego i królików Biuletyn OZHDI w Bielsku-Białej 17 (2012) wrzesień październik Spis treści: Aktualia Karol Jasienica, Show homer Manfred Uglorz, Karier MKU, Lakenfeldzka

Bardziej szczegółowo

Szczeciński Związek Hodowców Gołębi Rasowych i Drobiu Ozdobnego 70-884 Szczecin ul. Wesoła 16. Tel. 601436077 Email: awegner@wedrotel.

Szczeciński Związek Hodowców Gołębi Rasowych i Drobiu Ozdobnego 70-884 Szczecin ul. Wesoła 16. Tel. 601436077 Email: awegner@wedrotel. Szczeciński Związek Hodowców Gołębi Rasowych i Drobiu Ozdobnego 70-884 Szczecin ul. Wesoła 16. Tel. 601436077 Email: awegner@wedrotel.pl REGULAMIN Wystawa transgraniczna okręgu Pomerania XII Wystawa Gołębi

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA PIŁKARSKA WISŁA KRAKÓW ROCZNIK 2002

AKADEMIA PIŁKARSKA WISŁA KRAKÓW ROCZNIK 2002 AKADEMIA PIŁKARSKA WISŁA KRAKÓW ROCZNIK 2002 Okres przejściowy podzielony na 2 fazy: 18.12-28.12 Odpoczynek 29.12.14-6.01.15 Trening do indywidualnego wykonania zgodny z planem podanym poniżej (możliwe

Bardziej szczegółowo

FCI-Standard N 315 / 22. 09. 2000 BROHOLMER

FCI-Standard N 315 / 22. 09. 2000 BROHOLMER FCI-Standard N 315 / 22. 09. 2000 BROHOLMER 2 POCHODZENIE : Dania. DATA PUBLIKACJI OBOWIĄZUJĄCEGO WZORCA : 26.06.2000. UŻYTKOWOŚĆ : Pies do towarzystwa i stróżujący. KLASYFIKACJA F.C.I. : Grupa 2 Pinczery,

Bardziej szczegółowo

Rozpoznawanie ptaków Gołąb Wróbel

Rozpoznawanie ptaków Gołąb Wróbel Rozpoznawanie ptaków Gołąb W Polsce występuje kilka gatunków gołębi. W miastach najpowszechniejsza jest odmiana gołąb miejski (zaskakująco ;) ). Standardowe upierzenie jest przedstawione na zdjęciu, ale

Bardziej szczegółowo

Rasowe gołębie, drób, króliki i inne zwierzęta

Rasowe gołębie, drób, króliki i inne zwierzęta Rasowe gołębie, drób, króliki i inne zwierzęta Internetowy kwartalnik dla hodowców nr 3 (lipiec wrzesień 2014) Manfred Uglorz, Zdzisław Jakubanis Redakcja: Manfred Uglorz, Zdzisław Jakubanis Skład i opracowanie

Bardziej szczegółowo

Thera Band ćwiczenie podstawowe 1.

Thera Band ćwiczenie podstawowe 1. Thera Band ćwiczenie podstawowe 1. Zakładanie taśmy thera band Załóż thera-band na prawą rękę w taki sposób, aby czubki palców i okolice stawów śródręczno paliczkowych zostały zakryte. Wokół grzbietu lewej

Bardziej szczegółowo

Załącznik 3. Kwestionariusz Ergonomiczne stanowisko komputerowe

Załącznik 3. Kwestionariusz Ergonomiczne stanowisko komputerowe Załącznik 3. Kwestionariusz Ergonomiczne stanowisko komputerowe (Zmodyfikowany kwestionariusz występowania subiektywnych objawów zespołów przeciążeniowych oraz Zmodyfikowana lista kontrolna: Bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Albert Hendrix -najwyższa jakość zrekompensuje brak czasu

Albert Hendrix -najwyższa jakość zrekompensuje brak czasu Albert Hendrix -najwyższa jakość zrekompensuje brak czasu Markus Bauer Sport gołębia pocztowego w ostatnich latach bardzo się zmienił. Absorbuje coraz więcej czasu i potrzeba coraz więcej nakładów, by

Bardziej szczegółowo

PODSKOKI NA JEDNEJ NODZE - pozycja B

PODSKOKI NA JEDNEJ NODZE - pozycja B Ćwiczenie 1 ZMODYFIKOWANA DESKA - pozycja A Oprzyj ciężar ciała na łokciach ułożonych tuż pod barkami i na palcach stop ciało ma tworzyć jedną prostą linię! Utrzymując jedynie tę pozycję, angażujesz mięśnie

Bardziej szczegółowo

Regulamin Europejskich Wystaw

Regulamin Europejskich Wystaw Regulamin Europejskich Wystaw 1 Regulamin Europejskich Wystaw Dot. konkretnej rasy lub grupy rasowej Grupa zwierząt: drób Uwagi wstępne: Zgodnie z ustępem 12.11 Statutu Europejskiego Stowarzyszenia Hodowców

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KRAJOWEJ WYSTAWY - WARSZAWA 2011

REGULAMIN KRAJOWEJ WYSTAWY - WARSZAWA 2011 REGULAMIN KRAJOWEJ WYSTAWY - WARSZAWA 2011 1/5 Krajowa Wystawa Gołębi, Drobiu, Królików, Świnek Morskich i innych Zwierząt Hodowlanych WARSZAWA 2011 odbywa się w 150-tą rocznicę zorganizowanego ruchu hodowlanego

Bardziej szczegółowo

Test kompetencji do I klasy II Liceum Ogólnokształcącego im. Ks. Jana Twardowskiego w Oleśnicy o profilu koszykarskim w roku szkolnym 2015/2016

Test kompetencji do I klasy II Liceum Ogólnokształcącego im. Ks. Jana Twardowskiego w Oleśnicy o profilu koszykarskim w roku szkolnym 2015/2016 Test kompetencji do I klasy II Liceum Ogólnokształcącego im. Ks. Jana Twardowskiego w Oleśnicy o profilu koszykarskim w roku szkolnym 2015/2016 ostateczna data zgłoszenia do udziału w teście: sposób zgłoszenia

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ LICENCJI HODOWLANEJ owczarka niemieckiego (FCI 166)

FORMULARZ LICENCJI HODOWLANEJ owczarka niemieckiego (FCI 166) Klub Owczarka Niemieckiego (KON) FORMULARZ LICENCJI HODOWLANEJ owczarka niemieckiego (FCI 166) pies suka odmiana: krótkowłosa długowłosa miejsce licencji: data licencji: Sędzia licencjator:... Nazwa psa:.

Bardziej szczegółowo

Chmury obserwowane w atmosferze, zbiorowiska unoszących się w powietrzu cząstek w postaci kropelek wody lub kryształków lodu albo ich mieszaniny.

Chmury obserwowane w atmosferze, zbiorowiska unoszących się w powietrzu cząstek w postaci kropelek wody lub kryształków lodu albo ich mieszaniny. Chmury obserwowane w atmosferze, zbiorowiska unoszących się w powietrzu cząstek w postaci kropelek wody lub kryształków lodu albo ich mieszaniny. Rodzaje chmur Piętro wysokie Piętro średnie Piętro niskie

Bardziej szczegółowo

Nauka pisania z użyciem nakładki na ołówek/długopis.

Nauka pisania z użyciem nakładki na ołówek/długopis. Nauka pisania z użyciem nakładki na ołówek/długopis. Na początek ogólnie: Coraz częściej dzieci rozpoczynając przygodę z rysowaniem czy pisaniem mają problem z prawidłowym trzymaniem przyboru do pisania.

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WYSTAWY DROBIU RASOWEGO "Najpiękniejsze kury świata".

REGULAMIN WYSTAWY DROBIU RASOWEGO Najpiękniejsze kury świata. REGULAMIN WYSTAWY DROBIU RASOWEGO "Najpiękniejsze kury świata". I. Organizator 1. Organizatorem Wystawy są: Stowarzyszenie Hodowców Drobiu Rasowego "Czubatka Polska" oraz Polska Akademia Nauk Ogród Botaniczny

Bardziej szczegółowo

Konspekt lekcji wychowania fizycznego dla klasy I Gimnazjum. Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy.

Konspekt lekcji wychowania fizycznego dla klasy I Gimnazjum. Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy. Konspekt lekcji wychowania fizycznego dla klasy I Gimnazjum Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy. Cele główne: Wzmacnianie ogólnej sprawności fizycznej Doskonalenia

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia w chorobie. zwyrodnieniowej. stawów. Rekomendowane przez prof. dr. hab. n. med. Janusza Płomińskiego

Ćwiczenia w chorobie. zwyrodnieniowej. stawów. Rekomendowane przez prof. dr. hab. n. med. Janusza Płomińskiego Ćwiczenia w chorobie zwyrodnieniowej stawów Rekomendowane przez prof. dr. hab. n. med. Janusza Płomińskiego choroby zwyrodnieniowej kolana Ćwiczenia wspomagają utrzymanie w dobrym stanie stawów i mięśni.

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DLA NAUCZYCIELI

PRZEWODNIK DLA NAUCZYCIELI 6 PRZEWODNIK DLA NAUCZYCIELI Zabawki jako pomoce dydaktyczne Proponowane ćwiczenia Budowanie MATEMATYKA: podstawowe pojęcia matematyczne odkrywanie podstawowych cech przedmiotów kolor rozpoznawanie liczby

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZIAN PREDYSPOZYCJI SPORTOWYCH DLA KANDYDATÓW DO LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO KLASA SPORTOWA

SPRAWDZIAN PREDYSPOZYCJI SPORTOWYCH DLA KANDYDATÓW DO LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO KLASA SPORTOWA SPRAWDZIAN PREDYSPOZYCJI SPORTOWYCH DLA KANDYDATÓW DO LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO KLASA SPORTOWA I. Test sprawności ogólnej: 1. Skok w dal z miejsca. a) wykonanie Ustawienie w miejscu oznaczonym linią, stopy

Bardziej szczegółowo

Domowe ćwiczenia korekcyjne dla dzieci ze szpotawością kolan. 1. Pozycja wyjściowa - siad płotkarski, plecy wyprostowane, ręce w skrzydełka

Domowe ćwiczenia korekcyjne dla dzieci ze szpotawością kolan. 1. Pozycja wyjściowa - siad płotkarski, plecy wyprostowane, ręce w skrzydełka Domowe ćwiczenia korekcyjne dla dzieci ze szpotawością kolan 1. Pozycja wyjściowa - siad płotkarski, plecy wyprostowane, ręce w skrzydełka Ruch wytrzymać w pozycji licząc do dziesięciu i zmiana nogi 2.

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia ogólnorozwojowe- parszywa trzynastka!

Ćwiczenia ogólnorozwojowe- parszywa trzynastka! Ćwiczenia ogólnorozwojowe- parszywa trzynastka! Data publikacji: 12/08/2014 Wiadome jest, że aby przygotować się do pokonywania długich dystansów, trzeba ćwiczyć nie tylko stosując trening stricte biegowy.

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN LOTÓW KONKURSOWYCH GOŁĘBI RAS WYSOKOLOTNYCH REGULAMIN LOTÓW KONKURSOWYCH GOŁĘBI RAS WYSOKOLOTNYCH

REGULAMIN LOTÓW KONKURSOWYCH GOŁĘBI RAS WYSOKOLOTNYCH REGULAMIN LOTÓW KONKURSOWYCH GOŁĘBI RAS WYSOKOLOTNYCH REGULAMIN LOTÓW KONKURSOWYCH GOŁĘBI RAS WYSOKOLOTNYCH REGULAMIN LOTÓW KONKURSOWYCH GOŁĘBI RAS WYSOKOLOTNYCH Niniejszy regulamin został opracowany na podstawie wielu innych przepisów konkursowych oraz doświadczeń

Bardziej szczegółowo

JAK ZADBAĆ O STANOWISKO PRACY UCZNIA

JAK ZADBAĆ O STANOWISKO PRACY UCZNIA JAK ZADBAĆ O STANOWISKO PRACY UCZNIA 1 Ważnym elementem dla ucznia jest zapewnienie mu stanowiska pracy dostosowanego do wymagań ergonomii. Ma to odzwierciedlenie w obowiązujących przepisach prawnych,

Bardziej szczegółowo

ORGANIZATOR KRAJOWEJ WYSTAWY i POMORSKI KLUB HODOWCÓW SOKOŁA GDAŃSKIEGO. informuje, że

ORGANIZATOR KRAJOWEJ WYSTAWY i POMORSKI KLUB HODOWCÓW SOKOŁA GDAŃSKIEGO. informuje, że ORGANIZATOR KRAJOWEJ WYSTAWY i POMORSKI KLUB HODOWCÓW SOKOŁA GDAŃSKIEGO www.golebietrojmiejskie.pl www.sokolgdanski.xt.pl tel. +48 605 204 980 tel. +48 606 390 554 oraz KLUB HODOWCÓW BIAŁOGŁÓWKI GUMBIŃSKIEJ

Bardziej szczegółowo

Biuletyn OZHDI w Bielsku-Białej

Biuletyn OZHDI w Bielsku-Białej Hodowca gołębi rasowych, drobiu ozdobnego i królików Biuletyn OZHDI w Bielsku-Białej 16(2012) lipiec sierpień Spis treści: Aktualia Karol Jasienica, Niemiecki wystawowy Manfred Uglorz, Białogłówka gąbińska

Bardziej szczegółowo

Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy.

Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy. Scenariusz lekcji wychowania fizycznego dla klasy IV PSP Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy. Cele główne: Wzmacnianie ogólnej sprawności fizycznej Doskonalenia

Bardziej szczegółowo

Spis treści: 3 (2010) Biuletyn OZHDI Bielsko-Biała. Od Redakcji. Karol Jasienica, Turyńska jaskółka. Andrzej Liwczak, Tippler angielski lotny

Spis treści: 3 (2010) Biuletyn OZHDI Bielsko-Biała. Od Redakcji. Karol Jasienica, Turyńska jaskółka. Andrzej Liwczak, Tippler angielski lotny 3 (2010) Hodowca gołębi rasowych, drobiu ozdobnego i królików Biuletyn OZHDI Bielsko-Biała Spis treści: Od Redakcji Karol Jasienica, Turyńska jaskółka Andrzej Liwczak, Tippler angielski lotny Marek Jerzy

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Biuletyn OZHDI w Bielsku-Białej 15 (2012) maj czerwiec

Spis treści: Biuletyn OZHDI w Bielsku-Białej 15 (2012) maj czerwiec Hodowca gołębi rasowych, drobiu ozdobnego i królików Biuletyn OZHDI w Bielsku-Białej 15 (2012) maj czerwiec Spis treści: Aktualności Karol Jasienica, Tarczowe z grupy 5. Manfred Uglorz, Lazurki Mieczysław

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK NAJPOPULARNIEJSZYCH 20 PTAKÓW

PRZEWODNIK NAJPOPULARNIEJSZYCH 20 PTAKÓW PRZEWODNIK NAJPOPULARNIEJSZYCH 20 PTAKÓW 1. Kwiczoł Ptak wielkości kosa (większy od szpaka, mniejszy od gołębia). Sylwetka dość smukła z powodu długiego ogona. Głowa szara z cienką jasną brwią i czarną

Bardziej szczegółowo

NAUCZANIE TOPSPINA FORHAND. materiały szkoleniowe w opracowaniu Marka Chrabąszcza trenera klasy mistrzowskiej w tenisie stołowym

NAUCZANIE TOPSPINA FORHAND. materiały szkoleniowe w opracowaniu Marka Chrabąszcza trenera klasy mistrzowskiej w tenisie stołowym NAUCZANIE TOPSPINA FORHAND materiały szkoleniowe w opracowaniu Marka Chrabąszcza trenera klasy mistrzowskiej w tenisie stołowym Topspin forhand (topspin FH) należy obecnie do najważniejszych technik w

Bardziej szczegółowo

Physiotherapy & Medicine www.pandm.org Zestaw ćwiczeń po mastektomii

Physiotherapy & Medicine www.pandm.org Zestaw ćwiczeń po mastektomii Zestaw ćwiczeń po mastektomii Ćwiczenie 1 Pozycja wyjściowa: siedzenie na krześle z oparciem, łopatki wraz z tułowiem przylegają do oparcia, ręce oparte na kolanach, trzymają laskę nachwytem (ryc. 4).

Bardziej szczegółowo

Spis treści: 2 (2010) Biuletyn OZHDI w Bielsku-Białej. Przedmowa. Karol Jasienica, Timiszoarski srokacz. Andrzej Liwczak, Serbskie wysokolotne

Spis treści: 2 (2010) Biuletyn OZHDI w Bielsku-Białej. Przedmowa. Karol Jasienica, Timiszoarski srokacz. Andrzej Liwczak, Serbskie wysokolotne 2 (2010) Hodowca gołębi rasowych, drobiu ozdobnego i królików Biuletyn OZHDI w Bielsku-Białej Spis treści: Przedmowa Karol Jasienica, Timiszoarski srokacz Andrzej Liwczak, Serbskie wysokolotne Marek Jerzy

Bardziej szczegółowo

Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy.

Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy. Scenariusz lekcji wychowania fizycznego PSP Sława Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy. Cele główne: Wzmacnianie ogólnej sprawności fizycznej Doskonalenia koordynacji

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Andrzej Liwczak, Klub Hodowców Gołębi Wysokolotnych i Akrobatycznych, 3;

Spis treści: Andrzej Liwczak, Klub Hodowców Gołębi Wysokolotnych i Akrobatycznych, 3; Hodowca gołębi rasowych, drobiu i królików Biuletyn OZHDI w Bielsku-Białej 20 [ marzec kwiecień] (2013) Spis treści: Andrzej Liwczak, Klub Hodowców Gołębi Wysokolotnych i Akrobatycznych, 3; Kazimierz Majer,

Bardziej szczegółowo

Regulamin rekrutacji do klas sportowych w dyscyplinie. piłka siatkowa i piłka nożna. w Szkole Podstawowej Sportowej nr 6

Regulamin rekrutacji do klas sportowych w dyscyplinie. piłka siatkowa i piłka nożna. w Szkole Podstawowej Sportowej nr 6 Regulamin rekrutacji do klas sportowych w dyscyplinie piłka siatkowa i piłka nożna w Szkole Podstawowej Sportowej nr 6 I Podstawa prawna 1.Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 20

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS OCHRONNY WZORU PRZEMYSŁOWEGO

(12) OPIS OCHRONNY WZORU PRZEMYSŁOWEGO RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS OCHRONNY WZORU PRZEMYSŁOWEGO (19) PL (11) 15007 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 13529 (22) Data zgłoszenia: 22.08.2008 (51) Klasyfikacja:

Bardziej szczegółowo

Test sprawności fizycznej

Test sprawności fizycznej Informacja dla kandydatów do klas mundurowej i sportowej. Test sprawności fizycznej odbędzie się dn. 11.06.2014r. godz. 10.00 w siedzibie Liceum Ogólnokształcącego im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w

Bardziej szczegółowo

Załącznik 6. Szczegółowe wyniki analizy ergonomicznej

Załącznik 6. Szczegółowe wyniki analizy ergonomicznej Załącznik 6. Szczegółowe wyniki analizy ergonomicznej Wyniki analizy statystycznej kwestionariusza Ergonomiczne stanowisko komputerowe. Oznaczenie użyte w analizie Pytanie w kwestionariuszu SK1 Jak często

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Biuletyn OZHDI w Bielsku-Białej 5(2010) Wrzesień październik

Spis treści: Biuletyn OZHDI w Bielsku-Białej 5(2010) Wrzesień październik Hodowca gołębi rasowych, drobiu ozdobnego i królików Biuletyn OZHDI w Bielsku-Białej 5(2010) Wrzesień październik Spis treści: Andrzej Liwczak, Z życia Sekcji Gołębi Rasowych i Drobiu Ozdobnego Karol Jasienica,

Bardziej szczegółowo

PASY TRENINGOWE. Trening synchroniczno-rywalizacyjny

PASY TRENINGOWE. Trening synchroniczno-rywalizacyjny warsztat trenera PASY TRENINGOWE Trening synchroniczno-rywalizacyjny Trudno jest stworzyć koncepcję treningu, która swoją innowacyjnością budziłaby zachwyt i odsuwała w cień inne pomysły czy inicjatywy.

Bardziej szczegółowo

Regulamin stowarzyszenia zwykłego Klubu Hodowców Gołębi Pocztowych Podlasie

Regulamin stowarzyszenia zwykłego Klubu Hodowców Gołębi Pocztowych Podlasie Regulamin stowarzyszenia zwykłego Klubu Hodowców Gołębi Pocztowych Podlasie z siedzibą w Szepietowie ROZDZIAŁ I Stowarzyszenie nosi nazwę Klub Hodowców Gołębi Pocztowych Podlasie w skrócie KHGP Podlasie,

Bardziej szczegółowo

Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy.

Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy. Temat lekcji: Nauka techniki marszu Nordic Walking. Spacer po najbliższej okolicy. Cele główne: Wzmacnianie ogólnej sprawności fizycznej Doskonalenia koordynacji ruchowej Umiejętności: Poprawne wykonywanie

Bardziej szczegółowo

JAK ZADBAĆ O STANOWISKO PRACY UCZNIA 2013-09-18 ODDZIAŁ EDUKACJI ZDROWOTNEJ I HIGIENY DZIECI I MŁODZIEŻY

JAK ZADBAĆ O STANOWISKO PRACY UCZNIA 2013-09-18 ODDZIAŁ EDUKACJI ZDROWOTNEJ I HIGIENY DZIECI I MŁODZIEŻY JAK ZADBAĆ O STANOWISKO PRACY UCZNIA 1 Ważnym elementem dla ucznia jest zapewnienie mu stanowiska pracy dostosowanego do wymagań ergonomii. Ma to odzwierciedlenie w obowiązujących przepisach prawnych,

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ TANECZNYCH Nauka podstawowych figur tańca nowoczesnego

SCENARIUSZ ZAJĘĆ TANECZNYCH Nauka podstawowych figur tańca nowoczesnego SCENARIUSZ ZAJĘĆ TANECZNYCH Nauka podstawowych figur tańca nowoczesnego Klasa IV-VI ( koło taneczne) Temat: nauka podstawowych figur tańca nowoczesnego: Chicago Kwadrat Zygzak Mijanki Kontrakcje Cele:

Bardziej szczegółowo

Jak założyć Pneumo Pro. Delikatnie otwórz klips uchwytu. Ostrożnie wsuń uchwyt na główkę fletu jak pokazano.

Jak założyć Pneumo Pro. Delikatnie otwórz klips uchwytu. Ostrożnie wsuń uchwyt na główkę fletu jak pokazano. Jak założyć Pneumo Pro Delikatnie otwórz klips uchwytu Ostrożnie wsuń uchwyt na główkę fletu jak pokazano. W celu uzyskania właściwego położenia, ustaw tę płaską powierzchnię równolegle do podłogi lub

Bardziej szczegółowo

Intensywny 12 tygodniowy plan na zwiększenie masy mięśniowej. Plan Treningowy. SuperTrening.net

Intensywny 12 tygodniowy plan na zwiększenie masy mięśniowej. Plan Treningowy. SuperTrening.net Intensywny 12 tygodniowy plan na zwiększenie masy mięśniowej Plan Treningowy SuperTrening.net Spis treści Wstęp...3 Dlaczego mięśnie rosną?...4 Plan treningowy...8 FAZA I 4 tygodnie...9 DZIEŃ I Trening

Bardziej szczegółowo

Trening ogólnorozwojowy w kręglarstwie klasycznym

Trening ogólnorozwojowy w kręglarstwie klasycznym Trening ogólnorozwojowy w kręglarstwie klasycznym Trening obwodowy Trening ogólnorozwojowy powinien być częścią składową treningu kręglarskiego. Jest on równie ważny, a nawet ważniejszy niż trening techniczny

Bardziej szczegółowo

narzędzie Linia. 2. W polu koloru kliknij kolor, którego chcesz użyć. 3. Aby coś narysować, przeciągnij wskaźnikiem w obszarze rysowania.

narzędzie Linia. 2. W polu koloru kliknij kolor, którego chcesz użyć. 3. Aby coś narysować, przeciągnij wskaźnikiem w obszarze rysowania. Elementy programu Paint Aby otworzyć program Paint, należy kliknąć przycisk Start i Paint., Wszystkie programy, Akcesoria Po uruchomieniu programu Paint jest wyświetlane okno, które jest w większej części

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN Bałtyckiej Wystawy Gołębi Rasowych, Drobiu Ozdobnego i Królików Organizowanej przez Trójmiejski Związek HGRDPOKiDZ

REGULAMIN Bałtyckiej Wystawy Gołębi Rasowych, Drobiu Ozdobnego i Królików Organizowanej przez Trójmiejski Związek HGRDPOKiDZ 1 REGULAMIN Bałtyckiej Wystawy Gołębi Rasowych, Drobiu Ozdobnego i Królików Organizowanej przez Trójmiejski Związek HGRDPOKiDZ Gdańsk 06 07 grudnia 2014r. I. ORGANIZATOR Trójmiejski Związek Hodowców Gołębi

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć ruchowych z gimnastyki korekcyjno-kompensacyjnej

Scenariusz zajęć ruchowych z gimnastyki korekcyjno-kompensacyjnej Scenariusz zajęć ruchowych z gimnastyki korekcyjno-kompensacyjnej Temat: Wyrabianie nawyku prawidłowej postawy ciała i zapobieganie płaskostopiu. Miejsce ćwiczeń: sala przedszkolna w Miejskim Przedszkolu

Bardziej szczegółowo

Komunikat nr 1/15 Zarządu Oddziału PZHGP Grodzisk Wlkp.

Komunikat nr 1/15 Zarządu Oddziału PZHGP Grodzisk Wlkp. Komunikat nr 1/15 Zarządu Oddziału PZHGP Grodzisk Wlkp. Karpicko 14.04.2015 r. Zgodnie z ustaleniami na posiedzeniu Zarządu z delegatami w dniu 15.02.2015 r. oraz w oparciu o regulamin PZHGP lotowo-zegarowy,

Bardziej szczegółowo

Instrukcja oceny drobiu rasowego

Instrukcja oceny drobiu rasowego POLSKI ZWIĄZEK HODOWCÓW GOŁĘBI RASOWYCH i DROBNEGI INWENTARZA Instrukcja oceny drobiu rasowego I. WSTĘP 1. 1. Celem niniejszej instrukcji jest ujednolicenie zasad oceny pokrojowej drobiu rasowego ( kur,

Bardziej szczegółowo

WYŚWIETLACZE TEKSTOWE SERIA A (16cm) / SERIA B (18,5cm) / SERIA K (25cm) / SERIA M (48cm) Oferta ważna od 01.01.2012r.

WYŚWIETLACZE TEKSTOWE SERIA A (16cm) / SERIA B (18,5cm) / SERIA K (25cm) / SERIA M (48cm) Oferta ważna od 01.01.2012r. WYŚWIETLACZE TEKSTOWE SERIA A (16cm) / SERIA B (18,5cm) / SERIA K (25cm) / SERIA M (48cm) Oferta ważna od 01.01.2012r. Oferujemy wyświetlacze w technologii diod LED (diody) świecące super jasne, o szerokim

Bardziej szczegółowo

Trening tchoukballu. Stowarzyszenie Kultury Fizycznej Tchoukball.pl. Opracowanie: Mikołaj Karolczak

Trening tchoukballu. Stowarzyszenie Kultury Fizycznej Tchoukball.pl. Opracowanie: Mikołaj Karolczak Trening tchoukballu Stowarzyszenie Kultury Fizycznej Tchoukball.pl 009 Opracowanie: Mikołaj Karolczak Oznaczenia: zawodnik drużyny atakującej zawodnik drużyny atakującej (z piłką) zawodnik drużyny broniącej

Bardziej szczegółowo

Dlaczego samoloty latają? wykonał: Piotr Lipiarz 229074

Dlaczego samoloty latają? wykonał: Piotr Lipiarz 229074 Dlaczego samoloty latają? wykonał: Piotr Lipiarz 229074 Wprowadzenie Teoretyczne Prawie każdy wie, że odpowiedzią na pytanie dlaczego samolot lata? jest specjalny kształt skrzydła, dokładnie jego przekroju

Bardziej szczegółowo

PROGRAM GIMNASTYKI ZDROWOTNEJ DLA OSÓB W WIEKU EMERYTALNYM

PROGRAM GIMNASTYKI ZDROWOTNEJ DLA OSÓB W WIEKU EMERYTALNYM Stowarzyszenie Wspierania Ekonomii Etycznej Pro Ethica Dane siedziby (do FVa) kontakt: ul. Katowicka 152/29 Centrum Inicjatyw Społecznych 41-705 Ruda Śląska ul. 11 listopada 15a, 41-705 Ruda Śląska NIP:

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko. Błotniaki. Gniazdowanie... 2 W Polsce... 2. Gniazdowanie... 3 W Polsce... 3. Błotniak stawowy - Circus aeruginosus...

Imię i nazwisko. Błotniaki. Gniazdowanie... 2 W Polsce... 2. Gniazdowanie... 3 W Polsce... 3. Błotniak stawowy - Circus aeruginosus... Błotniaki Błotniaki, to liczący 13 gatunków rodzaj ptaków drapieŝnych z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae), rzędu sokołowych (Falconiformes), występujących w Eurazji, Afryce i Ameryce. Ptaki te osiągają

Bardziej szczegółowo

Jak możemy obliczyć odległość burzy od Nas? W jaki sposób możemy ocenić, widząc błyskawicę i słysząc grzmot jak daleko od Nas uderzył piorun? Licząc s

Jak możemy obliczyć odległość burzy od Nas? W jaki sposób możemy ocenić, widząc błyskawicę i słysząc grzmot jak daleko od Nas uderzył piorun? Licząc s CIEKAWOSTKI Z FIZYKI Jak możemy obliczyć odległość burzy od Nas? W jaki sposób możemy ocenić, widząc błyskawicę i słysząc grzmot jak daleko od Nas uderzył piorun? Licząc sekundy między grzmotem, a błyskiem.

Bardziej szczegółowo

JAGUAR KOLEKCJA OKULARÓW OPTYCZNYCH WIOSNA/LATO 2014

JAGUAR KOLEKCJA OKULARÓW OPTYCZNYCH WIOSNA/LATO 2014 Mod. 33806 JAGUAR KOLEKCJA OKULARÓW OPTYCZNYCH WIOSNA/LATO 2014 Niepowtarzalny, sportowy Jaguar, ze swoimi zapierającymi dech osiągami, zaawansowanymi technologicznie rozwiązaniami i luksusem stanowi pokusę,

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA. Copyright 1999-2010, VHI www.technomex.pl. Ćwiczenie 1. Ćwiczenie 2

ĆWICZENIA. Copyright 1999-2010, VHI www.technomex.pl. Ćwiczenie 1. Ćwiczenie 2 ĆWICZENIA Ćwiczenie 1 Ćwiczenie 2 Wybierz tryb treningowy. Terapeuta odwodzi zajętą nogę podczas trwania stymulacji; wraca do środka kiedy stymulacja jest wyłączona. Trzymaj palce skierowane ku górze.

Bardziej szczegółowo

ZWIERZĘTA CHÓW I HODOWLA HODOWLANE. Ewa Strzelec GOŁĘBIE CENA

ZWIERZĘTA CHÓW I HODOWLA HODOWLANE. Ewa Strzelec GOŁĘBIE CENA ZWIERZĘTA HODOWLANE GOŁĘBIE CHÓW I HODOWLA Ewa Strzelec SPRAWDZONA WIEDZA DOBRA CENA I GOŁĘBIE chów i hodowla Książkę tę dedykuję moim rodzicom. GOŁĘBIE chów i hodowla Ewa Strzelec Multico Oficyna Wydawnicza

Bardziej szczegółowo

http://www.mariuszgizynski.pl/

http://www.mariuszgizynski.pl/ 1. Rozciąganie pasma tylnego nóg (dwógłowy uda, łydka) 1 wersja: Noga wyprostowana, palce na siebie, ramiona splecione nad kolanem. Skłon tułowia w przód, plecy wyprostowane. Przytrzymad 15 sekund, rozluźnid,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KRÓLIKOW MŁODYCH VI SPECJALISTYCZNA WYSTAWA KRÓLIKÓW RASOWYCH Gniezno 10-11 października 2015 roku

REGULAMIN KRÓLIKOW MŁODYCH VI SPECJALISTYCZNA WYSTAWA KRÓLIKÓW RASOWYCH Gniezno 10-11 października 2015 roku REGULAMIN KRÓLIKOW MŁODYCH VI SPECJALISTYCZNA WYSTAWA KRÓLIKÓW RASOWYCH Gniezno 10-11 października 2015 roku ORGANIZATOR; KRAJOWY ZWIĄZEK HODOWCÓW KRÓLIKÓW. Dział I WARUNKI UCZESTNICTWA 1. 1. Na wystawie

Bardziej szczegółowo

WZORU PRZEMYSŁOWEGO PL 15734 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS OCHRONNY (19) PL (11) 15734. (51) Klasyfikacja: 06-05. (21) Numer zgłoszenia: 15702

WZORU PRZEMYSŁOWEGO PL 15734 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS OCHRONNY (19) PL (11) 15734. (51) Klasyfikacja: 06-05. (21) Numer zgłoszenia: 15702 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS OCHRONNY WZORU PRZEMYSŁOWEGO (19) PL (11) 15734 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 15702 (22) Data zgłoszenia: 26.11.2009 (51) Klasyfikacja:

Bardziej szczegółowo

Próbny test kompetencji kl. III. Przeczytaj uważnie tekst.

Próbny test kompetencji kl. III. Przeczytaj uważnie tekst. Próbny test kompetencji kl. III.. Przeczytaj uważnie tekst. Najlepszy Przyjaciel człowieka pies żyje obok nas od 10 000 lat! Pies, w porównaniu do kota domowego, jest bliższy człowiekowi i bardziej od

Bardziej szczegółowo

MARTWY CIĄG i WIOSŁOWANIE

MARTWY CIĄG i WIOSŁOWANIE 38 warsztat MARTWY CIĄG i WIOSŁOWANIE Na pytanie jakie ćwiczenia są najlepsze na mięśnie grzbietu, Arek Szyderski wicemistrz świata z roku 2007 odpowiada: Nic tak nie rozwija mięśni grzbietu jak martwy

Bardziej szczegółowo

Rasowe gołębie, drób, króliki i inne zwierzęta

Rasowe gołębie, drób, króliki i inne zwierzęta Rasowe gołębie, drób, króliki i inne zwierzęta Internetowy kwartalnik dla hodowców nr 8 (październik grudzień 2015) Manfred Uglorz, Zdzisław Jakubanis Redakcja: Manfred Uglorz, Zdzisław Jakubanis Skład

Bardziej szczegółowo

SZKIELET KOOCZYNY DOLNEJ

SZKIELET KOOCZYNY DOLNEJ SZKIELET KOOCZYNY DOLNEJ SZKIELET KOOCZYNY DOLNEJ DZIELI SIĘ NA: kości obręczy kooczyny dolnej, który stanowią kości miedniczne, kości części wolnej kooczyny dolnej: - kośd udowa, - kości goleni, - kości

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć ruchowych wg Sivananda Jogi

Scenariusz zajęć ruchowych wg Sivananda Jogi - 3 - Scenariusz zajęć ruchowych wg Sivananda Jogi Temat: Lekcja jogi dla początkujących Miejsce: Sala gimnastyczna z nagłośnieniem. Prowadząca: Anna Czernoch Pomoce: Płyta z podkładem muzycznym, maty.

Bardziej szczegółowo

Źródła zagrożeń oraz ergonomiczne czynniki ryzyka na stanowisku wyposażonym w monitor ekranowy

Źródła zagrożeń oraz ergonomiczne czynniki ryzyka na stanowisku wyposażonym w monitor ekranowy Źródła zagrożeń oraz ergonomiczne czynniki ryzyka na stanowisku wyposażonym w monitor ekranowy Wymagania minimalne [Dz.U.1998.148.973] Minimalne wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE. Niniejsze opracowanie jest zbiorem zasad, które systematyzują reguły stosowania projektu okleiny dla autobusów PKP Intercity.

WPROWADZENIE. Niniejsze opracowanie jest zbiorem zasad, które systematyzują reguły stosowania projektu okleiny dla autobusów PKP Intercity. Wersja 1.1. BUS SPIS TREŚCI Wprowadzenie................................................................ 2 Znak konstrukcja............................................................. 3 Znak pole ochronne..........................................................

Bardziej szczegółowo

PTASI KALENDARZ 2012 MARZEC

PTASI KALENDARZ 2012 MARZEC PTASI KALENDARZ 2012 MARZEC ŁYSKA- Fulica atra L. Chruściele Rallidae Już w marcu, a nawet wcześniej, na wodach, na których lód ledwo stopniał, pojawiają się stada łysek powracające z zimowisk na południu

Bardziej szczegółowo

Łyżwiarstwo figurowe. фигурное катание

Łyżwiarstwo figurowe. фигурное катание Łyżwiarstwo figurowe фигурное катание Zimowa dyscyplina sportu, polegająca na jeździe na łyżwach oraz wykonywaniu dodatkowych elementów: skoków, piruetów, kroków, spiral oraz podnoszeń. Często łączy się

Bardziej szczegółowo

Jeden z narządów zmysłów. Umożliwia rozpoznawanie kształtów, barw i ruchów. Odczytuje moc i kąt padania światła. Bardziej wyspecjalizowanie oczy

Jeden z narządów zmysłów. Umożliwia rozpoznawanie kształtów, barw i ruchów. Odczytuje moc i kąt padania światła. Bardziej wyspecjalizowanie oczy I CO MU ZAGRAŻA Jeden z narządów zmysłów. Umożliwia rozpoznawanie kształtów, barw i ruchów. Odczytuje moc i kąt padania światła. Bardziej wyspecjalizowanie oczy pozwalają np. widzieć w ciemności. Zewnętrzne

Bardziej szczegółowo

Co oznaczają te poszczególne elementy świecy?

Co oznaczają te poszczególne elementy świecy? Budowa świec Wielu inwestorów od razu porzuca analizę wykresów świecowych, ponieważ na pierwszy rzut oka są one zbyt skomplikowane. Na szczęście tylko na pierwszy rzut oka. Jeśli lepiej im się przyjrzeć

Bardziej szczegółowo

Temat. Poznajemy ptaki wodne w najbliższej okolicy i nie tylko...

Temat. Poznajemy ptaki wodne w najbliższej okolicy i nie tylko... SCENARIUSZ ZAJĘĆ nr 3 - turystyczny szlak ornitologiczny Temat. Poznajemy ptaki wodne w najbliższej okolicy i nie tylko... Cele ogólne: poznanie różnorodności ptaków występujących nad zbiornikami wodnymi

Bardziej szczegółowo

SEZON ZIMOWY TUŻ TUŻ

SEZON ZIMOWY TUŻ TUŻ Gabriela Maksymowicz skimaxio@wp.pl Nauczycielka wychowania fizycznego ZS Nr 27 Warszawa SEZON ZIMOWY TUŻ TUŻ Jeśli chcecie się dobrze bawić zimą na wyjeździe narciarskim, zacznijcie przygotowania już

Bardziej szczegółowo

Formatowanie komórek

Formatowanie komórek Formatowanie komórek 3.4 Formatowanie komórek Praca w MS Excel 2010 byłaby bardzo uciążliwa gdyby nie formatowanie. Duże ilości danych sprawiają, iż nasz arkusz staje się coraz pełniejszy, a my nie mamy

Bardziej szczegółowo

Biuletyn informacyjny nr 2 21.03.2011 Festyn Lotniczy Lotnisko bliżej miasta

Biuletyn informacyjny nr 2 21.03.2011 Festyn Lotniczy Lotnisko bliżej miasta Biuletyn informacyjny nr 2 21.03.2011 Festyn Lotniczy Lotnisko bliżej miasta Aeroklub Ostrowski wraz ze Starostą Ostrowskim oraz Prezydentem Miasta Ostrowa Wielkopolskiego zapraszają na Festyn Lotniczy

Bardziej szczegółowo

Możliwe miejsca umieszczenia karty: W tym przykładzie, występuje pięć możliwych miejsc, w jakie można zagrać kartę "Człowiek".

Możliwe miejsca umieszczenia karty: W tym przykładzie, występuje pięć możliwych miejsc, w jakie można zagrać kartę Człowiek. JAK GRAĆ? Pierwszy gracz, któremu uda się zagrać swoją ostatnią kartę zostaje zwycięzcą, Każdy gracz, w swojej turze, musi podjąć próbę zagrania jednej ze swoich kart w odpowiednim miejscu, Jeśli graczowi

Bardziej szczegółowo

(12) OPI S OCHRONN Y WZORU PRZEMYSŁOWEGO

(12) OPI S OCHRONN Y WZORU PRZEMYSŁOWEGO (12) OPI S OCHRONN Y WZORU PRZEMYSŁOWEGO (19) PL (11)Rp.1349 (21) Numer zgłoszenia: 1979 5 (51) Klasyfikacja : 09-01 (22) Dat a zgłoszenia: 18.04.200 0 (54) Kube k n a danie obiadowe (73) Uprawnion y z

Bardziej szczegółowo

Wzorzec FCI nr 338 /25.02.2004/, wersja angielska THAI RIDGEBACK DOG

Wzorzec FCI nr 338 /25.02.2004/, wersja angielska THAI RIDGEBACK DOG Wzorzec FCI nr 338 /25.02.2004/, wersja angielska THAI RIDGEBACK DOG TŁUMACZENIE : Olga Jakubiel. POCHODZENIE: Tajlandia. UŻYTKOWOŚĆ: Pies myśliwski i do towarzystwa. DATA PUBLIKACJI OBOWIĄZUJĄCEGO WZORCA:

Bardziej szczegółowo