Pieniądz wirtualny i determinanty jego rozwoju w sferze ekonomii, finansów i prawa

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Pieniądz wirtualny i determinanty jego rozwoju w sferze ekonomii, finansów i prawa"

Transkrypt

1 Pieniądz wirtualny i determinanty jego rozwoju w sferze ekonomii, finansów i prawa

2 Pieniądz wirtualny i determinanty jego rozwoju w sferze ekonomii, finansów i prawa Wnioski z badań empirycznych Redakcja naukowa Ewa Bogacka-Kisiel Opole

3 Recenzenci: prof. dr hab. Romuald Jończy prof. dr hab. inż. Dorota Korenik Książka powstała jako element projektu pt. Pieniądz wirtualny a pieniądz alternatywny determinanty rozwoju pieniądza wirtualnego w sferze ekonomii, finansów i prawa oraz jego wpływ na sferę realną gospodarki w latach dofinansowanego ze środków Narodowego Banku Polskiego. Copyright Katedra Finansów i Rachunkowości Wydziału Ekonomicznego UO Opole 2013 Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, przedrukowywanie i rozpowszechnianie całości lub fragmentów niniejszej pracy bez zgody wydawcy zabronione. ISBN Druk: 3

4 Spis treści Przedmiot, cele i metodyka badań (Ewa Bogacka-Kisiel) Czym jest i jak powstaje pieniądz wirtualny? (Tomasz Smus, Marta Maciejasz- Świątkiewicz) Praktyczne aspekty korzystania z pieniądza wirtualnego (Jacek Pieczonka, Mariola Willmann) Preferencje i postawy dotyczące korzystania z pieniądza wirtualnego (Krzysztof Ćwieląg, Marta Maciejasz-Świątkiewicz, Robert Poskart, Tomasz Smus, Mariola Willmann) Prawnopodatkowe aspekty korzystania z pieniądza wirtualnego (Krzysztof Ćwieląg, Maja Krasucka) Technologiczne uwarunkowania korzystania z pieniądza wirtualnego (Mateusz Musiał) Makroekonomiczne aspekty funkcjonowania pieniądza wirtualnego (Marta Maciejasz- Świątkiewicz, Mateusz Musiał) Analiza SWOT pieniądza wirtualnego w kontekście rozwoju gospodarki i systemu płatniczego (Maja Krasucka, Tomasz Smus) Podsumowanie i wnioski (Ewa Bogacka-Kisiel, Krzysztof Ćwieląg, Maja Krasucka, Marta Maciejasz-Świątkiewicz, Mateusz Musiał, Jacek Pieczonka, Robert Poskart, Tomasz Smus, Mariola Willmann) Załączniki Bibliografia

5 Przedmiot, cele i metodyka badań Ewa Bogacka-Kisiel Socjologowie od dłuższego czasu wskazują na przemianę mentalności dokonującą się w społeczeństwach wielu krajów. Z badań wynika, że poprawa statusu materialnego większości z nich, jaka nastąpiła w ciągu ostatniego półwiecza, nieuchronnie prowadzi do wzrostu autonomii jednostek, co wyraża się między innymi we wzroście różnorodności postaw, wzroście mobilności rozumianej fizycznie i telekomunikacyjnie, a więc i wzroście niezależności. Ta swoista rewolucja, przekształcająca współczesne społeczeństwa ze struktury przemysłowej w informacyjną, wpłynęła także na gospodarkę. W nowej strukturze społecznej najważniejszymi miejscami wytwarzania wartości gospodarczej i akumulacji kapitału nie są już fabryki ani praca robotników, lecz sieci telekomunikacyjno-medialne. To właśnie w tych sieciach krążą impulsy kodujące przepływy pieniądza i kapitału, wiedzy oraz informacji potrzebnych, by szybko i efektywnie koordynować procesy wytwarzania dóbr i usług oraz podejmować decyzje gospodarcze i polityczne. To nowe, globalne, poprzemysłowe społeczeństwo informacyjne M. Castells 1 nazywa społeczeństwem sieciowym. Powiązania sieciowe objęły też sferę zabawy. Homo ludens wykreował świat gier społecznościowych, w których według J. Huizingi 2 zachodzi dobrowolna aktywność, świadomie oddzielona od zwyczajnego świata jako mniej poważna, a jednocześnie absorbująca gracza w sposób intensywny i całkowity. W grach tych, symulujących prawdziwe życie, odbywających się w swojej własnej przestrzeni, zarówno w miejscu, jak i w czasie, zgodnie z ustalonymi regułami i w określonym porządku 3, pojawił się także pieniądz służący wymianie wirtualnych dóbr (tzw. artefaktów). Jest to przybierająca różne nazwy wirtualna waluta, wykorzystywana początkowo tylko w ramach społeczności uczestniczącej w danej grze. Wirtualne światy w coraz większym stopniu oddziałują na świat realny. Pieniądz wirtualny urasta do rangi fenomenu gospodarczego, który sprawia, że gra się już nie tylko dla przyjemności, ale i dla zysku. Podczas gdy w świecie rzeczywistym, w warunkach wzrastającego w ostatnich latach kryzysu, wiele walut traci na wartości, pieniądz wirtualny odwrotnie rośnie w siłę i zaczyna wpływać na gospodarkę realną. Amerykański ekonomista E. Castronova twierdzi, że obecnie uczestniczymy w narodzinach nowej, wirtualnej ekonomii. 1 M. Castells, Władza komunikacji, PWN, Warszawa J. Huizinga, Homo ludens. Zabawa jako źródło kultury, Aletheia, Warszawa 2011, s. 48 i n. 3 P. Tkaczyk, Grywalizacja. Jak zastosować mechanizmy gier w działaniach marketingowych, Helion, Gliwice 2012, s

6 W pamięci komputera powstaje stabilny świat, a w nim prawdziwa społeczność. By podnieść w niej swój status, ludzie są gotowi nie tylko godzinami siedzieć przed ekranem komputera, ale także ponosić realne wydatki 4. Na naszych oczach wyrasta nowa gałąź rozrywki, która staje się potężnym biznesem. Rynek gier komputerowych na świecie rozwija się w dynamicznym tempie i w skali globalnej jest już warty ponad 60 mld dolarów, stanowiąc jedną z najbardziej dochodowych gałęzi przemysłu rozrywkowego. Chociaż zdominowany jest przede wszystkim przez producentów ze Stanów Zjednoczonych, Japonii i Rosji, szybko wzrasta również wartość polskiego rynku gier komputerowych, którą obecnie szacuje się już w setkach milionów złotych 5. Kolejnym etapem rozwoju pieniądza wirtualnego stała się możliwość handlu wirtualną walutą za pośrednictwem pieniądza rzeczywistego na internetowym serwisie ebay. Największe wirtualne gospodarki powstały w grach komputerowych typu MMORPG (multi player online role-playing games). Liczbę osób grających w różne gry typu MMO szacuje się na ok. 61 mln 6, co stanowi o ogromnym potencjale tego rynku. W ramach poszczególnych, najbardziej popularnych gier są to następujące liczby abonentów 7 : World of Warcraft (2011); Aion (półrocze 2010); Runescape (2009); Lineage (2009); Lineage II (2009); Dofus (półrocze 2010); Final Fantasy XI (półrocze 2010); Eve Online (2011); Lord of the Rings Online (półrocze 2010); City of Heroes/Villains (2009); Age of Conan (półrocze 2010); Ultima Online (2009); 4 S. Czubkowska, Jak zarobić na zabijaniu potworów w sieci, ( ). 5 Jest to następstwem m.in. sukcesu kasowego, jaki odniosły na krajowym i światowym rynku gry komputerowe wyprodukowane w Polsce, m.in.: Wiedźmin, Sniper: Ghost Warrior, Anomaly: Warzone Earth czy Afterfall: Insanity, które skutecznie konkurują z produktami najbardziej znanych firm na świecie. 6 Number of MMO players, ( ). 7 S. Hill, MMO subscriber population, ( ). 6

7 Everquest (półrocze 2010); Warhammer Online (2010). Według danych emarketera rynek wirtualnych towarów w USA był w stanie wygenerować 653 mln dolarów przychodów w 2011 roku. Oznacza to wzrost o 28% w stosunku do 2010 roku. Na rok 2012 zapowiadano natomiast wzrost przychodów o 21,3% w stosunku do 2011 roku i miał on osiągnąć 792 mln dolarów (rys. 1) , przychody rynku dóbr wirtualnych w mln $ zmiana w % Rysunek 1. Przychody rynku wirtualnych towarów w grach społecznościowych na rynku amerykańskim w latach Źródło: opracowanie na podstawie: S. Reese, Quick stat: US virtual goods revenues to reach $653 million this year, Monday, August 8, 2011, million-year/ Jednocześnie należy zwrócić uwagę na pewne trendy występujące w monetyzacji gier społecznościowych, ponieważ mimo malejącej liczby użytkowników gier typu multiplayer w 2011 roku (baza osób w nie grających zmalała drugi raz z rzędu) po raz trzeci wzrosły przychody. Może to się wiązać z tym, że użytkownicy są wrażliwi na podnoszenie kwot w celu utrzymania wirtualnych światów i z tego powodu nie może wzrosnąć ich liczba, ale może się zdarzyć, że zwiększy się liczba tytułów gier lub liczba godzin poświęconych przez użytkownika na uczestniczenie w grze. Odmiennym rozwiązaniem staje się poszukanie innego modelu płatności za uczestnictwo, innych metod monetyzacji, ponieważ konsumenci są skłonni zapłacić za zawartość, którą wcześniej otrzymali za darmo, zwłaszcza jeśli jest postrzegana jako zawartość o wysokiej jakości. Popularność portali społecznościowych oraz gier jest katalizowana przez ogromny wzrost monetyzacji wirtualnych towarów. Twórcy gier, wirtualne światy i dostawcy sieci rosną w siłę w tej nowej gałęzi gospodarki, która ma istotnie wzrastać w ciągu najbliższych kilku lat. Wraz z jej rozwojem w sposób szczególny rośnie potrzeba odpowiedzi na lawinowo 7

8 powstające problemy w sferze ekonomii, finansów i prawa związane z użyciem pieniądza wirtualnego. Bardzo interesujące są kwestie dotyczące wykorzystania tego pieniądza, jego wpływu jako waluty na gospodarkę oraz określeniem rozwiązań podatkowych dotyczących transakcji internetowych wirtualnymi przedmiotami. Wirtualne gospodarki istnieją także w komputerowych grach symulujących prawdziwe życie i to one dokonały najbardziej radykalnych kroków w kierunku połączenia świata wirtualnego ze światem rzeczywistym. To między innymi w nich uznano prawa własności intelektualnej w odniesieniu do aktywów stworzonych w świecie wirtualnym przez użytkowników tychże gier (czyli ich awatary 8 ). W dodatku laissez-faire polityki gry przyczynił się do możliwości kupna i sprzedaży za pomocą dolarów Linden (waluta w świecie gry Second Life) prawdziwych pieniędzy na innych stronach internetowych. Dlatego też wirtualne gospodarki zaczęły występować w przeglądarkach internetowych jako gry internetowe, w których prawdziwe pieniądze mogą być wydawane w utworzonych przez użytkowników elektronicznych sklepach. Rok 2011 przyśpieszył proces wymiany wirtualnych awatarów i artefaktów, a także innych przedmiotów za sprawą ogólnoświatowego serwisu społecznościowego Facebook. Od 1 lipca 2011 roku Facebook posiada własną wirtualną walutę o nazwie Kredyty Facebooka (Facebook Credits), której dziś może używać 800 mln użytkowników w ich systemie. To liczba większa niż liczba mieszkańców Europy i Stanów Zjednoczonych. Swoją walutę stworzyli także autorzy polskiego portalu Nasza Klasa. Są to tzw. eurogąbki, za które można nabywać różne wirtualne usługi w ramach portalu. Podstawową kwestią, jaka pojawia się w związku z istnieniem wirtualnego pieniądza, jest to, czy w rozumieniu definicji pieniądza na pewno jest to pieniądz, czy posiada wszystkie jego cechy, czy pełni takie same funkcje, jak powstaje i czy ma wpływ na sferę realną gospodarki, czy też jest alternatywną formą dokonywania płatności, bez związku z procesami gospodarczymi. W tym pierwszym wariancie można mówić o pieniądzu wirtualnym sensu stricto (jako odmianie pieniądza elektronicznego), natomiast w drugim o pieniądzu alternatywnym, który funkcjonuje równolegle do obowiązującej waluty. Burzliwa kariera bitcoina, waluty wirtualnej niezwiązanej ze światem gier, pozwala zadać pytanie o to, czy mamy do czynienia z początkiem ery prywatnych walut, które będą powszechnie akceptowane, choć nie będą firmowały ich żadne państwa ani żaden 8 Awatar także avatar to reprezentacja uczestników światów wirtualnych. Dotyczy zarówno rzeczywistych ludzi uczestniczących za ich pomocą w tych światach, jak i postaci generowanych przez samo oprogramowanie. Awatary są używane głównie na forach dyskusyjnych, a także w grach komputerowych oraz rzeczywistości wirtualnej. Awatar przyjmuje różne formy. 8

9 bank centralny. Pieniądz wirtualny jest przecież równie abstrakcyjny jak ten, którym się posługujemy i który nazywamy rzeczywistym, tyle że zamiast papieru lub monety mamy bity kodu komputerowego. Funkcjonowanie pieniądza wirtualnego rodzi zatem pytania o znacznie szerszym zakresie niż dotyczące jego istoty i funkcji. W gruncie rzeczy chodzi o to, czy w społeczeństwie sieciowym władza państwa nad systemem monetarnym będzie możliwa do utrzymania. Niniejsze opracowanie stanowi efekt prac podjętych w ramach realizacji projektu pt. Pieniądz wirtualny a pieniądz alternatywny determinanty rozwoju pieniądza wirtualnego w sferze ekonomii, finansów i prawa oraz jego wpływ na sferę realną gospodarki w latach dofinansowanego ze środków Narodowego Banku Polskiego (dofinansowanie na podstawie uchwały nr 32/2011 Zarządu NBP z dnia 9 czerwca 2011 roku w sprawie zasad prowadzenia działalności edukacyjnej przez Narodowy Bank Polski oraz Decyzji Dyrektora Departamentu Edukacji i Wydawnictw z dnia 29 maja 2012 roku w sprawie przyznania dofinansowania). Jego celem głównym, a także przeprowadzonych i przedstawionych w niniejszym opracowaniu badań, było określenie determinant rozwoju pieniądza wirtualnego w sferze ekonomii, finansów i prawa oraz jego wpływu na sferę realną gospodarki. Cele szczegółowe dotyczyły natomiast następujących efektów: 1. uzyskania wyników do opracowań badawczych w zakresie pieniądza wirtualnego i alternatywnego; 2. możliwości poznania preferencji płatniczych z wykorzystaniem pieniądza wirtualnego; 3. określenia, czy pieniądz wirtualny jest nowym zasobem pieniądza, czy może tylko jego nową formą; 4. określenia, czy pieniądz wirtualny tworzy dodatkowy pieniądz w gospodarce realnej, a może istnieje tylko w gospodarce wirtualnej; 5. określenia źródeł powstawania pieniądza wirtualnego, stopnia i zakresu korzystania z pieniądza wirtualnego; 6. określenia możliwości kontroli wartości pieniądza wirtualnego; 7. określenia wpływu pieniądza wirtualnego na sferę realną gospodarki; 8. sporządzenia analizy SWOT pieniądza wirtualnego w kontekście rozwoju gospodarki i systemu płatniczego; 9. określenia ścieżek konwersji pieniądza wirtualnego (na co wymieniany jest pieniądz wirtualny, czy występuje konwersja na gotówkę i w jakim stopniu); 10. określenia możliwości zastosowania pieniądza wirtualnego; 9

10 11. określenia obszarów zysków i strat związanych z używaniem pieniądza wirtualnego; 12. określenia kierunków rozwoju pieniądza wirtualnego; 13. określenia kosztów utrzymania systemów obsługujących pieniądz wirtualny; 14. poznania wymagań systemów technologicznych obsługujących pieniądz wirtualny; 15. określenia wymagań i ograniczeń w używaniu pieniądza wirtualnego; 16. dokonania wyceny wartości pieniądza wirtualnego pozostającego w użyciu przez jednostki fizyczne oraz podmioty prawne, na podstawie danych uzyskanych bezpośrednio od uczestników tego rynku (oferentów i korzystających z usług związanych z wykorzystaniem pieniądza wirtualnego); 17. zdiagnozowania gotowości klientów i handlowców do akceptowania innowacji w zakresie obrotu pieniądzem wirtualnym w wymianie towarów i usług w Internecie; 18. poszerzenia i pogłębienia wiedzy na temat obrotu pieniądzem wirtualnym; 19. określenia rozwiązań podatkowych dotyczących transakcji internetowych z udziałem wirtualnych przedmiotów. Przedstawione w niniejszym raporcie badanie zostało przeprowadzone w formie ankiety i składało się z dwóch części: skierowanej do użytkowników gier oraz producentów i zarządców gier. Zostało przeprowadzone na próbie liczącej 305 osób będących użytkownikami gier oraz 7 podmiotów (twórców gier). W odniesieniu do użytkowników gier dobór próby był celowy (nieprobabilistyczny), ponieważ przyjęto założenie, że osoby badane muszą dysponować jakimkolwiek doświadczeniem w graniu. Badanie nie miało charakteru ściśle regionalnego, jednak zostało przeprowadzone głównie na terenie województwa opolskiego poprzez dystrybucję ankiet w wersji papierowej wśród młodzieży gimnazjalnej i licealnej, a także drogą internetową poprzez umieszczenie treści ankiety na stronie Ankieta skierowana do podmiotów zajmujących się tworzeniem światów wirtualnych została wysłana do kilkudziesięciu podmiotów krajowych i zagranicznych, a także umieszczona na wspomnianej stronie internetowej. Na prośbę o jej wypełnienie odpowiedziało zaledwie 7 firm. Większość z nich (6) posiada siedzibę w dużych miastach (powyżej 100 tys. mieszkańców), a tylko jedna w średnim mieście ( tys. mieszkańców). Większość firm (5) działa na rynku ponad 5 lat, a po jednej przez okres od dwóch do pięciu lat i poniżej roku. Należy zatem uznać, że uzyskane wyniki nie mają charakteru reprezentatywnego, stanowią jednak pewien punkt wyjścia do dalszych badań i analiz problematyki funkcjonowania pieniądza 10

11 wirtualnego. Strukturę osób badanych ze względu na płeć, wiek, miejsce zamieszkania, status zawodowy oraz wykształcenie przedstawia rysunek 2. GUS 51,59 48,41 badanie własne 34,75 65, kobiety mężczyźni lat lat lat lata lat lat lat lat badanie własne GUS GUS 39,3 5,9 26,52 28,28 badanie własne 35,74 11,8 37,05 15, wieś miasto do 10 tys. mieszk. miasto od 10 do 100 tys. mieszk. miasto pow. 100 tys. mieszk. 11

12 GUS 24,84 4,94 21,67 28,97 19,57 badanie własne 9,84 41,31 3,28 24,92 20, podstawowe gimnazjalne zasadnicze zawodowe średnie wyższe pracownik fizyczny 9% własna działalność 4% emeryt/ rencista 0% osoba bezrobotna 3% inny 1% pracownik umysłowy 10% student 21% uczeń 52% Rysunek 2. Struktura osób badanych ze względu na płeć, wiek, miejsce zamieszkania, status zawodowy oraz wykształcenie uwzględniona w badaniu własnym oraz według danych GUS (dane za 2011 rok) Źródło: opracowanie własne na podstawie badania oraz Rocznik demograficzny 2012, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa Z przedstawionej struktury wynika, że pozyskana próba badawcza nie jest reprezentatywna dla całego społeczeństwa, a zatem uzyskanych wyników nie można uogólniać na całą populację. Dla poszczególnych parametrów wybrane grupy są nadreprezentowane, a niektóre niedoreprezentowane. Jest to konsekwencją celowego doboru próby, ponieważ grupa graczy to przede wszystkim młodzi mężczyźni, o statusie ucznia lub studenta. Pozyskana próba pozwala jednak na wyciąganie pewnych wniosków dotyczących tego, jakie są tendencje związane z korzystaniem z pieniądza wirtualnego. Ankieta skierowana do użytkowników gier składała się z metryczki oraz 29 pytań zamkniętych dotyczących sposobu korzystania z pieniądza wirtualnego. Ankieta 12

13 skierowana do podmiotów składała się z metryczki, 35 pytań otwartych i zamkniętych oraz tabeli, w której należało przedstawić dane ilościowe dotyczące pieniądza wirtualnego. Przedmiotem badań były wybrane aspekty funkcjonowania pieniądza wirtualnego, zdefiniowanego jako waluta wykorzystywana w grach lub na portalach społecznościowych. W celu zweryfikowania zasadności podjęcia przedstawionych badań oraz w ramach ewaluacji ex ante przeprowadzona została krótka ankieta sondażowa w okresie marca 2012 roku, składająca się z dziesięciu pytań. Wzięły w niej udział 123 osoby. Głównie byli to studenci Wydziału Ekonomicznego oraz osoby, które zajrzały na stronę internetową, na której umieszczona była ankieta. Na podstawie udzielonych przez nie odpowiedzi stwierdzono, że pojęcie pieniądza wirtualnego jest często utożsamiane z pojęciem pieniądza elektronicznego, w szczególności pieniądza bankowego używanego w bankowości elektronicznej do regulowania świadczeń pieniężnych oraz wymiany pieniądza bezgotówkowego pomiędzy osobami. Taki wniosek można wysnuć na podstawie porównania liczby osób, które odpowiedziały pozytywnie na pytanie, czy znają pieniądz wirtualny (119 na 123 osób) oraz czy go używają. Aż 95 na 123 osób miałoby faktycznie używać pieniądza wirtualnego, co wydaje się mało realne. W odniesieniu do pytania dotyczącego sytuacji, w których stosowano pieniądz wirtualny, okazało się, że tylko 25 osób wykorzystywało go w grach on-line, 18 osób w portalach społecznościowych, 75 osób w sklepie internetowym, a 26 osób podczas zakupów e- produktów. Stosowanie pieniądza wirtualnego ma również miejsce w sytuacjach związanych z użyciem go w terminalach (serwisach) aukcyjnych (potwierdziły to 24 osoby spośród badanych), podczas zakupów produktów w realnej gospodarce (31 osób) oraz z wymianą między dwiema osobami (45 osób). W pytaniu tym padły również odpowiedzi (7 osób), że pieniądz wirtualny jest używany w innych sytuacjach. Nie zostały one jednak bliżej określone. Bardzo ciekawe odpowiedzi uzyskano na pytanie otwarte dotyczące nabywania dóbr wirtualnych. Na ich podstawie można wnioskować, że część badanych rzeczywiście posługuje się pieniądzem wirtualnym. Świadczą o tym następujące odpowiedzi na pytanie, czy nabywasz dobra wirtualne: tak, usługę premium w grze ; [ ] dodatki na portalach społecznościowych ; [ ] dodatki do gier on-line i MMORPG, tzw. In App Purchases (odblokowanie dodatkowych filtrów, możliwości) ; [ ] przedmioty wirtualne w grach on-line [ ]. 13

14 Odpowiedź na to pytanie pokazała też, że pieniądz wirtualny przez część ankietowanych jest utożsamiany z pieniądzem elektronicznym lub pieniądzem bankowym, co potwierdziło wniosek wyciągnięty po analizie odpowiedzi na pytanie pierwsze. Świadczą o tym następujące wypowiedzi: ubrania, bilety do kina, lotnicze, kosmetyki, gadżety, książki, filmy ; różnego rodzaju odzież, obuwie, biżuterię, telefon, mp4 itp. ; kursy języków obcych, kursy programów specjalistycznych ; przedmioty zakupione na aukcjach internetowych. Innymi odpowiedziami, na które warto zwrócić uwagę, są odpowiedzi na pytanie o powody nabywania dóbr wirtualnych (rysunek 3) oraz miejsce tych zakupów (rysunek 4) na potrzeby aplikacji na potrzeby zabawy na potrzeby edukacji na potrzeby e- handlu inne Rysunek 3. Struktura odpowiedzi na pytanie dotyczące powodów nabywania dóbr wirtualnych ( Z jakich powodów nabywasz dobra wirtualne? ) Źródło: opracowanie własne. tak 17% nie 83% Rysunek 4. Struktura odpowiedzi na pytanie dotyczące miejsca sprzedaży dóbr wirtualnych ( Czy dokonujesz sprzedaży dóbr wirtualnych na aukcjach lub w innych miejscach? ) Źródło: opracowanie własne. 14

15 Z analizy wyników badania można wysnuć dwa kluczowe wnioski, które potwierdzają zasadność przeprowadzenia dalszych, pogłębionych badań dotyczących posługiwania się pieniądzem wirtualnym. Po pierwsze, pojęcie pieniądza wirtualnego jest jeszcze dla społeczeństwa nowe i niejasno zdefiniowane. Pieniądz ten jest mylony z pieniądzem elektronicznym. Po drugie, część osób posługuje się pieniądzem wirtualnym i faktycznie uczestniczy w rynku pieniądza i dóbr wirtualnych, dokonując ich przesunięć również do świata realnego. Kierując się wynikami badania sondażowego, w ankiecie docelowej jednoznacznie zdefiniowano pojęcie pieniądza wirtualnego jako pieniądza, którym można posługiwać się w grach (np. Diablo3, SecondLife, FarmVille) lub na portalach społecznościowych (np. Facebook, Nasza Klasa). Jednocześnie określone zostało pojęcie platformy wirtualnej jako miejsca w Internecie, poprzez które można kontaktować się (on-line lub off-line) z innymi użytkownikami za pomocą tekstu, obrazu, dźwięku. W taki też sposób pojęcia te będą rozumiane w dalszej części raportu. Prezentowane badanie zostało przeprowadzone przez zespół Katedry Finansów i Rachunkowości Uniwersytetu Opolskiego w składzie: prof. zw. dr hab. Ewa Bogacka- Kisiel, mgr Krzysztof Ćwieląg, prof. zw. dr hab. Jacek Karwowski, dr Maja Krasucka, dr Marta Maciejasz-Świątkiewicz, mgr Mateusz Musiał, dr Jacek Pieczonka, dr Robert Poskart, dr Tomasz Smus oraz dr inż. Mariola Willmann. Koordynatorem projektu był dr Tomasz Smus, natomiast opiekunem naukowym prof. zw. dr hab. Ewa Bogacka-Kisiel. 15

16 1. Czym jest i jak powstaje pieniądz wirtualny? Tomasz Smus, Marta Maciejasz-Świątkiewicz Podstawowym pytaniem, jakie rodzi się w związku z pojawieniem się pojęcia pieniądza wirtualnego, jest to, czy posiada on cechy właściwe pieniądzowi rzeczywistemu, na które wskazuje się w literaturze finansowej. Tradycyjnie do cech tych zalicza się: powszechną akceptowalność, podzielność, przenośność, trwałość, ograniczoną ilość, usankcjonowanie prawne. Ponadto wskazuje się, że pieniądz pełni pięć podstawowych funkcji: miernika wartości, środka wymiany, środka płatniczego, środka tezauryzacji oraz międzynarodowego środka płatniczego 9. Zgodnie z podejściem, że to co pełni funkcje pieniądza jest pieniądzem 10 w analizowanym badaniu podjęto próbę zweryfikowania tego, czy pieniądz wirtualny spełnia powyższe funkcje i czy posiada cechy przypisywane pieniądzowi. Analizując kwestię funkcji spełnianych przez pieniądz wirtualny stwierdzono, że większość osób postrzega go jako narzędzie gromadzenia wartości. Odpowiedzi na pytanie Czy był(a)by Pan/Pani gotowy/-a przechowywać część swoich oszczędności w pieniądzu wirtualnym? pokazują, że uważa tak ponad 56% badanych. Przeciwnego zdania jest ponad 24% badanych, a 19% nie ma zdania. Oznacza to, że pieniądz wirtualny w pewnym stopniu jest traktowany jako środek tezauryzacji. W tej kwestii nie ma znaczących różnic ze względu na poszczególne kryteria społeczno-demograficzne. W zbliżonym stopniu sądzą tak kobiety i mężczyźni (55,66% vs. 56,78%), mieszkańcy wsi i miast różnej wielkości (51,38% vs. 58,65%), osoby w różnym wieku i różnym wykształceniu (choć w tym zakresie ujawniają się pewne różnice). Duża grupa osób traktuje go wyłącznie jako narzędzie wykorzystywane w grach, służące zaspokajaniu potrzeb wynikających z podejmowanych w ramach tych gier aktywności. Osoby postrzegające pieniądz wirtualny jako narzędzie gromadzenia wartości to przede wszystkim mieszkańcy wsi (32,11%), osoby w wieku lat (27,27%), osoby z wykształceniem podstawowym (30%) lub wyższym (28,57%), uczniowie (25,93%) lub pracownicy umysłowi (26,67%). Wyznacznikiem funkcji miernika wartości w odniesieniu do pieniądza wirtualnego może być to, czy wyrażone w nim wartości dóbr wirtualnych są przeliczane na wartości w pieniądzu rzeczywistym. Analiza odpowiedzi na pytanie Czy rozważając zakup jakiegoś przedmiotu w grze przelicza Pan/Pani jego wartość na walutę rzeczywistą (np. PLN, EUR, $)? pokazała, że spora część osób tak czyni (ponad 47%). Pozostałe osoby tego nie robią 9 S. Owsiak, Podstawy nauki finansów, PWE, Warszawa 2002, s H. Zadora, T. Zieliński, Pieniądz współczesny a kryzysy finansowe, Difin, Warszawa 2012, s

17 (39%) lub nie mają zdania (13%). Oznacza to, że zdaniem niemal połowy badanych pieniądz wirtualny może być wykorzystywany do pomiaru wartości. Uważają tak przede wszystkim mieszkańcy miast (głównie dużych), mężczyźni, osoby młode w wieku lata i z wykształceniem wyższym. Funkcja pieniądza jako środka płatniczego może ujawniać się między innymi poprzez dokonywanie rozliczeń z jego udziałem. Analiza odpowiedzi na pytanie Czy zdarzyło się Panu/Pani dokonać rozliczenia pożyczki zaciągniętej w świecie rzeczywistym przy użyciu pieniądza wirtualnego? pozwoliła stwierdzić, że zdecydowana większość tego nie robiła (93,5%). Zaledwie 6,5% badanych deklaruje, że dokonywało takich rozliczeń. A zatem w kontekście funkcji pieniądza należy stwierdzić, że w obecnym kształcie nie jest powszechne dokonywanie płatności w świecie rzeczywistym, w szczególności tych związanych z zaciągniętymi zobowiązaniami. Za powyższym wnioskiem przemawia również to, że pieniądz wirtualny nie jest wykorzystywany do zaciągania zobowiązań. Świadczą o tym odpowiedzi na pytanie Czy zdarzyło się Panu/Pani zaciągnąć pożyczkę w pieniądzu wirtualnym?. Ponad 89% badanych deklaruje, że nigdy tego nie robiło, podczas gdy ponad 10% twierdzi, że taka sytuacja miała miejsce. Do osób tych należą przede wszystkim mężczyźni, mieszkańcy wsi, osoby młode w wieku lata, z wykształceniem zawodowym i pracownicy fizyczni. Analiza odpowiedzi na pytanie Czy pieniądz wirtualny, którym się Pan/Pani posługuje, posiada określone nominały i czy można go podzielić na mniejsze jednostki? pozwoliła na sprawdzenie, czy pieniądz wirtualny posiada cechę podzielności. Zgodnie z uzyskanymi odpowiedziami miejsce zamieszkania determinuje sposób postrzegania możliwości posługiwania się określonymi nominałami i możliwości dzielenia ich w wirtualnej rzeczywistości. Analiza stopnia znajomości wirtualnych rzeczywistości związana z posługiwaniem się określonymi nominałami i możliwością dzielenia ich ze względu na płeć pokazuje, że kobiety dwukrotnie częściej niż mężczyźni nie potrafiły określić, jakim nominałem wirtualnej waluty się posługują oraz czy jest ona podzielna (odpowiednio 41% i 23%). Przyczyną takiego stanu rzeczy może być niezwracanie większej uwagi przez płeć żeńską na ilość posiadanych nominałów wirtualnej waluty. Na to samo pytanie mężczyźni odpowiadali dwukrotnie częściej pozytywnie niż kobiety, tj. iż wiedzą, jakim określonym nominałem waluty wirtualnej się posługują oraz znają pozytywną odpowiedź na pytanie o jej podzielność (odpowiednio 42% i 21%). Przyczyną takiego stanu rzeczy mogą być psychofizyczne uwarunkowania mężczyzn, którzy wiedzę o ilości i wielkości nominałów wirtualnej waluty wykorzystują w planowaniu. Taka zależność nie jest przypadkowa, a 17

18 świadczyć może między innymi o tym, że kobiety, wybierając wirtualny świat, nie zwracają uwagi na rodzaj wirtualnego pieniądza, w szczególności jego nominały czy możliwości podzielenia, ważne bowiem jest dla nich samo uczestnictwo w wirtualnej rzeczywistości. Mężczyźni podchodzą bardziej pragmatycznie do wirtualnych rzeczywistości i uczestnictwo powinno wiązać się dla nich również z możliwością zarabiania wirtualnej waluty oraz możliwością wykorzystania podzielnej wirtualnej waluty do różnego rodzaju zakupów, inwestycji czy wymiany na pieniądz realny. Zgodnie z przypuszczeniami grupę o największej znajomości zagadnień dotyczących posiadanego nominału pieniądza wirtualnego i możliwości jego podzielenia stanowią osoby w wieku lat (42%). Analiza odpowiedzi na pytanie Czy pieniądz wirtualny, którym się Pan/Pani posługuje, można swobodnie przenosić między serwisami? pozwala negatywnie zweryfikować posiadanie cechy przenośności przez pieniądz wirtualny. Zauważa się, że mniej więcej 1/4 ogółu osób (26,94%) bez względu na miejsce zamieszkania nie wie, jaką walutą wirtualną się posługuje. Tylko niespełna 1/6 ogółu osób (17,42%) bez względu na miejsce zamieszkania wie, czy daną walutę można przenosić w sieci komputerowej. Natomiast więcej niż połowa pytanych (55,63%) bez względu na miejsce zamieszkania stwierdza, że nie można w aplikacjach przenosić pieniądza wirtualnego. Jednym z czynników, który różnicuje wiedzę na temat pieniądza wirtualnego, jest płeć. Z badań dotyczących funkcjonowania stereotypów płci wynika, iż mężczyźni jako użytkownicy nowych technologii różnią się od kobiet w zakresie różnorodnych zachowań. Różnice te najlepiej widoczne są w liście cech przypisywanych obu płciom, z których w kontekście niniejszego opracowania kluczowe są: racjonalność, odwaga, pewność siebie, cierpliwość, ostrożność czy emocjonalność. Trzy pierwsze przypisywane są raczej mężczyznom, a trzy kolejne kobietom 11. Mogą one decydować o tym, że mężczyźni będą bardziej świadomi użycia pieniądza wirtualnego i bardziej otwarci na wykorzystanie go jako nowoczesnej formy dokonywania płatności w wirtualnych światach, podczas gdy kobiety nie będą zwracać uwagi na korzyści płynące z użytkowania wirtualnej waluty i będą raczej preferować zachowawczy styl działania. Z przeprowadzonego badania wynika, iż mężczyźni tylko w 21,61% (vs. kobiety 38,68%) nie wiedzą, czy istnieje możliwość przenoszenia pieniądza wirtualnego, którym się posługują. Analiza odpowiedzi na pytanie Czy Pan/Pani uważa, że jest pełnoprawnym właścicielem pieniądza wirtualnego, którym się posługuje? odnosi się do cechy pieniądza 11 B. Wojciszke, Człowiek wśród ludzi. Zarys psychologii społecznej, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2006, s

19 związanej z istnieniem sankcji prawnych związanych z jego powstawaniem i posługiwaniem się nim. Ze względu na miejsce zamieszkania wyniki w tym zakresie ukazują, że respondenci w 56,28% czują się pełnoprawnym właścicielem pieniądza wirtualnego, którym się posługują. Obie płcie odpowiadają na to pytanie w sposób zbliżony. W badaniu wyraźnie zauważa się, że żeńska część próby badawczej cechuje się brakiem zdecydowania w kwestii pełnoprawnej własności pieniądza wirtualnego. Ponad 1/3 badanych kobiet (34,91%) nie wie, co o tym sądzić. Kolejną weryfikowaną cechą pieniądza wirtualnego jest jego powszechna akceptowalność. Cecha ta zdaje się być kluczowa, ponieważ jak głosi jedna z definicji, pieniądz jest czymś, co znajduje powszechną akceptację i jest wymieniane na dobra i usługi 12. O stopniu realizacji tej cechy świadczą odpowiedzi na pytanie o to, czy za pieniądze z gry można kupić wszystko. Twierdząco na to pytanie odpowiedziało tylko 58 spośród 305 badanych (19%). Przeciwnie uważa 63%, a 18% nie ma zdania. Oznacza to, że większość osób korzystających z pieniędzy wirtualnych jest przekonana o ich słabszej pozycji względem prawdziwych pieniędzy, bez względu na walutę. Pieniądz wirtualny traktowany jest jako ograniczony w użyciu, zazwyczaj do świata danej gry. Jak dotychczas nie można mu zatem przypisać cechy powszechnej akceptowalności, która stanowi kluczowy wyróżnik rzeczywistych pieniędzy. Rodzi to zatem pytanie o zasadność używania określenia pieniądz w odniesieniu do środków, jakimi gracze posługują się w świecie wirtualnym. Jeśli natomiast uznać świat gry za istniejący równolegle do rzeczywistego, swoisty odpowiednik państwa, w którym funkcjonuje określona zbiorowość ludzi użytkowników gry, którzy akceptują jej reguły, to można przyjąć, że wyrażają oni jednocześnie swoją akceptację dla obowiązującej w tym świecie waluty. Podobnie jak w rzeczywistym świecie pobyt na terytorium danego kraju oznacza zgodę na posługiwanie się jego walutą. Dalszym potwierdzeniem takiego podejścia są odpowiedzi na pytanie o to, czy dana osoba używa pieniądza wirtualnego tylko w ramach tej samej gry. Okazuje się, że 78% badanych właśnie tak postępuje, a pozostałe 22% twierdzi, że korzysta z nich również w inny sposób. W ankiecie nie pytano o to, jak i gdzie wykorzystywane są pieniądze wirtualne, ale można przypuszczać, że są to inne gry bądź wymiana pieniędzy wirtualnych na prawdziwe. Potwierdza to struktura odpowiedzi na pytanie dotyczące tego, co gracze robią z pieniędzmi zarobionymi w grze. Około 17% osób deklaruje, że wymienia je na prawdziwą walutę, 58% kupuje rzeczy potrzebne do gry, a 25% oszczędza, ponieważ mogą się przydać 12 H. Zadora, T. Zieliński, Pieniądz współczesny, op.cit., s

20 później podczas gry. Odpowiedzi te pokazują, że pieniądze wirtualne są raczej umiejscowione, czyli wykorzystywane tylko w ramach tej samej gry. Jednak pewna część graczy wyprowadza pieniądze wirtualne do prawdziwego świata i w tym kontekście pieniądz wirtualny jest odrębną walutą, którą nabywają osoby wchodzące do świata wirtualnego. Pieniądz ten nie zasila rzeczywistej gospodarki, ale sprawia, że możliwy jest rozwój gospodarki wirtualnej. Jednocześnie pieniądze uzyskane ze sprzedaży pieniędzy wirtualnych stanowią źródło dochodów, które mogą zostać przeznaczone na zakup dóbr wytworzonych w świecie rzeczywistym i tym sposobem przyczynić się do rozwoju prawdziwej gospodarki. W zależności od narodowości nabywcy może to być gospodarka dowolnego kraju. Tam, gdzie transakcje takie (jak w Polsce) nie podlegają regulacjom prawnym, dochody te są nieopodatkowane, a zatem w całości mogą zostać przeznaczone na konsumpcję. Celem przeprowadzonego badania było określenie, czy pieniądz wirtualny jest nowym zasobem pieniądza, czy może tylko jego nową formą, a także czy pieniądz ten tworzy dodatkowy pieniądz w gospodarce realnej. Ze struktury odpowiedzi udzielonych przez użytkowników wynika, że pieniądz wirtualny nie jest nowym zasobem, który w sposób powszechny byłby zaakceptowany przez społeczeństwo i który w prosty sposób mógłby zostać przekształcony w pieniądz rzeczywisty. Nie można również stwierdzić, że pieniądz wirtualny jest nową formą pieniądza (obok pieniądza gotówkowego i bezgotówkowego, elektronicznego), ponieważ nie posiada większości cech prawdziwego pieniądza. Tym samym używanie sformułowania pieniądz w odniesieniu do niego nie wydaje się zasadne. Stanowi on raczej szczególny rodzaj dobra, które funkcjonuje w świecie wirtualnym i które jest nabywane za pieniądze prawdziwe. Oczywiście zachodzą szczególne interakcje między pieniądzem wirtualnym a pieniędzmi prawdziwymi, jednak nie można traktować ich w sposób równorzędny. Mimo to, ze względu na przyjętą na wstępie terminologię, w dalszej części raportu konsekwentnie stosowane będzie określenie pieniądz wirtualny. Zdarza się, że jest on wymieniany na pieniądz rzeczywisty, jednak przede wszystkim służy nabywaniu dóbr wirtualnych. Stwierdzenie tej prawidłowości stanowi wyraz realizacji celu dotyczącego określenia ścieżek konwersji pieniądza wirtualnego. Ponadto, co stwierdzono w trakcie badania, zamiana pieniądza wirtualnego na prawdziwy stanowi złamanie zasad większości gier, a zatem tworzy raczej swoistą szarą strefę tej aktywności aniżeli jej normę. W wyniku analizy odpowiedzi uczestników badania oraz technologicznych 20

Pieniądz w gospodarstwie domowym. Pieniądze ma się po to, aby ich nie mieć Tadeusz Kotarbiński

Pieniądz w gospodarstwie domowym. Pieniądze ma się po to, aby ich nie mieć Tadeusz Kotarbiński Pieniądz w gospodarstwie domowym Pieniądze ma się po to, aby ich nie mieć Tadeusz Kotarbiński Od wieków pieniądz w życiu każdego człowieka spełnia rolę ekonomicznego środka wymiany. Jego wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

Instytut Badania Opinii HOMO HOMINI BADANIE OPINII PUBLICZNEJ PRZEPROWADZONE NA ZLECENIE BZWBK JAK POLACY KORZYSTAJĄ Z KART PŁATNICZYCH?

Instytut Badania Opinii HOMO HOMINI BADANIE OPINII PUBLICZNEJ PRZEPROWADZONE NA ZLECENIE BZWBK JAK POLACY KORZYSTAJĄ Z KART PŁATNICZYCH? BADANIE OPINII PUBLICZNEJ JAK POLACY KORZYSTAJĄ Z KART PŁATNICZYCH? CZERWIEC 2010 Instytut Badania Opinii HOMO HOMINI BADANIE OPINII PUBLICZNEJ PRZEPROWADZONE NA ZLECENIE BZWBK JAK POLACY KORZYSTAJĄ Z

Bardziej szczegółowo

Raport z badania ankietowego dot. Stopnia zadowolenia klienta z poziomu usług świadczonych przez Powiatowy Urząd Pracy w Rykach.

Raport z badania ankietowego dot. Stopnia zadowolenia klienta z poziomu usług świadczonych przez Powiatowy Urząd Pracy w Rykach. Raport z badania ankietowego dot. Stopnia zadowolenia klienta z poziomu usług świadczonych przez Powiatowy Urząd Pracy w Rykach. Ryki, styczeń 2013r. 1 Wstęp Powiatowy Urząd Pracy w Rykach w okresie od

Bardziej szczegółowo

Wyniki badania na temat czytania dzieciom

Wyniki badania na temat czytania dzieciom Wyniki badania na temat czytania dzieciom Maj 2007 O badaniu Badanie przeprowadzone zostało w drugiej połowie marca 2007 roku metodą ankiety internetowej Ankieta podzielona była na kilka części pytania

Bardziej szczegółowo

Raport z badań preferencji licealistów

Raport z badań preferencji licealistów Raport z badań preferencji licealistów Uniwersytet Jagielloński 2011 Raport 2011 1 Szanowni Państwo, definiując misję naszej uczelni napisaliśmy, że Zadaniem Uniwersytetu było i jest wytyczanie nowych

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA O KONTRAKCIE Z NORWEGIĄ NA DOSTAWĘ GAZU DO POLSKI BS/166/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA O KONTRAKCIE Z NORWEGIĄ NA DOSTAWĘ GAZU DO POLSKI BS/166/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r.

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. 1 UWAGI ANALITYCZNE 1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. W maju 2002 r. w województwie łódzkim było 209,4 tys. gospodarstw

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Warszawa, Maj 2014 PŁEĆ A PODEJMOWANIE DECYZJI INWESTYCYJNYCH

Warszawa, Maj 2014 PŁEĆ A PODEJMOWANIE DECYZJI INWESTYCYJNYCH Warszawa, Maj 2014 PŁEĆ A PODEJMOWANIE DECYZJI INWESTYCYJNYCH Informacja o badaniu Badanie na temat preferencji Polaków dotyczących płci osób odpowiedzialnych za zarządzanie finansami oraz ryzyka inwestycyjnego

Bardziej szczegółowo

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Odpowiedzialny biznes to przede wszystkim uczciwe postępowanie raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Współcześnie coraz więcej mówi się na świecie

Bardziej szczegółowo

Wnioski z raportu ewaluacji końcowej VII edycji projektu Żyj finansowo! czyli jak zarządzać finansami w życiu osobistym,

Wnioski z raportu ewaluacji końcowej VII edycji projektu Żyj finansowo! czyli jak zarządzać finansami w życiu osobistym, Wnioski z raportu ewaluacji końcowej VII edycji projektu Żyj finansowo! czyli jak zarządzać finansami w życiu osobistym, zrealizowanego w roku szkolnym 2014/2015 przez Stowarzyszenie Krzewienia Edukacji

Bardziej szczegółowo

Warszawa, grudzień 2012 BS/161/2012 CENY I ZAKUPY

Warszawa, grudzień 2012 BS/161/2012 CENY I ZAKUPY Warszawa, grudzień 2012 BS/161/2012 CENY I ZAKUPY Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul. Żurawia

Bardziej szczegółowo

W takich sytuacjach podatnicy mają wiele problemów z ustaleniem podatkowych różnic kursowych.

W takich sytuacjach podatnicy mają wiele problemów z ustaleniem podatkowych różnic kursowych. W takich sytuacjach podatnicy mają wiele problemów z ustaleniem podatkowych różnic kursowych. Wiele problemów nastręcza podatnikom ustalenie podatkowych różnic kursowych w przypadku regulowania swoich

Bardziej szczegółowo

SUBIEKTYWNEJ JAKOŚCI ŻYCIA TOM II SZCZEGÓŁOWE WYNIKI BADAŃ WEDŁUG DZIEDZIN

SUBIEKTYWNEJ JAKOŚCI ŻYCIA TOM II SZCZEGÓŁOWE WYNIKI BADAŃ WEDŁUG DZIEDZIN RAPORT Z BADAŃ SUBIEKTYWNEJ JAKOŚCI ŻYCIA TOM II SZCZEGÓŁOWE WYNIKI BADAŃ WEDŁUG DZIEDZIN Lider projektu: Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Partner projektu: Uniwersytet Techniczny w Dreźnie Projekt:

Bardziej szczegółowo

Bankowość Internetowa. - wybrane zagadnienia opracowane na podstawie Audytu Bankowości Detalicznej

Bankowość Internetowa. - wybrane zagadnienia opracowane na podstawie Audytu Bankowości Detalicznej Bankowość Internetowa - wybrane zagadnienia opracowane na podstawie Audytu Bankowości Detalicznej Metodologia Metoda Prezentowane dane pochodzą z Audytu Bankowości Detalicznej. Badanie realizowane jest

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Temat spotkania: Finanse dla sprytnych Dlaczego inteligencja finansowa popłaca? Prowadzący: dr Anna Miarecka Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie 28 maj

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INTERNET I KOMPUTERY W GOSPODARSTWACH DOMOWYCH BS/50/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INTERNET I KOMPUTERY W GOSPODARSTWACH DOMOWYCH BS/50/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW

Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ 629-35 - 69, 628-37 - 04

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ 629-35 - 69, 628-37 - 04 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT 629-35-69, 628-37-04 UL. ŻURAWIA, SKR. PT. 24 INTERNET http://www.cbos.pl OŚRODEK INFORMACJI 693-46-92, 625-76-23 00-503 WARSZAWA E-mail: sekretariat@cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Na co Polacy wydają pieniądze?

Na co Polacy wydają pieniądze? 047/04 Na co Polacy wydają pieniądze? Warszawa, czerwiec 2004 r. Przeciętne miesięczne wydatki gospodarstwa domowego w Polsce wynoszą 1694 zł, a w przeliczeniu na osobę 568 zł. Najwięcej w gospodarstwach

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ PODATKI W OPINII SPOŁECZNEJ BS/135/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2003

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ PODATKI W OPINII SPOŁECZNEJ BS/135/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2003 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Usługi finansowe. Raport z badania ilościowego przeprowadzonego w Internecie. 7-25 października 2004

Usługi finansowe. Raport z badania ilościowego przeprowadzonego w Internecie. 7-25 października 2004 Usługi finansowe Raport z badania ilościowego przeprowadzonego w Internecie 7-25 października 2004 Spis treści Podsumowanie... 3 O badaniu... 6 Znajomość dostępnych w Internecie usług finansowych. Źródła

Bardziej szczegółowo

UWAGI ANALITYCZNE. Gospodarstwa z użytkownikiem gospodarstwa indywidualnego. Wyszczególnienie. do 1 ha użytków rolnych. powyżej 1 ha.

UWAGI ANALITYCZNE. Gospodarstwa z użytkownikiem gospodarstwa indywidualnego. Wyszczególnienie. do 1 ha użytków rolnych. powyżej 1 ha. UWAGI ANALITYCZNE UDZIAŁ DOCHODÓW Z DZIAŁALNOŚCI ROLNICZEJ W DOCHODACH OGÓŁEM GOSPODARSTW DOMOWYCH W Powszechnym Spisie Rolnym w woj. dolnośląskim spisano 140,7 tys. gospodarstw domowych z użytkownikiem

Bardziej szczegółowo

Przemysław Majkut Gimnazjum N analiza efektów kształcenia na podstawie wyników egzaminów zewnętrznych

Przemysław Majkut Gimnazjum N analiza efektów kształcenia na podstawie wyników egzaminów zewnętrznych Przemysław Majkut Gimnazjum N analiza efektów kształcenia na podstawie wyników egzaminów zewnętrznych Opis szkoły Opisywane gimnazjum znajduje się w niewielkiej miejscowości, liczącej niewiele ponad tysiąc

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

STRAŻ POŻARNA NA TLE INNYCH INSTYTUCJI ŻYCIA PUBLICZNEGO

STRAŻ POŻARNA NA TLE INNYCH INSTYTUCJI ŻYCIA PUBLICZNEGO STRAŻ POŻARNA NA TLE INNYCH INSTYTUCJI ŻYCIA PUBLICZNEGO raport z badań ilościowych dla Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej Warszawa, kwiecień 2010 SPIS TREŚCI Informacja o badaniu 3 Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC - The Programme for the International Assessment of Adult Competencies) Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

Bankowość mobilna w oczach %&'(')#*+,- Polaków./&'01-%2$013/./& 2-#1*0'#41+/)2'+#'#$'& *3-%-2+-)51'.-# Warszawa, 6*&+-)17$0*4189:;<:=;88&:

Bankowość mobilna w oczach %&'(')#*+,- Polaków./&'01-%2$013/./& 2-#1*0'#41+/)2'+#'#$'& *3-%-2+-)51'.-# Warszawa, 6*&+-)17$0*4189:;<:=;88&: Bankowość!"#$ mobilna w oczach %&'(')#*+,- Polaków./&'01-%2$013/./& 2-#1*0'#41+/)2'+#'#$'& *3-%-2+-)51'.-# Warszawa, 6*&+-)17$0*4189:;

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKATzBADAŃ. Wybrane wskaźniki położenia materialnego a stabilność zatrudnienia NR 148/2015 ISSN 2353-5822

KOMUNIKATzBADAŃ. Wybrane wskaźniki położenia materialnego a stabilność zatrudnienia NR 148/2015 ISSN 2353-5822 KOMUNIKATzBADAŃ NR 148/2015 ISSN 2353-5822 Wybrane wskaźniki położenia materialnego a stabilność zatrudnienia Przedruk i rozpowszechnianie tej publikacji w całości dozwolone wyłącznie za zgodą CBOS. Wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

Badanie na temat mieszkalnictwa w Polsce

Badanie na temat mieszkalnictwa w Polsce Badanie na temat mieszkalnictwa w Polsce BADANIE NA REPREZENT ATYWNEJ GRUPIE POLEK/POLAKÓW Badanie realizowane w ramach projekru Społeczne Forum Polityki Mieszkaniowej współfinansowanego z Funduszy EOG

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 BOOM KREDYTOWY 97 WARSZAWA, LISTOPAD 97

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 BOOM KREDYTOWY 97 WARSZAWA, LISTOPAD 97 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

Raport cząstkowy - Migracje z województwa lubelskiego

Raport cząstkowy - Migracje z województwa lubelskiego Raport cząstkowy - Migracje z województwa lubelskiego Zebranie informacji na temat migrantów z danego obszaru stanowi poważny problem, gdyż ich nieobecność zazwyczaj wiąże się z niemożliwością przeprowadzenia

Bardziej szczegółowo

Raport dla Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych im. Tomasza Nocznickiego w Nowej Wsi

Raport dla Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych im. Tomasza Nocznickiego w Nowej Wsi ANALIZA PREFERENCJI ABSOLWENTÓW MAZOWIECKICH SZKÓŁ ŚREDNICH Raport dla Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych im. Tomasza Nocznickiego w Nowej Wsi Studenckie Koło Naukowe Metod Ilościowych Warszawa, 2012 r.

Bardziej szczegółowo

transmisja dostępna w czasie rzeczywistym (utrudnienie w podejmowaniu interwencji)

transmisja dostępna w czasie rzeczywistym (utrudnienie w podejmowaniu interwencji) Prezentacja treści seksualnych przez młodzież poprzez wideoczaty Badania Specyfika zjawiska transmisja dostępna w czasie rzeczywistym (utrudnienie w podejmowaniu interwencji) możliwość utrwalenia transmisji

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa, 27.01.2016 r. Pracujący w nietypowych formach zatrudnienia Informacja została opracowana na podstawie wyników badania modułowego Nietypowe formy

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/135/2013 WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I WAKACYJNA PRACA ZAROBKOWA UCZNIÓW

Warszawa, październik 2013 BS/135/2013 WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I WAKACYJNA PRACA ZAROBKOWA UCZNIÓW Warszawa, październik 2013 BS/135/2013 WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I WAKACYJNA PRACA ZAROBKOWA UCZNIÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE MIAST I WSI WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO. Maciej Dzikuć

BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE MIAST I WSI WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO. Maciej Dzikuć BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE MIAST I WSI WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO Maciej Dzikuć Celem artykułu jest przedstawienie postrzegania bezpieczeństwa energetycznego przez mieszkańców województwa lubuskiego. Wskazano

Bardziej szczegółowo

Przyjęcie wspólnej waluty euro

Przyjęcie wspólnej waluty euro TNS Marzec K.024/ Informacja o badaniu W marcu roku Zespół Badań Społecznych w TNS Polska przeprowadził cykliczny sondaż, w którym zapytał Polaków o opinie na temat wejścia naszego kraju do strefy euro.

Bardziej szczegółowo

BS/136/2006 POSTAWY POLAKÓW, WĘGRÓW, CZECHÓW I SŁOWAKÓW WOBEC EURO KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2006

BS/136/2006 POSTAWY POLAKÓW, WĘGRÓW, CZECHÓW I SŁOWAKÓW WOBEC EURO KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2006 BS/136/2006 POSTAWY POLAKÓW, WĘGRÓW, CZECHÓW I SŁOWAKÓW WOBEC EURO KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2006 PRZEDRUK I ROZPOWSZECHNIANIE MATERIAŁÓW CBOS W CAŁOŚCI LUB W CZĘŚCI ORAZ WYKORZYSTANIE DANYCH

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 GOSPODARSTWA DOMOWE: INWESTYCJE ZREALIZOWANE W ROKU 1995 I PLANOWANE NA ROK 1996 WARSZAWA, LUTY 96

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 GOSPODARSTWA DOMOWE: INWESTYCJE ZREALIZOWANE W ROKU 1995 I PLANOWANE NA ROK 1996 WARSZAWA, LUTY 96 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

Płeć respondentów 36% 64% Kultura organizacji polskich firm raport z badań

Płeć respondentów 36% 64% Kultura organizacji polskich firm raport z badań Kultura organizacji polskich firm raport z badań W rozwiniętym systemie gospodarczym istje wiele rodzajów firm i przedsiębiorstw. W każdym z nich funkcjonuje pewna kultura organizacyjna. Składa się na

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

nielegalne ściąganie plików z Internetu Raport ConQuest Consulting

nielegalne ściąganie plików z Internetu Raport ConQuest Consulting nielegalne ściąganie plików z Internetu Raport ConQuest Consulting metodologia o badaniu Badanie dotyczące nielegalnego ściągania plików z Internetu w Polsce było przeprowadzane w okresie od 14 do 24 maja

Bardziej szczegółowo

Preferencje konsumentów rynku telekomunikacyjnego w latach 2011-2014

Preferencje konsumentów rynku telekomunikacyjnego w latach 2011-2014 Preferencje konsumentów rynku telekomunikacyjnego w latach 2011-2014 Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej Warszawa, grudzień 2014 r. Spis treści 1. Cel i zakres analizy... 2 2. Internet... 3 2.1. Posiadanie

Bardziej szczegółowo

Czy warto studiować? Czy warto studiować? TNS Październik 2013 K.067/13

Czy warto studiować? Czy warto studiować? TNS Październik 2013 K.067/13 Podsumowanie Warto czy nie warto studiować? Jakie kierunki warto studiować? Co skłania młodych ludzi do podjęcia studiów? Warto! Medycyna! Zdobycie kwalifikacji, by łatwiej znaleźć pracę! Trzy czwarte

Bardziej szczegółowo

WAKACJE DZIECI I MŁODZIEŻY WARSZAWA, WRZESIEŃ 2000

WAKACJE DZIECI I MŁODZIEŻY WARSZAWA, WRZESIEŃ 2000 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa Międzynarodowe badanie ING na temat wiedzy finansowej konsumentów w Polsce i na świecie Wybrane wyniki badania przeprowadzonego dla Grupy ING przez TNS NIPO Maj

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z BADANIA LOSÓW ABSOLWENTÓW

RAPORT Z BADANIA LOSÓW ABSOLWENTÓW PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU 33-3 Nowy Sacz, ul. Staszica 1, tel.: centrala (1) 355, fax (1) 3 RAPORT Z BADANIA LOSÓW ABSOLWENTÓW 3 lata od daty odbioru dyplomu Państwowej Wyższej Szkoły

Bardziej szczegółowo

Polacy o ślubach i weselach

Polacy o ślubach i weselach K.052/12 Polacy o ślubach i weselach Warszawa, sierpień 2012 roku Zwolenników poglądu, że pary po ślubie są szczęśliwsze od par, które żyją bez ślubu, jest znacznie mniej niż osób, które nie wierzą w ślub

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 REKLAMA W GOSPODARCE OKRESU TRANSFORMACJI WARSZAWA, SIERPIEŃ 1993

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 REKLAMA W GOSPODARCE OKRESU TRANSFORMACJI WARSZAWA, SIERPIEŃ 1993 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ?

Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ? Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ? Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Kryteria wyboru operatorów usług telefonicznych przez abonentów w Polsce

Kryteria wyboru operatorów usług telefonicznych przez abonentów w Polsce Roman Nierebiński Opisano czynniki, wpływające na wybór operatora usług telefonii stacjonarnej i komórkowej. Wskazano najczęściej wybieranych operatorów telefonicznych oraz podano motywy wyboru. telekomunikacja,

Bardziej szczegółowo

W jaki sposób dokonać tej wyceny zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej?

W jaki sposób dokonać tej wyceny zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej? W jaki sposób dokonać tej wyceny zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej? Wycena jednostki działającej za granicą w sprawozdaniu finansowym jednostki sporządzonym zgodnie z MSSF

Bardziej szczegółowo

Świadomość Polaków w rzeczywistości cyfrowej bariery i szanse

Świadomość Polaków w rzeczywistości cyfrowej bariery i szanse Świadomość Polaków w rzeczywistości cyfrowej bariery i szanse Raport badawczy dla Sierpień 2012 SPIS TREŚCI 1. Opis i cele badania 3 2. Metodologia 4 3. Struktura demograficzna próby 5 Kompetencje cyfrowe

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/146/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW

Warszawa, październik 2013 BS/146/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Warszawa, październik 2013 BS/146/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska - Wydział Inżynierii Zarządzania RAPORT EWALUACYJNY

Politechnika Poznańska - Wydział Inżynierii Zarządzania RAPORT EWALUACYJNY Politechnika Poznańska - Wydział Inżynierii Zarządzania RAPORT EWALUACYJNY projektu Wiedza dla gospodarki (POKL.04.01.01-00-250/09) (współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Warszawa, maj 2010 BS/70/2010

Warszawa, maj 2010 BS/70/2010 Warszawa, maj 2010 BS/70/2010 PIT-y 2009 Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul. Żurawia 4a, 00-503 Warszawa

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań

Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań Informacja o badaniu Pomimo trudnej sytuacji na rynku pracy, zarówno polskie jak i międzynarodowe przedsiębiorstwa coraz częściej dostrzegają

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2013 BS/79/2013 POSTAWY WOBEC ZWIERZĄT

Warszawa, czerwiec 2013 BS/79/2013 POSTAWY WOBEC ZWIERZĄT Warszawa, czerwiec 2013 BS/79/2013 POSTAWY WOBEC ZWIERZĄT Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul.

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O PLANACH URUCHOMIENIA TELEWIZJI TRWAM BS/36/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, LUTY 2003

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O PLANACH URUCHOMIENIA TELEWIZJI TRWAM BS/36/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, LUTY 2003 CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

MIGRACJE ZAROBKOWE POLAKÓW

MIGRACJE ZAROBKOWE POLAKÓW MIGRACJE ZAROBKOWE POLAKÓW Raport Work Service S.A. 1 SPIS TREŚCI RAPORT W LICZBACH 4 PREFEROWANE KRAJE EMIGRACJI 5 ROZWAŻAJĄCY EMIGRACJĘ ZAROBKOWĄ 6 POWODY EMIGRACJI 9 BARIERY EMIGRACJI 10 METODOLOGIA

Bardziej szczegółowo

Raport z badań przeprowadzonych w ramach projektu Wzmocnienie konsultacji społecznych w powiecie oleckim. grudzień 2014

Raport z badań przeprowadzonych w ramach projektu Wzmocnienie konsultacji społecznych w powiecie oleckim. grudzień 2014 Znajomość problemów związanych z używaniem alkoholu, środków psychoaktywnych i infoholizmu wśród dzieci i młodzieży oraz potrzeb pogłębienia wiedzy przez osoby dorosłe w tym zakresie Raport z badań przeprowadzonych

Bardziej szczegółowo

Roczne zeznanie podatkowe Polaków PIT 2011. KPMG w Polsce Warszawa, kwiecień 2012

Roczne zeznanie podatkowe Polaków PIT 2011. KPMG w Polsce Warszawa, kwiecień 2012 Roczne zeznanie podatkowe Polaków PIT 2011 KPMG w Polsce Warszawa, kwiecień 2012 Spis treści 1. Najważniejsze wnioski 2. Metodyka badania 3. Kiedy rozliczamy się z Urzędem Skarbowym? 4. Czy rozliczenie

Bardziej szczegółowo

Ocena potrzeb szkoleniowych oraz wiedzy lekarzy i lekarzy dentystów w zakresie kompetencji miękkich oraz organizacji systemu ochrony zdrowia

Ocena potrzeb szkoleniowych oraz wiedzy lekarzy i lekarzy dentystów w zakresie kompetencji miękkich oraz organizacji systemu ochrony zdrowia Ocena potrzeb szkoleniowych oraz wiedzy lekarzy i lekarzy dentystów w zakresie kompetencji miękkich oraz organizacji systemu ochrony zdrowia Raport z badania ilościowego realizowanego wśród lekarzy i lekarzy

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

Z jakich usług finansowych korzystają organizacje pozarządowe? Czego potrzebują? Stowarzyszenie Klon/Jawor

Z jakich usług finansowych korzystają organizacje pozarządowe? Czego potrzebują? Stowarzyszenie Klon/Jawor Z jakich usług finansowych korzystają organizacje pozarządowe? Czego potrzebują? Marta Gumkowska Stowarzyszenie Klon/Jawor Źródła danych - Kondycja sektora organizacji pozarządowych w Polsce 2006 (reprezentatywna,

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKATzBADAŃ. Korzystanie z telefonów komórkowych NR 125/2015 ISSN 2353-5822

KOMUNIKATzBADAŃ. Korzystanie z telefonów komórkowych NR 125/2015 ISSN 2353-5822 KOMUNIKATzBADAŃ NR 125/2015 ISSN 2353-5822 Korzystanie z telefonów komórkowych Przedruk i rozpowszechnianie tej publikacji w całości dozwolone wyłącznie za zgodą. Wykorzystanie fragmentów oraz danych empirycznych

Bardziej szczegółowo

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki Tomasz Poskrobko Produkt krajowy brutto (PKB) wartość rynkową wszystkich finalnych dóbr i usług produkowanych w kraju w danym okresie PKB od strony popytowej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI Warszawa, październik 00 BS/0/00 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI CBOS, wspólnie z ośrodkami badania opinii społecznej z innych państw, uczestniczy w programie World Public Opinion. Jest to program

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy

Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy Raport z badania Szymon Góralski Wrocław, 2013 ul. Więzienna 21c/8, 50-118 Wrocław, tel. 71 343 70 15, fax: 71 343 70 13, e-mail: biuro@rrcc.pl,

Bardziej szczegółowo

Polacy o wierze i Kościele

Polacy o wierze i Kościele IMAS International Polacy o wierze i Kościele Wrocław, luty/marzec 2009 Doceniamy ważność Kościoła katolickiego i darzymy go zaufaniem. Widzimy działania charytatywne Kościoła a niemalże połowa z nas chce

Bardziej szczegółowo

Mgr Anna Bernacka Mgr Justyna Cherchowska Uniwersytet Warmińsko Mazurski w Olsztynie

Mgr Anna Bernacka Mgr Justyna Cherchowska Uniwersytet Warmińsko Mazurski w Olsztynie Mgr Anna Bernacka Mgr Justyna Cherchowska Uniwersytet Warmińsko Mazurski w Olsztynie Obecnie jesteśmy świadkami niespotykanej dynamiki postępu technologicznego, który w głównej mierze tyczy się sposobu

Bardziej szczegółowo

JAKIE ZNAMY JĘZYKI OBCE?

JAKIE ZNAMY JĘZYKI OBCE? JAKIE ZNAMY JĘZYKI OBCE? Warszawa, październik 2000! Większość, niecałe trzy piąte (57%), Polaków twierdzi, że zna jakiś język obcy. Do braku umiejętności porozumienia się w innym języku niż ojczysty przyznaje

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 78/2015 ROZLICZENIA PODATKOWE I KWOTA WOLNA OD PODATKU

Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 78/2015 ROZLICZENIA PODATKOWE I KWOTA WOLNA OD PODATKU Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 78/2015 ROZLICZENIA PODATKOWE I KWOTA WOLNA OD PODATKU Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 9 stycznia 2015 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 133/2014 OPINIE O ADMINISTRACJI PODATKOWEJ

Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 133/2014 OPINIE O ADMINISTRACJI PODATKOWEJ Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 133/2014 OPINIE O ADMINISTRACJI PODATKOWEJ Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

OCHRONA ZDROWIA - POWINNOŚĆ PAŃSTWA CZY OBYWATELA? WARSZAWA, LUTY 2000

OCHRONA ZDROWIA - POWINNOŚĆ PAŃSTWA CZY OBYWATELA? WARSZAWA, LUTY 2000 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 84/2014 OPINIE O BEZPIECZEŃSTWIE W KRAJU I W MIEJSCU ZAMIESZKANIA

Warszawa, czerwiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 84/2014 OPINIE O BEZPIECZEŃSTWIE W KRAJU I W MIEJSCU ZAMIESZKANIA Warszawa, czerwiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 84/2014 OPINIE O BEZPIECZEŃSTWIE W KRAJU I W MIEJSCU ZAMIESZKANIA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku

Bardziej szczegółowo

Raport: Oczekiwania studentów względem rynku pracy

Raport: Oczekiwania studentów względem rynku pracy Raport: Oczekiwania studentów względem rynku Wyniki badań Plany kariery Brak planów rozwoju zawodowego jest powszechnym problemem występującym w Polsce. Zdaniem ekspertów tego rodzaju plany powinny być

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC - The Programme for the International Assessment of Adult Competencies) Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych

Bardziej szczegółowo

BS/170/2005 OCENY I PRZEWIDYWANIA DOTYCZĄCE INFLACJI I DOCHODÓW REALNYCH - OPINIE BADANYCH Z POLSKI, CZECH, WĘGIER I SŁOWACJI KOMUNIKAT Z BADAŃ

BS/170/2005 OCENY I PRZEWIDYWANIA DOTYCZĄCE INFLACJI I DOCHODÓW REALNYCH - OPINIE BADANYCH Z POLSKI, CZECH, WĘGIER I SŁOWACJI KOMUNIKAT Z BADAŃ BS/170/2005 OCENY I PRZEWIDYWANIA DOTYCZĄCE INFLACJI I DOCHODÓW REALNYCH - OPINIE BADANYCH Z POLSKI, CZECH, WĘGIER I SŁOWACJI KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, PAŹDZIERNIK 2005 PRZEDRUK MATERIAŁÓW CBOS W CAŁOŚCI

Bardziej szczegółowo

Co robi mężczyzna, aby dbać o wygląd? M e n C o d e. p l

Co robi mężczyzna, aby dbać o wygląd? M e n C o d e. p l Co robi mężczyzna, aby dbać o wygląd? M e n C o d e. p l Spis treści 1 Wprowadzenie... 3 2 Wnioski z badania... 4 3 Źródła wiedzy o modzie... 6 3.1 Źródła wiedzy o modzie... 7 3.2 Portale o modzie męskiej

Bardziej szczegółowo

Czynniki kształtujące wynik finansowy

Czynniki kształtujące wynik finansowy Izabela Krzysiak Zarządzanie semestr III WYŻSZA SZKOŁA ZARZĄDZANIA I PRAWA im. Heleny Chodkowskiej w Warszawie Czynniki kształtujące wynik finansowy Czynniki kształtujące wynik finansowy Podejmując próbę

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2012 BS/15/2012 DOBROCZYNNOŚĆ POLAKÓW W CZASACH ŚWIATOWEGO KRYZYSU

Warszawa, styczeń 2012 BS/15/2012 DOBROCZYNNOŚĆ POLAKÓW W CZASACH ŚWIATOWEGO KRYZYSU Warszawa, styczeń 2012 BS/15/2012 DOBROCZYNNOŚĆ POLAKÓW W CZASACH ŚWIATOWEGO KRYZYSU Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

Komentarz do wyników polskiej wersji badania Blanchard Corporate Issues 2011

Komentarz do wyników polskiej wersji badania Blanchard Corporate Issues 2011 Komentarz do wyników polskiej wersji badania Warszawa, maj 2011 r. 1.Wprowadzenie Badanie zostało zrealizowane metodą ankiety elektronicznej między 14 grudnia 2010 a 16 stycznia 2011. Polska wersja badania,

Bardziej szczegółowo

Nokaut.pl mobilna rewolucja na rynku zakupów internetowych. Dziś ostatni dzień zapisów na akcje Grupy Nokaut

Nokaut.pl mobilna rewolucja na rynku zakupów internetowych. Dziś ostatni dzień zapisów na akcje Grupy Nokaut Warszawa, 8 grudnia 2011 Nokaut.pl mobilna rewolucja na rynku zakupów internetowych Dziś ostatni dzień zapisów na akcje Grupy Nokaut czołowy gracz e-commerce w Polsce, właściciel internetowych porównywarek

Bardziej szczegółowo

Zwrot z inwestycji w IT: prawda czy mity

Zwrot z inwestycji w IT: prawda czy mity Zwrot z inwestycji w IT: prawda czy mity Inwestycje w technologie IT 1 muszą podlegać takim samym regułom oceny, jak wszystkie inne: muszą mieć ekonomiczne uzasadnienie. Stanowią one koszty i jako takie

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej I N F O R M A C J A o gospodarowaniu środkami w wojewódzkich funduszach ochrony środowiska i gospodarki wodnej w roku 27 Warszawa, maj 28 SPIS TREŚCI:

Bardziej szczegółowo

Obniżenie interchange szansą na wzrost ilości transakcji bezgotówkowych. Konferencja Klubu Parlamentarnego Ruch Palikota 24 lipca 2012 r.

Obniżenie interchange szansą na wzrost ilości transakcji bezgotówkowych. Konferencja Klubu Parlamentarnego Ruch Palikota 24 lipca 2012 r. Obniżenie interchange szansą na wzrost ilości transakcji bezgotówkowych w Polsce Konferencja Klubu Parlamentarnego Ruch Palikota 24 lipca 2012 r. 1. Systemy i opłaty Systemy VISA i MasterCard Systemy kart

Bardziej szczegółowo

Jak jeżdżą Polacy? Czy akceptujemy ograniczenia prędkości? Raport z badań opinii publicznej. Konferencja prasowa Warszawa, 28 października 2013 r.

Jak jeżdżą Polacy? Czy akceptujemy ograniczenia prędkości? Raport z badań opinii publicznej. Konferencja prasowa Warszawa, 28 października 2013 r. Jak jeżdżą Polacy? Czy akceptujemy ograniczenia prędkości? Raport z badań opinii publicznej Konferencja prasowa Warszawa, 28 października 2013 r. Prędkość a liczba zabitych 3 przyczyny powodujące największą

Bardziej szczegółowo

Competence analysis of trainers and educators and confirmation of Strategic Management Virtual Game topics. Polish version

Competence analysis of trainers and educators and confirmation of Strategic Management Virtual Game topics. Polish version Competence analysis of trainers and educators and confirmation of Strategic Management Virtual Game topics Polish version Wyniki badań ankietowych Opis próby badawczej Analizując możliwości rozwoju gier

Bardziej szczegółowo

Źródło: opracowanie własne 49,1 50,5 0,4. liczba. tak nie brak odpowiedzi

Źródło: opracowanie własne 49,1 50,5 0,4. liczba. tak nie brak odpowiedzi 242 3.2. Doświadczenia badanych uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Miasta Rzeszowa ze środkami odurzającymi i substancjami psychotropowymi, legalnymi i nielegalnymi Poprzednia grupa zagadnień

Bardziej szczegółowo

RAPORT PO DOKONANIU EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ REALIZACJA PROGRAMU WYCHOWAWCZEGO ROK SZKOLNY 2012/2013

RAPORT PO DOKONANIU EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ REALIZACJA PROGRAMU WYCHOWAWCZEGO ROK SZKOLNY 2012/2013 RAPORT PO DOKONANIU EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ REALIZACJA PROGRAMU WYCHOWAWCZEGO ROK SZKOLNY 2012/2013 1 PRZEDMIOT EWALUACJI: Realizacja programu wychowawczego. Data sporządzenia raportu: 14.06.2013r. Opracowanie:

Bardziej szczegółowo