Postêpy Immunopatologii w Diagnostyce Klinicznej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Postêpy Immunopatologii w Diagnostyce Klinicznej"

Transkrypt

1 , Postêpy Immunopatologii w Diagnostyce Klinicznej II Ogólnopolska Konferencja, Poznañ IX 1996 W dniach wrzeœnia 1996 roku odby³a siê w Poznaniu, w Katedrze Patomorfologii Klinicznej A.M. dwudniowa II Ogólnopolska Konferencja Postêpy Immunopatologii w Diagnostyce Klinicznej. Organizatorami byli Sekcja Immunopatologii Polskiego Towarzystwa Patologów (PTP) oraz Oddzia³y Poznañskie PTP i Polskiego Towarzystwa Immunologii Doœwiadczalnej i Klinicznej. Komitet Organizacyjny tworzy³ zespó³ Zak³adu Immunopatologii A.M. pod przewodnictwem ni ej podpisanego. By³a to ju druga konferencja dotycz¹ca immunopatologii organizowana w Poznaniu. Pierwsza odby³a siê w czerwcu 1994 roku i dotyczy³a wy³¹cznie znaczenia i aplikacji cytometrii przep³ywowej. W obecnym spotkaniu wziê³o udzia³ oko³o 100 osób reprezentuj¹cych niemal wszystkie oœrodki w kraju zainteresowane wspomnian¹ dziedzin¹. Spotkali siê razem patolodzy, immunolodzy, lekarze klinicyœci, pracownicy laboratoriów szpitalnych i wielu innych. Byli tak e dwaj goœcie zagraniczni - Dr David Stott z Zak³adu Immunologii Uniwersytetu w Glasgow (Szkocja, U.K.) znawca odpowiedzi antyidiotypowej w chorobach autoimmunizacyjnych i Dr Wim Buurman z Kliniki Chirurgii Uniwersytetu w Maastricht (Holandia), œwiatowy autorytet w zakresie oznaczeñ cytokin i ich receptorów. Wyg³oszono ogó³em 5 wyk³adów, 22 doniesienia i przedstawiono 40 plakatów. Pierwszy dzieñ obrad dotyczy³ nastêpuj¹cych zagadnieñ (w nawiasach tytu³y i autorzy wyk³adów plenarnych): 1. Postêpy immunodiagnostyki w chorobach autoimmunizacyjnych (Molecular genetic approaches to analysis of B cell clones in neoplasia and autoimmune disease - D. Stott; Ocena autoprzeciwcia³ w chorobach o pod³o u immunologicznym: stan obecny -Jan eromski) 2. Przydatnoœæ markerów w diagnostyce nowotworów ( W. Buurman) 3. Znaczenie metod immunologicznych w ocenie procesu zapalnego Drugi dzieñ poœwiêcony by³ roli cytometrii przep³ywowej w patologii i immunologii.odby³y siê dwie sesje plenarne: 1. Cytometryczna ocena ploidii, markerów proliferacji i apoptozy (Rola i miejsce cytometrii przep³ywowej w badaniach immunologicznych - J. Kawiak) 2. Cytometryczna ocena immunofenotypu komórek (Cytometria przep³ywowa w ocenie fenotypu i funkcji neutrofilów - K. Zeman) W czasie Konferencji odby³o siê zebranie organizacyjne nowopowsta³ego Polskiego Towarzystwa Cytometrii. Ponadto przyjmowano zg³oszenia osób do tworz¹cej siê Sekcji Immunopatologii Polskiego Towarzystwa Immunologii Doœwiadczalnej i Klinicznej. Konferencji towarzyszy³a wystawa firm - sprzêtu i odczynników immunologicznych. Pierwszego dnia wieczorem odby³o siê spotkanie towarzyskie uczestników w klubie studenckim Eskulap - podobno udane. Wed³ug zgodnej opinii - Konferencja ta nie by³a i nie mo e byæ ostatnia! Poni sze streszczenia obejmuj¹ prace (doniesienia ustne i plakaty) z zakresu immunologii klinicznej (z wy³¹czeniem zagadnieñ nowotworowych) przedstawionych na Konferencji. Prof.dr hab. Jan eromski

2 98 Postêpy Immunopatologii w Diagnostyce Klinicznej II Ogólnopolska Konferencja, Poznañ IX 1996 STRESZCZENIA STÊ ENIE NEOPTERYNY, INTERLEUKINY 6 ORAZ OBECNOŒÆ PRZECIWCIA PRZECIWTARCZYCOWYCH W WYBRANYCH CHOROBACH TARCZYCY ZDZIS AWA K ONDERA-ANASZ, ANNA MERTAS, JACEK STARZEWSKI* Katedra i Zak³ad Immunopatologii i Serologii Œl¹skiej Akademii Medycznej, Katowice Oddzia³ Chirurgii Ogólnej Szpitala Nr 1, Sosnowiec* Cel pracy: W patogenezie chorób tarczycy rolê odgrywa czynnik immunopatologiczny (autoimmunizacja). Procesy autoagresyjne sprzyjaj¹ wzrostowi stê enia neopteryny (NPT) st¹d interesuj¹cym by³o zbadanie jak kszta³tuje siê stê enie tego markera aktywowanych monocytów/makrofagów oraz takiego parametru odpowiedzi immunologicznej jak interleukina 6 (IL-6) w wybranych chorobach tarczycy. Ponadto chodzi³o o zbadanie wystêpowania przeciwcia³ antytyreoglobulinowych (ATG) i antymikrosomalnych (MAB). Materia³ i metody: Badaniami objêto grupê 71 chorych (64 kobiety i 7 mê czyzn) w wieku od lat, u których badanie histopatologiczne potwierdzi³o nastêpuj¹ce choroby tarczycy: wole guzkowe nietoksyczne (n=30), nowotwór (n=33, w tym u 22 osób wystêpowa³ gruczolak, a u 11 osób rak) i zapalenie (n=8). Krew do badañ pobierano przed zabiegiem operacyjnym. Grupê kontroln¹ stanowi³o 30 zdrowych kobiet w wieku od lat. W surowicy krwi osób z grupy badanej i kontrolnej oznaczano: - stê enie NPT metod¹ immunoenzymatyczn¹ przy pomocy testu Neopterin ELISA (MERCK) - MAB Assay (HTL). Wyniki: Badana grupa NPT (nmol/l) IL-6(ng/l) ATG MAB x ±SD x ±SD n (%) n (%) Wole guzkowe 5.13±3.57* 16.63±4.19** 13 (43.3) 9 (30.0) nietoksyczne Nowotwór 4.73± ±8.37** 16 (48.5) 13 (39.4) w tym: gruczolak 3.53± ±6.62** 9 (40.9) 5 (22.7) rak 7.14±5.95* 20.46±11.13** 7 (63.6) 8 (72.7) Zapalenie 3.15± ±15.01** 7 (87.5) 6 (75.0) Kontrola 4.10± ± (30.0) 9 (30.0) n - liczba osób, u których stwierdzono obecnoœæ autoprzeciwcia³ (ATG, MAB); *p < 0.05 w porównaniu z kontrol¹; **p< 0.01 w porównaniu z kontrol¹ Wnioski: 1. Stwierdzono, e wybranym chorobom tarczycy towarzysz¹ zmiany stê enia parametrów odpowiedzi humoralnej i komórkowej zale ne od rozpoznania histopatologicznego. 2. Oznaczane parametry mog¹ byæ przydatne w diagnostyce chorób gruczo³u tarczowego, szczególnie w przypadku raka i nietoksycznego wola guzkowego tarczycy. ROLA OZNACZANIA WEWN TRZP YNOWEJ SYNTEZY PODKLAS IGG ORAZ OLIGOKLONALNEJ IGG W DIAGNOSTYCE STWARDNIENIA ROZSIANEGO ORAZ INNYCH CHORÓB UK ADU NERWOWEGO JACEK LOSY Katedra i Klinika Neurologii Akademii Medycznej w Poznaniu Celem badañ by³a ocena oznaczania oligoklonalnej IgG oraz wewn¹trzp³ynowej syntezy podklas IgG w diagnostyce chorób uk³adu nerwowego. Podklasy IgG oraz oligoklonalne immunoglobuliny oznaczano u 35 chorych ze stwardnieniem rozsianym (SM), 15 pacjentów z ki³¹ uk³adu nerwowego oraz 15 pacjentów ze stwardnieniem bocznym zanikowym (SLA). Podklasy IgG oznaczono w surowicy oraz p³ynie mózgowordzeniowym przy pomocy metody ELISA z u yciem monoklonalnych przeciwcia³ przeciwko ludzkim podklasom IgG, drugiego biotynylowanego przeciwcia³a oraz kompleksu awidyna-biotynaperoksydaza. Oligoklonalne immunoglobuliny wykrywano w p³ynie mózgowo-rdzeniowym przy u yciu ogniskowania izoelektrycznego ze srebrzeniem. W p³ynie mózgowo-rdzeniowym pacjentów z SM stwierdzono podwy szenie stê enia podklas IgG1 oraz IgG3. IgG1 by³a dominuj¹c¹ podklas¹, stanowi¹c¹ 86% ca³kowitej IgG. Indeksy IgG1 oraz IgG3 by³y znamiennie wy sze u chorych z SM w porównaniu z grup¹ kontroln¹. Indeks IgG1 by³ podwy szony u 86%, a indeks IgG3 u 89% badanych chorych, podczas gdy ogólny indeks IgG w tej grupie pacjentów by³ podwy szony tylko u 69% chorych. W surowicy pacjentów z ki³¹ uk³adu nerwowego obserwowano podwy szenie stê enia IgG1, a u chorych z SLA obni enie poziomu IgG2. W p³ynie mózgowo-rdzeniowym chorych z ki³¹ uk³adu nerwowego oraz SLA, podobnie jak u pacjentów z SM, stwierdzono podwy szenie stê enia IgG1 oraz IgG3. Stê enie IgG1 u chorych z ki³¹ uk³adu nerwowego by³o wy sze ni u chorych z SLA, lecz ni sze w porównaniu z wartoœciami obserwowanymi w SM. WskaŸnik IgG by³ podwy szony u 46% pacjentów z ki³¹ uk³adu nerwowego i u 20% pacjentów z SLA. Oligoklonalne immunoglobuliny by³y obecne w p³ynie mózgowordzeniowym w 90% przypadków SM, u 7 spoœród 15 pacjentów z ki³¹ uk³adu nerwowego oraz u 4 spoœród 15 chorych z SLA. Badania wskazuj¹, pomimo braku swoistoœci, na donios³¹ rolê oznaczania oligoklonalnych immunoglobulin oraz wewn¹trzp³ynowej syntezy podklas IgG w diagnostyce chorób uk³adu nerwowego. OCENA PRZYDATNOŒCI TECHNIKI IMMUNOBLOTU DO DIAGNOSTYKI CHORÓB PÊCHERZOWYCH SKÓRY O POD O U AUTOIMMUNOLOGICZNYM MARIAN DMOCHOWSKI Katedra i Klinika Dermatologii AM w Poznazniu Oceniono przydatnoœæ techniki immunoblotu w porównaniu do techniki immunofluorescencji poœredniej do rutynowej diagnostyki chorób pêcherzowych skóry o pod³o u autoimmunologicznym: krêgu pêcherzycy mediowanej przez przeciwcia³a w klasie IgG oraz linijnej IgA choroby pêcherzowej (LABD) mediowanej przez przeciwcia³a w klasie IgA. Surowice od chorych z chorobami z krêgu pêcherzycy: pemphigus foliaceus (PF), n=20; Brazilian pemphigus foliaceus (BPF), n=16; pemphigus vulgaris (PV), n=22 oraz 16 prawid³owych surowic kontrolnych zbadano technik¹ immunofluorescencji (IF) poœredniej na substracie prawid³owej ludzkiej skóry oraz technik¹ immunoblotu (IB) z u yciem preparatu desmosomów bydlêcych. Surowice od 31 chorych na LABD typu naskórkowego zdiagnozowanych technik¹ IF poœredniej na substracie prawid³owej ludzkiej skóry rozczepionej w roztworze 1M NaCl oraz 5 prawid³owych surowic kontrolnych zbadano technik¹ IB z u yciem wyci¹gu naskórkowego z prawid³owej ludzkiej skóry rozczepionej w roztworze EDTA. W grupie pêcherzycy wszystkie surowice zawiera³y przeciwcia³a typu pemphigus badane technik¹ IF, natomiast technik¹ IB wyniki pozytywne uzyskano w 50% surowic PF, 69% surowic BPF i 64% surowic PV. W grupie LABD typu naskórkowego uzyskano 39% wyników pozytywnych technik¹ IB z u yciem wyci¹gu naskórkowego. Uzyskane wyniki sugeruj¹, e technika IB z u yciem wyci¹gów tkankowych jest mniej czu³a od techniki IF, co ogranicza jej przydatnoœæ do rutynowej diagnostyki chorób z krêgu pêcherzycy oraz LABD. OZNACZANIE PRZECIWCIA PRZECIW AUTOANTY- GENOM TRZUSTKOWYM U CHORYCH NA CUKRZYCÊ INSULINOZALE N JAN SIKORA Zak³ad Immunopatologii Katedra Patomorfologii Klinicznej AM w Poznaniu Cukrzyca insulinozale na (IDDM) jest chorob¹ z autoagresji. W jej przebiegu w surowicy krwi chorych pojawiaj¹ siê autoprzeciwcia³a powoduj¹ce destrukcjê komórek beta trzustki. Dawne techniki oznaczania przeciwcia³ przeciwwyspowych (ICA) oparte by³y na immunohistochemicznej reakcji przeciwcia³

3 surowicy z niezdefiniowanymi antygenami obecnymi na skrawkach trzustki ludzkiej lub szczurzej. Mimo licznych prób standaryzacja wyników tych testów napotyka³a na wiele trudnoœci. W ostatnich latach zidentyfikowano kilka antygenów (insulinê, GAD 65, ICA-512BDC) odpowiedzialnych za zjawiska autoagresji w przebiegu IDDM. Opracowano te techniki oznaczania przeciwcia³ przeciw tym antygenom przy pomocy testów izotopowych (RIA) z zastosowaniem rekombinowanych bia³ek. Swoistoœæ oznaczeñ przeciwcia³ przeciw tym trzem bia³kom okreœlano na 99%. Ich czu³oœæ zmienia siê w ró nych grupach wiekowych. Generalnie, 1 z trzech przeciwcia³ wystêpuje u 98% chorych z cukrzyc¹, 2 u 80%, 3 u 52%. W zdrowej populacji osoby, u których wykryto jedno z tych trzech przeciwcia³, maj¹ niskie ryzyko zachorowania na cukrzycê,. 80% osób, u których wykryto 2 lub wiêcej przeciwcia³ cechuje wysokie ryzyko zachorowania w ci¹gu 10 lat. Oznaczanie przeciwcia³ przeciw autoantygenom trzustkowym ma znaczenie w poznawaniu mechanizmów cukrzycy insulinozale nej (dot¹d nieznana jest kolejnoœæ pojawiania siê przeciwcia³ i ich stabilnoœæ). Ma te znaczenie prognostyczne: pozwala na okreœlenie stopnia ryzyka zachorowania na IDDM w rodzinach osób chorych. 99 oraz programu komputerowego Tally-CAL for Windows (DAKO). Krew pobierano z y³y ³okciowej na 1% paraformaldehyd od 11 zdrowych ochotników i 8 pacjentów z niestabiln¹ postaci¹ CHNS. Liczbê cz¹stek powierzchniowych przedstawiono w postaci SABC (specific antigen-binding capacity) czyli rzeczywistej gêstoœci antygenu na komórce po odjêciu autofluorescencji. Œrednie liczby cz¹stek CD41 na p³ytkach u chorych i zdrowych by³y prawie identyczne: odpowiednio 20329,8±2025 i 20920±744. Na p³ytkach chorych z CHNS liczba cz¹stek tworz¹cych receptor dla vwf by³a osobniczo bardzo zmienna 1516,7±1056 i nie ró ni³a siê znacz¹co od wartoœci obserwowanych u zdrowych - 919,8±276,9. Wbrew oczekiwaniom liczba cz¹stek CD62 uznanych za marker aktywacji p³ytek u chorych by³a niska w porównaniu do grupy kontrolnej, odpowiednio 463±321,2 i 524,4±114,6. Wstêpne badania wykaza³y brak istotnych ró nic w liczbie kluczowych dla czynnoœci p³ytki glikoprotein powierzchniowych u pacjentów zagro onych powik³aniami zakrzepowo-zatorowymi. Badania te wymagaj¹ kontynuacji na wiêkszym materiale przy równoleg³ej ocenie zmian liczby glikoprotein po maksymalnym pobudzeniu p³ytek stymulatorami. IMMUNOPATOMORFOLOGICZNA OCENA APOPTOZY W REAKCJI GvH U CHORYCH PO ALLOGENICZNYM PRZESZCZEPIE SZPIKU KOSTNEGO ALEKSANDRA KLIMCZAK, ANDRZEJ LANGE Zespó³ Przeszczepiania Szpiku Kostnego, Szpitala im. K.D³uskiego Instytut Immunologii i Terapii Doœwiadczalnej PAN, Wroc³aw Rozpoznanie ostrej reakcji GvH sk³ania do podjêcia energicznego postêpowania immunosupresyjnego. Nastêpstwa tego leczenia obci¹ aj¹ przebieg oko³oprzeszczepowy zwiêkszaj¹c ryzyko infekcji oportunistycznych. W rozpoznaniu ró nicowym trudnoœci sprawiaj¹ toksyczne zmiany poprzeszczepowe. Kardynalnym objawem GvH jest apoptoza pojedynczych keratynocytów. Rutynowe barwienie histopatologiczne nie jest wystarczaj¹ce dla w³aœciwej identyfikacji tych komórek. Dlatego wdro ono metodê identyfikacji apoptotycznych fragmentów DNA przez zwi¹zanie ich z digoksygenin¹ z u yciem terminalnej transferazy dwunukleotydu (TdT) i nastêpowym barwieniem anty-digoksygenin¹ znakowan¹ peroksydaz¹. W preparatach podbarwionych zieleni¹ metylenow¹ mo na uwidoczniæ typowe dla apoptozy obrazy barwienia j¹drowego. Apoptoza dotyka pojedynczych komórek warstwy podstawowej keratynocytów i komórek nab³onka przydatków skóry. Apoptotyczne komórki wystêpuj¹ wiêc w miejscach objêtych limfocytowym naciekiem zapalnym. Obraz ten stwierdzono we wszystkich 9 preparatach odpowiadaj¹cych swoj¹ morfologi¹ GvH w skórze. Dodatni¹ reakcjê stwierdzono równie we wczesnym okresie GvH (miêdzy 10 a 17 dniem). Najwiêksza liczba komórek apoptotycznych stwierdzana by³a w pe³ni rozwiniêtym GvH oko³o 30 dni po przeszczepie. Dodatni wynik barwienia na apoptozê zwi¹zany by³ z wysok¹ aktywnoœci¹ proliferacyjn¹ komórek podstawnych naskórka (barwienie pc Ki67). Powy sze dane uzasadniaj¹ zastosowanie metody barwienia TdT- Digoksygenina-Peroksydaza w badaniu patomechanizmu GvH. ZASTOSOWANIE TESTU QUIFIKIT W OCENIE LICZBY GLIKOPROTEIN POWIERZCHNIOWYCH P YTEK KRWI U PACJENTÓW Z CHOROB WIEÑCOW Z.BAJ 1, E.MAJEWSKA 1, A.BISSINGER 2, M.EDELMAN 2 1 Zak³ad Patofizjologii WAM w odzi, 2 Oddzia³ Kardiologii Szpitala im. Pirogowa w odzi Zmiany zakrzepowo-zatorowe s¹ czêstym powik³aniem w chorobie niedokrwiennej serca (CHNS). Istotn¹ rolê w powstawaniu tych powik³añ pe³ni nadreaktywnoœæ p³ytek krwi. U pacjentów z CHNS obserwowano zwiêkszon¹ zdolnoœæ p³ytek do agregacji i adhezji pod wp³ywem typowych stymulatorów. W pracy zbadano liczbê glikoprotein powierzchniowych p³ytek bior¹cych udzia³ w adhezji i agregacji: CD41 (GPIIb) tworz¹cej z cz¹stk¹ CD61 (GPIIIa) receptor dla fibrynogenu, fibronektyny, witronektyny i vwf, CD42b (GPIbα) tworz¹cej z GPIX i GPV receptor dla vwf, CD62 P (GMP-140) stanowi¹cej typowy marker p³ytki aktywnej w reakcji uwalniania. Badanie przeprowadzono przy u yciu cytometru przep³ywowego FACStar (BD), przeciwcia³ monoklonalnych firmy DAKO i Becton Dickinson, zestawu QUIFIKIT s³u ¹cego do oznaczania liczby moleku³ na komórkach EKSPRESJA ANTYGENU CD69 NA LIMFOCYTACH KRWI OBWODOWEJ - WCZESNY MARKER ODPO- WIEDZI NA STYMULACJÊ MITOGENOW KRZYSZTOF ZEMAN, EWA FORNALCZYK- WACHOWSKA, LECH POKOCA, JACEK KARPIÑSKI, ROBERT PIETRUSZYÑSKI Zak³ad Immunologii Klinicznej WAM, II Klinika Chorób Wewnêtrznych WAM w odzi Ocena odpowiedzi proliferacyjnej ludzkich limfocytów po pobudzeniu mitogenami, antygenami czy alloantygenami to proste i chêtnie stosowane testy w badaniach w³aœciwoœci funkcjonalnych tych komórek. Wœród licznych metod stosowanych dla okreœlenia wielkoœci odpowiedzi proliferacyjnej najczêœciej stosuje siê w teœcie transformacji blastycznej pomiar w³¹czania znakowanych nukleotydów do nowo syntetyzowanego DNA przez proliferuj¹ce komórki po pobudzeniu lektynami lub przeciwcia³ami (np. antycd3) zaanga owanymi w transdukcjê sygna³u do wnêtrza komórki. Upoœledzenie syntezy nowo tworzonego DNA komórki œwiadczyæ mo e bowiem o nieprawid³owej jej kooperacji z innymi komórkami, z³ej odpowiedzi na sygna³ pobudzaj¹cy, b¹dÿ o nieprawid³owym przekazaniu lub przetworzeniu sygna³u. Stan aktywacji limfocytów T mo na tak e badaæ w pracowniach wyposa onych w cytometr przep³ywowy, poprzez okreœlanie ekspresji antygenów charakterystycznych tylko dla komórek pobudzonych np. receptora dla IL-2 (CD25), receptora transferynowego (CD71) czy antygenów HLA klasy II (DR). Aktywacja limfocytów po stymulacji mitogenem mo e byæ równie oceniana poprzez analizê ekspresji pojawiaj¹cego siê ju po kilku godzinach od stymulacji mitogenem na limfocytach T, B czy komórkach NK, najwczeœniejszego markera pobudzenia komórki antygenu CD69. Krew do badañ wymaga procedur izolacyjnych, przygotowanie próbki trwa kilka minut, odczyt mo liwy jest po 4-5 godz. Zastosowanie w komercyjnie dostêpnym zestawie (FASTIMMUNE, Becton-Dickenson) trójkolorowego barwienia pozwala na precyzyjne okreœlenie dystrybucji antygenu CD69 na limfocytach CD3, CD4 i CD8. W prezentowanych badaniach zaproponowano uproszczon¹ i zautomatyzowan¹ formê tego testu. Do badañ u yto limfocytów krwi obwodowej 40 zdrowych ochotników. Oznaczano ekspresjê antygenu CD69 na limfocytach CD3 po 24 godzinnej hodowli krwi pe³nej z PHA. Równolegle prowadzono 72 godzinne hodowle limfocytów pobudzanych do proliferacji mitogennymi dawkami PHA, oceniane radioizotopowo poprzez pomiar wbudowywania 3 HTdR. Dodatkowo porównano ocenian¹ tymi sposobami odpowiedÿ na mitogen osób ze stwierdzanymi zaburzeniami odpowiedzi komórkowej. Wykazano wysok¹ korelacjê ekspresji antygenu CD69 z odpowiedzi¹ proliferacyjn¹ limfocytów mierzon¹ inkorporacj¹ tymidyny. Badanie odpowiedzi proliferacyjnej limfocytów jako izolowany test ma znaczenie mniejsze, ale w powi¹zaniu z innymi badaniami mo e stanowiæ ich cenne uzupe³nienie. Cytofluorymetryczna ocena ekspresji antygenu wczesnej aktywacji CD69 na limfocytach pobudzanych PHA wydaje siê byæ dobr¹ alternatyw¹ dla wykazuj¹cych szereg niedogodnoœci metod radioizotopowej odpowiedzi na mitogen.

4 100 CHEMILUMINISCENCJA MAKROFAGÓW P UCNYCH W POP UCZYNACH OSKRZELOWYCH U CHORYCH Z CIENIAMI OKR G YMI NA OBWODZIE P UC J.P. CIEŒLICKI, Z.CZUBA, D.ZIORA, D.JASTRZÊBSKI, W.KRÓL, G. YDOWICZ, S.SCHELLER, K.OKLEK, J.KOZIELSKI Klinika Ftyzjopneumonologii oraz Zak³ad Mikrobiologii i Immunologii Œl¹skiej Akademii Medycznej, Zabrze Do badañ zakwalifikowano 20 niepal¹cych chorych (1 kobieta, 19 mê czyzn) w wieku od 18 do 58 lat z guzem obwodowym p³uc do 3 cm (6 osób z gruÿliczakiem, 6 z ³agodnym nowotworem p³uc - hamartoma oraz 8 chorych w I stadium raka p³askonab³onkowego p³uc). U wszystkich chorych wykonano p³ukanie oskrzelowopêcherzykowe (BAL) z okolicy zmiany oraz z p³ata œrodkowego (lub jêzyczka) zdrowego p³uca. Stosowano 150 ml roztworu soli fizjologicznej. Po odseparowaniu populacji makrofagów p³ucnych dokonywano oceny chemiluminiscencji w obecnoœci luminolu przed i po stymulacji octanem mirystynianu forbolu (PMA). Rozpoznanie histopatologiczne uzyskano na drodze torakotomii oraz/lub biopsji transtorakalnej zmian. U wszystkich przebadanych chorych stwierdzono istotnie wy sze wartoœci chemiluminiscencji makrofagów p³ucnych w BAL-u okolicy zmiany w porównaniu z p³ucem zdrowym. Œrednie wartoœci impulsów chemiluminiscencji makrofagów przed i po stymulacji PMA Tuberculoma Hammartoma Ca planoepitheliale CL1-5 CL6-20 CL1-5 CL6-20 CL1-5 CL6-20 P³uco zdrowe P³uco chore 15551* * 1557* 59129* CL1-5 - suma impulsów chemiluminiscencji miêdzy 1 a 5 minut¹ po dodaniu luminolu CL suma impulsów chemiluminiscencji miêdzy 6 a 20 minut¹ po dodaniu PMA * - ró nica istotna statystycznie miêdzy wartoœciami dla p³uca zdrowego i chorego. Wnioski: Uzyskane wyniki wskazuj¹ na istnienie regionalnych ró nic w mechanizmach odpornoœciowych i sugeruj¹ istotne pobudzenie aktywnoœci makrofagów p³ucnych w bezpoœrednim s¹siedztwie zmiany chorobowej o charakterze guza obwodowego. WP YW OPIATÓW NA EKSPRESJÊ CZ STEK ADHE- ZYJNYCH NEUTROFILI PRESTYMULOWANYCH TNF-α - OCENA ILOŒCIOWA Z ZASTOSOWANIEM TESTU QUIFKIT JAREK PAŒNIK, EWA MAJEWSKA, ZBIGNIEW BAJ, MAREK LUCIAK, HENRYK TCHÓRZEWSKI Zak³ad Patofizjologii WAM w odzi, II Klinika Chorób Wewnêtrznych WAM w odzi Neutrofile spe³niaj¹ bardzo wa n¹ rolê we wczesnej odpowiedzi organizmu na infekcje. Wykazuj¹ zdolnoœæ do adherencji, migracji, fagocytozy i produkcji reaktywnych form tlenu. Prawid³owe funkcjonowanie neutrofili zale ne jest miêdzy innymi od obecnoœci na ich powierzchni cz¹stek adhezyjnych. Ekspresja integryn na powierzchni komórek mo e zmieniaæ siê pod wp³ywem ró nych czynników. W doniesieniach wczeœniejszych obserwowano zwiêkszenie ekspresji integryn na neutrofilach pod wp³ywem peptydu chemotaktycznego (fmlp). W pracy zbadano liczbê cz¹stek adhezyjnych CD11b i CD18 na neutrofilach preaktywowanych TNF-α i stymulowanych fmlp. Zbadano tak e wp³yw niektórych agonistów i antagonisty receptorów opiatowych na ekspresjê cz¹stek adhezyjnych na neutrofilach spoczynkowych i preaktywowanych TNF-α. Badania przeprowadzono przy u yciu cytometru przep³ywowego FACStar (Becton-Dickinson), przeciwcia³ monoklonalnych firmy DAKO, Serotec i Becton- Dickinson, zestawu QUIFKIT (DAKO) i programu analizuj¹cego Tally-CAL for Windows (DAKO) pozwalaj¹cych oceniæ liczbê moleku³ na komórkach. Krew pobierano z y³y ³okciowej na 1% heparynê od 5 zdrowych ochotników. Liczbê cz¹stek adhezyjnych na powierzchni neutrofili przedstawiono w postaci SABC (specific antigen-binding capacity) okreœlaj¹cej rzeczywist¹ gêstoœæ antygenu na komórce po odjêciu autofluorescencji. W badaniach stwierdzono wzrost liczby receprorów CD11b, CD18 na neutrofilach preaktywowanych TNF-α i stymulowanych czynnikiem chemotaktycznym fmlp w porównaniu do neutrofili nie preaktywowanych. Inkubacja krwi pe³nej z β-endorfin¹ i met- enkefalin¹ prowadzi³a do wzrostu liczby moleku³ CD11b i CD18, natomiast nalokson zmniejsza³ ich liczbê na powierzchni neutrofili. Ponadto wykazano, e nalokson zmniejsza³ efekt preaktywacji neutrofili TNF-α. We wczeœniejszych badaniach stwierdzano podobny kierunek dzia³ania opiatów na neutrofile w teœcie chemiluminiscencji. Wyniki badañ potwierdzaj¹ obserwacje o powi¹zaniach uk³adu odpornoœciowego i neuroendokrynnego. BADANIA RÓ NORODNOŒCI RECEPTORA KOMÓREK T W CHOROBIE PARKINSONA URSZULA FISZER 1, STEN FREDRIKSON 2, EILHARD MIX 2, TOMAS OLSSON 2, HANS LINK Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa Instytut Karolinska, Huddinge Dotychczas nie ma publikacji dotycz¹cych badañ ró norodnoœci receptora komórek T (TCR) w chorobach neurodegeneracyjnych. Analiza ró norodnoœci TCR w chorobie Parkinsona jest bardzo wa na, poniewa komórki T mog¹ byæ zaanga owane w patogenezê choroby Parkinsona (ch.p.). W prezentowanej pracy badano czêstoœæ wystêpowania szeœciu zmiennych fragmentów (V) ³añcucha β (Vβ5.2+5; Vβ5.1 Vβ6.7; Vβ8; Vβ12.1) oraz ³añcucha α (Vα) na limfocytach krwi obwodowej 21 chorych z ch.p i grupy kontrolnej odpowiedniej wiekowo obejmuj¹cej 20 osób z napiêciowym bólem g³owy. Badania wykonywano przy zastosowaniu trójkolorowej cytometrii przep³ywowej u ywaj¹c Diversi - T αβ TCR Screening Panels 1F (T Cell Sciences)), pierwszego dostêpnego zestawu specyficznych przeciwcia³ do badañ fragmentów zmiennych TCR. Znaleziono ni sz¹ czêstoœæ ekspresji V 8 na komórkach CD8+ (cytolitycznych) u osób z ch.p. ni u osób z grupy kontrolnej. Brak preferencji w wystêpowaniu badanych fragmentów zmiennych TCR na komórkach CD4+ (pomocniczych) przemawia przeciwko udzia³owi komórek T w powodowaniu procesów patologicznych w ch.p. Acta Neurol. Scand., 1996, 93, PRÓBA ZASTOSOWANIA PRZECIWCIA A ANTY PCNA DO OCENY PROLIFERACJI LIMFOCYTÓW KATARZYNA MA KIEWICZ, J.RYBCZYÑSKA, M.NOWAK, H.KOWALSKA, P. DERENTOWICZ, M. W SIK Zak³ad Diag.Lab. i Immunologii Klinicznej Wieku Rozwojowego A.M. Pracownia Immunologii, Instytut Matki i Dziecka w Warszawie Badaj¹c pacjentów z chorob¹ rozrostow¹ uk³adu krwiotwórczego laboratorium musi daæ szybko odpowiedÿ czy w pobranym materiale (np. p³yn m-r) s¹ proliferuj¹ce limfocyty. Metody oceny morfologii komórek s¹ raczej doœæ zawodne, a ocena w hodowli z H3-tymidyn¹ zbyt d³uga. Postanowiliœmy sprawdziæ mo liwoœæ oceny stopnia pobudzenia limfocytów krwi obwodowej stymulowanych mitogenami (PHA, Con A i PWM) stosuj¹c przeciwcia³o anty PCNA, wykrywaj¹ce wewn¹trzj¹drow¹ cyklinê. Do badañ stosowaliœmy mysie przeciwcia³o anty PCNA (IgG2a, kappa) firmy DAKO sprzê one z RPE. Znakowanie limfocytów wykonano zgodnie z zaleceniem producenta, znakuj¹c limfocyty bezpoœrednio po izolacji, hodowane w œrodowisku bez stymulatora i w obecnoœci wy ej wymienionych mitogenów. Znakowane komórki analizowano w cytometrze EPICS XL, Coulter, a uzyskane wyniki porównano do odpowiednich wartoœci imp/min odczytanych w hodowlach, do których wprowadzono na ostatnie 16 godz. H3-tymidynê. Badaj¹c kinetykê pojawiania siê cykliny w pobudzanych limfocytach stwierdzono pierwszy szczyt po 30 godz. i drugi po 72 godz. Zaobserwowano równie, e wiêkszoœæ limfocytów badanych bezpoœrednio po izolacji wykazuje obecnoœæ cykliny, ale jej ekspresja jest niska. W trzecim dniu hodowli odsetek pozytywnych limfocytów jak i ekspresja PCNA wzrasta³y istotnie nawet w hodowlach bez stymulacji. Limfocyty silnie proliferuj¹ce pod wp³ywem mitogenów wykazywa³y bardzo siln¹ ekspresjê PCNA mieszcz¹c¹ siê w zakresie maksymalnych kana³ów Porównuj¹c wyniki obu metod zastosowanych do oceny proliferacji limfocytów uzyskano wysok¹ korelacjê pomiêdzy stopniem wbudowania H3-tymidyny do limfocytów hodowanych bez stymulacji (autoproliferacja) i odsetkiem komórek PCNA+. Stosowanie przeciwcia³a anty-pcna do oceny proliferacji komórek jest mo liwe, ale interpretacja wyników jest trudniejsza w porównaniu do oznaczania fenotypu komórek.

5 TECHNIKA ABC Z PRZECIWCIA EM MONOKLO- NALMYM PRZECIWKO KOLAGENOWI TYPU IV W DIA- GNOSTYCE RÓ NICOWEJ PEMFIGOIDU PÊCHERZO- WEGO I NABYTEGO PÊCHERZOWEGO ODDZIELANIA SIÊ NASKÓRKA MARIAN DMOCHOWSKI, MONIKA BOWSZYC-DMOCHOWSKA, TAKASHI HASHIMOTO Katedra i Klinika Dermatologii AM w Poznaniu Ró nicowanie pemfigoidu pêcherzowego (BP) i nabytego pêcherzowego oddzielania siê naskórka (EBA) mo e byæ trudne z powodu nak³adania siê cech klinicznych, histopatologicznych i immunofluorescencyjnych tych dermatoz u poszczególnych chorych. Celem badania by³a ocena czy technika immuno-histochemiczna z przeciwcia³em monoklonalnym przeciwko kolagenowi typu IV mo e byæ u yta do rutynowej diagnostyki ró nicowej tych chorób. Biopsje skórne (skrawki parafinowe zawieraj¹ce pêcherz) uzyskane od 8 chorych na BP i 2 chorych na EBA, oraz od chorych kontrolnych: 2 z-dermatitis herpetiformis, 2 z lichen sclerosus et atrophicus bullosus i 1 z localized recessive dystrophic epidermolysis bullosa inversa (ang.) zbadano technik¹ ABC. Surowice zbadano technik¹ immunofluorescencji poœredniej na prawid³owej ludzkiej skórze rozczepionej w roztworze 1M NaCl oraz technik¹ immunoblotu z u yciem wyci¹gów naskórkowego i dermalnego z prawid³owej ludzkiej skóry rozczepionej w roztworze EDTA. U wszystkich chorych, którzy wykazywali wyraÿne barwienie kolagenu typu IV, wyniki techniki ABC by³y zgodne z wynikami technik immunofluorescencji i immunoblotu. Technika ABC mo e byæ zastosowana do diagnostyki ró nicowej BP i EBA w indywidualnych przypadkach; jej rutynowe u ycie jest jednak ograniczone wymogiem obecnoœci nieuszkodzonej lamina densa w zmianie pêcherzowej. UJAWNIANIE SIÊ DERMATOZ ZE SKÓRNYM NACIEKIEM NEUTROFILOWYM U CHORYCH LECZONYCH INTERFERONEM-α MARIAN DMOCHOWSKI, MONIKA BOWSZYC-DMOCHOWSKA, EWA NEUMANN Katedra i Klinika Dermatologii AM w Poznaniu Oprócz specyficznych skórnych objawów ubocznych, opisano dotychczas cztery dobrze zdefiniowane dermatozy, które mog¹ byæ prowokowane terapeutycznym u yciem interferonu- (IFN-α). S¹ to: ³uszczyca, zespó³ Reitera, liszaj p³aski oraz pêcherzyca. Przedstawiamy dwa przypadki dermatoz, zdiagnozowanych w oparciu o tak e badania immunopatologiczne, których obraz kliniczny by³ odmienny, a cechami wspólnymi by³y: wyst¹pienie zmian na skórze po tygodniu od zakoñczenia leczenia IFN-α i naciek z granulocytów obojêtnoch³onnych w skórze w³aœciwej. W przypadku 8-letniego ch³opca, u którego zastosowano IFN-α (3 mln I.U., 3 razy w tygodniu przez 4 miesi¹ce) w leczeniu przewlek³ego, aktywnego, wirusowego zapalenia w¹troby typu B rozpoznano opryszczkowate zapalenie skóry na podstawie ³¹cznie: wywiadu rodzinnego (choroba trzewna w rodzinie), typowej morfologii i umiejscowienia wykwitów, badania histopatologicznego H+E (podnaskórkowy pêcherzyk powy ej mikroropni w brodawkach skóry zawieraj¹cej g³ównie granulocyty obojêtnoch³onne), bezpoœred-niego badania immunofluorescencyjnego (ziarniste z³ogi w klasie IgA na szczytach brodawek skóry), badania bioptycznego dwunastnicy (zmiany odpowiadaj¹ce chorobie trzewnej), typowania HLA (HLA A1, B8, DR3), odpowiedzi na leczenie diet¹ bezglutenow¹ i Dapsonem od 25 mg/dobê. U 46-letniej kobiety, u której zastosowano IFN-α (3 mln I.U., 3 razy w tygodniu przez 4 miesi¹ce) w leczeniu ziarnicy z³oœliwej III 2 B rozpoznano zespó³ Sweeta na podstawie ³¹cznie: p³ci i wieku (kobieta w wieku powy ej 30-tu lat), gor¹czkowego pocz¹tku, dolegliwoœci stawowych i miêœniowych, morfologii i umiejscowienia wykwitów (bolesne zmiany naciekowe i guzowate koloru ró owego w okolicach ³okci, kolan, okolicy poœladkowej, na rêkach i stopach), badania histopatologicznego H+E (naciek z przewag¹ granulocytów obojêtnoch³onnych w œrodkowych i dolnych warstwach skóry w³aœciwej, oko³o-naczyniowy i wnikaj¹cy pomiêdzy w³ókna kolagenowe, bez wynaczynieñ erytrocytów), ujemnego badania immunofluorescencyjnego bezpoœredniego i poœredniego z przeciwcia³ami przeciwko IgG, IgM, IgA i C3, szybkiej odpowiedzi na leczenie prednizonem od 30 mg/dobê. 101 Zwi¹zek przyczynowy pomiêdzy leczeniem IFN-α i ujawnieniem siê dermatoz mediowanych przez granulocyty obojêtnochlonne pozostaje niejasny; byæ mo e IFN-α aktywuje granulocyty obojêtnoch³onne u pewnych chorych. OCENA CZYNNIKÓW AKTYWNOŒCI CHEMOTAK- TYCZNEJ OSOCZA CHORYCH Z CHOROB NIEDO- KRWIENN MIÊŒNIA SERCOWEGO MAGDALENA SOBIESKA, ADAM SZCZEPANIK, MIROS AW KA MIERCZAK, HENRYK WYSOCKI Pracownia Immunologii i Klinika Intensywnej Terapii Kardiologicznej, AM Poznañ Z przeprowadzonych dot¹d badañ wynika, e osocze chorych z zawa³em miêœnia sercowego wykazuje wzmo on¹ aktywnoœæ chemotaktyczn¹ w stosunku do granulocytów obojêtnoch³onnych. Przypuszcza siê, e granulocyty mog¹ uczestniczyæ w procesie nieodwracalnej degradacji fragmentów miêœnia sercowego, objêtych martwic¹ pozawa³ow¹. St¹d te badanie czynników odpowiedzialnych za chemotaksjê mo e mieæ znaczenie dla rokowania. Badanie stopnia niedokrwienia miêœnia sercowego przeprowadza siê metod¹ próby wysi³kowej lub ostatnio metod¹ prowokacji farmakologicznej z u yciem np. dipyridamolu. Poniewa na skutek niedokrwienia wywo³anego t¹ metod¹ stwierdza siê u chorych podobny wzrost stê enia nadtlenku wodoru, co u chorych z zawa³em miêœnia sercowego, za³o eniem pracy jest zbadanie czynników chemotaktycznych w osoczu chorych po prowokacji farmakologicznej, równolegle z oznaczeniem aktywnoœci chemotaktycznej. Do oznaczeñ czynników chemotaktycznych zebrano dot¹d próbki osocza od 25 osób, poddanych próbie lekowej z dipyridamolem. U ka dej z osób badano trzy resztkowe próbki osocza: 0 - pocz¹tek, w szczycie - po 7 minutach, oraz po 30 minutach. We wszystkich próbkach oznaczano stê enia: sk³adowej C5a dope³niacza zestawem ELISA (Behringwerke) oraz interleukiny 8 zestawem ELISA (Endogen). Stê enie sk³adowej C5a dope³niacza w wiêkszoœci próbek przekracza³o wartoœci uznane za prawid³owe i nieznacznie ros³o w trakcie stymulacji lekiem. Ze wzgledu na zachowanie tego parametru grupê badan¹ mo na podzieliæ na chorych, u których stê enie C5a wyraÿnie ros³o po stymulacji lekiem, oraz grupê osób, u których to stê enie nie zmieni³o siê lub nawet lekko spad³o. Stê enie interleukiny 8 ros³o znamiennie (zwykle ju po 7 minutach) u osób, u których stê enie C5a siê nie zmienia³o; zwykle wzrost jednej z substancji wyklucza³ wzrost drugiej. Ponadto wykonano w zachowanych próbkach osocza, badania bia³ek ostrej fazy, immunoglobulin oraz dalszych sk³adowych dope³niacza. WYKRYWANIE PRZECIWCIA PRZECIWPLEMNI- KOWYCH W SUROWICY KRWI TESTAMI IMMUNO- SORBENTOWYM I RADIOIMMUNOLOGICZNYM M. KASPRZAK 1, J. TABOR 1, P. JÊDRZEJCZAK 2, M. KURPISZ 1 1 Zak³ad Genetyki Cz³owieka PAN w Poznaniu 2 Instytut Ginekologii i Po³o nictwa AM w Poznaniu Enzymatyczny test immunosorbentowy (ELISA-enzyme linked immunosorbent assay) nie znalaz³ szerokiego zastosowania w diagnostyce przeciwcia³ przeciwplemnikowych z powodu otrzymywania niejednoznacznych i trudnych w interpretacji wyników. Zast¹pienie jakoœciowych metod immunosorbentowych iloœciowymi niesie nadziejê na uwiarygodnienie uzyskiwanych wyników ta metod¹ i jej rozpowszechnienie w diagnostyce niep³odnoœci. Celem pracy by³o dokonanie analizy wystêpowania przeciwcia³ przeciwplemnikowych w surowicy krwi, u ró nych grup zdrowych i niep³odnych osobników, przy pomocy jakoœciowego i iloœciowego testu ELISA. Sprawdzono korelacjê pomiêdzy wynikami wiarygodnoœci iloœciowego testu ELISA w oparciu o u ycie iloœciowego testu radioimmunologicznego (RIA). Przeprowadzono analizê próbek surowic od osobników zdrowych, niep³odnych mê czyzn i kobiet o niewyjaœnionej etiologii niep³odnoœci oraz prostytutek. Oznaczenia poziomu przeciwcia³ przeciwplemnikowych dokonano za pomoc¹ jakoœciowego i iloœciowego testu immunosorbentowego (ELISA) oraz iloœciowego radioimmunologicznego (CB-RIA - Cell Binding Radioimmunoassay). Dokonano analizy wariancji jednoczynnikowej dla grup niezale nych oraz dla ka dej z badanych grup i kontroli. Iloœciowym testem immunosorbentowym oznaczano w badanych grupach œrednie wartoœci przeciwcia³ w femptogramach/plemnik.

6 102 Wykazano obecnoœæ przeciwcia³ w populacji ludzi niep³odnych u 32% badanych osobników. Porównanie wyników uzyskanych jakoœciowym i iloœciowym testem wykaza³o, e w grupie niep³odnych mê czyzn wysokie i znamienne wartoœci wystêpowa³y odpowiednio u 19,9% i 21,2% osobników, a w grupie niep³odnych kobiet w 39,4% i 30%. W teœcie RIA zaobserwowano znamienny poziom przeciwcia³ przeciwplemnikowych u 54% badanej populacji osobników niep³odnych. Stwierdzono statystycznie znamienne ró nice pomiêdzy wykrywanymi poziomami przeciwcia³ przeciwplemnikowych w surowicy krwi pacjentów niep³odnych oraz u osobników zdrowych zarówno w jakoœciowym jak i iloœciowym teœcie immunosorbentowym. Statystycznie istotne ró nice poziomów przeciwcia³ w badanych surowicach od pacjentów niep³odnych oraz u osobników zdrowych, wykrywane iloœciowymi testami immunosorbentowym i radioimmunologicznym, wykaza³y ni sz¹ czu³oœæ, ale wy sz¹ swoistoœæ testu ELISA w stosunku do RIA. SUBPOPULACJE LIMFOCYTÓW W TRAKCIE LECZENIA IMMUNOSUPRESYJNEGO U CHORYCH NA K ÊBUSZ- KOWE ZAPALENIE NEREK EL BIETA PAWLICZAK, MACIEJ KRZYMAÑSKI, KRZYSZTOF WIKTOROWICZ, ANDRZEJ OKO Klinika Nefrologii i Zak³ad Alergologii i Immunologii Klinicznej I.CH.W.A.M. w Poznaniu W leczeniu k³êbuszkowego zapalenia nerek (KZN) stosuje siê ró ne schematy terapii immunosupresyjnej: Prednison (P), Cyklofosfamid w formie pulsacyjnej (PC) w po³¹czeniu z Prednisonem (P), jak równie terapiê skojarzon¹ (Prednison + azathioprine + chlorambucil (PACH)). U 52 chorych oznaczono sk³ad populacji limfocytów T (CD3, CD4, CD8) oraz limfocytów B (CD19), NK i ekspresjê receptora dla IL- 2 przy pomocy cytofluorymetru przep³ywowego CYTORON AB- SOLUTE f-my ORTHO. Równoczeœnie oznaczano stê enie immunoglobulin (IgA, G, M) w surowicy metod¹ immunodyfuzji radialnej wg Manciniego. Obserwowano spadek CD4 w czasie terapii PACH. Podobne zmiany obserwowano w populacji limfocytów CD8+ po 6 miesi¹cach stosowania poni ej normy w terapii (PACH) jak i leczeniu C i PC. Limfocyty B (CD19) ulega³y obni eniu w 90 dniu terapii skojarzonej (PACH). Stê enia IgA i IgM w trakcie leczenia lekami immuno-supresyjnymi pozostawa³y w granicach normy. Poziom IgG ulega³ obni eniu w leczeniu PACH poni ej normalnego poziomu. Analiza subpopulacji limfocytów mo e byæ przydatna dla oceny efektywnoœci zastosowania leczenia immunosupresyjnego. CHARAKTERYSTYKA IMMUNOLOGICZNA ŒLUZU SZYJKOWEGO U NIEP ODNYCH KOBIET ALINA DOMAGA A, Marzena Kasprzak, Maciej Kurpisz Zak³ad Genetyki Cz³owieka PAN w Poznaniu Obecnoœæ lokalnych lub kr¹ ¹cych przeciwcia³ przeciwplemnikowych mo e powodowaæ niep³odnoœæ u kobiet. Badaniom immunologicznym poddano 43 próbki œluzu szyjkowego pacjentek w celu okreœlenia poziomu immunoglobulin IgA i IgG oraz ich powinowactwa do powierzchniowych antygenów plemnikowych. Stosowano dwie metody: immunoelektroforezê rakietkow¹ wg Laurella oraz poœredni test z paciorkami poliakryloamidowymi (ang. indirect immunobead binding test-idibt). Podwy szony poziom przeciwcia³ przeciwplemnikowych w teœcie IDIBT stwierdzono u oœmiu pacjentek (23% badanych). Wysoki poziom immunoglobulin oznaczany za pomoc¹ immunoelektroforezy rakietkowej stwierdzono w 15 próbkach œluzu, co stanowi 34,9% badanych próbek. Wykrywano g³ównie przeciwcia³a klasy IgA. Porównanie wyników obu stosowanych testów daje obraz wystêpuj¹cej (lub nie) odpowiedzi immunologicznej, skierowanej przeciw plemnikom lub innym antygenom, w szyjce macicy. OCENA FENOTYPU LIMFOCYTÓW W BAL I WE KRWI OBWODOWEJ U PALACZY JOANNA DOMAGA A-KULAWIK 1, KRZYSZTOF BYŒKINIEWICZ 1, WAC AW DROSZCZ 1, GRA YNA HOSER 2, JERZY KAWIAK 2 1 Klinika Pneumonologii AM 2 Klinika Cytologii Klinicznej Centrum Medycznego Kszta³cenia Podyplomowego Celem pracy by³a ocena fenotypu limfocytów w BALF i krwi obwodowej u osób pal¹cych papierosy i porównanie z wynikami osób niepal¹cych. W tym celu przebadano 10 palaczy i 12 niepal¹cych ochotników. Do oceny subpopulacji limfocytów zastosowano metodê cytometrii przep³ywowej i przeciwcia³a monoklonalne przeciw: CD3, CD4, CD8, CD14, CD16, CD19, CD25, CD45, CD56 i HLA DR. Stwierdzono zwiêkszon¹ ca³kowit¹ liczbê komórek oraz zwiêkszony odsetek makrofagów w BALF osób pal¹cych. Odsetek limfocytów T CD8+ by³ zwiêkszony w BALF palaczy w porównaniu do osób niepal¹cych, zaœ stosunek CD4/CD8 by³ u palaczy zmniejszony (p<0,5). Odsetek limfocytów T aktywowanych CD25+ oraz cytotoksycznych CD16/CD56 by³y zwiêkszone w BALF w porównaniu do kr wi u palaczy. Wyniki powy sze œwiadcz¹ o miejscowych zmianach w œrodowisku p³uc u palaczy. Ponadto mog¹ s³u yæ jako kontrola przy porównywaniu z grupami osób chorych. CYTOKINY PROZAPALNE W SUROWICY CHORYCH NA NIESKLASYFIKOWANE PRZEWLEK E ZAPALENIE STAWÓW JACEK PAZDUR 1, MARIA ZIÓ KOWSKA 2, IRENA MORAWSKA 1, PAULA ŒLIWIÑSKA-STAÑCZYK 1, EWA KONTNY 1, ALICJA RY EWSKA 2 1 Klinika Reumatologiczno-Hematologiczna, 2 Zak³ad Patofizjologii i Immunologii Instytutu Reumatologicznego w Warszawie Przypadki przewlek³ego zapalenia stawów, które nie spe³niaj¹ dostatecznej liczby kryteriów diagnostycznych charakterystycznych dla okreœlonych jednostek chorobowych, sprawiaj¹ du e trudnoœci diagnostyczne. Leczenie objawowe nie powstrzymuje postêpu choroby, tote w³aœciwe leczenie podejmowane bywa dopiero po pojawieniu siê zmian nieodwracalnych. Celem pracy jest poszukiwanie markerów wskazuj¹cych na wzbudzenie procesu autoimmunizacji u chorych na niesklasyfikowane przewlek³e zapalenie stawów. Badaniami objêto grupê 10 chorych z takim zapaleniem, 21 z reumatoidalnym zapaleniem stawów (r.z.s.), 10 z chorob¹ zwyrodnieniow¹ stawów i 20 osób zdrowych. W surowicach tych chorych oznaczano zawartoœæ cytokin prozapalnych (IL-1, TNF, IL-6) za pomoc¹ testu ELISA. Stwierdzono znamiennie podwy szony poziom IL-1 i IL-6 w surowicach uzyskanych od chorych na r.z.s. w porównaniu z grup¹ osób zdrowych. Poziom TNF wykazywa³ jedynie tendencjê wzrostow¹. W przypadkach niesklasyfikowanego przewlek³ego zapalenia stawów badanie poziomu cytokin wykaza³o du y rozrzut wyników, co wskazuje na niejednorodnoœæ badanej grupy i sk³ania do dalszej obserwacji chorych z podwy szon¹ zawartoœci¹ tych cytokin w surowicy w kierunku uk³adowej zapalnej choroby tkanki ³¹cznej. POPULACJA LIMFOCYTÓW KRWI OBWODOWEJ CHO- RYCH Z PRZEWLEK NIEWYDOLNOŒCI NEREK M. PIETRUCZUK, I.KOSTECKA, N. WO OSOWICZ, A. POP AWSKI* Zak³ad Diagnostyki Hematologicznej, Klinika Nefrologii*, Akademia Medyczna, Bia³ystok U pacjentów z przewlek³¹ niewydolnoœci¹ nerek (PNN) obserwuje siê zwiêkszon¹ sk³onnoœæ do infekcji bakteryjnych i wirusowych. Badania dotycz¹ce odpowiedzi nieswoistej da³y wyniki niejednoznaczne. Niewiele jest doniesieñ dotycz¹cych odpowiedzi humoralnej i komórkowej u chorych z PNN. Dlatego celem podjêtych badañ by³a ocena podstawowych subpopulacji limfocytów chorych z PNN. Materia³: Badaniami objêto 40 chorych z PNN (20 kobiet i 20 mê czyzn), w przedziale wiekowym lat, leczonych zachowawczo w Poradni Nefrologicznej i hemodializowanych w Klinice Nefrologii AMB. Grupê kontroln¹ stanowi³o 50 osób zdrowych (25 mê czyzn i 25 kobiet), w tym samym przedziale wiekowym.

7 Metody: Antygeny ró nicowania (CD) oznaczano metod¹ fluorescencji bezpoœredniej, przy u yciu przeciwcia³ monoklonalnych (Coulter, Becton Dickinson), na cytometrze przep³ywowym EPICS XL, firmy Coulter. Badania wykonano bez izolacji limfocytów, przy u yciu Immuno-Q-prepu. Oznaczano: CD3, CD4, CD8, CD20, CD57. Kontrole ujemne nastwiano zgodnie z klas¹ nastawianych przeciwcia³ (analiza pozytywna-3%). Wartoœæ HPCV<2. Wyniki badañ: Procent limfocytów CD3+ by³ znamiennie ni szy u chorych z PNN, w porównaniu do limfocytów ludzi zdrowych (p<0,0010). Nie stwierdzono jednak istotnych ró nic w ekspresji antygenów CD4 i CD8 pomiêdzy badanymi grupami. Stwierdzono nieznaczny wzrost odsetka limfocytów CD20+ u chorych z PNN i znamiennie podwy szony odsetek limfocytów CD57+ w porównaniu do limfocytów ludzi zdrowych. Wniosek: W przeprowadzonych badaniach stwierdzono ró nice w ekspresji antygenów CD na limfocytach ludzi chorych z PNN w porównaniu do ludzi zdrowych, co mo e byæ przyczyn¹ zaburzonej odpowiedzi swoistej w tej grupie. WSPÓ ZALE NOŒÆ MIÊDZY AUTOPRZECIWCIA AMI PRZECIW STRUKTUROM J DRA KOMÓRKOWEGO A SEKWENCJAMI HOMOLOGICZNYMI DO RETRO- WIRUSOWYCH W DNA Z SUROWIC CHORYCH NA CHOROBY TKANKI CZNEJ 103 mediatorów stresu, katecholamin i kortykosterydów. Zmiany te s¹ odwracalne po rzuceniu palenia. Poniewa wœród m³odych Polaków palenie jest doœæ powszechne celem przeprowadzonych badañ by³a wstêpna ocena populacji limfocytów krwi obwodowej u tych osób. Materia³: Materia³em badanym by³a krew wersenianowa 40 palaczy (20 kobiet i 20 mê czyzn), w przedziale wiekowym lat, pal¹cych powy ej 1 paczki papierosów dziennie. Grupê kontroln¹ stanowi³o 40 zdrowych doros³ych, nie pal¹cych, w tym samym przedziale wiekowym. Metody: Antygeny ró nicowania CD na limfocytach oznaczano metod¹ fluorescencji bezpoœredniej, przy u yciu przeciwcia³ monoklonalnych (Becton Dickinson, Coulter), na cytometrze przep³ywowym EPICS XL firmy Coulter. Badania wykonano bez izolacji limfocytów na krwi wersenianowej, przy u yciu Immuno- Q-prepu. Oznaczano: CD2, CD3, CD4, CD8, CD25, CD19, CD57. Wyniki badañ: Stwierdzono obni ony procent limfocytów CD4+ i wzrost odsetka i liczby bezwzglêdnej limfocytów CD8+ (p<0,001). Wspó³czynnik CD4/CD8 by³ znamiennie obni ony w porównaniu do grupy kontrolnej. Procenty i liczby bezwzglêdne limfocytów T CD25+ i NK CD57+ by³y znamiennie obni one (p<0,001). Nie stwierdzono istotnych ró nic w populacji limfocytów CD19+. Wniosek: Populacje limfocytów krwi obwodowej palaczy i ludzi zdrowych ró ni¹ siê. Zmiany iloœciowe w populacji limfocytów T i NK mog¹ byæ jedn¹ z przyczyn zaburzeñ w odpowiedzi swoistej u palaczy. JANUSZ PROKOP I JERZY BOWSZYC Katedra i Klinika Dermatologii AM w Poznaniu Przebadano 320 surowic od pacjentów z ró nymi chorobami tkanki ³¹cznej. Surowice ludzi zdrowych (n=40) i nosicieli HIV-1 (n=2) przebadano jako kontrolne. Surowice standardowe otrzymano z Centrum Kontroli Chorób w Atlancie (USA). Test IF poœredniej przeprowadzono z wykorzystaniem komórek HEp-2 (oznaczanie ANA, ACA i przeciwcia³ przeciwj¹derkowych) i Crithidium luciliae (oznaczanie przeciwcia³ anty-dsdna i anty-ssdna). Autoprzeciwcia³a przeciw antygenom Sm, (U1)RNP, Ro, La, Scl-70, Jo-1 i Mi-2 wykrywano przy pomocy immunodyfuzji, elektroforez przeciwpr¹dowych i immunoblotingu. ród³o antygenów stanowi³ ekstrakt grasicy cielêcej. DNA z surowic izolowano z zastosowaniem ekstrakcji fenolowej z dodatkiem proteinazy K. Sekwencje homologiczne do regionu gag-pol wirusa HIV-1 w wyizolowanym DNA wykrywano przy zastosowaniu hybrydyzacji Dot-blot. Wyniki odczytywano po trzydniowej autoradiografii w temp. -80C. Do analizy statystycznej wyników zastosowano test χ 2 oraz φ Yule'a. Przeanalizowano metody u yte do oznaczania poszczególnych autoprzeciwcia³ pod wzglêdem czu³oœci, swoistoœci i powtarzalnoœci. Okreœlono wspó³zale noœæ miêdzy wystêpowaniem autoprzeciwcia³ rozpoznaj¹cych ró ne struktury j¹dra komórkowego, a sekwencjami homologicznymi do regionu gag-pol wirusa HIV-1. W praktyce laboratoryjnej najbardziej przydatna do oznaczania przeciwcia³ przeciw Sm, (U1)RNP, Ro, La, Scl-70, Jo-1 oraz Mi-2 okaza³a siê technika zmodyfikowanej elektroforezy przeciwpr¹dowej. Pozytywn¹ wspó³zale noœæ wykazano miêdzy wystêpowaniem autoprzeciwcia³ przeciw dsdna, ssdna, Sm i (U1)RNP a sekwencjami homologicznymi do wy ej wspomnianego regionu wirusa HIV-1. Natomiast negatywn¹ wspó³zale noœæ stwierdzono miêdzy przeciwcia³ami anty-scl-70 oraz ACA i przeciwj¹derkowymi, a wymienionymi sekwencjami. Wykazano brak wspó³zale noœci miêdzy wystêpowaniem przeciwcia³ anty-mi-2, a hybrydyzacj¹ Dot-blot. POPULACJA LIMFOCYTÓW KRWI OBWODOWEJ PALACZY M. PIETRUCZUK, N. WO OSOWICZ Zak³ad Diagnostyki Hematologicznej, Akademia Medyczna, Bia³ystok Uwa a siê, e palenie papierosów zaburza wiele funkcji uk³adu immunologicznego. Dlatego u palaczy ryzyko wyst¹pienia ró nych chorób nowotworowych, a w szczególnoœci raka p³uc i prze³yku jest bardzo wysokie. Grupê tê charakteryzuje równie wysoka podatnoœæ na infekcje. Ocena wp³ywu palenia na uk³ad immunologiczny jest bardzo trudna i dyskusyjna. Problem polega przede wszystkim na tym, e nikotyna nie jest jedynym sk³adnikiem mog¹cym wp³ywaæ na odpowiedÿ immunologiczn¹. Wiadomo równie, e bezpoœrednie oddzia³ywanie nikotyny na uk³ad immunologiczny nie jest du e. Nie mo na równie pomin¹æ poœredniego oddzia³ywania nikotyny poprzez wzrost stê enia CYTOFLUORYMETRYCZNA ANALIZA FENOTYPU LIMFOCYTÓW KRWI PÊPOWINOWEJ I YLNEJ NOWORODKÓW Z PORODÓW FIZJOLOGICZNYCH MA GORZATA BANASIK 1, KRZYSZTOF ZEMAN 2, ANDRZEJ MALINOWSKI 3, EWA HELWICH 4, BO ENA PUCHA A 1 1 Pracownia Odpornoœci Komórkowej Zak³adu Diagnostyki Laboratoryjnej CZMP w odzi, 2 Zak³ad Immunologii Klinicznej WAM, 3 Klinika Ginekologii i Po³o nictwa WAM, 4 Oddzia³ Noworodków CZMP Okres przejœcia od ycia p³odowego do egzystencji samodzielnej charakteryzuje siê znaczn¹ chwiejnoœci¹ mechanizmów immunologicznych. Odpornoœæ noworodka symuluje kliniczny stan niedoboru immunologicznego, co predysponuje wczeœniaki, ale i noworodki donoszone do uogólnionych infekcji. Szybkie ujawnienie wrodzonych lub nabytych w czasie ci¹ y nieprawid³owoœci tego uk³adu jest wa ne dla zastosowania prawid³owego postêpowania terapeutycznego. Krew pêpowinowa wydaje siê byæ dobrym. ³atwo dostêpnym i iloœciowo wystarczaj¹cym Ÿród³em informacji o stanie immunologicznym rodz¹cego siê dziecka. Do badañ zakwalifikowano 14 eutroficznych noworodków z ci¹ przebiegaj¹cych bez powik³añ, urodzonych si³ami i drogami natury, ocenionych po porodzie w skali Apgar 9-10 pkt. Oznaczano lub oceniano we krwi pêpowinowej oraz ylnej w 3 dobie ycia odsetek, wartoœci bezwzglêdne i niektóre wzajemne proporcje limfocytów T i B, ich subpopulacji (CD4, CD8, CD3/HLADR, CD3/CD25, CD3/TCRαβ, CD3/TCRγδ) oraz komórek NK (CD ). Zarówno we krwi pêpowinowej jak i we krwi ylnej zdrowych noworodków stwierdza siê w stosunku do dzieci starszych wy sze wartoœci odsetka limfocytów CD4 i ni sze CD8 daj¹ce wysokie wartoœci wspó³czynnika CD4/CD8, a tak e ni sze wartoœci komórek NK i limfocytów CD3/TCRαβ, CD3/CD25, CD3/HLADR. Ró nice wartoœci bezwzglêdnych badanych populacji komórek krwi pêpowinowej i ylnej w stosunku do przyjêtych za referencyjne u dzieci starszych wynikaj¹ z istotnie wy szych œrednich wartoœci leukocytozy i limfocytozy krwi pêpowinowej i krwi ylnej noworodków i nie pozwalaj¹ na analizê porównawcz¹. Analiza wspó³zale noœci pomiêdzy dwoma Ÿród³ami limfocytów wykazuje wy sze wartoœci odsetkowe i wartoœci bezwzglêdne limfocytów CD3, CD4 i wspó³czynnika CD4/CD8 oraz ni szy odsetek i wartoœci bezwzglêdne komórek NK we krwi ylnej. Wnioski: Analiza fenotypowa limfocytów krwi pêpowinowej i ylnej noworodka wskazuje na odmienne zachowanie siê badanych parametrów w stosunku do wartoœci uzyskiwanych u osób z dojrza³ym uk³adem immunologicznym. Krew pêpowinowa jest dobrym, ³atwo osi¹galnym materia³em do oceny stanu uk³adu odpornoœciowego noworodka. Jednak e przy zastosowaniu wyników badañ wartoœci referencyjnych nale y uwzglêdniæ zmiany, do jakich dochodzi w pierwszych dniach ycia noworodka.

8 104 SK AD POPULACJI LIMFOCYTÓW U DZIECI Z PRZE- WLEK YM ZAPALENIEM MIGDA KÓW PODNIE- BIENNYCH ARTUR KOSTRZEWA, KRZYSZTOF WIKTOROWICZ Zak³ad Immunologii Klinicznej i Alergologii AM w Poznaniu Migda³ki podniebienne nale ¹ce do obwodowych narz¹dów limfatycznych, s¹ miejscem kumulacji limfocytów. Przewlek³e zapalenie migda³ków podniebiennych u dzieci jest stanem kwalifikuj¹cym do zabiegu ich usuniêcia (tonsylektomii). Resekcja migda³ków podniebiennych powoduje czasowe zmiany w parametrach immunologicznych krwi obwodowej. Celem pracy by³o okreœlenie zmian iloœciowych subpopulacji limfocytów krwi obwodowej u dzieci z nawracaj¹cymi stanami zapalnymi migda³ków podniebiennych, które poddano tonsylektomii. Badany materia³ stanowi³y komórki krwi obwodowej pobrane od dzieci, które podzielono na 3 grupy: grupa 1 - grupa kontrolna dzieci w wieku 9-12 lat, grupa 2 - grupa dzieci w wieku 8-14 lat, ze stanami zapalnymi migda³ków podniebiennych, przed tonsylektomi¹, grupa 3 - grupa dzieci w wieku 8-14 lat, 4-6 tygodni i 3 miesi¹ce po tonsylektomii. Pomiaru bezwzglêdnej i wzglêdnej liczby subpopulacji limfocytów krwi obwodowej dokonano metod¹ cytometrii przep³ywowej przy u yciu cytofluorymetru (Cytoron Absolute, firmy Ortho), programu Immuno Count 2, zestawu przeciwcia³ (TRIO) do oznaczania limfocytów T (CD3+), limfocytów B (CD19+), limfocytów pomocniczych (CD4+), limfocytów cytotoksycznych (CD8+) oraz komórek NK (CD 16+). Porównuj¹c otrzymane wyniki stwierdzono zale noœæ miêdzy poszczególnymi wartoœciami bezwzglêdnej i wzglêdnej liczby limfocytów T (CD3+) i limfocytów B (CD19+), limfocytów pomocniczych (CD4+), limfocytów cytotoksycznych (CD8+) i komórek NK (CD16+) u dzieci przed resekcj¹ migda³ków podniebiennych i po tonsylektomii w porównaniu z grup¹ kontroln¹ dzieci zdrowych. GENETYCZNE MARKERY M ODZIEÑCZEGO PRZE- WLEK EGO ZAPALENIA STAWÓW (JCA) R.PLOSKI 1 *, W.MAKSYMOWYCH 4, T.L.MCDOWELL 2, J.A.SYMONS 2, O.FORRE 3 AND G.DUFF 2 1 Institute of Transplantation Immunology, The National Hospital, Norway 2 3 University of Sheffield, UK, 4 Sanitetsforenings Rheumatism Hospital, Norway Univ. of Alberta, Canada Na podstawie obrazu klinicznego i badañ laboratoryjnych JCA dzieli siê na podtypy: systemowe (sjca), JCA o sk¹postawowym pocz¹tku i sk¹postawowym przebiegu (PaJCA), JCA o sk¹postawowym pocz¹tku i wielostawowym przebiegu (Pa-PoJCA), JCA wielostawowe (PoJCA), JCA wieloseropozytywne (RF+ JCA) i m³odzieñcze zesztywniaj¹ce zapalenie stawów krêgos³upa (JAS). W celu lepszej charakteryzacji poszczególnych podtypów oznaczaliœmy czêstoœci alleli HLA klasy II, alleli interleukiny 1α (IL1A1 i IL1A2 ró ni¹ce siê w rejonie promotora), oraz alleli LMP2 (gen koduj¹cy sk³adnik proteasomu) w grupie 361 pacjentów (ró ne podtypy JCA) oraz 181 osób zdrowych. Statystycznie znamienne asocjacje stwierdzone miêdzy podtypami JCA a allelami HLA kl.ii przedstawia tabela. WZGLÊDNE RYZYKO (RR) ALLELE sjca PaJCA Pa-PoJCA Po JCA RF+ JCA JAS n=29 n=170 n=37 n=49 n=13 n=63 DRB1*01 3 DRB1* DRB1*13 2 DRB1* DRB1* DPB1* DPB1* IL1A2 2 LMP2b/b 4 Wnioski: z wyj¹tkiem sjca ka dy z podtypów posiada swoisty profil immunogenetyczny. *Obecny adres: Pracownia HLA, Instytut Reumatologiczny, W-wa. WP YW WYSI KU FIZYCZNEGO NA SK AD POPULACJI LIMFOCYTÓW KRWI OBWODOWEJ ZDROWYCH DAWCÓW ARTUR KOSTRZEWA, KRZYSZTOF WIKTOROWICZ Zak³ad Immunologii Klinicznej i Alergologii Akademii Medycznej w Poznaniu Wysi³ek fizyczny zale nie od nasilenia i intensywnoœci jego przebiegu stanowi bodziec powoduj¹cy zmiany w sk³adzie krwi obwodowej i ustalaj¹cy nowy poziom równowagi dynamicznej. W niniejszej pracy okreœliliœmy wp³yw submaksymalnego wysi³ku fizycznego na zmiany iloœciowe subpopulacji limfocytów krwi obwodowej. Badany materia³ stanowi³y komórki krwi obwodowej pobrane od 20 osób p³ci mêskiej (studenci AWF) w wieku lat. Pomiaru bezwzglêdnej i wzglêdnej liczby subpopulacji limfocytów krwi obwodowej dokonano metod¹ cytometrii przep³ywowej przy u yciu cytofluorymetru (Cytoron Absolute, firmy Ortho), programu (Immuno Count 2), zestawu przeciwcia³ (TRIO) do oznaczania limfocytów T (CD3+), limfocytów B (CD19+), limfocytów pomocniczych (CD4+) oraz limfocytów cytotoksycznych (CD8+) i komórek NK (CD16+). Badania krwi obwodowej wykonano: * przed wysi³kiem * bezpoœrednio po wysi³ku * 24 h po wysi³ku i przeprowadzono analizê porównawcz¹ w ca³ej populacji badanej. Po wysi³ku w badanym materiale wykazano: * leukocytozê miogenn¹ o charakterze neutrofilowym * wzrost bezwzglêdnej i wzglêdnej liczby limfocytów T oraz limfocytów B * spadek bezwzglêdnej i wzglêdnej liczby komórek NK * wzrost wspó³czynnika CD4/CD8 Uzyskane wyniki œwiadcz¹ o istotnych przesuniêciach w obrazie bia³okrwinkowym krwi obwodowej pod wp³ywem submaksy-malnego wysi³ku fizycznego. Zmiany iloœciowe œwiadcz¹ o zdolnoœci ustroju do szybkiego przemieszczania siê krwi w nastêpstwie odruchowego skurczu œledziony i wyrzuceniu krwi do obwodu, recyrkulacji krwi w uk³adzie: uk³ad krwionoœny - uk³ad ch³onny, czy wyrzucaniu komórek do krwi na skutek nasilenia procesu poetycznego szpiku. 24h restytucji pozwala na normalizacjê w obrazie bia³okrwinkowym krwi obwodowej w porównaniu z wartoœciami spoczynkowymi. OCENA IMMUNOMORFOLOGICZNA BIOPSJI NEREK PRZESZCZEPIONYCH ZAGRO ONYCH ODRZUTEM EWA NYCZAK 1, ANDRZEJ OKO 2, ALDONA WO NIAK 3, JAN EROMSKI 1 1 Zak³ad Immunopatologii, 2 Klinika Nefrologii, 3 Zak³ad Patomorfologii Katedry Patomorfologii Klinicznej AM w Poznaniu W realizowanym od 1994 roku w Poznaniu programie przeszczepów nerek podjêto próbê oceny immunofluorescencyjnej materia³u biopsyjnego z nerek przeszczepionych zagro onych odrzutem. Wykonano 13 biopsji, materia³ pobierano najczêœciej po up³ywie miesi¹ca od wykonania przeszczepu. Bloki tkankowe zamra ano w mieszaninie suchego lodu i acetonu. Skrawki kriostatowe poddawano reakcji immunofluorescencji, stosuj¹c przeciwcia³a poliklonalne przeciwko trzem klasom immunoglobulin, sk³adowym dope³niacza, fibrynogenowi oraz przeciwcia³a monoklonalne przeciwko g³ównym subpopulacjom komórek limfoidalnych (CD3, CD4, CD8) i antygenowi HLA-DR. Intensywnoœæ nacieków oceniano pó³iloœciowo. Celem tych badañ by³o stwierdzenie, czy w utkaniu nerki dosz³o do odk³adania siê kompleksów immunologicznych oraz czy istniej¹ morfologiczne wyk³adniki odrzutu komórkowego. Na 13 przebadanych biopsji nerkowych stwierdzono obecnoœæ kompleksów immunologicznych w 7 przypadkach (w naczyniach pozak³êbkowych i/lub k³êbkach); w 9 na 10 przebadanych przypadków obecne by³y nacieki komórek limfoidalnych o przewadze limfocytów CD3+ CD4+. Ponadto w czêœci przypadków stwierdzono obecnoœæ antygenu HLA-DR na komórkach nab³onka cewek nerkowych. Przeprowadzone wstêpne badania wskazuj¹, e ocena immunomorfologiczna materia³u z nerki przeszczepionej umo liwia wykrycie wyk³adników tocz¹cego siê procesu immunologicznego in situ, co pozwala bli ej okreœliæ mechanizm zagra aj¹cego odrzutu.

Ocena ilościowa reakcji antygen - przeciwciało. Mariusz Kaczmarek

Ocena ilościowa reakcji antygen - przeciwciało. Mariusz Kaczmarek Ocena ilościowa reakcji antygen - przeciwciało Mariusz Kaczmarek Metody ilościowe oparte na tworzeniu immunoprecypitatów immunodyfuzja radialna wg Mancini immunoelektroforeza rakietowa wg Laurella turbidymetria

Bardziej szczegółowo

Seminarium 1: 08. 10. 2015

Seminarium 1: 08. 10. 2015 Seminarium 1: 08. 10. 2015 Białka organizmu ok. 15 000 g białka osocza ok. 600 g (4%) Codzienna degradacja ok. 25 g białek osocza w lizosomach, niezależnie od wieku cząsteczki, ale zależnie od poprawności

Bardziej szczegółowo

Immunologia komórkowa

Immunologia komórkowa Immunologia komórkowa ocena immunofenotypu komórek Mariusz Kaczmarek Immunofenotyp Definicja I Charakterystyczny zbiór antygenów stanowiących elementy różnych struktur komórki, związany z jej różnicowaniem,

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia weterynaryjna

Epidemiologia weterynaryjna Jarosław Kaba Epidemiologia weterynaryjna Testy diagnostyczne I i II i III Zadania 04, 05, 06 Warszawa 2009 Testy diagnostyczne Wzory Parametry testów diagnostycznych Rzeczywisty stan zdrowia chore zdrowe

Bardziej szczegółowo

Młodzieńcze spondyloartropatie/zapalenie stawów z towarzyszącym zapaleniem przyczepów ścięgnistych (mspa-era)

Młodzieńcze spondyloartropatie/zapalenie stawów z towarzyszącym zapaleniem przyczepów ścięgnistych (mspa-era) www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Młodzieńcze spondyloartropatie/zapalenie stawów z towarzyszącym zapaleniem przyczepów ścięgnistych (mspa-era) Wersja 2016 1. CZYM SĄ MŁODZIEŃCZE SPONDYLOARTROPATIE/MŁODZIEŃCZE

Bardziej szczegółowo

WYKAZ KURSÓW SPECJALIZACYJNYCH ORGANIZOWANYCH PRZEZ WOJSKOWY INSTYTUT MEDYCZNY W 2013r.

WYKAZ KURSÓW SPECJALIZACYJNYCH ORGANIZOWANYCH PRZEZ WOJSKOWY INSTYTUT MEDYCZNY W 2013r. Lp. Dziedzina Ośrodek organizujący i Rodzaj kursu / nr kursu CMKP/ T e m a t Przeznaczenie Termin prowadzący szkolenie Kierownik naukowy Uwagi 1 2 3 4 5 6 7 8 1. ALERGOLOGIA nr: 1-731/1-01-005-2013 Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Tomograficzne obrazowanie zmian ogniskowych w nerkach

Tomograficzne obrazowanie zmian ogniskowych w nerkach Tomograficzne obrazowanie zmian ogniskowych w nerkach Zmiany ogniskowe w nerkach torbielowate łagodne guzy lite złośliwe guzy lite Torbielowate Torbiel prosta (niepowikłana) 50% populacji powyżej 50 r.ż.

Bardziej szczegółowo

Program specjalizacji w IMMUNOLOGII KLINICZNEJ

Program specjalizacji w IMMUNOLOGII KLINICZNEJ CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO Program specjalizacji w IMMUNOLOGII KLINICZNEJ Warszawa 2000 (c) Copyright by Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa 2000 Program specjalizacji

Bardziej szczegółowo

Rejestr przeszczepieñ komórek krwiotwórczych szpiku i krwi obwodowej oraz krwi pêpowinowej

Rejestr przeszczepieñ komórek krwiotwórczych szpiku i krwi obwodowej oraz krwi pêpowinowej Rejestr przeszczepieñ komórek krwiotwórczych szpiku i krwi obwodowej oraz krwi pêpowinowej W roku 2013 na podstawie raportów nap³ywaj¹cych z 18 oœrodków transplantacyjnych (CIC), posiadaj¹cych pozwolenie

Bardziej szczegółowo

SYLABUS na rok 2013/2014

SYLABUS na rok 2013/2014 SYLABUS na rok 201/201 (1) Nazwa przedmiotu Patologia (2) Nazwa jednostki Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego prowadzącej przedmiot Katedra: Położnictwa () Kod przedmiotu - () Studia Kierunek

Bardziej szczegółowo

VADEMECUM. Rehabilitacja. Rehabilitacja w warunkach ambulatoryjnych. Rehabilitacja w warunkach domowych

VADEMECUM. Rehabilitacja. Rehabilitacja w warunkach ambulatoryjnych. Rehabilitacja w warunkach domowych Rehabilitacja Rehabilitacja to kompleksowe post powanie, które ma na celu przywrócenie pe nej lub mo liwej do osi gni cia sprawno ci zycznej i psychicznej, zdolno ci do pracy i zarobkowania oraz zdolno

Bardziej szczegółowo

Centralny Rejestr Niespokrewnionych Dawców Szpiku i Krwi Pêpowinowej

Centralny Rejestr Niespokrewnionych Dawców Szpiku i Krwi Pêpowinowej B2011_03.qxd 4/12/11 10:25 Page 33 Centralny Rejestr Niespokrewnionych Dawców Szpiku i Krwi Pêpowinowej Ustawa z dnia 17 lipca 2009 r. o zmianie ustawy o pobieraniu, przechowywaniu przeszczepianiu komórek,

Bardziej szczegółowo

Rozp. w sprawie pobierania, przechowywania i przeszczepiania

Rozp. w sprawie pobierania, przechowywania i przeszczepiania Rozp. w sprawie pobierania, przechowywania i przeszczepiania Dz. U. 2009 nr 213. Data publikacji: 16 grudnia 2009 r.poz. 1656 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 4 grudnia 2009 r. w sprawie szczegółowych

Bardziej szczegółowo

Laboratorium analityczne ZAPRASZA. do skorzystania

Laboratorium analityczne ZAPRASZA. do skorzystania Laboratorium analityczne ZAPRASZA do skorzystania z promocyjnych PAKIETÓW BADAŃ LABORATORYJNYCH Pakiet I Pakiet II Pakiet III Pakiet IV Pakiet V Pakiet VI Pakiet VII Pakiet VIII Pakiet IX Pakiet X "CUKRZYCA"

Bardziej szczegółowo

8 osób na 10 cierpi na choroby przyzębia!

8 osób na 10 cierpi na choroby przyzębia! 8 osób na 10 cierpi na choroby przyzębia! Wiemy jak Państwu pomóc Jesteśmy po to, aby Państwu doradzić! Czym jest zapalenie przyzębia (periodontitis)? Przyzębie to zespół tkanek otaczających ząb i utrzymujących

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie niepo àdanych odczynów poszczepiennych.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie niepo àdanych odczynów poszczepiennych. Dziennik Ustaw Nr 241 15978 Poz. 2097 2097 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie niepo àdanych odczynów poszczepiennych. Na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 6 wrzeênia

Bardziej szczegółowo

XVIII ORDYNATORSKIE ZAKOPIAÑSKIE DNI KARDIOLOGICZNE 10-13 paÿdziernika 2013 CZWARTEK 10.10.2013

XVIII ORDYNATORSKIE ZAKOPIAÑSKIE DNI KARDIOLOGICZNE 10-13 paÿdziernika 2013 CZWARTEK 10.10.2013 2 CZWARTEK 10.10.2013 18.00-20.30 Sala A - Sala im. Józefa Pi³sudskiego, poziom 2 Powitanie Uczestników XVIII Ordynatorskich Zakopiañskich Dni Kardiologicznych - kilka s³ów o Podyplomowej Szkole Kardiologicznej

Bardziej szczegółowo

Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy)

Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy) Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy) Położone w głębi lądu obszary Kalabrii znacznie się wyludniają. Zjawisko to dotyczy całego regionu. Do lat 50. XX wieku przyrost naturalny

Bardziej szczegółowo

probiotyk o unikalnym składzie

probiotyk o unikalnym składzie ~s~qoy[jg probiotyk o unikalnym składzie ecovag, kapsułki dopochwowe, twarde. Skład jednej kapsułki Lactobacillus gasseri DSM 14869 nie mniej niż 10 8 CFU Lactobacillus rhamnosus DSM 14870 nie mniej niż

Bardziej szczegółowo

Pułapki (bardzo) wczesnej diagnostyki nowotworów układu rozrodczego

Pułapki (bardzo) wczesnej diagnostyki nowotworów układu rozrodczego Pułapki (bardzo) wczesnej diagnostyki nowotworów układu rozrodczego Radosław Mądry i Janina Markowska Katedra i Klinika Onkologii Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu Poznań 17-10-2014

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-17/10:16:18

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-17/10:16:18 Europejski Dzień Prostaty obchodzony jest od 2006 roku z inicjatywy Europejskiego Towarzystwa Urologicznego. Jego celem jest zwiększenie społecznej świadomości na temat chorób gruczołu krokowego. Gruczoł

Bardziej szczegółowo

Czynniki ryzyka. Wewn trzne (osobnicze) czynniki ryzyka. Dziedziczne i rodzinne predyspozycje do zachorowania

Czynniki ryzyka. Wewn trzne (osobnicze) czynniki ryzyka. Dziedziczne i rodzinne predyspozycje do zachorowania Czynniki ryzyka Przez poj cie czynnika ryzyka rozumie si wszelkiego rodzaju uwarunkowania, które w znaczàcy (potwierdzony statystycznie) sposób zwi kszajà lub zmniejszajà prawdopodobieƒstwo zachorowania

Bardziej szczegółowo

Terapie o długotrwałym wpływie na chorobę (modyfikujące chorobę)

Terapie o długotrwałym wpływie na chorobę (modyfikujące chorobę) Rozdział 3 Terapie o długotrwałym wpływie na chorobę (modyfikujące chorobę) Celem leczenia pacjentów chorych na stwardnienie rozsiane jest zapobieżenie nawrotom oraz stałemu postępowi choroby. Dokumentowanie

Bardziej szczegółowo

Tematy prac licencjackich w Zakładzie Fizjologii Zwierząt

Tematy prac licencjackich w Zakładzie Fizjologii Zwierząt Tematy prac licencjackich w Zakładzie Fizjologii Zwierząt Zegar biologiczny Ekspresja genów i białek zegara Rytmy komórkowe Rytmy fizjologiczne Rytmy behawioralne Lokalizacja neuroprzekźników w układzie

Bardziej szczegółowo

Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 lutego 2011 r. Załącznik nr 1

Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 lutego 2011 r. Załącznik nr 1 Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 lutego 2011 r. Załącznik nr 1 2. Program profilaktyki raka szyjki macicy Program profilaktyki raka szyjki macicy - etap podstawowy - pobranie materiału

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU OPIS

KARTA PRZEDMIOTU OPIS CECHA PRZEDMIOTU KARTA PRZEDMIOTU OPIS INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIODCIE Nazwa przedmiotu INTERNA Poziom realizacji Studia pierwszego stopnia stacjonarne przedmiotu Jednostka realizująca Instytut Nauk o

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do zarządzenia nr 101/2007/DGL Prezesa NFZ z dnia 5.11.2007 r.

Załącznik nr 2 do zarządzenia nr 101/2007/DGL Prezesa NFZ z dnia 5.11.2007 r. Załącznik nr 2 do zarządzenia nr 101/2007/DGL Prezesa NFZ z dnia 5.11.2007 r. Załącznik nr 3c do załącznika do zarządzenia Nr 80/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 18 września 2006 r. Wymagania

Bardziej szczegółowo

Centralny Rejestr Niespokrewnionych Potencjalnych Dawców Szpiku i Krwi Pêpowinowej (CRNPDSiKP)

Centralny Rejestr Niespokrewnionych Potencjalnych Dawców Szpiku i Krwi Pêpowinowej (CRNPDSiKP) Centralny Rejestr Niespokrewnionych Potencjalnych Dawców Szpiku i Krwi Pêpowinowej (CRNPDSiKP) Oœrodki Dawców Szpiku W 2013 r. funkcjonowa³o 14 oœrodków dawców szpiku. Na pocz¹tku 2014 r. pozwolenie ministra

Bardziej szczegółowo

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Jak ju wspomniano, kinesiotaping mo e byç stosowany jako osobna metoda terapeutyczna, jak równie mo e stanowiç uzupe nienie innych metod fizjoterapeutycznych.

Bardziej szczegółowo

Poradnia Immunologiczna

Poradnia Immunologiczna Poradnia Immunologiczna Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Uprzejmie informujemy, że w Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli funkcjonuje

Bardziej szczegółowo

Evaluation of upper limb function in women after mastectomy with secondary lymphedema

Evaluation of upper limb function in women after mastectomy with secondary lymphedema IV Ogólnopolska Konferencja Naukowo-Szkoleniowa Polskiego Towarzystwa Pielęgniarstwa Aniologicznego Bydgoszcz, 21-22 maj 2014 r. Ocena sprawności funkcjonalnej kończyny górnej u kobiet z wtórnym obrzękiem

Bardziej szczegółowo

Program Poprawy Opieki Perinatalnej w Województwie Lubuskim 2014-2016

Program Poprawy Opieki Perinatalnej w Województwie Lubuskim 2014-2016 Program Poprawy Opieki Perinatalnej w Województwie Lubuskim 2014-2016 Współczynnik umieralności okołoporodowej na terenie województwa lubuskiego w roku 2013 wg GUS wyniósł 7,3 i uplasował województwo lubuskie

Bardziej szczegółowo

KWALIFIKACJA I WERYFIKACJA LECZENIA DOUSTNEGO STANÓW NADMIARU ŻELAZA W ORGANIZMIE

KWALIFIKACJA I WERYFIKACJA LECZENIA DOUSTNEGO STANÓW NADMIARU ŻELAZA W ORGANIZMIE Opis świadczenia KWALIFIKACJA I WERYFIKACJA LECZENIA DOUSTNEGO STANÓW NADMIARU ŻELAZA W ORGANIZMIE 1. Charakterystyka świadczenia 1.1 nazwa świadczenia Kwalifikacja i weryfikacja leczenia doustnego stanów

Bardziej szczegółowo

Hormony płciowe. Macica

Hormony płciowe. Macica Hormony płciowe Macica 1 Estrogeny Działanie estrogenów Działanie na układ rozrodczy (macica, endometrium, pochwa) Owulacja Libido Przyspieszenie metabolizmu Zwiększenie ilości tkanki tłuszczowej Tworzenie

Bardziej szczegółowo

Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych

Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych Karolina Klara Radomska Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych Streszczenie Wstęp Ostre białaczki szpikowe (Acute Myeloid Leukemia, AML) to grupa nowotworów mieloidalnych,

Bardziej szczegółowo

Wst p Jerzy Kruszewski... 15 PiÊmiennictwo... 18. Rozdzia 1. Immunologiczne podstawy patogenezy chorób alergicznych Krzysztof Zeman...

Wst p Jerzy Kruszewski... 15 PiÊmiennictwo... 18. Rozdzia 1. Immunologiczne podstawy patogenezy chorób alergicznych Krzysztof Zeman... Spis treêci Wst p Jerzy Kruszewski....................... 15 PiÊmiennictwo........................... 18 Rozdzia 1. Immunologiczne podstawy patogenezy chorób alergicznych Krzysztof Zeman.....................

Bardziej szczegółowo

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc PRAWA ZACHOWANIA Podstawowe terminy Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc a) si wewn trznych - si dzia aj cych na dane cia o ze strony innych

Bardziej szczegółowo

Dobór niespokrewnionych dawców szpiku w 2011 roku

Dobór niespokrewnionych dawców szpiku w 2011 roku Dobór niespokrewnionych dawców szpiku w 2011 roku W grudniu 2010 r. Poltransplant przeprowadzi³ konkurs ofert, a nastêpnie w styczniu 2011 r. podpisa³ umowy o ³acznej wartoœci 5 mln z³ na realizacjê doboru

Bardziej szczegółowo

Programy profilaktyczne. finansowane przez MOW NFZ. Program profilaktyki chorób odtytoniowych. www.ceestahc.org

Programy profilaktyczne. finansowane przez MOW NFZ. Program profilaktyki chorób odtytoniowych. www.ceestahc.org Warszawa, 27 września 21 Funduszu Zdrowia w latach 28-21 Agata Smorżewska-Łaniewska 1 z 1 Programy profilaktyczne finansowane przez Mazowiecki Oddzia Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia w latach 28

Bardziej szczegółowo

Koszty obciążenia społeczeństwa. Ewa Oćwieja Marta Ryczko Koło Naukowe Ekonomiki Zdrowia IZP UJ CM 2012

Koszty obciążenia społeczeństwa. Ewa Oćwieja Marta Ryczko Koło Naukowe Ekonomiki Zdrowia IZP UJ CM 2012 Koszty obciążenia społeczeństwa chorobami układu krążenia. Ewa Oćwieja Marta Ryczko Koło Naukowe Ekonomiki Zdrowia IZP UJ CM 2012 Badania kosztów chorób (COI Costof illnessstudies) Ekonomiczny ciężar choroby;

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 276 19536 Poz. 2740 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 21 grudnia 2004 r.

Dziennik Ustaw Nr 276 19536 Poz. 2740 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 21 grudnia 2004 r. Dziennik Ustaw Nr 276 19536 Poz. 2740 2740 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 21 grudnia 2004 r. w sprawie zakresu Êwiadczeƒ opieki zdrowotnej, w tym badaƒ przesiewowych, oraz okresów, w których

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA TULEJI CYLINDROWYCH SILNIKA SPALINOWEGO

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA TULEJI CYLINDROWYCH SILNIKA SPALINOWEGO LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA TULEJI CYLINDROWYCH SILNIKA SPALINOWEGO 2 1. Cel ćwiczenia : Dokonać pomiaru zuŝycia tulei cylindrowej (cylindra) W wyniku opanowania treści ćwiczenia student

Bardziej szczegółowo

TRENING ZDROWOTNY jest to rodzaj aktywności fizycznej podjętej z motywów zdrowotnych, mającej na celu podniesienie poziomu wydolności i sprawności

TRENING ZDROWOTNY jest to rodzaj aktywności fizycznej podjętej z motywów zdrowotnych, mającej na celu podniesienie poziomu wydolności i sprawności TRENING ZDROWOTNY jest to rodzaj aktywności fizycznej podjętej z motywów zdrowotnych, mającej na celu podniesienie poziomu wydolności i sprawności psychofizycznej oraz usprawnienie procesów życiowych własnego

Bardziej szczegółowo

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy Agnieszka Miler Departament Rynku Pracy Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Spo³ecznej Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy W 2000 roku, zosta³o wprowadzone rozporz¹dzeniem Prezesa

Bardziej szczegółowo

SUMMIT INTERNATIONAL ANESTHESIOLOGY. 7 marca 2009, Marakesz,, Maroko

SUMMIT INTERNATIONAL ANESTHESIOLOGY. 7 marca 2009, Marakesz,, Maroko INTERNATIONAL ANESTHESIOLOGY SUMMIT 7 marca 2009, Marakesz,, Maroko GŁÓWNE TEMATY Znieczulenie ogólne anestezja wziewna. Intensywna terapia zastosowanie levosimendanu. Levobupivacaina zastosowanie w ortopedii

Bardziej szczegółowo

Hotel Mercure Kasprowy, Szymaszkowa, 34 500 Zakopane

Hotel Mercure Kasprowy, Szymaszkowa, 34 500 Zakopane INFORMACJE OGÓLNE III Konferencja Naukowo Szkoleniowa CHOROBY UKŁADU ODDECHOWEGO U DZIECI PROBLEMY DIAGNOSTYKI I TERAPII Hotel Mercure Kasprowy, Zakopane 15 16 marca 2013 MIEJSCE OBRAD Hotel Mercure Kasprowy,

Bardziej szczegółowo

Producent P.P.F. HASCO-LEK S.A nie prowadził badań klinicznych mających na celu określenie skuteczności produktów leczniczych z ambroksolem.

Producent P.P.F. HASCO-LEK S.A nie prowadził badań klinicznych mających na celu określenie skuteczności produktów leczniczych z ambroksolem. VI.2 Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktów leczniczych z ambroksolem VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Wskazania do stosowania: Ostre i przewlekłe choroby płuc i oskrzeli

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ LEKARSKI Z ODDZIAŁEM NAUCZANIA W JĘZYKU ANGIELSKIM Oddział Nauczania w Języku Angielskim Katedra Biochemii i Chemii Medycznej: Zakład

WYDZIAŁ LEKARSKI Z ODDZIAŁEM NAUCZANIA W JĘZYKU ANGIELSKIM Oddział Nauczania w Języku Angielskim Katedra Biochemii i Chemii Medycznej: Zakład WYDZIAŁ LEKARSKI Z ODDZIAŁEM NAUCZANIA W JĘZYKU ANGIELSKIM Oddział Nauczania w Języku Angielskim Katedra Biochemii i Chemii Medycznej: Zakład Biochemii Zakład Biochemii i Żywienia Człowieka (WNoZ) Zakład

Bardziej szczegółowo

Migotanie przedsionków problemem wieku podeszłego. Umiarawiać czy nie w tej populacji? Zbigniew Kalarus

Migotanie przedsionków problemem wieku podeszłego. Umiarawiać czy nie w tej populacji? Zbigniew Kalarus Migotanie przedsionków problemem wieku podeszłego. Umiarawiać czy nie w tej populacji? Zbigniew Kalarus Katedra Kardiologii, Wrodzonych Wad Serca i Elektroterapii Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu

Bardziej szczegółowo

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych DOPALACZE - nowa kategoria substancji psychoaktywnych CZYM SĄ DOPALACZE? Dopalacze stosowana w Polsce, potoczna nazwa różnego rodzaju produktów zawierających substancje psychoaktywne, które nie znajdują

Bardziej szczegółowo

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp 1. Informacja o pracownikach wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy oraz o pracownikach wyznaczonych do wykonywania działań w zakresie

Bardziej szczegółowo

Aktywność ruchowa osób starszych Nordic Walking

Aktywność ruchowa osób starszych Nordic Walking Aktywność ruchowa osób starszych Nordic Walking Agnieszka Kwiatkowska II rok USM Proces starzenia Spadek beztłuszczowej masy ciała, wzrost procentowej zawartości tkanki tłuszczowej, Spadek siły mięśniowej,

Bardziej szczegółowo

Program edukacyjny dotyczący alergicznego nieżytu nosa

Program edukacyjny dotyczący alergicznego nieżytu nosa Tekst: dr n. med. Mikołaj Dąbrowski, Klinika Chirurgii Kręgosłupa, Ortopedii Onkologicznej i Traumatologii, Ortopedyczno-Rehabilitacyjny Szpital Kliniczny im. Wiktora Degi Uniwersytetu Medycznego im. Karola

Bardziej szczegółowo

Laboratoryjnej Genetyki Medycznej. Diagnostyka przedurodzeniowa. Koszt kursu: 335zł koszt dla wszystkich uczestników

Laboratoryjnej Genetyki Medycznej. Diagnostyka przedurodzeniowa. Koszt kursu: 335zł koszt dla wszystkich uczestników Oddział Kształcenia Podyplomowego Uprzejmie informuje, iż planowany jest kurs z zakresu: Laboratoryjnej Genetyki Medycznej w terminie 15-17 listopada 2010 r. Diagnostyka przedurodzeniowa Koszt kursu: 335zł

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWY PROGRAM NAUCZANIA FARMAKOLOGII I FARMAKOLOGII KLINICZNEJ DLA III, IV, V ROKU WYDZIA U LEKARSKIEGO

KOMPLEKSOWY PROGRAM NAUCZANIA FARMAKOLOGII I FARMAKOLOGII KLINICZNEJ DLA III, IV, V ROKU WYDZIA U LEKARSKIEGO KOMPLEKSOWY PROGRAM NAUCZANIA FARMAKOLOGII I FARMAKOLOGII KLINICZNEJ DLA III, IV, V ROKU WYDZIA U LEKARSKIEGO Zajêcia odbywaja siê w formie wyk³adów, æwiczeñ i seminariów oraz tzw. symulacji sytuacji klinicznych.

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM?

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM? SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM? Cele: - rozpoznawanie oznak stresu, - rozwijanie umiejętności radzenia sobie ze stresem, - dostarczenie wiedzy na temat sposobów

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN Programu Pakiet dietetyczny badania z konsultacją dietetyczną i zaleceniami

REGULAMIN Programu Pakiet dietetyczny badania z konsultacją dietetyczną i zaleceniami REGULAMIN Programu Pakiet dietetyczny badania z konsultacją dietetyczną i zaleceniami DANE NABYWCY Imię i Nazwisko:...... PESEL:... Data ur.:... Dokument tożsamości:... Seria i numer:...... Adres zamieszkania:...

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja i oznakowanie substancji chemicznych i ich mieszanin. Dominika Sowa

Klasyfikacja i oznakowanie substancji chemicznych i ich mieszanin. Dominika Sowa Klasyfikacja i oznakowanie substancji chemicznych i ich mieszanin Dominika Sowa Szczecin, 8 maj 2014 Program prezentacji: 1. Definicja substancji i mieszanin chemicznych wg Ustawy o substancjach chemicznych

Bardziej szczegółowo

PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP

PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP Warszawa, dnia 04 września 2015 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP W związku z interpelacją nr 34158 posła Jana Warzechy i posła

Bardziej szczegółowo

Extraneal (ikodekstryna) roztwór do dializy otrzewnowej Plan Zarządzania Ryzykiem 19.06.2014

Extraneal (ikodekstryna) roztwór do dializy otrzewnowej Plan Zarządzania Ryzykiem 19.06.2014 VI.2 Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego EXTRANEAL przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Extraneal jest roztworem do dializy

Bardziej szczegółowo

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek?

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? 1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego będzie można składać w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Puławach. Wnioski będą przyjmowane od dnia

Bardziej szczegółowo

2016-05-30. Czego się obawiać? Przed czym się bronić? Czy wszyscy jesteśmy tak samo zagrożeni patogenami?

2016-05-30. Czego się obawiać? Przed czym się bronić? Czy wszyscy jesteśmy tak samo zagrożeni patogenami? Układ immunologiczny ( ) nadaje kręgowcom zdolność do odróżniania swego od obcego i do odpowiedzi immunologicznej, dzięki której zwalcza infekcje wirusów, bakterii i pierwotniaków, odrzuca obce przeszczepy

Bardziej szczegółowo

Historia naturalna zaka enia HIV

Historia naturalna zaka enia HIV Ma³gorzata Paw³owska, Waldemar Halota Historia naturalna zaka enia HIV Rozdzia³ IV Wykładniki kliniczne zakażenia HIV (fazy zakażenia) to: pierwotne zakażenie HIV, ostra choroba retrowirusowa występuje

Bardziej szczegółowo

Witamina D - 4 fakty, które mogą cię zaskoczyć

Witamina D - 4 fakty, które mogą cię zaskoczyć Witamina D - 4 fakty, które mogą cię zaskoczyć Co chwilę słyszymy o nowej, zbawiennej roli, jaką może pełnić w naszym organizmie. Niemal wszyscy Polacy mają jej niedobór. Mowa o słonecznej witaminie D,

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NIEDOKRWISTOŚCI W PRZEBIEGU PRZEWLEKŁEJ NIEWYDOLNOŚCI

LECZENIE NIEDOKRWISTOŚCI W PRZEBIEGU PRZEWLEKŁEJ NIEWYDOLNOŚCI Załącznik nr 14 do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku Nazwa programu: LECZENIE NIEDOKRWISTOŚCI W PRZEBIEGU PRZEWLEKŁEJ NIEWYDOLNOŚCI NEREK ICD-10 N 18 przewlekła niewydolność

Bardziej szczegółowo

K.1.8 PROFIL KSZTAŁCENIA praktyczny TYP PRZEDMIOTU Forma studiów

K.1.8 PROFIL KSZTAŁCENIA praktyczny TYP PRZEDMIOTU Forma studiów Tabela 1. Metryka przedmiotu programowego- cele i efekty kształcenia POZIOM KSZTAŁCENIA POZIOM VI/ STUDIA I STOPNIA NR PRZEDMIOTU W PROGRAMIE K.1.8 PROFIL KSZTAŁCENIA praktyczny TYP PRZEDMIOTU Forma studiów

Bardziej szczegółowo

Cerebrolysin w leczeniu urazów mózgu (TBI)

Cerebrolysin w leczeniu urazów mózgu (TBI) Cerebrolysin w leczeniu urazów mózgu (TBI) Czynniki neurotroficzne Nagroda Nobla za prace nad czynnikami neurotroficznymi - 1986 Nerve growth factor (NGF) Stanley Cohen i Rita Levi-Montalcini 2 Cerebrolysin

Bardziej szczegółowo

4. OCENA JAKOŒCI POWIETRZA W AGLOMERACJI GDAÑSKIEJ

4. OCENA JAKOŒCI POWIETRZA W AGLOMERACJI GDAÑSKIEJ 4. OCENA JAKOŒCI POWIETRZA 4.1. Ocena jakoœci powietrza w odniesieniu do norm dyspozycyjnych O jakoœci powietrza na danym obszarze decyduje œredni poziom stê eñ zanieczyszczeñ w okresie doby, sezonu, roku.

Bardziej szczegółowo

podręcznik chorób alergicznych

podręcznik chorób alergicznych podręcznik chorób alergicznych Gerhard Grevers Martin Rócken ilustracje Jurgen Wirth Redaktor wydania drugiego polskiego Bernard Panaszek I. Podstawy alergologii... 1 II. Diagnostyka chorób alergicznych...

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-30/02:29:36. Wpływ promieni słonecznych na zdrowie człowieka

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-30/02:29:36. Wpływ promieni słonecznych na zdrowie człowieka Wpływ promieni słonecznych na zdrowie człowieka Światło słoneczne jest niezbędne do trwania życia na Ziemi. Dostarcza energii do fotosyntezy roślinom co pomaga w wytwarzaniu tlenu niezbędnego do życia.

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU. Lek. med. Ali Akbar Hedayati

UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU. Lek. med. Ali Akbar Hedayati UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU Lek. med. Ali Akbar Hedayati starszy asystent Oddziału Chirurgii Ogólnej i Onkologicznej Szpitala Wojewódzkiego w Zielonej Górze Analiza wyników operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Ranking Studenckich Kół Naukowych Studenckiego Towarzystwa Naukowego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego 2013/2014

Ranking Studenckich Kół Naukowych Studenckiego Towarzystwa Naukowego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego 2013/2014 Ranking Studenckich Kół Naukowych Studenckiego Towarzystwa Naukowego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego 2013/2014 Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej Miejsce Nazwa Zakładu 1 Zakład

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ.

INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ. INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ. I. UWAGI OGÓLNE. 1. Dostarczanie posiłków, ich przechowywanie i dystrybucja musza odbywać się w warunkach zapewniających

Bardziej szczegółowo

Oddział Neurologii z Pododdziałem Udarowym mieści się na II piętrze Szpitala. Dysponuje 32 łóżkami, a w tym 16 tworzącymi Pododdział Udarowy.

Oddział Neurologii z Pododdziałem Udarowym mieści się na II piętrze Szpitala. Dysponuje 32 łóżkami, a w tym 16 tworzącymi Pododdział Udarowy. Oddział Neurologii oraz Oddział Udarowy Oddział Neurologii z Pododdziałem Udarowym mieści się na II piętrze Szpitala. Dysponuje 32 łóżkami, a w tym 16 tworzącymi Pododdział Udarowy. W skład Oddziału Udarowego

Bardziej szczegółowo

Fetal Alcohol Syndrome

Fetal Alcohol Syndrome Stowarzyszenie Zastêpczego Rodzicielstwa Fetal Alcohol Syndrome Debra Evensen Cechy charakterystyczne i objawy Program FAStryga Stowarzyszenie Zastêpczego Rodzicielstwa Oddzia³ Œl¹ski Ul. Ho³dunowska 39

Bardziej szczegółowo

I. 2) RODZAJ ZAMAWIAJĄCEGO:

I. 2) RODZAJ ZAMAWIAJĄCEGO: Wrocław: Sukcesywna dostawa odczynników chemicznych Numer ogłoszenia: 52649-2012; data zamieszczenia: 06.03.2012 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe. Ogłoszenie dotyczy:

Bardziej szczegółowo

Wykaz obowiązkowych kursów specjalizacyjnych zgłoszonych przez Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach do CMKP na rok 2015

Wykaz obowiązkowych kursów specjalizacyjnych zgłoszonych przez Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach do CMKP na rok 2015 Wykaz obowiązkowych kursów specjalizacyjnych zgłoszonych przez Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach do CMKP na rok Wydział Lekarski w Katowicach Kolegium Kształcenia Podyplomowego Wydziału Lekarskiego

Bardziej szczegółowo

CZĘSTOŚĆ WYSTĘPOWANIA WAD KOŃCZYN DOLNYCH U DZIECI I MŁODZIEŻY A FREQUENCY APPEARANCE DEFECTS OF LEGS BY CHILDREN AND ADOLESCENT

CZĘSTOŚĆ WYSTĘPOWANIA WAD KOŃCZYN DOLNYCH U DZIECI I MŁODZIEŻY A FREQUENCY APPEARANCE DEFECTS OF LEGS BY CHILDREN AND ADOLESCENT Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogiki i Administracji w Poznaniu Nr 3 2007 Grażyna Szypuła, Magdalena Rusin Bielski Szkolny Ośrodek Gimnastyki Korekcyjno-Kompensacyjnej im. R. Liszki w Bielsku-Białej

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY NA STUDIACH JEDNOLITYCH MAGISTERSKICH NA KIERUNKU ANALITYKA MEDYCZNA

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY NA STUDIACH JEDNOLITYCH MAGISTERSKICH NA KIERUNKU ANALITYKA MEDYCZNA ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY NA STUDIACH JEDNOLITYCH MAGISTERSKICH NA z zakresu patomorfologii i cytologii klinicznej KIERUNKU ANALITYKA MEDYCZNA 1. Rak szyjki macicy etiologia, patogeneza, czynniki

Bardziej szczegółowo

Implant ślimakowy wszczepiany jest w ślimak ucha wewnętrznego (przeczytaj artykuł Budowa ucha

Implant ślimakowy wszczepiany jest w ślimak ucha wewnętrznego (przeczytaj artykuł Budowa ucha Co to jest implant ślimakowy Implant ślimakowy to bardzo nowoczesne, uznane, bezpieczne i szeroko stosowane urządzenie, które pozwala dzieciom z bardzo głębokimi ubytkami słuchu odbierać (słyszeć) dźwięki.

Bardziej szczegółowo

Ponad 13 mln zł przekazali Podlasianie na rzecz Organizacji Pożytku Publicznego

Ponad 13 mln zł przekazali Podlasianie na rzecz Organizacji Pożytku Publicznego Ponad 13 mln zł przekazali Podlasianie na rzecz Organizacji Pożytku Publicznego Już od kilku lat Podlasianie coraz hojniej dzielą się 1 proc. swojego podatku z Organizacjami Pożytku Publicznego (OPP).

Bardziej szczegółowo

lider w nieswoistej stymulacji układu immunologicznego Scanomune immunostymulacja nieswoista

lider w nieswoistej stymulacji układu immunologicznego Scanomune immunostymulacja nieswoista SCANOMUNE lider w nieswoistej stymulacji układu immunologicznego AKTYWNOŚĆ LIDERA Doustnie, tylko 1-2 kapsułki Scanomune dziennie i... po 72 godzinach stosowania u psa (a także człowieka) dochodzi do 3000-5000%

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do instrukcji I-01/PO-21/LEI/D

Załącznik nr 1 do instrukcji I-01/PO-21/LEI/D Załącznik nr 1 do instrukcji I-01/PO-21/LEI/D Zalecenia dotyczące pobierania, przechowywania i transportu materiałów klinicznych przeznaczonych do badań diagnostycznych w Pracowni Diagnostycznej Laboratorium

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ LEKARSKI W KATOWICACH Średnia liczba

WYDZIAŁ LEKARSKI W KATOWICACH Średnia liczba i Rankingu Studenckich Kół Naukowych Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach za rok akademicki 2014/2015 aktualizacja 31.01.2016: WYDZIAŁ LEKARSKI W KATOWICACH 1. SKN przy Katedrze Medycyny Sądowej

Bardziej szczegółowo

Test wiedzy nt. szkodliwości palenia tytoniu Światowy Dzień bez Tytoniu

Test wiedzy nt. szkodliwości palenia tytoniu Światowy Dzień bez Tytoniu Test wiedzy nt. szkodliwości palenia tytoniu Światowy Dzień bez Tytoniu 1. Kiedy została uchwalona Ustawa o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych? a) 9 listopada 1995

Bardziej szczegółowo

Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć

Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć Kilka ważnych porad dla kobiet chorych na raka piersi Konsultacja merytoryczna: dr hab. n. med. Lubomir Bodnar Warto wiedzieć więcej o swojej

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŒCI. Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego... 21

SPIS TREŒCI. Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego... 21 SPIS TREŒCI Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego........................... 21 Przedmowa sekretarza Naczelnej Rady Aptekarskiej przedstawiciela NRA w EuroPharm Forum................

Bardziej szczegółowo

PROBLEMY KARDIOLOGICZNE OKRESU DORASTANIA

PROBLEMY KARDIOLOGICZNE OKRESU DORASTANIA XI Konferencja Sekcji Kardiologii Dziecięcej Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego Toruń, 27-29 września 2012r PROBLEMY KARDIOLOGICZNE OKRESU DORASTANIA Miejsce obrad Sala Konferencyjna Hotelu Filmar,

Bardziej szczegółowo

1. Układ odpornościowy. Odporność humoralna

1. Układ odpornościowy. Odporność humoralna Zakres zagadnień do poszczególnych tematów zajęć Seminaria 1. Układ odpornościowy. Odporność humoralna Ludzki układ odpornościowy Składowe i mechanizmy odporności wrodzonej Składowe i mechanizmy odpowiedzi

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz - wizyta wstępna

Kwestionariusz - wizyta wstępna Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - PZH 00-791 Warszawa, ul. Chocimska 24 Tel: (22) 542-13-72, E-mail: beki@pzh.gov.pl Badanie Epidemiologii Krztuśca Kwestionariusz - wizyta wstępna 1.1. Data wizyty

Bardziej szczegółowo

Nowy program terapeutyczny w RZS i MIZS na czym polega zmiana.

Nowy program terapeutyczny w RZS i MIZS na czym polega zmiana. Nowy program terapeutyczny w RZS i MIZS na czym polega zmiana. Brygida Kwiatkowska Narodowy Instytut Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji im. prof. dr hab. med. Eleonory Reicher Programy lekowe dla

Bardziej szczegółowo

U M O W A FRI 3431/6/2009

U M O W A FRI 3431/6/2009 U M O W A FRI 3431/6/2009 Zawarta w dniu. 2009 r., pomiędzy Powiatem Wielickim z siedzibą w Wieliczce przy ul. Dembowskiego 2, reprezentowanym przez Zarząd Powiatu, w imieniu którego działają: 1. Starosta

Bardziej szczegółowo

Badania wieloośrodkowe w pielęgniarstwie Registered Nurse Forcasting Prognozowanie pielęgniarstwa. Planowanie zasobów ludzkich w pielęgniarstwie

Badania wieloośrodkowe w pielęgniarstwie Registered Nurse Forcasting Prognozowanie pielęgniarstwa. Planowanie zasobów ludzkich w pielęgniarstwie Badania wieloośrodkowe w pielęgniarstwie Registered Nurse Forcasting Prognozowanie pielęgniarstwa. Planowanie zasobów ludzkich w pielęgniarstwie Maria Kózka Zakład Pielęgniarstwa Klinicznego Wydział Nauk

Bardziej szczegółowo

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia.

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia. Zakres zagadnień do poszczególnych tematów zajęć I Choroby układowe tkanki łącznej 1. Toczeń rumieniowaty układowy 2. Reumatoidalne zapalenie stawów 3. Twardzina układowa 4. Zapalenie wielomięśniowe/zapalenie

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ODŻYWIANIA

10 ZASAD ZDROWEGO ODŻYWIANIA ŻYJ ZDROWO! 10 ZASAD ZDROWEGO ODŻYWIANIA Jedz regularnie co 3 godziny. Jedz ostatni posiłek 2-3 godziny przed snem. Dbaj by twoja dieta była bogata we wszystkie składniki odżywcze(węglowodany, białko i

Bardziej szczegółowo

Programy badań przesiewowych Wzrok u diabetyków

Programy badań przesiewowych Wzrok u diabetyków Programy badań przesiewowych Wzrok u diabetyków Dokładniejsze badania i leczenie retinopatii cukrzycowej Closer monitoring and treatment for diabetic retinopathy Ważne informacje o ochronie zdrowia Important

Bardziej szczegółowo

Przeszczepienie nerek Najczêœciej zadawane pytania

Przeszczepienie nerek Najczêœciej zadawane pytania Przeszczepienie nerek Najczêœciej zadawane pytania Witamy w naszej Stacji Dializ Dlaczego potrzebujê przeszczepienia nerki? Kiedy nerki przestaj¹ funkcjonowaæ istniej¹ trzy dostêpne metody leczenia: Hemodializa

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 11 sierpnia 2000 r. w sprawie przeprowadzania kontroli przez przedsiêbiorstwa energetyczne.

ROZPORZ DZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 11 sierpnia 2000 r. w sprawie przeprowadzania kontroli przez przedsiêbiorstwa energetyczne. ROZPORZ DZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 11 sierpnia 2000 r. w sprawie przeprowadzania kontroli przez przedsiêbiorstwa energetyczne. (Dz. U. Nr 75, poz. 866, z dnia 15 wrzeœnia 2000 r.) Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo