widelcem! Walczmy o zdrowie i wiele więcej! Zapobieganie i leczenie Tabele wartości odżywczych Setki praktycznych wskazówek

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "widelcem! Walczmy o zdrowie i wiele więcej! Zapobieganie i leczenie Tabele wartości odżywczych Setki praktycznych wskazówek"

Transkrypt

1 Zapobieganie i leczenie alergie anemia astma bezpłodność bezsenność biegunka choroba Alzheimera cukrzyca depresja dna moczanowa egzema hemoroidy HIV/AIDS insulinooporność nadciśnienie nudności rak utrata pamięci i wiele więcej! Walczmy o zdrowie widelcem! Wyobraźmy sobie, że możemy obniżyć ciśnienie krwi dzięki bananom, złagodzić objawy zapalenia stawów sokiem pomarańczowym i pozbyć się alergii, jedząc ryby. Ten poradnik dietetyczny pomoże zapobiegać 57 dolegliwościom dzięki wprowadzeniu do diety zdrowych, powszechnie znanych pokarmów i suplementów. Został opracowany na podstawie badań prowadzonych w najlepszych światowych ośrodkach medycznych. Precyzyjne wskazówki dietetyczne dotyczące 57 najczęstszych dolegliwości uzdrawiających pokarmów leczniczych ziół i przypraw doskonałych przepisów kulinarnych Tabele wartości odżywczych Setki praktycznych wskazówek Zapraszamy do księgarni internetowej oraz do salonu firmowego Reader s Digest Marynarska Business Park Warszawa, ul. Taśmowa 7

2 Jedz zdrowo

3

4 Jedz zdrowo Warszawa 2009

5 Food Cures Copyright 2007 by The Reader s Digest Association, Inc. Jedz zdrowo Pierwsze polskie wydanie Copyright 2009 Project Staff EDITOR Marianne Wait DESIGNERS Michele Laseau & Elizabeth Tunnicliffe COVER DESIGN Elizabeth Tunnicliffe WRITERS Allison Cleary, Norine Dworkin-McDaniel, Debra Gordon, Dorothy Foltz-Gray, Timothy Gower RECIPE DEVELOPER Anne Egan FOOD PHOTOGRAPHER Rita Maas FOOD STYLIST Anne Disrude COPY EDITOR/PROOFREADER Jane Sherman INDEXER Cohen Carruth Indexes Reader s Digest Home & Health Books PRESIDENT, HOME & GARDEN AND HEALTH & WELLNESS Alyce Alston EDITOR IN CHIEF Neil Wertheimer CREATIVE DIRECTOR Michele Laseau EXECUTIVE MANAGING EDITOR Donna Ruvituso ASSOCIATE DIRECTOR, NORTH AMERICA PREPRESS Douglas A. Croll WYDAWCA Reader s Digest Przegląd Sp. z o.o. ul. Taśmowa 7, Warszawa tel , fax REDAKTOR NACZELNY REDAKCJI KSIĄŻEK Jacek Fronczak DYREKTOR ARTYSTYCZNY Maciej Marchewicz REDAKTOR PROWADZĄCY Elżbieta Meissner TŁUMACZENIE Hanna Turczyn-Zalewska, Piotr Art KONSULTACJA dr n. med. Magdalena Białkowska REDAKCJA Emilia Florkiewicz KOREKTA I INDEKS Dorota Majcher ŁAMANIE I REDAKCJA TECHNICZNA Point Plus i Tatiana Kwaśniewska PRODUKCJA Janina Dołowa DRUK Leo Paper Products LTD, China ISBN MANUFACTURING MANAGER John L. Cassidy MARKETING DIRECTOR Dawn Nelson The Reader s Digest Association, Inc. PRESIDENT AND CHIEF EXECUTIVE OFFICER Mary Berner PRESIDENT, CONSUMER MARKETING Dawn Zier Reader s Digest i znak Pegaza są prawnie zastrzeżonymi znakami The Readers Digest Association, Inc. Żadna część niniejszej publikacji nie może być w żadnej formie reprodukowana lub przedrukowywana bez pisemnej zgody Reader s Digest Przegląd Sp. z o.o. US 4799/IC

6 Konsultanci naukowi wydania amerykańskiego Susan Allen, RD, CCN Private Practice Past Chair, American Dietetic Association s Nutrition in Compl. Care Practice Group Mary M. Austin, MA, RD, CDE Private Practice Past President, American Association of Diabetes Educators William G. Christen, ScD, OD Associate Professor in Medicine Harvard Medical School Karen Collins, MS, RD Nutrition Advisor American Institute for Cancer Research Randy J. Horwitz, MD, PhD Medical Director, Program in Integrative Medicine University of Arizona, Tucson David L. Katz, MD, MPH Associate Clinical Professor Public Health and Medicine Yale University School of Medicine Ben Kligler, MD, MPH Associate Professor of Medicine (Family Medicine) Albert Einstein College of Medicine Research Director Continuum Center for Health and Healing Ashley Koff, RD Private Practice Daniel Muller, MD, PhD Associate Professor of Medicine (Rheumatology) University of Wisconsin-Madison Jeri W. Nieves, PhD Associate Professor of Clinical Epidemiology Columbia University David Perlmutter, MD Board-Certified Neurologist Private Practice Rebecca Reeves, DrPH, RD Assistant Professor of Medicine Baylor College of Medicine Steve L. Taylor, PhD Professor and Director Food Allergy Research & Resource Program Department of Food Science & Technology University of Nebraska-Lincoln SPECIAL THANKS TO Eugene Arnold, MD; Neil Barnard, MD; Scott Berliner, RPh; Amy Brown, PhD, RD; Laura Coleman, PhD, RD; Tanya Edwards, MD; Evan Fleischman, ND; Marc Greenstein, DO; Jon D. Kaiser, MD; Penny Kris-Etherton, PhD; Jessica Leonard, MD; Alan Magaziner, DO; Alexander Mauskop, MD; Eva Obarzanek, PhD; Alexandra J. Richardson, PhD; Michael Rosenbaum, MD, MSc; Roseanne Schnoll, PhD, RD, CDN; Suzanne Steinbaum, DO; Bonnie Taub-Dix, MS, RD; Mark Toomey, PhD; Jan Zimmerman, MS, RD. Victoria Maizes, MD Executive Director Program in Integrative Medicine University of Arizona Additional photography courtesy of: BrandXPictures, BananaStock, Corbis, Getty Images, Image Source, Jupiter Images, PhotoAlto, Reader s Digest Books, and Stockfood.

7 contents Wstęp: Ta wspaniała żywność 9 CZĘŚĆ pierwsza Uzdrawiająca żywność 10 Nowe oblicze tłuszczów 14 Panaceum przyrody: NOWE SUPERLEKI 21 Dieta na medal: INNE SPOSOBY ŁAGODZENIA STANÓW ZAPALNYCH 27 Sprytne węglowodany: INSULINOOPORNOŚĆ I OTŁUSZCZENIE SĄ BEZ SZANS 31 Przeciwutleniacze: PRAWDZIWA REWOLUCJA 38 Kuchnia od kuchni: KONIEC MITÓW ŻYWIENIOWYCH 45

8 CZĘŚĆ druga Żywność twoja tajna broń 50 Czołowa dwudziestka uzdrawiających pokarmów 52 Awokado 52 Bataty (słodkie ziemniaki) 53 Borówka 54 Brokuły 55 Czosnek 56 Gorzka czekolada 57 Herbata 58 Jogurt 59 Łosoś 60 Marchew 61 Mleko odtłuszczone 62 Oliwa z oliwek 63 Orzechy 64 Owies 65 Pełne zboża 66 Siemię lniane 67 Soja 68 Strączkowe 69 Szpinak 70 Wino i sok z winogron leczniczych ziół i przypraw 72 Gdzie szukać składników odżywczych 76

9 CZĘŚĆ trzecia Lecznicze odżywianie w najczęściej spotykanych dolegliwościach 84 Alergie 86 Alergie pokarmowe i nietolerancja pokarmowa 90 Anemia 96 Astma 98 Bezpłodność 102 Bezsenność 104 Biegunka 106 Choroba Alzheimera 108 Choroba wrzodowa 112 Choroby dziąseł 116 Choroby serca/ wysoki cholesterol 118 Cukrzyca 126 Depresja 132 Dna moczanowa 136 Drożdżyca 138 Egzema 140 Hemoroidy 142 HIV/AIDS 144 Infekcja dróg moczowych 148 Insulinooporność 150 Kamica nerkowa 154 Kamienie żółciowe 156 Kłopoty z pamięcią 158 Łuszczyca 162 Menopauza 164 Migrena 168 Nadciśnienie 172 Nieswoiste zapalenie jelit 176 Nudności 180 Opryszczka 182 Osłabienie odporności 184 Osteoporoza 190 Otyłość 194 Problemy z miesiączką 200 Przerost prostaty 204 Przeziębienie i grypa 206 Rak 210 Rak okrężnicy 216 Rak piersi 220 Rak płuc 226 Rak prostaty 228 Skurcze mięśni nóg 234 Tkliwość piersi 236 Toczeń 238 Trądzik 242 Uchyłkowatość okrężnicy 244 Udar mózgu 246 Zaćma 252 Zapalenie stawów 254 Zapalenie zatok obocznych nosa 258 Zaparcie 260 Zespół jelita drażliwego 262 Zespół nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD) 268 Zgaga 272 Zmarszczki 276 Zmęczenie 278 Zwyrodnienie plamki żółtej 282 CZĘŚĆ czwarta Uzdrawiające potrawy 286 Śniadania 288 Przystawki i przekąski 290 Sałatki 292 Zupy 298 Kanapki 302 Dania główne 306 Dodatki do dań głównych 320 Pieczywo i inne wypieki 326 Desery 332 Wykaz przepisów kulinarnych 338 Indeks 339

10 Ta wspaniała żywność Osoby, które śledzą nowinki ze świata medycznych badań naukowych, dobrze wiedzą, że ostatnie lata obfitowały w intrygujące odkrycia. Chodzi o ogromną ilość skutecznych leków, choć mało które z nich to pigułki. Mówimy o owsiance na serce, łososiu na astmę, orzeszkach ziemnych na cholesterol czy jogurcie na egzemę. Czas zapomnieć o cudownych lekach. Żyjemy w dobie cudownej żywności. Oczywiście koncepcja, że żywność ma walory lecznicze, jest znana od tysięcy lat. Już ojciec medycyny Hipokrates przepisywał uzdrawiające posiłki, od chleba maczanego w winie po gotowaną rybę. Jego przesłanie, mimo upływu stuleci, nic nie straciło na aktualności. Także i dziś wielu lekarzy zaleca jedzenie jako lek na wiele dolegliwości. Co się więc zmieniło? Przede wszystkim wiedza o przyczynach chorób. Naukowcy odkryli, że zapalenie stawów nie jest pochodną ich zużycia, lecz raczej wynikiem destruktywnych procesów wywołanych przez wolne rodniki. Ta wiedza otworzyła drzwi do następnego odkrycia: że jedząc więcej zielonych warzyw liściastych oraz owoców i warzyw w kolorach pomarańczowym i żółtym, bogatych w przeciwutleniacze, radykalnie zmniejszamy ilość wolnych rodników w organizmie, a tym samym poprawiamy kondycję stawów. Dowiedzieliśmy się wiele także o leczniczych właściwościach poszczególnych produktów. Wiemy, że pestki dyni zapobiegają przerostowi prostaty, regularne spożywanie jogurtu przeciwdziała bakteriom wywołującym chorobę wrzodową, kapusta pomaga na dolegliwości żołądkowe. Co jeszcze uległo zmianie? Lekarze wreszcie wzięli wyniki badań pod rozwagę i zaczęli mówić o odżywianiu oraz jego znaczeniu w profilaktyce. Bo któż nie woli zjeść kostki czekolady, niż łykać kosztowne i potencjalnie szkodliwe tabletki? A najlepsze jest to, że w przeciwieństwie do zapisywanych na receptę leków, zdrowa żywność niesie same korzyści dla organizmu. Nasze przesłanie jest następujące: żywność to źródło zarówno zdrowia, jak i przyjemności. Dlatego radzimy znaleźć parę minut i zacząć zgłębiać jeden z dotyczących nas problemów zdrowotnych, a potem zastosować się do zawartych w tej książce propozycji jego rozwiązania. A jeszcze lepiej wypróbować któryś z leczniczych przepisów kulinarnych wszystkie proponowane potrawy są pyszne i bardzo zdrowe! Pozwalają odkryć realną siłę żywności jako lekarstwa na wiele chorób. Redakcja

11

12 CZĘŚĆ pierwsza Uzdrawiająca żywność Jabłuszko z wieczora, nie trzeba doktora dziś badacze dokładnie wiedzą, skąd się wzięło to powiedzenie. Zapraszamy do nowego świata uzdrawiającej żywności. Tu, dzięki hojności przyrody, możemy zmniejszyć wiele dolegliwości, a nawet pozbyć się groźnych chorób naszych czasów.

13 uzdrawiajàca W medycynie nastała nowa epoka. Badacze twierdzą, że kluczem do dłuższego, zdrowszego życia jest koncepcja równie radykalna co prosta, choć niektórzy lekarze starej daty zdają się jej nie pojmować: żywność może pomóc nas uzdrawiać. Dodanie do diety właściwych produktów spożywczych i odstawienie tych, które nam szkodzą, może wzmacniać siły obronne organizmu, leczyć z chorób, a nawet spowalniać proces starzenia. W tej nowej dziedzinie medycyny skalpel zastępuje łyżka wazowa. Niemniej jednak jest to potężna medycyna. Mądrze wybierajmy produkty z półek w sklepie, a będziemy spędzać mniej czasu w kolejkach po leki. Róbmy zakupy w sklepie rybnym, a może już nigdy nie będziemy musieli odwiedzać kardiologa. Spójrzmy na jedzenie jak na formę leku, środka terapeutycznego i zapobiegawczego, a zapewne będziemy zażywać o wiele mniej pigułek. Być może zdarzało nam się już robić wypady na te nowo zdobyte tereny. Czy ostatnimi czasy wyrzekliśmy się kotleta na rzecz łososia i sałaty? Albo zrobiliśmy poranne tosty z grubych kawałków pełnoziarnistego chleba zamiast pozbawionych wartości białych kromek? A może na przekąskę woleliśmy mandarynkę zamiast czekoladowego batonika albo zaczęliśmy wreszcie pić odtłuszczone mleko? Takie, jakże proste, działania w istotny sposób wpływają na nasze zdrowie i dobre samopoczucie i to nie tylko dlatego, że zaoszczędzamy organizmowi mnóstwa niezdrowych substancji, takich jak tłuszcze nasycone i rafinowany cukier, lecz przede wszystkim dlatego, że jest to dobry start do dalszych zmian. Ekscytujące wyniki najnowszych badań potwierdzają to, o czym medycyna naturalna wie od tysięcy lat: wiele pokarmów zawiera mnóstwo najrozmaitszych substancji chemicznych, które w sposób naturalny zapewniają zdrowie oraz chronią organizm przed atakiem choroby. Koncepcja terapii żywnością sięga daleko w głąb historii. Niechaj pożywienie będzie twoim lekiem, a lek twoim pożywieniem głosił Hipokrates, starożytny grecki lekarz, uważany za ojca współczesnej medycyny. Zgodnie z tym zaleceniem sporządzał dla chorych spisy leczniczych produktów spożywczych, a także najróżniejszych potraw, od chleba maczanego w winie po gotowaną rybę. Jeśli takie jedzenie nie wydaje nam się zbyt smaczne, spokojna głowa na dalszych stronach opisano produkty o niezwykłych właściwościach leczniczych, które są w stanie zadowolić każde podniebienie. Migdały i awokado. Truskawki i bataty. Oliwa z oliwek z pierwszego tłoczenia i smakołyki z głębin mórz. Wiadomo, że te produkty są dobrym źródłem witamin, mikroelementów i innych składników odżywczych. Ale być może nie zdajemy sobie sprawy, że owoce, warzywa oraz inne rośliny jadalne zawierają również tysiące nowo 12 Uzdrawiająca żywność

14 ywnoêç odkrytych substancji, fitozwiązków i roślinnych składników odżywczych, które uczeni cały czas mozolnie katalogują. Nadają one produktom aromat i kolor, a najnowsze badania wykazują, że wiele z nich jest niezbędnych dla zdrowia, np. szklanka zielonej herbaty zawiera od 30 do 40 różnych katechin, czyli związków chemicznych, które pomagają nam zwalczać raka, obniżają poziom cholesterolu i pozwalają zrzucić kilka zbędnych kilogramów. Krótko mówiąc, produkty przedstawione w tej książce to żywnościowe agregaty, w których aż kipi od związków o szczególnym działaniu prozdrowotnym. W literaturze medycznej raczej nie ma danych o przedawkowaniu brokułów, a banan może nam zaszkodzić tylko wtedy, gdy pośliźniemy się na skórce czego nie można powiedzieć o wysypujących się z apteczki lekach. Lekarstwo, które nie niesie przynajmniej potencjalnego zagrożenia, jest dziś prawdziwą rzadkością. Na przykład Vioxx tego leku przeciwbólowego ani kilku jemu podobnych Pokarmy zawierają substancje chemiczne, które zapewniają nam zdrowie oraz chronią organizm przed atakiem choroby. nie ma już w aptekach. Producenci musieli je wycofać z powodu zagrożenia, jakie stanowiły dla naczyń wieńcowych. Niektóre leki przeciwbólowe, np. ibuprom, także nieco podwyższają ryzyko ataku serca. W raporcie amerykańskiego Institute of Medicine czytamy, że każdego roku co najmniej 1,5 mln samych tylko Amerykanów zapada na choroby, a nawet umiera wskutek działania ubocznego leków. Zmiana diety oczywiście nie zagwarantuje, że nigdy nie będziemy potrzebować leków ani że nigdy nie zachorujemy. Jednakże, zgodnie z opinią amerykańskiej Harvard School of Public Health, gdyby wszyscy ludzie odpowiednio się odżywiali, regularnie ćwiczyli i zaprzestali palenia tytoniu liczba zawałów serca zmalałaby o 82 proc., udarów mózgu o ok. 70 proc., cukrzyca typu 2 praktycznie całkiem przestałaby istnieć, a przypadków raka jelita grubego byłoby mniej o 70 proc. Ta książka pomoże nam postawić pierwsze kroki w tym kierunku. Uzdrawiająca żywność 13

15 Nowe oblicze tłuszczów Im mniej jemy tłuszczów, tym lepiej prawda? Otóż niekoniecznie. Choć jeszcze niedawno jedzenie tłuszczu było dietetycznym przestępstwem, ostatnio zyskał on nową twarz. Nie ma w tym nic dziwnego, że tłuste i złe uznawano dotąd za synonimy pół wieku temu uczeni dokonali odkrycia, które zmuszało do refleksji nad związkami zdrowia z dietą. Na wsi, gdzie dieta jest bogata w nasycone tłuszcze zwierzęce, atak serca występuje znacznie częściej niż wśród osób, które jedzą mniej mięsa i produktów mlecznych oraz tłuszczu z innych źródeł. Późniejsze badania potwierdziły, że zbyt wiele tłuszczów nasyconych w diecie podwyższa poziom cholesterolu we krwi, powodując odkładanie się tej woskowatej substancji w ścianach tętnic i blokowanie przepływu krwi w naczyniach wieńcowych. Tłuszcz stał się wrogiem zdrowia numer jeden. Pamiętamy niedawną piramidę żywienia? Tłuszcze stałe i oleje, wciśnięte ze słodyczami w ciasną przestrzeń pod górnym wierzchołkiem piramidy, były zaopatrzone w zalecenie: SPOŻYWAJ SPORADYCZNIE. Książki pełne były przepisów na potrawy beztłuszczowe. Informacje Bez tłuszczu! i Odtłuszczone! pojawiły się nawet na etykietach produktów, które nigdy tłuszczu nie zawierały. Uczeni autorzy, tacy jak prof. Dean Ornish, głosili chwałę diety o bardzo niskiej zawartości tłuszczu. Być może takie doniesienia skłoniły kogoś do podjęcia korzystnych zmian, np. rezygnacji z pełnotłustego mleka czy wyeliminowania z diety bekonu. Jednak doprowadziły także do zmian niekorzystnych i nie chodzi tu tylko o tofu, parę lat temu wszechobecne. Jedną z konsekwencji ruchu antytłuszczowego jest to, że wiele osób przestało w ogóle jeść tłuszcze a to, zdaniem wielu ekspertów, zamiast poprawiać stan zdrowia, jeszcze go pogarsza. Witamina F Nasz organizm gromadzi ok. 80 proc. spożywanego tłuszczu. Idealna jest sytuacja, gdy większość tych zapasów spalamy dzięki aktywności fizycznej. Jeśli tak nie jest, zjadany tłuszcz odkłada się w komórkach tłuszczowych, a to sprawia, że ubrania stają się za ciasne, a zdrowie podupada. Jednak ok. 20 proc. tłuszczu z diety nie podlega magazynowaniu. Organizm zużywa go na bieżąco, gdyż ogromna liczba procesów biologicznych wymaga codziennej dostawy tłuszczów. Bez nich włosy i skóra są matowe i suche, a co ważniejsze, tłuszcz w diecie pozwala przyswajać rozpuszczalne w nim witaminy, np. A, D, E i K. Każda komórka organizmu potrzebuje tłuszczu do budowy zdrowej błony komórkowej. Tłuszcz to surowiec, który organizm zużywa do produkcji substancji chemicznych kontrolujących ciśnienie krwi, zapobiegających zakrzepom i regulującym reakcje na zranienia i infekcje. Składnik nadający wielu potrawom smakowitą konsystencję jest tak ważny dla zdrowia, że w latach 20. XX w. uczeni nazwali zestaw pewnych tłuszczów witaminą F. Jeśli bierze nas ochota na łakocie lub żeberka, miejmy pretensje do ewolucji. Nasi przodkowie upodobali sobie tłuszcze, mogąc liczyć na kilka dodatkowych kilogramów, dzięki którym udawało im się przetrwać, gdy brakowało pożywienia. Gram tłuszczu ma dwa razy więcej kalorii niż gram węglowodanów czy białka. Nic dziwnego, że żelazne racje żywnościowe są często bogate w tłuszcz. Dziś mało kto potrzebuje dodatkowych kalorii. Nadal też ważne jest ograniczenie spożywania 14 Uzdrawiająca żywność

16 tłuszczów nasyconych schabowy, masło i sery to najlepsza droga do zawału serca oraz insulinooporności, która leży u podstaw cukrzycy. Niestety, całkowite wyeliminowanie z diety tłuszczów również niezbyt się opłaca. Eksperci stwierdzili, że niektóre codziennie spożywane tłuszcze nie tylko są dalekie od śmiertelnych, ale wręcz leczą choroby. Wielu specjalistów od żywienia uważa dziś, że tzw. dobre tłuszcze nienasycone kwasy tłuszczowe hamują wszelkie choroby, od cukrzycy, depresji i otępienia starczego po raka, bóle stawów, a nawet choroby serca. Zastąpienie części kalorii pochodzących z nasyconych kwasów tłuszczowych kaloriami z kwasów nienasyconych (wymiana hamburgera na kanapkę z łososiem) może być lepsze niż kalorie z węglowodanów. Badania wykazały, że zamiana tłuszczów nasyconych na potrawy bogate w węglowodany (ryż, makaron) niezbyt wpływa na zmniejszenie ryzyka choroby serca. Harwardzcy naukowcy, którzy przez 14 lat badali dietę 80 tys. pielęgniarek, ustalili, że zastąpienie zaledwie 5 proc. kalorii z tłuszczów nasyconych podobną ilością kalorii z tłuszczów nienasyconych zmniejsza ryzyko choroby serca o 42 proc. A korzysta na tym nie tylko serce. Już wiemy, że tłuszcze nienasycone zwalczają również ogromną liczbę innych chorób. Czym są dobre tłuszcze Każdy, kto kiedykolwiek zmagał się ze zbędnymi kilogramami, wie, że organizm z zapałem produkuje tłuszcz i gromadzi go głównie na biodrach, udach i w talii. Potrafi bowiem, nawet gdy jemy tylko chlebki ryżowe i surową marchewkę ale jemy ich zbyt wiele przetworzyć niewykorzystane cukry z tych produktów w trójglicerydy, będące formą magazynowanego tłuszczu. Nie jest jednak w stanie wyprodukować niektórych niezbędnych dla zdrowia kwasów tłuszczowych. Dlatego nasza dieta musi zawierać niezbędne kwasy tłuszczowe (NKT), obecne głównie w rybach i olejach roślinnych, Codzienne dawki niektórych tłuszczów nie tylko dalekie są od śmiertelnych, ale wręcz leczą choroby. mieszczące się w szerszej grupie tłuszczów wielonienasyconych. Niezbędne są również tłuszcze jednonienasycone tworzące inną dużą grupę tłuszczów nienasyconych. Coraz więcej badań wskazuje, że choć możemy bez nich przeżyć, życie to może trwać krócej niż w wypadku osób jedzących dużo tłuszczów z tej grupy. Tłuszcze jednonienasycone: oliwa z oliwek i nie tylko Być może kilka lat temu zaskoczyłaby nas wiadomość, że drugorzędny produkt z naszej spiżarni tak naprawdę jest żywieniowym cudem. Badania naukowe, np. Lyon Diet Heart Study, wykazały, że dieta śródziemnomorska dużo skuteczniej chroni układ sercowo-naczyniowy niż typowa dieta niskotłuszczowa. A co jest podstawą tradycyjnej diety śródziemnomorskiej? Oliwa z oliwek jedno z najbogatszych źródeł tłuszczów jednonienasyconych. Choć, prawdę mówiąc, niektóre cudowne właściwości oliwy z oliwek są nieco przereklamowane przez przemysł olejowy. Dieta śródziemnomorska zawiera przecież duże ilości owoców i warzyw, a także ryb. Trudno jednak ignorować fakt, że osoby objęte Lyon Diet Heart Study, które były na diecie śródziemnomorskiej, a więc spożywały dużo tłuszczu, z czego większość w formie jednonienasyconych kwasów tłuszczowych zawartych w oliwie, były czterokrotnie mniej zagrożone zawałem serca niż te na standardowej diecie niskotłuszczowej. Oliwa z oliwek to nie jedyne dobre źródło jednonienasyconych kwasów tłuszczowych w naszej kuchni. Równie dobry jest bezerukowy olej rzepakowy. Kwasów tych nie brakuje także w orzechach, dodajmy więc do listy masło orzechowe i olej z orzeszków ziemnych. A zielony miąższ awokado zawiera niemal tyle tłuszczu co Big Mac tyle że jest on głównie jednonienasycony. Tłuszcze wielonienasycone: ryby i orzechy Kto nie pamięta tranu, słynnego oleju z czasów naszych dziadków? Przez długi czas ten znienawidzony przez dzieci, wielozadaniowy Nowe oblicze tłuszczów 15

17 Przechowywanie olejów Oliwa z oliwek i canola to doskonałe źródło zdrowych tłuszczów i przeciwutleniaczy. Źle przechowywane jełczeją i szybko tracą przeciwutleniacze. Wystarczy stosować się do poniższych rad, a zawsze będą świeże. Światło Oleje psują się szybciej, gdy trzymamy je w przezroczystych pojemnikach. Najlepsze są gliniane lub nieprzejrzyste szklane naczynia. Większość olejów doskonale przechowuje się w ciemnej, suchej szafce. Ciepło Szafka na oleje nie może stać przy piekarniku. Oleje można też trzymać w lodówce (zwłaszcza te z nasion, które szybko jełczeją). Niektóre oleje w lodówce robią się mętne i gęstnieją, ale w temperaturze pokojowej szybko powracają do płynnej postaci. Powietrze Pojemniki do przechowywania olejów powinny być szczelne. Czas Oleje spożywcze, przechowywane nawet w najlepszych warunkach, mają ograniczony czas przydatności do spożycia. Większość z nich smakuje doskonale i zachowuje większość składników odżywczych, gdy zużyjemy je w ciągu 2 3 miesięcy od otwarcia oryginalnego pojemnika. lek był przedmiotem żartów i dowcipów. Dziś jednak nikt się z niego nie śmieje. Olej rybny jest najlepszym źródłem kwasów tłuszczowych omega-3, jednego z dwóch rodzajów tłuszczów wielonienasyconych, przypuszczalnie najlepszych dla naszego zdrowia. W ostatnich latach uczeni przypisali tej formie tłuszczu całe mnóstwo korzystnych działań zdrowotnych, np. zmniejszenie ryzyka chorób serca i depresji. (Więcej na temat szczególnego działania kwasów omega-3 na dalszych stronach książki). Dziś już nie trzeba pić tranu, by dać organizmowi kwasy tłuszczowe omega-3. Lepiej jeść owoce morza, zwłaszcza zimnowodne ryby. Tłuszcz chroniący przed zimnem ryby morskie, od palii wędrownej po atlantyckie łososie, jest bogaty w omega-3. Ryby te, w przeciwieństwie do wołowiny i wieprzowiny, wybierajmy jak najtłustsze, gdyż im więcej tłuszczu, tym więcej zdrowych omega-3. Równie dobrą rybą jest tuńczyk biały, a także atlantycka makrela, palia jeziorowa, śledź i sardynka. Pomyślmy jednak dwa razy, zanim łykniemy tran z wątroby dorsza, nawet jeśli nie przeszkadza nam jego smak zalecane dawki mogą zawierać szkodliwe ilości witamin A i D! Osoby mające wstręt do ryb nie muszą się martwić. Można łykać kapsułki z olejem; poradźmy się lekarza, gdyż mogą zmniejszać krzepliwość krwi. Warto polubić orzechy. Orzechy włoskie, olej z orzechów włoskich i olej lniany nie zawierają co prawda omega-3, ale są bogate w kwas alfa-linolenowy (ALA), który nasz organizm przetwarza na omega-3. Mniej znane, a być może także mniej zdrowe niż omega-3, są kwasy omega-6 zawarte w oleju kukurydzianym, słonecznikowym, krokoszowym, a także w wielu paczkowanych produktach, do których producenci żywności dodają olej sojowy. Margaryna, produkowana zwykle z olejów roślinnych, także jest bogatym źródłem kwasów omega-6. Zwykle spożywamy ich o wiele więcej niż kwasów omega-3, a to jak sądzą eksperci może być szkodliwe dla zdrowia. (Więcej na ten temat na dalszych stronach). Wszystkie tłuszcze i oleje stanowią mieszankę nasyconych oraz jedno- i wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, a także pewnych ilości innych substancji. Jednakże każdy tłuszcz lub olej charakteryzuje się większą zawartością 16 Uzdrawiająca żywność

18 jednego rodzaju kwasów, np. masło zawiera 62 proc. tłuszczów nasyconych, 29 proc. jednonienasyconych i niewielką ilość wielonienasyconych. Natomiast w oliwie z oliwek tylko 14 proc. tłuszczów to kwasy nasycone, 74 proc. jednonienasycone, 8 proc. wielonienasycone. Lepsze tłuszcze, lepsze zdrowie Czy zjadamy wystarczającą ilość tłuszczów? Kilka lat temu takie pytanie brzmiałoby dziwacznie, ale dziś wielu naukowców i ekspertów od żywienia uważa, że kwasy jedno- i wielonienasycone muszą znaleźć się w każdym przepisie na zdrowe odżywianie. Te delikatne tłuszcze przynoszą liczne korzyści układowi sercowo-naczyniowemu, a ponadto zwalczają rozmaite inne choroby. Anatomia dobrych tłuszczów Dobre czyli nienasycone tłuszcze różnią się od nasyconych budową chemiczną. Nie wdając się w szczegóły, wystarczy wiedzieć, że cząsteczki wszystkich tłuszczów są zbudowane z atomów węgla, wodoru i tlenu. Tłuszcze nasycone mają pełną obsadę atomów wodoru, w jednonienasyconych brakuje pary atomów wodorowych, a w wielonienasyconych dwu lub więcej par. Te różnice wpływają na właściwości tłuszczów, między innymi na ich wygląd oraz zachowanie w naszym organizmie. Tłuszcze nasycone w temperaturze pokojowej są stałe, natomiast nienasycone łatwo zyskują konsystencję płynną, gdy tylko wydobędzie się je z ryb, orzechów, nasion oraz innych produktów, z których się je otrzymuje. Ryby zamiast defibrylatora Coraz więcej osób, nieskarżących się wcześniej na dolegliwości ze strony układu sercowo-naczyniowego, umiera na tzw. nagły zgon sercowy, następujący wówczas, gdy serce zaczyna nierównomiernie bić. W ramach zwalczania tego problemu uczy się ludzi, jak używać defibrylatora, który przywraca sercu normalny rytm. Badania wykazały, że nawet jeśli w każdym domu i miejscu publicznym będą dostępne defibrylatory, uda się zapobiec zaledwie ok. 1 procentowi nagłych zgonów sercowych. Dla kontrastu jak wynika z analiz przedstawionych w American Journal of Preventive Medicine podnosząc zawartość kwasów omega-3 we krwi, można zmniejszyć liczbę zgonów aż osiem razy. Autorzy badań twierdzą, że aby uzyskać odpowiedni poziom tych kwasów, trzeba przyjmować suplementy zawierające olej z ryb. Badania przeprowadzone na 20 tysiącach mężczyzn wykazały, że wystarczy jeść rybę raz w tygodniu, żeby ryzyko nagłego zgonu sercowego zmalało o połowę. Z innych badań wynika, że jedzenie ryb raz lub dwa razy w miesiącu daje podobną ochronę przed udarem mózgu. Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne (American Heart Association) zaleca spożywanie kilku posiłków rybnych w ciągu tygodnia. Nowe oblicze tłuszczów 17

19 LECZNICZA orzechów MOC Jednonienasycone kwasy w orzechach są korzystne dla serca, stabilizują glukozę we krwi i wspomagają zrzucanie nadwagi. Orzechy brazylijskie zawierają więcej przeciwutleniaczy (w tym selenu) niż inne produkty. Większość orzechów to bardzo bogate źródło przeciwutleniaczy. Niespełna 30 g migdałów ma więcej błonnika niż szklanka truskawek. Migdały są jednym z najlepszych naturalnych źródeł witaminy E, zawierają także dużo wapnia. Nie lubimy ryb? No to na orzechy! Są bowiem jednym z najlepszych, poza rybami, źródłem kwasów omega Uzdrawiająca żywność

20 Dla układu sercowo-naczyniowego dobre są również tłuszcze zawarte w orzechach, z których większość to korzystne dla zdrowia ilości kwasów jedno- i wielonienasyconych. Jak wykazały badania opublikowane w Journal of Nutrition, trzy przekąski tygodniowo z migdałów, fistaszków, orzechów pekan lub włoskich mogą obniżyć ogólny poziom cholesterolu o 16 proc., a poziom LDL (złego cholesterolu) nawet o 19 proc. (Tłuszcz rybny ma niewielki wpływ na poziom cholesterolu, ale zmniejsza ilość trójglicerydów, odpowiedzialnych za atak serca, nawet o 33 proc.). Więcej oleju, niższy poziom cukru Orzechy, oliwa z oliwek i inne produkty bogate w jednonienasycone kwasy tłuszczowe mogą nas ustrzec przed cukrzycą typu 2. Gdy włączymy je do diety, zjadamy mniej tłustego mięsa, tłustego mleka i innych produktów pełnych tłuszczów nasyconych, które przyczyniają się do powstania insulinooporności, która sprzyja podwyższaniu poziomu cukru we krwi. A to świadczy o istnieniu cukrzycy typu 2 i jest kolejnym oczywistym powodem, żeby usunąć z diety tłuszcze nasycone. Zastąpienie tłuszczów nasyconych jednonienasyconymi może być lepsze niż ich zamiana na węglowodany. Jest to teoria nieco kontrowersyjna, lecz badacze wykazują, że diety bogate w tłuszcze jednonienasycone regulują poziom cukru we krwi tak samo skutecznie, jak typowe diety wysokowęglowodanowe i niskotłuszczowe, dotąd zalecane przez wielu lekarzy jako zapobiegające cukrzycy czy wręcz lecznicze. Wygląda na to, że zwiększenie spożycia tłuszczów jednonienasyconych obniża poziom trójglicerydów. Badania prowadzone w Meksyku dowodzą, że u pacjentów z cukrzycą poziom cukru we krwi obniżył się dzięki dietom bogatym w oliwę z oliwek i awokado. Podobne efekty dało przejście na dietę wysokowęglowodanową; dzięki diecie bogatej w tłuszcze jednonienasycone poziom trójglicerydów obniżył się o 20 proc., a przy węglowodanowej zaledwie o 7 proc. Walka z rakiem w stylu śródziemnomorskim Wspomniane wcześniej badania Lyon Diet Heart Study stały się słynne głównie dlatego, że wykazały niewątpliwie dobroczynny wpływ Co się kryje pod nazwą omega-3? Warto wspomnieć o dwóch składnikach grupy kwasów omega-3 kwasie eikozapentaenowym i kwasie dokozaheksaenowym w skrócie: EPA i DHA. Być może już zauważyliśmy te nazwy na niektórych produktach, np. opakowaniach jaj wzbogaconych w DHA. W niektórych krajach producentom dodającym do produktów DHA i EPA wolno umieszczać na etykiecie informację, że spożywanie tych kwasów zmniejsza ryzyko choroby wieńcowej. DHA, obecny w niektórych jajach i rybach, może być jednym z najlepszych pokarmów dla mózgu. Nowe oblicze tłuszczów 19

Rola poszczególnych składników pokarmowych

Rola poszczególnych składników pokarmowych Zdrowy styl życia Rola poszczególnych składników pokarmowych 1. Białka Pełnią w organizmie funkcję budulcową. Są składnikiem wszystkich tkanek oraz kości. 2. Tłuszcze Pełnią w organizmie funkcję energetyczną.

Bardziej szczegółowo

potrzebujemy ich 1 g, by nasz organizm dobrze funkcjonował.

potrzebujemy ich 1 g, by nasz organizm dobrze funkcjonował. Specjaliści od zdrowego żywienia biją na alarm. Jemy za mało ryb morskich, co oznacza, że w organizmie przeciętnego Polaka brakuje nienasyconych kwasów Omega 3, uważanych przez wielu naukowców za złoty

Bardziej szczegółowo

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW Młody organizm, aby mógł prawidłowo się rozwijać potrzebuje wielu różnorodnych składników odżywczych, które powinny być nieodłączną częścią diety każdego dojrzewającego

Bardziej szczegółowo

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych 10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych Temat: Potrawy typu fast food a żywność przygotowywana w domu. Cele: uświadomienie różnic pomiędzy daniami typu fast food a żywnością przygotowywaną

Bardziej szczegółowo

Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży

Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży Pamiętaj o codziennym spożywaniu produktów zawartych w piramidzie! PRODUKTY ZBOŻOWE ( mąki, kasza, ryż, płatki, pieczywo i makarony) Sągłównym

Bardziej szczegółowo

prof. Krzysztof Krygier Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Technologów Żywności

prof. Krzysztof Krygier Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Technologów Żywności prof. Krzysztof Krygier Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Technologów Żywności Motto: Prawidłowe żywienie jest konieczne nie tylko dlatego, aby zapobiec chorobom, ale

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM (Instytutu Żywności i Żywienia 2009) 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny

Bardziej szczegółowo

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie Warsztaty żywieniowe Żywność buduje i regeneruje dostarcza energii zapewnia prawidłowe funkcjonowanie poprawia samopoczucie Żaden pojedynczy produkt nie dostarczy Ci wszystkiego, czego potrzebujesz dlatego

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku NASZE KULINARNE TRADYCJE NASZE KULINARNE TRADYCJE Co składa się na nie? Bez jakich produktów i potraw nie wyobrażamy sobie

Bardziej szczegółowo

NOWA PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA. (czyli podstawy zdrowego odżywiania postawione na głowie)

NOWA PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA. (czyli podstawy zdrowego odżywiania postawione na głowie) NOWA PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA (czyli podstawy zdrowego odżywiania postawione na głowie) Dlaczego stara piramida żywieniowa jest zła? Po pierwsze okazuje się, że węglowodany w ilości sugerowanej przez

Bardziej szczegółowo

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 1.Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2.Bądź codziennie aktywny fizycznie ruch korzystnie wpływa na sprawność

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA I PATRYCJA SZAFRAŃSKA HASŁO PORADNIKA Nie wystarczy jeść - należy się odżywiać - to mądre słowa. Nie należy wpychać w siebie wszystkiego co jest na stole, czy w

Bardziej szczegółowo

11. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

11. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych 11. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych Temat: Samodzielna ocena swojego żywienia i aktywności fizycznej. Cele: zapoznanie ucznia z praktycznymi aspektami układania prawidłowo zbilansowanej

Bardziej szczegółowo

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Jurata Jurkun Specjalista ds. odżywiania i kontroli wagi Centrum Zdrowego Odżywiania i Kontroli Wagi w Suwałkach Zmiany cywilizacyjne Zmiany cywilizacyjne Transport Zbiory

Bardziej szczegółowo

RACJONALNE ŻYWIENIE. Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów. 2007 r.

RACJONALNE ŻYWIENIE. Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów. 2007 r. RACJONALNE ŻYWIENIE Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów 2007 r. RACJONALNE ŻYWIENIE Polega na systematycznym dostarczaniu do organizmu wszystkich niezbędnych składników odżywczych w ilościach i proporcjach

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE - definicja Prawidłowe odżywianie to nie tylko dostarczenie organizmowi energii, ale także

Bardziej szczegółowo

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum 8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum Temat: Wybory żywieniowe produkty zalecane i niezalecane w żywieniu. Cel: Kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych. Zdobyte

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (dbać o urozmaicenie posiłków) Kontroluj masę ciała (dbaj o zachowanie

Bardziej szczegółowo

Produkty Mleczne Tłuszcze Mięso, ryby, jaja Piramida żywienia Czego powinniśmy unikać Napoje gazowane, Chipsy Słodycze, Fast Foody PAMIĘTAJ!!

Produkty Mleczne Tłuszcze Mięso, ryby, jaja Piramida żywienia Czego powinniśmy unikać Napoje gazowane, Chipsy Słodycze, Fast Foody PAMIĘTAJ!! Zdrowy tryb życia Co robić żeby zdrowo żyć? Co otrzymujemy dzięki zdrowemu stylowi życia? Jak wygląda plan zdrowego żywienia? Chcesz być szczupła? Zdrowe odżywianie Węglowodany Warzywa i owoce Produkty

Bardziej szczegółowo

ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE

ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE PIRAMIDY EGIPSKIE Piramidy to budowle, które przetrwały tysiące lat. Najbardziej trwała była ich podstawa, czyli część zbudowana na ziemi. PIRAMIDA ZDROWEGO

Bardziej szczegółowo

Powszechne mity dotyczące diety. Zofia Kwiatkowska

Powszechne mity dotyczące diety. Zofia Kwiatkowska Powszechne mity dotyczące diety 1 Zofia Kwiatkowska Struktura prezentacji O Historia O Czym jest dieta? O Czym jest żywienie? O Zasady zdrowego żywienia O Najczęstsze mity dotyczące diety O Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

Warsztaty dla Rodziców. Wiosenne śniadanie. Warszawa 26.05.2015 r.

Warsztaty dla Rodziców. Wiosenne śniadanie. Warszawa 26.05.2015 r. Warsztaty dla Rodziców Wiosenne śniadanie Warszawa 26.05.2015 r. Urozmaicenie Uregulowanie Umiarkowanie Umiejętności Unikanie Prawidłowe żywienie 7 zasad wg prof. Bergera + Uprawianie sportu + Uśmiech

Bardziej szczegółowo

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ Co to jest cholesterol? Nierozpuszczalna w wodzie substancja, która: jest składnikiem strukturalnym wszystkich błon komórkowych i śródkomórkowych wchodzi w

Bardziej szczegółowo

Talerz zdrowia skuteczne

Talerz zdrowia skuteczne Talerz zdrowia skuteczne narzędzie zdrowego odżywiania PSSE Chełm Kierownik Sekcji OZiPZ Alicja Bork PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE Gwarancją właściwego rozwoju fizycznego, sprawności umysłu oraz dobrego zdrowia

Bardziej szczegółowo

Warsztaty nauczycieli Zespołu Szkół Zawodowych im. Króla Jana III Sobieskiego w Przeworsku w szkole partnerskiej Universita dei Sapori 10 14 marzec

Warsztaty nauczycieli Zespołu Szkół Zawodowych im. Króla Jana III Sobieskiego w Przeworsku w szkole partnerskiej Universita dei Sapori 10 14 marzec Warsztaty nauczycieli Zespołu Szkół Zawodowych im. Króla Jana III Sobieskiego w Przeworsku w szkole partnerskiej Universita dei Sapori 10 14 marzec 2014 r. Realizacja komponentu ponadnarodowego W dniach

Bardziej szczegółowo

ŚWIADOME ŻYWIENIE A ROZWÓJ DZIECKA

ŚWIADOME ŻYWIENIE A ROZWÓJ DZIECKA ŚWIADOME ŻYWIENIE A ROZWÓJ DZIECKA mgr Katarzyna Liptak Nauczyciel wych. wczesnoszkolnego, Trener Wellness Co to jest ODŻYWIANIE? To proces życiowy polegający na pozyskiwaniu przez organizm ze środowiska

Bardziej szczegółowo

Prezentacja materiałów przygotowanych. programu edukacyjnego Trzymaj formę!

Prezentacja materiałów przygotowanych. programu edukacyjnego Trzymaj formę! Prezentacja materiałów przygotowanych do realizacji V edycji programu edukacyjnego Trzymaj formę! KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA REALIZACJĘ IV EDYCJI PROGRAMU EDUKACYJNEGO PT. TRZYMAJ FORMĘ! ZAKOPANE, 6 8 PAŹDZIERNIKA

Bardziej szczegółowo

Warsztaty nauczycieli Zespołu Szkół Zawodowych im. Króla Jana III Sobieskiego w Przeworsku w szkole partnerskiej Universita dei Sapori 10 14 marzec

Warsztaty nauczycieli Zespołu Szkół Zawodowych im. Króla Jana III Sobieskiego w Przeworsku w szkole partnerskiej Universita dei Sapori 10 14 marzec Warsztaty nauczycieli Zespołu Szkół Zawodowych im. Króla Jana III Sobieskiego w Przeworsku w szkole partnerskiej Universita dei Sapori 10 14 marzec 2014 r. Realizacja komponentu ponadnarodowego W dniach

Bardziej szczegółowo

Odżywiamy się zdrowo! PREZENTACJA DLA PRZEDSZKOLAKÓW

Odżywiamy się zdrowo! PREZENTACJA DLA PRZEDSZKOLAKÓW Odżywiamy się zdrowo! PREZENTACJA DLA PRZEDSZKOLAKÓW CO POWINNY JEŚĆ DZIECI WITAMINY PRODUKTY ZBOŻOWE PRODUKTY POCHODZENIA ROŚLINNEGO PRODUKTY POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO PRZETWORY MLECZNE ZASADY ZDROWEGO

Bardziej szczegółowo

Źródła kwasów tłuszczowych omega-3 dla wegan. Wszstkie prawa zastrzeżone COPYRIGHT RAWPEOPLE.COM

Źródła kwasów tłuszczowych omega-3 dla wegan. Wszstkie prawa zastrzeżone COPYRIGHT RAWPEOPLE.COM Źródła kwasów tłuszczowych omega-3 dla wegan COPYRIGHT RAWPEOPLE.COM Wszstkie prawa zastrzeżone Kwasy tłuszczowe omega-3 są obecnie gorącym tematem w świecie dietetyki. Do niedawna naukowcy sugerowali,

Bardziej szczegółowo

Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie

Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie Doktorze Zdrówko, co to znaczy być zdrowym? Być zdrowym, to nie tylko nie chorować, ale też czuć się dobrze, być radosnym i sprawnym fizycznie. Czy wiesz, co pomaga

Bardziej szczegółowo

Podczas gotowania część składników przedostaje się do wody. Część składników ulatnia się wraz z parą (głównie witamina C).

Podczas gotowania część składników przedostaje się do wody. Część składników ulatnia się wraz z parą (głównie witamina C). Podczas gotowania część składników przedostaje się do wody. Część składników ulatnia się wraz z parą (głównie witamina C). Wzrost temperatury redukuje poziom większości składników odżywczych. Surowy por

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Zdrowe żywienie w cukrzycy Dieta dla osób dieta 1200 kcal chorujących na dieta 1500 kcal cukrzycę typu 2* dieta 1800 kcal *bez mikroalbuminurii Zaproponowana

Bardziej szczegółowo

Rozwój człowieka, stan jego zdrowia i wydajność pracy oraz długość życia są ściśle uzależnione od sposobu żywienia.

Rozwój człowieka, stan jego zdrowia i wydajność pracy oraz długość życia są ściśle uzależnione od sposobu żywienia. Rozwój człowieka, stan jego zdrowia i wydajność pracy oraz długość życia są ściśle uzależnione od sposobu żywienia. Nieprawidłowe odżywianie w wieku niemowlęcym, przedszkolnym i szkolnym: hamuje rozwój

Bardziej szczegółowo

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka TALERZ CZY PIRAMIDA? Przedstawione w modelach zdrowego żywienia zalecenia żywieniowe to sugestie ogólne,

Bardziej szczegółowo

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka JAK PRAWIDŁOWO SIĘ ODŻYWIAĆ? Zalecenia żywieniowe 6 + 1 U według S. Bergera Urozmaicenie

Bardziej szczegółowo

Myślę co jem - profilaktyka otyłości i chorób dietozależnych wśród dzieci. Temat 2: Jak jem? Opracowanie: mgr Agnieszka Augustyniak

Myślę co jem - profilaktyka otyłości i chorób dietozależnych wśród dzieci. Temat 2: Jak jem? Opracowanie: mgr Agnieszka Augustyniak 1. Cel główny Uczeń ocenia swój sposób żywienia Temat 2: Jak jem? Opracowanie: mgr Agnieszka Augustyniak 2. Cele szczegółowe Uczeń: ocenia wielkość porcji poszczególnych grup produktów spożywczych identyfikuje

Bardziej szczegółowo

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA Na czym polega zdrowy styl życia? ZDROWY STYL ŻYCIA Prawidłowe odżywianie Aktywność

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne produkty żywnościowe

Innowacyjne produkty żywnościowe Innowacyjne produkty żywnościowe prof. Krzysztof Krygier Wydział Nauk o Żywności Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Żywność wygodna Żywność minimalnie przetworzona Żywność ekologiczna Żywność

Bardziej szczegółowo

Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia.

Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia. Łukasz Sujecki IIIA Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia. Piramida zdrowego Odżywiania Pyyyszne mięsko

Bardziej szczegółowo

Recepta na zdrowie - dlaczego warto żyć aktywnie

Recepta na zdrowie - dlaczego warto żyć aktywnie Recepta na zdrowie - dlaczego warto żyć aktywnie Zdrowie to stan pełnego dobrego samopoczucia fizycznego, psychicznego i społecznego, a nie tylko brak choroby i kalectwa. Na zdrowie mają wpływ: -styl życia

Bardziej szczegółowo

Olej rybi z olejem z rokitnika i witaminą E. Omega-3. Wyjątkowa formuła wykorzystująca starożytną mądrość chińską i nowoczesną technologię

Olej rybi z olejem z rokitnika i witaminą E. Omega-3. Wyjątkowa formuła wykorzystująca starożytną mądrość chińską i nowoczesną technologię Olej rybi z olejem z rokitnika i witaminą E Wyjątkowa formuła wykorzystująca starożytną mądrość chińską i nowoczesną technologię Dlaczego kwasy tłuszczowe są tak ważne? Kwasy tłuszczowe należą do grupy

Bardziej szczegółowo

Wymienniki dietetyczne w cukrzycy. Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06.

Wymienniki dietetyczne w cukrzycy. Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06. Wymienniki dietetyczne w cukrzycy Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06.2012 Zalecenia szczegółowe - węglowodany: 40 50% wartości energetycznej

Bardziej szczegółowo

O tym, jak będziemy gotować jutro Co dobrze jest wiedzieć o olejach i tłuszczach dwa najważniejsze składniki naszego jadłospisu.

O tym, jak będziemy gotować jutro Co dobrze jest wiedzieć o olejach i tłuszczach dwa najważniejsze składniki naszego jadłospisu. O tym, jak będziemy gotować jutro Prace naukowe na całym świecie jednoznacznie wykazują, że nasze nawyki w odżywianiu mają dramatyczny wpływ na nasze zdrowie. Obecnie w Polsce około 2/3 ludności cierpi

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny fizycznie - ruch korzystnie wpływa na sprawność i prawidłową sylwetkę.

Bardziej szczegółowo

DIETA PRZY CHOROBACH SERCA

DIETA PRZY CHOROBACH SERCA ZALECENIA OGÓLNE Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (należy dbać o urozmaicenie posiłków). W skład produktów spożywczych wchodzą niezbędne składniki odżywcze zawarte w różnych ilościach i

Bardziej szczegółowo

Co należy jeść, a czego lepiej unikać, by odżywiać się zdrowo?

Co należy jeść, a czego lepiej unikać, by odżywiać się zdrowo? Co należy jeść, a czego lepiej unikać, by odżywiać się zdrowo? Według definicji zdrowe odżywianie to sposób jedzenia, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu jego zapewnienia

Bardziej szczegółowo

Zdrowe odżywianie jest to sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia.

Zdrowe odżywianie jest to sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia. ZDROWE ODŻYWIANIE Zdrowe odżywianie jest to sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia. Istotne jest zmniejszenie ryzyka wystąpienia

Bardziej szczegółowo

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Piramida Żywienia Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Zasady zdrowego żywienia 1. Dbaj o różnorodnośd spożywanych produktów. 2. Strzeż się nadwagi i otyłości, nie zapominaj o codziennej aktywności fizycznej.

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej

Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej Zdrowe odżywianie polega na odpowiednim wyborze produktów i przygotowaniu posiłków umożliwiających prawidłowe funkcjonowanie organizmu poprzez

Bardziej szczegółowo

http://www.odkryjjakschudnac.pl

http://www.odkryjjakschudnac.pl 7 Pokarmów Automatycznie Spalających Tłuszcz Czy może to być możliwe, że jedzenie niektórych pokarmów może pomóc Ci schudnąć oraz automatycznie spalać tłuszcz bez ćwiczeń lub diet? Odpowiedź na to pytanie

Bardziej szczegółowo

Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy

Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy To NASZ Zielony sklepik w Zespole Szkół im. Jana Pawła II w Zielonkach! ZIELONKI = Zielony Sklepik = zdrowe i smaczne jedzenie Mamy coś do powiedzenia o piramidzie zdrowego

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA. Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA. Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku Nadwaga i otyłość - najważniejszy problem zdrowia publicznego. Istnieje ok. 80 chorób powstających na tle wadliwego

Bardziej szczegółowo

Materiałpomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiałpomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiałpomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: TECHNIK ŻYWIENIA I USŁUG GASTRONOMICZNYCH przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej

Bardziej szczegółowo

Znaczenie zdrowego odżywiania w profilaktyce nowotworowej

Znaczenie zdrowego odżywiania w profilaktyce nowotworowej Znaczenie zdrowego odżywiania w profilaktyce nowotworowej Nasza dieta oraz sposób odżywiania jest drugą (po paleniu) najważniejszą przyczyną powstawania chorób nowotworowych. Pożywienie stanowi czynnik

Bardziej szczegółowo

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... Dzienniczek Badań Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... lekarz prowadzący imię nazwisko wiek adres MASA CIAŁ A Masę ciała można ocenić na podstawie wskaźnika BMI

Bardziej szczegółowo

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA. Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia.

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA. Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia. ŻYWIENIE CZŁOWIEKA Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia. Prawidłowe żywienie należy do najważniejszych czynników środowiskowych,

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE SZKOLNYM Opracowała: Iwona Konowalska Prawidłowe żywienie powinno stanowić bardzo istotny element promocji zdrowia. Tworząc szkolne programy prozdrowotne należy koncentrować

Bardziej szczegółowo

Jedzmy zdrowo na kolorowo!

Jedzmy zdrowo na kolorowo! Jedzmy zdrowo na kolorowo! Dlaczego powinniśmy jeść warzywa? Ponieważ są źródłem: -witamin: głównie: beta-karoten, witamina C, kwas foliowy oraz witaminy K, niacyna oraz witaminy E -składników mineralnych:

Bardziej szczegółowo

Zalecenia dietetyczne dla osób z cukrzycą typu 2

Zalecenia dietetyczne dla osób z cukrzycą typu 2 Zalecenia dietetyczne dla osób z cukrzycą typu 2 Zalecenia dietetyczne dla osób z cukrzycą typu 2 Odżywiaj się zdrowo Podstawowym zaleceniem zdrowotnym dla osób chorych na cukrzycę jest jedz zdrowo. Osoba

Bardziej szczegółowo

Zaawansowana konsultacja z zakresu medycyny żywienia kwestionariusz dietetyczny

Zaawansowana konsultacja z zakresu medycyny żywienia kwestionariusz dietetyczny Zaawansowana konsultacja z zakresu medycyny żywienia kwestionariusz dietetyczny Instrukcje: Proszę opisać w poniższym kwestionariuszu Pana/Pani przeciętną dietę. Proszę opisać 2 przykładowe dni tygodnia

Bardziej szczegółowo

Poradnia Dietetyczna Dbam O Siebie. Wzdęcia, zaparcia, biegunki, brak. Jak często? Po jakich produktach?

Poradnia Dietetyczna Dbam O Siebie. Wzdęcia, zaparcia, biegunki, brak. Jak często? Po jakich produktach? Poradnia Dietetyczna Dbam O Siebie Dane: Imię: Nazwisko: Data ur. Nr. Tel: E-mail: Wzrost: Waga: Obwód bioder: Obwód talii: Podstawowe Informacje: Miejsce pracy Godziny pracy Aktywność Fizyczna Aktualny

Bardziej szczegółowo

Uczeń/student Pracuję zawodowo Wykonywany zawód

Uczeń/student Pracuję zawodowo Wykonywany zawód PURE DIET Joanna Flis Os. Wichrowe Wzgórze 33C 61-699 Poznań tel. 511 02 99 44 Imię i nazwisko Rok urodzenia Nr telefonu E-mail Dane kontaktowe Grupa krwi Uczeń/student Pracuję zawodowo Wykonywany zawód

Bardziej szczegółowo

Odżywiamy się zdrowo! Filip Batko

Odżywiamy się zdrowo! Filip Batko Odżywiamy się zdrowo! Filip Batko KATEGORIE ŻYWIENIOWE WITAMINY PRODUKTY ZBOŻOWE PRODUKTY POCHODZENIA ROŚLINNEGO PRODUKTY POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO PRZETWORY MLECZNE ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA WIERSZE NA ZDROWIE

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA

WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA ZAKŁAD PODSTAW ŻYWIENIA CZŁOWIEKA Dr inż. Edyta Balejko, dr inż. Anna Bogacka, dr inż. Anna Sobczak-Czynsz Przedmiot: Podstawy żywienia człowieka (ZBiJŻ) Ćwiczenie nr

Bardziej szczegółowo

CIAŁO I ZDROWIE WSZECHŚWIAT KOMÓREK

CIAŁO I ZDROWIE WSZECHŚWIAT KOMÓREK CIAŁ I ZDRWIE WSZECHŚWIAT KMÓREK RGANIZM RGANY TKANKA SKŁADNIKI DŻYWCZE x x KMÓRKA x FUNDAMENT ZDRWEG ŻYCIA x PRZEMIANA MATERII WSZECHŚWIAT KMÓREK Komórki są budulcem wszystkich żywych istot, również nasze

Bardziej szczegółowo

dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Wszechnica żywieniowa Warszawa, 21 października 2015 r.

dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Wszechnica żywieniowa Warszawa, 21 października 2015 r. Rozporządzenie Ministra Zdrowia dotyczące żywienia w stołówkach i asortymentu w sklepikach szkolnych szansą na poprawę sposobu żywienia i stanu zdrowia dzieci i młodzieży. dr inż. Marta Jeruszka-Bielak

Bardziej szczegółowo

Ekstrakt z Chińskich Daktyli TIENS. Doskonałe odżywienie krwi i ukojenie nerwów

Ekstrakt z Chińskich Daktyli TIENS. Doskonałe odżywienie krwi i ukojenie nerwów Ekstrakt z Chińskich Daktyli TIENS Doskonałe odżywienie krwi i ukojenie nerwów Lekarze z Chin uważają, że owoce głożyny znane jako chińskie daktyle pomagają zachować sprawność, poprawiają odporność, wspomagają

Bardziej szczegółowo

Żywność pierwszym lekiem

Żywność pierwszym lekiem Żywność pierwszym lekiem Krzysztof Krygier Wydział Nauk o Żywności SGGW w Warszawie Rada ds. Diety, Aktywności Fizycznej i Zdrowia przy Ministrze Zdrowia Długość życia Polaków krótsza od średniej UE: mężczyźni

Bardziej szczegółowo

Piramida zdrowego żywienia w cukrzycy

Piramida zdrowego żywienia w cukrzycy Piramida zdrowego żywienia w cukrzycy Wysiłek fizyczny codziennie ok. 30-60 minut Codzienna aktywność fizyczna wpływa na dobre samopoczucie i lepsze funkcjonowanie organizmu. Każdy wysiłek fizyczny jest

Bardziej szczegółowo

Cholesterol. Cholesterol jest przenoszony w krwi przez cząsteczki zwane lipoproteidami. Ich trzy główne rodzaje to:

Cholesterol. Cholesterol jest przenoszony w krwi przez cząsteczki zwane lipoproteidami. Ich trzy główne rodzaje to: Cholesterol Wprowadzenie Cholesterol jest lipidem (tłuszczem). Jest wytwarzany w wątrobie z pokarmów zawierających tłuszcz; organizm potrzebuje go do normalnego funkcjonowania. Cholesterol znajduje się

Bardziej szczegółowo

Komentarz dietetyk 321[11]-01 Czerwiec 2009

Komentarz dietetyk 321[11]-01 Czerwiec 2009 Strona 1 z 16 Strona 2 z 16 Strona 3 z 16 Strona 4 z 16 Strona 5 z 16 Strona 6 z 16 Strona 7 z 16 Strona 8 z 16 W pracach egzaminacyjnych oceniane były następujące elementy: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej.

Bardziej szczegółowo

Awokado cudowny owoc przeciw starzeniu się komórek

Awokado cudowny owoc przeciw starzeniu się komórek Awokado cudowny owoc przeciw starzeniu się komórek Szanowny Czytelniku, wiele ostatnio słyszysz o wolnych rodnikach agresywnych cząsteczkach, które atakują nasze komórki, a nawet DNA. Przyspieszają one

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA. Opis. - praca z materiałami drukowanymi, - pogadanka, - dyskusja problemowa

PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA. Opis. - praca z materiałami drukowanymi, - pogadanka, - dyskusja problemowa PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA Uwaga: Dopuszcza się modyfikację kolejności zaplanowanych tematów. Kolejne zajęcia Temat główny - Liczba godzin Metody prowadzenia zajęć: Opis 1 PODSTAWOWE

Bardziej szczegółowo

Ekskluzywna receptura wykorzystująca starożytną mądrość chińską i nowoczesną technologię

Ekskluzywna receptura wykorzystująca starożytną mądrość chińską i nowoczesną technologię /1/ Olej rybi z olejem z rokitnika i witaminą E Omega-3 Ekskluzywna receptura wykorzystująca starożytną mądrość chińską i nowoczesną technologię /2/ Dlaczego kwasy tłuszczowe Omega-3 są ważne? Kwasy tłuszczowe

Bardziej szczegółowo

Lipidy OLEJ. Kwasy t uszczowe. Kwasy t uszczowe Omega6 COOH COOH CH3. Schéma acides gras omega 6 COOH

Lipidy OLEJ. Kwasy t uszczowe. Kwasy t uszczowe Omega6 COOH COOH CH3. Schéma acides gras omega 6 COOH Lipidy CH 3 R CH3 Kwasy t uszczowe Kwasy t uszczowe Omega3 Lipidy Schéma acides gras omega 6 CH3 Kwasy t uszczowe Omega6 23 TRAN Kwasy t uszczowe Wielonienasycone kwasy t uszczowe zawarte w pokarmie ulegajà

Bardziej szczegółowo

Węglowodanowa pułapka Węglowodanowa pułapka

Węglowodanowa pułapka Węglowodanowa pułapka Węglowodanowa pułapka 1 / 5 Zdań na temat czy unikać, czy wręcz przeciwnie, postawić na węglowodany w naszej diecie, jest mnóstwo. Kwestie żywienia są zawsze względne i zależne od sytuacji w jakiej się

Bardziej szczegółowo

Zasady diety piłkarskiej lek. med. Jarosław Madej

Zasady diety piłkarskiej lek. med. Jarosław Madej Zasady diety piłkarskiej lek. med. Jarosław Madej 1 Zasady ogólne 1. Częstość i regularność posiłków 2. Śniadanie - najważniejszy posiłek dnia 3. Ostatni posiłek -2 godz. przed snem 4. Posiłek budulcem

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE RACJONALNIE = ZDROWO Zdrowa dieta jest jednym z najważniejszych elementów umożliwiających optymalny wzrost, rozwój i zdrowie. Ma przez to wpływ na fizyczną i umysłową

Bardziej szczegółowo

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach 4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach JESTEŚ RODZICEM MŁODEGO SPORTOWCA? Czy Twoje dziecko uczęszcza na treningi minimum 2 razy w tygodniu? Zdarzyło się, że

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW

ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW SPIS TREŚCI 1. Zasady zdrowego żywienia 2. Zapotrzebowanie energetyczne nastolatków 3. Zapotrzebowanie energetyczne nastolatków 4. Zalecenia

Bardziej szczegółowo

Błonnik jako cudowny środek na odchudzanie?

Błonnik jako cudowny środek na odchudzanie? Błonnik jako cudowny środek na odchudzanie? Jednym z najbardziej skutecznych sposobów, aby stracić nadprogramowe kilogramy, to kontrolować własny apetyt. Łatwo powiedzieć, ciężej wykonać! Jednak gdy poznamy

Bardziej szczegółowo

Program redukcji czynników ryzyka choroby wieńcowej i miażdżycy. Przez żołądek do zdrowego serca. kwestionariusz kwalifikujący

Program redukcji czynników ryzyka choroby wieńcowej i miażdżycy. Przez żołądek do zdrowego serca. kwestionariusz kwalifikujący Program redukcji czynników ryzyka choroby wieńcowej i miażdżycy Przez żołądek do zdrowego serca kwestionariusz kwalifikujący I. Informacje ogólne Imię i nazwisko: Telefon: Email: Data urodzenia: Płeć:

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ CO POWINNY JEŚĆ DZIECI? PIRAMIDA ZDROWIA

SCENARIUSZ CO POWINNY JEŚĆ DZIECI? PIRAMIDA ZDROWIA SCENARIUSZ CO POWINNY JEŚĆ DZIECI? PIRAMIDA ZDROWIA CELE: 1. Zapoznanie dzieci z Piramidą Zdrowia pożądanym modelem zdrowego odżywiania. 2. Zapoznanie dzieci z produktami ważnymi w ich diecie. 3. Podjęcie

Bardziej szczegółowo

Zasady zdrowego żywienia

Zasady zdrowego żywienia Zasady zdrowego żywienia Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Prawidłowe żywienie może w istotny sposób wpłynąć na wyniki leczenia cukrzycy. Odpowiedni wybór produktów żywieniowych zawsze, gdy tylko jest

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE WIEPRZOWINY W ZDROWEJ DIECIE

MIEJSCE WIEPRZOWINY W ZDROWEJ DIECIE Sfinansowano z Funduszu Promocji Mięsa Wieprzowego Sfinansowano Funduszu Promocji Mięsa Wieprzowego MIEJSCE WIEPRZOWINY W ZDROWEJ DIECIE Wieprzowina mięso dla każdego Wieprzowina jest mięsem uniwersalnym

Bardziej szczegółowo

Jakie produkty warto ze sobą łączyć a jakich połączeń produktów powinniśmy unikać?

Jakie produkty warto ze sobą łączyć a jakich połączeń produktów powinniśmy unikać? Jakie produkty warto ze sobą łączyć a jakich połączeń produktów powinniśmy unikać? Komponując codzienne posiłki z ulubionych produktów spożywczych zwykle nie zastanawiamy się nad ich wpływem na nasz organizm

Bardziej szczegółowo

Korzyści z wegetarianizmu

Korzyści z wegetarianizmu Korzyści z wegetarianizmu QQ QQ Wegetarianizm a choroby cywilizacyjne Przemiana lipidowa ustroju Lipidy (tłuszcze) dostarczają z 1 grama 9 kcal. Są naturalną formą gromadzenia zapasów energii magazynowanej

Bardziej szczegółowo

Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu.

Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu. Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu. Dostarczają także kwasu foliowego. Zawierają znaczne ilości składników

Bardziej szczegółowo

Miejsce mięsa w diecie

Miejsce mięsa w diecie Miejsce mięsa w diecie Walory zdrowotne mięsa od dawna są przedmiotem kontrowersyjnych poglądów wśród ludzi. Jedni widzą w mięsie znakomite źródło niezbędnych składników odżywczych, inni natomiast przypisują

Bardziej szczegółowo

Rola warzyw i owoców w diecie dzieci i młodzieży, czyli jak powinny jeść nasze dzieci.

Rola warzyw i owoców w diecie dzieci i młodzieży, czyli jak powinny jeść nasze dzieci. Rola warzyw i owoców w diecie dzieci i młodzieży, czyli jak powinny jeść nasze dzieci. Alicja Kalińska Najczęstsze problemy w żywieniu dzieci Eksperci potwierdzają, że dieta dzieci w wieku szkolnym nie

Bardziej szczegółowo

Śniadanie jeść czy nie jeść? To nie jest trudne pytanie.

Śniadanie jeść czy nie jeść? To nie jest trudne pytanie. Katedra Żywienia Człowieka Uniwersytet Warmińsko-Mazurski Komitet Nauki o Żywieniu Człowieka Wydział V Nauk Medycznych Polska Akademia Nauk Polskie Towarzystwo Nauk Żywieniowych Śniadanie jeść czy nie

Bardziej szczegółowo

Twój Program Odchudzania. -20 kg

Twój Program Odchudzania. -20 kg Twój Program Odchudzania -20 kg Warto wiedzieć Wszyscy marzymy o pięknym, płaskim i wyrzeźbionym brzuchu. Niestety często zamiast kaloryfera mamy niechcianą oponkę wylewającą się ze spodni, której nie

Bardziej szczegółowo

Zasada trzecia. Zasada czwarta

Zasada trzecia. Zasada czwarta Zdrowe odżywianie jest podstawą zachowania zdrowego organizmu. Przestrzegając dziesięciu podstawowych zasad właściwego żywienia, wykorzystamy dostępne pożywienie w najbardziej efektywny dla naszego zdrowia

Bardziej szczegółowo

Bioterra zdrowie i uroda. Rodzice marzą o tym, aby ich dzieci były zdrowe. Dorosłe dzieci dbają o zdrowie rodziców. Zakochani o kochanych.

Bioterra zdrowie i uroda. Rodzice marzą o tym, aby ich dzieci były zdrowe. Dorosłe dzieci dbają o zdrowie rodziców. Zakochani o kochanych. Bioterra zdrowie i uroda Rodzice marzą o tym, aby ich dzieci były zdrowe. Dorosłe dzieci dbają o zdrowie rodziców. Zakochani o kochanych. Każdy człowiek marzy o zdrowiu i urodzie. Pragnienie to nie zależy

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 28 sierpnia 2015 r. Poz. 1256 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 26 sierpnia 2015 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do

Bardziej szczegółowo

Żywienie w szpiczaku mnogim

Żywienie w szpiczaku mnogim Żywienie w szpiczaku mnogim Spotkanie II : dbamy o kości mgr inż. Sławomir Kozłowski szpiczak mnogi leczenie osteoporoza- zaburzenie mineralizacji kości Czynniki środowiskowe dieta (wapń i witamina D)

Bardziej szczegółowo

STRES Leczenie żywieniowe w chorobie Hashimoto

STRES Leczenie żywieniowe w chorobie Hashimoto STRES Leczenie żywieniowe w chorobie Ile waży szklanka wody? Stres Przewlekły stres osłabia układ odpornościowy i zaostrza objawy chorób z autoagresji STRES KORTYZOL INSULINOOP. GŁÓD WAGA DEPRESJA WŁOSY

Bardziej szczegółowo