WŁAŚCIWOŚCI ZDROWOTNE TŁUSZCZÓW ZWIERZĘCYCH I ROŚLINNYCH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WŁAŚCIWOŚCI ZDROWOTNE TŁUSZCZÓW ZWIERZĘCYCH I ROŚLINNYCH"

Transkrypt

1 Joanna Lamorska Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Chełmie Instytut Nauk Rolniczych WŁAŚCIWOŚCI ZDROWOTNE TŁUSZCZÓW ZWIERZĘCYCH I ROŚLINNYCH Tłuszcze zwierzęce stanowią głównie źródło nasyconych kwasów tłuszczowych (SFA). Kwasy te zawarte są w największych ilościach w tłuszczu wieprzowym: słoninie i smalcu a także w mięsie, przetworach mlecznych. Z kolei tłuszcz oraz mięso ryb obfitują w wielonianasycone kwasy tłuszczowe (PUFA) Tabela 1. Zawartość procentowa tłuszczu w wybranych produktach (Kołżyn-Krajewska i Sikora 2007, Ziemlański i Socha 1999) Rodzaj produktu Zawartość procentowa tłuszczu (%) mięso w zależności od gatunku 3-55 mięso ryb w zależności od gatunku 0,1-13 mleko pełne 3,2 twaróg 1-9 sery dojrzewające słonina 83-95,5 smalec 99,3-99,6 masło extra 82 Tłuszcz mleczny oprócz nasyconych kwasów tłuszczowych zawiera także składniki prozdrowotne, które sprawiają, że mleko i jego przetwory stanowią ważny składnik diety. Ponadto mleko krowie ma bardzo zbliżoną do mleka kobiecego strukturę sterospecyficzną czyli rozmieszczenie kwasów tłuszczowych w triacyloglicerolach przez co jest dobrze

2 przyswajalne przez organizm dziecka i pozwala na utrzymanie właściwego poziomu wapnia (Cichon i Stołyhwo 1999). Tabela 2. Wpływ na zdrowie człowieka wybranych składników tłuszczu mlecznego (Stołyhywo i Rutkowska 2007, Russo i in. 1999, Ip i in. 1996, Ip i in. 2003) Składnik tłuszczu mlecznego kwas masłowy C 4: 0 kwas rumenowy CLA C 18:2 (9c, 11t) i jego izomery Kwasy tłuszczowe krótkośredniołańcuchowe C 6:0 C 14:0 α-tokoferol skwalen karetonoidy cholesterol Rodzaj oddziaływania na zdrowie człowieka antykancerogenne poprzez hamowanie syntezy DNA jąder komórek nowotworowych przeciwmiażdżycowe, bakteriostatyczne, i antynowotworowe przeciwgrzybiczne i przeciwbakteryjne, źródło energii wykorzystywanej do przemiany materii oraz utrzymywania stałej temperatury ciała witamina E, antyutleniacz prekursor cholesterolu witamina A reguluje przepuszczalność błon lipidowych komórek, jest prekursorem hormonów min. progesteronu, estronu testosteronu,kortyzolu Kwas CLA jest syntetyzowany w przewodzie pokarmowym przeżuwaczy i obecny jest oprócz mleka i jego produktów w mięsie wołowym, jagnięcym i cielęcym. CLA wykazuje wielokierunkowe działanie korzystne w organizmie: dzięki właściwościom antyoksydacyjnym zapobiega procesom miażdżycowym i nowotworowym (Stachowska i in. 2002) a także obniżaja zawartość tłuszczu w masie ciała (Bartnikowska i in. 1999). Sprzężony kwas linolowy obniża zawartość triglicerydów w surowicy krwi, poziom cholesterolu całkowitego a także frakcji LDL (Pariza i in. 2000) Badania przeprowadzone na zwierzętach wykazały skuteczność kwasu CLA w hamowaniu rozwoju nowotworów skóry, jelita grubego, sutka i żołądka. Powstające nowotwory charakteryzują się mniejszymi rozmiarami a ich przerzuty są ograniczone lub całkowicie zahamowane. Przy czym antynowotworowe działanie CLA jest optymalne przy zawartości w diecie około 1% (Jelińska 2005). Kwas CLA podawany zwierzętom zwiększa ich odporność na toksyny, w tym E.coli (Migdał i in.2002).

3 Mięso i olej rybny także jest źródłem wartościowego tłuszczu w skład którego wchodzą następujące kwasy tłuszczowe: kwas arachidonowy (AA) (C 20:4 n-6) zawarty w mięsie i olejach rybich kwas eikozapentaenowy (EPA) (C 20:5 n-3) kwas dokozaheksaenowy (DHA) (C 22:6 n-3). EPA i DHA zawarte są w algach i fitoplanktonie a pośrednio w olejach i mięsie ryb morskich takich jak: makrela, śledź czy dorsz (Bartach i in. 1999). Kwasy AA, EPA oraz DHA należą do kwasów eikozanowych. Pełnią one istotną rolę w organizmie: są budulcem błon komórkowych, obniżają poziom triglicerydów we krwi, obecne są w dużych stężeniach w tkance nerwowej i siatkówce (Karłowicz-Bodalska i Bodalski 2007) a także stanowią substancje wyjściowe w procesie syntezy eikozanoidów czyli hormonów tkankowych. Substancje te do których zaliczamy prostaglandyny, prostacykliny, tromboksany, leukotrieny i lipoksyny, należą do grupy mediatorów lipidowych. Eikozanoidy wywodzące się od kwasu AA odznaczają się wysoką aktywnością biologiczną w porównaniu do eikozanoidów pochodnych kwasu EPA i w niewielkim stężeniu wykazują działanie przeciwzapalne, przeciwmiażdżycowe oraz wpływają na rozkurcz mięśni gładkich naczyń krwionośnych (wazodilatacja) (Karłowicz-Bodalska i Bodalski 2007). Jednak w dużym stężeniu eikozanoidy pochodne AA wzmagają reakcje anafilaktyczne, nasilają zmiany miażdżycowe, działają prozapalnie i zakrzepowo. Mają także dodatni wpływ na rozwój komórek i tkanki nowotworowej. Eikozanoidy wywodzące się od kwasu EPA wykazują podobny jednak o wiele słabszy wpływ na organizm człowieka (James i in. 2000). Tabela 3. Funkcje biologiczne wybranych eikozanoidów (James i in. 2000, Jelińska 2005) Funkcja biologiczna wybranych eikozanoidów pochodne EPA PGE 3 działanie prozapalne, syntetyzowany z bardzo małą wydajnością PGI 3 - działanie wazodilatacyjne i antyagregacyjne TXA 3 - słabe działanie proagregacyjne i skurczowe pochodne AA PGE 2 - działanie prozapalne, pronowotworowe PGI 2 - działanie wazodilatacyjne i antyagregacyjne TXA 2 -bardzo silne działanie proagregacyjne i skurczowe LTB 5 - niewielkie działanie prozapalne LTB 4 -silne działanie pozapalne i proalergiczne

4 Przykładem oleju rybnego o szerokim zastosowaniu w farmakologii jest tran otrzymywany z wątrób dorszy wątłuszy (Gadus morrhua) oraz innych ryb z gatunku dorszowatych. Tran oprócz długołańcuchowych kwasów wielonienasyconych zawiera także witaminy A i D. Olej ten wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwmiażdżycowe oraz immunotropowe. Podawany pacjentom z silnymi i umiarkowanymi bólami mięśniowymi powoduje zmniejszenie nasilenia bólu. Działanie przeciwzapalne tranu było sprawdzane w leczeniu nieswoistych stanów zapalnych jelit, wykazano jego wysoką skuteczność w terapii choroby Leśniowskiego-Crohn a (Karłowicz-Bodalska i Bodalski 2007). Kwasy z rodziny ω-3 zawarte w tranie powodują także obniżenie poziomu triglicerydów we krwi: dzienne spożycie powyżej 4 mg kwasów ω-3 może zredukować poziom triglicerydów o 25-40% (Dudzisz-Śledź i in. 2006). Suplementacja preparatami oleju rybnego niemowląt urodzonych o czasie wykazała główną rolę kwasu DHA w rozwoju narządu wzroku, z kolei niedobór kwasu AA u wcześniaków wpływa opóźniająco na ich wzrost i rozwój psychomotoryczny (Karłowicz-Bodalska i Bodalski 2007). Mleko kobiece zawiera w swym składzie kwasy EPH i DHA w ilościach od 0,05% do 1,9% dlatego też zaleca się aby sztuczne mieszanki do karmienia niemowląt także zawierały kwasy z rodziny ω-3 (Dudzisz-Śledź i in. 2006). Liczne badania udowodniły negatywny wpływ diety obfitującej w nasycone kwasy tłuszczowe na zdrowie człowieka (Willet i in. 1995). Kwasy palmitynowy, mirystynowy i stearynowy wykazują właściwości hiperlipemizujace oraz powodują rozwój miażdżycy i choroby niedokrwiennej serca. Jednak niektóre prace (Sundram i in. 1994) podają, że w przypadku pacjentów normolipemicznych kwas palmitynowy może redukować poziom cholesterolu całkowitego. Z kolei kwas stearynowy na skutek blokady wchłaniania cholesterolu z pożywienia wpływaja na obniżenie jego stężenia w osoczu krwi i wątrobie oraz powoduje redukcję cholesterolu w surowicy krwi (German i Gillard 2004). Wysokotłuszczowa dieta w krajach wysokorozwiniętych stanowi jedną z głównych przyczyn powstawania nowotworów prostaty, okrężnicy oraz piersi (Bartsch i in. 1999, Rose 1997, Willett 1995). Jednak poziom tłuszczu w diecie jest tylko jednym z czynników wywołujących choroby nowotworowe. Inną ważną przyczyną jest rodzaj spożywanych kwasów tłuszczowych. Liczne badania wykazały, że wysoki poziom kwasów SFA pochodzących ze smalcu i łoju wołowego lub z olejów palmowego i orzecha kokosowego hamuje proces karciogenezy w porównaniu do tych samych ilości WNKT z olejów roślinnych (Imrhan i Hsueh 1998, Hopkins i in. 1981, Carroll i Hopkins 1979 cyt. za Jelińska 2005). Stosowanie jako tłuszczu do smażenia smalcu i masła przy jednoczesnym nadmiernym spożyciu mięsa wieprzowego i wołowego prowadzi do nadwagi i otyłości a także choroby niedokrwiennej serca (Pawelec 2005, Ziemlański i Socha 1999). Nadmiar nasyconych kwasów tłuszczowych powoduje podwyższenie stężenia w osoczu krwi cholesterolu całkowitego oraz frakcji cholesterolu LDL odpowiedzialnego za

5 powstawanie zmian miażdżycowych, wpływa na podwyższenie krzepliwości krwi (Cuchel i in. 2006, Krzymański i in. 2009). Miażdżyca jest główną przyczyną chorób sercowo-naczyniowych, sprzyjają jej nadciśnienie tętnicze i wysoki poziom cholesterolu wynikające ze złych nawyków żywieniowych oraz palenie papierosów. Do czynników ryzyka zalicza się też otyłość i cukrzycę, które występują najczęściej w wyniku wysokiego spożycia nasyconych kwasów tłuszczowych. Rozwój miażdżycy następuje już w drugiej dekadzie życia człowieka: pod śródbłonkiem wyścielającym ściany tętnic zaczyna gromadzić się cholesterol. Przez następne trzy dekady ściana tętnicy pogrubia się co, w konsekwencji prowadzi do powstania złogów miażdżycowych, które zawężają światło tętnicy i poważnie ją osłabiają. Zwężenie światła tętnicy wywołuje niedokrwienie serca lub kończyn dolnych powodując ból. W szóstej dekadzie życia może dojść do pęknięcia tętnicy i powstania skrzepu, który blokuje tętnice. Skutkiem tych zmian jest zawał bądź udar mózgu. W przypadku wystąpienia zmian miażdżycowych w tętnicach mózgu dochodzi do wystąpienia arteriosklerozy (Krzymański i in. 2009). Profilaktyka zmian miażdżycowych polega odpowiedniej diecie bogatej w kwasy jednonienasycone i wielonienasycone oraz warzywa i owoce, zaprzestaniu palenia oraz ograniczeniu alkoholu. Zalecana dzienna dawka tłuszczów w diecie człowieka nie powinna przekraczać 30% zapotrzebowania energetycznego, przy czym tłuszcze nasycone winny stanowić maksymalnie 10% dawki a izomery tłuszczów nasyconych mniej niż 2% (Ziemlański i Socha 1999). Tłuszcze roślinne ze względu na zawartość głównie kwasów tłuszczowych nienasyconych stanowią ważny składnik pożywienia. Liczne prace udowodniły pozytywny wpływ na zdrowie diety bogatej w nieprzetworzone oleje charakteryzujących się obecnością także innych prozdrowotnych składników: antyutleniaczy, polifenoli i steroli, które odgrywają istotną rolę w neutralizacji wolnych rodników, produktów przemiany materii. Dominującym w pożywieniu kwasem jednonienasyconym jest kwas oleinowy. Stanowi on główny składnik wszystkich olejów a szczególnie w dużych ilościach można go znaleźć w oliwie z oliwek i oleju rzepakowym. Kwasy jednonienasycone obniżają poziom frakcji cholesterolu LDL nie wpływając jednocześnie na poziom cholesterolu HDL (Krzymański i in. 2009). Zmniejszają także ryzyko perooksydacji lipidów we frakcjach HDL i LDL a tym samym zapobiegają odkładaniu się blaszek miażdżycowych wykazując więc działanie antymiażdżycowe. Sugeruje się także, że dieta bogata w tłuszcze jednonienasycone jest skuteczna w leczeniu otyłości, cukrzycy i zespołu metabolicznego (Krzymański i in. 2009). Kwasy wielonienasycone w przeciwieństwie do nasyconych i jednonienasyconych nie są wytwarzane przez organizm, ponieważ nie posiada on enzymów odpowiedzialnych za wprowadzenie wiązań podwójnych do łańcucha węglowego kwasu w pozycje n-3 i n-6.

6 Dlatego te kwasy tłuszczowe zostały nazwane NNKT (Niezbędne Nienasycone Kwasy Tłuszczowe) lub EFA (Essential Fatty Acids). Do NNKT należą kwasy z rodziny ω-6 i ω-3. Kwasy ω-6 zawarte są w dużych ilościach w olejach kukurydzianym, rzepakowym, sojowym, słonecznikowym natomiast oleje lniany, rzepakowy i oleje rybne są źródłem kwasów ω-3. Normy żywieniowe dotyczące dziennego spożycia NNKT zalecają aby spożycie kwasów rodziny omega-6 dostarczało od 2 do 8% energii a dieta powinna zwierać 2 g kwasu ALA i 200 mg długołańcuchowych kwasów omega-3 (Achremowicz i Szary-Sworst 2005). kwas α-linolenowy ALA 18:3 n-3 kwas linolowy LA 18:2 n-6 desaturaza kwas ikozapentaenowy EPA 20:5 n-3 kwas γ-linolenowy GLA 18:3 n-6 eikozanoidy elongaza kwas dokozaheksaenowy DHA 22:6 n-3 kwas arachidonowy AA 20:4 n-6 eikozanoidy Rys.1. Uproszczony schemat metabolizmu wielonienasyconych kwasów tłuszczowych Szlaki metaboliczne kwasów omega-3 i omega-6 przebiegają przy udziale tych samych układów enzymatycznych, dlatego też nadmierny udział kwasu LA w diecie powoduje ograniczenie syntezy EPA i DHA z kwasu ALA, wiec także i eikozanoidów pochodnych EPA i DHA. Jednocześnie nasila się kaskada kwasu AA i jego pochodnych hormonów tkankowych, które wykazują działanie kancerogenne i prozapalne (Rose 1997, Larrson i in. 2004, Jelińska 2005). Z tego względu ważne jest zachowanie odpowiednich proporcji w diecie między kwasami omega-3 i omega-6 (Simonsen i in. 1998). Stosunek ten powinien wynosić 1:3 (Krzymański i in. 2009) 1:5 (Marciniak-Łukasiak i Krygier 2004). Obecnie ta proporcja jest zaburzona i oscyluje między 1:20-1:30 (Simopoulos 1999). Wynika to z diety obfitej w oleje zawierające duże ilości kwasu linolowego przy jednoczesnym znacznym ograniczeniu spożycia ryb. Oleje obfitujące w wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-6 mogą obniżać cholesterol LDL przy jednoczesnym zmniejszeniu stężenia cholesterolu HDL (Krzymański i in. 2009). Izomery trans nienasyconych kwasów tłuszczowych powstają w wyniku procesów uwodornienia, można je znaleźć w wyrobach cukierniczych i utwardzanych margarynach (Krzymański i in. 2009). Kwasy PUFA o konfiguracji trans są bardziej szkodliwe od kwasów nasyconych, ponieważ zwiększają stężenie frakcji cholesterolu LDL i jednocześnie obniżają

7 zawartość cholesterolu HDL w surowicy krwi (Hunter 2006, Krzymański i in. 2009). Zaobserwowano także związek między niską masą urodzeniową oraz mniejszym obwodem głowy noworodków a obecnością w diecie matek izomerów trans nienasyconych kwasów tłuszczowych przy jednocześnie zmniejszonej zawartości kwasów PUFA (Hornstra 2000, Ziemlański i Socha 1999). Kwas elaidynowy izomer trans kwasu C 18:1 jest składnikiem blaszki miażdżycowej i może wpływać na procesy utleniania złogów miażdżycowych (Stachowska i in. 2002). Dowiedziono także niekorzystny wpływ izomerów trans kwasów wielonienasyconych między innymi na poziom testosteronu, wydajność przemiany kwasu LA do AA (Ziemlański i Socha 1999). Oleje roślinne zawierające duże ilości kwasów NNKT powinny być spożywane na zimno, ponieważ pod wpływem wysokiej temperatury ulegają utlenieniu i stają się źródłem szkodliwych produktów peroksydacji lipidów. Bardziej stabilne są tłuszcze roślinne, których podstawą są kwasy jednonienasycone. LITERATURA: Achremowicz K., Szary-Sworst K., Wielonienasycone kwasy tłuszczowe czynnikiem poprawy stanu zdrowia człowieka. ŻYWNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość., 44, Bartsch H., Nair J., Owen N.W., Dietary polyunsaturated fatty acids and cancers of the breast and colorectum: emerging evidence for their role as risk modifiers. Carcinogenesis, 20, Bartnikowska E., Obiedziński M., Grześkiewicz S., Rola i znaczenie żywieniowe sprzężonych dienów kwasu linolowego. Przemysł Spożywczy, 53, 16-18, 42. Cichon R., Stołyhwo A., Charakterystyka tłuszczów spożywczych dla dzieci. Pediatria Współczesna, Gastroenterologia, Hepatologia i Żywienie Dziecka, 1, Cuchel M., Rader D.J., Macrophage reverse cholesterol transport key to the regression of atherosclerosis? Journal of the American Heart Association, Circulation, 113, Dudzisz-Śledź M., Śledź A., Jażdżewski P., Nienasycone kwasy tłuszczowe a zdrowie człowieka. Medycyna Rodzinna, 4, German J.B., Gillard C.J., Saturated fats: what dietary intake. Am. J. Clin. Nutr., 80, Hornstra G., Essential fatty acids in mothers and their neonates. Am. J. Clin. Nutr., 71, Hunter J.E., Dietary trans fatty acids: review of recent human studies and food industry responses. Lipids, 41, Ip C., Briggs S.P., Haegele A.D., Thompson H.J., Storkson J., Scimeca J.A The efficacy of conjugatet linoleic acid in mammary cancer prevention is independent of the level or type of fat in the diet. Carcinogenesis, 17,

8 Ip M.M., Masso-Welch P.A., Ip C., Prevention of mammary cancer with conjugated linoleic acid: role of the stroma and the epithelium. Journal of Mammary Gland Biology and Neoplasia, 8, James M.J., Gibson R.A., Cleland L.G., Dietary polyunsaturated fatty acids and inflammatory mediator production. Am. J. Clin. Nutr., 71, Jelińska M., Kwasy tłuszczowe czynniki modyfikujące procesy nowotworowe. Biul. Wydz. Farm. AMW, 1. Karłowicz-Bodalska K., Bodalski T., Nienasycone kwasy tłuszczowe, ich właściwości biologiczne i znaczenie w lecznictwie. Postępy Fitoterapii, 1, Kołżyn-Krajewska D., Sikora T., Towaroznastwo żywności. WSiP, Warszawa Krzymański J., Bartkowiak-Broda I., Krygier K., Szostak W.B., Tys J., Ptasznik S., Wroniak M., Teraz rzepak. Teraz olej. Olej rzepakowy-nowy surowiec, nowa prawda II. Polskie Stowarzyszenie Producentów Oleju, Warszawa Larrson S.C., Kumlin M., Ingelman-Sundberg M., Wolk A., Dietary long-chain n-3 fatty acids for the prevention of cancer: a review of potential mechanisms. Am. J. Clin. Nutr., 79, Marciniak-Łukasiak K., Krygier K., Charakterystyka kwasów omega 3 iich zastosowanie w żywności funkcjonalnej. Przemysł Spożywczy, 12, Migdał W., Barowicz T., Borowiec F., Pieszka M., Wpływ dodatku oleju słonecznikowego lub CLA w dawkach pokarmowych dla tuczników na umięśnienie i profil kwasów tłuszczowych w tkankach. Rośliny Oleiste IHAR, 23, Pariza M.W., Park Y., Cook M.E Mechanisms of action of conjugated linoleic acid: Evidence and speculation. Proc. Soc. Exp. Biol. Med. 223: Pawelec M., Preferencje żywieniowe pacjentów Kliniki Kardiochirurgii PAM w Szczecinie. Ann. Univ. Mariae Curie-Skłodowska, 60, Rose P.D., Dietary fatty acids and cancer. Am. J. Clin. Nutr., 66, Russo G.I., Della Pietra V., Mercurcio C,. Palumbo R., Iacomino G., Russo M., Tosto M., Zappia V., Protective effects of butyric acid in colon cancer. Adv. Exp. Med. Biol., 472, Simonsen N., van't Veer P., Strain J.J., Martin-Moreno J.M., Huttunen J.K., Fernández-Cerhuet Navajas J., Martin B.C., Thamm M., Kardinaal A.F.M., Kok F.J., Kohlmeier L., Adipose tissue omega-3 and omega-6 fatty acid content and breast cancer in the EURAMIC Study. Am. J. Epidemiol., 147, Simopoulos A.P., Essential fatty acids in health and chronic disease. Am. J. Clin. Nutr., 70,

9 Stachowska E., Dołęgowska B., Chlubek D., Szumiłowicz H., Gutowski P., Turowski R., Samad R., Trans unsaturated fatty acids are components of atheromatous plaque., Acta Angiol., 8, Stołyhwo A., Rutkowska J., Tłuszcz mleczny: struktura, skład i właściwości prozdrowotne. W: Chemia żywności odżywcze i zdrowotne właściwości składników żywności tom III, Sikorski Z.E. (Red.), Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa 2007, Sundram K., Hayes KC., Siru O.H., Dietary palmitic acid results in lower serum cholesterol than does a lauric-myristic acid combination in normolipemic humans. Am. J. Clin. Nutr., 59, Willett W.C., Diet, nutrition, and avoidable cancer. Environmental Health Perspectives, 103, Willett W.C., Stampfer M.J., Colditz G.A., Rosner B.A., Speizer F.E., Relation of meat, fat and fiber intake to the risk of colon cancer in a prospective study among women., The New Journal England of Medicine, 323, Ziemlański Ś., Socha P., Normy i zalecenia dotyczące spożycia tłuszczów ze szczególnym uwzględnieniem dzieci oraz kobiet ciężarnych i karmiących. Pediatria Współczesna. Gastroenterologia, Hepatologia i Żywienie Dziecka, 1,

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ Co to jest cholesterol? Nierozpuszczalna w wodzie substancja, która: jest składnikiem strukturalnym wszystkich błon komórkowych i śródkomórkowych wchodzi w

Bardziej szczegółowo

Korzyści z wegetarianizmu

Korzyści z wegetarianizmu Korzyści z wegetarianizmu QQ QQ Wegetarianizm a choroby cywilizacyjne Przemiana lipidowa ustroju Lipidy (tłuszcze) dostarczają z 1 grama 9 kcal. Są naturalną formą gromadzenia zapasów energii magazynowanej

Bardziej szczegółowo

potrzebujemy ich 1 g, by nasz organizm dobrze funkcjonował.

potrzebujemy ich 1 g, by nasz organizm dobrze funkcjonował. Specjaliści od zdrowego żywienia biją na alarm. Jemy za mało ryb morskich, co oznacza, że w organizmie przeciętnego Polaka brakuje nienasyconych kwasów Omega 3, uważanych przez wielu naukowców za złoty

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (dbać o urozmaicenie posiłków) Kontroluj masę ciała (dbaj o zachowanie

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE - definicja Prawidłowe odżywianie to nie tylko dostarczenie organizmowi energii, ale także

Bardziej szczegółowo

Tłuszcze. Podział i budowa tłuszczów

Tłuszcze. Podział i budowa tłuszczów Tłuszcze dr hab. n. med. Lucyna Ostrowska Określenie tłuszcze obejmuje zarówno składniki pokarmowe, jak i produkty spożywcze nazywane potocznie tłuszczami, takie jak masło, smalec, margaryny i oleje jadalne.

Bardziej szczegółowo

Znaczenie tłuszczu w żywieniu człowieka

Znaczenie tłuszczu w żywieniu człowieka Zeszyty Naukowe nr 834 Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie 2009 Katedra Towaroznawstwa Żywności Znaczenie tłuszczu w żywieniu człowieka 1. Wprowadzenie Prawidłowe żywienie człowieka polega na pokryciu

Bardziej szczegółowo

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Piramida Żywienia Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Zasady zdrowego żywienia 1. Dbaj o różnorodnośd spożywanych produktów. 2. Strzeż się nadwagi i otyłości, nie zapominaj o codziennej aktywności fizycznej.

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku NASZE KULINARNE TRADYCJE NASZE KULINARNE TRADYCJE Co składa się na nie? Bez jakich produktów i potraw nie wyobrażamy sobie

Bardziej szczegółowo

Lipidy OLEJ. Kwasy t uszczowe. Kwasy t uszczowe Omega6 COOH COOH CH3. Schéma acides gras omega 6 COOH

Lipidy OLEJ. Kwasy t uszczowe. Kwasy t uszczowe Omega6 COOH COOH CH3. Schéma acides gras omega 6 COOH Lipidy CH 3 R CH3 Kwasy t uszczowe Kwasy t uszczowe Omega3 Lipidy Schéma acides gras omega 6 CH3 Kwasy t uszczowe Omega6 23 TRAN Kwasy t uszczowe Wielonienasycone kwasy t uszczowe zawarte w pokarmie ulegajà

Bardziej szczegółowo

RACJONALNE ŻYWIENIE. Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów. 2007 r.

RACJONALNE ŻYWIENIE. Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów. 2007 r. RACJONALNE ŻYWIENIE Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów 2007 r. RACJONALNE ŻYWIENIE Polega na systematycznym dostarczaniu do organizmu wszystkich niezbędnych składników odżywczych w ilościach i proporcjach

Bardziej szczegółowo

Wymienniki dietetyczne w cukrzycy. Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06.

Wymienniki dietetyczne w cukrzycy. Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06. Wymienniki dietetyczne w cukrzycy Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06.2012 Zalecenia szczegółowe - węglowodany: 40 50% wartości energetycznej

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 96 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 96 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 96 SECTIO D 2004 Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Faculty

Bardziej szczegółowo

Kwasy omega -3, szczególnie EPA i DHA:

Kwasy omega -3, szczególnie EPA i DHA: Kwasy omega -3, szczególnie EPA i DHA: - są konieczne do prawidłowej budowy, rozwoju i funkcjonowania całego Twojego organizmu: Stężenie kwasów tłuszczowych w organizmie człowieka [g/100g stężenia całkowitego]

Bardziej szczegółowo

Wartośćodżywcza wybranych gatunków ryb na polskim rynku

Wartośćodżywcza wybranych gatunków ryb na polskim rynku Wartośćodżywcza wybranych gatunków ryb na polskim rynku dr inż. Joanna Szlinder-Richert Morski Instytut Rybacki-Państwowy Instytut Badawczy w Gdyni Gdańsk, 24 maj 2013 Dlaczego zaleca sięjedzenie ryb Strawne

Bardziej szczegółowo

Żywienie dziecka. Żywienie dziecka. Budowa nowych tkanek (rozrost) Odnowa zużytych tkanek. Wytwarzanie energii. Utrzymywanie temperatury ciała

Żywienie dziecka. Żywienie dziecka. Budowa nowych tkanek (rozrost) Odnowa zużytych tkanek. Wytwarzanie energii. Utrzymywanie temperatury ciała Żywienie dziecka dr n.med. Jolanta Meller Na wiele potrzebnych nam rzeczy możemy poczekać. Dziecko nie może. Właśnie teraz formują się jego kości, tworzy się krew, rozwija umysł. Nie możemy mu powiedzieć

Bardziej szczegółowo

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych 10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych Temat: Potrawy typu fast food a żywność przygotowywana w domu. Cele: uświadomienie różnic pomiędzy daniami typu fast food a żywnością przygotowywaną

Bardziej szczegółowo

Żywność pierwszym lekiem

Żywność pierwszym lekiem Żywność pierwszym lekiem Krzysztof Krygier Wydział Nauk o Żywności SGGW w Warszawie Rada ds. Diety, Aktywności Fizycznej i Zdrowia przy Ministrze Zdrowia Długość życia Polaków krótsza od średniej UE: mężczyźni

Bardziej szczegółowo

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA Na czym polega zdrowy styl życia? ZDROWY STYL ŻYCIA Prawidłowe odżywianie Aktywność

Bardziej szczegółowo

Talerz zdrowia skuteczne

Talerz zdrowia skuteczne Talerz zdrowia skuteczne narzędzie zdrowego odżywiania PSSE Chełm Kierownik Sekcji OZiPZ Alicja Bork PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE Gwarancją właściwego rozwoju fizycznego, sprawności umysłu oraz dobrego zdrowia

Bardziej szczegółowo

Olej rybi z olejem z rokitnika i witaminą E. Omega-3. Wyjątkowa formuła wykorzystująca starożytną mądrość chińską i nowoczesną technologię

Olej rybi z olejem z rokitnika i witaminą E. Omega-3. Wyjątkowa formuła wykorzystująca starożytną mądrość chińską i nowoczesną technologię Olej rybi z olejem z rokitnika i witaminą E Wyjątkowa formuła wykorzystująca starożytną mądrość chińską i nowoczesną technologię Dlaczego kwasy tłuszczowe są tak ważne? Kwasy tłuszczowe należą do grupy

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM (Instytutu Żywności i Żywienia 2009) 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA. Prawidłowe żywienie dzieci

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA. Prawidłowe żywienie dzieci ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA Prawidłowe żywienie to jeden z najważniejszych czynników środowiskowych które korzystnie wpływają na ludzkie zdrowie. Żywienie zgodne z normami dostarcza człowiekowi energii oraz

Bardziej szczegółowo

Rola poszczególnych składników pokarmowych

Rola poszczególnych składników pokarmowych Zdrowy styl życia Rola poszczególnych składników pokarmowych 1. Białka Pełnią w organizmie funkcję budulcową. Są składnikiem wszystkich tkanek oraz kości. 2. Tłuszcze Pełnią w organizmie funkcję energetyczną.

Bardziej szczegółowo

Żywienie dziecka. dr n.med. Jolanta Meller

Żywienie dziecka. dr n.med. Jolanta Meller Żywienie dziecka dr n.med. Jolanta Meller Na wiele potrzebnych nam rzeczy możemy poczekać. Dziecko nie może. Właśnie teraz formują się jego kości, tworzy się krew, rozwija umysł. Nie możemy mu powiedzieć

Bardziej szczegółowo

a problemy z masą ciała

a problemy z masą ciała POLACY a problemy z masą ciała POLACY a problemy z masą ciała Badanie NATPOL PLUS (2002): reprezentatywna grupa dorosłych Polek: wiek 18-94 lata Skutki otyłości choroby układu sercowo-naczyniowego cukrzyca

Bardziej szczegółowo

Izabela Dobrowolska ROLA ULTRACZYSTEGO EPA W LECZENIU STANÓW ZAPALNYCH I DEPRESJI

Izabela Dobrowolska ROLA ULTRACZYSTEGO EPA W LECZENIU STANÓW ZAPALNYCH I DEPRESJI Izabela Dobrowolska ROLA ULTRACZYSTEGO EPA W LECZENIU STANÓW ZAPALNYCH I DEPRESJI krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT) organizm nie jest w stanie ich produkować

Bardziej szczegółowo

CHOLESTEROL I TŁUSZCZE. Cholesterol to słowo, które nie jednemu z nas spędza sen z powiek, gdyż

CHOLESTEROL I TŁUSZCZE. Cholesterol to słowo, które nie jednemu z nas spędza sen z powiek, gdyż CHOLESTEROL I TŁUSZCZE Cholesterol to słowo, które nie jednemu z nas spędza sen z powiek, gdyż uważa się go za główną przyczynę miażdżycy a więc i chorób sercowo naczyniowych, wylewów czy udarów, w związku

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny fizycznie - ruch korzystnie wpływa na sprawność i prawidłową sylwetkę.

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA. Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA. Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku Nadwaga i otyłość - najważniejszy problem zdrowia publicznego. Istnieje ok. 80 chorób powstających na tle wadliwego

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu.

Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu. Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu. Dostarczają także kwasu foliowego. Zawierają znaczne ilości składników

Bardziej szczegółowo

Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży

Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży Pamiętaj o codziennym spożywaniu produktów zawartych w piramidzie! PRODUKTY ZBOŻOWE ( mąki, kasza, ryż, płatki, pieczywo i makarony) Sągłównym

Bardziej szczegółowo

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA. Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia.

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA. Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia. ŻYWIENIE CZŁOWIEKA Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia. Prawidłowe żywienie należy do najważniejszych czynników środowiskowych,

Bardziej szczegółowo

KWASY TŁUSZCZOWE IZOMERII TRANS W DIECIE CZŁOWIEKA

KWASY TŁUSZCZOWE IZOMERII TRANS W DIECIE CZŁOWIEKA BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 2, str. 181 190 Grażyna Cichosz, Hanna Czeczot 1) KWASY TŁUSZCZOWE IZOMERII TRANS W DIECIE CZŁOWIEKA Katedra Mleczarstwa i Zarządzania Jakością Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego

Bardziej szczegółowo

ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE

ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE PIRAMIDY EGIPSKIE Piramidy to budowle, które przetrwały tysiące lat. Najbardziej trwała była ich podstawa, czyli część zbudowana na ziemi. PIRAMIDA ZDROWEGO

Bardziej szczegółowo

Trienyl. - kwas alfa-iinolenowy (C 18:3) - kwas eikozapentaenowy (EPA, C 20:3) - kwas dokozaheksaenowy (DCHA, C 22:6)

Trienyl. - kwas alfa-iinolenowy (C 18:3) - kwas eikozapentaenowy (EPA, C 20:3) - kwas dokozaheksaenowy (DCHA, C 22:6) Trienyl - kwas alfa-iinolenowy (C 18:3) - kwas eikozapentaenowy (EPA, C 20:3) - kwas dokozaheksaenowy (DCHA, C 22:6) Stosowany w leczeniu przeciwmiażdżycowym i w profilaktyce chorób naczyniowych serca

Bardziej szczegółowo

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie H. Dyląg, 1 H. Weker 1, M. Barańska 2 1 Zakład Żywienia 2 Zakład Wczesnej Interwencji Psychologicznej karmienie na żądanie 7-5 posiłków 3 posiłki

Bardziej szczegółowo

Długotrwały niedobór witaminy C (hipoascorbemia) powoduje miażdżycę oraz osadzanie się lipoproteiny(a) w naczyniach krwionośnych transgenicznych myszy

Długotrwały niedobór witaminy C (hipoascorbemia) powoduje miażdżycę oraz osadzanie się lipoproteiny(a) w naczyniach krwionośnych transgenicznych myszy Długotrwały niedobór witaminy C (hipoascorbemia) powoduje miażdżycę oraz osadzanie się lipoproteiny(a) w naczyniach krwionośnych transgenicznych myszy Nowa publikacja Instytutu Medycyny Komórkowej dr Ratha

Bardziej szczegółowo

SANPROBI Super Formula

SANPROBI Super Formula SUPLEMENT DIETY SANPROBI Super Formula Unikalna formuła siedmiu żywych szczepów probiotycznych i dwóch prebiotyków Zdrowie i sylwetka a w super formie Zaburzenia metaboliczne stanowią istotny problem medyczny

Bardziej szczegółowo

TŁUSZCZE to określenie zarówno dla grupy produktów spoŝywczych, jak i składników

TŁUSZCZE to określenie zarówno dla grupy produktów spoŝywczych, jak i składników ,,TŁUSZCZE W śywieniu CZŁOWIEKA TŁUSZCZE to określenie zarówno dla grupy produktów spoŝywczych, jak i składników pokarmowych. Masło, smalec, margaryna czy oleje roślinne noszą nazwę tłuszczów widocznych

Bardziej szczegółowo

KORZYŚCI ZDROWOTNE U OSÓB DOROSŁYCH PROWADZĄCYCH AKTYWNY TRYB ŻYCIA

KORZYŚCI ZDROWOTNE U OSÓB DOROSŁYCH PROWADZĄCYCH AKTYWNY TRYB ŻYCIA KORZYŚCI ZDROWOTNE U OSÓB DOROSŁYCH PROWADZĄCYCH AKTYWNY TRYB ŻYCIA Akademia Wychowania Fizycznego w Poznaniu Zamiejscowy Wydział Kultury Fizycznej w Gorzowie Wlkp. Skutki niedostatecznej aktywności ruchowej

Bardziej szczegółowo

EPA - ZDROWIE ZAKLĘTE W ZŁOTEJ KROPLI. dr Izabela Dobrowolska

EPA - ZDROWIE ZAKLĘTE W ZŁOTEJ KROPLI. dr Izabela Dobrowolska EPA - ZDROWIE ZAKLĘTE W ZŁOTEJ KROPLI dr Izabela Dobrowolska NASYCONE KWASY TŁUSZCZOWE NIENASYCONE KWASY TŁUSZCZOWE NP. C18:2n-w6 krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe

Bardziej szczegółowo

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 1.Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2.Bądź codziennie aktywny fizycznie ruch korzystnie wpływa na sprawność

Bardziej szczegółowo

Cholesterol. Cholesterol jest przenoszony w krwi przez cząsteczki zwane lipoproteidami. Ich trzy główne rodzaje to:

Cholesterol. Cholesterol jest przenoszony w krwi przez cząsteczki zwane lipoproteidami. Ich trzy główne rodzaje to: Cholesterol Wprowadzenie Cholesterol jest lipidem (tłuszczem). Jest wytwarzany w wątrobie z pokarmów zawierających tłuszcz; organizm potrzebuje go do normalnego funkcjonowania. Cholesterol znajduje się

Bardziej szczegółowo

WYBRANE SKŁADNIKI POKARMOWE A GENY

WYBRANE SKŁADNIKI POKARMOWE A GENY WYBRANE SKŁADNIKI POKARMOWE A GENY d r i n ż. Magdalena Górnicka Zakład Oceny Żywienia Katedra Żywienia Człowieka WitaminyA, E i C oraz karotenoidy Selen Flawonoidy AKRYLOAMID Powstaje podczas przetwarzania

Bardziej szczegółowo

Zalecenia żywieniowe w prewencji chorób układu krążenia dr n. med. Aneta Stanisławek Biała Podlaska 25.03.2015r Prewencja - to szereg działań mających na celu zapobieganie chorobie przed jej rozwinięciem

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 98 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 98 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 98 SECTIO D 2004 Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Faculty

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka kwasów tłuszczowych omega-3 oraz ocena poziomu wiedzy o ich działaniu zdrowotnym

Charakterystyka kwasów tłuszczowych omega-3 oraz ocena poziomu wiedzy o ich działaniu zdrowotnym Zeszyty Naukowe Towaroznawstwo Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie 874 Kraków 2011 Lidia Ostasz Katedra Chemii Ogólnej Elżbieta Kondratowicz-Pietruszka Katedra Chemii Ogólnej Charakterystyka kwasów tłuszczowych

Bardziej szczegółowo

Cholesterol. Co powinieneś wiedzieć. Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl

Cholesterol. Co powinieneś wiedzieć. Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl Cholesterol Co powinieneś wiedzieć Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl Wstęp Cholesterol jest substancją, której organizm potrzebuje do produkcji hormonów, witaminy D oraz przemian tłuszczów w organizmie.

Bardziej szczegółowo

Dieta śródziemnomorska i oleje rybie ratują życie w walce z chorobami nowotworowymi.

Dieta śródziemnomorska i oleje rybie ratują życie w walce z chorobami nowotworowymi. 4 Dieta śródziemnomorska i oleje rybie ratują życie w walce z chorobami nowotworowymi. NASZĄ PASJĄ JEST ZDROWIE, NASZĄ INSPIRACJĄ SĄ LUDZIE PRODUCENT: 93-446 Łódź, ul. Placowa 4 www.marinex.com.pl BUDUJEMY

Bardziej szczegółowo

CHOLESTEROL NA CENZUROWANYM

CHOLESTEROL NA CENZUROWANYM CHOLESTEROL NA CENZUROWANYM Wszyscy doskonale wiemy, że utrzymanie prawidłowej i pełnowartościowej diety u osób przewlekle dializowanych i po przeszczepie nerki jest rzeczą bardzo ważną, ale również niezmiernie

Bardziej szczegółowo

Miejsce mięsa w diecie

Miejsce mięsa w diecie Miejsce mięsa w diecie Walory zdrowotne mięsa od dawna są przedmiotem kontrowersyjnych poglądów wśród ludzi. Jedni widzą w mięsie znakomite źródło niezbędnych składników odżywczych, inni natomiast przypisują

Bardziej szczegółowo

BIOLOGICZNIE AKTYWNY SUPLEMENT DIETY. www.calivita.com.pl

BIOLOGICZNIE AKTYWNY SUPLEMENT DIETY. www.calivita.com.pl BIOLOGICZNIE AKTYWNY SUPLEMENT DIETY WOLNE RODNIKI TO AKTYWNE ATOMY LUB CZĄSTECZKI, KTÓRE ZGUBIŁY JEDEN ELEKTRON. PRÓBUJĄC GO ODZYSKAĆ, SZYBKO WCHODZĄ W REAKCJE Z RÓŻNYMI ELEMENTAMI KOMÓREK, USZKADZAJĄC

Bardziej szczegółowo

Talerz Zdrowia - skuteczne narzędzie zdrowego odżywiania

Talerz Zdrowia - skuteczne narzędzie zdrowego odżywiania Talerz Zdrowia - skuteczne narzędzie zdrowego odżywiania Krzysztof Krygier Wydział Nauk o Żywności SGGW w Warszawie Rada ds. Diety, Aktywności Fizycznej i Zdrowia przy Ministrze Zdrowia Długość życia Polaków

Bardziej szczegółowo

Nnkt omega-3 niezbędny element zdrowej diety - czy ilości i źródła mają znaczenie

Nnkt omega-3 niezbędny element zdrowej diety - czy ilości i źródła mają znaczenie Nnkt omega-3 niezbędny element zdrowej diety - czy ilości i źródła mają znaczenie dr n. med. Tomasz Stępieo Dział Nauki, Badao i Rozwoju Marinex International www.clinicaltrial.gov Omega-3, fish oil, n-3

Bardziej szczegółowo

Czy mogą być niebezpieczne?

Czy mogą być niebezpieczne? Diety wysokobiałkowe w odchudzaniu Czy mogą być niebezpieczne? Lucyna Kozłowska Katedra Dietetyki SGGW Diety wysokobiałkowe a ryzyko zgonu Badane osoby: Szwecja, 49 261 kobiet w wieku 30 49 lat (1992 i

Bardziej szczegółowo

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW Młody organizm, aby mógł prawidłowo się rozwijać potrzebuje wielu różnorodnych składników odżywczych, które powinny być nieodłączną częścią diety każdego dojrzewającego

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE RACJONALNIE = ZDROWO Zdrowa dieta jest jednym z najważniejszych elementów umożliwiających optymalny wzrost, rozwój i zdrowie. Ma przez to wpływ na fizyczną i umysłową

Bardziej szczegółowo

NOWA PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA. (czyli podstawy zdrowego odżywiania postawione na głowie)

NOWA PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA. (czyli podstawy zdrowego odżywiania postawione na głowie) NOWA PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA (czyli podstawy zdrowego odżywiania postawione na głowie) Dlaczego stara piramida żywieniowa jest zła? Po pierwsze okazuje się, że węglowodany w ilości sugerowanej przez

Bardziej szczegółowo

Mlekovita największym producentem mleka w Polsce w 2015 r.

Mlekovita największym producentem mleka w Polsce w 2015 r. Mlekovita największym producentem mleka w Polsce w 2015 r. 594 mln litrów mleka, czyli 20% całej polskiej produkcji tyle w ubiegłym roku wyprodukowała wysokomazowiecka spółdzielnia mleczarska. Tym samym

Bardziej szczegółowo

MIĘSO, WĘDLINY, RYBY, JAJKA I NASIONA ROŚLIN STRĄCZKOWYCH W DIECIE DZIECKA

MIĘSO, WĘDLINY, RYBY, JAJKA I NASIONA ROŚLIN STRĄCZKOWYCH W DIECIE DZIECKA MIĘSO, WĘDLINY, RYBY, JAJKA I NASIONA ROŚLIN STRĄCZKOWYCH W DIECIE DZIECKA Wartość odżywcza Żywność z tej grupy należy do grupy produktów białkowych. Białko mięsa, ryb i jaj charakteryzuje sie dużą wartością

Bardziej szczegółowo

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie Warsztaty żywieniowe Żywność buduje i regeneruje dostarcza energii zapewnia prawidłowe funkcjonowanie poprawia samopoczucie Żaden pojedynczy produkt nie dostarczy Ci wszystkiego, czego potrzebujesz dlatego

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE WIEPRZOWINY W ZDROWEJ DIECIE

MIEJSCE WIEPRZOWINY W ZDROWEJ DIECIE Sfinansowano z Funduszu Promocji Mięsa Wieprzowego Sfinansowano Funduszu Promocji Mięsa Wieprzowego MIEJSCE WIEPRZOWINY W ZDROWEJ DIECIE Wieprzowina mięso dla każdego Wieprzowina jest mięsem uniwersalnym

Bardziej szczegółowo

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego.

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Konferencja otwierająca realizację projektu. Wieruszów, 28.04.2015 DLACZEGO PROFILAKTYKA?

Bardziej szczegółowo

MIRELA BANY studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO. Aktywność fizyczna podstawowy warunek zdrowia

MIRELA BANY studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO. Aktywność fizyczna podstawowy warunek zdrowia MIRELA BANY studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO Aktywność fizyczna podstawowy warunek zdrowia Aktywność fizyczna - jest to dowolna forma ruchu ciała

Bardziej szczegółowo

Substancje o Znaczeniu Biologicznym

Substancje o Znaczeniu Biologicznym Substancje o Znaczeniu Biologicznym Tłuszcze Jadalne są to tłuszcze, które może spożywać człowiek. Stanowią ważny, wysokoenergetyczny składnik diety. Z chemicznego punktu widzenia głównym składnikiem tłuszczów

Bardziej szczegółowo

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... Dzienniczek Badań Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... lekarz prowadzący imię nazwisko wiek adres MASA CIAŁ A Masę ciała można ocenić na podstawie wskaźnika BMI

Bardziej szczegółowo

Śniadanie jeść czy nie jeść? To nie jest trudne pytanie.

Śniadanie jeść czy nie jeść? To nie jest trudne pytanie. Katedra Żywienia Człowieka Uniwersytet Warmińsko-Mazurski Komitet Nauki o Żywieniu Człowieka Wydział V Nauk Medycznych Polska Akademia Nauk Polskie Towarzystwo Nauk Żywieniowych Śniadanie jeść czy nie

Bardziej szczegółowo

OLEJ Z MIKROGLONÓW SCHIZOCHYTRIUM BOGATY W DHA I EPA

OLEJ Z MIKROGLONÓW SCHIZOCHYTRIUM BOGATY W DHA I EPA Dr Rodney Gray DSM Nutritional Lipids (a Division of DSM Nutritional Products LLC) 6 lipca 2012 r. NFU 786 OLEJ Z MIKROGLONÓW SCHIZOCHYTRIUM BOGATY W DHA I EPA Szanowny Panie, pragnę poinformować o rozpatrzeniu

Bardziej szczegółowo

Odżywianie osób starszych (konspekt)

Odżywianie osób starszych (konspekt) Prof. dr hab. med. Tomasz Kostka Odżywianie osób starszych (konspekt) GŁÓWNE CZYNNIKI RYZYKA CHOROBY WIEŃCOWEJ (CHD) wg. Framingham Heart Study (Circulation, 1999, 100: 1481-1492) Palenie papierosów Nadciśnienie

Bardziej szczegółowo

Opracowano na podstawie zaleceń Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie

Opracowano na podstawie zaleceń Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie Opracowano na podstawie zaleceń Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM opracowane przez Instytut Żywności i Żywienia w Warszawie 1. Jedz

Bardziej szczegółowo

DIETA PRZY CHOROBACH SERCA

DIETA PRZY CHOROBACH SERCA ZALECENIA OGÓLNE Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (należy dbać o urozmaicenie posiłków). W skład produktów spożywczych wchodzą niezbędne składniki odżywcze zawarte w różnych ilościach i

Bardziej szczegółowo

Postęp w poprawie składu kwasów tłuszczowych mięsa wołowego

Postęp w poprawie składu kwasów tłuszczowych mięsa wołowego Postęp w poprawie składu kwasów tłuszczowych mięsa wołowego Nigel D Scollan Aberystwyth, Walia, Wielka Brytania nigel.scollan@aber.ac.uk Przegląd Lipoliza i biouwodornienie w żwaczu Chloroplasty Omega-3

Bardziej szczegółowo

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach 4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach JESTEŚ RODZICEM MŁODEGO SPORTOWCA? Czy Twoje dziecko uczęszcza na treningi minimum 2 razy w tygodniu? Zdarzyło się, że

Bardziej szczegółowo

11. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

11. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych 11. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych Temat: Samodzielna ocena swojego żywienia i aktywności fizycznej. Cele: zapoznanie ucznia z praktycznymi aspektami układania prawidłowo zbilansowanej

Bardziej szczegółowo

prof. Krzysztof Krygier Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Technologów Żywności

prof. Krzysztof Krygier Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Technologów Żywności prof. Krzysztof Krygier Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Technologów Żywności Motto: Prawidłowe żywienie jest konieczne nie tylko dlatego, aby zapobiec chorobom, ale

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola 3 SPIS TREŚCI 1. Znaczenie nauki o żywieniu 1.1. Cele i zadania nauki o żywieniu................................................8 1.2. Rozwój nauki o żywieniu człowieka.............................................9

Bardziej szczegółowo

Ekskluzywna receptura wykorzystująca starożytną mądrość chińską i nowoczesną technologię

Ekskluzywna receptura wykorzystująca starożytną mądrość chińską i nowoczesną technologię /1/ Olej rybi z olejem z rokitnika i witaminą E Omega-3 Ekskluzywna receptura wykorzystująca starożytną mądrość chińską i nowoczesną technologię /2/ Dlaczego kwasy tłuszczowe Omega-3 są ważne? Kwasy tłuszczowe

Bardziej szczegółowo

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(Tekst mający znaczenie dla EOG) L 119/4 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 7.5.2011 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 440/2011 z dnia 6 maja 2011 r. w sprawie udzielenia i odmowy udzielenia zezwolenia na niektóre oświadczenia zdrowotne

Bardziej szczegółowo

Diety wegetariańskie. Klinika Pediatrii IP CZD, Carolina Medical Center

Diety wegetariańskie. Klinika Pediatrii IP CZD, Carolina Medical Center Diety wegetariańskie Małgorzata Desmond Klinika Pediatrii IP CZD, Carolina Medical Center Białko Spożycie białka g bia ałka/kg mas sy ciała Białko zwierzęce Białko roślinne Zalecane spożycie białka dla

Bardziej szczegółowo

Warsztaty nauczycieli Zespołu Szkół Zawodowych im. Króla Jana III Sobieskiego w Przeworsku w szkole partnerskiej Universita dei Sapori 10 14 marzec

Warsztaty nauczycieli Zespołu Szkół Zawodowych im. Króla Jana III Sobieskiego w Przeworsku w szkole partnerskiej Universita dei Sapori 10 14 marzec Warsztaty nauczycieli Zespołu Szkół Zawodowych im. Króla Jana III Sobieskiego w Przeworsku w szkole partnerskiej Universita dei Sapori 10 14 marzec 2014 r. Realizacja komponentu ponadnarodowego W dniach

Bardziej szczegółowo

NAUKA O ŻYWIENIU CZŁOWIEKA. osiągnięcia i wyzwania

NAUKA O ŻYWIENIU CZŁOWIEKA. osiągnięcia i wyzwania NAUKA O ŻYWIENIU CZŁOWIEKA osiągnięcia i wyzwania Wydawnictwo SGGW Warszawa 2013 Spis treści CZĘŚĆ 1 ROLA ŻYWIENIA CZŁOWIEKA W ZAPEWNIENIU ZDROWIA PUBLICZNEGO 1. Planowanie spożycia na poziomie indywidualnym

Bardziej szczegółowo

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Wacław Karakuła Katedra i Klinika Chirurgii Naczyń i Angiologii U.M. w Lublinie Kierownik Kliniki prof. Tomasz Zubilewicz Lublin, 27.02.2016 Zespół

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE PRZEDMIOTY PODSTAWOWE Anatomia człowieka 1. Które z białek występujących w organizmie człowieka odpowiedzialne są za kurczliwość mięśni? 2. Co to są neurony i w jaki sposób stykają się między sobą i efektorami?

Bardziej szczegółowo

Postępowanie dietetyczne w profilaktyce i leczeniu miażdżycy. Prof. dr hab. med. Władysław Sinkiewicz Klinika Kardiologii, Szpital Uniwersytecki nr 2

Postępowanie dietetyczne w profilaktyce i leczeniu miażdżycy. Prof. dr hab. med. Władysław Sinkiewicz Klinika Kardiologii, Szpital Uniwersytecki nr 2 Postępowanie dietetyczne w profilaktyce i leczeniu miażdżycy Prof. dr hab. med. Władysław Sinkiewicz Klinika Kardiologii, Szpital Uniwersytecki nr 2 W krajach wysoko rozwiniętych choroby układu krążenia

Bardziej szczegółowo

UNIKALNA, PROZDROWOTNA KONCEPCJA PROZDROWOTNYCH MLECZNYCH BATONIKÓW OMISIE DLA DZIECI Z KWASAMI OMEGA 3

UNIKALNA, PROZDROWOTNA KONCEPCJA PROZDROWOTNYCH MLECZNYCH BATONIKÓW OMISIE DLA DZIECI Z KWASAMI OMEGA 3 UNIKALNA, PROZDROWOTNA KONCEPCJA PROZDROWOTNYCH MLECZNYCH BATONIKÓW OMISIE DLA DZIECI Z KWASAMI OMEGA 3 WSTĘP WSTĘP Wprowadzenie na rynek żywności funkcjonalnej przeznaczonej w szczególności dla dzieci,

Bardziej szczegółowo

Powszechne mity dotyczące diety. Zofia Kwiatkowska

Powszechne mity dotyczące diety. Zofia Kwiatkowska Powszechne mity dotyczące diety 1 Zofia Kwiatkowska Struktura prezentacji O Historia O Czym jest dieta? O Czym jest żywienie? O Zasady zdrowego żywienia O Najczęstsze mity dotyczące diety O Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Pac-Kożuchowska E. Kwasy tłuszczowe omega-3 a stan zdrowia dziecka Vol. 7/2008 Nr 4(25) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Kwasy tłuszczowe omega-3 a stan zdrowia dzieci The Fatty Acid

Bardziej szczegółowo

Zasada trzecia. Zasada czwarta

Zasada trzecia. Zasada czwarta Zdrowe odżywianie jest podstawą zachowania zdrowego organizmu. Przestrzegając dziesięciu podstawowych zasad właściwego żywienia, wykorzystamy dostępne pożywienie w najbardziej efektywny dla naszego zdrowia

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka diety osób starszych rola lekarza

Charakterystyka diety osób starszych rola lekarza Charakterystyka diety osób starszych rola lekarza Zmiany fizjologiczne i funkcjonalne związane z wiekiem wpływają na potrzeby żywieniowe człowieka (2). Rosnąca wiedza na temat zapotrzebowania na składniki

Bardziej szczegółowo

Pokarmy uzupełniające. Kiedy? Jakie? Dlaczego? Prof. dr hab. med. Hanna Szajewska Warszawski Uniwersytet Medyczny

Pokarmy uzupełniające. Kiedy? Jakie? Dlaczego? Prof. dr hab. med. Hanna Szajewska Warszawski Uniwersytet Medyczny Pokarmy uzupełniające. Kiedy? Jakie? Dlaczego? Prof. dr hab. med. Hanna Szajewska Warszawski Uniwersytet Medyczny WPROWADZENIE Żywienie niemowląt, a zwłaszcza odpowiedź na pytania: co? kiedy? jak? budzi

Bardziej szczegółowo

Kwasy tłuszczowe omega-3 co o nich wiesz?

Kwasy tłuszczowe omega-3 co o nich wiesz? Kwasy tłuszczowe omega-3 co o nich wiesz? Kiedy jakiś czas temu zajrzałem do hasła dotyczącego kwasów tłuszczowych omega- 3 w Wikipedii oraz przejrzałem inne poświęcone temu tematowi strony, stwierdziłem,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47 Spis treści Przedmowa... 9 1. Ustalanie zapotrzebowania energetycznego w róŝnych stanach chorobowych (Danuta Gajewska)... 11 Wiadomości ogólne... 11 Całkowita przemiana materii... 12 Wprowadzenie... 12

Bardziej szczegółowo

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Jurata Jurkun Specjalista ds. odżywiania i kontroli wagi Centrum Zdrowego Odżywiania i Kontroli Wagi w Suwałkach Zmiany cywilizacyjne Zmiany cywilizacyjne Transport Zbiory

Bardziej szczegółowo

ROLA KWASÓW TŁUSZCZOWYCH OMEGA-3 I OMEGA-6 W ORGANIZMIE CZŁOWIEKA

ROLA KWASÓW TŁUSZCZOWYCH OMEGA-3 I OMEGA-6 W ORGANIZMIE CZŁOWIEKA BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLVI, 2013, 2, str. 225 233 Ewa Materac, Zbigniew Marczyński, Kazimiera Henryka Bodek ROLA KWASÓW TŁUSZCZOWYCH OMEGA-3 I OMEGA-6 W ORGANIZMIE CZŁOWIEKA Zakład Farmacji Aptecznej

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne produkty żywnościowe

Innowacyjne produkty żywnościowe Innowacyjne produkty żywnościowe prof. Krzysztof Krygier Wydział Nauk o Żywności Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Żywność wygodna Żywność minimalnie przetworzona Żywność ekologiczna Żywność

Bardziej szczegółowo

Żywienie w prewencji i leczeniu zaburzeń lipidowych

Żywienie w prewencji i leczeniu zaburzeń lipidowych prof. dr hab. med. Barbara Cybulska Żywienie w prewencji i leczeniu zaburzeń lipidowych Za nieprawidłowe stężenia cholesterolu całkowitego (TC), cholesterolu LDL (LDL-C), triglicerydów (TG), cholesterolu

Bardziej szczegółowo

Pro-zdrowotne działanie substancji aktywnych, których źródłem są batoniki Omisie med dla prawidłowego wzrostu i rozwoju dzieci.

Pro-zdrowotne działanie substancji aktywnych, których źródłem są batoniki Omisie med dla prawidłowego wzrostu i rozwoju dzieci. Pro-zdrowotne działanie substancji aktywnych, których źródłem są batoniki Omisie med dla prawidłowego wzrostu i rozwoju dzieci. Obecnie nie ulega wątpliwości, że niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe

Bardziej szczegółowo

Sterydy (Steroidy) "Chemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, WChem PW

Sterydy (Steroidy) Chemia Medyczna dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, WChem PW Sterydy (Steroidy) Związki pochodzenia zwierzęcego, roślinnego i mikroorganicznego; pochodne lipidów, których wspólnącechą budowy jest układ czterech sprzężonych pierścieni węglowodorowych zwany steranem(cyklopentanoperhydrofenantren)

Bardziej szczegółowo