Zjawisko denominowania walutowego portfela hipotecznego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zjawisko denominowania walutowego portfela hipotecznego"

Transkrypt

1 Zjawisko denominowania walutowego portfela hipotecznego ocena skali i implikacji dla sektora bankowego, doświadczenia w Polsce i w wybranych krajach europejskich, perspektywa wejścia do strefy euro i inne czynniki wpływające na ewolucje tego zjawiska, w tym możliwe regulacje nadzorcze. Opracowanie pod kierunkiem Fundacji na Rzecz Kredytu Hipotecznego w zespole ekspertów: Magdalena Mikołajczyk Agnieszka Nierodka Członkowie Grupy Ekonomicznej Fundacji na Rzecz Kredytu Hipotecznego Warszawa, luty 2006 rok Strona 1 z 34

2 Spis treści 1. POLSKI PORTFEL HIPOTECZNY W LICZBACH I W WALUTACH RÓŻNORODNOŚĆ OFERT BANKOWYCH WALUTOWE KREDYTY HIPOTECZNE W NOWYCH KRAJACH CZŁONKOWSKICH UE CZYNNIKI WZROSTU PORTFELA KREDYTÓW HIPOTECZNYCH DENOMINOWANYCH W WALUTACH DECYDUJĄCY CZYNNIK ATRAKCYJNOŚCI KREDYTÓW DENOMINOWANYCH W WALUCIE OBCEJ CENA CO MOŻE WPŁYNĄĆ NA SPADEK ATRAKCYJNOŚCI KREDYTÓW WALUTOWYCH? KIEDY MOŻNA SPODZIEWAĆ SIĘ PRZEWALUTOWANIA PRZEZ KLIENTÓW? RACHUNEK EKONOMICZNY KREDYTU DENOMINOWANEGO W CHF ZMIANA STÓP PROCENTOWYCH ZMIANY NA RYNKACH WALUTOWYCH I PIENIĘŻNYCH MAJĄCE WPŁYW NA OFERTĘ BANKOWĄ WEJŚCIE DO STREFY EURO CZY ISTOTNE DLA DECYZJI O ZACIĄGNIĘCIU KREDYTU WALUTOWEGO? REAKCJE NADZORU BANKOWEGO I PROPOZYCJE ROZWIĄZANIA PROBLEMU WALUTOWEGO INFORMACJA DLA KREDYTOBIORCY DYSKUTOWANE ROZWIĄZANIA SYSTEMOWE PODEJŚCIE O CHARAKTERZE KONSUMENCKIM PODEJŚCIE O CHARAKTERZE NADZORCZYM...31 ZAŁĄCZNIK NR 1 CO TRZEBA WIEDZIEĆ O KREDYTACH DEWIZOWYCH WEDŁUG HUNGARIAN FINANCIAL SUPERVISORY AUTHORITY Copyright 2006 Fundacja na Rzecz Kredytu Hipotecznego. Wszystkie prawa zastrzeżone. Prawa do używania, kopiowania i rozpowszechniania wszystkich danych zawartych w informatorze podlegają w szczególności przepisom Ustawy z dnia r. o Prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. Nr 24, poz. 83 z późn. zm.) Wykorzystywanie treści informatora w celach niekomercyjnych odbywać się może po uprzednim powiadomieniu osoby reprezentującej Fundację na Rzecz Kredytu Hipotecznego. Strona 2 z 34

3 1. Polski Portfel hipoteczny w liczbach i w walutach Ilościowo: 2005 rok kredyty denominowane w walutach obcych stanowiły 60% wszystkich kredytów mieszkaniowych. Jakościowo: kredyty denominowane w walutach obcych reprezentują ponad dwukrotnie niższy poziom kredytów zagrożonych niż kredyty złotowe. Kredyty hipoteczne są jednymi z najbardziej dynamicznie rozwijających się produktów bankowych w Polsce. Od kilku lat obserwuje się niespotykany w krajach Europy Zachodniej przyrost portfela hipotecznego - na poziomie kilkudziesięciu procent rocznie. W szczególności istotny wzrost zadłużenia hipotecznego dotyczy gospodarstw domowych. Ich zadłużenie z tytułu zaciągniętych kredytów mieszkaniowych (w zdecydowanej większości zabezpieczonych hipotecznie) wyniosło na koniec listopada 2005 r. prawie 50 mld zł., co stanowi ponad 1/3 wszystkich ich bankowych zobowiązań. Wstępnie szacuje się, iż w samym 2005 r. Polacy zaciągnęli kredyty hipoteczne na kwotę prawie 20 mld zł. Ze wspomnianych 50 mld zł całego zadłużenia hipotecznego gospodarstw domowych, ponad 30 mld zł to kredyty denominowane w walutach obcych, tj. 60%. Tak więc, rok 2005 nie potwierdził spadkowego trendu w 2004 r. dla kredytów walutowych. kredyt mieszkaniowe dla gospodarstw domowych , , ,0 mln PLN ,0 kredyty walutowe kredyty złotowe , ,0 0,0 gru 96 maj 97 paź 97 mar 98 sie 98 sty 99 cze 99 lis 99 kwi 00 wrz 00 lut 01 lip 01 gru 01 maj 02 paź 02 mar 03 sie 03 sty 04 cze 04 lis 04 kwi 05 wrz 05 Rosnący udział kredytów denominowanych w walutach obcych w całym portfelu kredytów mieszkaniowych obserwowaliśmy od 1996 r. do 2003 r., ale już na początku 2003 roku zaobserwowano wzmożony wzrost zainteresowania kredytobiorców kredytami złotowymi. Było to podyktowane wahaniami kursów EUR i USD na skutek zachwiania równowagi politycznej w kraju, a także wybuchu wojny w Iraku. Niektóre banki komercyjne już w połowie 2002 r. podjęły decyzje o wycofaniu oferty dotyczącej kredytów denominowanych w walutach obcych. W 2004 r. zaszła istotna zmiana w strukturze walutowej kredytów udzielanych na cele mieszkaniowe. Po raz pierwszy od 1996 r. odnotowano spadek udziału kredytów Strona 3 z 34

4 walutowych w kredytach mieszkaniowych. Nastąpiło zdecydowanie bardziej trwałe zwiększenie dynamiki kredytów w złotych od kredytów denominowanych w walutach obcych. udział kredytow walutowych w kredytach mieszkaniowych dla gospodarstw domowych (w%) 80,0% 70,0% kredyty walutowe 60,0% 50,0% 40,0% 30,0% 20,0% 10,0% 0,0% gru 96 cze 97 gru 97 cze 98 gru 98 cze 99 gru 99 cze 00 gru 00 cze 01 gru 01 cze 02 gru 02 cze 03 gru 03 cze 04 gru 04 cze 05 Jakość portfela kredytów na nieruchomości mieszkaniowe normalne Pod obserwacją zagrożone Stan na: PLN FX PLN FX PLN FX Udział % Udział % ,4% ,8% ,6% ,9% ,9% ,9% ,2% ,5% ,9% ,0% Źródło: Fundacja na Rzecz Kredytu Hipotecznego na podstawie danych NBP 2. Różnorodność ofert bankowych Ilościowemu rozwojowi rynku kredytów hipotecznych i mieszkaniowych towarzyszy dynamiczny rozwój instrumentów kredytowych. Poziom różnorodności produktów hipotecznych można porównać do niektórych krajów o rozwiniętych rynkach hipotecznych. Intensywna konkurencja na rynku hipotecznym w 2005 r. spowodowała dalszy spadek marż kredytowych. Według Fitch Ratings1 marże bankowe w Polsce w 1 CEE Housing Finance, Fitch Rating, 7 November 2005 r. Strona 4 z 34

5 obszarze kredytowania hipotecznego są obecnie na poziomie pb. w przypadku kredytów w PLN i pb. dla kredytów w CHF. Jest to poniżej średniej dla krajów w strefie euro. Różnice w oferowanym przez banki oprocentowaniu kredytów są nadal istotne, uzależniając jego poziom od wielu parametrów (okres spłaty, wysokość wkładu własnego, formy zabezpieczenia, ubezpieczenie itd.), ale przede wszystkim od waluty kredytu. Obecnie średnie procentowanie dla kredytów w PLN wynosi 6%, dla kredytów denominowanych w CHF już nawet od 1,25%, przy czym średnie oprocentowanie dla CHF wynosi 2,5 3%. Średnie ważone oprocentowanie kredytów mieszkaniowych PLN w latach udzielone na okres 1 roku % 13,0 12,0 11,0 10,0 9,0 8,0 7,0 6,0 mar-02 cze-02 wrz-02 gru-02 mar-03 cze-03 wrz-03 lata gru-03 mar-04 cze-04 wrz-04 gru-04 udzielona na okres 2 lat udzielone na okres 3 lat udzielone na okres 5 lat udzielone na okres powyżej 5 lat kredyty mieszkaniowe ogółem 3. Walutowe kredyty hipoteczne w nowych krajach członkowskich UE Potwierdzenie trendu wzrostowego kredytów denominowanych w walutach obcych w regionie CEE Kraje bałtyckie dominują kredyty w EUR ale mechanizm izby walutowej Węgry dominują kredyty w CHF wyższe tempo wzrostu niż w Polsce Dynamiczny wzrost kredytów hipotecznych jest obserwowany w całym regionie Europy Środkowo-Wschodniej. Gwałtownie rośnie także udział kredytów hipotecznych denominowanych w walutach obcych, co jest spowodowane wciąż wysokimi stopami procentowymi w tych krajach. Największy udział kredytów walutowych wśród kredytów hipotecznych jest notowany w republikach bałtyckich, tj. Litwie, Łotwie i Estonii. Znaczącą przyczyną tej sytuacji jest fakt, że w krajach tych wprowadzono system sztywnych kursów walutowych estońska korona, litewski lit oraz łotewski łat powiązane są z euro2. Takie rozwiązanie chroni konsumentów przed groźbą ryzyka walutowego i wydatnie zwiększa zapotrzebowanie na kredyty walutowe. Ponadto nie występują także problemy ze stroną podażową kredytów walutowych, głównie ze względu na fakt, że działające tam banki zagraniczne mają łatwy dostęp do taniego kapitału walutowego. 2 Litwa - od 1994 do początku 2002 r. waluta powiązana z dolarem, od z euro ( LTL = 1 EUR); Estonia - od do końca 1998 waluta powiązana z marką niemiecką; od z euro ( EEK = 1 EUR), Łotwa kurs sztywny z koszykiem SDR przy marginesie wahań =/- 1%, od powiązany z euro ( LVL = 1 EUR). Strona 5 z 34

6 Oprocentowanie kredytów hipotecznych na Łotwie end of October, 2005 Interest rates of new mortgage loans margins LVL EUR USD LVL/EUR LVL/USD up to 1 year (floating 4,97% 4,15% 7,48% 0,82% 2,51% rate) 1-5 years 6,83% 5,40% 7,78% 1,43% 0,95% 5-10 years 6,54% 5,54% 6,03% 1,00% -0,51% over 10 years 5,93% 5,07% 6,51% 0,86% 0,58% Źródło: Łotewski Bank Centralny Łotewski rynek hipoteczny potwierdza rosnącą wrażliwość klientów na wysokość oferowanego oprocentowania. Usztywnienie kursu łata do euro powoduje, iż nawet małe różnice w nominalnym procentowaniu kredytów w łatach i euro decydują o wyborze denominowanych w euro. Drugą grupą krajów tworzą: Czechy, Słowacja oraz Słowenia, gdzie kredyty walutowe mają niewielkie znaczenie. Wynika to głównie stąd, że w krajach tych funkcjonują nadal (mimo że ograniczone) subsydia dla kredytów mieszkaniowych zaciąganych w walucie narodowej. Odmienna sytuacja ukształtowała się na Węgrzech, gdzie podobnie jak w Polsce walutowe kredyty hipoteczne odgrywają istotną rolę. Należy przy tym pamiętać, że obecnie Węgry mają najwyższe nominalne stopy procentowe wśród krajów CEE, chociaż z drugiej strony tempo ich spadku jest dosyć szybkie. Na znaczny wzrost zadłużenia w walutach obcych wpływ miały jednak nie tylko wysokie stopy procentowe, ale też ograniczenie systemu subsydiów dla kredytu mieszkaniowego. Decyzją węgierskiego rządu, w okresie kredyty były subsydiowane ale tylko te, które były denominowane w forincie. Wobec znaczącego ograniczenia systemu subsydiów, konsumenci zwrócili się ku obarczonym ryzykiem kursowym, ale niżej oprocentowanym kredytom walutowym. Wzrost kredytów walutowych był zatem gwałtowny wedle danych Węgierskiego Banku Centralnego 88% spośród kredytów hipotecznych zaciągniętych w pierwszej połowie 2005 roku, to kredyty walutowe. Strona 6 z 34

7 Struktura walutowa portfela hipotecznego na Węgrzech l. 03-m. 03-k. 03-m. 03-c Currency denomination of new monthly net lending in Hungary ( ) (Billion HUF) l. 03-s. 03-w. 03-p. HUF l. 03-g źródło: Węgierski Bank Centralny, Lászlo Harmati,Deputy CEO,Member of the Board of Directors, FHB, 9th Central European Covered Bond Conference in Budapest, październik 2005 Węgierski Nadzór nad Instytucjami Finansowymi wnikliwie śledzi sytuację na rynku hipotecznym i kładzie nacisk na właściwą informację dla kredytobiorcy hipotecznego (por. załącznik nr 1.). Na stronie internetowej Hungarian Financial Supervisory Authority zamieszczony został profesjonalnie przygotowany pakiet informacji, co powinien wziąć pod uwagę kredytobiorca decydujący się na kredyt denominowany w walucie obcej. Węgierski Bank Centralny również przygotował dwa raporty, które uwzględniają ocenę ryzyka walutowego w obszarze kredytowania hipotecznego (Report on Financial Stability, June 2004 oraz Quarterly Report on Inflation, November 2005) s. 04-l. 04-m. 04-k. 04-m. 04-c. 04-l. 04-s. 04-w FX p. 04-l. 04-g. 05-s. 05-l. 05-m. 05-k. 05-m. 05-c. 4. Czynniki wzrostu portfela kredytów hipotecznych denominowanych w walutach Rynkowe czynniki wzrostu pozostają aktualne i rokują dalszy wzrost kredytów denominowanych w walucie obcej. Do istotnych czynników wzrostu portfela kredytów denominowanych w walutach obcych należą: Wysokie realne stopy procentowe Różnice marż bankowych Rosnąca wrażliwość gospodarstw domowych na oprocentowanie kredytu Strona 7 z 34

8 Specyficzna struktura kapitałowa w sektorze bankowym w regionie Europy Środkowowschodniej, tj. przeważający udział kapitałów zagranicznych (średnio ponad 75%), decydujący o obfitości tanich źródeł środków walutowych. Cechą charakterystyczną polskiego rynku jest wysoki udział kredytów indeksowanych. Na początku lat dziewięćdziesiątych dominowały produkty podwójnie indeksowane oferowane głównie przez PKO (DIM - dual index mortgage). Od początku 2002 r. dominują produkty indeksowane kursem waluty. O ile te pierwsze chroniły przed wysoką inflacją, te drugie chronią przed wysokimi realnymi stopami procentowymi. Realne stopy procentowe relatywnie wysokie w porównaniu do rynków Unii Europejskiej jeszcze w utrzymywały się z uwagi na prowadzenie nie dość restrykcyjnej polityki budżetowej kompensowanej wysoce restrykcyjną polityką monetarną. Równolegle miał miejsce intensywny proces prywatyzacyjny, który spowodował napływ środków walutowych. To zjawisko, przy płynnym kursie walutowym, spowodowało znacznie wolniejsze tempo deprecjacji złotego w stosunku do poziomu inflacji. Stopa referencyjna rynku oraz stopa inflacji w Polsce i na Węgrzech NBP MNB CPI - PL CPI - HUN Źródło: opracowanie Fundacji na Rzecz Kredytu Hipotecznego na podstawie Węgierskiego Banku Centralnego i Narodowego Banku Polskiego 5. Decydujący czynnik atrakcyjności kredytów denominowanych w walucie obcej cena Głównym czynnikiem wpływającym na atrakcyjność kredytów denominowanych w walutach obcych (w szczególności w CHF) jest różnica pomiędzy złotowymi i walutowymi nominalnymi stopami procentowymi, która przekłada się na różnicę w poziomie miesięcznego obciążenia z tytułu spłaty raty kredytu złotowego i kredytu walutowego np. w CHF o tych samych parametrach (okres spłaty, wielkość kredytu). Przedstawiona poniżej analiza jest inspirowana artykułem dr Andrzeja Raczko Ryzyko walutowe kredytów hipotecznych denominowanych w walutach obcych:, który ukazał się w Prawie Bankowym, numerze 6(70) w czerwcu 2003 r. Strona 8 z 34

9 W dalszej części opracowania wszystkie obliczenia zostały przeprowadzone w oparciu o przyjęte poniżej założenia: kredyt udzielony w złotych (kredyt złotowy) i we frankach szwajcarskich (kredyt w CHF) stałe stopy procentowe formuła annuitetowa spłaty raty kredytu kredyt udzielony w kwocie PLN i jego równowartość ,71 CHF kurs kupna franka szwajcarskiego wynosi 2,4966 PLN, a kurs sprzedaży 2,547 PLN (wyjściowy kurs walutowy) oprocentowanie kredytu złotowego na poziomie 5,5%, 6% i 6,5% w skali roku oprocentowanie kredytu w CHF na poziomie 2,5%, 3% i 3,5% okres spłaty kredytów 180, 240 i 360 miesięcy przewalutowanie kredytu udzielonego w CHF na PLN po 12, 18, 24, 30, 36, 42, 48, 54, 60, 66 i 72 miesiącach spłaty. Tabela 1. Kwoty płatności kredytu złotowego KWOTA KREDYTU PLN Okres kredytowania w miesiącach L.P. Oprocentowanie 180 (15 lat) 240 (20 lat) 360 (30 lat) 1 5,5% 1 219, ,46 844,61 2 6,0% 1259, ,55 891,41 3 6,5% 1299, ,51 939,34 Tabela 2. Kwoty płatności kredytu walutowego KWOTA KREDYTU ,7 CHF L.P. Oprocentowanie Okres kredytowania w miesiącach 180 (15 lat) 240 (20 lat) 360 (30 lat) 1 2,5% 1017,91 808,35 601,92 2 3,0% 1053,76 845,55 641,79 3 3,5% 1090,37 883,74 683,08 Da przykładu: Miesięczna rata spłaty kredytu w wysokości PLN, udzielonego na okres 20 lat, przy oprocentowaniu rocznym kredytu 6% wynosi 1067,55 PLN. Dla kredytu udzielonego w CHF przy oprocentowaniu w skali roku 3% (ta sama wysokość kredytu, ten sam okres spłaty), po przeliczeniu na złote według przyjętego kursu, rata miesięczna wynosi 845,55 PLN. Tak więc, rata spłaty kredytu walutowego jest o ponad 220 PLN niższa niż w przypadku zaciągnięcia kredytu PLN. Różnica w miesięcznym poziomie obciążenia z tytułu spłaty kredytu złotowego i analogicznego kredytu walutowego (ta sama wielkość kredytu, ten sam okres spłaty) jest tym większa im większa jest rozpiętość pomiędzy nominalnym poziomem stóp procentowych kredytów złotowych i walutowych. Strona 9 z 34

10 Wykres 1. zależność pomiędzy spreadem oprcentowania kredytów złotowych i walutowych a różnicą wyskosci miesiecznej raty spłaty kredytu 5% 4% 3% 2% 1% 217,11 zł 222,00 zł 302,16 zł 350,00 zł 300,00 zł 250,00 zł 200,00 zł 150,00 zł 100,00 zł 50,00 zł 0% - zł spread różnica w miesiecznej racie spłaty Na podstawie danych z tabeli 1 i Co może wpłynąć na spadek atrakcyjności kredytów walutowych? Na spadek atrakcyjności kredytów hipotecznych denominowanych w walutach obcych (zmniejszenie się lub ostatecznie wyrównanie się rat spłaty kredytów walutowego i złotowego) mogą wpłynąć dwa czynniki: po pierwsze dewaluacja (lub deprecjacja) krajowej waluty lub / i zmniejszenie się spreadu pomiędzy stopami procentowymi takich kredytów. Zmiana kursu walutowego Zdaniem dr Andrzeja Raczko system kredytów walutowych można przyrównać do systemu kredytów podwójnie indeksowanych, w którym początkowe raty spłaty są niższe od kredytu od kredytu standardowego, z upływem czasu jednak rosną na skutek kapitalizacji odsetek i od pewnego momentu są wyższe niż dla kredytu standardowego. Analogicznie, raty spłaty kredytu walutowego (w wyrażeniu złotowym) są niższe od kredytu złotowego, z upływem czasu jednak rosną na skutek deprecjacji złotego i w rezultacie prowadzą do sytuacji, w której zrównują się z ratą spłaty kredytu złotowego. Taki mechanizm zakłada działanie zasady parytetu stopy procentowej bez pokrycia, według której różnica w nominalnych stopach procentowych powoduje proces dostosowawczy kursu walutowego, to znaczy prowadzi do deprecjacji waluty o wyższej nominalnej stopie procentowej. Według dr Raczko taki mechanizm może zostać zakłócony w Polsce na wskutek gry konwergencyjnej. W sytuacji silnej tendencji aprecjonującej złotego (teraz taką obserwujemy) przy równoczesnej różnicy w nominalnych stopach procentowych, atrakcyjność zaciągania kredytów walutowych utrzyma się nawet do chwili wejścia Polski do strefy euro. Biorąc pod uwagę wagę zmian kursu walutowego dla atrakcyjności kredytu walutowego, warto poddać analizie poziom zmian kursu, przy którym nastąpiłoby wyrównanie miesięcznej raty spłaty kredytu walutowego i alternatywnego kredytu złotowego (dopuszczalny kurs walutowy). Strona 10 z 34

11 Tabela 3. Kurs wyjściowy 1CHF=2,547 PLN, oprocentowanie kredytu w CHF 2,5% Stopa procentowa kredytu Okres kredytowania 180 Okres kredytowania 240 Okres kredytowania 360 Stopa złotowego Kurs Stopa dewaluacji Kurs Stopa dewaluacji Kurs dewaluacji 5,5% 3,052 19,82% 3,231 26,86% 3,574 40,32% 6,0% 3,151 23,70% 3,364 32,06% 3,772 48,09% 6,5% 3,251 27,65% 3,499 37,38% 3,975 56,06% Tabela 4. Kurs wyjściowy 1CHF=2,547 PLN, oprocentowanie kredytu w CHF 3% Stopa procentowa kredytu Okres kredytowania 180 Okres kredytowania 240 Okres kredytowania 360 Stopa zlotowego Kurs Stopa dewaluacji Kurs Stopa dewaluacji Kurs dewaluacji 5,5% 2,948 15,74% 3,089 21,28% 3,352 31,60% 6,0% 3,043 19,49% 3,216 26,26% 3,538 38,90% 6,5% 3,141 23,30% 3,345 31,34% 3,728 46,36% Tabela 5. Kurs wyjściowy 1CHF=2,547 PLN, oprocentowanie kredytu w CHF 3,5% Stopa procentowa kredytu Okres kredytowania 180 Okres kredytowania 240 Okres kredytowania 360 Stopa złotowego Kurs Stopa dewaluacji Kurs Stopa dewaluacji Kurs dewaluacji 5,5% 2,849 11,86% 2,955 16,04% 3,149 23,65% 6,0% 2,941 15,48% 3,077 20,80% 3,324 30,50% 6,5% 3,035 19,16% 3,201 25,66% 3,503 37,52% Dopuszczalny kurs walutowy = wyjściowy kurs walutowy x rata kredytu w PLN / rata kredytu w CHF Dopuszczalna stopa dewaluacji = (dopuszczalny kurs walutowy / wyjściowy kurs walutowy) - 1 Powyższe obliczenia wskazują na dwie istotne zależności. Dopuszczany kurs walutowy (dopuszczalny poziom dewaluacji), w tym przypadku kurs CHF, przy którym nastąpi wyrównanie rat spłaty kredytu walutowego i złotowego, jest tym wyższy im większa jest rozpiętość pomiędzy nominalnym oprocentowaniem kredytu zlotowego i walutowego. Dla przykładu: Dopuszczalny poziom dewaluacji przy różnicy oprocentowania na poziomie 3% wynosi dla kredytu 20-letniego prawie 27% (dopuszczalny kurs CHF 3,231PLN), różnica 3,5% - 32% (dopuszczalny kurs CHF 3,364PLN), a różnica 4% - ok.38% (dopuszczalny kurs CHF 3,499PLN). Wyniki obrazuje wykres 2. Strona 11 z 34

12 Wykres 2. Zależność pomiędzy rozpiętością stóp procentowych kredytów zlotowych i walutowych a dopuszczalnym poziomem dewaluacji (dopuszczalnym kursem walutowym) 40% 35% 30% 25% 26,86% 32,06% 3,364 37,38% 3,499 3,550 3,500 3,450 3,400 3,350 20% 15% 10% 5% 3,231 3% 3,50% 4% 3,300 3,250 3,200 3,150 3,100 PLN 0% 3,050 spread dopuszczalny poziom dewaluacji dopuszczalny kurs walutowy Na podstawie danych z tabeli 3 (okres kredytowania 240 miesięcy 20 lat) Warto jednak zauważyć, że wysokość dopuszczalnego kursu walutowego determinuje rozpiętość (spread) pomiędzy nominalnym poziom oprocentowania kredytów złotowych i walutowych, a nie sama wysokość nominalnych stóp procentowych. Dla przykładu: Dla kredytu 15-letniego (180 miesięcy) dopuszczalna stopa dewaluacji kształtowała się na zbliżonym poziomie 19,82%, 19,49%, 19,16% dla tej samej rozpiętości pomiędzy kredytem złotowym a kredytem walutowym (odpowiednio: 5,5%- 2,5%; 6,0%- 3,0%;6,5%-3,5%). Drugim czynnikiem, który wpływa na poziom dopuszczalnego kursu walutowego jest okres spłaty kredytu. Im dłuższy okres spłaty, tym wyższy poziom dopuszczalnego kursu walutowego. Dla przykładu: Dopuszczalny poziom dewaluacji dla kredytów w CHF o oprocentowaniu 2,5% wyniósł odpowiednio 19,82%, 26,86%, 40,32% dla okresu kredytowania 15, 20 i 30 lat (w relacji do kredytu złotowego o oprocentowaniu 5,5%). Wyniki obrazuje wykres 3. Strona 12 z 34

13 Wykres 3. Zależność pomiędzy okresem spłaty a dopuszczlnym poziomem dewaluacji (dopuszczalnym kursem walutowym) lata ,82% 3, ,32% 26,86% 3,231 3,574 50,00% 40,00% 30,00% 20,00% 10,00% 0,00% okres spłaty w latach dopuszczalny kurs walutowy (wartosć w PLN) dopuszczalny poziom dewaluacji Na podstawie danych z tabeli 3. Należy pamiętać, że wraz z wydłużaniem okresu kredytowania rośnie ryzyko deprecjacji. 7. Kiedy można spodziewać się przewalutowania przez klientów? Prawdopodobny moment przewalutowania i konsekwencje dla sektora bankowego - skala zjawiska a elastyczność struktury walutowej pasywów - możliwe zwiększenie roli kredytu refinansowego - modyfikacja oceny zdolności kredytowej kredytobiorcy Atrakcyjność kredytów walutowych wyznacza dopuszczalny poziom kursu walutowego (poziom dopuszczalnej stopy dewaluacji). Do momentu osiągnięcia dopuszczalnego poziomu kursu walutowego, rata spłaty kredytu walutowego jest niższa niż rata spłaty kredytu złotowego. Czy w sytuacji osiągnięcia dopuszczalnego poziomu kursu walutowego (dopuszczalnego poziomu dewaluacji) kredytobiorca powinien zdecydować się na przewalutowanie kredytu? W dalszej części badania skoncentrowano się na porównaniu dwóch kredytów: złotowego udzielonego na 20 lat i oprocentowanego w wysokości 6% oraz walutowego (w CHF) udzielonego na okres 20 lat i oprocentowanego w wysokości 3%. Pozostałe założenia pozostają bez zmian. Dla kredytów przyjętych do analizy porównawczej moment wyrównania się rat spłaty kredytów wystąpi wówczas, gdy kurs CHF będzie na poziomie 3,216 PLN (wyjściowy kurs CHF 2,547 PLN), a poziom dopuszczalnej stopy dewaluacji wyniesie 26,26%. Wydaje się, iż kredytobiorca w momencie zrównania się rat spłat kredytu walutowego (rata walutowa przeliczona na PLN po dopuszczalnym kursie walutowym) i kredytu złotowego, powinien dokonać przewalutowania na kredyt złotowy. Decyzja taka może okazać się błędna (w rozważanym modelu zmienną jest tylko kurs walutowy, pozostałe Strona 13 z 34

14 paramenty, a w szczególności stopy procentowe kredytów walutowego i złotowego, są stałe) z uwagi na poziom zadłużenia (poziom kapitału, który pozostał do spłacenia na moment przewalutowania), który należy przeliczyć według nowego, (dopuszczalnego) kursu walutowego i wyliczyć nową ratę spłaty dla przewalutowanego kredytu. Okazuje się, iż nowa rata kredytu przewalutowanego na PLN jest wyższa niż dotychczasowa rata kredytu walutowego przed przewalutowaniem. Dzieje się tak dlatego, iż w przypadku kredytu złotowego i kredytu walutowego mamy do czynienia z różną krzywą zadłużenia. Jest to związane z różnicą w nominalnych stopach procentowych kredytu złotowego i walutowego oraz systemem rat annuitetowych, który w początkowym okresie spłaty charakteryzuje się niskim udziałem kapitału w racie płatności (udział kapitału rośnie w racie płatności wraz z upływem kredytowania). Wyniki obrazują tabele 6 i 7. Tabela 6. Zadłużenie i kwota płatności po przewalutowaniu Przewalutowanie po okresie (miesiące) Zadłużenie w PLN kredytu walutowego przed przewalutowaniem Zadłużenie w CHF Zadłużenie w PLN po przewalutowaniu kredytu walutowego Kwota płatności (rata miesięczna) , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,42 Tabela 8. Różnica w ratach kredytu przed i po przewalutowaniu Rata przed Przewalutowanie Rata po przewalutowanie Różnica w po okresie przewalutowaniu równa racie wysokości rat kredytu złotowego , ,55 293, , ,55 285, , ,55 278, , ,55 271, , ,55 263, , ,55 256, , ,55 248, , ,55 241, , ,55 233, , ,55 226, , ,55 218,87 Warto zauważyć, iż w każdym rozważanym przypadku przewalutowania kredytu, rata przewalutowanego kredytu była wyższa od raty kredytu walutowego przed Strona 14 z 34

15 przewalutowanie równego racie kredytu złotowego. Różnica w wysokości rat była niższa im później nastąpiło przewalutowanie kredytu. Związane jest to ze spłatą zadłużenia w okresie wzrostowym kursu walutowego do dopuszczalnego poziomu. Tak więc, nawet po przekroczeniu dopuszczalnego kursu walutowego warto nie dokonywać przewalutowania kredytu, gdyż przewalutowanie bieżącego zadłużenia na PLN powoduje obsługę kredytu złotowego na wyższym poziomie (wyższa rata spłaty) niż obsługa kredytu walutowego przeliczonego na PLN po bieżącym kursie. Metoda dopuszczanego kursu walutowego nie pozwoli z pewnością na pełną ocenę atrakcyjności kredytu walutowego. Rachunek ekonomiczny powinien obejmować porównanie zdyskontowanego strumienia spłat kredytu walutowego oraz zdyskontowanego strumienia spłat kredytu złotowego. Jednak dopuszczalne poziomy dewaluacji krajowej waluty stanowią punkt odniesienia dla oceny bieżących i prognozowanych zmian na rynku walutowym, w kontekście przewalutowania kredytu. Oczywiście w praktyce zmiany na rynkach walutowych powinny mieć miejsce równocześnie z oceną zmian stóp procentowych. Tym bardziej, iż udział ryzyka stopy procentowej jest większy w długim horyzoncie w całości ponoszonego ryzyka niż udział ryzyka kursowego. Istotną kwestią przy podejmowaniu decyzji o przewalutowaniu jest również horyzont czasowy związania z zobowiązaniem, to znaczy w jakim okresie przewidujemy dokonać spłaty kredytu. Inaczej należy podejść do oceny zmian na rynku walutowym, jeśli spłata nastąpi w krótkim okresie (w ciągu najbliższych miesięcy), inaczej jeśli kredytobiorca planuje spłacać kredyt przez wiele lat. 8. Rachunek ekonomiczny kredytu denominowanego w CHF (dane w zł) Stopa deprecjacji Stopa dyskontowa 2% 3% 4% 2% ,5% % % Założenia takie jak dla wcześniejszych obliczeń plus dodatkowe: stopa dyskontowa realny wzrost wynagrodzeń Przy rocznym tempie deprecjacji PLN na poziomie 2% zdyskontowany strumień rat kredytu złotowego jest większy od zdyskontowanego strumienia rat kredytu walutowego. Zaciągnięcie kredytu we frankach szwajcarskich na okres 20 lat i oprocentowanego na poziomie 3% jest bardziej opłacalne od zaciągnięcia kredytu złotowego na ten sam okres i oprocentowanego na poziomie 6% i nie zależy od przyjętej stopy dyskontowej. Przy rocznym tempie deprecjacji na poziomie 2,5% na opłacalność zaciągnięcia kredytu walutowego zaczyna wywierać wpływ wysokość przyjętej stopy dyskontowej. Zdyskontowany strumień rat kredytu walutowego jest większy od zdyskontowanego Strona 15 z 34

16 strumienia rat kredytu złotowego przy stopie dyskontowej na poziomie 2% i 3%. Wtedy bardziej opłacalne jest zaciągniecie kredytu złotowego. W momencie, kiedy nasze dochody rosną przynajmniej w tempie 4% rocznie, dyskontowany strumień rat kredytu złotowego jest większy od zdyskontowanego strumienia rat kredytu walutowego, czyli udział raty kredytu walutowego do dochodu nominalnego staje się proporcjonalnie mniejszy, a tym samym staje się bardziej opłacalne zaciągnięcie kredytu walutowego. W przypadku rocznej deprecjacji PLN na poziomie 4% zdyskontowany strumień rat kredytu walutowego jest wyższy niż kredytu złotowego dla każdego przyjętego w obliczeniach poziomu stopy dyskontowej (2%, 3% i 4%). 9. Zmiana stóp procentowych Drugim parametrem, który w towarzystwie zmian kursu walutowego może negatywnie wpłynąć na atrakcyjność kredytów walutowych są zmiany stóp procentowych: - spadek w przypadku oprocentowania kredytów złotowych - wzrost w przypadku oprocentowania kredytów walutowych (CHF) Poniższa tabela prezentuje wyniki symulacji w zakresie oprocentowania dla kredytów w CHF, które powodowałoby wyrównanie się miesięcznych rat spłaty kredytu w CHF i alternatywnego kredytu złotowego. Tabela 10. Nowe oprocentowanie kredytu walutowego Okres kredytowania w miesiącach Oprocentowanie kredytu walutowego ,5% 5,19% 5,26% 5,32% 6,0% 5,69% 5,75% 5,81% 6,5% 6,18% 6,25% 6,31% Założenia takie jak dla wcześniejszych obliczeń plus stały kurs walutowy. Dla przykładu: Oprocentowanie kredytu w CHF musiałoby wzrosnąć do poziomu 5,19% w przypadku 15 letniego kredytu, aby raty płatności zrównały się z kredytem złotowym oprocentowanym obecnie na poziomie 5,5%. Tak więc, w wypadku aktualnej oferty kredytu w CHF na poziomie 2,5%, oprocentowanie kredytu musiałoby wzrosnąć o 2,69%. Dla uproszczenia obliczeń przyjęto założenie stałych stóp procentowych. W rzeczywistości produktu hipoteczne o stałej stopie procentowej w całym okresie kredytowania dopiero pojawiają się na polskim rynku. A zmiany stóp procentowych dotyczą równocześnie obu walut. Tak jak w przypadku metody dopuszczalnego kursu walutowego, symulacja zmian oprocentowania kredytu w CHF ma stanowić punkt odniesienia dla oceny prognoz zmian stóp procentowych i czynników, które będą miały istotny wpływ na te zmiany. W ocenie atrakcyjności kredytów walutowych warto przyjąć również takie scenariusze, które będą zakładały negatywną kombinację ruchów po stronie waluty i stóp procentowych, tj. wysoki poziom dewaluacji złotego, spadek oprocentowania kredytów złotowych i wzrost oprocentowania kredytów walutowych. Strona 16 z 34

17 10. Zmiany na rynkach walutowych i pieniężnych mające wpływ na ofertę bankową Zasadniczy wpływ na kwestię opłacalności kredytów walutowych ma kształtowanie się kursu wymiany pomiędzy walutą narodową a walutą w której zdenominowano pożyczkę, jak i wysokość stóp procentowych do których jest ona indeksowana. Jeżeli chodzi o problem kursu walutowego, to podstawowe wnioski na ten temat można wyciągnąć w oparciu o wykres 1. Można stwierdzić, że zmiany kursów zarówno w odniesieniu do franka szwajcarskiego, jak i do euro podążały w tym samym kierunku. Należy jednak zauważyć, że kurs franka charakteryzował się nieco mniejszą zmiennością. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że przez cały okres lat 90 polska waluta podlegała bardzo silnym wahaniom, co było uwarunkowane głównie procesem transformacji ustrojowej. Zaznaczyć należy, że płynny kurs złotego został wprowadzony dopiero w kwietniu 2000 roku wcześniej na rynku walutowym mieliśmy do czynienia z pełzającą dewaluację (crawling peg) PLN, przy jednoczesnej dewaluacji skokowej, przeprowadzonej w latach 1991, 1992 oraz Biorąc pod uwagę fakt, że obecnie kredytobiorca hipoteczny będzie zadłużał się w warunkach kursu płynnego (przynajmniej do czasu przystąpienia Polski do systemu ERM2), w analizie uwzględniliśmy kształtowanie się kursu złotego od 2000 roku. Szczególną uwagę zwraca koniec 2003 i początek 2004 roku, kiedy to mieliśmy do czynienia ze znaczną deprecjacją złotego. Zjawisko to miało jednak głównie polityczne podłoże (m.in. pogłoski o dymisji premiera Hausera), zaś od drugiej połowy 2004 roku obserwowane jest silne umocnienie polskiej waluty. Wpływ na to mają następujące czynniki: atrakcyjne dla inwestorów zagranicznych stopy %, korzystna sytuacja makroekonomiczna, dobre nastroje inwestycyjne w regionie (aprecjacja korony słowackiej i czeskiej oraz forinta), jak i dobry rating kraju. Wykres 1. Średniomiesięczne kursy EUR I CHF. 5,5 5 4,5 4 3,5 3 2,5 2 1,5 1 0, EUR CHF Źródło: Fundacja na Rzecz Kredytu Hipotecznego na podstawie danych NBP Biorąc pod uwagę długi okres, można zaobserwować wysoki stopień zmienności kursów zarówno w odniesieniu do franka, jak i do euro. Jak już wspomniano powyżej, osłabienie złotego rzędu 20-30%, ma dla kredytobiorców negatywne konsekwencje, prowadzi bowiem do takiego wzrostu obciążenia, jaki jest obecnie charakterystyczny dla kredytów złotowych (mimo że nominalne oprocentowanie kredytów walutowych pozostaje niższe). Strona 17 z 34

18 Z tabeli 1 wynika, że w omawianym okresie osłabienie złotego, zarówno względem euro jak i franka, wyniosło średnio 43%. Tabela 1. Minimalne i maksymalne wartości kursów walutowych w okresie MIN MAX EUR 3,3894 ( ) CHF 2,1362 ( ) 4,8542 ( ) 3,0846 ( ) Źródło: Fundacja na Rzecz Kredytu Hipotecznego na podstawie danych NBP Należy jednak zauważyć, że w ciągu ostatnich lat postępuje proces stabilizacji kursu polskiej waluty. Jeżeli weźmiemy pod uwagę przedział styczeń 2002 listopad 2005, można zauważyć, że osłabienie złotego względem euro wyniosło średnio 35%, zaś względem franka 25%. Podkreślić należy, że decydujący wpływ na ten wynik miała sytuacja w roku 2003, kiedy to złoty deprecjonował się względem większości walut zagranicznych. Tabela 2. Minimalne i maksymalne wartości kursów walutowych w okresie MIN MAX EUR 3,5947 ( ) 4,8542 ( ) CHF 2,4590 ( ) 3,0846 ( ) Źródło: Fundacja na Rzecz Kredytu Hipotecznego na podstawie danych NBP Z tego względu należy podkreślić, że ostatnie miesiące to czas umacniania się polskiej waluty. Z tabeli 2 wynika, że w okresie , złoty umocnił się względem euro średnio o 35%, zaś względem franka szwajcarskiego o około 22%. Wedle przewidywań, umacnianie się złotego powinno postępować. Warto zwrócić uwagę na fakt, że polska waluta pozostała stabilna w okresie przeprowadzania zmian na krajowej scenie politycznej (wybory parlamentarne i prezydenckie). Jest to o tyle istotne, że czas wyborów zazwyczaj charakteryzował się spadkiem kursu złotego. Strona 18 z 34

19 Tabela 2. Minimalne i maksymalne wartości kursów walutowych w okresie MIN MAX EUR 3,9247 ( ) 4,8542 ( ) CHF 2,5338 ( ) 3,0846 ( ) Źródło: Fundacja na Rzecz Kredytu Hipotecznego na podstawie danych NBP Drugim czynnikiem mającym zasadniczy wpływ na opłacalność zaciągniętego kredytu, jest jego oprocentowanie. Jeżeli chodzi o pożyczki denominowane w euro, to podstawą do określenia ich oprocentowania jest stopa LIBOR dla euro (zwana także EURLIBOR3), w przypadku zaś kredytów we frankach szwajcarskich posługujemy się stopą LIBOR dla franka4. Obecnie w Europie panuje tendencja do podnoszenia stóp procentowych (głównie ze względu na zagrożenie inflacyjne), co w ostatnich miesiącach przełożyło się na wzrost wartości LIBOR. Trzeba przy tym podkreślić, że zazwyczaj uczestnicy rynku przewidują podwyżkę stóp procentowych z pewnym wyprzedzeniem, toteż wzrost rynkowych stóp zachodzi wcześniej niż faktyczna zmiana dokonana przez bank centralny. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w strefie euro, kiedy to Europejski Bank Centralny podniósł w grudniu 2005 r. podstawowe stopy procentowe o 25 punktów bazowych. Wzrost stopy EURLIBOR był zauważalny już wcześniej, jednak należy zauważyć, że jej poziom około 2.5% - nadal jest niższy niż analogiczna dla rynku polskiego stopa WIBOR. 3 EURLIBOR - (Euro Interbank Offered Rate) - stopa procentowa kredytów w strefie euro oferowanych przez jeden bank innemu bankowi. Jest to średnie notowanie z 57 największych banków ze strefy euro - ustalane przez Federację banków Unii Europejskiej. 4 LIBOR - (London Interbank Offered Rate) - stopa procentowa kredytów oferowanych na rynku międzybankowym w Londynie przez 4 główne banki (Bankers Trust, Bank of Tokyo, Barclays i National Westminster). Strona 19 z 34

20 Wykres 2. Kształtowanie się 3-miesięcznego LIBOR dla euro w okresie Tendencja do podwyżki stóp procentowych występuje także w Szwajcarii. Jest to spowodowane tym, że szwajcarska gospodarka zaczyna się rozkręcać, co pociąga za sobą zagrożenie inflacyjne. Wedle prognoz banku centralnego Szwajcarii, pod koniec 2007 roku inflacja może tam wynieść nawet 2%, co w porównaniu do obecnego poziomu 1.1% byłoby znaczącą zmianą. Z tego powodu w grudniu podstawowa stopa procentowa został podniesiona o 25 punktów bazowych. Z drugiej jednak strony, bank centralny obawia się aprecjacji franka szwajcarskiego i może go to powstrzymać przed kolejnymi podwyżkami stóp. Ponadto wyraźny początek ożywienia gospodarczego jest przewidywany na pierwszy kwartał 2006 roku jeżeli to nie nastąpi, bądź wzrost będzie mniejszy niż prognozowany, prawdopodobnie kolejne podwyżki stóp nie będą miały szybko miejsca. Wykres 3. Kształtowanie się 3-miesięcznego LIBOR dla franka szwajcarskiego w okresie Warto zatem przyjrzeć się kształtowaniu się stóp procentowych w Polsce. Jak można zauważyć na wykresie 4, zmiany stopy referencyjnej (ustalanej przez Narodowy Bank Strona 20 z 34

Informacja o ryzyku walutowym i ryzyku stopy procentowej dla kredytobiorców hipotecznych

Informacja o ryzyku walutowym i ryzyku stopy procentowej dla kredytobiorców hipotecznych Informacja o ryzyku walutowym i ryzyku stopy procentowej dla kredytobiorców hipotecznych według zaleceń Rekomendacji S Komisji Nadzoru Bankowego I. Omówienie na czym polega, jak skutkuje ryzyko walutowe

Bardziej szczegółowo

Informacja dla kredytobiorców dotycząca ryzyk i kosztów kredytu hipotecznego

Informacja dla kredytobiorców dotycząca ryzyk i kosztów kredytu hipotecznego Informacja dla kredytobiorców dotycząca ryzyk i kosztów kredytu hipotecznego według zaleceń Rekomendacji S Komisji Nadzoru Finansowego oraz Komunikatu Komisji Nadzoru Finansowego z dn. 12/02/2015 r. I.

Bardziej szczegółowo

Informacja dla kredytobiorców dotycząca ryzyk i kosztów kredytu hipotecznego

Informacja dla kredytobiorców dotycząca ryzyk i kosztów kredytu hipotecznego Informacja dla kredytobiorców dotycząca ryzyk i kosztów kredytu hipotecznego według zaleceń Rekomendacji S Komisji Nadzoru Finansowego oraz Komunikatu Komisji Nadzoru Finansowego z dn. 12/02/2015 r. I.

Bardziej szczegółowo

Informacja dla kredytobiorców hipotecznych o ryzyku stopy procentowej, ryzyku walutowym i ryzyku zmiany cen zabezpieczenia.

Informacja dla kredytobiorców hipotecznych o ryzyku stopy procentowej, ryzyku walutowym i ryzyku zmiany cen zabezpieczenia. Informacja dla kredytobiorców hipotecznych o ryzyku stopy procentowej, ryzyku walutowym i ryzyku zmiany cen zabezpieczenia. według zaleceń Rekomendacji S II oraz Rekomendacji T Komisji Nadzoru Finansowego

Bardziej szczegółowo

Informacja dla kredytobiorców hipotecznych o ryzyku stopy procentowej, ryzyku walutowym i ryzyku zmiany cen zabezpieczenia.

Informacja dla kredytobiorców hipotecznych o ryzyku stopy procentowej, ryzyku walutowym i ryzyku zmiany cen zabezpieczenia. Informacja dla kredytobiorców hipotecznych o ryzyku stopy procentowej, ryzyku walutowym i ryzyku zmiany cen zabezpieczenia. według zaleceń Rekomendacji S Komisji Nadzoru Finansowego I. Omówienie na czym

Bardziej szczegółowo

Informacja dla kredytobiorców hipotecznych o ryzyku stopy procentowej, ryzyku walutowym i ryzyku zmiany cen zabezpieczenia.

Informacja dla kredytobiorców hipotecznych o ryzyku stopy procentowej, ryzyku walutowym i ryzyku zmiany cen zabezpieczenia. Informacja dla kredytobiorców hipotecznych o ryzyku stopy procentowej, ryzyku walutowym i ryzyku zmiany cen zabezpieczenia. według zaleceń Rekomendacji S oraz Rekomendacji T Komisji Nadzoru Finansowego

Bardziej szczegółowo

Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego.

Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego. Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego. dr Agnieszka Tułodziecka Fundacja na Rzecz Kredytu Hipotecznego Historyczne

Bardziej szczegółowo

INFORMATOR FUNDACJI NA RZECZ KREDYTU HIPOTECZNEGO DLA KREDYTOBIORCÓW. CZĘŚĆ I RYZYKO STOPY PROCENTOWEJ i RYZYKO WALUTOWE

INFORMATOR FUNDACJI NA RZECZ KREDYTU HIPOTECZNEGO DLA KREDYTOBIORCÓW. CZĘŚĆ I RYZYKO STOPY PROCENTOWEJ i RYZYKO WALUTOWE INFORMATOR FUNDACJI NA RZECZ KREDYTU HIPOTECZNEGO DLA KREDYTOBIORCÓW CZĘŚĆ I RYZYKO STOPY PROCENTOWEJ i RYZYKO WALUTOWE Fundacja na Rzecz Kredytu Hipotecznego www.fukrehip.pl stan na kwiecień 2006 r. Strona

Bardziej szczegółowo

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Aktywa instytucji finansowych w Polsce w latach 2000-2008 (w mld zł) 2000 2001 2002 2003

Bardziej szczegółowo

Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce. Warszawa, lipiec 2013 Departament

Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce. Warszawa, lipiec 2013 Departament Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce Warszawa, lipiec 2013 Departament Slajd 2 mieszkaniowych w Polsce charakterystyka portfela mieszkaniowych Ryzyko z portfelem Finansowanie akcji kredytowej

Bardziej szczegółowo

Co należy wiedzieć o spreadzie walutowym i różnicach kursowych?

Co należy wiedzieć o spreadzie walutowym i różnicach kursowych? Co należy wiedzieć o spreadzie walutowym i różnicach kursowych?, czyli na co zwrócić szczególną uwagę przy doborze kredytu. Autor: Przemysław Mudel p.mudel@niezaleznydoradca.pl Copyright 2007 Przemysław

Bardziej szczegółowo

Formularz Informacyjny dotyczący kredytu zabezpieczonego hipoteką projekt wdrożeniowy, przedstawiony przez Fundację na rzecz Kredytu Hipotecznego.

Formularz Informacyjny dotyczący kredytu zabezpieczonego hipoteką projekt wdrożeniowy, przedstawiony przez Fundację na rzecz Kredytu Hipotecznego. Formularz Informacyjny dotyczący kredytu zabezpieczonego hipoteką projekt wdrożeniowy, przedstawiony przez Fundację na rzecz Kredytu Hipotecznego. PROPOZYCJA WYPEŁNIENIA FORMULARZA INFORMACYJNEGO Dzień

Bardziej szczegółowo

05-530 Góra Kalwaria, ul. Pijarska 21 tel.: [22] 717-82-65 fax: [22] 717-82-66 kom.: [0] 692-981-991, [0] 501-633-694 Info: 0 708 288 308

05-530 Góra Kalwaria, ul. Pijarska 21 tel.: [22] 717-82-65 fax: [22] 717-82-66 kom.: [0] 692-981-991, [0] 501-633-694 Info: 0 708 288 308 05-530 Góra Kalwaria, ul. Pijarska 21 tel.: [22] 717-82-65 fax: [22] 717-82-66 kom.: [0] 692-981-991, [0] 501-633-694 Info: 0 708 288 308 biuro@assman.com.pl http://www.assman.com.pl 21-11-2006 W części

Bardziej szczegółowo

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r.

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 201 r. W dniu 22 marca

Bardziej szczegółowo

40,4mld zł 3,863 O FRANKACH I BANKACH PRAWDA FAŁSZ. To więcej niż planowane wydatki na obronność kraju w 2015 r.

40,4mld zł 3,863 O FRANKACH I BANKACH PRAWDA FAŁSZ. To więcej niż planowane wydatki na obronność kraju w 2015 r. Banki w Polsce nie płacą podatków/ płacą niskie podatki od 1999 do 2015 roku banki odprowadziły do budżetu To więcej niż planowane wydatki na obronność kraju w 2015 r. 4,500 4,000 3,500 3,000 2,500 2,000

Bardziej szczegółowo

O FRANKACH I BANKACH

O FRANKACH I BANKACH FAŁSZ Banki w Polsce nie płacą podatków/ płacą niskie podatki 4,500 4,000 3,500 3,000 Kwota podatku dochodowego w mld PLN od 1999 do 2015 roku banki odprowadziły do budżetu 40,2 mld 2,728 zł 3,369 2,800

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia.2015 r.

USTAWA. z dnia.2015 r. projekt USTAWA z dnia.2015 r. o szczególnych zasadach restrukturyzacji walutowych kredytów mieszkaniowych w związku ze zmianą kursu walut obcych do waluty polskiej oraz o zmianie niektórych ustaw Art.

Bardziej szczegółowo

INFORMATOR FUNDACJI NA RZECZ KREDYTU HIPOTECZNEGO DLA KREDYTOBIORCÓW. RYZYKO STOPY PROCENTOWEJ i RYZYKO WALUTOWE. Edycja 2.

INFORMATOR FUNDACJI NA RZECZ KREDYTU HIPOTECZNEGO DLA KREDYTOBIORCÓW. RYZYKO STOPY PROCENTOWEJ i RYZYKO WALUTOWE. Edycja 2. INFORMATOR FUNDACJI NA RZECZ KREDYTU HIPOTECZNEGO DLA KREDYTOBIORCÓW RYZYKO STOPY PROCENTOWEJ i RYZYKO WALUTOWE Edycja 2. Fundacja na Rzecz Kredytu Hipotecznego www.ehipoteka.pl stan na październik 2007

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Kredyt nie droższy niż (w okresie od 1 do 5 lat)

Kredyt nie droższy niż (w okresie od 1 do 5 lat) Kredyt nie droższy niż (w okresie od 1 do 5 lat) "Kredyt nie droższy niż to nowa usługa Banku, wprowadzająca wartość maksymalną stawki referencyjnej WIBOR 3M służącej do ustalania wysokości zmiennej stopy

Bardziej szczegółowo

Rynek Mieszkań. Nowych IIMieszkań. Rynek Nowych. kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r.

Rynek Mieszkań. Nowych IIMieszkań. Rynek Nowych. kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r. Rynek Nowych Rynek Mieszkań Nowych IIMieszkań kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r. str. 02 Na podstawie analizowanych danych przewidujemy: możliwe wzrosty cen w największych polskich miastach, szczególnie

Bardziej szczegółowo

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Ryzyko walutowe i zarządzanie nim 2 Istota ryzyka walutowego Istota ryzyka walutowego sprowadza się do konieczności przewalutowania należności i zobowiązań (pozycji bilansu banku) wyrażonych w walutach

Bardziej szczegółowo

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy?

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Łukasz Tarnawa Departament Strategii i Analiz Warszawa, 6 listopada 2008 1 Gospodarka globalna kryzys sektora finansowego w gospodarkach

Bardziej szczegółowo

Koniunktura na kredyty

Koniunktura na kredyty Marzec PENGAB =. Wskaźnik Ocen. +. Wskaźnik Prognoz. -. -. Koniunktura na kredyty Index Pengab / / / Pengab wartość trendu cyklu / / / / / Ocena kredyty osób indywidualnych / / / / / / / / / / / / Listopadowy

Bardziej szczegółowo

Informacja dla kredytobiorców hipotecznych o ryzyku walutowym, ryzyku stopy procentowej i ryzyku zmiany cen zabezpieczenia.

Informacja dla kredytobiorców hipotecznych o ryzyku walutowym, ryzyku stopy procentowej i ryzyku zmiany cen zabezpieczenia. Informacja dla kredytobiorców hipotecznych o ryzyku walutowym, ryzyku stopy procentowej i ryzyku zmiany cen zabezpieczenia. według zaleceń Rekomendacji S II oraz Rekomendacji T Komisji Nadzoru Finansowego

Bardziej szczegółowo

Zrównoważony wzrost koniunktury

Zrównoważony wzrost koniunktury marzec PENGAB =. +. Zrównoważony wzrost koniunktury Wskaźnik Ocen. +. Wskaźnik Prognoz. -. Index Pengab Pengab wartość trendu cyklu / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

Bardziej szczegółowo

Stary portfel hipoteczny mbanku i MultiBanku

Stary portfel hipoteczny mbanku i MultiBanku Stary portfel hipoteczny mbanku i MultiBanku Nowa propozycja ofertowa Warszawa, 1 października 2009 1 Klienci starego portfela dostają nową możliwo liwość zmiany zasad oprocentowania kredytu Stary portfel

Bardziej szczegółowo

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Gdańsk, marzec 2013 Scenariusz rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w

Bardziej szczegółowo

Portfele Comperii - wrzesień 2011

Portfele Comperii - wrzesień 2011 1 S t r o n a Portfele Comperii - wrzesień 2011 Czym są Portfele Comperii? Portfele Comperii (dawniej zwane Wskaźnikami Comperii ) to analiza ukazująca, jak w ostatnich kilku tygodniach (a także miesiąc

Bardziej szczegółowo

URZĄD KOMISJI NADZORU WARSZAWA,

URZĄD KOMISJI NADZORU WARSZAWA, URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, 211 OPRACOWANO: W WYDZIALE ANALIZ SEKTORA BANKOWEGO W DEPARTAMENCIE NADZORU SEKTORA BANKOWEGO PION NADZORU BANKOWEGO URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO - 2 -

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Rynek mieszkaniowy w głównych miastach Polski. II kwartał 2008

Rynek mieszkaniowy w głównych miastach Polski. II kwartał 2008 Rynek mieszkaniowy w głównych miastach Polski II kwartał 28 Podaż 2 W pierwszej połowie bieżącego roku na rynku mieszkaniowym w Polsce nastąpiła zmiana w relacji popytu względem podaży. Popyt na mieszkania,

Bardziej szczegółowo

PLANY FINANSOWE KRAJOWYCH BANKO W KOMERCYJNYCH NA 2015 R.

PLANY FINANSOWE KRAJOWYCH BANKO W KOMERCYJNYCH NA 2015 R. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego (DBK 1) Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, W dniu 9 kwietnia r.

Bardziej szczegółowo

Programy wspierania kredytobiorców hipotecznych w wybranych krajach

Programy wspierania kredytobiorców hipotecznych w wybranych krajach Programy wspierania kredytobiorców hipotecznych CHORWACJA Wobec kredytów we franku szwajcarskim władze zamroziły na jeden rok kurs kuny do franka (na poziomie 6,39, czyli sprzed decyzji SNB o uwolnieniu

Bardziej szczegółowo

Raport KRN.pl: Kupować czy wynajmować? Niniejszy raport został przygotowany przez specjalistów portalu nieruchomości KRN.pl.

Raport KRN.pl: Kupować czy wynajmować? Niniejszy raport został przygotowany przez specjalistów portalu nieruchomości KRN.pl. Niniejszy raport został przygotowany przez specjalistów portalu nieruchomości KRN.pl. Raport KRN.pl: Kupować czy wynajmować? Niniejszy raport został przygotowany przez specjalistów portalu nieruchomości

Bardziej szczegółowo

Ryzyko stopy procentowej, ryzyko walutowe, spread walutowy i ryzyko zmian cen rynkowych nieruchomości stanowiących zabezpieczenie

Ryzyko stopy procentowej, ryzyko walutowe, spread walutowy i ryzyko zmian cen rynkowych nieruchomości stanowiących zabezpieczenie Informacja dla Klientów Credit Agricole Bank Polska S.A. o ryzyku zmiennej stopy procentowej, ryzyku walutowym i wpływie spreadu walutowego na obciąŝenia z tytułu spłaty kredytu oraz ryzyku związanym ze

Bardziej szczegółowo

Bank Spółdzielczy w Nidzicy

Bank Spółdzielczy w Nidzicy Bank Spółdzielczy w Nidzicy Grupa BPS www.bsnidzica.pl Formularz informacyjny dotyczący kredytu zabezpieczonego hipoteką (wzór) Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego

Bardziej szczegółowo

Propozycja sektora bankowego w zakresie rozwiązania kwestii kredytów w CHF

Propozycja sektora bankowego w zakresie rozwiązania kwestii kredytów w CHF Propozycja sektora bankowego w zakresie rozwiązania kwestii kredytów w CHF 11 marca 2015 Rozwiązanie wypracowane w ramach grupy roboczej: Związek Banków Polskich, przedstawiciele banków (BGŻ, BNP Paribas,

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. z dnia 5 sierpnia 2015 r.

U S T A W A. z dnia 5 sierpnia 2015 r. U S T A W A z dnia 5 sierpnia 2015 r. o szczególnych zasadach restrukturyzacji walutowych kredytów mieszkaniowych w związku ze zmianą kursu walut obcych do waluty polskiej 1-1 Art. 1. Ustawa reguluje szczególne

Bardziej szczegółowo

Kredyty inwestycyjne. Sposoby zabezpieczania przed ryzykiem stopy procentowej i ryzykiem walutowym

Kredyty inwestycyjne. Sposoby zabezpieczania przed ryzykiem stopy procentowej i ryzykiem walutowym Jeśli wystarcza nam kapitału, aby wybrać spłatę w ratach malejących, to koszt obsługi kredytu będzie niższy niż w przypadku spłaty kredytu w ratach równych. 8.1. Kredyt - definicja Jak stanowi art. 69

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU ZABEZPIECZONEGO HIPOTEKĄ

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU ZABEZPIECZONEGO HIPOTEKĄ Załącznik nr 3 FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU ZABEZPIECZONEGO HIPOTEKĄ 1. Imię, nazwisko (nazwę) i adres (siedzibę) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego Kredytodawca: Adres: (siedziba) Numer

Bardziej szczegółowo

Raport na temat kredytów mieszkaniowych denominowanych w CHF. Listopad 2013

Raport na temat kredytów mieszkaniowych denominowanych w CHF. Listopad 2013 Raport na temat kredytów mieszkaniowych denominowanych w CHF Listopad 2013 1. Spis treści 1. Spis treści... 2 2. Podsumowanie... 3 3. Podstawy formalne - rekomendacje KNF... 5 4. Profil klienta... 11 5.

Bardziej szczegółowo

ECB-PUBLIC OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO. z dnia 5 sierpnia 2015 r.

ECB-PUBLIC OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO. z dnia 5 sierpnia 2015 r. PL ECB-PUBLIC OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO z dnia 5 sierpnia 2015 r. w sprawie projektu ustawy o szczególnych zasadach restrukturyzacji walutowych kredytów mieszkaniowych denominowanych w walutach

Bardziej szczegółowo

ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym

ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym Część 1 - Przedsiębiorstwa Pytania 1-7 dotyczą polityki kredytowej Banku w zakresie kredytów dla przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 11.10.2004 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XXXIII Egzamin dla Aktuariuszy - 11 października 2004 r.

Matematyka finansowa 11.10.2004 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XXXIII Egzamin dla Aktuariuszy - 11 października 2004 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy XXXIII Egzamin dla Aktuariuszy - 11 października 2004 r. Część I Matematyka finansowa Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... WERSJA TESTU Czas egzaminu: 100 minut

Bardziej szczegółowo

Warto mieć już w umowie kredytowej zagwarantowaną możliwość spłaty rat w walucie kredytu lub w złotych.

Warto mieć już w umowie kredytowej zagwarantowaną możliwość spłaty rat w walucie kredytu lub w złotych. Warto mieć już w umowie kredytowej zagwarantowaną możliwość spłaty rat w walucie kredytu lub w złotych. Na wyrażoną w złotych wartość raty kredytu walutowego ogromny wpływ ma bardzo ważny parametr, jakim

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe Lokata inwestycyjna powiązana z rynkiem akcji ze 100% ochroną zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii Certyfikatów

Bardziej szczegółowo

Sytuacja polskiego sektora bankowego. Warszawa, 22 listopada 2012

Sytuacja polskiego sektora bankowego. Warszawa, 22 listopada 2012 Sytuacja polskiego sektora bankowego Warszawa, 22 listopada 2012 Plan prezentacji Struktura rynku finansowego Uwarunkowania makroekonomiczne Struktura sektora bankowego w Polsce Bilans Należności brutto

Bardziej szczegółowo

NEGOCJOWANA TERMINOWA TRANSAKCJA WYMIANY WALUT WYMIENIALNYCH WYKORZYSTYWANA JAKO ZABEZPIECZENIE PRZED WZROSTEM KURSÓW WALUTOWYCH

NEGOCJOWANA TERMINOWA TRANSAKCJA WYMIANY WALUT WYMIENIALNYCH WYKORZYSTYWANA JAKO ZABEZPIECZENIE PRZED WZROSTEM KURSÓW WALUTOWYCH NEGOCJOWANA TERMINOWA TRANSAKCJA WYMIANY WALUT WYMIENIALNYCH WYKORZYSTYWANA JAKO ZABEZPIECZENIE PRZED WZROSTEM KURSÓW WALUTOWYCH Jeden z najbardziej popularnych instrumentów zabezpieczających Pełne zabezpieczenie

Bardziej szczegółowo

BANKI. EuroRating obniża oceny ratingowe dziesięciu polskich banków

BANKI. EuroRating obniża oceny ratingowe dziesięciu polskich banków Warszawa, 10.08.2015 EuroRating obniża oceny ratingowe dziesięciu polskich banków DZIAŁANIE RATINGOWE Warszawa, 10 sierpnia 2015 r. Agencja ratingowa EuroRating obniżyła oceny ratingowe dziesięciu polskich

Bardziej szczegółowo

Indeks Zadłużenia-wrzesień 2011. Zły miesiąc dla zadłużonych w euro.

Indeks Zadłużenia-wrzesień 2011. Zły miesiąc dla zadłużonych w euro. Indeks Zadłużenia-wrzesień 2011. Zły miesiąc dla zadłużonych w euro. Na jakiś czas cichnie temat kredytów we franku szwajcarskim, bo kurs tej waluty względnie się ustabilizował. Ale przełom sierpnia i

Bardziej szczegółowo

D O D A T K O W E S P R A W O Z D A N I E KOMISJI FINANSÓW PUBLICZNYCH

D O D A T K O W E S P R A W O Z D A N I E KOMISJI FINANSÓW PUBLICZNYCH Druk nr 3781-A SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja D O D A T K O W E S P R A W O Z D A N I E KOMISJI FINANSÓW PUBLICZNYCH o poselskim projekcie ustawy o szczególnych zasadach restrukturyzacji walutowych

Bardziej szczegółowo

Wnioski wypływające z kryzysu finansowego z perspektywy nadzorczej

Wnioski wypływające z kryzysu finansowego z perspektywy nadzorczej Wnioski wypływające z kryzysu finansowego z perspektywy nadzorczej Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa, 2011 r. 1 Układ prezentacji Podstawowe wnioski z kryzysu finansowego lat 2007-2009 Ryzyka

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe Banku w 1 kw. 2015 r.

Wyniki finansowe Banku w 1 kw. 2015 r. Wyniki finansowe Banku w 1 kw. 2015 r. Webcast r. 1 1 kw. 2015 r. najważniejsze informacje Zyskowność Zysk netto na poziomie 12 mln zł, a zysk brutto 22 mln zł Wyniki Wartość udzielonych kredytów detalicznych

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE RYZYKIEM STOPY PROCENTOWEJ. dr Grzegorz Kotliński; Katedra Bankowości AE w Poznaniu

ZARZĄDZANIE RYZYKIEM STOPY PROCENTOWEJ. dr Grzegorz Kotliński; Katedra Bankowości AE w Poznaniu ZARZĄDZANIE RYZYKIEM STOPY PROCENTOWEJ 1 DEFINICJA RYZYKA STOPY PROCENTOWEJ Ryzyko stopy procentowej to niebezpieczeństwo negatywnego wpływu zmian rynkowej stopy procentowej na sytuację finansową banku

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę. Marcin Konarski

Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę. Marcin Konarski Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę Marcin Konarski EURO jako waluta międzynarodowa 1. Walutą euro posługuje się dziś około 330 milionów

Bardziej szczegółowo

Warszawa Lipiec 2015 r.

Warszawa Lipiec 2015 r. Kieruj płynnością swojej firmy! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Warszawa r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne Zarządzanie płynnością PLN Potencjał wzrostu UniLokata Zarządzanie płynnością

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe Lokata Inwestycyjna Kurs na Złoto powiązane z ceną złota ze 100% ochroną zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii

Bardziej szczegółowo

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 6 sierpnia 2015 r. Druk nr 1048 MARSZAŁEK SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Zgodnie

Bardziej szczegółowo

NEGOCJOWANA TRANSAKCJA FX SWAP

NEGOCJOWANA TRANSAKCJA FX SWAP Jeden z najbardziej popularnych instrumentów służący przesuwaniu terminów rozliczenia przepływów walutowych Obowiązek rozliczenia transakcji po ustalonych kursach Negocjowana transakcja FX swap polega

Bardziej szczegółowo

Materiał porównawczy do ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw. (druk nr 1325)

Materiał porównawczy do ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw. (druk nr 1325) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy Materiał porównawczy do ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1325) USTAWA z dnia 29 sierpnia 1997

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe powiązane z indeksem S&P 500 ze 100% gwarancją zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii Certyfikatów Depozytowych

Bardziej szczegółowo

Sierpnień 2015. Kieruj płynnością swojej firmy! Typy inwestycyjne Union Investment TFI. Warszawa Sierpień 2015 r.

Sierpnień 2015. Kieruj płynnością swojej firmy! Typy inwestycyjne Union Investment TFI. Warszawa Sierpień 2015 r. Kieruj płynnością swojej firmy! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Warszawa Sierpień 2015 r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne Zarządzanie płynnością PLN Potencjał wzrostu UniLokata

Bardziej szczegółowo

Nadmierne zadłużanie się

Nadmierne zadłużanie się Nadmierne zadłużanie się Kredyt jako kategoria ekonomiczna Kredyt bankowy to stosunek prawno - finansowy pomiędzy bankiem a kredytobiorcą. Stosunek ten wyraża się przekazaniem przez bank określonej kwoty

Bardziej szczegółowo

OCENA EKONOMICZNEJ EFEKTYWNOŚCI KREDYTÓW MIESZKANIOWYCH WE FRANKU SZWAJCARSKIM NA TLE KREDYTÓW W POLSKICH ZŁOTYCH

OCENA EKONOMICZNEJ EFEKTYWNOŚCI KREDYTÓW MIESZKANIOWYCH WE FRANKU SZWAJCARSKIM NA TLE KREDYTÓW W POLSKICH ZŁOTYCH ISBN 978-83-937569-4-0 PORTAL CZM 2015 OCENA EKONOMICZNEJ EFEKTYWNOŚCI KREDYTÓW MIESZKANIOWYCH WE FRANKU SZWAJCARSKIM NA TLE KREDYTÓW W POLSKICH ZŁOTYCH MICHAŁ BUSZKO STRESZCZENIE. Niniejsze opracowanie

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel Akademia Młodego Ekonomisty Walutowa Wieża Babel Dr Andrzej Dzun Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. Pieniądz- powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań,

Bardziej szczegółowo

Polityka zarządzania ryzykiem stopy procentowej w Banku Spółdzielczym w Końskich

Polityka zarządzania ryzykiem stopy procentowej w Banku Spółdzielczym w Końskich Załącznik do Uchwały Zarządu Nr 11/IV/14 z dnia 20 lutego 2014r. Załącznik do Uchwały Rady Nadzorczej Nr 9/I/14 z dnia 21 lutego 2014r. Polityka zarządzania ryzykiem stopy procentowej w Banku Spółdzielczym

Bardziej szczegółowo

Maj 2015. Kieruj płynnością swojej firmy! Typy inwestycyjne Union Investment TFI. Warszawa Maj 2015 r.

Maj 2015. Kieruj płynnością swojej firmy! Typy inwestycyjne Union Investment TFI. Warszawa Maj 2015 r. Kieruj płynnością swojej firmy! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Warszawa r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne Zarządzanie płynnością PLN Potencjał wzrostu UniLokata Zarządzanie płynnością

Bardziej szczegółowo

W prognozach mniej optymizmu

W prognozach mniej optymizmu Wrzesień PENGAB =. Wskaźnik Ocen. -. Wskaźnik Prognoz. -. -. W prognozach mniej optymizmu Index Pengab Pengab wartość trendu cyklu / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 26.05.2014 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXVII Egzamin dla Aktuariuszy z 26 maja 2014 r. Część I

Matematyka finansowa 26.05.2014 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXVII Egzamin dla Aktuariuszy z 26 maja 2014 r. Część I Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy LXVII Egzamin dla Aktuariuszy z 26 maja 2014 r. Część I Matematyka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minut 1 1. Przyjmijmy

Bardziej szczegółowo

Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże?

Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Bankowość Rynki finansowe Pulpit Analizy Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Ustanowienie przez Narodowy Bank Szwajcarii (SNB) maksymalnego pułapu

Bardziej szczegółowo

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r.

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE i dla strefy euro Andrzej Raczko Narodowy Bank Polski Strefa euro Strefa euro doświadcza bardzo

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej STABILIZACJA KURSU WALUTOWEGO PRZED PRZYSTĄPIENIEM DO STREFY EURO Joanna Stryjek, SGH Wejście

Bardziej szczegółowo

BANKI. EuroRating obniża do negatywnej perspektywę ratingów dla ośmiu polskich banków

BANKI. EuroRating obniża do negatywnej perspektywę ratingów dla ośmiu polskich banków Warszawa, 20.01.2015 EuroRating obniża do negatywnej perspektywę ratingów dla ośmiu polskich banków DZIAŁANIE RATINGOWE Warszawa, 20 stycznia 2015 r. Agencja ratingowa EuroRating zmieniła na negatywną

Bardziej szczegółowo

Korekta nierównowagi zewnętrznej

Korekta nierównowagi zewnętrznej Wykład 4 Korekta nierównowagi zewnętrznej Plan wykładu 1. System kursu walutowego 2. Korekta przy sztywnym kursie 1. System kursu walutowego W systemie płynnych kursów walutowych cena waluty jest wyznaczona

Bardziej szczegółowo

Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych

Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych dr Leszek Wincenciak WNUW 2/30 Plan wykładu: Kurs walutowy i stopy procentowe Kursy walutowe i dochody z aktywów Rynek pieniężny i rynek walutowy fektywność

Bardziej szczegółowo

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa maj 2012 r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne. maj 2012 2 Zarządzanie płynnością PLN Stały

Bardziej szczegółowo

Refinansowanie już od jakiegoś czasu mam kredyt, czy mogę obniżyć jego koszt?

Refinansowanie już od jakiegoś czasu mam kredyt, czy mogę obniżyć jego koszt? Refinansowanie już od jakiegoś czasu mam kredyt, czy mogę obniżyć jego koszt? Poniższy tekst jest przeniesiony z książki TAJNA BROŃ KREDYTOBIORCY praktycznego poradnika dla wszystkich kredytobiorców. Założenie

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 5 / 015 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 9 3 00 9 3 0 fax (+8 ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 30.09.2013 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXV Egzamin dla Aktuariuszy z 30 września 2013 r.

Matematyka finansowa 30.09.2013 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXV Egzamin dla Aktuariuszy z 30 września 2013 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy LXV Egzamin dla Aktuariuszy z 30 września 2013 r. Część I Matematyka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minut 1 1.

Bardziej szczegółowo

0,00 % 2,00 % 1,64 % 3,42 % 3,41 % 3,34 % ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert. Strona 1 z 6. 262,06 zł 171,95 zł 171,19 zł. 0 zł 0 zł 1 259,98 zł

0,00 % 2,00 % 1,64 % 3,42 % 3,41 % 3,34 % ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert. Strona 1 z 6. 262,06 zł 171,95 zł 171,19 zł. 0 zł 0 zł 1 259,98 zł Jakub Misiewicz email: jakubmisiewicz@homebrokerpl telefon: Oferta przygotowana dnia:02092015 (23:25) ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert Parametry: Waluta: PLN, Kwota: 300 000, Wartość nieruc homośc

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Synteza* Na koniec III kw. 2010 r. PKO Bank Polski na tle wyników konkurencji**

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 20 grudnia 2013 r. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1 W końcu września 2013 r. działalność operacyjną

Bardziej szczegółowo

Analiza wyników ekonomiczno-finansowych oraz wykonania planu finansowego Banku Spółdzielczego w Niedrzwicy Dużej na dzień 31.12.

Analiza wyników ekonomiczno-finansowych oraz wykonania planu finansowego Banku Spółdzielczego w Niedrzwicy Dużej na dzień 31.12. Analiza wyników ekonomiczno-finansowych oraz wykonania planu finansowego Banku Spółdzielczego w Niedrzwicy Dużej na dzień 31.12.2015 roku Niedrzwica Duża, 2016 ` 1. Rozmiar działalności Banku Spółdzielczego

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W RESZLU

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W RESZLU TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W RESZLU /tekst jednolity obejmujący wprowadzone zmiany/ Reszel, 2014 r. SPIS TREŚCI Ogólne zasady oprocentowania kredytów i pożyczek...3

Bardziej szczegółowo

Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1

Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1 Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1 Raport o stabilności finansowej Raport jest elementem polityki informacyjnej NBP przyczyniającym się do realizacji

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Gospodarki DEPARTAMENT ANALIZ I PROGNOZ

Ministerstwo Gospodarki DEPARTAMENT ANALIZ I PROGNOZ Ministerstwo Gospodarki DEPARTAMENT ANALIZ I PROGNOZ Warszawa, 3 marca 2009 r. INFORMACJA NA TEMAT KSZTAŁTOWANIA SIĘ DEPOZYTÓW I KREDYTÓW ORAZ WYNIKÓW FINANSOWYCH BANKÓW Według wstępnych danych Narodowego

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 24 września 2013 r. Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1 W końcu czerwca 2013 r. działalność operacyjną prowadziły

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA DEPOZYTÓW I KREDYTÓW

TABELA OPROCENTOWANIA DEPOZYTÓW I KREDYTÓW Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 02/III/2014 Zarządu Banku Spółdzielczego w Mszanie Dolnej z dnia 05-03-2014r. Bank Spółdzielczy w Mszanie Dolnej TABELA OPROCENTOWANIA DEPOZYTÓW I KREDYTÓW W BANKU SPÓŁDZIELCZYM

Bardziej szczegółowo

Forward Rate Agreement

Forward Rate Agreement Forward Rate Agreement Nowoczesne rynki finansowe oferują wiele instrumentów pochodnych. Należą do nich: opcje i warranty, kontrakty futures i forward, kontrakty FRA (Forward Rate Agreement) oraz swapy.

Bardziej szczegółowo

Raport kwartalny Wierzyciel S.A. I kwartał 2011r. (dane za okres 01-01-2011r. do 31-03-2011r.)

Raport kwartalny Wierzyciel S.A. I kwartał 2011r. (dane za okres 01-01-2011r. do 31-03-2011r.) Raport kwartalny Wierzyciel S.A. I kwartał 2011r. (dane za okres 01-01-2011r. do 31-03-2011r.) Mikołów, dnia 9 maja 2011 r. REGON: 278157364 RAPORT ZAWIERA: 1. PODSTAWOWE INFORMACJE O EMITENCIE 2. WYBRANE

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 5 grudnia 2002 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 5 grudnia 2002 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 5 grudnia 2002 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej Opracowano na podstawie: z 2002 r. Nr 230, poz. 1922, z 2004 r.

Bardziej szczegółowo

Informacja na temat profilu ryzyka oraz zestaw wskaźników i danych liczbowych dotyczących ryzyka

Informacja na temat profilu ryzyka oraz zestaw wskaźników i danych liczbowych dotyczących ryzyka Załącznik nr 2 Informacja na temat profilu ryzyka oraz zestaw wskaźników i danych liczbowych dotyczących ryzyka 1. Profil ryzyka Banku Profil ryzyka Banku determinowany jest przez wskaźniki określające

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE KONTRAKTÓW CIRS W MECHANIZMIE CURRENCY CARRYTRADES

ZASTOSOWANIE KONTRAKTÓW CIRS W MECHANIZMIE CURRENCY CARRYTRADES Katedra Rynków Kapitałowych Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Jacek Tomaszewski ZASTOSOWANIE KONTRAKTÓW CIRS W MECHANIZMIE CURRENCY CARRYTRADES Rynek kapitałowy, a koniunktura gospodarcza Łódź, 3 4 grudnia

Bardziej szczegółowo