Przedmowa Wyniki własne

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Przedmowa Wyniki własne"

Transkrypt

1 Przedmowa Przetwarzanie obrazów cyfrowych jest dziedziną, która mogła się rozwinąć dopiero po wynalezieniu komputera, co nastąpiło około pięćdziesięciu lat temu. Odnośnik do najdawniej powstałego źródła, cytowanego w tej książce [Hou59], sięga roku Szybki rozwój dziedziny nastąpił na końcu lat 60 i w latach 70 dwudziestego wieku i trwa nieprzerwanie do dziś, stale przyspieszając, co można zauważyć śledząc liczby nowych publikacji. Wynika stąd, że szansa na napisanie monografii całej dziedziny przetwarzania obrazów stale maleje. Nie mając zamiłowania do ostrej konkurencji, wybrałem więc pewien dość wąski zakres tej fascynującej dziedziny jako temat książki. Podstawowym kryterium wyboru było moje własne, trwające wiele lat zainteresowanie, w ciągu ostatnich trzech lat poparte nowymi badaniami. Zainteresowanie to jest zgodne z jednym z ważnych i żywych kierunków rozwoju metod analizy obrazów. Mam więc nadzieję, że pomimo subiektywności wyboru, jakiego dokonałem, zagadnienia i metody, które opisuję, okażą się nie tylko interesujące, ale również użyteczne dla czytelników, i że książka zachęci ich do wybrania istniejących lub obmyślenia własnych metod akumulacyjnych do rozwiązywania takich zadań analizy obrazów, jakie napotkają oni w swojej praktyce. Książka jest przeznaczona dla naukowców, doktorantów i studentów zajmujących się analizą obrazów, a także osób zajmujących się projektowaniem aplikacji w tej dziedzinie. Przedstawione metody mogą mieć zastosowanie między innymi w informatyce, robotyce, biocybernetyce i inżynierii biomedycznej, materiałoznawstwie, badaniu jakości. Początki metod akumulacji danych są jednocześnie początkami transformaty Hougha. Te związki są widoczne w licznych publikacjach i będą wielokrotnie podkreślane również w tej książce. Jednakże, obecnie rozwój metod akumulacyjnych jest na tyle zaawansowany, że kolejnych nowych wersji metod często nie nazywa się już nazwami przywołującymi transformatę Hougha z kolejnymi przymiotnikami (jak na przykład uogólniona lub randomizowana transformata Hougha), lecz są to nazwy zawierające przymiotnik akumulacyjny. Odpowiednie odnośniki do literatury znajdą się dalej, w treści książki. Celem tej książki jest przedstawienie kilku akumulacyjnych metod analizy obrazów: dwóch detektorów krawędzi i linii, oraz trzech metod nakładania obrazów. Zasadniczym elementem, któremu poświęciłem też najwięcej miejsca, jest detektor linii, czyli obiektów wydłużonych, przedstawiony na końcu. Opisy pozostałych metod służą prezentacji tego właśnie detektora, są bowiem polem doświadczalnym dla algorytmów, które są później zastosowane w detektorze linii. Dla zapewnienia formalnej poprawności wywodu, całość wymagała podania podstaw transformaty

2 x Przedmowa Hougha i metod akumulacyjnych oraz zagadnienia estymacji na podstawie histogramu, który jest główną wykorzystywaną strukturą danych. Zagadnienia teoretyczne przedstawiałem w takim zakresie i w taki sposób, jaki jest wymagany z jednej strony dla sformułowania, a z drugiej strony dla zrozumienia opisów i rozważań dotyczących kolejno omawianych metod oraz badań ich własności. Niezbędne było również przedstawienie obecnego stanu wiedzy w omawianej dziedzinie i jej relacji do kilku dziedzin pokrewnych, wraz z odpowiednią literaturą. Książka ta nie jest zatem podręcznikiem transformaty Hougha; jest bowiem poświęcona pewnym zastosowaniom jej daleko idącego uogólnienia. Liczba wersji i rozszerzeń transformaty jest tak duża, że zamieszczenie choćby pobieżnego ich opisu mogłoby zwielokrotnić objętość niniejszej publikacji, co zapewne nie byłoby korzystne. Czytelników zainteresowanych pogłębionym studium samej tylko transformaty Hougha odsyłam więc do artykułów przeglądowych [IK88, Lea93, KHE95] oraz podręczników, na przykład [BB82, Lea92, NA02]. Warto też odnotować książkę polskiego autora [Żor00]. Badania opisane w książce mają charakter stosowany. Motywacją dla tworzenia opisanych metod były aplikacje, nawet jeśli dotąd nie doszło do wykorzystania konkretnych algorytmów w praktyce przemysłowej czy klinicznej. Opisywane metody mają ogólne zastosowanie, ale jako przykłady i częściowo testy wykorzystywano zazwyczaj obrazy biomedyczne. Obrazy te stawiają duże wymagania metodom, ponieważ obrazowane obiekty są nieregularne, a jakość obrazów często jest w naturalny sposób ograniczona przez używane metody obrazowania. Wyniki własne Głównym wynikiem własnym przedstawionym w książce jest detektor linii opisany w rozdziale 6. Jest on całkowicie nową konstrukcją opartą na zasadzie akumulacji danych. Jako całość nie ma on odpowiedników w literaturze na temat detekcji krawędzi i linii. Detektor jest tu szczegółowo opisany i przebadany. Podane opisy były w znacznym stopniu opublikowane w artykułach [Chm04b, Chm05a, Chm05b]. Opis detektora jest zorganizowany w taki sposób, aby podkreślić, że jest on przykładem wykorzystania zasady akumulacji danych, oraz że jego konstrukcja jest wynikiem zebranych wcześniej doświadczeń dotyczących tej zasady. W projektowaniu detektora wykorzystałem kilka elementów znanych z literatury, opisanych we wcześniejszych rozdziałach. Spośród tych elementów chciałbym w tym miejscu wyróżnić dwa. Każdy z nich został rozwinięty w oryginalny sposób. Pierwszy z elementów, to akumulacja w przestrzeni obrazu, spotykana rzadko w metodach akumulacyjnych i transformatach Hougha, gdzie zasadniczo prowadzi się akumulację w przestrzeni parametrów. Bywa ona stosowana pomocniczo, lecz nie dla detekcji samego obiektu, a jedynie jego charakterystycznych punktów (np. środek koła). W opisywanym tu zastosowaniu taki sposób akumulacji pozwolił na detekcję obiektu o kształcie, którego nie można sparametryzować, lub którego parametryzacja jest trudna. Akumulacja bez parametrów opisujących kształt wykrywanego obiektu jest nowością w dziedzinie metod akumulacyjnych. Parametry charakteryzujące wykrywany obiekt w danym pikslu obrazu są wykorzystywane dodatkowo (chodzi o lokalną szerokość i kierunek linii). Drugi wykorzystany, znany element, to rozmycie akumulatora, które poprawia własności detektora, w szczególności jego odporność na zakłócenia w obrazie,

3 xi a także jego niezmienniczość względem kierunku linii i ciągłość linii. Badając zagadnienie doboru funkcji przynależności wykorzystywanej do rozmycia, a w szczególności jej skali, doszedłem do sformułowania pojęcia rozmycia granicznego histogramu i związanego z nim stopnia rozmycia. Według mojej najlepszej wiedzy, nie ma odniesienia do tych pojęć w literaturze, pomimo bardzo dużego zaawansowania dziedzin mających ścisłe związki z rozmyciem histogramów, jakimi są statystyka odporna (ang. robust statistics) i jądrowa estymacja rozkładów (ang. kernel density estimation), a które w znacznym stopniu wykraczają jednak poza zakres wyznaczony przez zagadnienie detekcji obiektów w obrazach. Stopień rozmycia może być podstawą do określania rodzaju i skali funkcji rozmycia, jaki można stosować w analizie histogramów w metodach akumulacyjnych. Za mój oryginalny, choć skromny wobec rozległości wymienionych dwóch dziedzin, wkład do stosowanych rozmytych metod akumulacyjnych można uważać pragmatyczne zalecenie, aby stosować słabe rozmycie histogramów, czyli charakteryzujące się niewielką wartością stopnia rozmycia. Rozważania prowadzące do tego sformułowania zostały opublikowane w [Chm06]. Dalszym wynikiem własnym jest odkrycie, że znany detektor krawędzi Sobla jest przypadkiem szczególnym detektora należącego do rodziny detektorów wykorzystujących dwupikslowe sąsiedztwa piksla zaproponowanego przeze mnie w ramach ćwiczenia wprowadzającego w metody akumulacyjne. Elementami tej rodziny są: detektor medianowy, detektor akumulacyjny i detektor uśredniający. Ten ostatni, w przypadku sąsiedztwa pierwszego rzędu, okazał się właśnie tożsamy z detektorem Sobla. Przedstawiane tu metody mogą uchodzić za mniej efektywne w porównaniu do znanych, konkurencyjnych metod. Jednak biorąc pod uwagę trudność stawianych zadań analizy obrazów można powiedzieć, że należy szukać rozwiązań wśród wszystkich możliwych metod. Ciągle dość szybki rozwój sprzętu obliczeniowego sprawia, że metody dziś uważane za czasochłonne za jakiś czas będą realizowane w ciągu sekund. Nie są powszechnie dostępne komputery o równoległych jednostkach centralnych. Jednak postęp telekomunikacji powoduje obecnie rozwój sieci komputerów łączonych w rozproszone instalacje wykonujące obliczenia w sposób równoległy (sieci nazywane w informatycznym żargonie gridami, ang. grid computing, lub dedykowane instalacje lokalne). Metody akumulacyjne, z natury równoległe, staną się wtedy bardzo atrakcyjne. Do tego należy się przygotować prowadząc już obecnie odpowiednie badania. Zatem, podjęcie prac nad metodami o stosunkowo dużej złożoności obliczeniowej było moją świadomą decyzją. Książka jest podzielona na dwie części i siedem rozdziałów. We wprowadzeniu (rozdział 1), po przedstawieniu kilku objaśniających przykładów, podano sformułowanie zasady akumulacji danych, która będzie wyznaczać kierunek w dalszych rozdziałach. Spośród następujących dalej informacji wprowadzających warto wspomnieć o omówieniu podobieństw akumulacji danych do głosowania, jakie spotykamy w kolektywnym podejmowaniu decyzji w zwykłym sensie. W części I omówiono podstawy metod stosowanych dalej. W rozdziale 2 wprowadza się wszystkie stosowane dalej pojęcia, poczynając od pomiaru i histogramu, a kończąc na podstawowej wersji transformaty Hougha.

4 xii Przedmowa Przedstawiono skrótowo relacje akumulacji i statystyki oraz opisy kilku rozszerzonych wersji transformaty pokazujące pewne metody, które zostały później wykorzystane w innych algorytmach. W rozdziale 3 przedstawiono zadanie estymacji na podstawie histogramu, głównie według [Chm06]. Omówiono zagadnienie rozmycia histogramu dla przypadku danych okresowych i nieokresowych. W tym właśnie rozdziale sformułowano nowe pojęcia: rozmycia granicznego i stopnia rozmycia, oraz zalecenia co do stopnia rozmycia, które wykorzystano dalej do określania takiej skali funkcji rozmycia, aby rozwiązania otrzymywane metodami akumulacji danych były odporne na zakłócenia w danych. Część II jest poświęcona zadaniom rozwiązanym metodami akumulacyjnymi. W rozdziale 4 wprowadzono prosty akumulacyjny detektor krawędzi. Detektor ten jest potraktowany jako ćwiczenie w zakresie konstrukcji metody akumulacyjnej. Omówiono sposób uzyskiwania danych do głosowania oraz pokazano relacje metody akumulacyjnej, medianowej oraz uśredniającej, która jak się okazuje jest detektorem Sobla. Zadanie detekcji krawędzi zostało sformułowane w sposób nieparametryczny, a akumulacja została zrealizowana w przestrzeni obrazu. W dalszych rozdziałach przedstawiono dwa zadania o charakterze praktycznym: jedno parametryczne i jedno nieparametryczne. W rozdziale 5 omówiono zadanie nakładania obrazów. Po omówieniu możliwych klas tego parametrycznego zadania wybrano do rozwiązania zadanie w pewnym sensie najtrudniejsze: przy danych jedynie położeniach piksli do nałożenia, bez żadnej dodatkowej informacji. Porównano trzy metody znane z literatury, przy czym najszybsza z nich okazała się jednocześnie najmniej odporną. Porównanie, a także przykład medycznego zastosowania najbardziej odpornej metody, są oparte na artykule [Chm04a]. W tym rozdziale nie ma istotnej nowej treści oryginalnej, natomiast szczególną uwagę zwrócono na weryfikację zaleceń o stosowaniu słabego rozmycia w uzyskiwanych histogramach, sformułowanych uprzednio. Wynik okazał się pozytywny, przy czym w testowanych zadaniach uzyskano odporność do udziału około 70-80% zakłóceń w danych. Rozdział 6, w którym przedstawiono detektor linii, czyli obiektów o kształcie wydłużonym, jest podsumowaniem książki. Zaprezentowana nowa metoda akumulacyjna jest nieparametrycznym detektorem działającym w przestrzeni obrazu. Detektor jest opisany, a także przebadany na sztucznych obrazach testowych. Przedstawiono też wyniki dla kilku wybranych obrazów mammograficznych zawierających obiekty trudne do detekcji. Detektor charakteryzuje się odpornością dla szumu normalnego, który według zwyczajowo stosowanych miar można określić jako dwukrotnie silniejszy od sygnału (SNR = 3 db). W przypadku szumu normalnego połączonego z silnym szumem punktowym uzyskano nie gorsze wyniki. Takie poziomy szumu, według oceny subiektywnej, znacznie przekraczają poziom spotykany na przykład w mammogramach. Książkę kończy rozdział 7, podsumowujący całość w sposób krytyczny. Uzupełnieniami są: na początku opis relacji terminologii angielskiej i stosowanej tu terminologii polskiej i spis najważniejszych oznaczeń z omówieniem, oraz na końcu trzy dodatki, w których przestawiono te części treści, które można uznać za uboczne względem całości. Niektóre obrazy wykorzystane w tej książce mogą się okazać przydatne dla

5 xiii Czytelników. Są to głównie użyte w książce obrazy testowe oraz wybrane ilustracje. Obrazy zostaną umieszczone w witrynie internetowej Akademickiej Oficyny Wydawniczej EXIT pod adresem w części dotyczącej tej książki, oraz na mojej stronie internetowej w dziale Publications (stronę można znaleźć przez wyszukiwarki internetowe używając słów kluczowych Leszek J Chmielewski home). Chciałbym podziękować osobom, które na różne sposoby pomogły mi w pracy nad książką. Przede wszystkim dziękuję prof. Mariuszowi Nieniewskiemu, Kierownikowi Pracowni Systemów Wizyjnych i Pomiarowych IPPT PAN, w której pracuję i w której książka została napisana, za wsparcie jakie otrzymałem w czasie jej powstawania. Dziękuję prof. Witoldowi Kosińskiemu, poprzedniemu kierownikowi Pracowni, za przeczytanie fragmentów książki i cenne uwagi, kolegom i doktorantom z Pracowni: dr Markowi Skłodowskiemu, za długie dyskusje i wymianę spostrzeżeń na tematy blisko i pośrednio związane z tematyką książki, dr Waldemarowi Cudnemu za uwagi i pomoc w zdobywaniu literatury, mgr inż. Marcinowi Batorowi i mgr Konradowi Bojarowi za dyskusje, a także za dbałość o atmosferę skupienia we wspólnym pokoju. Najcieplej dziękuję mojej Żonie za przejęcie większości obowiązków i cierpliwe znoszenie moich trudnych nastrojów podczas długich miesięcy pisania. Dziękuję wielu naszym bliskim, przyjaciołom i znajomym za duchowe wsparcie, które w pewnych okresach było niezwykle cenną i skuteczną formą pomocy. Wydanie książki zostało sfinansowane przez Ministerstwo Nauki ze środków na naukę w latach w ramach projektu badawczego nr 3 T11C Na koniec chciałbym wyjaśnić, że jeśli chodzi o styl pisania w pierwszej osobie, to liczby pojedynczej pierwszej osoby użyłem wyłącznie w niniejszej przedmowie (oraz w ostatnim zdaniu podsumowania, str. 212), ponieważ w ten sposób łatwiej było oddzielić własny dorobek od istniejącego stanu wiedzy. Dalej starałem się formułować zdania w formie bezosobowej, lecz czasem taki styl wydaje się nazbyt suchy. Dlatego w wielu miejscach użyłem pierwszej osoby liczby mnogiej, pisząc na przykład załóżmy, zobaczmy, wprowadzimy pojęcia i tak dalej. W każdym z tych przypadków mam na myśli dwie osoby: Czytelnika i autora. Leszek Jerzy Chmielewski

6 Literatura [AHN90] J. Astola, P. Haavisto, and Y. Neuvo. Vector median filters. Proc. IEEE, 78: , [AK01] H.S. Alhichri and H. Kamel. Image registration using the Hausdorff fraction and virtual circles. In Proc. IEEE Conf. on Image Processing, volume 2, pages , 7-10 Oct, [ANM98] [Bal81] [Ban00] [BB82] [BCA94] [BCG] [BJBB01] [BR96] A.S. Aguado, M.S. Nixon, and E.M. Montiel. Parameterizing arbitrary shapes via Fourier descriptors for evidence-gathering extraction. Comput. Vision and Image Underst., 69(2): , Feb D.H. Ballard. Generalizing the Hough transform to detect arbitrary shapes. Pattern Recognition, 13: , I.N. Bankman, editor. Handbook of Medical Imaging Processing and Analysis. Academic Press, London, D. Ballard and C.M. Brown. Computer Vision. Prentice Hall, Englewood Cliffs, J. Bangham, T. Campbell, and R. Aldridge. Multiscale median and morphological filters for 2D pattern recognition. Signal Processing, 38: , Bibliographies on Computer Graphics and Vision. M.M. Berger, T. Jaworska, A. Baranowska, M. Barańska, redaktorzy. Słownik Angielsko-Polski Naukowo-Techniczny. Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa, 1962, Wyd. elektroniczne Leksykonia System TL+, LexLand S.C., Knurów M.J. Black and A. Rangarajan. On the unification of line processes, outlier rejection, and robust statistics with applications in early vision. Int. J. Comput. Vision, 19(1):57 91, [Bro92] L. Gottesfeld Brown. A survey of image registration techniques. ACM Computing Surveys, 24(4): , 1992.

7 228 LITERATURA [BS86] [BSCea98] [BvHBL93] I.N. Bronsztejn, K.A. Siemiendiajew. Matematyka Poradnik encyklopedyczny. PWN, Warszawa, wydanie 7, R. Bansal, L.H. Staib, Z. Chen, and A. Rangarajan et al. A novel approach for the registration of 2D portal and 3D CT images for treatment setup verification in radiotherapy. In Proc. 1st Int. Conf. Medical Image Computing and Computer-Assisted Intervention MICCAI 98, volume 1496 of LNCS, pages , Cambridge, Massachusetts, Oct 11-13, Springer Verlag. A. Bel, M. van Herk, H. Bartelink, and J.V. Lebesque. A verification procedure to improve patient setup accuracy using portal images. Radiotherapy and Oncology, 29(2): , doi: / (93) [BZ87] A. Blake and A. Zisserman. Visual Reconstruction. MIT Press, Cambridge, MA, London, [Can86] J. Canny. A computational approach to edge detection. IEEE Trans. PAMI, 8(6): , [CCSL98] [CGKD01] [CGKD02] [Chm95] [Chm96] J. Cai, J.C.H. Chu, A. Saxena, and L.H. Lanzl. A simple algorithm for planar image registration in radiation therapy. Med. Phys., 25(6): , L. Chmielewski, P. Gut, P. Kukołowicz, and A. Dąbrowski. Robust matching of images by an algorithm based on voting for treatment accuracy assessment in radiotherapy. In M. Kurzyński, E. Puchała, and M. Woźniak, editors, Proc. 2nd Polish Conf. on Computer Pattern Recognition Systems KOSYR 2001, pages , Miłków, Poland, May 28-31, Wrocław University of Technology. L. Chmielewski, P. Gut, P.F. Kukołowicz, and A. Dąbrowski. Robust feature-based image registration using modified Hausdorff distance measure with the evolving quantile rank. In F. Leberl and A. Ferko, editors, Proc. East-West Vision EWV 02. Int. Workshop and Project Festival on Computer Vision, Computer Graphics and New Media, pages 23 28, Graz, Austria, Sept 12-13, Austrian Computer Society. L. Chmielewski. A note on merging line segments with the search space reduced by a condition based on an ordering. Machine Graphics & Vision, 4(1-2):29 38, L. Chmielewski. The concept of a competitive step and roof edge detector. Machine Graphics & Vision, 5(1-2): , [Chm02] L. Chmielewski. The AH line edge detector and the hierarchical Hough transform as detectors of the irradiation field in simulation images. In K. Wojciechowski, editor, Proc. Int. Conf. Computer

8 LITERATURA 229 Vision and Graphics ICCVG 2002, volume 1, pages , Zakopane, Poland, Sept 25-29, [Chm03] [Chm04a] [Chm04b] [Chm05a] L. Chmielewski. Nakładanie obrazów metodą transformaty Hougha. A. Nowakowski, redaktor, Prace XIII Krajowej Konferencji Naukowej Biocybernetyka i Inżynieria Biomedyczna KBIB 2001, strony , Gdańsk, września Politechnika Gdańska. L. Chmielewski. Choice of the Hough transform for image registration. In A. Nowakowski and B.B. Kosmowski, editors, Proc. SPIE, volume 5505: Optical Methods, Sensors, Image Processing, and Visualization in Medicine, pages , doi: / L. Chmielewski. Detection of non-parametric lines by evidence accumulation: Finding blood vessels in mammograms. In Computer Vision and Graphics: Proc. Int. Conf. Computer Vision and Graphics ICCVG 2004, volume 32 of Computational Imaging and Vision, pages , Warsaw, Poland, Sep 22-24, Springer Verlag, L. Chmielewski. Specification of the evidence accumulation-based line detection algorithm. In CORES 2005 [COR05], pages [Chm05b] L. Chmielewski. Scale and direction invariance of the evidence accumulation-based line detection algorithm. In CORES 2005 [COR05], pages [Chm06] [CK90] [CK99] [CKGD02] L.J. Chmielewski. Fuzzy histograms, weak fuzzification and accumulation of periodic quantities. Application in two accumulationbased image processing methods. Pattern Analysis & Applications, Published Online First. Paper version in print. doi: /s L. Chmielewski and W. Kosiński, editors. Lecture Notes on Computer Vision and Artificial Intelligence. Ossolineum, Wrocław, Lectures held at the School on Computer Vision and Artificial Intelligence, Mądralin n. Warsaw, April 24-29, D. Chetverikov and Y. Khenokh. Matching for shape defect detection. In Proc. Conf. Computer Analysis of Images and Patterns CAIP 99, volume 1689 of LNCS, pages , Ljubljana, Slovenia, Sept Springer Verlag. L. Chmielewski, P.F. Kukołowicz, P. Gut, and A. Dąbrowski. Assessment of the quality of radiotherapy with the use of portal and simulation images the method and the software. Journal of Medical Informatics & Technologies, 3:MI 171 MI 179, Nov 2002.

9 230 LITERATURA [CKN03] [CN90] [COR05] [CP86] [CS02] [CSea03] [CT77] L. Chmielewski, J.L. Kulikowski, A. Nowakowski, redaktorzy. Obrazowanie Biomedyczne, tom 8 serii Biocybernetyka i Inżynieria Biomedyczna 2000, pod redakcją Macieja Nałęcza. Akademicka Oficyna Wydawnicza EXIT, Warszawa, A. Cideciyan and J. Nagel. Multimodality image registration using the Hough transform. In Proc. Ann. Int. Conf. IEEE EMBS, volume 12, pages , Los Alamitos, CA, IEEE Comp. Soc. Press. Computer Recognition Systems: Proc. Int. Conf. on Computer Recognition Systems CORES 2005, Advances in Soft Computing, Rydzyna, Poland, May 22-25, Springer Verlag, M.F. Costabile and G.G. Pieroni. Detecting shape correspondences by using the generalized hough transform. In Proc. 8th Int. Conf. on Pattern Recognition ICPR 86, IEEE Publ. 86CH2342-4, pages , Paris, France, October 27-31, U Calabria U Houston. S. Czerni, M. Skrzyńska, redaktorzy. Słownik Naukowo-Techniczny Angielsko-Polski. WNT, Warszawa, T. Craig, M. Sharpe, and T. Haycocks et al. Comparison of correction protocols for image-guided radiation therapy. In Proc. 5th Int. Conf. Medical Image Computing and Computer-Assisted Intervention MICCAI 03, volume 2879 of LNCS, pages , Montréal, Canada, Nov 15-18, Springer Verlag. M. Cohen and G. Toussaint. On the detection of structures in noisy pictures. Pattern Recognition, 9:95 98, [Cud03] W. Cudny. Matematyczne podstawy obrazowania medycznego. Patrz Chmielewski i in. [CKN03], rozdział 1, strony [CVH] [Def90] [DH72] [DKK + 03] The Computer Vision Homepage. I. Defée. Edge detection in digital pictures. In Chmielewski and Kosiński [CK90], pages R.D. Duda and P.E. Hart. Use of the Hough transform to detect lines and curves in pictures. Comm. Assoc. of Computing Machinery, 15:11 15, A. Dąbrowski, P.F. Kukołowicz, P. Kędzierawski, A. Wieczorek, P. Gut, L. Chmielewski. Podsumowanie rocznych wyników kontroli odtwarzalności napromieniania w Świętokrzyskim Centrum Onkologii. Reports of Practical Oncology and Radiotherapy, 8(4): , 2003.

10 LITERATURA 231 [Dom00] M. Domański. Zaawansowane techniki kompresji obrazów i sekwencji wizyjnych. Wydawnictwa Politechniki Poznańskiej, Poznań, [DPvH01] [DSV90] [DT79] [DY80] [Dzi98] [Epa69] [EST94] N. Dekker, L.S. Ploeger, and M. van Herk. Evaluation of cost functions for gray value matching of 2D images in radiotherapy. In Proc. 4rd Int. Conf. Medical Image Computing and Computer-Assisted Intervention MICCAI 01, volume 2208 of LNCS, pages , Utrecht, The Netherlands, Oct 14-17, Springer Verlag. C. Dambra, S.B. Serpico, and G. Vernazza. A new technique for peak detection in the Hough-transform parameter space. In Proc. 5th European Signal Processing Conf., pages , Barcelona, Sept 18-22, R.N. Dixon and C.J. Taylor. Automated asbestos fibre counting. In Proc. Inst. Phys. Conf. Series, volume 44, pages , Philadelphia, PA, L. S. Davis and S. Yam. A generalized Hough-like transformation for shape recognition. Technical Report CS-TR , University of Texas at Austin, Department of Computer Sciences, Feb 1, J. Dziukowa, redaktor. Mammografia w diagnostyce raka sutka. Bel Corp, Warszawa, V. A. Epanechnikov. Nonparametric estimation of a multidimensional probability density. Theory Probab. Appl., 13: , K. Eilersten, A. Skretting, and T.L. Tenvaassas. Methods for fully automated verification of patient set-up in external beam radiotherapy with polygon shaped fields. Phys. Med. Biol., 39: , [Fli00] J. Flisiak, redaktor. Słownik Angielsko-Polski i Polsko-Angielski Collins a. HarperCollins Publishers Ltd. and Wydawnictwo GrafPunkt, 1997, Wyd. elektroniczne, Young Digital Poland SA. [GCKD01] P. Gut, L. Chmielewski, P. Kukołowicz, and A. Dąbrowski. Edgebased robust image registration for incomplete and partly erroneous data. In W. Skarbek, editor, Proc. 9th Int. Conf. CAIP 2001, volume 2124 of LNCS, pages , Warsaw, Poland, Sept 5-8, Springer Verlag. [GEGvHV93] K.G.A. Gilhuijs, A.A.H. El-Gayed, M. van Herk, and R.E. Vijlbrief. An algorithm for automatic analysis of portal images: clinical evaluation for prostate treatments. Radiotherapy and Oncology, 29: , 1993.

11 232 LITERATURA [GM87] [GNL02] [GPMZ98] [GvH93] [HAK00] [Har83] [HAR04] [HAR05] [HK01a] [HK01b] S. Geman and D.E. McClure. Statistical methods for tomographic image reconstruction. Bulletin of the International Statistical Institute, LII-4:5 21, M.G. Grant, M.S. Nixon, and P.H. Lewis. Extracting moving shapes by evidence gathering. Pattern Recognition, 35: , L.M. Giraud, J. Pouliot, X. Maldague, and A. Zaccarin. Automatic setup deviation measurements with electronic portal images for pelvic fields. Med. Phys., 25(7): , K.G.A. Gilhuijs and M. van Herk. Automatic on-line inspection of patient setup in radiation therapy using digital portal images. Med. Phys., 20(3): , A. Habib, A. Asmamaw, and D. Kelley. New approach to solving the matching problem in photogrammetry. In Proc. XIXth ISPRS Congress, Amsterdam, The Netherlands, Jul 16-23, R.M. Haralick. Ridges and edges in digital images. Comp. Vision, Graph., and Image Proc., 22:28 38, A. Habib and R. Al-Ruzouq. Line-based Modified Iterated Hough Transform for automatic registration of multi-source imagery. J. of Photogrammetric Record, 19(105):5 21, Mar A. Habib and R. Al-Ruzouq. Line-based Modified Iterated Hough Transform for automatic registration of multi-source imagery. J. of Photogrammetric Engineering and Remote Sensing, 71(3): , Mar A. Habib and D. Kelley. Automatic relative orientation of large scale imagery over urban areas using Modified Iterated Hough Transform. ISPRS J. of Photogrammetry & Remote Sensing, 56:29 41, A. Habib and D. Kelley. Single photo resection using the Modified Hough Transform. J. of Photogrammetric Engineering and Remote Sensing, 67(8): , Aug [HKP94] J.H. Han, L.T. Kóczy, and T. Poston. Fuzzy Hough transform. Pattern Recognition Letters, 15(7): , [HKR93] D.P. Huttenlocher, G.A. Klanderman, and W.J. Rucklidge. Comparing images using the hausdorff distance. IEEE Trans. PAMI, 15(9): , [HLM03a] A. Habib, H. Lin, and M. Morgan. Autonomous space resection using point- and line-based representation of free-form linear features. J. of Photogrammetric Record, 18(102): , Sep 2003.

12 LITERATURA 233 [HLM03b] [Hou59] [Hou62] [HR93] [HRRS86] [HS99] A. Habib, H. Lin, and M. Morgan. Line-based Modified Iterated Hough Transform for autonomous single photo resection. J. of Photogrammetric Engineering and Remote Sensing, 69(12): , Dec P.V.C. Hough. Machine analysis of bubble chamber pictures. In Proc. Int. Conf. on High Energy Accelerators and Instrumentation. CERN, P.V.C. Hough. A method and means for recognizing complex patterns. U. S. Patent , Dec 18, D.P. Huttenlocher and W.J. Rucklidge. A multi-resolution technique for comparing images using the Hausdorff distance. In Proc. IEEE Conf. on Computer Vision and Pattern Recognition, pages , New York, Jun F.R. Hampel, E.M. Ronchetii, P.J. Rousseeuw, and W.A. Stahel. Robust Statistics: The Approach Based on Influence functions. John Wiley, New York, A. Habib and T. Schenk. New approach for matching surfaces from laser scanners and optical sensors. In Proc. Joint Workshop of ISPRS III/5 and III/2 on Mapping Surface Structure and Topography by Air-borne and Space-borne Lasers, La Jolla, San Diego, CA, Nov 9-11, [HSM02] A. Habib, S. Shin, and M. Morgan. Automatic pose estimation of imagery using free-form control linear features. In Proc. ISPRS Commission III Symposium on Photogrammetric Computer Vision, pages A , Graz, Austria, Sep 9-13, [Hub81] P.J. Huber. Robust Statistics. John Wiley, New York, [Hub03] P.J. Huber. Robust Statistics. John Wiley, New York, [IK88] J. Illingworth and J. Kittler. A survey of the Hough transform. Comp. Vision, Graph., and Image Proc., 44(1):87 116, [Jan90] [JKW98] [JR89] M. Jankowski. Elementy grafiki komputerowej. Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa, H. Jezierska, M. Kasperka, D. Woźnicka, redaktorzy. Słownik Angielsko-Polski Informatyczny. Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa, 1990, Wyd. elektroniczne Leksykonia System TL+, LexLand S.C., Knurów J. Jolion and A. Rozenfeld. A O(log n) pyramid Hough transform. Pattern Recognition Letters, 9: , 1989.

13 234 LITERATURA [JS95] [Kac05] T. Jaworska, M. Skrzyńska, redaktorzy. Słownik Angielsko-Polski WNT. Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa, 1992, Wyd. elektroniczne Leksykonia System TL+, LexLand S.C., Knurów B. Kaczorowski, redaktor. Nowa Encyklopedia Powszechna. PWN, Warszawa, [KBS75] C. Kimme, D. Ballard, and J. Sklansky. Finding circles by an array of accumulators. Comm. Assoc. of Computing Machinery, 18(2): , [KC03] [KĆ05] [KDG + 05] [KHE95] [KM04] [KPB + 94] D. Kozińska, L. Chmielewski. Nakładanie obrazów i integracja danych multimodalnych. Patrz Chmielewski i in. [CKN03], rozdział 4, strony J. Koronacki and J. Ćwik. Statystyczne systemy uczące się. WNT, Warszawa, P.F. Kukołowicz, A. Dąbrowski, P. Gut, L. Chmielewski, A. Wieczorek, and P. Kędzierawski. Evaluation of set-up deviations during the irradiation of patients suffering from breast cancer treated with two different techniques. Radiotherapy and Oncology, 75(1):22 27, doi: /j.radonc H. Kälviäinen, P. Hirvonen, and O. Erkki. Probabilistic and nonprobabilistic Hough transforms: overview and comparisons. Image and Vision Computing, 13(4): , May J. Koronacki, J. Mielniczuk. Statystyka dla Studentów Kierunków Technicznych i Przyrodniczych. WNT, Warszawa, wydanie drugie, W.P. Kegelmeyer, J.M. Pruneda, P.D. Bourland, A. Hillis, M.W. Riggs, and M.L. Nipper. Computer-aided mammographic screening for spiculated lesions. Radiology, 191: , [Krü01] W. Krüger. Robust and efficient map-to-image registration with line segments. Machine Vision and Applications, 13:38 50, [Kul05] [Kul91] [LA99] P. Kulczycki. Estymatory jądrowe w analizie systemowej. Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa, J.L. Kulikowski. Komputerowa analiza obrazów w biologii i medycynie. Informatyka, 1:1 4, H. Lester and S.R. Arrige. A survey of hierarchical non-linear medical image registration. Pattern Recognition, 32: , 1999.

14 LITERATURA 235 [LBD01] [Lea92] [Lea93] [Lin98] [LLYL94] [LPVS05] S. Liu, C.F. Babbs, and E.J. Delp. Multiresolution detection of spiculated lesions in digital mammograms. IEEE Trans. Image Processing, 10(6): , V.F. Leavers. Shape Detection in Computer Vision Using the Hough Transform. Springer Verlag, London, V.F. Leavers. Which Hough transform? CVGIP: Image Understanding, 58: , T. Lindeberg. Edge detection and ridge detection with automatic scale selection. Int. J. Comput. Vision, 30(2): , W.C.Y. Lam, M.T.S. Lam, K.S.Y. Yuen, and D.N.K. Leung. A general evidence accumulation technique for Hough transformation. In Proc. IEEE Int. Conf. Systems, Man and Cybernetics, volume 3, pages , Texas, USA, Oct R. Lukac, K.N. Plataniotis, A.N. Venetsanopoulos, and B. Smolka. A statistically-switched adaptive vector median filter. J. Intelligent and Robotic Systems, 42(4): , doi: /s [LT96] R.-C. Lo and W.H. Tsai. Colour image detection and matching using modified generalised Hough transform. IEE Proc. Vision, Image & Signal Processing, 143(4): , Aug [Lus71] L.B. Lusted. Signal detectability and medical decision-making. Science, 171: , [LXL04] C. Liu, T. Xia, and H. Li. A hierarchical Hough transform for fingerprint matching. In D. Zhang and A.K. Jain, editors, Proc. 1st Int. Conf. Biometrical Authentication ICBA 2004, volume 3072 of LNCS, pages , Hong Kong, China, Jul 15-17, Springer Verlag. doi: /b [LY96] [Maî85] [Mar72] W.C.Y. Lam and S.Y. Yuen. Efficient technique for circle detection using hypothesis filtering and Hough transform. IEE Proc. - Vis. Image Signal Process., 143(5): , Oct H. Maître. Un panorama de la transformation de Hough. Traitement du Signal, 2(4): , K.V. Mardia. Statistics of directional data. Academic Press, London, [Mar05] A. Markowski, redaktor. Wielki Słownik Poprawnej Polszczyzny. PWN, Warszawa, 2005.

15 236 LITERATURA [Mee04] [MF75] [MF93] P. Meer. Robust techniques for computer vision. In G. Medioni and S.B. Kang, editors, Emerging Topics in Computer Vision, pages Prentice Hall, P.M. Merlin and D.J. Farber. A parallel mechanism for detecting curves in pictures. IEEE Trans. Comp., 24:96 98, C.R. Mauer and J.M. Fitzpatrick. A review of medical image registration. In R.J. Maciunas, editor, Interactive Image Guided Neurosurgery, pages American Association of Neurological Surgeons, [MV98] J.B.A. Maintz and M.A. Viergever. A survey of medical image registration. Medical Image Analysis, 2(1):1 36, [MvdEV96] J.B.A. Maintz, P.A. van den Elsen, and M.A. Viergever. Evaluation of ridge seeking operators for multimodality medical image matching. IEEE Trans. PAMI, 18(4): , [NA02] M. Nixon and A. Aguado. Feature Extraction & Image Processing. Newnes, Oxford, Auckland, Boston, [NCN98] J.M. Nash, J.N. Carter, and M.S. Nixon. Extraction of moving articulated-objects by evidence gathering. In Proc. 9th British Machine Vision Conf. BMVC 98, volume 2, pages , Southampton, UK, Sept 13-16, [NHA98] C. Nikou, F. Heitz, and J.-C. Armspach. Robust registration of dissimilar single and multimodal images. In D. Zhang and A.K. Jain, editors, Proc. 5th Eur. Conf. Computer Vision ECCV 98, volume 1407 of LNCS, pages 51 66, Freiburg, Germany, Jun, Springer Verlag. [Obu03] N.A. Obuchowski. Receiver operating characteristic curves and their use in radiology. Radiology, 229(1):3 8, doi: /radiol [OHH03] M. Orkisz, M. Hernández-Hoyos. Podstawy technik segmentacji stosowanych w przetwarzaniu obrazów 3D naczyń krwionośnych. Patrz Chmielewski i in. [CKN03], rozdział 10, strony [OS84] J. O Rourke and K. Sloan. Dynamic quantization: Two adaptive data structures for multidimensional space. IEEE Trans. PAMI, 3: , [Par62] E. Parzen. On estimation of a probability density function and mode. Ann. Math. Statist., 33: , [Pav87] T. Pavlidis. Grafika i Przetwarzanie Obrazów. Biblioteka Inżynierii Oprogramowania. WNT, (Algorithms for Graphics and Image Processing, Computer Science Press Inc., Rockville, 1982).

16 LITERATURA 237 [PB97] C.A. Perez and L.W. Brady, editors. Principles and Practice of Radiation Oncology. Lippincott-Raven, Philadelphia, [PIK92] [Pol02] [Pra01] [PY01] [RKCJ96] J. Princen, J. Illingworth, and J. Kittler. A formal definition of the Hough transform: Properties and relationships. Journal of Mathematical Imaging and Vision, 1(2): , doi: /bf E. Polański, redaktor. Nowy Słownik Ortograficzny. PWN, Warszawa, W.K. Pratt. Digital Image Processing. John Wiley, New York, third edition, H.J. Park and H.S. Yang. Invariant object detection based on evidence accumulation and Gabor features. Pattern Recognition Letters, 22: , N.K. Ratha, K. Karu, Shaoyun Chen, and A.K. Jain. A real-time matching system for large fingerprint databases. IEEE Trans. PA- MI, 18(8): , Aug doi: / [RL87] P.J. Rousseeuw and A.M. Leroy. Robust Regression and Outlier Detection. John Wiley, [Ros69] [Ruc96] A. Rosenfeld. Picture Processing by Computer. Academic Press, New York, W.J. Rucklidge. Efficient Visual Recognition Using Hausdorff Distance, volume 1173 of LNCS. Springer Verlag, doi: /bfb [Ruc97] W.J. Rucklidge. Efficiently locating objects using the Hausdorff distance. Int. J. Comput. Vision, 24(3): , [Sco92] [Sil86] [Ska93] [SM02] D.W. Scott. Multivariate density estimation: Theory, Practice, and Visualization. John Wiley, B.W. Silverman. Density Estimation for Statistics and Data Analysis. Chapman & Hall, W. Skarbek. Metody Reprezentacj Obrazów Cyfrowych. Akademicka Oficyna Wydawnicza PLJ, Warszawa, Seria: Problemy Współczesnej Nauki Teoria i Zastosowania: Informatyka. Red.: L. Bolc. G. Seedahmed and L. Martucci. Automatic image registration using Geometrically Invariant Parameter Space Clustering (GIPSC). In Proc. ISPRS Commission III Symp. on Photogrammetric Computer Vision, pages A , Graz, Austria, Sept 9-13, 2002.

17 238 LITERATURA [SPD + 94] [Sta64] [Sto87] J. Suckling, J. Parker, D. Dance, S. Astley, I. Hutt, C. Boggis, I. Ricketts, E. Stamatakis, N. Cerneaz, S. Kok, P. Taylor, D. Betal, and J. Savage. The Mammographic Images Analysis Society digital mammogram database. In A.G. Gale, S.M. Astley, D.R. Dance, and A.Y. Cairns, editors, Digital Mammography, volume 1069 of Exerpta Medica International Congress Series, pages , J. Stanisławski. Wielki Słownik Angielsko-Polski. Państwowe Wydawnictwo Wiedza Powszechna, Warszawa, Wyd. elektroniczne Leksykonia System TL+, LexLand S.C., Knurów G. Stockman. Object recognition and localization via pose clustering. Comp. Vision, Graph., and Image Proc., 40: , [Str99] O. Strauss. Use the Fuzzy Hough Transform towards reduction of the precision-uncertainty duality. Pattern Recognition, 32: , [TD83] P. Thrift and S. Dunn. Approximating point-set images by line segments using a variance of the Hough transform. Comp. Vision, Graph., and Image Proc., 21: , [TGS00] [vdepv93] L.V. Tsap, D.B. Goldgof, and S. Sarkar. Multiscale combination of physically-based registration and deformation modeling. In Proc. IEEE Conf. on Image Processing, volume 2, pages , Jun, P.A. van den Elsen, E.J.D. Pol, and M.A. Viergever. Medical image matching a review with classification. IEEE Engineering in Medicine and Biology, 3:26 39, [VG81] T. Van Veen and F. Grœn. Discretization errors in the Hough transform. Pattern Recognition, 14: , [vt82] [WJ95] [Woj90] [XOK90] [YD81] D. van Tassel. Praktyka Programowania. WNT, Warszawa, wydanie 2, M.P. Wand and M.C. Jones. Density Estimation for Statistics and Data Analysis. Chapman & Hall, K. Wojciechowski. Image data processing for smoothing and filtration. In Chmielewski and Kosiński [CK90], pages L. Xu, E. Oja, and P. Kultanen. A new curve detection method: Randomized Hough transform (RHT). Pattern Recognition Letters, 11(5): , S. Yam and L.S Davis. Image registration using generalized Hough transforms. In Proc. IEEE Conf. Pattern Recognition and Image Processing, pages , Dallas, U.S., Aug 3-5, 1981.

18 LITERATURA 239 [ZABT04] [ZB01] [Zgó00] [ZK99] [ZMB00] [ZPS + 99] [ZPT96] [ZT98] [Żor00] R. Zwiggelaar, S.M. Astley, C.R.M. Boggis, and C.J. Taylor. Linear structures in mammographic images: detection and classification. IEEE Trans. Medical Imaging, 23(9): , Sep R. Zwiggelaar and C.R.M. Boggis. Classification of linear structures in mammographic images. In Proc. Conf. Medical Image Understanding and Analysis MIUA 2001, Birmingham, UK, Jul 16-17, H. Zgółkowa, redaktor. Praktyczny Słownik Współczesnej Polszczyzny, T. 28, Paser-placebo. Kurpisz, Poznań, F. Zana and J.C. Klein. A multimodal registration algorithm of eye fundus images using vessels detection and Hough transform. IEEE Trans. Medical Imaging, 18(5): , May doi: / R. Zwiggelaar, R. Marti, and C.R.M. Boggis. Detection of linear structures in mammographic images. In Proc. Conf. Medical Imaging Understanding and Analysis MIUA 2000, London, UK, Jul 10-11, R. Zwiggelaar, T.C. Parr, J.E. Schumm, I.W. Hutt, C.J. Taylor, S.M. Astley, and C.R.M. Boggis. Model-based detection of spiculated lesions in mammograms. Medical Image Analysis, 3(1):39 62, R. Zwiggelaar, T.C. Parr, and C.J. Taylor. Finding orientated line patterns in digital mammographic images. In Proc. 7th British Machine Vision Conference BMVC 96, pages , Edinburgh, UK, D. Ziou and S. Tabbone. Edge detection techniques An overview. Pattern Recognition and Image Analysis, 8(4): , W. Żorski. Metody Segmentacji Obrazów Oparte na Transformacie Hougha. Instytut Automatyki i Robotyki WAT, Warszawa, 2000.

Terminologia polska i angielska

Terminologia polska i angielska 1 Terminologia polska i angielska Omówiono tu następujące terminy, alfabetycznie: akumulacja danych str. 2; grube błędy, wartości typowe i nietypowe str. 3; krzywa ROC str. 4; moda, wartość modalna, modalność

Bardziej szczegółowo

B.R2. NAKŁADANIE OBRAZÓW PRECYZYJNA OCENA JAKOŚCI RADIOTERAPII BEZ OKREŚLANIA ODPOWIEDNIOŚCI PUNKTÓW NA OBRAZIE SYMULACYJNYM I PORTALOWYM *

B.R2. NAKŁADANIE OBRAZÓW PRECYZYJNA OCENA JAKOŚCI RADIOTERAPII BEZ OKREŚLANIA ODPOWIEDNIOŚCI PUNKTÓW NA OBRAZIE SYMULACYJNYM I PORTALOWYM * B.R2. NAKŁADANIE OBRAZÓW PRECYZYJNA OCENA JAKOŚCI RADIOTERAPII BEZ OKREŚLANIA ODPOWIEDNIOŚCI PUNKTÓW NA OBRAZIE SYMULACYJNYM I PORTALOWYM * Piotr Gut 1, Leszek Chmielewski 1, Paweł F. Kukołowicz 2, Andrzej

Bardziej szczegółowo

Współczesna problematyka klasyfikacji Informatyki

Współczesna problematyka klasyfikacji Informatyki Współczesna problematyka klasyfikacji Informatyki Nazwa pojawiła się na przełomie lat 50-60-tych i przyjęła się na dobre w Europie Jedna z definicji (z Wikipedii): Informatyka dziedzina nauki i techniki

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy moduł kierunkowy ogólny Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium TECHNIKI OBRAZOWANIA MEDYCZNEGO Medical Imaging Techniques Forma

Bardziej szczegółowo

dr hab.inz. Marcin Iwanowski

dr hab.inz. Marcin Iwanowski dr hab.inz. Marcin Iwanowski Życiorys wrzesień 2014 nazwisko imiona urodzony narodowość stan cywilny Dane osobowe IWANOWSKI Marcin Wojciech 4 października 1971, Warszawa polska żonaty, 2 dzieci Aktualne

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: SYSTEMY INFORMATYCZNE W SŁUŻBIE ZDROWIA I SYSTEMY UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH Computer Science Systems in Health Protection and Social Insurance Systems Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Forma

Bardziej szczegółowo

Badania w sieciach złożonych

Badania w sieciach złożonych Badania w sieciach złożonych Grant WCSS nr 177, sprawozdanie za rok 2012 Kierownik grantu dr. hab. inż. Przemysław Kazienko mgr inż. Radosław Michalski Instytut Informatyki Politechniki Wrocławskiej Obszar

Bardziej szczegółowo

LISTA KURSÓW PLANOWANYCH DO URUCHOMIENIA W SEMESTRZE ZIMOWYM 2015/2016

LISTA KURSÓW PLANOWANYCH DO URUCHOMIENIA W SEMESTRZE ZIMOWYM 2015/2016 LISTA KURSÓW PLANOWANYCH DO URUCHOMIENIA W SEMESTRZE ZIMOWYM 2015/2016 INFORMATYKA I STOPNIA studia stacjonarne 1 sem. PO-W08-INF- - -ST-Ii-WRO-(2015/2016) MAP003055W Algebra z geometrią analityczną A

Bardziej szczegółowo

Egzamin / zaliczenie na ocenę*

Egzamin / zaliczenie na ocenę* WYDZIAŁ PODSTAWOWYCH PROBLEMÓW TECHNIKI Zał. nr 4 do ZW 33/01 KARTA PRZEDMIOTU Nazwa w języku polskim: OBRAZOWANIE MEDYCZNE Nazwa w języku angielskim: MEDICAL IMAGING Kierunek studiów (jeśli dotyczy):

Bardziej szczegółowo

Nazwa Wydziału Nazwa jednostki prowadzącej moduł Nazwa modułu kształcenia. Kod modułu Język kształcenia Efekty kształcenia dla modułu kształcenia

Nazwa Wydziału Nazwa jednostki prowadzącej moduł Nazwa modułu kształcenia. Kod modułu Język kształcenia Efekty kształcenia dla modułu kształcenia Nazwa Wydziału Nazwa jednostki prowadzącej moduł Nazwa modułu kształcenia Kod modułu Język kształcenia Efekty kształcenia dla modułu kształcenia Wydział Matematyki i Informatyki Instytut Informatyki i

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie sztucznej inteligencji w testowaniu oprogramowania

Zastosowanie sztucznej inteligencji w testowaniu oprogramowania Zastosowanie sztucznej inteligencji w testowaniu oprogramowania Problem NP Problem NP (niedeterministycznie wielomianowy, ang. nondeterministic polynomial) to problem decyzyjny, dla którego rozwiązanie

Bardziej szczegółowo

Uwaga wstępna: Kognitywne Systemy Wspomagające Zarządzanie

Uwaga wstępna: Kognitywne Systemy Wspomagające Zarządzanie Kognitywne Systemy Wspomagające Zarządzanie Ryszard Tadeusiewicz & Lidia Ogiela AGH Ilustracje użyte do prezentacji podczas wygłaszania referatu na konferencji KOMUNIKACJA I JAKOŚĆ W ZARZĄDZANIU w dniu

Bardziej szczegółowo

I rok. semestr 1 semestr 2 15 tyg. 15 tyg. Razem ECTS. laborat. semin. ECTS. konwer. wykł. I rok. w tym. Razem ECTS. laborat. semin. ECTS. konwer.

I rok. semestr 1 semestr 2 15 tyg. 15 tyg. Razem ECTS. laborat. semin. ECTS. konwer. wykł. I rok. w tym. Razem ECTS. laborat. semin. ECTS. konwer. Wydział Informatyki i Nauki o Materiałach Kierunek Informatyka studia I stopnia inżynierskie studia stacjonarne 08- IO1S-13 od roku akademickiego 2015/2016 A Lp GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH kod Nazwa modułu

Bardziej szczegółowo

Wirtualne Laboratorium Mechaniki eksperyment na odległość, współpraca badawcza i gromadzenie wiedzy

Wirtualne Laboratorium Mechaniki eksperyment na odległość, współpraca badawcza i gromadzenie wiedzy Wirtualne Laboratorium Mechaniki eksperyment na odległość, współpraca badawcza i gromadzenie wiedzy Łukasz Maciejewski, Wojciech Myszka Instytut Materiałoznawstwa i Mechaniki Technicznej Politechniki Wrocławskiej

Bardziej szczegółowo

Kierunek i poziom studiów: Biologia, poziom drugi Sylabus modułu: Metody statystyczne w naukach przyrodniczych

Kierunek i poziom studiów: Biologia, poziom drugi Sylabus modułu: Metody statystyczne w naukach przyrodniczych Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Biologia, poziom drugi Sylabus modułu: Metody statystyczne w naukach przyrodniczych kod modułu: 2BL_02 1. Informacje ogólne koordynator

Bardziej szczegółowo

Wstęp do systemów informacyjnych

Wstęp do systemów informacyjnych Wstęp do systemów informacyjnych Organizacja kursu UEK w Krakowie Ryszard Tadeusiewicz 1 Opis kursu Nazwa kursu: Wstęp do systemów informacyjnych Kierunek: Informatyka Stosowana Wykłady: 30 godzin - Prowadzący:

Bardziej szczegółowo

Egzamin / zaliczenie na ocenę*

Egzamin / zaliczenie na ocenę* WYDZIAŁ PODSTAWOWYCH PROBLEMÓW TECHNIKI Zał. nr 4 do ZW 33/01 KARTA PRZEDMIOTU Nazwa w języku polskim: DIAGNOSTYKA OBRAZOWA Nazwa w języku angielskim: DIAGNOSTIC IMAGING Kierunek studiów (jeśli dotyczy):

Bardziej szczegółowo

Jak się do tego zabrać?

Jak się do tego zabrać? Jak się do tego zabrać? Kontekst Problem inżynierski Literatura (ogólna i szczegółowa) Projekt inżynierski Metody i narzędzia Eksperymenty Wnioski Beata Płanda: Analiza wpływu organizacji ruchu lotniczego

Bardziej szczegółowo

mgr inż. Sebastian Meszyński

mgr inż. Sebastian Meszyński Wykształcenie: 2011 obecnie studia doktoranckie: Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej, Katedra Informatyki Stosowanej. 2009-2011 - studia magisterskie: Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki

Bardziej szczegółowo

Dykrotyzm oka wyjaśnienie występowania nowo zaobserwowanego zjawiska.

Dykrotyzm oka wyjaśnienie występowania nowo zaobserwowanego zjawiska. Dykrotyzm oka wyjaśnienie występowania nowo zaobserwowanego zjawiska. Mgr inż. Maja Berezowska Promotorzy : dr hab. inż. Jerzy Detyna, prof. nadzw. PWr dr inż. Monika Danielewska Plan prezentacji (1) Problem

Bardziej szczegółowo

Books edited by professor Ryszard Tadeusiewicz

Books edited by professor Ryszard Tadeusiewicz Books edited by professor Ryszard Tadeusiewicz Książki, w których prof. Tadeusiewicz pełnił funkcje redaktora 2015 2014 2013 1. Romanowski A., Sankowski D., Tadeusiewicz R. (eds.): Modelling and Identification

Bardziej szczegółowo

Egzamin / zaliczenie na ocenę*

Egzamin / zaliczenie na ocenę* Zał. nr do ZW /01 WYDZIAŁ / STUDIUM KARTA PRZEDMIOTU Nazwa w języku polskim Identyfikacja systemów Nazwa w języku angielskim System identification Kierunek studiów (jeśli dotyczy): Inżynieria Systemów

Bardziej szczegółowo

WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH

WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH Scientific Bulletin of Che lm Section of Technical Sciences No. 1/2008 WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH WE WSPÓŁRZĘDNOŚCIOWEJ TECHNICE POMIAROWEJ MAREK MAGDZIAK Katedra Technik Wytwarzania i Automatyzacji, Politechnika

Bardziej szczegółowo

Curriculum Vitae. Agnieszka Zbrzezny. aga.zbrzezny@gmail.com

Curriculum Vitae. Agnieszka Zbrzezny. aga.zbrzezny@gmail.com Curriculum Vitae Agnieszka Zbrzezny DANE PERSONALNE imię i nazwisko Agnieszka Zbrzezny data urodzenia 22 czerwiec 1985 stan cywilny panna email aga.zbrzezny@gmail.com strona domowa www.ajd.czest.pl/ imi/agnieszka.zbrzezny

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Mechatronika Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE C1. Zapoznanie studentów z inteligentnymi

Bardziej szczegółowo

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA WYDZIAŁ INFORMATYKI I ZARZĄDZANIA Kierunek studiów: INFORMATYKA Stopień studiów: STUDIA II STOPNIA Obszar Wiedzy/Kształcenia: OBSZAR NAUK TECHNICZNYCH Obszar nauki: DZIEDZINA NAUK TECHNICZNYCH Dyscyplina

Bardziej szczegółowo

Wykrywanie sygnałów DTMF za pomocą mikrokontrolera ATmega 328 z wykorzystaniem algorytmu Goertzela

Wykrywanie sygnałów DTMF za pomocą mikrokontrolera ATmega 328 z wykorzystaniem algorytmu Goertzela Politechnika Poznańska Wydział Informatyki Kierunek studiów: Automatyka i Robotyka Wykrywanie sygnałów DTMF za pomocą mikrokontrolera ATmega 328 z wykorzystaniem algorytmu Goertzela Detection of DTMF signals

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ PODSTAWOWYCH PROBLEMÓW TECHNIKI KARTA PRZEDMIOTU

WYDZIAŁ PODSTAWOWYCH PROBLEMÓW TECHNIKI KARTA PRZEDMIOTU Zał. nr 4 do ZW WYDZIAŁ PODSTAWOWYCH PROBLEMÓW TECHNIKI KARTA PRZEDMIOTU Nazwa w języku polskim STATYSTYCZNA ANALIZA DANYCH Nazwa w języku angielskim STATISTICAL DATA ANALYSIS Kierunek studiów (jeśli dotyczy):

Bardziej szczegółowo

An evaluation of GoldAnchor intraprostatic fiducial marker stability during the treatment planning

An evaluation of GoldAnchor intraprostatic fiducial marker stability during the treatment planning An evaluation of GoldAnchor intraprostatic fiducial marker stability during the treatment planning Dawid Bodusz, Wojciech Leszczyński, Wioletta Miśta, Leszek Miszczyk Application of fiducial gold markers:

Bardziej szczegółowo

Lingwistyczne podsumowania baz danych.inteligentne generowanie s

Lingwistyczne podsumowania baz danych.inteligentne generowanie s Lingwistyczne podsumowania baz danych. Inteligentne generowanie streszczeń Instytut Informatyki, Politechnika Łódzka Katowice, 29 stycznia 2010 r. Problematyka Bazy i hurtownie danych olbrzymia ilość liczb......

Bardziej szczegółowo

Lotnicze i terenowe skanowanie laserowe środowiska leśnego - aktualne problemy badawcze

Lotnicze i terenowe skanowanie laserowe środowiska leśnego - aktualne problemy badawcze Lotnicze i terenowe skanowanie laserowe środowiska leśnego - aktualne problemy badawcze Krzysztof Stereńczak Zakład Zarządzania Zasobami Leśnymi, Instytut Badawczy Leśnictwa 1 Plan prezentacji 1. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Instytut W5/I-7 Zestawienie Kart przedmiotów Wrocław, 2012-11-17

Instytut W5/I-7 Zestawienie Kart przedmiotów Wrocław, 2012-11-17 ARR021302 Obwody elektryczne Electric circuits ELR021306 energii Renewable Energy Sources ELR021312 Fotowoltaika stosowana Applied photovoltaics ELR021315 Ogniwa fotowoltaiczne Photovoltaic Cells.. Odnawialne

Bardziej szczegółowo

GMWØJCIK Publications

GMWØJCIK Publications GMWØJCIK Publications A. Gajos and G. M. Wojcik, Electroencephalographic detection of synesthesia, Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, Sectio AI: Informatica, vol. 14, no. 3, pp. 43 52, 2014.

Bardziej szczegółowo

Zamawiający INSTYTUT BADAŃ SYSTEMOWYCH POLSKIEJ AKADEMII NAUK

Zamawiający INSTYTUT BADAŃ SYSTEMOWYCH POLSKIEJ AKADEMII NAUK Nr sprawy: F1-208-05/10 Warszawa 14 maja 2010 r. Instytut Badań Systemowych PAN informuje o wszczęciu postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego poniżej 137.000 Euro na: dostawę czasopism

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: SYSTEMY INFORMATYCZNE WSPOMAGAJĄCE DIAGNOSTYKĘ MEDYCZNĄ Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy moduł specjalności informatyka medyczna Rodzaj zajęć: wykład, projekt

Bardziej szczegółowo

(technicznej, inżynierskiej)

(technicznej, inżynierskiej) Edycja pracy dyplomowej (technicznej, inżynierskiej) Przygotowała: prof. B. Kostek Formatka strony tytułowej w j. polskim (http://www.eti.pg.gda.pl/studenci/druki/) dane dyplomanta, skan zdjęcia, tytuł

Bardziej szczegółowo

Sylabus modułu: Matematyka stosowana z elementami chemometrii (0310-CH-S1-018)

Sylabus modułu: Matematyka stosowana z elementami chemometrii (0310-CH-S1-018) Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: chemia, poziom pierwszy Sylabus modułu: Matematyka stosowana z elementami chemometrii (018) 1. Informacje ogólne koordynator modułu dr

Bardziej szczegółowo

(technicznej, magisterskiej)

(technicznej, magisterskiej) Edycja pracy dyplomowej (technicznej, magisterskiej) Przygotowała: prof. B. Kostek Formatka strony tytułowej tt ł (do pobrania) dane dyplomanta, zdjęcie, tytuł pracy, nazwisko promotora i konsultanta (należy

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie sztucznych sieci neuronowych w prognozowaniu szeregów czasowych (prezentacja 2)

Zastosowanie sztucznych sieci neuronowych w prognozowaniu szeregów czasowych (prezentacja 2) Zastosowanie sztucznych sieci neuronowych w prognozowaniu szeregów czasowych (prezentacja 2) Ewa Wołoszko Praca pisana pod kierunkiem Pani dr hab. Małgorzaty Doman Plan tego wystąpienia Teoria Narzędzia

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne techniki informatyczne Program: 1. Sztuczna inteligencja. a) definicja; b) podział: Systemy ekspertowe Algorytmy ewolucyjne Logika rozmyta Sztuczne sieci neuronowe c) historia; 2. Systemy eksperckie

Bardziej szczegółowo

dr inż. SZYMON ŁUKASIK

dr inż. SZYMON ŁUKASIK dr inż. SZYMON ŁUKASIK Data i miejsce urodzenia: E-mail: 22 kwietnia 1981, Szczawnica slukasik@agh.edu.pl, slukasik@ibspan.waw.pl WYKSZTAŁCENIE 04.2013-07.2013 szkolenie z zakresu zarządzania w nauce,

Bardziej szczegółowo

Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental Studies

Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental Studies 544524-TEMPUS-1-2013-1-PL-TEMPUS-SMHES Qualifications Frameworks for Environmental Studies at Ukrainian Universities Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental

Bardziej szczegółowo

Wymiar godzin Pkt Kod Nazwa przedmiotu Egz. ECTS W C L P S P Physics I E 2 1 5 P Mathematical analysis I 2 2 6 P Linear algebra and analytic E 2 2 7

Wymiar godzin Pkt Kod Nazwa przedmiotu Egz. ECTS W C L P S P Physics I E 2 1 5 P Mathematical analysis I 2 2 6 P Linear algebra and analytic E 2 2 7 PLAN STUDIÓW STACJONARNYCH I-go STOPNIA (inżynierskich) NA WYDZIALE ELETROTECHNII, AUTOMATYI I INFORMATYI na kierunku AUTOMATYA I ROBOTYA Obowiązuje dla 1-go roku studiów w roku akademickim 2015/2016 I

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorstwo zwinne. Projektowanie systemów i strategii zarządzania

Przedsiębiorstwo zwinne. Projektowanie systemów i strategii zarządzania Politechnika Poznańska, Wydział Inżynierii Zarządzania Dr inż. Edmund Pawłowski Przedsiębiorstwo zwinne. Projektowanie systemów i strategii zarządzania Modelowanie i projektowanie struktury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA SPECJALNOŚCIOWE

ZAGADNIENIA SPECJALNOŚCIOWE (ARK) Komputerowe sieci sterowania 1.Zaawansowane metody wyznaczania parametrów regulatorów 2.Mechanizmy innowacyjne. 3.Sieci neuronowe w modelowaniu obiektów dynamicznych. 4.Zasady projektowania i zastosowania

Bardziej szczegółowo

RACJONALIZACJA PROCESU EKSPLOATACYJNEGO SYSTEMÓW MONITORINGU WIZYJNEGO STOSOWANYCH NA PRZEJAZDACH KOLEJOWYCH

RACJONALIZACJA PROCESU EKSPLOATACYJNEGO SYSTEMÓW MONITORINGU WIZYJNEGO STOSOWANYCH NA PRZEJAZDACH KOLEJOWYCH RACE NAUKOWE OLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ z. Transport 6 olitechnika Warszawska, RACJONALIZACJA ROCESU EKSLOATACYJNEGO SYSTEMÓW MONITORINGU WIZYJNEGO STOSOWANYCH NA RZEJAZDACH KOLEJOWYCH dostarczono: Streszczenie

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE WARSTWY POWIERZCHNIOWEJ O ZMIENNEJ TWARDOŚCI

MODELOWANIE WARSTWY POWIERZCHNIOWEJ O ZMIENNEJ TWARDOŚCI Dr inż. Danuta MIEDZIŃSKA, email: dmiedzinska@wat.edu.pl Dr inż. Robert PANOWICZ, email: Panowicz@wat.edu.pl Wojskowa Akademia Techniczna, Katedra Mechaniki i Informatyki Stosowanej MODELOWANIE WARSTWY

Bardziej szczegółowo

Dr hab. inż. Jan Duda. Wykład dla studentów kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji

Dr hab. inż. Jan Duda. Wykład dla studentów kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Automatyzacja i Robotyzacja Procesów Produkcyjnych Dr hab. inż. Jan Duda Wykład dla studentów kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Podstawowe pojęcia Automatyka Nauka o metodach i układach sterowania

Bardziej szczegółowo

estymacja wskaźnika bardzo niskiej intensywności pracy z wykorzystaniem modelu faya-herriota i jego rozszerzeń

estymacja wskaźnika bardzo niskiej intensywności pracy z wykorzystaniem modelu faya-herriota i jego rozszerzeń estymacja wskaźnika bardzo niskiej intensywności pracy z wykorzystaniem modelu faya-herriota i jego rozszerzeń Łukasz Wawrowski, Maciej Beręsewicz 12.06.2015 Urząd Statystyczny w Poznaniu, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Integracja systemu CAD/CAM Catia z bazą danych uchwytów obróbkowych MS Access za pomocą interfejsu API

Integracja systemu CAD/CAM Catia z bazą danych uchwytów obróbkowych MS Access za pomocą interfejsu API Dr inż. Janusz Pobożniak, pobozniak@mech.pk.edu.pl Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji produkcji Politechnika Krakowska, Wydział Mechaniczny Integracja systemu CAD/CAM Catia z bazą danych uchwytów

Bardziej szczegółowo

Tytuł referatu (Times New Roman 22,wycentrowany, pogrubiony)

Tytuł referatu (Times New Roman 22,wycentrowany, pogrubiony) Wyższa Szkoła Informatyki w Łodzi Wydział... (Times New Roman 16, wycentrowany) Tytuł referatu (Times New Roman 22,wycentrowany, pogrubiony) Adam Abacki, Bartosz Babacki,... (Times New Roman 12, wycentrowany)

Bardziej szczegółowo

Algorytmy ustawiania ostroœci kamer w systemie stereowizyjnym robota mobilnego

Algorytmy ustawiania ostroœci kamer w systemie stereowizyjnym robota mobilnego AUTOMATYKA 010 Tom 14 Zeszyt 3/1 Dominik Sankowski*, S³awomir Je ewski*, Piotr Duch*, Zbigniew Stolarski*, Sylwester B³aszczyk* Algorytmy ustawiania ostroœci kamer w systemie stereowizyjnym robota mobilnego

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy moduł kierunkowy ogólny Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: ENERGETYKA Rodzaj przedmiotu: kierunkowy ogólny Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE C1. Zapoznanie studentów z własnościami

Bardziej szczegółowo

CLUSTERING. Metody grupowania danych

CLUSTERING. Metody grupowania danych CLUSTERING Metody grupowania danych Plan wykładu Wprowadzenie Dziedziny zastosowania Co to jest problem klastrowania? Problem wyszukiwania optymalnych klastrów Metody generowania: k centroidów (k - means

Bardziej szczegółowo

Zasady redagowania prac dyplomowych

Zasady redagowania prac dyplomowych Zasady redagowania prac dyplomowych realizowanych na Wydziale Fizyki Technicznej Politechniki Poznańskiej Poniższe zasady opracowano na podstawie materiałów źródłowych: Vademecum autora - Wydawnictwo Politechniki

Bardziej szczegółowo

SEMINARIA DYPLOMOWE - studia II stopnia kierunek: informatyka i ekonometria oraz matematyka

SEMINARIA DYPLOMOWE - studia II stopnia kierunek: informatyka i ekonometria oraz matematyka SEMINARIA DYPLOMOWE - studia II stopnia kierunek: informatyka i ekonometria oraz matematyka Seminarium: Matematyka dyskretna (IiE+MAT) Prowadzący: prof. dr hab. Mieczysław Borowiecki Teoria grafów, hipergrafów

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: PROGRAMOWANIE SYSTEMÓW WBUDOWANYCH Kierunek: Informatyka Rodzaj przedmiotu: moduł specjalności obowiązkowy: Inżynieria o Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU

Bardziej szczegółowo

Z-ZIP2-303z Zagadnienia optymalizacji Problems of optimization

Z-ZIP2-303z Zagadnienia optymalizacji Problems of optimization KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 0/03 Z-ZIP-303z Zagadnienia optymalizacji Problems of optimization A. USYTUOWANIE

Bardziej szczegółowo

Środowisko badawcze metod segmentacji bazujących na modelach odkształcalnych w obrazowaniu biomedycznym

Środowisko badawcze metod segmentacji bazujących na modelach odkształcalnych w obrazowaniu biomedycznym Środowisko badawcze metod segmentacji bazujących na modelach odkształcalnych w obrazowaniu biomedycznym Daniel Reska Krzysztof Jurczuk Cezary Bołdak Marek Krętowski Wydział Informatyki,Politechnika Białostocka

Bardziej szczegółowo

kod nr w planie ECTS Przedmiot studiów PODSTAWY STATYSTYKI 7 2

kod nr w planie ECTS Przedmiot studiów PODSTAWY STATYSTYKI 7 2 kod nr w planie ECTS Przedmiot studiów PODSTAWY STATYSTYKI 7 2 Kierunek Turystyka i Rekreacja Poziom kształcenia II stopień Rok/Semestr 1/2 Typ przedmiotu (obowiązkowy/fakultatywny) obowiązkowy y/ ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

LISTA PUBLIKACJI. dr Ewa Kołczyk Instytut Informatyki Uniwersytetu Wrocławskiego. Artykuły. Książki

LISTA PUBLIKACJI. dr Ewa Kołczyk Instytut Informatyki Uniwersytetu Wrocławskiego. Artykuły. Książki dr Ewa Kołczyk Instytut Informatyki Uniwersytetu Wrocławskiego Artykuły LISTA PUBLIKACJI 1. Hardt-Olejniczak, G., Kołczyk, E., Uwagi o kształceniu nauczycieli informatyki, Komputer w Edukacji, 1-2(1997),

Bardziej szczegółowo

Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji

Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji Dr Joanna Banaś Zakład Badań Systemowych Instytut Sztucznej Inteligencji i Metod Matematycznych Wydział Informatyki Politechniki

Bardziej szczegółowo

Wydział Elektroniki Telekomunikacji i Informatyki

Wydział Elektroniki Telekomunikacji i Informatyki Projekt badawczy nr N N518 292740 pt.: Opracowanie adaptacyjnego algorytmu sterowania autorskim aparatem zapobiegającym powstawaniu epizodów bezdechu sennego realizowany jest we współpracy Katedry Systemów

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: BADANIE JAKOŚCI I SYSTEMY METROLOGICZNE II Kierunek: Mechanika I Budowa Maszyn Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na specjalności APWiR Rodzaj zajęć: projekt I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU

Bardziej szczegółowo

Studia magisterskie II stopnia

Studia magisterskie II stopnia Studia magisterskie II stopnia w języku angielskim Postaw na siebie i nowe technologie Zaawansowane Systemy Informatyki i Sterowania Advanced Informatics and Control www.studia.pwr.wroc.pl Wydział Elektroniki

Bardziej szczegółowo

Śledź (Clupea harengus) jest ważnym gatunkiem z punktu widzenia funkcjonowania ekosystemu (Varpe et al., 2005, Pikitch et al., 2014), a także odgrywa

Śledź (Clupea harengus) jest ważnym gatunkiem z punktu widzenia funkcjonowania ekosystemu (Varpe et al., 2005, Pikitch et al., 2014), a także odgrywa Śledź (Clupea harengus) jest ważnym gatunkiem z punktu widzenia funkcjonowania ekosystemu (Varpe et al., 2005, Pikitch et al., 2014), a także odgrywa istotną rolę ekonomiczną, stanowiąc znaczną część połowów

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Jakości Quality Engineering. Zarządzanie i Inżynieria Produkcji II stopień Ogólnoakademicki

Inżynieria Jakości Quality Engineering. Zarządzanie i Inżynieria Produkcji II stopień Ogólnoakademicki KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2013/2014 Inżynieria Jakości Quality Engineering A. USYTUOWANIE MODUŁU W SYSTEMIE

Bardziej szczegółowo

PRZETWARZANIE OBRAZÓW WIT, Studia Dzienne, sem.5, 2006/2007, prowadzący: Marek Doros WYKŁAD 1 Schemat procesu przetwarzania obrazu

PRZETWARZANIE OBRAZÓW WIT, Studia Dzienne, sem.5, 2006/2007, prowadzący: Marek Doros WYKŁAD 1 Schemat procesu przetwarzania obrazu PRZETWARZANIE OBRAZÓW WIT, Studia Dzienne, sem.5, 2006/2007, prowadzący: Marek Doros WYKŁAD 1 Schemat procesu przetwarzania obrazu Przetwarzanie obrazów jest to proces składający się z następujących operacji:

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE PROJEKTOWANIA IMPLANTÓW Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy moduł specjalności inżynieria rehabilitacyjna Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium

Bardziej szczegółowo

Małe, średnie i... nano. Modelowanie molekularne w Opolu (i nie tylko) Teobald Kupka, Małgorzata A. Broda

Małe, średnie i... nano. Modelowanie molekularne w Opolu (i nie tylko) Teobald Kupka, Małgorzata A. Broda Małe, średnie i... nano. Modelowanie molekularne w Opolu (i nie tylko) Badania podstawowe wspomagane obliczeniami w WCSS Teobald Kupka, Małgorzata A. Broda Uniwersytet Opolski, Wydział Chemii, Opole e-mail:

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE WYBRANYCH MIAR JAKOŚCI OCENY OBRAZÓW CYFROWYCH W DAKTYLOSKOPII

ZASTOSOWANIE WYBRANYCH MIAR JAKOŚCI OCENY OBRAZÓW CYFROWYCH W DAKTYLOSKOPII POZNAN UNIVE RSITY OF TE CHNOLOGY ACADE MIC JOURNALS No 80 Electrical Engineering 2014 Jakub PĘKSIŃSKI* Grzegorz MIKOŁAJCZAK* ZASTOSOWANIE WYBRANYCH MIAR JAKOŚCI OCENY OBRAZÓW CYFROWYCH W DAKTYLOSKOPII

Bardziej szczegółowo

Wkład Fundacji BOINC Polska w popularyzowanie i rozwój nauki

Wkład Fundacji BOINC Polska w popularyzowanie i rozwój nauki Wkład Fundacji BOINC Polska w popularyzowanie i rozwój nauki mgr inż. Marcin Zastawnik wiceprezes Fundacji BOINC Polska marcin.zastawnik@boincpolska.org Warszawa, 17. maja 2013 Konspekt Geneza; Jak działamy;

Bardziej szczegółowo

Publikacje naukowe Marek Kubica Marek Kubica Marek Kubica Marek Kubica Marek Kubica Marek Kubica Marek Kubica Kubica Marek Marek Kubica Marek Kubica

Publikacje naukowe Marek Kubica Marek Kubica Marek Kubica Marek Kubica Marek Kubica Marek Kubica Marek Kubica Kubica Marek Marek Kubica Marek Kubica Publikacje naukowe 1. Marek Kubica: Simulation of fiber orientation program of AOC morphology produced in ternary electrolyte, XV Międzynarodowa Studencka Sesja Naukowa Katowice, 15 Maj 2014. 2. Marek

Bardziej szczegółowo

Z-ZIP2-119z Inżynieria Jakości Quality Engineering

Z-ZIP2-119z Inżynieria Jakości Quality Engineering KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Z-ZIP2-119z Inżynieria Jakości Quality Engineering Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 A. USYTUOWANIE MODUŁU

Bardziej szczegółowo

ROLA INNOWACYJNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH W PRZEMYŚLE CHEMICZNYM

ROLA INNOWACYJNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH W PRZEMYŚLE CHEMICZNYM ROLA INNOWACYJNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH W PRZEMYŚLE CHEMICZNYM Jacek Namieśnik Katedra Chemii Analitycznej, Wydział Chemiczny, Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/12, 80-233 Gdańsk e-mail: jacek.namiesnik@pg.gda.pl

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyńskie Centrum Sportu jednostka budżetowa w Gdyni Rozdział 2. Informacja o trybie i stosowaniu przepisów

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyńskie Centrum Sportu jednostka budżetowa w Gdyni Rozdział 2. Informacja o trybie i stosowaniu przepisów Z n a k s p r a w y G C S D Z P I 2 7 1 03 7 2 0 1 5 S P E C Y F I K A C J A I S T O T N Y C H W A R U N K Ó W Z A M Ó W I E N I A W y k o n a n i e r e m o n t u n a o b i e k c i e s p o r t o w y mp

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Jednostki obliczeniowe w zastosowaniach mechatronicznych Kierunek: Mechatronika Rodzaj przedmiotu: dla specjalności Systemy Sterowania Rodzaj zajęć: Wykład, laboratorium Computational

Bardziej szczegółowo

Porównanie generatorów liczb losowych wykorzystywanych w arkuszach kalkulacyjnych

Porównanie generatorów liczb losowych wykorzystywanych w arkuszach kalkulacyjnych dr Piotr Sulewski POMORSKA AKADEMIA PEDAGOGICZNA W SŁUPSKU KATEDRA INFORMATYKI I STATYSTYKI Porównanie generatorów liczb losowych wykorzystywanych w arkuszach kalkulacyjnych Wprowadzenie Obecnie bardzo

Bardziej szczegółowo

Poziom kwalifikacji: I stopnia. Liczba godzin/tydzień: 2W E, 2L PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

Poziom kwalifikacji: I stopnia. Liczba godzin/tydzień: 2W E, 2L PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: PROGRAMOWANIE ROZPROSZONE I RÓWNOLEGŁE Distributed and parallel programming Kierunek: Forma studiów: Informatyka Stacjonarne Rodzaj przedmiotu: moduł specjalności obowiązkowy: Sieci komputerowe

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ZDOLNOŚCI PROCESU O ZALEŻNYCH CHARAKTERYSTYKACH

ANALIZA ZDOLNOŚCI PROCESU O ZALEŻNYCH CHARAKTERYSTYKACH Małgorzata Szerszunowicz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach ANALIZA ZDOLNOŚCI PROCESU O ZALEŻNYCH CHARAKTERYSTYKACH Wprowadzenie Statystyczna kontrola jakości ma na celu doskonalenie procesu produkcyjnego

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE I SYMULACJA Kościelisko, 19-23 czerwca 2006r. Oddział Warszawski PTETiS Wydział Elektryczny Politechniki Warszawskiej Polska Sekcja IEEE

MODELOWANIE I SYMULACJA Kościelisko, 19-23 czerwca 2006r. Oddział Warszawski PTETiS Wydział Elektryczny Politechniki Warszawskiej Polska Sekcja IEEE ODELOWANIE I SYULACJA Kościelisko, 9-3 czerwca 006r. Oddział Warszawski PTETiS Wydział Elektryczny Politechniki Warszawskiej Polska Sekcja IEEE SYSTE DO KOPUTEROWEGO ODELOWANIA I SYULACJI UKŁADÓW DYNAICZNYCH

Bardziej szczegółowo

Projekt Kompetencyjny - założenia

Projekt Kompetencyjny - założenia Projekt Kompetencyjny - założenia sem. V 2013 kgrudzi.kis.p.lodz.pl projekt kompetencyjny 1 System informatyczny zbiór powiązanych ze sobą elementów, którego funkcją jest przetwarzanie danych przy użyciu

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do sieci TCP/IP

Wprowadzenie do sieci TCP/IP Wprowadzenie do sieci TCP/IP Marek Kozłowski Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych Politechnika Warszawska Plan przedmiotu 1 Model referencyjny OSI 2 Wybrane standardy IEEE 802 (LMSC) 3 Adresy IPv4

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa Rozdział 2.

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa Rozdział 2. Z n a k s p r a w y G O S I R D Z P I 2 7 1 03 3 2 0 1 4 S P E C Y F I K A C J A I S T O T N Y C H W A R U N K Ó W Z A M Ó W I E N I A f U d o s t p n i e n i e t e l e b i m ó w i n a g ł o n i e n i

Bardziej szczegółowo

OPEN ACCESS LIBRARY. Kształtowanie struktury i własności użytkowych umacnianej wydzieleniowo miedzi tytanowej. Jarosław Konieczny. Volume 4 (22) 2013

OPEN ACCESS LIBRARY. Kształtowanie struktury i własności użytkowych umacnianej wydzieleniowo miedzi tytanowej. Jarosław Konieczny. Volume 4 (22) 2013 OPEN ACCESS LIBRARY SOWA Scientific International Journal of the World Academy of Materials and Manufacturing Engineering publishing scientific monographs in Polish or in English only Published since 1998

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia wymagane do podjęcia studiów 2 stopnia na kierunku Informatyka

Efekty kształcenia wymagane do podjęcia studiów 2 stopnia na kierunku Informatyka Efekty kształcenia wymagane do podjęcia studiów 2 stopnia na kierunku Informatyka Test kwalifikacyjny obejmuje weryfikację efektów kształcenia oznaczonych kolorem szarym, efektów: K_W4 (!), K_W11-12, K_W15-16,

Bardziej szczegółowo

Biblioteka Wydziału Elektrycznego Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie NOWOŚCI WYDAWNICZE Maj 2015

Biblioteka Wydziału Elektrycznego Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie NOWOŚCI WYDAWNICZE Maj 2015 Biblioteka Wydziału Elektrycznego Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie NOWOŚCI WYDAWNICZE Maj 2015 Kontakt: tel.: (91) 449-52-20 e-mail: bibliotekawe@zut.edu.pl Autor: LAZAR

Bardziej szczegółowo

Wydział Matematyki Stosowanej. Politechniki Śląskiej w Gliwicach

Wydział Matematyki Stosowanej. Politechniki Śląskiej w Gliwicach Wydział Matematyki Stosowanej Politechniki Śląskiej w Gliwicach Wydział Matematyki Stosowanej jeden z 13 wydziałów Politechniki Śląskiej w Gliwicach. Od kilkunastu lat główną siedzibą Wydziału oraz Instytutu

Bardziej szczegółowo

Recenzja rozprawy doktorskiej mgr Ziemowita Klimondy

Recenzja rozprawy doktorskiej mgr Ziemowita Klimondy Warszawa, dnia 29 kwietnia 2013r. dr hab. inż. Krzysztof Kałużyński, prof.nzw. PW Instytut Metrologii i Inżynierii Biomedycznej PW ul.boboli 8, 02-525 Warszawa Recenzja rozprawy doktorskiej mgr Ziemowita

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Do Czytelnika... 7

SPIS TREŚCI. Do Czytelnika... 7 SPIS TREŚCI Do Czytelnika.................................................. 7 Rozdział I. Wprowadzenie do analizy statystycznej.............. 11 1.1. Informacje ogólne..........................................

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WPŁYWU WYBRANYCH PARAMETRÓW SYGNAŁU WYMUSZAJĄCEGO NA CZAS ODPOWIEDZI OBIEKTU

ANALIZA WPŁYWU WYBRANYCH PARAMETRÓW SYGNAŁU WYMUSZAJĄCEGO NA CZAS ODPOWIEDZI OBIEKTU II Konferencja Naukowa KNWS'05 "Informatyka- sztuka czy rzemios o" 15-18 czerwca 2005, Z otniki Luba skie ANALIZA WPŁYWU WYBRANYCH PARAMETRÓW SYGNAŁU WYMUSZAJĄCEGO NA CZAS ODPOWIEDZI OBIEKTU Piotr Mróz

Bardziej szczegółowo

Statystyczna analiza zmienności obciążeń w sieciach rozdzielczych Statistical Analysis of the Load Variability in Distribution Network

Statystyczna analiza zmienności obciążeń w sieciach rozdzielczych Statistical Analysis of the Load Variability in Distribution Network Statystyczna analiza zmienności obciążeń w sieciach rozdzielczych Statistical Analysis of the Load Variability in Distribution Network Wojciech Zalewski Politechnika Białostocka, Wydział Zarządzania, Katedra

Bardziej szczegółowo

1.INFORMACJE O PRZEDMIOCIE A. Podstawowe dane

1.INFORMACJE O PRZEDMIOCIE A. Podstawowe dane Kod przedmiotu:. Pozycja planu: B.1., B.1a 1.INFORMACJE O PRZEDMIOCIE A. Podstawowe dane Nazwa przedmiotu Metody badań na zwierzętach Kierunek studiów Poziom studiów Profil studiów Forma studiów Specjalność

Bardziej szczegółowo

Katedra Systemów Decyzyjnych. Kierownik: prof. dr hab. inż. Zdzisław Kowalczuk ksd@eti.pg.gda.pl

Katedra Systemów Decyzyjnych. Kierownik: prof. dr hab. inż. Zdzisław Kowalczuk ksd@eti.pg.gda.pl Katedra Systemów Decyzyjnych Kierownik: prof. dr hab. inż. Zdzisław Kowalczuk ksd@eti.pg.gda.pl 2010 Kadra KSD profesor zwyczajny 6 adiunktów, w tym 1 z habilitacją 4 asystentów 7 doktorantów Wydział Elektroniki,

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie systemu 2D TL do badania skanujących wiązek protonowych

Zastosowanie systemu 2D TL do badania skanujących wiązek protonowych Zastosowanie systemu 2D TL do badania skanujących wiązek protonowych Jan Gajewski Instytut Fizyki Jądrowej PAN, Kraków Plan prezentacji Podstawy 2D TLD elementy systemu Testy systemu HIT/DKFZ Niemcy PTC/ÚJF

Bardziej szczegółowo

Microsoft Office Word ćwiczenie 2

Microsoft Office Word ćwiczenie 2 Microsoft Office Word ćwiczenie 2 Standardy pracy inżynierskiej obowiązujące na Wydziale Inżynierii Środowiska: Egzemplarz redakcyjny pracy dyplomowej: strony pracy powinny mieć format A4, wydruk jednostronny,

Bardziej szczegółowo

ZBIORY ELEKTRONICZNE. Dostęp do zbiorów elektronicznych. Opis wybranych źródeł elektronicznych. Biblioteka Cyfrowa CYBRA

ZBIORY ELEKTRONICZNE. Dostęp do zbiorów elektronicznych. Opis wybranych źródeł elektronicznych. Biblioteka Cyfrowa CYBRA ZBIORY ELEKTRONICZNE Dostęp do zbiorów elektronicznych Opis wybranych źródeł elektronicznych Biblioteka Cyfrowa CYBRA Biblioteka od lat popularyzuje i udostępnia serwisy oferujące dostęp do pełnych tekstów

Bardziej szczegółowo

Ewaluacja jednym z kluczy do sukcesu dr Katarzyna Chmielewska

Ewaluacja jednym z kluczy do sukcesu dr Katarzyna Chmielewska Erasmus Intensive Programme Analytical and Computer Assisted Methods in Mathematical Models dr Katarzyna Chmielewska Bydgoszcz Katowice Karlsruhe Debreczyn Cluj-Napoca Craiova Timisoara Uniwersytet Kazimierza

Bardziej szczegółowo