(2008) Nowe regulacje dla wyrobów medycznych. Certyfikacja transportu kolejowego. Rolnictwo ekologiczne

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "(2008) Nowe regulacje dla wyrobów medycznych. Certyfikacja transportu kolejowego. Rolnictwo ekologiczne"

Transkrypt

1 (2008) Nowe regulacje dla wyrobów medycznych Certyfikacja transportu kolejowego Rolnictwo ekologiczne

2 TÜV Rheinland Polska Sp. z o.o. Zarząd: Janusz Grabka Prezes Zarządu Marek Mucha Wiceprezes Zarządu Siedziba: Warszawa ul. 17 Stycznia 56 tel.: 022/ tel.: 022/ fax: 022/ Oddziały: Zabrze ul. Wolności 327 tel.: 032/ tel.: 032/ fax: 032/ Szanowni Państwo, Pierwszy numer Biuletynu Jakości w 2008 roku, poświęcony będzie zmianom zarówno w procesie certyfikacji Systemów Zarządzania w oparciu o nową normę 17021, jak i w wymaganiach prawnych dla dopuszczania wyrobów medycznych we Wspólnocie Europejskiej, wprowadzonych dyrektywą 2007/47/EC, zmieniającą dyrektywę dla wyrobów medycznych 93/42/EEC. W bieżącym numerze dowiemy się także jakie możliwości stwarza przedsiębiorcom Unia Europejska w dofinansowaniu dobrze planowanych inwestycji. Będąc jednostką ciągle się rozwijającą przedstawiamy nową usługę w zakresie certyfikacji ekologicznych gospodarstw rolnych, przetwórców żywności oraz przedsiębiorstw wprowadzających produkty ekologiczne z importu. Życzymy przyjemnej lektury Zespół redakcyjny Poznań ul. Łukaszewicza 43 tel./fax: 061/ tel./fax: 061/ tel./fax: 061/ Olsztyn ul. Kołobrzeska 50 tel.: 089/ tel./fax: 089/ tel. kom.: Lublin ul. Czechowska 4 tel./fax: 081/ tel./fax: 081/ Częstochowa ul. Kucelińska 22 tel./fax: 034/ tel. kom.: Bytów ul. Lęborska 24 tel./fax: 059/ tel. kom.: Bydgoszcz ul. Grudziądzka tel./fax: 052/ tel./fax: 052/ tel. kom.: Rzeszów ul. Handlowa 4 tel./fax: 017/ tel. kom.: Wieliczka Park Kingi 1 tel./fax: 012/ tel./fax: 012/ tel./fax: 012/ Bielsko-Biała ul. I Dywizji Pancernej 45 tel tel. kom.: Gdynia ul. Batalionów Chłopskich 12 tel Szczecin ul. Zapadła 10 tel. kom.: Redakcja: Oliwia Wiśniewska tel.: 032/ w Spis treści: 1. Wstęp TUVdotCOM Dyrektywa 2007/47/EC - nowe regulacje w Unii Europejskiej dla wyrobów medycznych Certyfikacja transportu kolejowego Wymagania dla jednostek prowadzących auditowanie i certyfikację systemów zarządzania nowa norma PN-EN ISO/IEC 17021: Certyfikacja gospodarstw ekologicznych nowa usługa TÜV Rheinland Polska Wsparcie finansowe Polski w ramach funduszy strukturalnych UE Wydarzenia Szkolenia Podróże

3 TUVdotCOM Prezentujemy numery ID naszych Klientów, które posłużą Państwu do sprawdzenia i uzyskania interesujących Was informacji odnośnie produktów i samych producentów. Nazwa Adres Kod Miasto TUVdotCOM ID POMTOR Przedsiębiorstwo Produkcyine Usługowe i Handlowe Sp. z o.o. ul. Dojazdowa Rypin Podkarpacki Urząd Wojewódzki w Rzeszowie ul. Grunwaldzka Rzeszów Polimex - Mostostal Spółka Akcyjna Zakład ZREW ul. Elektryczna 2A Warszawa Polska Korporacja Techniki Sanitarnej, Grzewczej, Gazowej i Klimatyzacji Polski Związek Głuchych ZSP PRODIMET Sp. z o.o. ZPChr Al. Komisji Edukacji Narodowej Warszawa Pcim Pcim Polsko-Niemiecka Izba Przemyslowo-Handlowa ul. Miodowa Warszawa Południowy Zaklad Energetyki ENERGOEFEKT Sp. z o.o. ul. Kokotek Ruda Śląska PPBH REMBIS Sp. z.o.o. ul. Przemyslowa Janikowo PPH INTEGRAL Sp. z o.o. ul. Langiewicza Rzeszów PPH Conex Sp. z o.o. ul. Graniczna Płock PPHU BUDEKO - JANUSZ LUPA ul. Starowiejska Nowy Sącz PPHU LEWSTAR ul.wałowa 4/ Świdnica PPHU PRODREX-POLAND Sp. z o.o. ul. Wolności 92d Rudoltowice PPHU AKMAR Maria Wojcik ul. Tetmajera Częstochowa PPHU EKO - INŻ Sp. J. ul. Przemysłowa Pińczow PPHU JAWPOL ul. Marzanny 1 lok Warszawa PPHU KLAUDIA Sp. z o.o. ul. J. Kreta Ustroń PPHU LAMAR Mariola Mariusz Kuzma Sp. jawna Smardzów 30c Oleśnica PPHU LIGWAN S.C. M. Wanczyk, M. Ligeza ul. Witkacego Nowy Sącz PPHU MALKO SP. J. Małgorzata Kolasa Albert Kolasa Radoszkowo II/ Książ Wlkp PREVAC Sp. z o.o. ul. Raciborska Rogów PREMET S. A. ul. Sienkiewicza Pieszyce PREMONT Sp. z o.o. ul. Średnia Katowice PRESS CAST Sp. z o.o. ul. Akacjowa 18, Lgota Nadwarcie Koziegłowy PRETTL MOLDING AUTOMOTIVE POLSKA SP. Z O. O. ul. Glinki Bydgoszcz PRG Mysłowice - Rema Sp.z o.o. ul. Karola Miarki Mysłowice PRO - WAY Sp. z o.o. ul. Batorego Otwock PRO NOVUM Sp. z o.o. ul. Wróbli Katowice PRO-BUD J.K. Kubiczek ul. Żywiecka Wilkowice PRO-MAR S.A. ul. Bałtycka Poznań PRO-WAM Sp. z o.o. ul. Zwycięstwa Koszalin PROBIS ul. Parzniewska Pruszków PRODUCT PLUS Kozanecki- Begier- Słabolepszy sp.j. ul. Sportowa PRODUCTS Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe Spolka Jawna ZPChr PROFTECH S.J. M. Łukasiak, R. Nikiel, D. Nowinski, M. Pawłowski ul. Wróblewskiego 7a Kleszczewko k/poznania Gorzów Wielkopolski ul. Maronia Chorzów PROJEKT-LAB Sp. z o.o. Czarnochowice Wieliczka

4 Wyroby medyczne Dyrektywa 2007/47/EC - nowe regulacje w Unii Europejskiej dla wyrobów medycznych Daniel Świątko Kierownik Sekcji Wyrobów Medycznych TÜV Rheinland Polska Sp. z o.o. 4 Artykuł jest próbą zebrania informacji o najważniejszych zmianach w wymaganiach prawnych dla dopuszczania wyrobów medycznych we Wspólnocie Europejskiej, wprowadzonych dyrektywą 2007/47/EC, zmieniającą dyrektywę dla wyrobów medycznych 93/42/EEC. System dopuszczania wyrobów medycznych do obrotu i używania w Unii Europejskiej został zdefiniowany w dyrektywie dla wyrobów medycznych 93/42/EEC. Regulacje te zostały przeniesione do prawodawstwa polskiego Ustawą o wyrobach medycznych z 20 kwietnia 2004 r. Przyjęta w Europie zasada monitorowania bezpieczeństwa wyrobów medycznych na rynku oraz reakcja na rozwój techniki powoduje, że wymagania zdefiniowane w dyrektywach muszą być weryfikowane i uzupełniane zgodnie z postępem wiedzy i techniki. 21 września 2007 roku opublikowana została dyrektywa 2007/47/EC, wprowadzająca wiele istotnych zmian w dyrektywie 93/42/EEC i w systemie dopuszczania wyrobów do obrotu w Unii Europejskiej. Wprowadzone regulacje muszą zostać przeniesione do Ustawy o wyrobach medycznych w terminie do 21 grudnia 2008 r., a staną się obligatoryjne w zastosowaniu z dniem 21 marca 2010 r. W niniejszym artykule analizie zostaną poddane najistotniejsze zmiany, mające największy wpływ na system wprowadzania wyrobów medycznych do obrotu i używania. W dyrektywie 2007/47/EC uściślono status oprogramowania jako wyrobu medycznego. Oprogramowanie traktowane samodzielnie jest wyrobem medycznym, jeżeli jest przeznaczone specjalnie przez wytwórcę do użycia w jednym z celów określonych w definicji wyrobu medycznego. Oprogramowanie ogólnego zastosowania stosowane w zakładach opieki zdrowotnej nie jest wyrobem medycznym. Podkreślono również konieczność zwalidowania oprogramowania zgodnie z aktualnym poziomem wiedzy. Wymóg taki stał się jednym z wymagań zasadniczych - podstawowych wymagań dla bezpieczeństwa i efektywności wyrobów medycznych. Walidacja powinna być przeprowadzona zgodnie z aktualnym stanem wiedzy, z uwzględnieniem zasad cyklu rozwoju oprogramowania, zarządzania ryzykiem, walidacji i weryfikacji. Zauważony został również problem nadzoru nad regeneracją wyrobów medycznych jednorazowego użytku. Jeśli sprzęt jednorazowego użytku po jego użyciu jest ponownie myty, dezynfekowany, pakowany, sterylizowany i ponownie wprowadzany do użytku, mimo że jego oryginalny wytwórca przeznaczył go wyłącznie do jednorazowego użytku, osoba prowadząca regenerację i ponowne wprowadzenie wyrobu staje się wytwórcą wyrobu w rozumieniu dyrektywy 93/42/EEC. Osoba ta jest zobowiązana do przeprowadzenia procedur oceny zgodności zdefiniowanych w dyrektywie i wykazania, że regenerowany wyrób spełnia wszystkie stosowane wymagania zasadnicze. Aby uniknąć wątpliwości co do znaczenia terminu wyrób jednorazowego użytku wprowadzono jego definicję: wyrób przeznaczony do użycia tylko jeden raz przez pojedynczego pacjenta. Ponadto w wymaganiach zasadniczych zapisano wymóg spójnej interpretacji terminu jednorazowego użytku w całej Wspólnocie oraz wymaganie umieszczania w instrukcjach użycia dla wyrobów jednorazowego użytku informacji o znanych wytwórcy właściwościach i czynnikach technicznych, które mogłyby stwarzać ryzyko w przypadku ponownego użycia. W świetle doświadczeń w ocenach zgodności wyrobów medycznych koniecznym stało się doprecyzowanie wymagań w zakresie oceny klinicznej wyrobów. Podkreślono, że przeprowadzenie przez wytwórcę oceny klinicznej jest zasadniczo wymagane dla wszystkich wyrobów medycznych, niezależnie od ich klasyfikacji. Doprecyzowano, że ocena kliniczna opiera się na krytycznej analizie odpowiedniej, aktualnie dostępnej literatury naukowej z zakresu bezpieczeństwa, działania, właściwości projektu oraz przewidzianego zastosowania wyrobu w przypadku gdy wykazano równoważność wyrobu z wyrobem, do którego odnoszą się dane i dane dostatecznie dowodzą zgodności

5 Wyroby medyczne z odnośnymi wymaganiami zasadniczymi albo na krytycznej ocenie wyników wszystkich przeprowadzonych badań klinicznych. Po wprowadzeniu wyrobów do obrotu przewidziano prowadzenie dalszych obserwacji klinicznych wyrobów w użytkowaniu jako element zbierania informacji zwrotnej o wyrobach medycznych w użytkowaniu. Dla wyrobów medycznych wykonanych na zamówienie (według recepty, dla indywidualnego pacjenta), wprowadzono wyraźny wymóg wprowadzenia systemu nadzoru po wprowadzeniu do obrotu, obejmującego składanie organom informacji na temat incydentów, analogicznego do obowiązującego w przypadku pozostałych wyrobów. Ponadto w celu zwiększenia informacji dla pacjentów wprowadzono wymóg udostępniania pacjentowi Deklaracji wytwórcy zawierającej podstawowe informacje dotyczące wyrobu, zdefiniowane w załączniku VIII dyrektywy 93/42/EEC. W przypadku wyrobów medycznych klasy I sterylnej lub z funkcją pomiarową wprowadzono możliwość prowadzenia przez wytwórców oceny zgodności wyrobu według załącznika II dyrektywy 93/42/EEC. W takim przypadku procedura opiera się na ocenie kompletnego systemu zarządzania jakością, zgodnego z normą EN ISO bez wyłączania procesu projektowania i rozwoju. Do tej pory taka możliwość nie istniała. Dla wyrobów do implantacji, obowiązek przechowywania przez wytwórcę dokumentacji związanej z oceną zgodności i realizacją wyrobu został rozszerzony do co najmniej 15 lat. Wyroby medyczne są klasyfikowane w zależności od poziomu ryzyka do klas: I, IIa, IIb i III. Dyrektywa 2007/47/EC wprowadza również pewne zmiany w zasadach klasyfikacji, zapisanych w załączniku IX dyrektywy 93/42/EEC. W regule 5 wyroby inwa- -zyjne stosowane w otworach ciała, przeznaczone do podłączenia z aktywnym wyrobem medycznym klasy I zostały zaklasyfikowane do klasy I. W regule 6 inwazyjne wyroby medyczne do użytku chwilowego przeznaczone specjalnie do używania w bezpośrednim kontakcie z centralnym układem nerwowym są klasyfikowane do klasy III. W regule 13 wyroby, które zawierają jako integralną część pochodną krwi ludzkiej znalazły się w klasie III. W regule 15 wyroby przeznaczone do dezynfekcji wyrobów medycznych inwazyjnych przeniesiono do klasy IIb. Uściślono również wymagania dla ustanowionego przedstawiciela w Unii Europejskiej (dotyczy wytwórców spoza Wspólnoty). Odpowiednia informacja o nazwie i adresie ustanowionego przedstawiciela w Unii Europejskiej musi być dostępna dla użytkownika w dokumentacji towarzyszącej wyrobowi. Ma to szczególne znaczenie w sytuacji zaistnienia incydentu medycznego, ponieważ to przedstawiciel w Unii Europejskiej służy jako reprezentant wytwórcy w kontaktach z jednostkami kompetentnymi (w Polsce Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych). W celu bardziej efektywnej wymiany informacji dotyczących wyrobów medycznych utworzono europejską bazę danych. W bazie tej zebrano informacje o: rejestracji wyrobów, wytwórców i przedstawicieli w Unii Europejskiej, sprawozdaniach dotyczących incydentów, certyfikatach oraz badaniach klinicznych. Dane zgromadzone w europejskiej bazie danych są dostępne dla jednostek kompetentnych. Pozwala to na efektywne działanie jednostek kompetentnych. W wymaganiach zasadniczych dla wyrobów medycznych pojawiły się dodatkowe wymagania dla ergonomii wyrobów medycznych. Ponadto wymaga się aby położyć większy nacisk na kwestię poziomu wyszkolenia i wiedzy użytkownika, np. użytkownika nieprofesjonalnego. Szczególnie zwrócono uwagę na konsekwencje niewłaściwego użycia wyrobu i związane z tym niekorzystne skutki dla organizmu ludzkiego. Uściślono obowiązki i zadania jednostek notyfikowanych i innych organów w zakresie oceny wyrobów medycznych zawierających jako integralną część produkt leczniczy lub pochodną krwi ludzkiej. Doprecyzowano procedury oceny zgodności tego typu wyrobów. W przypadku gdy wytwórca korzysta z osób trzecich w projektowaniu lub produkcji wyrobów medycznych, dyrektywa 2007/47/EC doprecyzowała obowiązek nadzorowania tych procesów przez wytwórcę i ich ocenę przez jednostkę notyfikowaną w ramach oceny systemu zarządzania jakością wytwórcy. W świetle doświadczeń w ocenie zgodności wyrobów rozszerzono wymagania dla przeglądów dokumentacji technicznej wyrobów przez jednostkę notyfikowaną, biorącą udział w ocenie zgodności wyrobu. Wprowadzono terminy: - podkategoria wyrobów grupa wyrobów o wspólnych zakresach przewidzianego zastosowania lub o wspólnej technologii, oraz grupa Dokończenie na stronie 13 5

6 Transport kolejowy Certyfikacja transportu kolejowego Andrzej Kolasiński Specjalista ds. Rynku Kolejowego TÜV Rheinland Polska Sp. z o.o. 6 Zarządy eksploatujące koleje szynowe w różnych krajach, w celu świadczenia usług przewozowych dla zapewnienia standardów bezpieczeństwa i swobodnej komunikacji pomiędzy granicami państw założyły w 1922 roku UIC, Międzynarodowy Związek Kolei (UIC-Union internationale de chemins de fer), (www.uic.asso.fr). Siedziba tej organizacji mieści się w Paryżu. W UIC obowiązują trzy języki oficjalne: angielski, francuski i niemiecki. Organizacja liczy obecnie 163 członków, w tym 73 aktywnych. Organizacja prowadzi działania na dwóch głównych frontach: Koordynacja współpracy między przedsiębiorstwami kolejowymi w celu zwiększenia spójności poszczególnych systemów kolejowych w różnych krajach, co powinno przyczynić się do zwiększenia konkurencyjności tego środka transportu. W tym celu UIC publikuje zarządzenia zawierające wytyczne dotyczące technologii, infrastruktury czy eksploatacji mające charakter nakazów, zaleceń lub informacji. Promocja transportu kolejowego w kołach rządowych i międzynarodowych. W tym celu UIC jest upoważniona do reprezentowania, ze statusem konsultanta, sektora transportu kolejowego na forum ONZ. Podobną rolę UIC pełni również wobec rządów poszczególnych krajów oraz licznych organizacji międzynarodowych. Dokumenty wydawane przez UIC, są publikowane w postaci Kart UIC i są traktowane jako akty normatywne w kolejnictwie. Kraje, które były bezpośrednio powiązane gospodarczo z ZSRR, utworzyły organizację pod nazwą OSŻD Organizacja Współpracy Kolei zacja międzynarodowa została założona w Sofii w dniu 28 czerwca 1956r., na posiedzeniu ministrów kierujących transportem kolejowym. Członkami OSŻD są ministerstwa transportu i centralne organy państwowe kierujące transportem kolejowym 27 krajów Europy i Azji. Należą do niej wszystkie państwa byłego obozu socjalistycznego (bez Armenii) i Iran. Status obserwatora mają koleje Grecji, Finlandii, Francji, Niemiec i Serbii oraz austriacko-węgierska spółka kolejowa GySEV, zaś około 20 przedsiębiorstw - status członka stowarzyszonego. Formalnie członkami organizacji są też Albania i Kuba, które jednakże faktycznie nie uczestniczą w jej pracach. Jednym z forum współpracy jest Konferencja Dyrektorów Generalnych Kolei. W OSŻD językami roboczymi są: rosyjski, chiński; dopuszcza się też: angielski i niemiecki. Organizacja korzysta z praw wynikających z zapisów Konwencji Wiedeńskiej o stosunkach dyplomatycznych. Przepisy publikowane przez OSŻD są traktowane jako akty normatywne. Na podstawie Kart UIC i Przepisów OSŻD w Polsce właściwy minister odpowiedzialny za transport kolejowy wydawał przepisy prawne dotyczące kolei. Kolej w Polsce na dzień dzisiejszy spełnia wymagania UIC i OSŻD. UNIA EUROPEJSKA W celu standaryzacji kolei na obszarze Unii Europejskiej powstała Europejska Agencja Kolejowa (ERA, European Railway Agency) (www.era.eu.int). Agencja Unii Europejskiej została powołana na podstawie rozporządzenia nr 881/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 29 kwietnia 2004r., by pełnić rolę europejskiego regulatora rynku kolejowego w zakresie technicznym oraz zapewnić państwom członkowskim Unii Europejskiej wsparcie techniczne interoperacyjności* i bezpieczeństwa kolei. Jej zadaniem ma być z jednej strony ustalanie norm w dziedzinie bezpieczeństwa transportu kolejowego oraz interoperacyjności, a z drugiej kontrola ich przestrzegania przez poszczególne państwa. W zarządzie agencji zasiadają przedstawiciele 25 państw członkowskich (po jednym z każdego państwa; także z Cypru i Malty, które nie mają kolei), czterej reprezentanci Komisji Europejskiej oraz sześć osób nie posiadających prawa głosu - reprezentujących: przewoźników kolejowych, zarządców infrastruktury, przemysł kolejowy, pasażerów, klientów przewozów towarowych i związki zawodowe. Agencja funkcjonuje we Francji, w dwóch miastach: Valenciennes (siedziba główna, miejsce gdzie znajdują się wszystkie biura ERA) i Lille (miejsce, gdzie odbywają się wszystkie konferencje międzynarodowe). Unia Europejskia ustanowiła, dla transportu kolejowego dyrektywy nowego podejścia oraz specyfikacje techniczne (TSI) jako akty wykonawcze. W chwili obecnej obowiązującymi w tym obszarze są: dyrektywa 2001/16/WE z 2001r.w sprawie interoperacyjności transeuropejskiego systemu kolei konwencjonalnej, * INTEROPERACYJNOŚĆ KOLEI - zapewnienie bezpiecznego i niezakłóconego ruchu pociągów na terenie państw członkowskich UE, włącznie z pokonywaniem barier występujących na granicach pomiędzy nimi.

7 Transport kolejowy dyrektywa 2004/50/WE z 2004 r. w sprawie interoperacyjności transeuropejskiego systemu kolei dużych prędkości zmieniająca dyrektywy 48/96/WE i 2001/16/WE dyrektywa 2004/49/WE z 2004 r. w sprawie bezpieczeństwa kolei wspólnotowych dyrektywa 91/440/ECC z 1991 r. w sprawie rozwoju kolei wspólnotowych Dokumentami uzupełniającymi i wykonawczymi do dyrektyw kolejowych, są Techniczne Specyfikacje Interoperacyjności TSI. Dla kolei konwencjonalnych obowiązującymi są: 1. TSI CCS (sterowanie ruchem pociągów), 2. TSI WAG (wagony towarowe), 3. TSI TAF (telematyka), 4. TSI OPE (ruch kolejowy) 5. TSI NOI (hałas wywoływany przez kolej). 6. TSI PRM (dostępność kolei dla osób o ograniczonej możliwości poruszania się). Ocena zgodności kolei według dyrektyw europejskich, przeprowadzona na podstawie TSI obejmuje takie podsystemy (obszary) kolei konwencjonalnych i kolei dużych prędkości jak: Infrastruktura Energia Sterowanie ruchem pociągów Ruch kolejowy Tabor Utrzymanie Telematyka TSI stają się ważne do stosowania w kraju UE, z chwilą opublikowania ich w jego prawodawstwie. Zawierają m in. karty UIC i normy techniczne EN. Karty UIC nie są dokumentami europejskimi i zwyczajowo nie stosuje się ich w TSI. Stosowanie norm technicznych EN jest dobrowolne, jednakże przywołane w TSI, lub w jej załącznikach, stają się obligatoryjne do stosowania. Kraje członkowskie UE mają wyznaczony okres 6 miesięcy na implementację TSI do swojego prawodawstwa od czasu jej publikacji w Dzienniku Urzędowym UE. Certyfikacja na zgodność z TSI może być przeprowadzona tylko przez jednostki notyfikowane w UE do stosownych dyrektyw, na podstawie modułów dla procedury wspólnotowej weryfikacji podsystemów umieszczonych w TSI. Jednostka zlecająca certyfikację wg TSI, nie musi posiadać wdrożonego systemu zarządzania jakością ISO CERTYFIKACJA KOLEJNICTWA W POLSCE W Polsce sprawy związane z interoperacyjnością i certyfikacją kolejnictwa są prowadzone w Urzędzie Transportu Kolejowego (www.utk.gov.pl), Departament Zezwoleń Technicznych i Interoperacyjności; - Wydział ds. Zezwoleń Technicznych i Certyfikacji - Wydział ds. Interoperacyjości Urząd Transportu Kolejowego został utworzony 1 czerwca 2003 r. w drodze przekształcenia Głównego Inspektoratu Kolejnictwa. UTK stoi na straży bezpieczeństwa ruchu kolejowego i regulacji transportu kolejowego w Polsce. Do podstawowych zadań Urzędu Transportu Kolejowego należą: 1. nadzór techniczny nad eksploatacją i utrzymaniem linii kolejowych oraz pojazdów kolejowych; 2. nadzór nad bezpieczeństwem ruchu kolejwego; 3. regulacja transportu kolejowego; 4. licencjonowanie transportu kolejowego. Urząd Transportu Kolejowego wykonuje również zadania w zakresie monitorowania rozwoju rynku kolejowego, podnoszenia standardów bezpieczeństwa w transporcie kolejowym oraz współpracy z europejskimi instytucjami odpowiedzialnymi za funkcjonowanie i rozwój wspólnego rynku usług kolejowych. Podstawowe akty normatywne związane z wdrażaniem, stosowaniem i nadzorowaniem stosowania zasad interoperacyjności i oceny zgodności w prawie polskim dla kolejnictwa to: USTAWA z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 789, ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRA- STRUKTURY z dnia 7 stycznia 2008 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zasadniczych wymagań dotyczących interoperacyjności kolei oraz procedur oceny zgodności dla transeuropejskiego systemu kolei dużych prędkości Dz. U. z 2008 r. nr 11; poz. 64 str. 1, ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRA- STRUKTURY z dnia 7 stycznia 2008 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zasadniczych wymagań dotyczących interoperacyjności kolei oraz procedur oceny zgodności dla transeuropejskiego systemu kolei konwencjonalnej Dz. U. z 2008 r. nr 11; poz. 65 str. 2, Jednostki notyfikowane do dyrektyw dla kolejnictwa, dokonują oceny zgodności na podstawie ustawy o ocenie zgodności. Są zobowiązane do uzyskania autoryzacji ze strony UTK i zostać zgłoszone do Ministerstwa Infrastruktury, by mogły prowadzić działalność w Polsce dla polskich podmiotów gospodarczych. 7

8 Zarządzanie jakością Wymagania dla jednostek prowadzących auditowanie i certyfikację systemów zarządzania nowa norma PN-EN ISO/IEC 17021:2007 Halina Maślanka Pełnomocnik ds. Systemu Zarządzania Jakością Auditor wiodący TÜV TÜV Rheinland Polska Sp. z o.o. 8 Zmiany w procesie certyfikacji, nadzoru i ponownej certyfikacji w związku z wprowadzeniem normy PN-EN ISO/IEC 17021:2007 Ocena zgodności - Wymagania dla jednostek prowadzących auditowanie i certyfikację systemów zarządzania. Certyfikacja systemów zarządzania prowadzona jest przez jednostkę certyfikującą w oparciu o wymagania międzynarodowych norm. Podstawowe wymagania dla jednostek certyfikujących zostały określone w normie ISO/IEC Norma ISO/IEC została opracowana przez ISO/CASCO Grupę Roboczą WG 21. Opublikowano ją 15 września 2006 roku. Polskie wydanie normy PN-EN ISO/IEC 17021:2007 Ocena zgodności - Wymagania dla jednostek prowadzących auditowanie i certyfikację systemów zarządzania ukazało się roku. Obecnie trwa okres przejściowy związany z wdrożeniem nowej normy do stosowania. Jednostki certyfikujące zobowiązane są do uzyskania akredytacji według nowej normy w terminie do 15 września 2008 roku. Termin ten został ustalony przez IAF (International Accreditation Forum) w konsultacji z ISO (International Organization for Standardization), a okres przejściowy został ustanowiony, aby jednostki certyfikujące mogły dokonać wymaganych zmian w procesach certyfikacji i zidentyfikować konieczne zmiany w swoich systemach zarządzania jakością. Norma ISO/IEC zastąpiła obowiązującą wcześniej normę europejską EN 45012:1998 Wymagania ogólne dotyczące jednostek prowadzących ocenę oraz certyfikację/rejestrację systemów jakości i przewodniki ISO/IEC nr 62 :1996 Wymagania ogólne dotyczące jednostek prowadzących ocenę oraz certyfikację/rejestrację systemów zarządzania jakością i nr 66:1999 Wymagania ogólne dotyczące jednostek prowadzących ocenę oraz certyfikację/rejestrację systemów zarządzania środowiskowego (załączniki do przewodników ISO/IEC 62 i 66, które są podstawą do obliczania nakładów na audit są nadal obowiązujące). Norma została opracowana, aby zwiększyć zaufanie dla certyfikacji systemów zarządzania. Norma określa wymagania dla jednostek prowadzących auditowanie i certyfikację na zgodność z normami: ISO 9001 (zarządzanie jakością), ISO (zarządzanie środowiskiem), ISO (zarządzanie jakością u wytwórców wyrobów medycznych), ISO (zarządzanie bezpieczeństwem żywności), ISO (zarządzanie bezpieczeństwem informacji) oraz innymi standardami będącymi podstawą certyfikacji systemów zarządzania takich jak: OHSAS 18001(zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy), ISO/TS (zarządzanie w branży motoryzacyjnej), AS 9100 (zarządzanie w branży lotniczej), TL 9000 (zarządzanie w telekomunikacji) i inne. Zasady na których opiera się norma PN-EN ISO/IEC to: bezstronność, kompetencje, odpowiedzialność, otwartość, zachowanie poufności, reagowanie na skargi. Wymagania opisane w poszczególnych punktach normy są podstawą do auditowania jednostek certyfikujących przez jednostki akredytujące. W rozdziale 4 normy opisano zasady budujące zaufanie do certyfikacji, które nie podlegają auditowaniu przez jednostkę akredytującą. Wspomniane zasady należy stosować jako wytyczne do podejmowania decyzji w nieprzewidzianych sytuacjach; zasady te nie są wymaganiami. Wymagania dla jednostek certyfikujących zawarto w rozdziałach 5 do 10 normy: - 5 Wymagania ogólne - 6 Wymagania dotyczące struktury organizacyjnej - 7 Wymagania dotyczące zasobów - 8 Wymagania dotyczące informacji - 9 Wymagania dotyczące procesu - 10 Wymagania dotyczące systemu zarządzania jednostek certyfikujących W normie wprowadzono alternatywne podejście dotyczące wdrożenia w jednostce certyfikującej systemu zarządzania. System ten ma wspierać i wykazywać spełnienie wymagań normy EN ISO/IEC (przedstawionych w rozdziałach 5 do 9) i być zgodny z wymaganiami normy ISO 9001 albo z ogólnymi wymaganiami dla systemu zarządzania określonymi w normie EN ISO/IEC Jednostka certyfikująca sama decyduje o wyborze stosowanego systemu jakości. W odniesieniu do relacji jednostki certyfikującej z jej klientami nowa norma wprowadza szereg zmian. Poniżej omówiono najważniejsze zagadnienia relacji klient jednostka certyfikujące ustalone w normie Przy składaniu wniosku o certyfikację organizacja certyfikowana powinna: - podać wszystkie adresy i lokalizacje - przedstawić powiązania w większej korporacji - określić znaczące aspekty procesów i działań

9 Zarządzanie jakością - podać mające zastosowanie zobowiązania prawne - przedstawić informację o procesach, które są podzlecane - poinformować o korzystaniu z konsultacji Jednostka certyfikująca ma obowiązek zawarcia umowy z klientem na prowadzenie certyfikacji. Klient powinien być informowany przez jednostkę certyfikującą o wszelkich informacjach, które będzie udostępniała publiczne. Wszelkie inne informacje powinny być traktowane jako poufne. W przypadku gdy zaistniałaby konieczność przekazania stronie trzeciej informacji poufnych (wynikających z prawa) dotyczących certyfikowanego klienta, jednostka certyfikująca powinna poinformować z wyprzedzeniem klienta o dostarczeniu takiej informacji. Klienci powinni być informowani o obowiązku stworzenia przez nich warunków obserwacji auditu np. przez przedstawicieli jednostki akredytującej, auditorów szkolonych. Nowością dla certyfikowania systemów zarządzania jakością jest prowadzenie auditu certyfikacyjnego w dwóch etapach. Dokończenie na stronie 14 9

10 Gospodarstwa ekologiczne Certyfikacja gospodarstw ekologicznych nowa usługa w TÜV Rheinland Polska W miesiącu marcu TÜV Rheinland Polska Sp. z o.o. rozszerzyło swoją ofertę o certyfikację rolnictwa ekologicznego, a już wkrótce rozpocznie starania o prawo do certyfikacji produktu regionalnego i tradycyjnego oraz poszerzenia swej działalności o nowe obszary certyfikacji: eko-kosmetyków eko-usług restauracyjnych i hotelarskich. 4) wprowadzenia do obrotu produktów rolnictwa ekologicznego w tym importowanych. Za właściwą merytoryczną pracę w tym obszarze odpowiedzialność ponosi sekcja Europejskiego Centrum Badań Jakości Artykułów Rolno-Spożywczych w Wieliczce. W zakres działalności związanej z pozyskiwaniem nowych klientów TÜV Rheinland Sp. z o.o. zaangażował się Dział Sprzedaży naszej firmy. Artur Kielian Specjalista ds. Rolnictwa Ekologicznego Europejskie Centrum Badań Jakości Artykułów Rolno-Spożywczych TÜV Rheinland Polska Sp. z o.o. Logo przejściowe rolnictwa ekologicznego WE z możliwością stosowania do 2010 r. Nowo wprowadzane do 2010 r. logo rolnictwa ekologicznego WE 10 W 2008 roku na rynek certyfikacji w obszarze rolnictwa ekologicznego i jego szeroko rozumianym otoczeniu weszły dwa kolejne podmioty. Obecnie w Polsce działa 9 firm. Jedną z tych firm jest TÜV Rheinland Sp. z o.o. Posiadamy Certyfikat PCA AC-141 z uprawnieniami certyfikacji i upoważnieniem nadanym przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wraz z numerem identyfikacyjnym RE-08/2008/PL. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zgodnie z Art. 15 Rozporządzenia Rady (EWG) NR2092/91 zawiadomił państwa członkowskie WE o wejściu na rynek certyfikacji rolnictwa ekologicznego, naszej jednostki. W dniu roku TÜV Rheinland Polska Sp. z o.o. zostało upoważnione przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do przeprowadzania kontroli oraz wydawania i cofania certyfikatów zgodności w zakresie: 1) produkcji rolniczej metodami ekologicznymi w zakresie: a) produkcji roślinnej, b) produkcji zwierzęcej, w tym pszczelarstwa, c) zbioru ze stanu naturalnego, 2) przetwórstwa surowców żywnościowych; 3) przetwórstwa pasz; Sekcja ECBJARS przystępuje także do nawiązywania i poszerzania kontaktów personalnych ze wszystkimi instytucjami państwowymi, organizacjami społecznymi oraz mediami pracującymi na rzecz i w obszarze rolnictwa ekologicznego. Celem zdobycia klientów, ECBJARS wraz z Działem Sprzedaży rozpoczyna na obszarze całej Polski szeroko zakrojoną działalność informacyjno-reklamową wśród rolników indywidualnych i podmiotów prawnych poprzez cykl spotkań w urzędach gmin oraz wykładów o rolnictwie i korzyściach płynących z przystępowania do tego systemu wśród rolników indywidualnych i podmiotów prawnych. Termin ekologia wywodzi się z greki oikos = dom gospodarstwo domowe; logos = słowo umysł wiedza. Po raz pierwszy termin nazewniczy ekologia został wprowadzony w 1869 roku przez profesora Uniwersytetu w Jenie Ernsta Haeckela Rolnictwo ekologiczne zwane niekiedy biologicznym lub organicznym to zamknięty i naturalny, powtarzający się cykl gospodarowania: gleba roślina zwierzę człowiek, przy zachowaniu dużej samowystarczalności. To sposób życia i produkcji rolnej w zgodzie i symbiozie z przyrodą. Cele ekologiczne dominują nad ekonomicznymi.

11 Gospodarstwa ekologiczne Uprawa winna zapewniać Zastosowanie właściwego płodozmianu uwzględniającego rośliny strukturotwórcze, fitosanitarne i zwiększające zawartość materii organicznej w glebie (np. rośliny motylkowe, owies, gorczyca na nawóz zielony). Ochronę gleby przed erozją poprzez stosowanie roślin przykrywających powierzchnię gleby roślinnością przez jak najdłuższy okres w roku (poprzez wsiewki, międzyplony i poplony). Utrzymywanie właściwej żyzności i zasobności pokarmowej gleby (w próchnicę glebową) poprzez nawożenie organiczne nawozami wytworzonymi w gospodarstwie (kompost, Środek do produkcji w rolnictwie ekologicznym Środki ochrony roślin Chów zwierząt Bezwzględny wymóg zachowania dobrostanu zwierząt, Rozród zwierząt w sposób naturalny z dopuszczalną opcją inseminacji nasieniem od samców nie modyfikowanych genetycznie = bez GMO, Sposób utrzymania odpowiednia wentylacja, powierzchnia i wysokość pomieszczeń, zapewniony dostęp do wybiegów i chowu pastwiskowego, Nie należy przekraczać maksymalnej obsady 2 DJP/ha = 170kg N/ha, Wielkość bezpieczna 1,5 DJP/ Instytucja wydająca zezwolenie i prowadząca wykaz tych środków Instytut Ochrony Roślin w Poznaniu Nawozy i środki poprawiające właściwości gleby Nasiona, materiał siewny i wegetatywny materiał rozmnożeniowy obornik, nawozy zielone). Nawożenie mineralne ograniczone do podanych w Rozporządzeniu Rady 2092/91 EWG. Odchwaszczanie mechaniczne i uprawowe (bez chemicznych środków ochrony roślin). Wykorzystanie agrotechnicznych metod walki z chorobami, szkodnikami poprzez stosowanie odpowiednie następstwa i sąsiedztwa roślin (biodynamika). Stosowanie preparatów biologicznych i wyciągów roślinnych. Stosowanie ekologicznego materiału (rozmnożeniowego) siewnego i sadzeniowego. Nie wolno stosować: Syntetycznych środków ochrony roślin i nawozów sztucznych, Syntetycznych zapraw nasiennych, Sztucznych koncentratów, Pasz przemysłowych, Sposobu utrzymania zwierząt w pomieszczeniach (na kratach w ciasnych klatkach-kojcach) Promieni jonizujących. GMO = genetycznie modyfikowanych organizmów, Profilaktycznie alopatycznych weterynaryjnych środków leczniczych i antybiotyków. W szczególnych przypadkach za zgodą jednostki certyfikującej, dopuszczalne jest leczenie zwierząt przy zastosowaniu powyższych środków na odpowiedzialność lekarza weterynarii. Instytut Uprawy i Nawożenia w Puławach Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa ha (Duża Jednostka Przeliczeniowa = krowa o masie 500 kg) Żywienie zwierząt oparte na wykorzystaniu pasz wytworzonych metodami ekologicznymi, Ekologiczne wyroby i produkty żywnościowe i żywieniowe W przetwarzaniu i wytwarzaniu żywności ekologicznej można wykorzystywać tylko certyfikowane surowce pochodzące z gospodarstw ekologicznych lub mające świadectwo ekologiczne pozyskania ze stanu naturalnego. Jak zostać rolnikiem ekologicznym? rolnik nie może mieć gospodarstwa z obszarem upraw mniejszym niż 1 ha użytków rolnych, rolnik lub podmiot prawny, chcący przestawić swoją produkcję na metody ekologiczne, zobowiązany jest zgłosić taką działalność Jednostce Certyfikującej upoważnionej przez Ministra Rolnictwa czyli TÜV Rheinland Sp. z o.o., poprzez pobranie i wypełnienie wniosku zgłoszeniowego oraz, Wojewódzkiemu Inspektorowi Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (WIJHARS) właściwemu dla miejsca zamieszkania poprzez wypełnienie i przesłanie wniosku na formularzu FZ- 01/04 Zgłoszenie działalności w rolnictwie ekologicznym, Złożenie zgłoszenia, oznacza że od tej chwili rolnik rozpoczął przestawianie produkcji na ekologiczne metody gospodarowania i udostępnia swoje gospodarstwo do kontroli. Okres przestawiania trwa przynajmniej 2 lata, w przypadku upraw wieloletnich tj. sadów oraz plantacji jagodowych 3 lata. Dokończenie na stronie 14 11

12 Fundusze europejskie Aleksandra Lenga Specjalista ds. Zarządzania Projektami Europejskimi TÜV Akademia Polska Sp. z o.o. Wsparcie finansowe Polski w ramach funduszy strukturalnych UE Czym są fundusze strukturalne Fundusze strukturalne są instrumentami Polityki Strukturalnej Unii Europejskiej. Ich głównym zadaniem jest wspieranie restrukturyzacji i modernizacji gospodarek krajów członkowskich. Poprzez wspólne instrumenty, możliwy jest wpływ na zwiększenie spójności ekonomicznej i społecznej UE. Fundusze unijne kierowane są do takich sektorów gospodarki, które bez pomocy finansowej nie są w stanie dorównać do średniego poziomu ekonomicznego w Unii. W poprzednim okresie programowania dostępne były cztery Fundusze strukturalne. W latach liczba Funduszy strukturalnych została zmniejszona do dwóch: - Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego - Europejski Fundusz Społeczny. Wsparcie finansowe dla Polski Polska zaczęła korzystać z funduszy strukturalnych dopiero po akcesji do Unii Europejskiej w maju 2004, wcześniej dostępne były środki w ramach funduszy przedakcesyjnych. Obecnie dokumentem, który określa kierunki i wysokość wsparcia finansowego ze strony Funduszy jest Narodowa Strategia Spójności (NSS). Zaangażowanie środków UE na lata dla Polski na realizację celów NSS, przedstawia się następująco: - 67,3 mld Є z budżetu UE, - 11,86 mld Є z krajowych środków publicznych (w tym ok. 5,93 mld Є z budżetu państwa), - ok. 6,4 mld Є ze strony podmiotów prywatnych. Razem łączna suma środków zaangażowanych na realizację celów NSS w latach w Polsce wyniesie ponad 85 mld Є. Nadrzędnym celem NSS jest wzrost konkurencyjności gospodarki polskiej opartej na wiedzy i przedsiębiorczości zapewniającej wzrost zatrudnienia oraz wzrost poziomu spójności społecznej gospodarczej i przestrzennej. Cel będzie realizowany poprzez następujące programy: - Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko (POIiŚ) - Program Operacyjny Kapitał Ludzki (PO KL) - Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (PO IG) - Program Rozwój Polski Wschodniej (PRPW) - Program Pomoc Techniczna (PPT) - Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej (PEWT) - 16 Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO) dla każdego z województw Wsparcie dla przedsiębiorców Aplikowanie jak i realizacja projektów unijnych w ramach poprzedniego okresu programowania było przygotowaniem do skorzystania z możliwości, jakie dają fundusze unijne na rozwój przedsiębiorczości w latach Doświadczenie poprzedniego okresu wdrażania środków unijnych w ramach funduszy strukturalnych napawa optymizmem, chociaż nie było łatwo przejść przez ogrom dokumentów określających kierunek aplikowania, realizacji i rozliczania. Aktualnie uruchamiane są konkursy w ramach nowej transzy przeznaczonej do wykorzystania w latach Czy procedury aplikowania, realizacji jak i rozliczania projektów zostały uproszczone dowiemy się już niebawem. Zmianie nie uległy pewne podstawowe zasady ubiegania się o środki unijne na dofinansowanie planowanych przez przedsiębiorców projektów. Dobry projekt unijny powinien przede wszystkim: - być dobrze zaplanowany - wpisywać się w dokumenty strategiczne programu w ramach którego będzie finansowany - przebiegać w założonym czasie i przy założonym budżecie - osiągnąć założone cele i rezultaty Programy zakładające dofinansowanie inwestycji Przedsiębiorcy, w zależności od rodzaju planowanej inwestycji, mogą szukać wsparcia na jej dofinansowanie, przede wszystkich w: - Programie Operacyjnym Innowacyjna Gospodarka (PO IG) - Regionalnych Programach Operacyjnych Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka zakłada przede wszystkim rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa, poprzez realizację następujących celów: - zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, - wzrost konkurencyjności polskiej nauki, - zwiększenie roli nauki w rozwoju gospodarczym, - zwiększenie udziału innowacyjnych produktów polskiej gospodarki w rynku międzynarodowym, - tworzenie trwałych miejsc pracy, - wzrost wykorzystania technologii informacyjnych i komunikacyjnych w gospodarce. 12

13 Fundusze europejskie PO IG ma na celu wspieranie szeroko rozumianej innowacyjności. Kto może być wnioskodawcą - przedsiębiorstwa, w tym małe i średnie, - instytucje otoczenia biznesu oraz ich sieci, - wysoko specjalistyczne ośrodki innowacyjności, - jednostki naukowo-badawcze - jednostki administracji centralnej. Wspierane będą działania z zakresu innowacyjności produktowej, procesowej, marketingowej i organizacyjnej, które w sposób bezpośredni lub pośredni przyczyniają się do powstawania i rozwoju innowacyjnych przedsiębiorstw. Powyższy program przeznaczony będzie dla przedsięwzięć o wysokim stopniu innowacyjności, znaczącym oddziaływaniu na gospodarkę całego kraju, niezależnie od sektora czy branży, której dotyczy. Wspierane będą projekty, które są innowacyjne, co najmniej w skali kraju lub na poziomie międzynarodowym. Przedsiębiorcy, którzy w poprzednim okresie programowania korzystali ze wsparcia w ramach funduszy strukturalnych np. w ramach działania 2.3 Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw, i planują realizować zbliżone inwestycje powinni szukać wsparcia w ramach jednego z 16 Regionalnych Programów Dokończenie ze strony 5 rodzajowa wyrobów grupa wyrobów o tym samym lub podobnym przewidzianym zastosowaniu lub o wspólnej technologii, co pozwala na zaklasyfikowanie ich do tego samego rodzaju, bez uwzględniania ich specyficznych właściwości W ramach procedur oceny zgodności wprowadzono obligatoryjny przegląd przez jednostkę notyfikowaną dokumentacji technicznej wyrobów klasy IIa dla przy najmniej jednej próbki każdej podkategorii wyrobów oraz dla wyrobów klasy IIb dla przy najmniej jednej próbki każdej grupy rodzajowej wyrobów. Wybierając reprezentatywną próbkę jednostka notyfikowana musi wziąć pod uwagę innowacyjność technologii, podobieństwa projektów, technologii, metod wytwarzania, przewidziane zastosowanie oraz wyniki wcześniejszych stosowanych ocen. W skład zespołu oceniającego musi wchodzić co najmniej jedna osoba mająca doświadczenie w ocenie danej technologii / wyrobu. W przypadku wyrobów zawierających ftalany wprowadzono wymóg informowania użytkowników o ich zawartości w dokumentacji towarzyszącej. Ponadto jednostka normalizująca CEN lub CENELEC zostanie zobligowana do przygotowania w ciągu 12 miesięcy wzoru etykiety dla wyrobów zawierających ftalany. Operacyjnych, gdzie wspierane będą projekty innowacyjne w skali regionu. Każdy z 16 Regionalnych Programów Operacyjnych, był indywidualnie negocjowany z Komisją Europejską, a ich zapisy są zgodne ze Strategiami Rozwoju poszczególnych województw. Dla przedsiębiorcy oznacza to to, że planowaną inwestycję należy rozpatrzyć indywidualnie pod względem miejsca jej realizacji oraz siedziby przedsiębiorstwa. Wachlarz możliwości dofinansowania inwestycji planowanych przez przedsiębiorców jest bardzo szeroki. Dofinansowane mogą być projekty inwestycyjne, doradcze oraz szkoleniowe, jednak pamiętać należy o tym, że wsparcie w ramach funduszy unijnych, ma realizować główny cel UE zgodny ze Strategią Lizbońską, która zakłada: Stworzenie najbardziej konkurencyjnej i dynamicznej gospodarki na świecie, zdolnej do systematycznego wzrostu gospodarczego, zapewniającej większą liczbę lepszych stanowisk pracy w warunkach większej spójności społecznej Co oznacza dofinansowanie dobrze przemyślanych inwestycji, dających wymierne rezultaty i trwałe efekty TÜV Akademia Polska Sp. z o.o. oferuje pomoc doradczą w zakresie pozyskania dotacji na planowane inwestycje. W wymaganiach zasadniczych, dotyczących projektowania i wytwarzania wyrobów medycznych zapisano konieczność unikania substancji, które mogą być potencjalnie szkodliwe dla pacjentów, w szczególności substancji rakotwórczych, mutagennych lub działających toksycznie na reprodukcję. Powyżej wymieniono te zmiany w dyrektywie dla wyrobów medycznych 93/42/EEC, które mają największy wpływ na obowiązki wytwórców wyrobów i system dopuszczania do obrotu. Dyrektywa 2007/47/EC wprowadziła również pewne regulacje w zakresie wnioskowania przez kraje członkowskie Unii w sprawach wyrobów medycznych oraz procedury zmian przez Komisję Europejską w ustanowionych regulacjach i reagowania w sytuacjach wyjątkowych (np. wycofywanie wyrobów z obrotu). Należy wkrótce oczekiwać, że zostanie opublikowana skonsolidowana wersja dyrektywy 93/42/EEC, uwzględniająca zmiany wprowadzone dyrektywą 2007/47/EC. Polska jest zobligowana do umieszczenia nowych regulacji w Ustawie o wyrobach medycznych w terminie do 21 grudnia 2008 r. Bardzo istotnym jest aby regulacje wprowadzone dyrektywą 2007/47/EC zostały przeniesione do prawodawstwa polskiego zgodnie z intencjami twórców dyrektywy i były w ten sam sposób interpretowane i stosowane w całej Unii Europejskiej. 13

14 Zarządzanie jakością Dokończenie ze strony 9 Celem pierwszego etapu jest: ocena dokumentacji, ocena lokalizacji, ocena gotowości do II etapu, ocena zrozumienia wymagań normy, zebranie informacji na temat zakresu systemu, procesów, mających zastosowanie wymagań prawnych, ocena czy są realizowane audity wewnętrzne i przeglądy zarządzania, skoncentrowanie się na zaplanowaniu drugiego etapu i uzgodnienie z klientem szczegółów drugiego etapu. Celem drugiego etapu: jest ocena wdrożenia, w tym skuteczności funkcjonowania systemu zarządzania. Etap ten obejmuje: zebranie dowodów zgodności z wszystkimi wymaganiami norm stanowiących kryterium oceny, monitorowanie i przeglądanie wyników ustalonych celów i zadań, ocenę zgodności działania z prawem, kontrolę operacyjną procesów, audity wewnętrzne i przeglądy zarządzania, odpowiedzialność kierownictwa za politykę jakości oraz powiązania pomiędzy wymaganiami norm, polityką celami i zadaniami, odpowiedzialność, kompetencje personelu, wymagania procedur, osiągane wyniki i wnioski z auditów wewnętrznych. Przy powoływaniu się na certyfikację i stosowanie znaków wprowadzono zakaz stosowania znaku certyfikacyjnego jednostki certyfikującej na raportach z badań, wzorcowań i kontroli, ponieważ są to wyroby klienta. Warunki certyfikacji powinny jasno zobowiązywać klienta certyfikowanego do informowania bez zwłoki o sprawach, które mogą wpływać na zdolność systemu zarządzania do dalszego spełniania wymagań normy stanowiącej podstawę certyfikacji np. statusu prawnego, struktury organizacyjnej, adresu do kontaktów i miejsc prowadzenia działalności, zakresu działania objętego certyfikowanym systemem zarządzania, głównych zmian w systemie zarządzania i procesach. Norma specyfikuje przypadki zawieszenia certyfikacji: kiedy system zarządzania certyfikowanego klienta w poważnym stopniu nie spełnia wymagań certyfikacyjnych, klient uniemożliwia przeprowadzenie auditów w nadzorze, klient sam wnosi o zawieszenie certyfikatu. Jednostka certyfikująca ma obowiązek publicznego informowania o zawieszeniu certyfikatu. Dla utrzymania ważności certyfikacji istnieje obowiązek przeprowadzenia co najmniej raz w roku auditów w nadzorze, przy czym pierwszy audit nadzoru powinien być przeprowadzony nie później niż 12 miesięcy od ostatniego dnia II etapu auditu certyfikującego. Ponowna certyfikacja powinna być zakończona przed upływem ważności certyfikatu. W planowaniu terminu auditu wznawiającego należy przewidzieć konieczność usunięcia ewentualnych niezgodności przed upływem ważności certyfikatu. Wprowadzone zmiany w wymaganiach dotyczących certyfikacji systemów zarządzania zmierzają do zwiększenia publicznego zaufania do procesu certyfikacji. Dokończenie ze strony 11 W wyżej wymienionych okresach gospodarstwo rolne podlega co najmniej raz w roku, w terminie uzgodnionym kontroli przez TÜV Rheinland Polska Sp. z o.o. ECBJARS. W okresie przestawiania jak i posiadania certyfikatu jednostka może zlecić przeprowadzenie doraźnych, nieodpłatnych kontroli bez uprzedniego powiadomienia posiadacza gospodarstwa rolnego, Na podstawie kompletu dokumentów złożonych w Jednostce Certyfikującej i dokonaniu opłaty za przeprowadzenie kontroli odbywa się rejestracja gospodarstwa w systemie rolnictwa ekologicznego i wystawienie zaświadczenia niezbędnego do wejścia do Programu Rolno-Środowiskowego oraz uzyskania z ARiMR po pozytywnej kontroli jednostki certyfikującej stosownych dopłat. Aby uzyskać stosowne dopłaty do gospodarstwa ekologicznego z ARiMR, być wprowadzonym do systemu i otrzymać certyfikat rolnictwa ekologicznego należy wcześniej przygotować a podczas kontroli udostępnić: kserokopię wypisu z ewidencji gruntów i budynków, kserokopię mapy ewidencyjnej z zaznaczonymi działkami gospodarstwa, oraz kserokopię umowy dzierżawy jeżeli dotyczy, kopię wypełnionego przez rolnika-beneficjenta i potwierdzonego przez IJHARS/(pocztę) formularza FZ-01/04 Zgłoszenie działalności w rolnictwie ekologicznym, opracowany przez doradcę rolno-środowiskowego z właściwego Ośrodka Doradztwa Rolniczego = ODR pełny plan rolnośrodowiskowy dla tego gospodarstwa. wypis wszystkich działek z programu dopłat obszarowych realizowanych przez ARiMR. 14

15 Wydarzenia TÜV Rheinland Polska Sp. z o.o. w Trójmieście Z przyjemnością informujemy, że na początku lutego TÜV Rheinland Polska otworzyło kolejne biuro regionalne na Pomorzu. To już 13 oddział naszej firmy w Polsce. Powstanie nowego oddziału w regionie pomorskim przyczyni się do jeszcze sprawniejszego i szybszego wykonywania oferowanych usług. Zapraszamy serdecznie: Gdynia tel tel. kom: p. Katarzyna Szkudlarek Zmiany personalne w TÜV Rheinland Polska Sp. z o.o. Decyzją Zarządu TÜV Rheinland Polska Sp. z o.o. Pan Tomasz Czampiel w dniu 01 lutego 2008r. został powołany na stanowisko Dyrektora Działu Certyfikacji Wyrobów. Natomiast z dniem 01 marca Dyrektorem Działu Usług dla Przemysłu został Pan Piotr Kukuła. Konsultant Roku 2007 wybrany Już po raz szósty firma TÜV Rheinland Polska wybrała Konsultanta Roku. 2 lutego 2008 r. w Hotelu Venecia Palace w Michałowicach k/warszawy, przy dźwiękach fanfar nagrodę z rąk Prezesa Janusza Grabki odebrał pan Grzegorz Pakuła z DJB Doradztwo Jakościowe i Budowlane. Tegoroczny Bal Konsultanta utrzymany był w mrocznym klimacie wampirów i wampirzyc, a gospodarzem imprezy był sam Hrabia Drakula. Unoszący się zapach kadzideł oraz akompaniament demonicznej muzyki spowodował, iż goście bawili się do woli do pierwszego promienia słońca. Bal Konsultanta jest dorocznym spotkaniem organizowanym przez TÜV Rheinland Polska, skupiającym firmy z branży zarządzania jakością. Spotkania te są okazją do wymiany doświadczeń, rozmów a przede wszystkim doskonałej zabawy. Wzorem zeszłorocznego balu, zabawa połączona została ze szczytnym celem. W tym roku goście, wykupując symboliczną cegiełkę, wsparli działalność statutową Górnośląskiej Fundacji Onkologii na Rzecz Oddziału Centrum Onkologii Instytutu im. Marii Skłodowskiej-Curie w Gliwicach. Serdecznie dziękujemy za zaangażowanie i już zapraszamy na Bal Konsultanta

16 Wydarzenia Gwarant Czystości i Higieny Dnia 28 lutego 2008 w biurze TÜV Rheinland Polska Sp. z o.o. w Zabrzu odbyło się spotkanie przedstawicieli TÜV Rheinland Polska oraz Polskiego Stowarzyszenia Czystości z partnerami z oddziałów firmy TÜV Rheinland oraz Stowarzyszeń Czystości z Węgier, Ukrainy, Bułgarii i Rosji, mające na celu rozbudowanie programu Gwarant Czystości i Higieny oraz wprowadzenie go na rynki europejskie. Program ten cieszy się w Polsce dużym zainteresowaniem, właśnie ruszyła jego VIII edycja. O jego atrakcyjności decyduje przede wszystkim to, że powstał on na podstawie doświadczeń ekspertów z branży utrzymania czystości oraz auditorów niezależnej jednostki certyfikującej, co zapewnia rzetelną i obiektywną ocenę świadczonych usług. Certyfikaty programu Gwarant Czystości i Higieny są cenionym na rynku dowodem na to, że firma, która go uzyskała, stawia przede wszystkim na szkolenia swoich pracowników, wdrażanie nowych technologii i ciągłe podnoszenie jakości. Z tego też powodu firmy z certyfikatem Gwaranta Czystości i Higieny są chętniej wybierane na dostawców usług czystościowych. Zamiarem autorów programu, którzy do patronatu nad nim zaprosili międzynarodowe stowarzyszenie ISSA The Worldwide Cleaning Industry Association, jest przede wszystkim rozbudzenie świadomości jakościowej wśród dostawców usług czystościowych. Przysłużyć się temu ma m.in. wymiana doświadczeń w ramach przedstawianego programu. Podczas spotkania swoimi pierwszymi sukcesami pochwalili się partnerzy z Węgier, którzy w styczniu br. przeprowadzili pierwsze audity programu Gwarant Czystości i Higieny oraz wdrożyli specjalny program e-learningowy dla pracowników firm z branży czystościowej. Więcej informacji na temat programu oraz firm w nim uczestniczących uzyskacie Państwo na stronie w zakładce Gwarant Czystości i Higieny oraz na międzynarodowej platformie internetowej pod hasłem Gwarant Czystości i Higieny. Konferencja Medyczna W dniu r. w Warszawie odbyła się konferencja medyczna organizowana przez TÜV Rheinland Polska Sp. z o.o. na temat nowych wymagań dla Dyrektywy 2007/47/EC oraz zarządzania ryzykiem wg EN ISO 14971:2007. Celem konferencji była analiza zmienionych wymagań dla Wyrobów Medycznych z uwzględnieniem zmian w Procedurach Oceny Zgodności, Wymaganiach Zasadniczych, zakresie udziału Jednostek Notyfikowanych w ocenie zgodności wyrobów oraz Zarządzaniu Ryzykiem dla Wyrobów Medycznych. Konferencję poprowadzili Daniel Świątko i Adam Karaś - Auditorzy Wiodący TÜV Rheinland Product Safety GmbH. Starając się, aby proponowane przez nas usługi spełniały najwyższe standardy, na bieżąco analizujemy i rozwijamy ich zakres tak, aby odpowiadały one potrzebom naszych Klientów. Wychodząc naprzeciw tym oczekiwaniom oraz biorąc pod uwagę fakt, iż konferencja cieszyła się dużym zainteresowaniem słuchaczy, postanowiliśmy zorganizować ją po raz drugi 11 marca w Warszawie. 16

17 Szkolenia Szanowni Państwo Poddawany ciągłym restrukturyzacjom rynek kolejowy doczekał się w 2007 roku spójnego i jasnego Standardu, określającego czytelne i jednolite wymagania jakościowe dla producentów i dostawców na rzecz kolei. Standard IRIS to zbiór zasad oparty na normie ISO 9001, jednak poszerzony o specyficzne wymagania dla branży kolejowej. W związku z powyższym firma TÜV Akademia Polska Sp. z o. o. znana na rynku firma szkoleniowa, należąca do międzynarodowego koncernu TÜV Rheinland Group z główną siedzibą w Kolonii ma przyjemność zaprosić Państwa na jednodniowe seminarium: IRIS INTERNATIONAL RAILWAY INDUSTRY STANDARD NOWY STANDARD JAKOŚCI W BRANŻY KOLEJOWEJ GRUPA DOCELOWA: pracownicy wyższego i średniego szczebla firm przemysłu kolejowego zainteresowani wdrożeniem standardu IRIS w swojej firmie operatorzy przewozowi kolei w Polsce producenci i naprawiający tabor oraz urządzenia dla kolei Pełnomocnicy ds. jakości Kierownictwo działów Jakości TERMIN I MIEJSCE SEMINARIUM: r., TÜV Akademia Polska Sp. z o. o. w Zabrzu, r., Hotel TOPAZ w Poznaniu, r., Centrum Konferencyjno-Szkoleniowe PLATON w Warszawie, KOSZT SEMINARIUM: 550 zł/ 1 uczestnik 500 zł/ 1 uczestnik jeśli firma zgłosi dwie lub więcej osób istnieje możliwość zarezerwowania noclegu w dzień poprzedzający seminarium za dodatkową opłatą Ponadto firma TÜV Akademia Polska Sp. z o. o. zaprasza również na dwudniowe szkolenie: STANDARD IRIS WARSZTATY Z BUDOWANIA DOKUMENTACJI SYSTEMOWEJ TERMIN I MIEJSCE SZKOLENIA: r., Hotel IBIS w Zabrzu, KOSZT SZKOLENIA: 1400 zł/ 1 uczestnik 1800 zł/ 1 uczestnik cena obejmuje dodatkowo dwa noclegi KORZYŚCI ZE SZKOLENIA: umiejętność analizy posiadanego systemu jakości umiejętność budowania dokumentacji możliwość przygotowania się do certyfikacji wg standardu IRIS W przypadku zainteresowania prosimy o kontakt z p. Anną Glosz pod nr tel. 032/ lub celem uzyskania bliższych informacji. Zapraszamy serdecznie! 17

18 Szkolenia SZKOLENIA TÜV AKADEMIA POLSKA ROK 2008 INFORMACJE OGÓLNE SZKOLENIA OTWARTE Szkolenia otwarte są kierowane zarówno do pracowników różnych firm i organizacji, jak i osób prywatnych, pragnących zdobyć nowe kwalifikacje. Miejsce realizacji szkoleń ustalane jest na podstawie zróżnicowania geograficznego zgłoszonych uczestników w jednym ze współpracujących z nami ośrodków szkoleniowych. Uczestnicy w cenie szkolenia otrzymują: profesjonalny trening umiejętności, zaświadczenie/ Certyfikat TÜV o nabytych kompetencjach, materiały szkoleniowe, materiały piśmiennicze, zakwaterowanie w pokojach jednoosobowych, wyżywienie, opiekę rezydenta TÜV Akademia Polska SZKOLENIA ZAMKNIĘTE Organizujemy także szkolenia tzw.: szyte na miarę tzn. dostosowane do specyfiki firmy oraz potrzeb i oczekiwań uczestników szkolenia. Ceny szkoleń zamkniętych są ustalane indywidualnie dla każdej firmy. TRENERZY Wszystkie zajęcia są prowadzone nowoczesnymi metodami aktywizującymi przez doświadczonych specjalistów: auditorów, trenerów i konsultantów TÜV Rheinland Group. Uzyskali oni akredytację Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości do realizacji Programów PHARE 2000 SSG RZL oraz PHARE 2001 PZ RZL. Docenieniem kompetencji i profesjonalizmu merytorycznego i organizacyjnego TÜV Akademia Polska Sp. z o. o. jest przyznanie tytułu oraz certyfikatu Przedsiębiorstwo Fair Play 2004, Przedsiębiorstwo Fair Play 2005 oraz Przedsiębiorstwo Fair Play 2006 przez Krajową Izbę Gospodarczą oraz Instytut Badań nad Demokracją i Przedsiębiorstwem Prywatnym. ISO 9001:2000 ISO 14001:2004 Nazwa szkolenia Cena szkolenia (PLN) Moduł 1 Wstęp do systemu zarządzania jakością (ISO 9001:2000) 1200 Moduł 2 Auditor wewnętrzny systemu zarządzania jakością (ISO 9001:2000) 1600 Moduł 3 Warsztaty doskonalące dla auditorów wewnętrznych 1600 Pełnomocnik Jakości TÜV 3600 Termin szkolenia I półrocze Termin szkolenia II półrocze Warsztaty doskonalące dla Pełnomocników Jakości TÜV Auditor Jakości TÜV 3800 Badanie satysfakcji klienta pod względem wymagań normy ISO 9001:2000 Moduł 1 Wstęp do systemu zarządzania środowiskowego (ISO 14001:2004) Moduł 2 Auditor Wewnętrzny systemu zarządzania środowiskowego (ISO 14001:2004) Moduł 3 Warsztaty doskonalące dla auditorów wewnętrznych Pełnomocnik i Auditor systemu zarządzania środowiskowego TÜV ISO/TS 16949:2002 PN-N Moduł 1 Wstęp do systemu zarządzania jakością w przemyśle motoryzacyjnym (ISO/TS 16949:2002) Moduł 2 Auditor wewnętrzny systemu zarządzania jakością w przemyśle motoryzacyjnym (ISO/TS 16949:2002) Pełnomocnik jakości w przemyśle motoryzacyjnym (ISO/TS 16949:2002) moduł 1 - Podstawy systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy wg PN-N moduł 2 - Auditor wewnętrzny systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy PN-N Moduł 1 Wstęp do systemu HACCP Branża spożywcza Wyroby medyczne 18 Moduł 2 Auditor wewnętrzny systemu HACCP Auditor Wewnętrzny Zintegrowanych Systemów Zarządzania (ISO 9001 i HACCP) Auditor Wewnętrzny Systemu Zarządzania Bezpieczeństwem Żywności wg ISO 22000:2005 Wyroby medyczne - wymagania Dyrektyw MDD/IVDD/AIMD, Technical Files. Zarządzanie ryzykiem wg EN ISO Auditor wewętrzny systemu Zarządzania Jakością wytwórców wyrobów medycznych

19 Szkolenia Pełnomocnik Zintegrowanych Systemów Zarządzania (ISO 9001, ISO 14001, PN-N 18001) Auditor Wewnętrzny Zintegrowanych Systemów Zarządzania (ISO 9001, ISO 14001, PN-N 18001) Moduł 1 Polityka zarządzania bezpieczeństwem informacji Moduł 2 Wstęp do zarządzania bezpieczeństwem informacji wg ISO 27001:2005 Moduł 3 Auditor wewnętrzny systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji Zintegrowane Systemy Zarządzania (ISO 9001, ISO 14001, PN-N ISO/IEC Six Sigma Lean Management Techniki doskonalenia jakości FMEA Analiza przyczyn i skutków potencjalnych wad Problem Solving Rozwiązywanie problemów Metodologia SPC i MSA APQP Zaawansowane planowanie jakości PPAP Proces zatwierdzenia części do produkcji Doskonalenie systemów zarządzania szkolenia z zakresu badań nieniszczących rok 2008 Nazwa szkolenia Symbol Termin szkolenia I półrocze Termin szkolenia II półrocze Czas trwania (godz.) Cena szkolenia Badania radiograficzne RT Badania ultradźwiękowe UT 1 Badania prądami wirowymi ET stopień kwalifikacji wg EN 473:2000 Badania penetracyjne PT (1+2) Badania ultradźwiękowe UT Badania wizualne VT (1+2) / Badania magnetyczno-proszkowe MT (1+2) Ocena zdjęć radiograficznych RT 2*(FAS) / Badania radiograficzne - wykonanie (kurs uzupełniający) RT 2 FER stopień kwalifikacji wg EN 473:2000 Badania radiograficzne RT Badania prądami wirowymi ET (1+2) Kurs podstawowy Basic Metoda główna badania penetracyjne PT / Metoda główna badania magnetycznoproszkowe MT / Metoda główna badania wizualne VT / Badania radiograficzne RT / Badania ultradźwiękowe UT / Badania prądami wirowymi ET stopień kwalifikacji wg EN 473:2000 UWAGA: Czas trwania oraz cena szkolenia w danej metodzie i stopniu może ulec zmianie w momencie wejścia w życie nowego wydania normy EN Cena szkolenia z wykorzystaniem własnego sprzętu 2 Cena szkolenia z wykorzystaniem sprzętu TÜV Akademia Polska Sp. z o. o. 3 Czas trwania i cena szkolenia dotyczy osób posiadających kierunkowe wykształcenie wyższelub potwierdzone uczestnictwo w szkoleniu z zakresu radiografii 4 Kurs uzupełniający do pełnego zakresu RT 2, przeznaczony dla osób posiadających uprawnienia RT 2 FAS 5 Ceny obejmują zakwaterowanie i pełne wyżywienie w czasie szkolenia i egzaminu 6 Dotyczy osób, które uczestniczyły w szkoleniu BASIC oraz zgłosiły swój udział w szkoleniach trzeciego stopniaw min 2 metodach głównych (w jednym roku kalendarzowym) organizowanych przez TÜV Akademia Polska Sp. z o. o. 19

20 Różności PODRÓŻE HUMOR: WŁOCHY Kolejnym przystankiem naszych podróży po Europie będzie słoneczna Italia. To jedno z tych miejsc, które skrywa przed nami tajemnice ukryte w dziedzictwie kultury i sztuki. Włochy leżą w południowej części Europy, dosłownie na wyciągnięcie ręki. Zajmują Półwysep Apeniński, który ma charakterystyczny kształt buta z wysoką cholewką. To kraj znany z makaronów, oliwy, filmowych mafii, wina oraz romańskich ruin. Włochy są jednym z najpiękniejszych państw świata, w którym liczba zabytków równa jest ich liczbie w pozostałej części Europy. Będąc w środkowych Włoszech na pewno warto wybrać się do Toskanii krainy starych miast i cudownych okolic, których piękno można poczuć oraz doświadczyć na własnej skórze. Podążając w głąb kraju docieramy do jego stolicy Rzymu. W otoczeniu wzgórz, nad rzeką Tyber mieści się siedziba najważniejszych instytucji życia politycznego oraz gospodarczego. Niegdyś centrum wielkiego imperium, dzisiaj ośrodek zbiurokratyzowanego i rozbudowanego aparatu władzy oraz siedziba głowy kościoła katolickiego. Jedno jest pewne - żadne z włoskich miast nie fascynuje tak jak Rzym. To wieczne miasto, które koniecznie trzeba odwiedzić. Cały jego urok polega na tym, iż wiele interesujących szczegółów odkrywa się stopniowo. Zagęszczenie pamiątek minionych czasów jest zdumiewające, a monumentalne pałace, przepiękne kościoły i fontanny przyciągają oko każdego turysty. Południowa część Włoch fascynuje podróżujących swoją gościnnością i wspaniałymi krajobrazami. W regionie Kampanii miejscowości Ischia, Sorrento i Amalfi stawały się niegdyś głównym miejscem przeznaczenia wszystkich podróżujących po Europie. Przemieszczając się na północ kraju docieramy do regionu Lombardii ze stolicą w Mediolanie, mieście mody i biznesu, gdzie można spędzić cudowny czas na wypoczynku. Miasto Bergamo, które jest zaledwie godzinę drogi stąd, może się pochwalić pięknym Starym Miastem. Na każdym rogu można, bowiem napotkać na coś nowego i interesującego. HUMOR Pyta Jasiu tatę: - Tato kiedy będzie koniec świata?? - Jak skończy się Moda na sukces Egzamin na wydziale radiotechniki. Profesor siedzi i stuka palcami w blat, studenci piszą coś w skupieniu, tylko jeden nic nie kuma. Nagle dwóch studentów zerwało się, podbiegło, wzięło wpisy i wyszło. Potem jeszcze kilku. Potem cała reszta. Na koniec został tylko biedny niekumaty. Profesor mówi do niego: - Chodź pan, wpiszę dwóję... - Ale dlaczego? Nie sprawdził pan mojej pracy, a innym pan powpisywał od ręki... - Panie kolego. Wystukiwałem w blat Morsem: Kto chce piątkę niech podchodzi...kto chce czwórkę niech podchodzi... Szkot z dużym workiem w autobusie. Konduktor twardo: - Trzeba zapłacić za bagaż. Szkot mówi do worka: - Wychodź synku i tak trzeba płacić Do Kowalskiego przyjechała teściowa: - Otwieraj ty łobuzie, wiem, że jesteś w domu, bo twoje adidasy stoją przed drzwiami! - Niech się mama tak nie wymądrza, poszedłem w sandałach! Idą dwa skunksy przez las, kopią szyszki, łypią na wszystkich spode łba, od czasu do czasu przewracają jakiś paśnik. Zajączek widząc ich spluwa na ziemię i cedzi przez zęby: - Kurde! Jak nie lew, to ja zrobię porządek z tymi dresami!... Okolice północno-zachodnich Włoszech są rajem dla entuzjastów i smakoszy bardzo różnorodnej włoskiej kuchni, która długo cieszyła się popularnością głównie ze względu na niskie ceny potraw oraz łatwość ich przyrządzania. Oparta głównie na oliwie, świeżych owocach, jarzynach, rybach i ziołach, należy do najzdrowszych kuchni w Europie i już zaczyna zdobywać pozycję jednej z najlepszych kuchni świata. Gdy mówimy o włoskiej kuchni, nie możemy zapomnieć o winie. Te najbardziej znane robione z niebieskich winogron to Piemont bezpośrednio połączony z Barolo i Barbaresco. Stolica Piemont, czyli Turyn oferuje nie tylko zwiedzanie terenów winnic. Wiele muzeów sztuki współczesnej, książkowe i muzyczne jarmarki sprawiają, że Turyn staje się wiodącym miastem włoskim koncentrującym w sobie życie kulturalne. Jednocześnie jest to również miejsce ożywionego przemysłu i komercyjnej rozrywki. Najbardziej znanymi turystycznymi atrakcjami na północnym wschodzie są Wenecja i Werona, które wprawiają nas w marzenia o barokowych romansach rodem z filmowych hitów. Będąc po raz pierwszy w Wenecji każdy wiąże wiele oczekiwań i trudno się temu dziwić. Oglądane wcześniej zdjęcia bazyliki i placu św. Marka, mostu Rialto i pałaców nad Canal Grande okazują się prawdziwym zapisem niezwykłej rzeczywistości. Wenecja jest znanym na całym świecie ośrodkiem turystycznym i kulturalnym. Ze względu na swoją architekturę jak i nietypowe położenie, znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Tereny Werony natomiast mogą być jeszcze lepszym przykładem dla poznawania i podziwiania przepięknych krajobrazów. Z ogromnym bogactwem rzymskich zabytków i uliczek zabudowanych różowymi, średniowiecznymi domami ma ona do zaoferowania więcej niż inne miasta. Zwiedzających na każdym kroku czekają niespodzianki, bo nie sposób przejść kilka metrów i nie napotkać wielu zabytków z czasów rzymskich. Włochy to kraina wielu twarzy z osobliwym i wyjątkowym urokiem. Tutaj na każdym kroku otacza nas historia. Zabytkowe miasta między małymi pagórkami często wydają się, jakby istniały od niepamięci, a ich kamienne ściany tworzą przepiękny kontrast z niskimi zielonymi pagórkami. Dzięki wspaniałym plażom i klimatowi odpoczynek o każdej porze roku będzie idealnym miejscem relaksu. Wystarczy tylko spojrzeć na mapę, aby dostrzec zróżnicowane ukształtowanie terenu. Zarówno długa, dobrze rozwinięta linia brzegowa, jak i wiele łańcuchów górskich kuszą dziesiątki tysięcy turystów. Któż by zatem nie chciał żyć w krainie, w której wiecznie świeci słońce i jest ciepło, w której czuje się zapach morza oraz chłodne górskie powietrze z Alp.

PROGRAM CERTYFIKACJI

PROGRAM CERTYFIKACJI Opracował: Zatwierdził: Strona/Stron: 1/7 1. Informacje wstępne Przedstawiony program certyfikacji ekologicznych gospodarstw rolnych stosowany jest przez Biuro Certyfikacji COBICO Sp. z o.o. COBICO Sp.

Bardziej szczegółowo

Program certyfikacji systemów zarządzania

Program certyfikacji systemów zarządzania Program certyfikacji InterCert prowadzi certyfikację systemów w oparciu o procedurę certyfikacji Systemów Zarządzania. Certyfikacja w przedsiębiorstwach obejmuje następujące etapy: Kontakt z klientem (przygotowanie

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym 1)

USTAWA z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym 1) Kancelaria Sejmu s. 1/7 USTAWA z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym 1) Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2004 r. Nr 93, poz. 898. Art. 1. Ustawa określa zadania i właściwość organów i jednostek

Bardziej szczegółowo

Rynek Produktów Ekologicznych

Rynek Produktów Ekologicznych SZKOŁA GŁÓWNA GOSPODARSTWA WIEJSKIEGO W WARSZAWIE WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH Rynek Produktów Ekologicznych dr Mariusz Maciejczak www.maciejczak.pl UE - Rozporządzenie Rady 834/2007 PL Ustawa o Rolnictwie

Bardziej szczegółowo

Opracowywanie i przyjmowanie Technicznych Specyfikacji Interoperacyjności TSI oraz certyfikacja wspólnotowa na bazie tych specyfikacji

Opracowywanie i przyjmowanie Technicznych Specyfikacji Interoperacyjności TSI oraz certyfikacja wspólnotowa na bazie tych specyfikacji Opracowywanie i przyjmowanie Technicznych Specyfikacji Interoperacyjności TSI oraz certyfikacja wspólnotowa na bazie tych specyfikacji mgr inż. Wojciech Rzepka Warszawa, 12 13 maja 2008 r. 1 TSI - Techniczna

Bardziej szczegółowo

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com.

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com. Normy ISO serii 9000 dr inż. Tomasz Greber www.greber.com.pl www.greber.com.pl 1 Droga do jakości ISO 9001 Organizacja tradycyjna TQM/PNJ KAIZEN Organizacja jakościowa SIX SIGMA Ewolucja systemów jakości

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK Nr ZK - 6. Informator o programach certyfikacji prowadzonych przez GLOBAL QUALITY Sp. z o.o.

ZAŁĄCZNIK Nr ZK - 6. Informator o programach certyfikacji prowadzonych przez GLOBAL QUALITY Sp. z o.o. Strona 1 / 6 1. INFORMACJA O JEDNOSTCE CERTYFIKUJĄCEJ GLOBAL GLOBAL Sp. z o. o jest spółką zarejestrowaną w Polsce od 2011 roku z siedzibą w Warszawie. Zakres działalności Spółki obejmuje: certyfikację

Bardziej szczegółowo

DQS Polska sp. z o.o. Członek grupy DQS UL. Spis treści

DQS Polska sp. z o.o. Członek grupy DQS UL. Spis treści DQS Polska sp. z o.o. Członek grupy DQS UL Program weryfikacji EMAS według wymagań Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1221/2009 wydanie 25 listopada 2009 w sprawie dobrowolnego udziału

Bardziej szczegółowo

TÜV SUMMER TIME. Sierpniowe szkolenia TÜV Akademia Polska. TÜV Akademia Polska Sp. z o.o.

TÜV SUMMER TIME. Sierpniowe szkolenia TÜV Akademia Polska. TÜV Akademia Polska Sp. z o.o. Firma szkoleniowa TÜV Akademia Polska Sp. z o.o. należąca do międzynarodowego koncernu TÜV Rheinland światowego lidera w dziedzinie usług dla przedsiębiorstw, zaprasza Państwa na cykl szkoleń: TÜV SUMMER

Bardziej szczegółowo

Czy certyfikacja systemów zarządzania może być. odpowiedzialności przedsiębiorstw? 2012-06-15. Certyfikacja systemów zarządzania a CSR

Czy certyfikacja systemów zarządzania może być. odpowiedzialności przedsiębiorstw? 2012-06-15. Certyfikacja systemów zarządzania a CSR Czy certyfikacja systemów zarządzania może być Tytuł poświadczeniem prezentacji społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw? 1 2012-06-15 Certyfikacja systemów zarządzania a CSR Systemy zarządzania Systemy

Bardziej szczegółowo

BioCert Małopolska Sp. z o.o. 31-503 Kraków, ul. Lubicz 25A tel./fax 12 430-36-06 www.biocert.pl Certyfikacja ekologicznej produkcji rolnej

BioCert Małopolska Sp. z o.o. 31-503 Kraków, ul. Lubicz 25A tel./fax 12 430-36-06 www.biocert.pl Certyfikacja ekologicznej produkcji rolnej BioCert Małopolska Sp. z o.o. 31-503 Kraków, ul. Lubicz 25A tel./fax 12 430-36-06 www.biocert.pl Certyfikacja ekologicznej produkcji rolnej Beata Pietrzyk Dyrektor Biura Certyfikacji 1 Wstęp W Polsce wzrasta

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 12 maja 2010 r. w sprawie nabywania uprawnień inspektora rolnictwa ekologicznego

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 12 maja 2010 r. w sprawie nabywania uprawnień inspektora rolnictwa ekologicznego Dziennik Ustaw Nr 94 7858 Poz. 607 607 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 12 maja 2010 r. w sprawie nabywania uprawnień inspektora rolnictwa ekologicznego Na podstawie art. 21 ust.

Bardziej szczegółowo

Warunki przyznania pomocy finansowej w ramach poddziałania Wsparcie na przystępowanie do systemów jakości objętego PROW 2014-2020

Warunki przyznania pomocy finansowej w ramach poddziałania Wsparcie na przystępowanie do systemów jakości objętego PROW 2014-2020 Warunki przyznania pomocy finansowej w ramach poddziałania Wsparcie na przystępowanie do systemów jakości objętego PROW 2014-2020 1. W ramach poddziałania pomoc przyznawana jest rolnikowi aktywnemu zawodowo,

Bardziej szczegółowo

WIĘCEJ KORZYŚCI, WIĘCEJ MOŻLIWOŚCI. z certyfikatami TÜV Hessen.

WIĘCEJ KORZYŚCI, WIĘCEJ MOŻLIWOŚCI. z certyfikatami TÜV Hessen. WIĘCEJ KORZYŚCI, WIĘCEJ MOŻLIWOŚCI z certyfikatami TÜV Hessen. KONTAKT HRS SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ Partner Jednostki Certyfikującej TÜV Technische Überwachung Hessen GmbH BIURO Wrocław

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA ORGANIZATORÓW BADAŃ BIEGŁOŚCI WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE Wydanie 4 Warszawa, 1.08.2014 r. Spis treści 1 Wprowadzenie...3 2 Ogólne zasady udzielania i utrzymywania akredytacji

Bardziej szczegółowo

Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005

Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Marek Misztal ENERGOPOMIAR Sp. z o.o. Biuro Systemów Zarządzania i Ocen Nowe Brzesko, 26 września 2006 r. Czy systemy zarządzania są nadal dobrowolne?

Bardziej szczegółowo

TRANSPORTOWY DOZÓR TECHNICZNY JEDNOSTKA NOTYFIKOWANA 1468. System oceny zgodności w Polsce jak to działa?

TRANSPORTOWY DOZÓR TECHNICZNY JEDNOSTKA NOTYFIKOWANA 1468. System oceny zgodności w Polsce jak to działa? System oceny zgodności w Polsce jak to działa? Unijne akty horyzontalne Decyzja PE i Rady UE nr 768/2008/WE w sprawie wspólnych ram dotyczących wprowadzania produktów do obrotu Rozporządzenie nr 765/2008/WE

Bardziej szczegółowo

REWIZJA I PROCEDURY CERTYFIKACJI I AKREDYTACJI (ZASADY OGÓLNE)

REWIZJA I PROCEDURY CERTYFIKACJI I AKREDYTACJI (ZASADY OGÓLNE) Rewizja i Procedury Certyfikacji i Akredytacji poprawiony styczeń 2008 Polski System Certyfikacji Leśnictwa PEFC dokument nr 1 luty 2005 REWIZJA I PROCEDURY CERTYFIKACJI I AKREDYTACJI (ZASADY OGÓLNE) Rada

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA JEDNOSTEK OCENIAJĄCYCH DO DZIAŁALNOŚCI OBJĘTEJ ROZPORZĄDZENIEM WYKONAWCZYM KOMISJI (UE) NR 402/2013 Wydanie 1 Warszawa, 13.03.2015 r. Spis treści 1 Wprowadzenie...

Bardziej szczegółowo

PRZEMYSŁOWY INSTYTUT MOTORYZACJI

PRZEMYSŁOWY INSTYTUT MOTORYZACJI PRZEMYSŁOWY INSTYTUT MOTORYZACJI JEDNOSTKA CERTYFIKUJĄCA WYROBY OŚRODEK JAKOŚCI 03-301 Warszawa, ul. Jagiellońska 55 tel. 22 7777-061 do 068 e-mail: nj@pimot.eu PROGRAM OBOWIĄZKOWEJ CERTYFIKACJI BIOKOMPONENTÓW

Bardziej szczegółowo

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001 Mariola Witek Przedmiot wykładu 1.Rozwój systemów zarządzania jakością (SZJ) 2.Potrzeba posiadania formalnych SZJ 3.Korzyści

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM SZKOLEŃ OTWARTYCH TEMAT SZKOLENIA TERMIN KOSZT NETTO

HARMONOGRAM SZKOLEŃ OTWARTYCH TEMAT SZKOLENIA TERMIN KOSZT NETTO TEMAT SZKOLENIA TERMIN KOSZT NETTO Klienci Certyfikacji SGS Polska Nowi Klienci Szkolenia różne 1. EN 15838 wymagania normy jakościowej dla branży call center. 05.02.2016 2. GDP Dobre Patryki Dystrybucyjne

Bardziej szczegółowo

Znak CE dla akceleratorów medycznych. Jan Kopeć

Znak CE dla akceleratorów medycznych. Jan Kopeć Znak CE dla akceleratorów medycznych Szkoła Fizyki Akceleratorów Medycznych, Świerk 2007 Znaczenie znaku CE dla wyrobów medycznych Znak CE, który producent umieszcza na wyrobie medycznym oznacza spełnienie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM CERTYFIKACJI

PROGRAM CERTYFIKACJI Opracował: PROGRAM CERTYFIKACJI Zatwierdził: Strona/Stron: 1/5 1. Informacje wstępne Przedstawiony program certyfikacji produktów w systemie Jakość-Tradycja stosowany jest przez Biuro Certyfikacji COBICO

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA CERTYFIKACJI WYROBÓW ICW

INSTRUKCJA CERTYFIKACJI WYROBÓW ICW Ośrodek Certyfikacji Wyrobów IPS TABOR Jednostka ds. Certyfikacji tel. +48 61 6641420; +48 61 6641429; +48 61 6641434 fax. +48 61 6641420; +48 61 6534002 e-mail: certyfikacja@tabor.com.pl Instytut Pojazdów

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UBIEGAJĄCYCH SIĘ O ZGODĘ PREZESA URZĘDU TRANSPORTU KOLEJOWEGO NA WYKONYWANIE OCEN ZGODNOŚCI W OBSZARZE KOLEI Wydanie 1 Warszawa, 27.10.2015

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 29 maja 2015 r. Poz. 742 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 29 kwietnia 2015 r.

Warszawa, dnia 29 maja 2015 r. Poz. 742 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 29 kwietnia 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 29 maja 2015 r. Poz. 742 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 29 kwietnia 2015 r. w sprawie nabywania uprawnień inspektora rolnictwa

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA DO CELÓW NOTYFIKACJI W ODNIESIENIU DO DYREKTYWY PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2008/57/WE W SPRAWIE INTEROPERACYJNOŚCI SYSTEMU KOLEI WE WSPÓLNOCIE Wydanie 1 Warszawa,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM CERTYFIKACJI

PROGRAM CERTYFIKACJI Opracował: Zatwierdził: Strona/Stron: 1/5 1. Informacje wstępne Przedstawiony program certyfikacji produktów tradycyjnych i regionalnych. COBICO Sp. z o.o. jako jednostka certyfikująca wyroby jest akredytowana

Bardziej szczegółowo

IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE

IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE a. Przepisy europejskie i krajowe dla wyrobów budowlanych obowiązujące po 1 lipca 2013 roku Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 305/2011 Zapoznanie

Bardziej szczegółowo

CEL SZKOLENIA: DO KOGO SKIEROWANE JEST SZKOLENIE:

CEL SZKOLENIA: DO KOGO SKIEROWANE JEST SZKOLENIE: Audytor Wewnętrzny systemu HACCP oraz standardów IFS w wersji 6 (International Food Standard version 6) i BRC w nowej wersji 7 (Global Standard for Food Safety issue 7) - AWIFSBRC CEL SZKOLENIA: zrozumienie

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI PROGRAM AKREDYTACJI JEDNOSTEK CERTYFIKUJĄCYCH GOSPODARKĘ LEŚNĄ I ŁAŃCUCH DOSTAW W SYSTEMIE PEFC Wydanie 2 Warszawa, 10.02.2012 r. Spis treści 1 Wprowadzenie 3 2 Definicje 3

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI PROGRAM AKREDYTACJI JEDNOSTEK CERTYFIKUJĄCYCH W ZAKRESIE SYSTEMU QAFP Wydanie 1 Warszawa, 30.11.2012 r. Spis treści 1 Wprowadzenie...3 2 Definicje...3 3 Wymagania akredytacyjne...3

Bardziej szczegółowo

19-20 lipca 2012r. Hotel Ustroń Diament PROGRAM SZKOLENIA

19-20 lipca 2012r. Hotel Ustroń Diament PROGRAM SZKOLENIA SZKOLENIE DLA PEŁNOMOCNIKÓW I AUDYTORÓW SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA BEZPIECZEŃSTWEM W TRANSPORCIE KOLEJOWYM, SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA UTRZYMANIEM ORAZ MENEDŻERÓW RYZYKA 19-20 lipca 2012r. Hotel Ustroń Diament PROGRAM

Bardziej szczegółowo

Zmiany wymagań normy ISO 14001

Zmiany wymagań normy ISO 14001 Zmiany wymagań normy ISO 14001 Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) opublikowała 15 listopada br. zweryfikowane i poprawione wersje norm ISO 14001 i ISO 14004. Od tego dnia są one wersjami obowiązującymi.

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM SZKOLEŃ OTWARTYCH TEMAT SZKOLENIA TERMIN KOSZT NETTO

HARMONOGRAM SZKOLEŃ OTWARTYCH TEMAT SZKOLENIA TERMIN KOSZT NETTO TEMAT SZKOLENIA TERMIN KOSZT NETTO Klienci Certyfikacji SGS Polska Nowi Klienci Szkolenia różne 1. EUTR - Legalność pochodzenia drewna i biomasy w świetle wymagań regulacji EUTR NR 995/2010. 2. GDP Dobre

Bardziej szczegółowo

Opis procedury certyfikacyjnej Program certyfikacji systemów zarządzania

Opis procedury certyfikacyjnej Program certyfikacji systemów zarządzania to inaczej mówiąc skrócony opis procedury systemów realizowanej przez Jednostkę Certyfikującą Systemy Zarządzania TÜV NORD Polska Sp. z o.o. (dalej zwaną Jednostką Certyfikującą) w oparciu o wymagania

Bardziej szczegółowo

wyrok, w którym orzekł, że Rzeczypospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 31 ust. 3 lit. b) tej dyrektywy.

wyrok, w którym orzekł, że Rzeczypospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 31 ust. 3 lit. b) tej dyrektywy. UZASADNIENIE Projekt ustawy o zmianie ustawy o mikroorganizmach i organizmach genetycznie zmodyfikowanych oraz niektórych innych ustaw dokonuje nowelizacji obowiązującej obecnie ustawy z dnia 22 czerwca

Bardziej szczegółowo

Materiał porównawczy do ustawy z dnia 14 czerwca 2013 r. o zmianie ustawy Prawo lotnicze. (druk nr 387)

Materiał porównawczy do ustawy z dnia 14 czerwca 2013 r. o zmianie ustawy Prawo lotnicze. (druk nr 387) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy Materiał porównawczy do ustawy z dnia 14 czerwca 2013 r. o zmianie ustawy Prawo lotnicze (druk nr 387) USTAWA z dnia 3 lipca 2002 r. PRAWO LOTNICZE (Dz. U. z 2012

Bardziej szczegółowo

OCENA SKUTKÓW REGULACJI

OCENA SKUTKÓW REGULACJI Nazwa projektu Projekt ustawy o zmianie ustawy o rejestracji i ochronie nazw i oznaczeń produktów rolnych i środków spożywczych oraz o produktach tradycyjnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Program certyfikacji

Program certyfikacji 1. Informacje wstępne Poniższy dokument na zadanie przedstawić wymagania zasady certyfikacji typu wyrobu wg programu 5 normy PN-EN ISO/IEC 17067. Niniejszy program obejmuje wyroby i dokumenty normatywne

Bardziej szczegółowo

Zasady auditowania procesów zarządzania infrastrukturą przez jednostki certyfikujące systemy zarządzania

Zasady auditowania procesów zarządzania infrastrukturą przez jednostki certyfikujące systemy zarządzania Monika Stoma 1 Agnieszka Dudziak 2 Paweł Krzaczek 3 Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Zasady auditowania procesów zarządzania infrastrukturą przez jednostki certyfikujące systemy zarządzania Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Jednostka Opiniująca, Atestująca i Certyfikująca Wyroby TEST Sp. z o.o. 41-103 Siemianowice Śląskie, ul. Wyzwolenia 14

Jednostka Opiniująca, Atestująca i Certyfikująca Wyroby TEST Sp. z o.o. 41-103 Siemianowice Śląskie, ul. Wyzwolenia 14 PROGRAM CERTYFIKACJI WYROBÓW TYPU 1b PR-I Imię i nazwisko Data Podpis Opracował: Sprawdził: Zatwierdził: mgr inż. Łukasz Brudny inż. Ireneusz Adamus mgr inż. Michał Zarzycki Dokument jest nadzorowany i

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI PROGRAM AKREDYTACJI JEDNOSTEK BADAJĄCYCH I OPINIUJĄCYCH SPRAWOZDANIA PRZEDSIĘBIORSTW ENERGETYCZNYCH WYSTĘPUJĄCYCH O UZYSKANIE ŚWIADECTW POCHODZENIA Z KOGENERACJI wg NORMY PN-EN

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej. (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej. (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA 1.8.2014 L 230/1 II (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) NR 834/2014 z dnia 22 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania wspólnych ram monitorowania

Bardziej szczegółowo

Zharmonizowane wymogi Część B. Dokument IV. Składowa opracowania Rekomendacji Agencji zgodnie z postanowieniami art. 15 Dyrektywy 2004/49/WE

Zharmonizowane wymogi Część B. Dokument IV. Składowa opracowania Rekomendacji Agencji zgodnie z postanowieniami art. 15 Dyrektywy 2004/49/WE Zharmonizowane wymogi Część B Dokument IV Celem wykorzystania przez Krajowe Władze Bezpieczeństwa Ruchu przy ocenie zgodności z wymogami certyfikatów bezpieczeństwa Część B wydanych zgodnie z art. 10(2)

Bardziej szczegółowo

PROGRAM CERTYFIKACJI WYROBÓW TYPU 1a

PROGRAM CERTYFIKACJI WYROBÓW TYPU 1a PROGRAM CERTYFIKACJI WYROBÓW TYPU 1a SPIS TREŚCI 1. Wstęp 2. Cel i zakres programu 3. Dokumenty związane 4. Przebieg procesu certyfikacji 5. Wykaz certyfikowanych wyrobów 6. Zawieszanie lub cofanie certyfikacji

Bardziej szczegółowo

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka Zmiany w standardzie ISO 9001 dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka 1 W prezentacji przedstawiono zmiany w normie ISO 9001 w oparciu o projekt komitetu. 2 3 4 5 6 Zmiany w zakresie terminów używanych

Bardziej szczegółowo

REACH. System. Co producent oraz importer zrobić powinien przed wejściem w życie systemu REACH

REACH. System. Co producent oraz importer zrobić powinien przed wejściem w życie systemu REACH System REACH Co producent oraz importer zrobić powinien przed wejściem w życie systemu REACH Dokument opracowany przez: Departament Przemysłu Ministerstwo Gospodarki www.mgip.gov.pl/przedsiebiorcy/reach

Bardziej szczegółowo

ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001

ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001 ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001 ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA W TRAKCJA PRKiI S.A. Warszawa, maj 2015 SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Od 1999 roku Trakcja PRKiI S.A. mając na uwadze satysfakcję Klienta i

Bardziej szczegółowo

Pojazdy kolejowe - proces dopuszczenia do eksploatacji typu pojazdu kolejowego

Pojazdy kolejowe - proces dopuszczenia do eksploatacji typu pojazdu kolejowego Ośrodek Certyfikacji Wyrobów IPS TABOR Jednostka ds. Certyfikacji tel. +48 61 6641420; +48 61 6641429; +48 61 6641434 fax. +48 61 6641420; +48 61 6534002 e-mail: certyfikacja@tabor.com.pl Instytut Pojazdów

Bardziej szczegółowo

ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ENERGIĄ

ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ENERGIĄ ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ENERGIĄ Standardowe etapy wdrażania systemu zarzadzania energią ETAP I: Przeprowadzenie przeglądu wstępnego zarządzania energią ETAP II: Opracowanie zakresu działań

Bardziej szczegółowo

BADANIA NIENISZCZĄCE I ICH ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA BEZPIECZEŃSTWO TRANSPORTU SZYNOWEGO. mgr inŝ. Łukasz Antolik email: lantolik@ikolej.

BADANIA NIENISZCZĄCE I ICH ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA BEZPIECZEŃSTWO TRANSPORTU SZYNOWEGO. mgr inŝ. Łukasz Antolik email: lantolik@ikolej. BADANIA NIENISZCZĄCE I ICH ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA BEZPIECZEŃSTWO TRANSPORTU SZYNOWEGO email: lantolik@ikolej.pl Program prezentacji 1. Wymagania dla personelu badań nieniszczących w sektorze Utrzymanie Ruchu

Bardziej szczegółowo

V Ogólnopolska Konferencja nt. Systemów Zarządzania w Energetyce. Forum ISO 14000 INEM Polska. Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska

V Ogólnopolska Konferencja nt. Systemów Zarządzania w Energetyce. Forum ISO 14000 INEM Polska. Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska Forum ISO 14000 INEM Polska Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska Wymagania norm: ISO 9001, ISO 14001 oraz PN-N-18001 dotyczące dostawców i podwykonawców. Szczyrk, 24 27. 09. 2006r. Maciej Kostrzanowski

Bardziej szczegółowo

Karol Gruszka Dyrektor Projektu ds. ETCS Biuro Automatyki i Telekomunikacji PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.

Karol Gruszka Dyrektor Projektu ds. ETCS Biuro Automatyki i Telekomunikacji PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Certyfikacja podsystemu sterowanie na przykładzie projektów wdrażania Europejskiego Systemu Zarządzania Ruchem Kolejowym na linach PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Karol Gruszka Dyrektor Projektu ds. ETCS

Bardziej szczegółowo

PROGRAM CERTYFIKACJI

PROGRAM CERTYFIKACJI Opracował: Zatwierdził: Strona/Stron: 1/6 1. Informacje wstępne Przedstawiony program certyfikacji Systemu Jakości Wieprzowiny PQS (Pork Quality System) stosowany jest przez Biuro Certyfikacji COBICO Sp.

Bardziej szczegółowo

IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE

IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE 1. Przepisy europejskie i krajowe dla wyrobów budowlanych obowiązujące po 1 lipca 2013 roku Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 305/2011 Czas

Bardziej szczegółowo

Akredytacja do celów rozporządzenia nr 402/2013. Krzysztof Woźniak

Akredytacja do celów rozporządzenia nr 402/2013. Krzysztof Woźniak Akredytacja do celów rozporządzenia nr 402/2013 Krzysztof Woźniak Rozporządzenie Komisji (UE) nr 402/2013 Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 402/2013 z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie wspólnej

Bardziej szczegółowo

Zadania Inspekcji w świetle przepisów ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych

Zadania Inspekcji w świetle przepisów ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych Zadania Inspekcji w świetle przepisów ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych Produkty tradycyjne i regionalne - wprowadzanie do obrotu i wydawanie świadectw jakości Ustawa o jakości handlowej

Bardziej szczegółowo

Komunikat nr 115 z dnia 12.11.2012 r.

Komunikat nr 115 z dnia 12.11.2012 r. Komunikat nr 115 z dnia 12.11.2012 r. w sprawie wprowadzenia zmian w wymaganiach akredytacyjnych dla jednostek certyfikujących systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji wynikających z opublikowania

Bardziej szczegółowo

Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia. w sprawie sposobu i zakresu kontroli systemu monitorowania bezpieczeństwa stosowania produktów leczniczych

Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia. w sprawie sposobu i zakresu kontroli systemu monitorowania bezpieczeństwa stosowania produktów leczniczych Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie sposobu i zakresu kontroli systemu monitorowania bezpieczeństwa stosowania produktów leczniczych Przekazany do uzgodnień zewnętrznych w dniu 26 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Informacja dla beneficjentów Sektorowego Programu Operacyjnego Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich

Informacja dla beneficjentów Sektorowego Programu Operacyjnego Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich Informacja dla beneficjentów Sektorowego Programu Operacyjnego Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich Działanie Ułatwianie startu młodym rolnikom Spis treści

Bardziej szczegółowo

Program Certyfikacji P1BN

Program Certyfikacji P1BN Program Certyfikacji P1BN Strona 2 z 7 1 O FIRMIE INT sp. z o.o. (INT) jest osobą prawną, działającą w dziedzinie zapewnienia bezpieczeństwa urządzeń technicznych. Jednostka Certyfikująca Wyroby INT prowadzi

Bardziej szczegółowo

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ISO Jakość samą w sobie trudno jest zdefiniować, tak naprawdę pod tym pojęciem kryje się wszystko to co ma związek z pewnymi cechami - wyrobu lub usługi - mającymi wpływ na

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ II SIWZ OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

CZĘŚĆ II SIWZ OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA CZĘŚĆ II SIWZ OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Strona 1 z 5 Opis Przedmiotu Zamówienia Przedmiotem zamówienia jest organizacja i przeprowadzenie szkoleń z zakresu systemu zarządzania środowiskowego w PSE S.A.

Bardziej szczegółowo

Lubicz 25A, 31-503 Kraków ( WNIOSEK WYPEŁNIĆ CZYTELNIE DRUKOWANYMI LITERAMI, SZARE POLA WYPEŁNIA BIURO CERTYFIKACJI)

Lubicz 25A, 31-503 Kraków ( WNIOSEK WYPEŁNIĆ CZYTELNIE DRUKOWANYMI LITERAMI, SZARE POLA WYPEŁNIA BIURO CERTYFIKACJI) NR PRODUCENTA: DATA REJESTRACJI WNIOSKU: PODPIS: SZARE POLA WYPEŁNIA BIURO CERTYFIKACJI WNIOSEK O CERTYFIKACJĘ ZGODNOŚCI AKWAKULTURA I PRODUKCJA WODOROSTÓW MORSKICH BIOCERT MAŁOPOLSKA Sp. z o.o., ul. PROWADZONYCH

Bardziej szczegółowo

TÜV SÜD Polska Sp z o.o.

TÜV SÜD Polska Sp z o.o. Twój partner w zakresie certyfikacji, badań, inspekcji oraz szkoleń TÜV SÜD Polska Sp z o.o. 09/06/2014 Slide 1 Większe bezpieczeństwo. Większa wartość. Misją TÜV SÜD, nieprzerwanie od 150 lat, jest zapewnienie

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA JEDNOSTEK CERTYFIKUJĄCYCH GOSPODARKĘ LEŚNĄ I ŁAŃCUCH DOSTAW W SYSTEMIE PEFC Wydanie 3 Warszawa, 15.10.2015 r. Spis treści 1 Wprowadzenie... 4 2 Definicje... 4 3

Bardziej szczegółowo

GMP gwarancją bezpieczeństwa i jakości produktu kosmetycznego

GMP gwarancją bezpieczeństwa i jakości produktu kosmetycznego GMP gwarancją bezpieczeństwa i jakości produktu kosmetycznego Wyczekiwana data - 11 lipca 2013 roku, kiedy to zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1223/2009r. dotyczące

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA JEDNOSTEK BADAJĄCYCH I OPINIUJĄCYCH SPRAWOZDANIA PRZEDSIĘBIORSTW ENERGETYCZNYCH WYSTĘPUJĄCYCH O UZYSKANIE ŚWIADECTW POCHODZENIA Z KOGENERACJI Wydanie 4 Warszawa,

Bardziej szczegółowo

PEŁNOMOCNIK I AUDYTOR WEWNĘTRZNY ZINTEGROWANEGO SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ I ŚRODOWISKOWEGO wg ISO 9001 oraz ISO 14001

PEŁNOMOCNIK I AUDYTOR WEWNĘTRZNY ZINTEGROWANEGO SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ I ŚRODOWISKOWEGO wg ISO 9001 oraz ISO 14001 INFORMACJE SZCZEGÓŁOWE NA TEMAT SZKOLENIA OTWARTEGO: PEŁNOMOCNIK I AUDYTOR WEWNĘTRZNY ZINTEGROWANEGO SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ I ŚRODOWISKOWEGO wg ISO 9001 oraz ISO 14001 S t r o n a 2 z 5 Serdecznie

Bardziej szczegółowo

Formularz weryfikacyjny*

Formularz weryfikacyjny* Formularz weryfikacyjny* Możliwość skorzystania z operacji typu Premie dla młodych rolników w ramach poddziałania Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników objętego Programem

Bardziej szczegółowo

Podajemy treść tego rozporządzenia, zamieszczonego przez Urząd Zamówień Publicznych na swej stronie internetowej.

Podajemy treść tego rozporządzenia, zamieszczonego przez Urząd Zamówień Publicznych na swej stronie internetowej. Nowe obowiązki dla zamawiających będących centralnymi organami rządowymi, wynikające z rozporządz Rozporządzenie weszło w życie 4 marca br. Podajemy treść tego rozporządzenia, zamieszczonego przez Urząd

Bardziej szczegółowo

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r.

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r. Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie Warszawa 8 maja 2013 r. Efektywne zarządzanie energią jest jednym z warunków krytycznych do osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP System HACCP Od przystąpienia Polski do Unii Europejskiej wszystkie firmy zajmujące się produkcją i dystrybucją żywności muszą wdrożyć i stosować zasady systemu HACCP. Przed opisaniem podstaw prawnych

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR

ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 28.5.2014 L 159/41 ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 574/2014 z dnia 21 lutego 2014 r. zmieniające załącznik III do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011

Bardziej szczegółowo

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Mirosław Marek PARP, Prezes Zarządu Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP)

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ WNIOSKU Marta Wronka

FORMULARZ WNIOSKU Marta Wronka FORMULARZ WNIOSKU Marta Wronka Wydział ds. Programu LIFE Departament Ochrony Przyrody i Edukacji Ekologicznej NA DOBRY POCZĄTEK Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1293/2013 z dnia 11

Bardziej szczegółowo

Etapy wdrażania systemu zarządzania bezpieczeństwem żywności (SZBŻ) wg ISO 22000

Etapy wdrażania systemu zarządzania bezpieczeństwem żywności (SZBŻ) wg ISO 22000 BIURO USŁUG DOSKONALENIA ZARZĄDZANIA I ORGANIZACJI SYSTEM SP.J. ul. Faradaya 53 lok. 44, 42-200 Częstochowa tel.: 34-321 43 80 e-mail: sekretariat@biuro-system.com www.biuro-system.com Etapy wdrażania

Bardziej szczegółowo

Informator dla dostawców o trybie certyfikacji wyrobów do stosowania w transporcie szynowym

Informator dla dostawców o trybie certyfikacji wyrobów do stosowania w transporcie szynowym Instytut Kolejnictwa Ośrodek Jakości i Certyfikacji 04-275 Warszawa ul. Chłopickiego 50 INSTYTUT KOLEJNICTWA tel.: (+4822) 473-1392 tel/fax.: (+4822) 612-3132 e-mail: qcert@ikolej.pl Informator dla dostawców

Bardziej szczegółowo

ISO 14000 w przedsiębiorstwie

ISO 14000 w przedsiębiorstwie ISO 14000 w przedsiębiorstwie Rodzina norm ISO 14000 TC 207 ZARZADZANIE ŚRODOWISKOWE SC1 System zarządzania środowiskowego SC2 Audity środowiskowe SC3 Ekoetykietowanie SC4 Ocena wyników ekologicznych SC5

Bardziej szczegółowo

PC-QMS PROGRAM CERTYFIKACJI SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

PC-QMS PROGRAM CERTYFIKACJI SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ZAKŁAD CERTYFIKACJI ul. Kupiecka 4, 03-042 Warszawa tel. (22) 811 02 81; e-mail: certyfikacja@icimb.pl; www.icimb.pl PC-QMS PROGRAM CERTYFIKACJI SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ INFORMATOR Zatwierdzam Dyrektor

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 5.2.2015 L 29/3 ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 2015/171 z dnia 4 lutego 2015 r. w sprawie niektórych aspektów procedury wydawania licencji przedsiębiorstwom kolejowym (Tekst mający znaczenie dla

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Szanowni Państwo, Mam przyjemność zaprosić Państwa firmę do udziału w Usłudze

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa Strona 1 1. Księga Środowiskowa Księga Środowiskowa to podstawowy dokument opisujący strukturę i funkcjonowanie wdrożonego w Urzędzie Systemu Zarządzania Środowiskowego zgodnego z wymaganiami normy PN-EN

Bardziej szczegółowo

Dokument obowiązkowy IAF

Dokument obowiązkowy IAF IAF MD 4:2008 International Accreditation Forum, Inc. Dokument obowiązkowy IAF Dokument obowiązkowy IAF dotyczący stosowania wspomaganych komputerowo technik auditowania ( CAAT ) w akredytowanej certyfikacji

Bardziej szczegółowo

ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Standardowe etapy wdrażania systemu zarzadzania jakością ETAP I: Audit wstępny zapoznanie się z organizacją ETAP II: Szkolenie dla Kierownictwa i grupy wdrożeniowej

Bardziej szczegółowo

PRZEMYSŁOWY INSTYTUT MOTORYZACJI

PRZEMYSŁOWY INSTYTUT MOTORYZACJI PRZEMYSŁOWY INSTYTUT MOTORYZACJI JEDNOSTKA CERTYFIKUJĄCA WYROBY OŚRODEK JAKOŚCI 03-301 Warszawa, ul. Jagiellońska 55 tel. 22 7777-061 068 e-mail: nj@pimot.eu PROGRAM CERTYFIKACJI POJAZDÓW MEDYCZNYCH (AMBULANSÓW)

Bardziej szczegółowo

Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Terenów Wiejskich GRUPY PRODUCENTÓW ROLNYCH

Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Terenów Wiejskich GRUPY PRODUCENTÓW ROLNYCH Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Terenów Wiejskich GRUPY PRODUCENTÓW ROLNYCH Podstawę prawną tworzenia grup stanowi ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia.. 2012 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia.. 2012 r. Projekt z dnia 18 kwietnia 2012 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia.. 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie prowadzenia monitoringu obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych 2)

Bardziej szczegółowo

ŹRÓDŁA FINANSOWANIA WDROŻEŃ SYSTEMU HACCP ZE ŚRODKÓW PUBLICZNYCH

ŹRÓDŁA FINANSOWANIA WDROŻEŃ SYSTEMU HACCP ZE ŚRODKÓW PUBLICZNYCH ORGANIZATORZY: PATRONAT HONOROWY: Małgorzata Okońska-Zaremba Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Instytut Organizacji i

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 26 marca 2012 r. Poz. 311 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 9 marca 2012 r.

Warszawa, dnia 26 marca 2012 r. Poz. 311 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 9 marca 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 26 marca 2012 r. Poz. 311 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 9 marca 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIA W TÜV AKADEMIA

SZKOLENIA W TÜV AKADEMIA Firma szkoleniowa TÜV Akademia Polska Sp. z o.o. należąca do międzynarodowego koncernu TÜV Rheinland światowego lidera w dziedzinie usług dla przedsiębiorstw, zaprasza Państwa na cykl szkoleń: TÜV SUMMER

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 20 czerwca 2016 r. Poz. 878 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA CYFRYZACJI 1) z dnia 17 czerwca 2016 r. w sprawie dokonywania oceny zgodności urządzeń radiowych

Bardziej szczegółowo

Instytut Kolejnictwa Ośrodek Jakości i Certyfikacji 04-275 Warszawa ul. Chłopickiego 50 tel/fax.: (+4822) 612-3132 e-mail: qcert@ikolej.

Instytut Kolejnictwa Ośrodek Jakości i Certyfikacji 04-275 Warszawa ul. Chłopickiego 50 tel/fax.: (+4822) 612-3132 e-mail: qcert@ikolej. tel.: (+4822) 473-1392 Instytut Kolejnictwa Ośrodek Jakości i Certyfikacji 04-275 Warszawa ul. Chłopickiego 50 tel/fax.: (+4822) 612-3132 e-mail: qcert@ikolej.pl INFORMATOR DLA PRODUCENTÓW o trybie certyfikacji

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego Strona 2 PLAN DZIAŁANIA KT 270 ds. Zarządzania Środowiskowego STRESZCZENIE Komitet Techniczny ds. Zarządzania Środowiskowego został powołany 27.02.1997 r. w ramach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego.

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia... 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia... 2011 r. PROJEKT ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia... 2011 r. w sprawie zakresu i sposobu prowadzenia ewidencji leczenia zwierząt i dokumentacji lekarsko-weterynaryjnej oraz wzorów tej ewidencji

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLEŃ OD STUDENTA DO EKSPERTA. Plan szkoleń na rok 2015 (czerwiec)

PROGRAM SZKOLEŃ OD STUDENTA DO EKSPERTA. Plan szkoleń na rok 2015 (czerwiec) PROGRAM SZKOLEŃ OD STUDENTA DO EKSPERTA Plan szkoleń na rok () 1. Auditor wewnętrzny Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001 Interpretacja wymagań normy ISO 9001, zadania Auditora Wewnętrznego, planowanie,

Bardziej szczegółowo