Stowarzyszenie POLSKA EKOLOGIA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Stowarzyszenie POLSKA EKOLOGIA"

Transkrypt

1

2 Zachęcamy Państwa do zapoznania się z Raportem Instytutu Rodale a pt.: Badanie Systemów Rolnictwa FST (Farming Systems Trial), w którym na podstawie 30-letnich badań porównawczych wykazano, że rolnictwo ekologiczne, jest w stanie wyżywić świat i jednocześnie chronić środowisko. Stowarzyszenie POLSKA EKOLOGIA 2

3 Badanie Systemów Rolnictwa (FST - Farming Systems Trials) 30 lat prac NASZA MISJA Rozwijając rolnictwo ekologiczne wzmacniamy nasze zdrowie i dobrobyt na naszej planecie NASZE PRZESŁANIE Wspieramy się wzajemnie w naszej misji. Nasze gospodarstwo jest polem dla inspiracji. Nasze badania są katalizatorem przemian. Popieramy dobry wybór w oparciu o wiedzę. SPIS TREŚCI WSTĘP HISTORIA ZDROWIE GLEBY EKONOMIA ENERGIA ZDROWIE LUDZI CO DALEJ (WHAT S THE BIG PICTURE) LITERATURA 3

4 4

5 WSTĘP Istotą prawdziwie zrównoważonego systemu jest jego zdolność do samoregeneracji. W rolnictwie ekologicznym najważniejsza jest zdrowa gleba, gdyż jest ona podstawą dla wzrostu zarówno teraz jak i w przyszłości. Jeśli idzie o wzmacnianie, utrzymywanie i przywracanie zdrowia glebie to rolnictwo ekologiczne zdecydowanie góruje nad rolnictwem konwencjonalnym. Jeśli rozpatrywać tylko aspekt zdrowia gleby, jej kondycji, to rolnictwo ekologiczne jest bardziej zrównoważone od konwencjonalnego. Jeśli wziąć pod uwagę takie aspekty jak: wielkość plonów, ekonomię, energochłonność i zdrowie ludzi, to staje się oczywiste, że rolnictwo ekologiczne jest zrównoważone, w przeciwieństwie do rolnictwa konwencjonalnego. Widzimy jak nieprzewidywalne i jak ekstremalne są zjawiska pogodowe, jak coraz bardziej zaczynamy odczuwać brak wody, obserwujemy wzrost populacji, rosnący niedobór i ceny ropy. Wszystko to oznacza, że będzie nam potrzebny system rolnictwa, zdolny do adaptacji do trudnych warunków, przetrzymania i łagodzenia narastających problemów, a jednocześnie wytwarzający zdrową, pełnowartościową żywność. Po 30 latach Badań Systemów Rolnictwa (FST = Farming System Trials) prowadzonych na połozonych obok siebie polach, Instytut Rodale a wykazał, że rolnictwo ekologiczne jest w stanie wyżywić nas zarówno dzisiaj jak i w ciągle zmieniającej się przyszłości. Widok pola FST ROLNICTWO EKOLOGICZNE System rolnictwa, w którym nie stosuje się sztucznych środków chemicznych, a stosuje nawożenie naturalne. Gospodarstwa mogą być różnej wielkości, stosować różne praktyki i filozofie, które w swej istocie odrzucają stosowanie toksyn i środków syntezy chemicznej ROLNICTWO ZRÓWNOWAŻONE Na potrzeby niniejszego artykułu, określimy je jako system rolnictwa umożliwiający i poprawiający żyzność gleby 5

6 Wyniki badań FST Wydajność rolnictwa ekologicznego i konwencjonalnego jest zbliżona; W latach suszy wydajność rolnictwa ekologicznego jest większa niż rolnictwa konwencjonalnego; Rolnictwo ekologiczne wzbogaca glebę, nie zubaża jej - jest więc bardziej zrównoważonym systemem rolnictwa; Rolnictwo ekologiczne zużywa 45% mniej energii i jest bardziej wydajne; Rolnictwo konwencjonalne wytwarza 40% więcej gazów cieplarnianych; Systemy rolnictwa ekologicznego są bardzie opłacalne niż konwencjonalnego. PORÓWNANIE SYSTEMU EKOLOGICZNEGO I KONWENCJONALNEGO Rolnictwo ekologiczne Rolnictwo konwencjonalne Wyadajność Zysk Energochłonność Emisja gazów Wydajność (bu/akr/rok) Zysk (USD/akr/rok) Energochłonność (MJ/akr/rok) Emisja gazów cieplarnianych (funtyco2/akr/rok Rolnictwo ekologiczne Rolnictwo konwencjonalne

7 HISTORIA Prowadzone przez Insytut Rodale a Badanie Systemów Rolnictwa (FST = Farming Systems Trial) jest najdłuższym w Ameryce badaniem rolnictwa ekologicznego i chemicznego, prowadzonym na położonych obok siebie polach porównawczych. W badaniu, rozpoczętym w 1981 roku, postanowiono sprawdzić, co stanie się, jeśli chemiczne metody upraw zastąpi się metodami ekologicznymi. Badanie to zaskoczyło producentów żywności, którzy w tamtych czasach naśmiewali się z ekologicznych metod uprawy. Po początkowym spadku wydajności, na polach z uprawami ekologicznymi szybko zaobserwowano wzrost wydajności, a uzyskiwane plony zrównały się lub przewyższyły plony z upraw konwencjonalnych. Z czasem, Badanie Systemów Rolnictwa (FST) pozwoliło na wieloletnie porównywanie potencjału obu systemów. Do badań wybraliśmy kukurydzę i soję, gdyż na wielu polach w naszym rejonie (Midwest - ś rodkowo-zachodnie stany USA) uprawia się właśnie te rośliny. W roku 2007 pola kukurydzy i soi zajmowały 49% wszystkich upraw w USA. Inne uprawy zajmowały odpowiednio: inne zboża - 21%, pasze - 22%, a warzywa jedynie 1,5%. W swej długiej historii, badaniem FST objęto trzy główne systemy rolnictwa istotnie różniące się międy sobą: rolnictwo ekologiczne stosujące nawożenie obornikiem, rolnictwo ekologiczne stosujące nawożenie roślinami motylkowymi oraz rolnictwo konwencjonalne stosujące nawozy sztuczne. W ostatnich trzech latach wprowadzono dwa dotatkowe systemy: uprawy genetycznie modyfikowane (GMO) oraz uprawy bez orki, dzięki czemu badanie stało się bardziej reprezentatywne dla dzisiejszej Ameryki. Zdjęcie pola FST zrobione w 1981 roku, przed zasiewami 7

8 RÓŻNE SYSTEMY EKOLOGICZNE + OBORNIK EKOLOGICZNY + MOTYLKOWE KONWENCJONALNE + NAWOZY SZTUCZNE Ten system występuje w hodowli bydła mlecznego i mięsnego. Charakteryzuje się długą zmianowością, dot. zarówno uprawy zbóż jak i wieloletnich roślin paszowych. Żyzność gleby zapewniana jest poplonami motylkowymi i okresowym stosowaniem obornika lub kompostu. To zróżnicowane zmianowanie ma również na celu ochronę przed szkodnikami. W tym systemie prowadzona jest uprawa zbóż na sprzedaż. Charakteryzuje się średniookresową zmianowością upraw zbóż na ziarno i poplonów motylkowych. Poplony motylkowe są wyłącznym źródłem żyzności gleby, a przemienność upraw stanowi główną linię obrony przed szkodnikami. W tym systemie prowadzona jest uprawa większości zbóż w USA. Żyzność gleby zapewniana jest przez nawozy azotowe, zaś szkodniki zwalczane są przez syntetyczne herbicydy, których wybór i dawki rekomendowne są przez Wydział Doradztwa Spółdzielczego przy Uniwersytecie Stanowym Pensylwanii. Od roku 2008 w systemie tym stosuje się także genetycznie modyfikowaną (GMO) kukurydzę i soję. BEZ ORKI W 2008 roku, każdy z wyżej wymienionych głównych systemów uprawy prowadzony jest w dwóch wariantach: z zastosowaniem tradycyjnej orki i bez orki. W systemie ekologicznym bez orki używamy naszego uniwersalnego zgniatacza walcowego (na zdjęciu obok), a w systemie konwencjonalnym bez orki stosujemy szeroko rozpowszechnioną praktykę z zastosowaniem herbicydów i specyficznego sprzętu. ZMIANOWANIE Zmianowanie upraw w systemie ekologicznym jest bardziej zróżnicowane niż w systemie konwencjonalnym, łącznie do siedmiu zbiorów w ciągu ośmiu lat (w porównaniu do dwóch konwencjonalnych zbiorów w ciągu dwóch lat). Oznacza to, że o ile w systemie konwencjonalnym produkuje się więcej kukurydzy i soi, gdyż powtarzają się częściej w płodozmianie, to w systemie ekologicznym produkuje się szerszą paletę produktów żywnościowych, co w efekcie przyczynia się do zwiększenia wydajności, nawet w niesprzyjających warunkach. 8

9 ZDROWIE GLEBY Jeśli chcemy, by rośliny były zdrowe, gleba w której rosną również musi być zdrowa. Zdrowa gleba, to taka, która pozwala roślinom rosnąć jak najsilniej, żyzna, bez problemów z chorobami i szkodnikami, która nie wymaga żadnych nadzwyczajnych dodatków, ani wsparcia. Zdaniem Środowiskowej Grupy Roboczej (Environmental Working Group) i naukowców specjalistów od gleboznawstwa Uniwersytetu Stanowego Iowa, amerykański Pas Kukurydziany (America s Corn Belt ) traci swoją cenną wierzchnią warstwę gleby - nawet 12 razy szybciej, niż to oceniały służby rządowe. Z upływem lat, w systemach ekologicznych FST dokonano wiele znaczących usprawnień (w tym sprzyjające regeneracji gleby) w odróżnieniu od systemu konwencjonalnego, w którym dzieje się niewiele. Żyzna gleba, bogata w substancje organiczne i mikroflorę zapewnia roślinom bardziej stabilne środowisko. W okresach niesprzyjających, ekologicznie uprawiana gleba jest w stanie dostarczyć roślinom więcej tego, czego jej zabrakło z powodu złej pogody. Badanie Systemów Rolnictwa FST pozwoliło uzyskać następujące informacje na temat jakości gleby: Zdrowotność gleby w systemach ekologicznych wzrosła z upływem czasu, podczas gdy w systemie konwencjonalnym pozotała bez zmian. Jednym z mierników zdrowotności gleby jest zawartość węgla w glebie. Węgiel spełnia w glebie wiele podstawowych funkcji. Pełni więc rolę rezerwuaru składników odżywczych dla roślin i mikroflory glebowej, podtrzymuje temperaturę gleby, łączy ze sobą poszczególne cząsteczki w grudki, wiąże metale ciężkie i pestycydy, wpływa na wodochłonność gleby, jej napowietrzenie i wiele innych. Największy wzrost zawartości węgla stwierdzono w glebie uprawianej w systemie ekologicznym z obornikiem, następnie w glebie uprawianej w systemie ekologicznym wzbogacanej roślinami motylkowymi. W ostatnich latach, w glebie uprawianej w systemie konwencjonalnym, stwierdzono ubytek węgla. Na polach ekologicznych stwierdzono większą wodochłonność wody i mniejszy jej odpływ % więcej wody przenikało do gleby w systemie ekologicznym w porównaniu do systemu konwencjonalnego. Woda, zamiast spływać po powierzchni wymywając glebę, przenika do gleby, zostawiając ją na polu. Gleby uprawiane w systemie ekologicznym są lepiej przygotowane do magazynowania i efektywnego wykorzystywania wody. Oznacza to, że rośliny trzymają w magazynie to, czego potrzebują i mogą lepiej z tego korzystać. 9

10 Gleby na polach ekologicznych i konwencjonalnych bardzo się różnią wyglądem, co wynika z większej zawartości substancji organicznych w glebie ekologicznej. Gleba ekologiczna jest ciemniejsza i widoczne są w niej grudki. gleba ekologiczna gleba konwencjonalna Jednym z problemów związanych ze stosowaniem syntetycznych składników odżywczych w postaci nawozów sztucznych (tj. azotu, fosforu, potasu) jest fakt, że składniki te są mniej dostępne dla roślin, gdyż są szybciej wypłukiwane z gleby i wraz z wodą spływają po powierzchni gleby, lub pod glebę. Oznacza to, że ważne składniki odżywcze są tracone z gleby, gdy pada deszcz czy topi się śnieg, co ma negatywny wpływ na przyszłe zbiory. Inaczej dzieje się w glebie ekologicznej, gdzie składniki odżywcze podawane są w formie obornika, kompostu czy roślin ochronnych. W skrócie: gleba ekologiczna zachowuje pożyteczne substancje przez dłuższy okres czasu. 10

11 PLONY Zrównoważony system rolny, to system zdolny wyżywić populację całego świata nie tylko teraz, czy w ciągu najbliższych dziesięciu lat, lecz w okresie znacznie dłuższym - stu lat i dłużej. Po upływie pierwszych trzech lat okresu przejściowego, plony kukurydzy na polach ekologicznych FST są takie same jak na polach konwencjonalnych. Z tą tylko różnicą, że na polach ekologicznych rolnicy uzyskują te same wyniki bez potrzeby zwalczania chwastów, podczas gdy na polach konwencjonalnych muszą oni walczyć z coraz to nowymi herbido-odpornymi superchwastami za pomocą coraz silniejszych ś rodków chemicznych. W innym wieloletnim projekcie badawczym, prowadzonym w stanie Iowa, potwierdzono wyniki prac uzyskiwanych przez Instytut Rodale a. Mianowicie, w dwunastoletnim badaniu porównawczym na polach ekologicznych i konwencjonalnych stwierdzono, że po okresie przejściowym, średnie plony kukurydzy i soi były niemal identyczne. W okresie 30 lat badań FST, zbiory na ekologicznych polach kukurydzy i soi były takie same jak na polach konwencjonalnych, z zastosowaniem orki. Plony pszenicy na polach ekologicznych i konwencjonalnych były takie same (uprawę pszenicy na polach konwencjonalnych dodano dopiero w 2004 roku). EKOLOGICZNE KONWENCJONALNE + MOTYLKOWE + NAWOZY SZTUCZNE Na zdjęciu po lewej przedstawiono pole kukurydzy uprawiane w systemie ekologicznym + motylkowe, zaś po prawej uprawiane w systemie konwencjonalnym, sześć tygodni po zasiewach w okresie suszy w roku Na polu konwencjonalnym widać objawy braku wody. 11

12 PLONY KUKURYDZY I SOI W LATACH UMIARKOWANEJ SUSZY (bu/akr) Rolnictwo ekologiczne Rolnictwo konwencjonalne W okresie suszy pola kukurydzy ekologicznej dają plony o 31% wyższe niż pola kukurydzy konwencjonalnej. Te wyniki w okresie suszy są nadzwyczajne, zwłaszcza w porównaniu z plonami kukurydzy odmian genetycznie modyfikowanych odpornych na suszę, które wykazują plony wyższe zaledwie o 6,7% do 13,3% od plonów kukurydzy konwencjonalnej (odmian nieodpornych na suszę). Kukurydza i soja uprawiane w systemach ekologicznych tolerowały znacznie większe ilości chwastów, niż uprawiane w systemach konwencjonalnych, przy takich samych plonach. Jest to szczególnie ważne, jeśli pamiętamy, że w systemach konwencjonalnych mamy problem z chwastami odpornymi na herbicydy oraz, że zdrowa i żyzna gleba ekologiczna sprzyja wzrostowi (zarówno chwastów jak i roślin uprawianych). 1 Buszel [bu] (ang. bushel) anglosaska jednostka objętości używana najczęściej w odniesieniu do materiałów sypkich. 1 buszel [bu] = 8 galonów [gal] Przyjmuje się, że: 1 buszel pszenicy [bu] = 60 funtów wagi [lb] = 27,22 [kg] 1 buszel soi [bu] = 60 funtów wagi [lb] = 27,22 [kg] 1 buszel kukurydzy [bu] = 56 funtów wagi [lb] = 25,40 [kg] 1 buszel rzepaku [bu] = 50 funtów wagi [lb] = 22,68 [kg]- 1 buszel jęczmienia [bu] = 48 funtów wagi [lb] = 21,77 [kg] 1 buszel owsa [bu] = 32 funty wagi [lb] = 14,51 [kg] 2 1 akr = 0,4 ha 12

13 UPRAWY GENETYCZNIE MODYFIKOWANE (GMO) Według danych amerykańskiego Departementu Rolnictwa, 94% całej soi i 72% całej kukurydzy uprawianych obecnie w Stanach Zjednoczonych to odmiany genetycznie modyfikowane, odporne na herbicydy (ang. herbicide-tolerant) lub wykazują zawartość pestycydów. W związku z tym, w roku 2008 wprowadziliśmy do naszego badania FST na polach uprawianych w sytemie konwencjonalnym także genetycznie modyfikowaną (GMO) kukurydzę i soję. Naszymi badaniami objęliśmy zaledwie trzy lata, lecz rozpoznanie przeprowadzone wśród społeczności rolników wskazuje na wyraźne niedomagania roślin GMO, a mianowicie: Według badań przeprowadzonych przez Uniwersytet Stanowy Minnesota rolnicy, którzy uprawiali odmiany GMO zarobili w okresie ponad 14 lat mniej pieniędzy od tych, którzy kontynuowali uprawę roślin nie modyfikowanych. Plony podstawowych zbóż uprawianych metodami tadycyjnymi wzrosły trzy-czterokrotnie w porównaniu do upraw GMO, pomimo ogromnych środków zarówno publicznych jak i prywatnych zainwestowanych w badania nad biotechnologią. Obecnie istnieje 197 gatunków herbicydoodpornych chwastów, z których wiele można bezpośrednio powiązać z uprawami GMO, a lista ta ciągle rośnie. Uprawy GMO doprowadziły do gwałtownego wzrostu stosowania herbicydów w miarę pojawiania się roślin na nie odpornych, zaś Amerykańska Agencja Ochrony Ś rodowska EPA (US Environmental Protection Agency) podniosła 20-krotnie dopuszczalny próg obecności w pożywieniu śladowych ilości glyphosatu (Roundup ). Pestycydy, powszechnie stosowane w rolnictwie, są wykrywane w wodzie pitnej, czasami w stężeniu przekraczającym dopuszczalne progi. 13

14 WYŻYWIĆ ŚWIAT Agrobiznes nawołuje do zwiększania plonów, by wyżywić ś wiat. Jednak problem wyżywienia świata nie sprowadza się wyłącznie do kwestii wielkości plonów. Globalna społeczność wypowiadająca się w sprawie ś wiatowego bezpieczeństwa żywnościowego, coraz bardziej skłania się do popierania idei rolnictwa ekologicznego. Rolnictwo ekologiczne jest w stanie wyżywić świat, tak jak czyni to obecnie rolnictwo konwencjonalne, jednak znacznie mniej szkodząc środowisku naturalnemu. Wynika to z raportu FAO (Food and Agricultural Organization of the United Nations) przedstawionego na Międzynarodowej Konferencji na temat Rolnictwa Ekologicznego i Wyżywienia. Rolnictwo ekologiczne mogłoby w ciągu zaledwie 10 lat podwoić światową produkcję żywności (według raportu ONZ). Praktyki stosowane w rolnictwie ekologicznym naśladują procesy zachodzące w naturze, opierają się na biologii gleby i ś rodowiska naturalnego, bez stosowania oprysków ś rodkami syntetycznymi. Społeczności, które walczą o zdobycie pożywienia dla siebie i swoich rodzin, przechodząc na ekologiczne metody upraw, mogłyby zwiększyć swoje zbiory nawet o 180%, w porównaniu do metod rolnictwa konwencjonalnego. W licznych niezależnych badaniach wykazano, że rolnictwo ekologiczne małej skali jest najlepszą opcją dla wyżywienia ś wiata teraz i w przyszłości. Jak to wykazaliśmy w badaniu FST, są one nie tylko zdolne uzyskiwać porównywalną wielkość plonów w zdrowy i ś rodowiskowo zrównoważony sposób, lecz także przyczyniają się do podtrzymania lokalnych społeczności i kultur. Dlatego też naszym celem jest dalsze wspieranie przechodzenia gospodarstw rolnych z systemu rolnictwa konwencjonalnego na system rolnictwa ekologicznego. 14

15 EKONOMIA Rolnicy ekologiczni, pracując na mniejszej powierzchni są w stanie zarobić więcej pieniędzy niż rolnicy konwencjonalni. Rynek rolnictwa ekologicznego stale rośnie. Wielkość sprzedaży żywności i napojów ekologicznych wzrosła z 1 miiarda dolarów w 1990 roku do 26,7 miliardów dolarów w roku Sprzedaż ekologicznych owoców i warzyw w roku 2010 wzrosła o 11,8% w stosunku do roku 2009, pomimo kryzysu gospodarczego. Rolnictwo ekologiczne wzbogaca także całe społeczności, tworząc nowe miejsca pracy. Badania wyraźnie wskazują na długoletnią stabilną zdolność rozwoju wdrożonych systemów ekologicznych zarówno dla rolników jak i narodów. W GOSPODARSTWIE ROLNYM Dla rolnika wielkość plonów bezpośrednio przekłada się na wielkość zysku: więcej buszli produktu, to więcej pieniędzy w banku. Stąd oczywiste jest dążenie, by zbierać jak najwięcej plonów na jak największej powierzchni, co ostatecznie prowadzi do przekształcania się dotychczasowego rolnictwa w przemysł rolny. Jednak nie zawsze tak musi być. Gospodarstwa ekologiczne są wyraźnie bardziej opłacalne. Jak podaje Stowarzyszenie Handlu Produktami Ekologicznymi OTA (Organic Trade Association) farmerzy ekologiczni osiągają zysk operacyjny w wysokości ,- USD, podczas gdy farmerzy konwencjonalni jedynie ,- USD. Ekologiczne ziarno kukurydzy i soi pozwala zarobić więcej, również dzięki dopłatom do rolnictwa ekologicznego (wg badań przeprowadzonych przez sześć uniwersytetów rolniczych stanów środkowo-zachodnich USA). Nawet bez tych dopłat, połowa gospodarstw miała większe zyski. Pozostała połowa szybko zniwelowała różnice i po uzykaniu dopłat, również przekoczyła zyskowność gospodarstw konwencjonalnych. W SPOŁECZNOŚCI Społeczności wiejskie w Ameryce są w bardzo trudnej sytuacji, z uwagi na charakterystyczny dla rolnictwa konwencjonalnego proces wypierania ich pracy przez chemię i maszyny. Rolnictwo ekologiczne jest w stanie odwrócić tę tendencję. Rolnictwo ekologiczne tworzy 30% więcej miejsc pracy na hektar niż rolnictwo konwencjonalne (wg raportu ONZ). Ponadto, w rolnictwie ekologicznym zachęca się do przetwórstwa i bezpośredniej sprzedaży na terenie gospodarstwa rolnego, co przyczynia się do tworzenia dodatkowych miejc pracy. Więcej pieniędzy zainwestowanych w działania na terenie gospodarstwa ekologicznego wraca do kupujących. 15

16 Poniższa analiza ekonomiczna obejmuje lata i odnosi się do najbardziej aktualnych porównań wysokości zbiorów w analizowanych systemach. PRZYCHODY, WYDATKI I DOCHÓD W SYSTEMACH EKOLOGICZNYCH I KONWENCJONALNYCH (Badanie FST) Rolnictwo ekolologiczne Rolnictwo konwencjonalne Przychody Wydatki Dochód Rolnictwo ekolologiczne Rolnictwo konwencjonalne Przychody (USD/akr/rok) Wydatki (USD/akr/rok) Dochód (USD/akr/rok) Z badań FST wynika, że: Rolnictwo ekologiczne daje prawie trzyktotnie więcej zysku od rolnictwa konwencjonalnego. Średni dochód w rolnictwie ekologicznym wyniósł 558 USD/ akr/rok, w porównaniu do 190 USD/akr/rok w ronictwie konwencjonalnym; Nawet bez dopłat, rolnictwo ekologiczne jest konkurencyjne w stosunku do rolnictwa konwencjonanego. Z uwagi na niższe koszty własne, rolnictwo ekologiczne jest konkurencyjne w porównaniu z konwencjonalnym, nawet przy sprzedaży produktów po cenach takich, jak dla produktów konwencjonalnych; Najbardziej opłacalna okazała się produkcja ekologicznej pszenicy, dająca dochód netto 835 USD/akr/rok; Najmniej opłacalna okazała się uprawa konwencjonalnej kukurydzy bez orki, dająca dochód netto zaledwie 27 USD/akr/rok. 16

17 ENERGIA Wraz z trwającym ś wiatowym kryzysem ergetycznym, nabierają znaczenia systemy inteligentnego i wydajnego wykorzystania energii. Obecnie, konwencjonalne rolnictwo zużywa ogromne ilości paliwa do produkcji i transportu, ogromne ilości energii zużywa się do produkcji nawozów sztucznych i pestycydów. We wszystkich tych procesach wydzielają się do atmosfery wielkie ilości gazów cieplarnianych. Z zaprezentowanych na Międzyrządowym Panelu Zmian Klimatu IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) danych wynika, że rolnictwo odpowiada za 12% globalnej emisji gazów cieplarnianych. ZAPOTRZEBOWANIE NA ENERGIĘ Dane z naszych badań FST wskazują, że systemy ekologiczne zużywają mniej energii i są bardziej wydajne niż systemy konwencjonalne: Systemy ekologiczne zużywają 45% mniej energii niż systemy konwencjonalne. Olej napędowy jest największym składnikiem zużycia energii w w systemach rolnictwa ekologicznego. Nawozy azotowe są największym składnikiem zużycia energii w systemach rolnictwa konwencjonalnego i reprezentują 41% całego zużycia energii. Efektywność produkcji w systemach rolnictwa ekologicznego była o 28% większa od efektywności w systemie rolnictwa konwencjonalnego. Natomiast system rolnictwa konwencjonalnego bez orki okazał się być systemem najbardziej energochłonnym. EMISJA GAZÓW CIEPLARNIANYCH Systemy rolnictwa konwencjonalnego, wg badań FST wydzialają 40% więcej gazów cieplarnianych niż systemy ekologiczne, w przeliczeniu na funt produktu. Najwięcej gazów cieplarnianych wydzielanych jest w trakcie produkcji nawozów sztucznych stosowanych w rolnictwie konwencjonalnym, a także używając paliwo w pracach polowych. W rolnictwie ekologicznym najwięcej gazów cieplarnianych wydzielanych jest w trakcie siewów i zużywając paliwo w pracach polowych. 17

18 ZDROWIE LUDZI Rolnictwo konwencjonalne bardzo silnie uzależnione jest od pestycydów (herbicydów, insektycydów, fungicydów itd.), z których wiele jest szkodliwych dla zdrowia ludzi i zwierząt. Z nazwy, definicji i celu stosowania wynika, że pestycydy zaprojektowane są, by zabijać. Rozpoczęto liczne badania w celu uchwycenia rzeczywistego stopnia ich szkodliwości, by określić w jakim zakresie niskie dawki pestycydów mogą powoli, po cichu powodować poważne problemy zdrowotne dla ludzi. Toksyny są wykrywane w wodzie, którą pijemy, żywności, którą jemy i w powietrzu, którym oddychamy. Oddziaływanie atrazyny 3 na płód skutkuje u dzieci osłabieniem zdolności do rachunków i czytania. Badacze mierzyli zawartość organofosforanów 4 w moczu u dzieci i wykryli wskaźniki chemiczne w stężeniu 14 ppb (ich obecności nie stwierdzono, gdy dzieci odżywiały się dietą ekologiczną). W badaniach na szczurach okazało się, że herbicydy na bazie glyfosforanu 5, obecnie dopuszczone do żywności w małym stężeniu, powodują uszkodzenia DNA, bezpłodność, niską ilość aktywnych plemników oraz raka prostaty i jąder. Stwierdzono obecność pestycydów (w tym również zakazanych od wielu lat) w mleku matki i w krwi pępowinowej. Okazało się, ż e nieaktywne składniki w mieszankach herbicydów i pestycydów są tak samo, jeśli nie bardziej, szkodliwe od składników aktywnych, natomiast przed wypuszczeniem ich na rynek, nie bada się ich wpływu na ludzkie zdrowie. W jednym z badań stwierdzono, że niektóre substancje chemiczne stosowane w rolnictwie, mogą zmieniać nasze DNA, a to oznacza, że efekty tych zmian mogą by dziedziczone przez kolejne pokolenia. Obecnie na rynku oferowanych jest ponad produktów zawierających pestycydy do stosowania w rolnictwie i poza rolnictwem. Wykazano, że kontakt z tymi substancjami mógł powodować zaburzenia w centralnym systemie nerwowym, raka piersi, płuc, okrężnicy, jajników, trzustki, nerek, jąder, żołądka i wiele innych. Amerykańska Agencja Ochrony Ś rodowiska EPA (US Environmental Protection Agency) zleciła przebadanie mniej niż 1% tych substancji, aktualnie będących w sprzedaży. 3 Atrazyna jet aktywnym składnikiem herbicydów 4 Organofosforany są bazą dla wielu insektycydów i herbicydów i są powszechnie stosowane jako rozpuszczalniki i plastyfikatory. 5 Glyfosforan jest aktywnym składnikiem herbicydu Roundup 18

19 W naszym badaniu FST pobraliśmy próbki herbicydów i nawozów, które przeniknęły do wody gruntowej i stwierdziliśmy: W wodzie na polach uprawianych systemem konwencjonalnym stężenie azotanów i azotu znacznie częściej przekraczało dopuszczalne 10 ppm, niż to miało miejsce na polach uprawianych systemami ekologicznymi. Stężenie atrazyny na polach uprawianych systemem konwencjonalnym czasami przekraczało maksymalny dopuszczony przez EPA poziom dla wody pitnej. Stężenie we wszystkich próbkach pobranych na polach konwencjonalnych przekraczało 0,1 ppb, tj. poziom przy którym obserwowano deformacje w badaniach przeprowadzanych na żabach. Lizymetr umieszca się w nieruszonej glebie, poniżej korzeni upraw. Przypomina on z wyglądu duży stalowy dzbanek, do którego spływa woda z roślin rosnących powyżej. Organizacje: FST = Farming Systems Trial (Badanie Systemów Rolnictwa) OTA = Organic Trade Association (Stowarzyszenie Handlu Ekologicznego) EPA = United States Environmental Protection Agency (Amerykańska Agencja Ochrony Środowiska) IPCC = Intergovernmental Panel on Climate Change (Międzyrządowym Panelu Zmian Klimatu) GMO = Genetically Modified Organisms (Organizmy Modyfikowane Genetycznie) FAO = Food and Agricultural Organization of the United Nations (Organizacja ds. Żywności i Rolnictwa ONZ) 19

20 CO DALEJ? Dzisiaj produkujemy żywność w systemie rolnym, który się nie sprawdził. W ciągu około siedemdziesięciu lat, nasz obecny, oparty na chemii, system rolny ujawnił swoje słabe strony - zubożona gleba, zatruta woda, negatywny wpływ na zdrowie człowieka i ś rodowisko naturalne, rozbite społeczności wiejskie. Powinniśmy skierować nasz cenny czas i ś rodki na pracę skierowaną na rzeczywiście zrównoważony system produkcji żywności, oparty na zdrowych biologicznych podstawach. By naprawić nasz system produkcji żywności, musimy skoncentrować się na podstawach - na zdrowej glebie i na dobrej jakości wodzie - i na tym, w jaki sposób, opierając sie na tych naturalnych zasobach, nie niszcząc ich, rozwinąć naszą produkcję w taki sposób, by móc oddawać tyle ile wzięliśmy. W ten sposób zabezpieczymy swoją przyszłość. Odbudowując i poprawiając zdrowie gleby, wdrażając ekologiczne praktyki w celu poprawienia jej żyzności, zwiększając jej bioróżnorodność i znacząco zmniejszając zawartość sztucznych substancji, ekologiczni producenci będą w stanie zapewnić na czas nieokreślony równowagę systemu. Nie chodzi tu o wyżywienie rosnącej populacji Ziemi dziś, ale także w dalekiej przewidywalnej przyszłości. Po ponad trzydziestu latach rygorystycznego porównywania upraw na sąsiadujących polach, Instytut Rodale a z całym przekonaniem stwierdza, że metody ekologiczne poprawiają jakość naszej żywności, zwiększając zdrowotność naszych gleb i wody, sprzyjając rozwojowi obszarów wiejskich naszego kraju. Rolnictwo ekologiczne kreuje nowe miejsca pracy, dostarcza środków do życia dla rolników i odbudowuje zaufanie Ameryki do naszych społeczności wiejskich i do systemu produkcji żywności. Od czasu, gdy Instytut Rodale a wykorzystał swoje pola dla prowadzenia Badania Systemów Rolnictwa (FST = Farming System Trials), zainspirowaliśmy innych do prowadzenia podobnych wieloletnich badań w zakresie rolnictwa ekologicznego zarówno w naszym krau jak i za granicą, poczynając od uczelni rolniczych, poprzez międzynarodowe organizacje typu non-profit, aż do gospodarstw badawczych. Prace polowe prowadzone w ramach FST są obecnie powtarzane i potwierdzane w szerszej społeczności akademickiej i rolniczej. Co należałoby zrobić przez kolejne trzydzieści lat? Będziemy kontynuować badania nad niuansami rolnictwa ekologicznego i będziemy je porównywać do obecnych uzależnionych od chemii systemów. Będziemy nadal oceniać wielkość plonow, opłacalność produkcji, energochłonność, gdyż wszystkie te aspekty są wyznacznikami zdrowego, zróżnicowanego i zrównoważonego systemu. Możliwe, że pojawią się na horyzoncie symptomy zmian, może odkryte zostaną nowe rośliny. My zaś - kto wie - nadal badając różne uprawy, zajmiemy się głębiej zagadnieniami żywienia i ludzkiego zdrowia. POKAZALIŚMY, ŻE ROLNICTWO EKOLOGICZNE JEST W STANIE WYŻYWIĆ ŚWIAT. TERAZ PRACUJMY NAD TYM, BY ŚWIAT ODŻYWIAŁ SIĘ DOBRZE. 20

21 LITERATURA: 1) Badgley, C., Moghtader, J., Quintero, E., Zakem, E., Chappell, M., Avilés-Vázquez, K., Samulon, A., and I. Perfecto Organic agriculture and the global food supply. Renewable Agriculture and Food Systems, 22(2): ) Cox, C., Hug, A., and N. Bruzelius Losing Ground. Environmental Working Group. Web (www. ewg.org/losingground/report). August 17, ) De Schutter, O Report submitted by the Special Rapporteur on the right to food, Olivier De Schutter. United Nations, General Assembly. Human Rights Council, Sixteenth session, Agenda item 3: Promotion and protection of all human rights, civil, political, economic, social and cultural rights, including the right to development. Web (www2.ohchr.org/english/issues/food/docs/a- HRC pdf). August 17, ) Delate, K., Duffy, M., Chase, C., Holste, A., Friedrich, H., and N. Wantat An economic comparison of organic and conventional grain crops in a long-term agroecological research (LTAR) site in Iowa. American Journal of Alternative Agriculture, Vol. 18 (2): ) El-Hage Scialabba, N Organic Agriculture and Food Safety. Food and Agriculture Organization of the United Nations. Web (ftp://ftp.fao.org/paia/ organicag/ofs/ofs pdf). August 17, ) Fernandez-Cornejo, J Agricultural Biotechnology: Adoption of Biotechnology and its Production Impacts. USDA Economic Research Web (biotechnology/chapter1.htm). August 17, ) Finger, R., El-Benni, N., Kaphengst, T., Evans, C., Herbert, S., Lehmann, B., Morse, S., and N. Stupak A meta analysis on farm-level costs and benefits of GM crops. Sustainability, 3(5): ) Gasniera, C., Dumontb, C., Benachoura, N., Clair, E., Chagnonb, M., and G.E. Séralini Glyphosatebased herbicides are toxic and endocrine disruptors in human cell lines. Toxicology, 262: ) Gurian-Sherman, D Failure to Yield: Evaluating the Performance of Genetically Engineered Crops. Union of Concerned Scientists. Web (www.ucsusa.org/assets/documents/food_and_agriculture/failureto-yield.pdf). August 17, ) Heap, I. The International Survey of Herbicide Resistant Weeds. Web (www.weedscience.org). August 17, ) Liebhardt, W., Andrews, R., Culik, M., Harwood, R., Janke, R., Radke, J., and S. Rieger-Schwartz Crop Production During Conversion from Conventional to Low-Input Methods. Agronomy Journal, 81(2): ) Lotter, D., Seidel, R., and W. Liebhardt The performance of organic and conventional cropping systems in an extreme climate year. American Journal of Alternative Agriculture, 18(3): ) Lu C., Toepel, K., Irish, R., Fenske, R.A., Barr, D.B., and R. Bravo Organic Diets Significantly Lower Children s Dietary Exposure to Organophosphorus Pesticides. Environmental Health Perspectives, 114: ) Mankame, T., Hokanson, R., Fudge, R., Chowdhary, R., and D. Busbee Alteration of gene expression in human cells treated with the agricultural 21

Rośliny modyfikowane genetycznie (GMO)

Rośliny modyfikowane genetycznie (GMO) Rośliny modyfikowane genetycznie (GMO) Organizmy modyfikowane genetycznie Organizm zmodyfikowany genetycznie (międzynarodowy skrót: GMO Genetically Modified Organizm) to organizm o zmienionych cechach,

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O ZASTOSOWANYCH PREPARATACH NOURIVIT I NOURIVIT PLUS

INFORMACJE O ZASTOSOWANYCH PREPARATACH NOURIVIT I NOURIVIT PLUS 1 INFORMACJE O ZASTOSOWANYCH PREPARATACH NOURIVIT I NOURIVIT PLUS Nourivit jest produkowany w kilku etapach z naturalnych składników mineralnych w kontrolowanym procesie kruszenia i sortowania bez użycia

Bardziej szczegółowo

Opatowskie rolnictwem stoi

Opatowskie rolnictwem stoi Opatowskie rolnictwem stoi Powierzchnia powiatu opatowskiego liczy 91151 ha i swoim zasięgiem obejmuje 8 gmin: Baćkowice, Iwaniska, Lipnik, Opatów, Ożarów, Sadowie, Tarłów, Wojciechowice. Są to gminy typowo

Bardziej szczegółowo

Szkolenie z zakresu stosowania nawozów BLOK 8

Szkolenie z zakresu stosowania nawozów BLOK 8 Szkolenie z zakresu stosowania nawozów BLOK 8 opracowanie: Kierownik DAOR OSChR mgr inż. Krzysztof Skowronek Starszy Specjalista DAOR OSChR mgr inż.. Grażyna Sroka Program szkolenia Blok 8. Określanie

Bardziej szczegółowo

(Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu Art. 17 ust. 3)

(Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu Art. 17 ust. 3) Załącznik nr 9 Minimalne wymogi dotyczące nawozów i środków ochrony roślin 1. Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone - Wymóg 4 - dotyczy 8.2.10.5.1.4.1.2. Minimum requirements for fertilisers and pesticides

Bardziej szczegółowo

Rolnictwo ekologiczne z korzyścią dla środowiska i człowieka. Realizacja PROW - korzyści i bariery. Anna Kuczuk, OODR Łosiów

Rolnictwo ekologiczne z korzyścią dla środowiska i człowieka. Realizacja PROW - korzyści i bariery. Anna Kuczuk, OODR Łosiów Anna Kuczuk, OODR Łosiów Rolnictwo stanowi jedną z najważniejszych gałęzi gospodarki niemal każdego kraju, pełniąc istotne funkcje natury ekonomicznej, społecznej i środowiskowej. Gleba, woda, powietrze

Bardziej szczegółowo

Paweł Połanecki. Organizmy Genetycznie Modyfikowane w rolnictwie Zagadnienia prawne

Paweł Połanecki. Organizmy Genetycznie Modyfikowane w rolnictwie Zagadnienia prawne Paweł Połanecki Organizmy Genetycznie Modyfikowane w rolnictwie Zagadnienia prawne 1 Konflikt interesów wokół zastosowania technologii transgenicznych w rolnictwie naukowcy oraz instytucje eksperymentalno-przemysłowe

Bardziej szczegółowo

Maria Staniszewska Polski Klub Ekologiczny. Źródła rozproszone

Maria Staniszewska Polski Klub Ekologiczny. Źródła rozproszone Maria Staniszewska Polski Klub Ekologiczny Źródła rozproszone 1 Całkowity azot Całkowity fosfor 2 Eutrofizacja Zużycie nawozów w rolnictwie polskim w latach 1996 2008 (GUS 2008, Środki produkcji w rolnictwie

Bardziej szczegółowo

System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin

System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin Grzegorz Gorzała Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa Al. Jana Pawła II 11, 00-828 Warszawa Podstawa prawna USTAWA

Bardziej szczegółowo

z rolnictwem konwencjonalnym, intensywnym

z rolnictwem konwencjonalnym, intensywnym ROLNICTWO EKOLOGICZNE Analiza porównawcza ekologicznych metod produkcji z rolnictwem konwencjonalnym, intensywnym Rolnictwo intensywne Rolnictwo ekologiczne Dominacja chemii i techniki Dominacja środków

Bardziej szczegółowo

PROGRAM. INTEGROWANA PRODUKCJA ROŚLIN Rośliny warzywne

PROGRAM. INTEGROWANA PRODUKCJA ROŚLIN Rośliny warzywne Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach działania Szkolenia zawodowe dla osób

Bardziej szczegółowo

Organizmy modyfikowane genetycznie

Organizmy modyfikowane genetycznie Organizmy modyfikowane genetycznie C o to jest G M O? Organizmy Modyfikowane Genetycznie GMO (z ang. Genetically Modified Organism) - Organizmy Transgeniczne - są to organizmy, które zawierają w swoim

Bardziej szczegółowo

Jak uchronić pola przed GMO

Jak uchronić pola przed GMO Jak uchronić pola przed GMO Przeczytaj ten apel, aby wiedzieć dlaczego to takie ważne. Badania naukowe o szkodliwości GMO spowodowały, że już 10 krajów Europy i wiele na świecie zakazało upraw takich roślin.

Bardziej szczegółowo

Produkcja biomasy a GMO

Produkcja biomasy a GMO Produkcja biomasy a GMO Adam Koryzna Stowarzyszenie Koalicja Na Rzecz Nowoczesnego Rolnictwa Opole, 22.10.2009 Koalicja Na Rzecz Nowoczesnego Rolnictwa Organizacja zrzeszająca producentów rolnych ZałoŜona

Bardziej szczegółowo

Mega Projekt. Projekt badawczy wykorzystania nawozów azotowych na doświadczalnych poletkach obszaru Polski, Niemiec i Czech

Mega Projekt. Projekt badawczy wykorzystania nawozów azotowych na doświadczalnych poletkach obszaru Polski, Niemiec i Czech Mega Projekt Projekt badawczy wykorzystania nawozów azotowych na doświadczalnych poletkach obszaru Polski, Niemiec i Czech W 5-letnim cyklu badani oceniany jest wpływ nawożenia nawozami azotowo siarkowymi

Bardziej szczegółowo

Rosja 7.69% Francja 5.96%

Rosja 7.69% Francja 5.96% 27 kwietnia 2007/XTB. Masz x możliwości. Pszenica - od kwietnia w XTB. Słowo o pszenicy Pszenica jest jednym z najczęściej uprawianym na świecie zbóż. Historia upraw tej rośliny, należącej do rodziny wiechlinowatych

Bardziej szczegółowo

Jarosław Stalenga Zakład Systemów i Ekonomiki Produkcji Roślinnej IUNG-PIB, Puławy

Jarosław Stalenga Zakład Systemów i Ekonomiki Produkcji Roślinnej IUNG-PIB, Puławy Rolnictwo ekologiczne przyjazne środowisku naturalnemu Jarosław Stalenga Zakład Systemów i Ekonomiki Produkcji Roślinnej IUNG-PIB, Puławy 1. Rolnictwo ekologiczne w realizacji celów KPR 2. Status rolnictwa

Bardziej szczegółowo

Zmiany agroklimatu w Polsce

Zmiany agroklimatu w Polsce Zmiany klimatyczne a rolnictwo w Polsce ocena zagrożeń i sposoby adaptacji Warszawa, 30.09.2009 r. Zmiany agroklimatu w Polsce Jerzy Kozyra Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut

Bardziej szczegółowo

Rolnictwo w Polsce. Kołaczkowska Adrianna 2a

Rolnictwo w Polsce. Kołaczkowska Adrianna 2a Rolnictwo w Polsce Kołaczkowska Adrianna 2a Rolnictwo Jest jednym z głównych działów gospodarki, jego głównym zadaniem jest dostarczanie płodów rolnych odbiorcom na danym terenie. Przedmiotem rolnictwa

Bardziej szczegółowo

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Andrzej Kowalski Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Katedra Rozwoju Obszarów Wiejskich Szkoła Główna Handlowa Warszawa kwiecień 2009 Wzajemne

Bardziej szczegółowo

Uprawa roślin na potrzeby energetyki

Uprawa roślin na potrzeby energetyki INSTYTUT UPRAWY NAWOŻENIA I GLEBOZNAWSTWA PAŃSTWOWY INSTYTUT BADAWCZY Uprawa roślin na potrzeby energetyki Szczecin 3 grudnia 2009 Promocja rozwiązań sprzyjających produkcji energii niskoemisyjnej Polska

Bardziej szczegółowo

Członkowie rodziny pracujący w gospodarstwie: założyciel i jego rodzina

Członkowie rodziny pracujący w gospodarstwie: założyciel i jego rodzina Wstęp: Na początku w gospodarstwie zajmowano się głównie produkcją wyrobów mleczarskich oraz działalnością w zakresie leśnictwa, np. sprzedażą drewna na opał. Aktualnie, po wdrożeniu idei wielofunkcyjności,

Bardziej szczegółowo

Rola techniki i precyzji zabiegów w integrowanych systemach ochrony roślin

Rola techniki i precyzji zabiegów w integrowanych systemach ochrony roślin Roman Kierzek 1, Marek Wachowiak 1, Henryk Ratajkiewicz 2 1 Instytut Ochrony Roślin- PIB w Poznaniu, 2 Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Rola techniki i precyzji zabiegów w integrowanych systemach ochrony

Bardziej szczegółowo

Nawóz WE siarkowo-wapniowy

Nawóz WE siarkowo-wapniowy Nawóz WE siarkowo-wapniowy Mały nakład Pomyśl o Swoim zysku Co jest Twoim celem? Maksymalne plony, czy maksymalny zysk? Czy liczysz swoje koszty pracy, czasu i nawożenia? Czy porównujesz je z efektami?

Bardziej szczegółowo

WNIOSKI WYNIKAJĄCE Z KONFERENCJI NAUKOWEJ. Pasze GMO a produkcyjność i zdrowotność zwierząt. Instytut Zootechniki PIB, Balice 26 czerwca 2012 r.

WNIOSKI WYNIKAJĄCE Z KONFERENCJI NAUKOWEJ. Pasze GMO a produkcyjność i zdrowotność zwierząt. Instytut Zootechniki PIB, Balice 26 czerwca 2012 r. WNIOSKI WYNIKAJĄCE Z KONFERENCJI NAUKOWEJ Pasze GMO a produkcyjność i zdrowotność zwierząt Instytut Zootechniki PIB, Balice 26 czerwca 2012 r. I. Wobec braku na rynku krajowych pasz wysokobiałkowych, w

Bardziej szczegółowo

R olnictwo a zdrowie. Organizmy zmodyfikowane genetycznie (G M O), R olnictwo ekologiczne.

R olnictwo a zdrowie. Organizmy zmodyfikowane genetycznie (G M O), R olnictwo ekologiczne. Adrianna Mączyńska R olnictwo a zdrowie. Organizmy zmodyfikowane genetycznie (G M O), R olnictwo ekologiczne. Organizmy zmodyfikowane genetycznie w skrócie GMO (ang. genetically modified organisms) lub

Bardziej szczegółowo

Jakie są dotychczasowe efekty prac Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO w zakresie Genetycznie Modyfikowanych Organizmów (GMO)?

Jakie są dotychczasowe efekty prac Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO w zakresie Genetycznie Modyfikowanych Organizmów (GMO)? Jakie są dotychczasowe efekty prac Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO w zakresie Genetycznie Modyfikowanych Organizmów (GMO)? W latach 2000-2007 kwestie związane z GMO omawiane były na forum, powołanej

Bardziej szczegółowo

Rys. 1. Ceny zbóż w Polsce w zł/t (wg IERiGŻ)

Rys. 1. Ceny zbóż w Polsce w zł/t (wg IERiGŻ) Jerzy Grabiński Produkcja zbóż w Polsce-stan obecny i perspektywy Według szacunków GUS produkcja zbóż w Polsce w 29 roku wyniosła 29,8 mln ton i była o 7,8% wyższa niż w roku poprzednim. Taka produkcja

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ OCENY GOSPODARSTWA W KATEGORII Ochrona środowiska i ekologia* Ekologiczna produkcja towarowa

FORMULARZ OCENY GOSPODARSTWA W KATEGORII Ochrona środowiska i ekologia* Ekologiczna produkcja towarowa Załącznik nr do Regulaminu FORMULARZ OCENY GOSPODARSTWA W KATEGORII Ochrona środowiska i ekologia* Ekologiczna produkcja towarowa Imię.... Nazwisko... Nazwa gospodarstwa... Numer ewidencyjny gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII Ból PRZYWRACANIE ZDROWIA W SZCZEGÓLNY SPOSÓB 2 Krążenie Zapalenie Naprawa tkanek Większość z nas uważa zdrowie za pewnik. Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy organizm traci

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH Priorytet 1. Ułatwianie transferu wiedzy i innowacji w rolnictwie, leśnictwie i na obszarach wiejskich 1a. Zwiększenie innowacyjności i bazy wiedzy na obszarach

Bardziej szczegółowo

Glebowe choroby grzybowe bez szans!

Glebowe choroby grzybowe bez szans! Glebowe choroby grzybowe bez szans! Zdrowy start rośliny ze zdrowym systemem korzeniowym Trianum jest nietoksycznym biologicznym produktem firmy Koppert, który chroni uprawy przed takimi glebowymi patogenami

Bardziej szczegółowo

Wpływ rolnictwa konwencjonalnego na środowisko, w tym na Morze Bałtyckie

Wpływ rolnictwa konwencjonalnego na środowisko, w tym na Morze Bałtyckie Wpływ rolnictwa konwencjonalnego na środowisko, w tym na Morze Bałtyckie Józef Tyburski Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Warszawa, 3-4 listopada 2010 r. Wpływ rolnictwa na środowisko zależy od

Bardziej szczegółowo

Gospodarstwo ProBio-Ekonomiczne. Rozwojowe i Dochodowe

Gospodarstwo ProBio-Ekonomiczne. Rozwojowe i Dochodowe Gospodarstwo ProBio-Ekonomiczne Rozwojowe i Dochodowe Już 10 lat! 28 Wytwarzanie, Dystrybucja, Doradztwo Użytkownicy Em Gospodarze 48 000 zarejestrowanych użytkowników Krąg DROWA ZIEMIA 28 Wytwarzanie,

Bardziej szczegółowo

EKO i GMO z ekonomicznego punktu widzenia

EKO i GMO z ekonomicznego punktu widzenia Współistnienie produktów pochodzących z różnych systemów produkcji rolnej EKO i GMO z ekonomicznego punktu widzenia Dr Mariusz Maciejczak Wydział Nauk Ekonomicznych SGGW Projekt CO-EXTRA, www.coextra.eu

Bardziej szczegółowo

Polska wieś ZaMoŻNa i europejska

Polska wieś ZaMoŻNa i europejska Polska wieś ZAMOŻNA I EUROPEJSKA POLSKA WIEŚ Stan obecny Charakterystyka ogólna Na terenach wiejskich w Polsce mieszka 14,9 mln Polaków stanowi to 38% mieszkańców Polski. W Polsce mamy 1,583 mln gospodarstw

Bardziej szczegółowo

ŻYJMY ZDROWO KOLOROWO!

ŻYJMY ZDROWO KOLOROWO! Krystyna Dubik ŻYJMY ZDROWO KOLOROWO! ŻYJMY ZDROWO KOLOROWO! Krystyna Dubik POLSKI KLUB EKOLOGICZNY KOŁO MIEJSKIE W GLIWICACH 2008 ŻYJMY ZDROWO KOLOROWO! Autor Krystyna Dubik Ilustracje Edyta Szymczak

Bardziej szczegółowo

KONKRETNIE O MAKSYMALIZACJI PLONU, OCHRONIE AZOTU I ŚRODOWISKA

KONKRETNIE O MAKSYMALIZACJI PLONU, OCHRONIE AZOTU I ŚRODOWISKA KONKRETNIE O MAKSYMALIZACJI PLONU, OCHRONIE AZOTU I ŚRODOWISKA N-Lock jest stabilizatorem azotu, którego działanie prowadzi do maksymalizacji potencjału plonowania i zwiększenia efektywności wykorzystanych

Bardziej szczegółowo

Sektor rolny i handel zagraniczny we Francji 2013-02-11 10:08:01

Sektor rolny i handel zagraniczny we Francji 2013-02-11 10:08:01 Sektor rolny i handel zagraniczny we Francji 2013-02-11 10:08:01 2 Francuski sektor rolniczy jest jednym z najważniejszych sektorów gospodarki tego kraju i zajmuje kluczowe miejsce w handlu zagranicznym

Bardziej szczegółowo

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa 28 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

BioCert Małopolska Sp. z o.o. 31-503 Kraków, ul. Lubicz 25A tel./fax 12 430-36-06 www.biocert.pl Certyfikacja ekologicznej produkcji rolnej

BioCert Małopolska Sp. z o.o. 31-503 Kraków, ul. Lubicz 25A tel./fax 12 430-36-06 www.biocert.pl Certyfikacja ekologicznej produkcji rolnej BioCert Małopolska Sp. z o.o. 31-503 Kraków, ul. Lubicz 25A tel./fax 12 430-36-06 www.biocert.pl Certyfikacja ekologicznej produkcji rolnej Beata Pietrzyk Dyrektor Biura Certyfikacji 1 Wstęp W Polsce wzrasta

Bardziej szczegółowo

Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów

Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów Elementy określone przez liderów sekcji w obszarze Bezpieczna Żywność

Bardziej szczegółowo

Polska Wieś 2014. Raport o stanie wsi. 26 czerwca 2014 r. Prof. dr hab. Walenty Poczta

Polska Wieś 2014. Raport o stanie wsi. 26 czerwca 2014 r. Prof. dr hab. Walenty Poczta Polska Wieś 2014. Raport o stanie wsi 26 czerwca 2014 r. Prof. dr hab. Walenty Poczta Wykorzystane rozdziały z Raportu prof. dr hab. Walenty Poczta, dr Agnieszka Baer-Nawrocka, Uniwersytet Przyrodniczy

Bardziej szczegółowo

ŚWIATOWY PLAN DZIAŁAŃ NA RZECZ ZASOBÓW GENETYCZNYCH ZWIERZĄT oraz DEKLARACJA z INTERLAKEN

ŚWIATOWY PLAN DZIAŁAŃ NA RZECZ ZASOBÓW GENETYCZNYCH ZWIERZĄT oraz DEKLARACJA z INTERLAKEN ŚWIATOWY PLAN DZIAŁAŃ NA RZECZ ZASOBÓW GENETYCZNYCH ZWIERZĄT oraz DEKLARACJA z INTERLAKEN GLOBAL PLAN OF ACTION FOR ANIMAL GENETIC RESOURCES and the INTERLAKEN DECLARATION przyjęte przez Międzynarodową

Bardziej szczegółowo

Modele ochrony zbóż jako element integrowanej produkcji

Modele ochrony zbóż jako element integrowanej produkcji Anna Nieróbca Zakład Agrometeorologii i Zastosowań Informatyki Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy Modele ochrony zbóż jako element integrowanej produkcji Bratoszewice

Bardziej szczegółowo

Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 -

Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 - Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Ministerstwo Środowiska Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 - Zespół redakcyjny: Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa 1. Doc. dr hab. Irena Duer 2. Prof.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 25 kwietnia 2013 r. Poz. 330 OBWIESZCZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 8 kwietnia 2013 r.

Warszawa, dnia 25 kwietnia 2013 r. Poz. 330 OBWIESZCZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 8 kwietnia 2013 r. MONITOR POLSKI DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 25 kwietnia 2013 r. Poz. 330 OBWIESZCZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 8 kwietnia 2013 r. o zmianie wykazu wymogów

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJA WARSZAWSKA

DEKLARACJA WARSZAWSKA DEKLARACJA WARSZAWSKA Warunki życia na naszej planecie są zagrożone i wymagają natychmiastowych działań. Wyzwaniem dla wszystkich rządów i społeczeństwa obywatelskiego jest ochrona i zrównoważone wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

16. CZY CUKIER I PALIWO MAJĄ WSPÓLNE OGNIWO?

16. CZY CUKIER I PALIWO MAJĄ WSPÓLNE OGNIWO? EDUKACJA GLOBALNA NA ZAJĘCIACH WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE W GIMNAZJUM, CENTRUM EDUKACJI OBYWATELSKIEJ 201 16. CZY CUKIER I PALIWO MAJĄ WSPÓLNE OGNIWO? AUTORKA: HALINA PAWŁOWSKA W trakcie lekcji młodzież będzie

Bardziej szczegółowo

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Jurata Jurkun Specjalista ds. odżywiania i kontroli wagi Centrum Zdrowego Odżywiania i Kontroli Wagi w Suwałkach Zmiany cywilizacyjne Zmiany cywilizacyjne Transport Zbiory

Bardziej szczegółowo

Konferencja pn. Natura 2000 naszą szansą

Konferencja pn. Natura 2000 naszą szansą Konferencja pn. Natura 2000 naszą szansą DLA TRWAŁOŚCI ŻYCIA Znaczenie różnorodność biologicznej dla dobrostanu ludzkości Anna Kalinowska Uniwersyteckie Centrum Badań nad Środowiskiem Przyrodniczym i Zrównoważonym

Bardziej szczegółowo

Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Departament Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce

Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Departament Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce WIELKOPOLSKA w Europie WIELKOPOLSKA w Polsce Podział Administracyjny Województwa Wielkopolskiego Liczba

Bardziej szczegółowo

STAN WŁAŚCIWOŚCI AGROCHEMICZNYCH GLEB I ZANIECZYSZCZEŃ METALAMI CIĘŻKIMI GRUNTÓW NA UŻYTKACH ROLNYCH STAROSTWA POWIATOWEGO RACIBÓRZ W GMINIE NĘDZA

STAN WŁAŚCIWOŚCI AGROCHEMICZNYCH GLEB I ZANIECZYSZCZEŃ METALAMI CIĘŻKIMI GRUNTÓW NA UŻYTKACH ROLNYCH STAROSTWA POWIATOWEGO RACIBÓRZ W GMINIE NĘDZA STAN WŁAŚCIWOŚCI AGROCHEMICZNYCH GLEB I ZANIECZYSZCZEŃ METALAMI CIĘŻKIMI GRUNTÓW NA UŻYTKACH ROLNYCH STAROSTWA POWIATOWEGO RACIBÓRZ W GMINIE NĘDZA Opracowanie wyników i sprawozdania z wykonanych badań

Bardziej szczegółowo

Potencjał biomasy do produkcji biogazu w województwie wielkopolskim

Potencjał biomasy do produkcji biogazu w województwie wielkopolskim Potencjał biomasy do produkcji biogazu w województwie wielkopolskim Józef Lewandowski Stefan Pawlak Wielkopolska? Substraty pochodzenia rolniczego jaki potencjał? Wielkopolska Podział administracyjny:

Bardziej szczegółowo

Jakość plonu a równowaga składników pokarmowych w nawożeniu

Jakość plonu a równowaga składników pokarmowych w nawożeniu Jakość plonu a równowaga składników pokarmowych w nawożeniu Jan Łabętowicz, Wojciech Stępień 1. Względność pojęcia jakości plonu 2. Miejsce nawożenia w kształtowaniu jakości plonów 3. Azot jako główny

Bardziej szczegółowo

Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego i rynku produktów ekologicznych

Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego i rynku produktów ekologicznych Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego i rynku produktów ekologicznych Dr Krzysztof Jończyk Kongres Innowacji Polskich, Kraków, 10.03.2015 1 r. Rolnictwo ekologiczne Rozp. Rady (WE) 834/2007

Bardziej szczegółowo

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach 4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach JESTEŚ RODZICEM MŁODEGO SPORTOWCA? Czy Twoje dziecko uczęszcza na treningi minimum 2 razy w tygodniu? Zdarzyło się, że

Bardziej szczegółowo

DOBRE PRAKTYKI ROLNICZE NA OBSZARACH SZCZEGÓLNIE NARAŻONYCH NA AZOTANY POCHODZENIA ROLNICZEGO, TZW. OSN

DOBRE PRAKTYKI ROLNICZE NA OBSZARACH SZCZEGÓLNIE NARAŻONYCH NA AZOTANY POCHODZENIA ROLNICZEGO, TZW. OSN DOBRE PRAKTYKI ROLNICZE NA OBSZARACH SZCZEGÓLNIE NARAŻONYCH NA AZOTANY POCHODZENIA ROLNICZEGO, TZW. OSN Zasady możliwości ubiegania się o płatności w ramach niektórych działań PROW 2007-2013 i PROW 2014-2020

Bardziej szczegółowo

Rynek surowców korekta czy załamanie?

Rynek surowców korekta czy załamanie? Rynek surowców korekta czy załamanie? Paweł Kordala, X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. 1 Agenda I. Rynek ropy II. Rynek miedzi III. Rynek złota IV. Rynek srebra V. Rynki rolne (kukurydza, pszenica, soja)

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu: Wstęp. Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego. Zanieczyszczenia wód. Odpady stałe

Plan wykładu: Wstęp. Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego. Zanieczyszczenia wód. Odpady stałe Plan wykładu: Wstęp Klasyfikacja odpadów i zanieczyszczeń Drogi przepływu substancji odpadowych Analiza instalacji przemysłowej w aspekcie ochrony środowiska Parametry charakterystyczne procesu oczyszczania

Bardziej szczegółowo

Bioróżnorodność. Ochrona owadów pożytecznych i zapylających

Bioróżnorodność. Ochrona owadów pożytecznych i zapylających Bioróżnorodność Ochrona owadów pożytecznych i zapylających Ochrona pszczół i innych owadów zapylających Produkcja żywności, która ma dobrą jakość i przystępną cenę wymaga nowoczesnych środków ochrony roślin

Bardziej szczegółowo

Podstawowy mechanizm Wspólnej Polityki Rolnej UE

Podstawowy mechanizm Wspólnej Polityki Rolnej UE Podstawowy mechanizm Wspólnej Polityki Rolnej UE Rozwój obszarów wiejskich Działania rynkowe Płatności bezpośrednie Wieloletnie Ramy Finansowe 2014-2020: WPR stanowi 38,9% wydatków z budżetu UE Wspólna

Bardziej szczegółowo

Systemy produkcji ekologicznej

Systemy produkcji ekologicznej WYKŁDY Systemy produkcji ekologicznej 1. Zarys historyczny. Nowe tendencje i kierunki rozwoju rolnictwa ekologicznego. Podstawy prawne rolnictwa ekologicznego. 2. Ogólne zasady funkcjonowania rolnictwa

Bardziej szczegółowo

Polska droga do skutecznego zarządzania ryzykiem poprzez ubezpieczenia w gospodarstwach rolnych. Przeszkody i możliwości rozwoju

Polska droga do skutecznego zarządzania ryzykiem poprzez ubezpieczenia w gospodarstwach rolnych. Przeszkody i możliwości rozwoju Polska droga do skutecznego zarządzania ryzykiem poprzez ubezpieczenia w gospodarstwach rolnych. Przeszkody i możliwości rozwoju Aleksandra Szelągowska (Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi) dr Krzysztof

Bardziej szczegółowo

PRODUKCJA MLEKA W GOSPODARSTWACH EKOLOGICZNYCH. Marcin Żekało, IERIGŻ-PIB, Warszawa 11.07.2014 r.

PRODUKCJA MLEKA W GOSPODARSTWACH EKOLOGICZNYCH. Marcin Żekało, IERIGŻ-PIB, Warszawa 11.07.2014 r. PRODUKCJA MLEKA W GOSPODARSTWACH EKOLOGICZNYCH Marcin Żekało, IERIGŻ-PIB, Warszawa 11.07.2014 r. Plan prezentacji 1. Wprowadzenie. 2. Wybrane zagadnienia utrzymywania krów mlecznych w gospodarstwach ekologicznych.

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo żywności moda czy konieczność?

Bezpieczeństwo żywności moda czy konieczność? Agencja Rynku Rolnego 1990-2010 przeszłość, teraźniejszość, przyszłość Bezpieczeństwo żywności moda czy konieczność? Prof. dr hab. Stanisław Kowalczyk Katedra Rozwoju Obszarów Wiejskich KNOP SGH IJHARS

Bardziej szczegółowo

Saletra amonowa. Skład: Azotu (N) 34%: Magnez (Mg) 0,2%

Saletra amonowa. Skład: Azotu (N) 34%: Magnez (Mg) 0,2% Saletra amonowa Azotu (N) 34%: Magnez (Mg) 0,2% Nawóz granulowany, klasa ziarnistości 1-3,15 mm. Saletra amonowa jest uniwersalnym nawozem azotowym. Można ją stosować pod wszystkie rośliny i na wszystkich

Bardziej szczegółowo

niezbędny składnik pokarmowy zbóż

niezbędny składnik pokarmowy zbóż POTAS niezbędny składnik pokarmowy zbóż kształtujący wielkość i jakość plonu ziarna Dostępność glebowych zasobów potasu dla roślin zbożowych Gleby zawierają duże zasoby potasu (K), nawet do 50 t/ha w warstwie

Bardziej szczegółowo

EKOLOGICZNE I PROZDROWOTNE METODY PRZETWARZANIA OWOCÓW I WARZYW Z PRODUKCJI EKOLOGICZNEJ

EKOLOGICZNE I PROZDROWOTNE METODY PRZETWARZANIA OWOCÓW I WARZYW Z PRODUKCJI EKOLOGICZNEJ EKOLOGICZNE I PROZDROWOTNE METODY PRZETWARZANIA OWOCÓW I WARZYW Z PRODUKCJI EKOLOGICZNEJ Wprowadzenie Liczne badania przeprowadzone w Europie i w Polsce wskazują, że warzywa z produkcji ekologicznej są

Bardziej szczegółowo

Rolnictwo Ekologiczne w Powiecie Świdwińskim

Rolnictwo Ekologiczne w Powiecie Świdwińskim Rolnictwo Ekologiczne w Powiecie Świdwińskim Pogorzelica, marzec 2011 Utworzony w 1999 roku Powiat Świdwiński położony jest w sercu Województwa Zachodniopomorskiego. W granicach administracyjnych powiatu

Bardziej szczegółowo

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie Warsztaty żywieniowe Żywność buduje i regeneruje dostarcza energii zapewnia prawidłowe funkcjonowanie poprawia samopoczucie Żaden pojedynczy produkt nie dostarczy Ci wszystkiego, czego potrzebujesz dlatego

Bardziej szczegółowo

WSPÓLNA POLITYKA ROLNA NA RZECZ ZAPEWNIENIENIA KONSUMENTOWI ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI. Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi

WSPÓLNA POLITYKA ROLNA NA RZECZ ZAPEWNIENIENIA KONSUMENTOWI ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI. Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi WSPÓLNA POLITYKA ROLNA NA RZECZ ZAPEWNIENIENIA KONSUMENTOWI ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Warszawa, 09.09.2011 Wprowadzenie Ewolucja WPR - od zabezpieczenia potrzeb

Bardziej szczegółowo

TEMATY PRAC KONTROLNYCH

TEMATY PRAC KONTROLNYCH TEMATY PRAC KONTROLNYCH rok szkolny 2014/2015 Kurs R3 ZAJĘCIA EDUKACYJNE: Zajęcia praktyczne z produkcji zwierzęcej NAUCZYCIEL: Joanna Niebieszczańska 1. Wymień i opisz czynności pielęgnacyjne u koni i

Bardziej szczegółowo

Zmiany klimatu a rolnictwo

Zmiany klimatu a rolnictwo Zmiany klimatu a rolnictwo Jerzy Kozyra IUNG-PIB Bratoszewice, 07.06.2013 Referat opracowano w ramach Programu Wieloletniego IUNG-PIB Zadanie 1.1. System informacji o wpływie zmian klimatycznych na rolnictwo

Bardziej szczegółowo

ZWYKŁA DOBRA PRAKTYKA ROLNICZA IRENA DUER

ZWYKŁA DOBRA PRAKTYKA ROLNICZA IRENA DUER ZWYKŁA DOBRA PRAKTYKA ROLNICZA IRENA DUER Zakres prezentacji Definicja ZDPR Podstawy prawne ZDPR Jaki jest cel upowszechniania ZDPR Kto ma obowiązek przestrzegać ZDPR Zakres ZDPR Kto kontroluje ZDPR Definicja

Bardziej szczegółowo

*W naszej szkole od kwietnia do grudnia 2013 roku realizowaliśmy projekt Naturalna kontra zmodyfikowana jaką żywność wybierasz?

*W naszej szkole od kwietnia do grudnia 2013 roku realizowaliśmy projekt Naturalna kontra zmodyfikowana jaką żywność wybierasz? *W naszej szkole od kwietnia do grudnia 2013 roku realizowaliśmy projekt Naturalna kontra zmodyfikowana jaką żywność wybierasz? *Głównym jego celem było pokazanie jak ważne jest dla nas zdrowe odżywianie

Bardziej szczegółowo

Poziom kosztów produkcji w gospodarstwach rolnych Polski FADN.

Poziom kosztów produkcji w gospodarstwach rolnych Polski FADN. Poziom kosztów produkcji w gospodarstwach rolnych Polski FADN. Niniejszy artykuł oparty jest na danych prezentowanych w opracowaniu Wyniki standardowe uzyskane przez indywidualne gospodarstwa rolne uczestniczące

Bardziej szczegółowo

Rzepak ozimy prawidłowe prowadzenie plantacji jesienią

Rzepak ozimy prawidłowe prowadzenie plantacji jesienią Rzepak ozimy prawidłowe prowadzenie plantacji jesienią Rzepak ozimy to roślina wymagająca profesjonalnego podejścia od momentu siewu do zbioru. Okres wegetacyjny trwa ok. 11 miesięcy (czasami nawet 12

Bardziej szczegółowo

Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości

Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości Efektywność w budownictwie czyli Wykorzystać szansę Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości maria.dreger@rockwool.pl Rezerwy są wszędzie, ale uwaga na budynki - ponad 5 mln obiektów zużywających

Bardziej szczegółowo

UWAGI ANALITYCZNE. Gospodarstwa z użytkownikiem gospodarstwa indywidualnego. Wyszczególnienie. do 1 ha użytków rolnych. powyżej 1 ha.

UWAGI ANALITYCZNE. Gospodarstwa z użytkownikiem gospodarstwa indywidualnego. Wyszczególnienie. do 1 ha użytków rolnych. powyżej 1 ha. UWAGI ANALITYCZNE UDZIAŁ DOCHODÓW Z DZIAŁALNOŚCI ROLNICZEJ W DOCHODACH OGÓŁEM GOSPODARSTW DOMOWYCH W Powszechnym Spisie Rolnym w woj. dolnośląskim spisano 140,7 tys. gospodarstw domowych z użytkownikiem

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekologicznie znaczy trendy Prof. Alina Matuszak-Flejszman Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 9 kwietnia 2015 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r.

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. 1 UWAGI ANALITYCZNE 1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. W maju 2002 r. w województwie łódzkim było 209,4 tys. gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Projekt Wiejski Juchowo Radacz Kądzielnia. Ludzie Ludziom. Projekt Fundacji im. Stanisława Karłowskiego

Projekt Wiejski Juchowo Radacz Kądzielnia. Ludzie Ludziom. Projekt Fundacji im. Stanisława Karłowskiego Projekt Wiejski Juchowo Radacz Kądzielnia Ludzie Ludziom Projekt Fundacji im. Stanisława Karłowskiego Tworzenie miejsc życia kulturalnego Celem Projektu jest tworzenie miejsc życia kulturalnego na wsi.

Bardziej szczegółowo

Streszczenie projektu badawczego

Streszczenie projektu badawczego Streszczenie projektu badawczego Dotyczy umowy nr 2014.030/40/BP/DWM Określenie wartości predykcyjnej całkowitej masy hemoglobiny w ocenie wydolności fizycznej zawodników dyscyplin wytrzymałościowych Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Energetyka węglowa a zdrowie. Paulina Miśkiewicz Michał Krzyżanowski

Energetyka węglowa a zdrowie. Paulina Miśkiewicz Michał Krzyżanowski Energetyka węglowa a zdrowie World Health Organization - WHO Światowa Organizacja Zdrowia jest wyspecjalizowaną agendą ONZ powołaną do rozwiązywania problemów międzynarodowych w zakresie zdrowia publicznego.

Bardziej szczegółowo

Historia i stan obecny ubezpieczeń rolnych w. Konrad Rojewski. Warszawa, dnia 5 list 2012.

Historia i stan obecny ubezpieczeń rolnych w. Konrad Rojewski. Warszawa, dnia 5 list 2012. Historia i stan obecny ubezpieczeń rolnych w Polsce. Konrad Rojewski. Warszawa, dnia 5 list 2012. AGENDA 1. Ubezpieczenia rolne w Polsce, czyli które? 2. Krótki rys historyczny ubezpieczeń rolnych. 3.

Bardziej szczegółowo

Perspektywy ograniczenia uzależnienia od pestycydów w Polsce dla poprawy stanu środowiska i gospodarki wiejskiej

Perspektywy ograniczenia uzależnienia od pestycydów w Polsce dla poprawy stanu środowiska i gospodarki wiejskiej Perspektywy ograniczenia uzależnienia od pestycydów w Polsce dla poprawy stanu środowiska i gospodarki wiejskiej Wiesław Podyma Departament Hodowli i Ochrony Roślin Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Bardziej szczegółowo

Formularz zgłoszeniowy

Formularz zgłoszeniowy Formularz zgłoszeniowy Konkurs na najlepsze gospodarstwo ekologiczne w kategorii: ekologia-środowisko i ekologiczne gospodarstwo towarowe 1. Dane właściciela ( i ) gospodarstwa: Imię Nazwisko Numer ewidencyjny

Bardziej szczegółowo

Integrowana Ochrona Roślin

Integrowana Ochrona Roślin Integrowana Ochrona Roślin 1 Integrowana Ochrona Roślin Integrowana ochrona roślin sposób ochrony roślin przed organizmami szkodliwymi polegający na wykorzystaniu wszystkich dostępnych metod ochrony roślin,

Bardziej szczegółowo

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 1 Wymiary optymalizacji w układzie trójkąta energetycznego perspektywa makro Minimalizacja kosztów dostarczanej

Bardziej szczegółowo

Możliwości ograniczania mikotoksyn

Możliwości ograniczania mikotoksyn Możliwości ograniczania mikotoksyn Prof. dr hab. Marek Korbas Zakład Mikologii Instytut Ochrony Roślin PIB Poznań Mikotoksyny są wytwarzane przez wiele różnych rodzajów grzybów, jednakże większość z nich

Bardziej szczegółowo

Strategiczna rola rolnictwa w zapewnieniu bezpieczeństwa żywnościowego. Paweł Jarczewski, Zakłady Azotowe PUŁAWY SA

Strategiczna rola rolnictwa w zapewnieniu bezpieczeństwa żywnościowego. Paweł Jarczewski, Zakłady Azotowe PUŁAWY SA Strategiczna rola rolnictwa w zapewnieniu bezpieczeństwa żywnościowego Paweł Jarczewski, Zakłady Azotowe PUŁAWY SA Wg FAO (Organizacji Narodów Zjednoczonych do Spraw Wyżywienia i Rolnictwa) liczba ludności

Bardziej szczegółowo

ZA5470. Flash Eurobarometer 315 (Attitudes of European Entrepreneurs Towards Eco-innovation) Country Specific Questionnaire Poland

ZA5470. Flash Eurobarometer 315 (Attitudes of European Entrepreneurs Towards Eco-innovation) Country Specific Questionnaire Poland ZA5470 Flash Eurobarometer 315 (Attitudes of European Entrepreneurs Towards Eco-innovation) Country Specific Questionnaire Poland FL315 Attitudes of European entrepreneurs towards eco innovation Flash

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ PIJMY WODĘ NA ZDROWIE!

SCENARIUSZ PIJMY WODĘ NA ZDROWIE! SCENARIUSZ PIJMY WODĘ NA ZDROWIE! CELE: 1. Przekazanie dzieciom wiedzy na temat znaczenia wody dla ludzi, zwierząt i roślin. 2. Uświadomienie dzieciom wagi picia wody. 3. Przekazanie dzieciom wiedzy na

Bardziej szczegółowo

ŚWIATOWY DZIEŃ ZDROWIA 2015

ŚWIATOWY DZIEŃ ZDROWIA 2015 ŚWIATOWY DZIEŃ ZDROWIA 2015 7 kwietnia, w rocznicę powstania Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) obchodzony jest Światowego Dnia Zdrowia. Każdego roku WHO wybiera priorytetowy obszar ważny z punktu widzenia

Bardziej szczegółowo

ŚWIATOWY KONGRES BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO KIELCE, 18-20 KWIETNIA 2016 www.chemss2016.org DEKLARACJA

ŚWIATOWY KONGRES BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO KIELCE, 18-20 KWIETNIA 2016 www.chemss2016.org DEKLARACJA ŚWIATOWY KONGRES BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO KIELCE, 18-20 KWIETNIA 2016 www.chemss2016.org DEKLARACJA na temat rozwoju współpracy międzynarodowej w celu umacniania bezpieczeństwa chemicznego oraz rozwoju

Bardziej szczegółowo

NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE

NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE Maria Staniszewska Polski Klub Ekologiczny NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE BAŁTYCKI PLAN DZIAŁANIA Nasze zobowiązania:

Bardziej szczegółowo

POLACY WOBEC GMO RAPORT Z BADANIA. Plan badania i kwestionariusz - Julia Nowicka, raport - Artur Kalinowski, realizacja badania - TNS Pentor

POLACY WOBEC GMO RAPORT Z BADANIA. Plan badania i kwestionariusz - Julia Nowicka, raport - Artur Kalinowski, realizacja badania - TNS Pentor POLACY WOBEC GMO RAPORT Z BADANIA styczeń 2012 Plan badania i kwestionariusz - Julia Nowicka, raport - Artur Kalinowski, realizacja badania - TNS Pentor Spis treści 2 Nr slajdu Informacje o badaniu 3 Główne

Bardziej szczegółowo

Produkcja cukru ekologicznego. dr inż. Maciej Wojtczak

Produkcja cukru ekologicznego. dr inż. Maciej Wojtczak dr inż. Maciej Wojtczak Żywność ekologiczna?? CUKIER EKOLOGICZNY? ORGANIC SUGAR 2 Rolnictwo ekologiczne To sposób gospodarowania ograniczający zależność od nakładów zewnętrznych poprzez stymulowanie biologicznych

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY SZKOLENIOWE

MATERIAŁY SZKOLENIOWE POLSKIE TOWARZYSTWO BIOMASY MATERIAŁY SZKOLENIOWE Tytuł szkolenia Monitoring skuteczności funkcjonowania instalacji agroenergetycznych oraz efektywności energetycznego wykorzystania surowców w aspekcie

Bardziej szczegółowo