Stowarzyszenie POLSKA EKOLOGIA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Stowarzyszenie POLSKA EKOLOGIA"

Transkrypt

1

2 Zachęcamy Państwa do zapoznania się z Raportem Instytutu Rodale a pt.: Badanie Systemów Rolnictwa FST (Farming Systems Trial), w którym na podstawie 30-letnich badań porównawczych wykazano, że rolnictwo ekologiczne, jest w stanie wyżywić świat i jednocześnie chronić środowisko. Stowarzyszenie POLSKA EKOLOGIA 2

3 Badanie Systemów Rolnictwa (FST - Farming Systems Trials) 30 lat prac NASZA MISJA Rozwijając rolnictwo ekologiczne wzmacniamy nasze zdrowie i dobrobyt na naszej planecie NASZE PRZESŁANIE Wspieramy się wzajemnie w naszej misji. Nasze gospodarstwo jest polem dla inspiracji. Nasze badania są katalizatorem przemian. Popieramy dobry wybór w oparciu o wiedzę. SPIS TREŚCI WSTĘP HISTORIA ZDROWIE GLEBY EKONOMIA ENERGIA ZDROWIE LUDZI CO DALEJ (WHAT S THE BIG PICTURE) LITERATURA 3

4 4

5 WSTĘP Istotą prawdziwie zrównoważonego systemu jest jego zdolność do samoregeneracji. W rolnictwie ekologicznym najważniejsza jest zdrowa gleba, gdyż jest ona podstawą dla wzrostu zarówno teraz jak i w przyszłości. Jeśli idzie o wzmacnianie, utrzymywanie i przywracanie zdrowia glebie to rolnictwo ekologiczne zdecydowanie góruje nad rolnictwem konwencjonalnym. Jeśli rozpatrywać tylko aspekt zdrowia gleby, jej kondycji, to rolnictwo ekologiczne jest bardziej zrównoważone od konwencjonalnego. Jeśli wziąć pod uwagę takie aspekty jak: wielkość plonów, ekonomię, energochłonność i zdrowie ludzi, to staje się oczywiste, że rolnictwo ekologiczne jest zrównoważone, w przeciwieństwie do rolnictwa konwencjonalnego. Widzimy jak nieprzewidywalne i jak ekstremalne są zjawiska pogodowe, jak coraz bardziej zaczynamy odczuwać brak wody, obserwujemy wzrost populacji, rosnący niedobór i ceny ropy. Wszystko to oznacza, że będzie nam potrzebny system rolnictwa, zdolny do adaptacji do trudnych warunków, przetrzymania i łagodzenia narastających problemów, a jednocześnie wytwarzający zdrową, pełnowartościową żywność. Po 30 latach Badań Systemów Rolnictwa (FST = Farming System Trials) prowadzonych na połozonych obok siebie polach, Instytut Rodale a wykazał, że rolnictwo ekologiczne jest w stanie wyżywić nas zarówno dzisiaj jak i w ciągle zmieniającej się przyszłości. Widok pola FST ROLNICTWO EKOLOGICZNE System rolnictwa, w którym nie stosuje się sztucznych środków chemicznych, a stosuje nawożenie naturalne. Gospodarstwa mogą być różnej wielkości, stosować różne praktyki i filozofie, które w swej istocie odrzucają stosowanie toksyn i środków syntezy chemicznej ROLNICTWO ZRÓWNOWAŻONE Na potrzeby niniejszego artykułu, określimy je jako system rolnictwa umożliwiający i poprawiający żyzność gleby 5

6 Wyniki badań FST Wydajność rolnictwa ekologicznego i konwencjonalnego jest zbliżona; W latach suszy wydajność rolnictwa ekologicznego jest większa niż rolnictwa konwencjonalnego; Rolnictwo ekologiczne wzbogaca glebę, nie zubaża jej - jest więc bardziej zrównoważonym systemem rolnictwa; Rolnictwo ekologiczne zużywa 45% mniej energii i jest bardziej wydajne; Rolnictwo konwencjonalne wytwarza 40% więcej gazów cieplarnianych; Systemy rolnictwa ekologicznego są bardzie opłacalne niż konwencjonalnego. PORÓWNANIE SYSTEMU EKOLOGICZNEGO I KONWENCJONALNEGO Rolnictwo ekologiczne Rolnictwo konwencjonalne Wyadajność Zysk Energochłonność Emisja gazów Wydajność (bu/akr/rok) Zysk (USD/akr/rok) Energochłonność (MJ/akr/rok) Emisja gazów cieplarnianych (funtyco2/akr/rok Rolnictwo ekologiczne Rolnictwo konwencjonalne

7 HISTORIA Prowadzone przez Insytut Rodale a Badanie Systemów Rolnictwa (FST = Farming Systems Trial) jest najdłuższym w Ameryce badaniem rolnictwa ekologicznego i chemicznego, prowadzonym na położonych obok siebie polach porównawczych. W badaniu, rozpoczętym w 1981 roku, postanowiono sprawdzić, co stanie się, jeśli chemiczne metody upraw zastąpi się metodami ekologicznymi. Badanie to zaskoczyło producentów żywności, którzy w tamtych czasach naśmiewali się z ekologicznych metod uprawy. Po początkowym spadku wydajności, na polach z uprawami ekologicznymi szybko zaobserwowano wzrost wydajności, a uzyskiwane plony zrównały się lub przewyższyły plony z upraw konwencjonalnych. Z czasem, Badanie Systemów Rolnictwa (FST) pozwoliło na wieloletnie porównywanie potencjału obu systemów. Do badań wybraliśmy kukurydzę i soję, gdyż na wielu polach w naszym rejonie (Midwest - ś rodkowo-zachodnie stany USA) uprawia się właśnie te rośliny. W roku 2007 pola kukurydzy i soi zajmowały 49% wszystkich upraw w USA. Inne uprawy zajmowały odpowiednio: inne zboża - 21%, pasze - 22%, a warzywa jedynie 1,5%. W swej długiej historii, badaniem FST objęto trzy główne systemy rolnictwa istotnie różniące się międy sobą: rolnictwo ekologiczne stosujące nawożenie obornikiem, rolnictwo ekologiczne stosujące nawożenie roślinami motylkowymi oraz rolnictwo konwencjonalne stosujące nawozy sztuczne. W ostatnich trzech latach wprowadzono dwa dotatkowe systemy: uprawy genetycznie modyfikowane (GMO) oraz uprawy bez orki, dzięki czemu badanie stało się bardziej reprezentatywne dla dzisiejszej Ameryki. Zdjęcie pola FST zrobione w 1981 roku, przed zasiewami 7

8 RÓŻNE SYSTEMY EKOLOGICZNE + OBORNIK EKOLOGICZNY + MOTYLKOWE KONWENCJONALNE + NAWOZY SZTUCZNE Ten system występuje w hodowli bydła mlecznego i mięsnego. Charakteryzuje się długą zmianowością, dot. zarówno uprawy zbóż jak i wieloletnich roślin paszowych. Żyzność gleby zapewniana jest poplonami motylkowymi i okresowym stosowaniem obornika lub kompostu. To zróżnicowane zmianowanie ma również na celu ochronę przed szkodnikami. W tym systemie prowadzona jest uprawa zbóż na sprzedaż. Charakteryzuje się średniookresową zmianowością upraw zbóż na ziarno i poplonów motylkowych. Poplony motylkowe są wyłącznym źródłem żyzności gleby, a przemienność upraw stanowi główną linię obrony przed szkodnikami. W tym systemie prowadzona jest uprawa większości zbóż w USA. Żyzność gleby zapewniana jest przez nawozy azotowe, zaś szkodniki zwalczane są przez syntetyczne herbicydy, których wybór i dawki rekomendowne są przez Wydział Doradztwa Spółdzielczego przy Uniwersytecie Stanowym Pensylwanii. Od roku 2008 w systemie tym stosuje się także genetycznie modyfikowaną (GMO) kukurydzę i soję. BEZ ORKI W 2008 roku, każdy z wyżej wymienionych głównych systemów uprawy prowadzony jest w dwóch wariantach: z zastosowaniem tradycyjnej orki i bez orki. W systemie ekologicznym bez orki używamy naszego uniwersalnego zgniatacza walcowego (na zdjęciu obok), a w systemie konwencjonalnym bez orki stosujemy szeroko rozpowszechnioną praktykę z zastosowaniem herbicydów i specyficznego sprzętu. ZMIANOWANIE Zmianowanie upraw w systemie ekologicznym jest bardziej zróżnicowane niż w systemie konwencjonalnym, łącznie do siedmiu zbiorów w ciągu ośmiu lat (w porównaniu do dwóch konwencjonalnych zbiorów w ciągu dwóch lat). Oznacza to, że o ile w systemie konwencjonalnym produkuje się więcej kukurydzy i soi, gdyż powtarzają się częściej w płodozmianie, to w systemie ekologicznym produkuje się szerszą paletę produktów żywnościowych, co w efekcie przyczynia się do zwiększenia wydajności, nawet w niesprzyjających warunkach. 8

9 ZDROWIE GLEBY Jeśli chcemy, by rośliny były zdrowe, gleba w której rosną również musi być zdrowa. Zdrowa gleba, to taka, która pozwala roślinom rosnąć jak najsilniej, żyzna, bez problemów z chorobami i szkodnikami, która nie wymaga żadnych nadzwyczajnych dodatków, ani wsparcia. Zdaniem Środowiskowej Grupy Roboczej (Environmental Working Group) i naukowców specjalistów od gleboznawstwa Uniwersytetu Stanowego Iowa, amerykański Pas Kukurydziany (America s Corn Belt ) traci swoją cenną wierzchnią warstwę gleby - nawet 12 razy szybciej, niż to oceniały służby rządowe. Z upływem lat, w systemach ekologicznych FST dokonano wiele znaczących usprawnień (w tym sprzyjające regeneracji gleby) w odróżnieniu od systemu konwencjonalnego, w którym dzieje się niewiele. Żyzna gleba, bogata w substancje organiczne i mikroflorę zapewnia roślinom bardziej stabilne środowisko. W okresach niesprzyjających, ekologicznie uprawiana gleba jest w stanie dostarczyć roślinom więcej tego, czego jej zabrakło z powodu złej pogody. Badanie Systemów Rolnictwa FST pozwoliło uzyskać następujące informacje na temat jakości gleby: Zdrowotność gleby w systemach ekologicznych wzrosła z upływem czasu, podczas gdy w systemie konwencjonalnym pozotała bez zmian. Jednym z mierników zdrowotności gleby jest zawartość węgla w glebie. Węgiel spełnia w glebie wiele podstawowych funkcji. Pełni więc rolę rezerwuaru składników odżywczych dla roślin i mikroflory glebowej, podtrzymuje temperaturę gleby, łączy ze sobą poszczególne cząsteczki w grudki, wiąże metale ciężkie i pestycydy, wpływa na wodochłonność gleby, jej napowietrzenie i wiele innych. Największy wzrost zawartości węgla stwierdzono w glebie uprawianej w systemie ekologicznym z obornikiem, następnie w glebie uprawianej w systemie ekologicznym wzbogacanej roślinami motylkowymi. W ostatnich latach, w glebie uprawianej w systemie konwencjonalnym, stwierdzono ubytek węgla. Na polach ekologicznych stwierdzono większą wodochłonność wody i mniejszy jej odpływ % więcej wody przenikało do gleby w systemie ekologicznym w porównaniu do systemu konwencjonalnego. Woda, zamiast spływać po powierzchni wymywając glebę, przenika do gleby, zostawiając ją na polu. Gleby uprawiane w systemie ekologicznym są lepiej przygotowane do magazynowania i efektywnego wykorzystywania wody. Oznacza to, że rośliny trzymają w magazynie to, czego potrzebują i mogą lepiej z tego korzystać. 9

10 Gleby na polach ekologicznych i konwencjonalnych bardzo się różnią wyglądem, co wynika z większej zawartości substancji organicznych w glebie ekologicznej. Gleba ekologiczna jest ciemniejsza i widoczne są w niej grudki. gleba ekologiczna gleba konwencjonalna Jednym z problemów związanych ze stosowaniem syntetycznych składników odżywczych w postaci nawozów sztucznych (tj. azotu, fosforu, potasu) jest fakt, że składniki te są mniej dostępne dla roślin, gdyż są szybciej wypłukiwane z gleby i wraz z wodą spływają po powierzchni gleby, lub pod glebę. Oznacza to, że ważne składniki odżywcze są tracone z gleby, gdy pada deszcz czy topi się śnieg, co ma negatywny wpływ na przyszłe zbiory. Inaczej dzieje się w glebie ekologicznej, gdzie składniki odżywcze podawane są w formie obornika, kompostu czy roślin ochronnych. W skrócie: gleba ekologiczna zachowuje pożyteczne substancje przez dłuższy okres czasu. 10

11 PLONY Zrównoważony system rolny, to system zdolny wyżywić populację całego świata nie tylko teraz, czy w ciągu najbliższych dziesięciu lat, lecz w okresie znacznie dłuższym - stu lat i dłużej. Po upływie pierwszych trzech lat okresu przejściowego, plony kukurydzy na polach ekologicznych FST są takie same jak na polach konwencjonalnych. Z tą tylko różnicą, że na polach ekologicznych rolnicy uzyskują te same wyniki bez potrzeby zwalczania chwastów, podczas gdy na polach konwencjonalnych muszą oni walczyć z coraz to nowymi herbido-odpornymi superchwastami za pomocą coraz silniejszych ś rodków chemicznych. W innym wieloletnim projekcie badawczym, prowadzonym w stanie Iowa, potwierdzono wyniki prac uzyskiwanych przez Instytut Rodale a. Mianowicie, w dwunastoletnim badaniu porównawczym na polach ekologicznych i konwencjonalnych stwierdzono, że po okresie przejściowym, średnie plony kukurydzy i soi były niemal identyczne. W okresie 30 lat badań FST, zbiory na ekologicznych polach kukurydzy i soi były takie same jak na polach konwencjonalnych, z zastosowaniem orki. Plony pszenicy na polach ekologicznych i konwencjonalnych były takie same (uprawę pszenicy na polach konwencjonalnych dodano dopiero w 2004 roku). EKOLOGICZNE KONWENCJONALNE + MOTYLKOWE + NAWOZY SZTUCZNE Na zdjęciu po lewej przedstawiono pole kukurydzy uprawiane w systemie ekologicznym + motylkowe, zaś po prawej uprawiane w systemie konwencjonalnym, sześć tygodni po zasiewach w okresie suszy w roku Na polu konwencjonalnym widać objawy braku wody. 11

12 PLONY KUKURYDZY I SOI W LATACH UMIARKOWANEJ SUSZY (bu/akr) Rolnictwo ekologiczne Rolnictwo konwencjonalne W okresie suszy pola kukurydzy ekologicznej dają plony o 31% wyższe niż pola kukurydzy konwencjonalnej. Te wyniki w okresie suszy są nadzwyczajne, zwłaszcza w porównaniu z plonami kukurydzy odmian genetycznie modyfikowanych odpornych na suszę, które wykazują plony wyższe zaledwie o 6,7% do 13,3% od plonów kukurydzy konwencjonalnej (odmian nieodpornych na suszę). Kukurydza i soja uprawiane w systemach ekologicznych tolerowały znacznie większe ilości chwastów, niż uprawiane w systemach konwencjonalnych, przy takich samych plonach. Jest to szczególnie ważne, jeśli pamiętamy, że w systemach konwencjonalnych mamy problem z chwastami odpornymi na herbicydy oraz, że zdrowa i żyzna gleba ekologiczna sprzyja wzrostowi (zarówno chwastów jak i roślin uprawianych). 1 Buszel [bu] (ang. bushel) anglosaska jednostka objętości używana najczęściej w odniesieniu do materiałów sypkich. 1 buszel [bu] = 8 galonów [gal] Przyjmuje się, że: 1 buszel pszenicy [bu] = 60 funtów wagi [lb] = 27,22 [kg] 1 buszel soi [bu] = 60 funtów wagi [lb] = 27,22 [kg] 1 buszel kukurydzy [bu] = 56 funtów wagi [lb] = 25,40 [kg] 1 buszel rzepaku [bu] = 50 funtów wagi [lb] = 22,68 [kg]- 1 buszel jęczmienia [bu] = 48 funtów wagi [lb] = 21,77 [kg] 1 buszel owsa [bu] = 32 funty wagi [lb] = 14,51 [kg] 2 1 akr = 0,4 ha 12

13 UPRAWY GENETYCZNIE MODYFIKOWANE (GMO) Według danych amerykańskiego Departementu Rolnictwa, 94% całej soi i 72% całej kukurydzy uprawianych obecnie w Stanach Zjednoczonych to odmiany genetycznie modyfikowane, odporne na herbicydy (ang. herbicide-tolerant) lub wykazują zawartość pestycydów. W związku z tym, w roku 2008 wprowadziliśmy do naszego badania FST na polach uprawianych w sytemie konwencjonalnym także genetycznie modyfikowaną (GMO) kukurydzę i soję. Naszymi badaniami objęliśmy zaledwie trzy lata, lecz rozpoznanie przeprowadzone wśród społeczności rolników wskazuje na wyraźne niedomagania roślin GMO, a mianowicie: Według badań przeprowadzonych przez Uniwersytet Stanowy Minnesota rolnicy, którzy uprawiali odmiany GMO zarobili w okresie ponad 14 lat mniej pieniędzy od tych, którzy kontynuowali uprawę roślin nie modyfikowanych. Plony podstawowych zbóż uprawianych metodami tadycyjnymi wzrosły trzy-czterokrotnie w porównaniu do upraw GMO, pomimo ogromnych środków zarówno publicznych jak i prywatnych zainwestowanych w badania nad biotechnologią. Obecnie istnieje 197 gatunków herbicydoodpornych chwastów, z których wiele można bezpośrednio powiązać z uprawami GMO, a lista ta ciągle rośnie. Uprawy GMO doprowadziły do gwałtownego wzrostu stosowania herbicydów w miarę pojawiania się roślin na nie odpornych, zaś Amerykańska Agencja Ochrony Ś rodowska EPA (US Environmental Protection Agency) podniosła 20-krotnie dopuszczalny próg obecności w pożywieniu śladowych ilości glyphosatu (Roundup ). Pestycydy, powszechnie stosowane w rolnictwie, są wykrywane w wodzie pitnej, czasami w stężeniu przekraczającym dopuszczalne progi. 13

14 WYŻYWIĆ ŚWIAT Agrobiznes nawołuje do zwiększania plonów, by wyżywić ś wiat. Jednak problem wyżywienia świata nie sprowadza się wyłącznie do kwestii wielkości plonów. Globalna społeczność wypowiadająca się w sprawie ś wiatowego bezpieczeństwa żywnościowego, coraz bardziej skłania się do popierania idei rolnictwa ekologicznego. Rolnictwo ekologiczne jest w stanie wyżywić świat, tak jak czyni to obecnie rolnictwo konwencjonalne, jednak znacznie mniej szkodząc środowisku naturalnemu. Wynika to z raportu FAO (Food and Agricultural Organization of the United Nations) przedstawionego na Międzynarodowej Konferencji na temat Rolnictwa Ekologicznego i Wyżywienia. Rolnictwo ekologiczne mogłoby w ciągu zaledwie 10 lat podwoić światową produkcję żywności (według raportu ONZ). Praktyki stosowane w rolnictwie ekologicznym naśladują procesy zachodzące w naturze, opierają się na biologii gleby i ś rodowiska naturalnego, bez stosowania oprysków ś rodkami syntetycznymi. Społeczności, które walczą o zdobycie pożywienia dla siebie i swoich rodzin, przechodząc na ekologiczne metody upraw, mogłyby zwiększyć swoje zbiory nawet o 180%, w porównaniu do metod rolnictwa konwencjonalnego. W licznych niezależnych badaniach wykazano, że rolnictwo ekologiczne małej skali jest najlepszą opcją dla wyżywienia ś wiata teraz i w przyszłości. Jak to wykazaliśmy w badaniu FST, są one nie tylko zdolne uzyskiwać porównywalną wielkość plonów w zdrowy i ś rodowiskowo zrównoważony sposób, lecz także przyczyniają się do podtrzymania lokalnych społeczności i kultur. Dlatego też naszym celem jest dalsze wspieranie przechodzenia gospodarstw rolnych z systemu rolnictwa konwencjonalnego na system rolnictwa ekologicznego. 14

15 EKONOMIA Rolnicy ekologiczni, pracując na mniejszej powierzchni są w stanie zarobić więcej pieniędzy niż rolnicy konwencjonalni. Rynek rolnictwa ekologicznego stale rośnie. Wielkość sprzedaży żywności i napojów ekologicznych wzrosła z 1 miiarda dolarów w 1990 roku do 26,7 miliardów dolarów w roku Sprzedaż ekologicznych owoców i warzyw w roku 2010 wzrosła o 11,8% w stosunku do roku 2009, pomimo kryzysu gospodarczego. Rolnictwo ekologiczne wzbogaca także całe społeczności, tworząc nowe miejsca pracy. Badania wyraźnie wskazują na długoletnią stabilną zdolność rozwoju wdrożonych systemów ekologicznych zarówno dla rolników jak i narodów. W GOSPODARSTWIE ROLNYM Dla rolnika wielkość plonów bezpośrednio przekłada się na wielkość zysku: więcej buszli produktu, to więcej pieniędzy w banku. Stąd oczywiste jest dążenie, by zbierać jak najwięcej plonów na jak największej powierzchni, co ostatecznie prowadzi do przekształcania się dotychczasowego rolnictwa w przemysł rolny. Jednak nie zawsze tak musi być. Gospodarstwa ekologiczne są wyraźnie bardziej opłacalne. Jak podaje Stowarzyszenie Handlu Produktami Ekologicznymi OTA (Organic Trade Association) farmerzy ekologiczni osiągają zysk operacyjny w wysokości ,- USD, podczas gdy farmerzy konwencjonalni jedynie ,- USD. Ekologiczne ziarno kukurydzy i soi pozwala zarobić więcej, również dzięki dopłatom do rolnictwa ekologicznego (wg badań przeprowadzonych przez sześć uniwersytetów rolniczych stanów środkowo-zachodnich USA). Nawet bez tych dopłat, połowa gospodarstw miała większe zyski. Pozostała połowa szybko zniwelowała różnice i po uzykaniu dopłat, również przekoczyła zyskowność gospodarstw konwencjonalnych. W SPOŁECZNOŚCI Społeczności wiejskie w Ameryce są w bardzo trudnej sytuacji, z uwagi na charakterystyczny dla rolnictwa konwencjonalnego proces wypierania ich pracy przez chemię i maszyny. Rolnictwo ekologiczne jest w stanie odwrócić tę tendencję. Rolnictwo ekologiczne tworzy 30% więcej miejsc pracy na hektar niż rolnictwo konwencjonalne (wg raportu ONZ). Ponadto, w rolnictwie ekologicznym zachęca się do przetwórstwa i bezpośredniej sprzedaży na terenie gospodarstwa rolnego, co przyczynia się do tworzenia dodatkowych miejc pracy. Więcej pieniędzy zainwestowanych w działania na terenie gospodarstwa ekologicznego wraca do kupujących. 15

16 Poniższa analiza ekonomiczna obejmuje lata i odnosi się do najbardziej aktualnych porównań wysokości zbiorów w analizowanych systemach. PRZYCHODY, WYDATKI I DOCHÓD W SYSTEMACH EKOLOGICZNYCH I KONWENCJONALNYCH (Badanie FST) Rolnictwo ekolologiczne Rolnictwo konwencjonalne Przychody Wydatki Dochód Rolnictwo ekolologiczne Rolnictwo konwencjonalne Przychody (USD/akr/rok) Wydatki (USD/akr/rok) Dochód (USD/akr/rok) Z badań FST wynika, że: Rolnictwo ekologiczne daje prawie trzyktotnie więcej zysku od rolnictwa konwencjonalnego. Średni dochód w rolnictwie ekologicznym wyniósł 558 USD/ akr/rok, w porównaniu do 190 USD/akr/rok w ronictwie konwencjonalnym; Nawet bez dopłat, rolnictwo ekologiczne jest konkurencyjne w stosunku do rolnictwa konwencjonanego. Z uwagi na niższe koszty własne, rolnictwo ekologiczne jest konkurencyjne w porównaniu z konwencjonalnym, nawet przy sprzedaży produktów po cenach takich, jak dla produktów konwencjonalnych; Najbardziej opłacalna okazała się produkcja ekologicznej pszenicy, dająca dochód netto 835 USD/akr/rok; Najmniej opłacalna okazała się uprawa konwencjonalnej kukurydzy bez orki, dająca dochód netto zaledwie 27 USD/akr/rok. 16

17 ENERGIA Wraz z trwającym ś wiatowym kryzysem ergetycznym, nabierają znaczenia systemy inteligentnego i wydajnego wykorzystania energii. Obecnie, konwencjonalne rolnictwo zużywa ogromne ilości paliwa do produkcji i transportu, ogromne ilości energii zużywa się do produkcji nawozów sztucznych i pestycydów. We wszystkich tych procesach wydzielają się do atmosfery wielkie ilości gazów cieplarnianych. Z zaprezentowanych na Międzyrządowym Panelu Zmian Klimatu IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) danych wynika, że rolnictwo odpowiada za 12% globalnej emisji gazów cieplarnianych. ZAPOTRZEBOWANIE NA ENERGIĘ Dane z naszych badań FST wskazują, że systemy ekologiczne zużywają mniej energii i są bardziej wydajne niż systemy konwencjonalne: Systemy ekologiczne zużywają 45% mniej energii niż systemy konwencjonalne. Olej napędowy jest największym składnikiem zużycia energii w w systemach rolnictwa ekologicznego. Nawozy azotowe są największym składnikiem zużycia energii w systemach rolnictwa konwencjonalnego i reprezentują 41% całego zużycia energii. Efektywność produkcji w systemach rolnictwa ekologicznego była o 28% większa od efektywności w systemie rolnictwa konwencjonalnego. Natomiast system rolnictwa konwencjonalnego bez orki okazał się być systemem najbardziej energochłonnym. EMISJA GAZÓW CIEPLARNIANYCH Systemy rolnictwa konwencjonalnego, wg badań FST wydzialają 40% więcej gazów cieplarnianych niż systemy ekologiczne, w przeliczeniu na funt produktu. Najwięcej gazów cieplarnianych wydzielanych jest w trakcie produkcji nawozów sztucznych stosowanych w rolnictwie konwencjonalnym, a także używając paliwo w pracach polowych. W rolnictwie ekologicznym najwięcej gazów cieplarnianych wydzielanych jest w trakcie siewów i zużywając paliwo w pracach polowych. 17

18 ZDROWIE LUDZI Rolnictwo konwencjonalne bardzo silnie uzależnione jest od pestycydów (herbicydów, insektycydów, fungicydów itd.), z których wiele jest szkodliwych dla zdrowia ludzi i zwierząt. Z nazwy, definicji i celu stosowania wynika, że pestycydy zaprojektowane są, by zabijać. Rozpoczęto liczne badania w celu uchwycenia rzeczywistego stopnia ich szkodliwości, by określić w jakim zakresie niskie dawki pestycydów mogą powoli, po cichu powodować poważne problemy zdrowotne dla ludzi. Toksyny są wykrywane w wodzie, którą pijemy, żywności, którą jemy i w powietrzu, którym oddychamy. Oddziaływanie atrazyny 3 na płód skutkuje u dzieci osłabieniem zdolności do rachunków i czytania. Badacze mierzyli zawartość organofosforanów 4 w moczu u dzieci i wykryli wskaźniki chemiczne w stężeniu 14 ppb (ich obecności nie stwierdzono, gdy dzieci odżywiały się dietą ekologiczną). W badaniach na szczurach okazało się, że herbicydy na bazie glyfosforanu 5, obecnie dopuszczone do żywności w małym stężeniu, powodują uszkodzenia DNA, bezpłodność, niską ilość aktywnych plemników oraz raka prostaty i jąder. Stwierdzono obecność pestycydów (w tym również zakazanych od wielu lat) w mleku matki i w krwi pępowinowej. Okazało się, ż e nieaktywne składniki w mieszankach herbicydów i pestycydów są tak samo, jeśli nie bardziej, szkodliwe od składników aktywnych, natomiast przed wypuszczeniem ich na rynek, nie bada się ich wpływu na ludzkie zdrowie. W jednym z badań stwierdzono, że niektóre substancje chemiczne stosowane w rolnictwie, mogą zmieniać nasze DNA, a to oznacza, że efekty tych zmian mogą by dziedziczone przez kolejne pokolenia. Obecnie na rynku oferowanych jest ponad produktów zawierających pestycydy do stosowania w rolnictwie i poza rolnictwem. Wykazano, że kontakt z tymi substancjami mógł powodować zaburzenia w centralnym systemie nerwowym, raka piersi, płuc, okrężnicy, jajników, trzustki, nerek, jąder, żołądka i wiele innych. Amerykańska Agencja Ochrony Ś rodowiska EPA (US Environmental Protection Agency) zleciła przebadanie mniej niż 1% tych substancji, aktualnie będących w sprzedaży. 3 Atrazyna jet aktywnym składnikiem herbicydów 4 Organofosforany są bazą dla wielu insektycydów i herbicydów i są powszechnie stosowane jako rozpuszczalniki i plastyfikatory. 5 Glyfosforan jest aktywnym składnikiem herbicydu Roundup 18

19 W naszym badaniu FST pobraliśmy próbki herbicydów i nawozów, które przeniknęły do wody gruntowej i stwierdziliśmy: W wodzie na polach uprawianych systemem konwencjonalnym stężenie azotanów i azotu znacznie częściej przekraczało dopuszczalne 10 ppm, niż to miało miejsce na polach uprawianych systemami ekologicznymi. Stężenie atrazyny na polach uprawianych systemem konwencjonalnym czasami przekraczało maksymalny dopuszczony przez EPA poziom dla wody pitnej. Stężenie we wszystkich próbkach pobranych na polach konwencjonalnych przekraczało 0,1 ppb, tj. poziom przy którym obserwowano deformacje w badaniach przeprowadzanych na żabach. Lizymetr umieszca się w nieruszonej glebie, poniżej korzeni upraw. Przypomina on z wyglądu duży stalowy dzbanek, do którego spływa woda z roślin rosnących powyżej. Organizacje: FST = Farming Systems Trial (Badanie Systemów Rolnictwa) OTA = Organic Trade Association (Stowarzyszenie Handlu Ekologicznego) EPA = United States Environmental Protection Agency (Amerykańska Agencja Ochrony Środowiska) IPCC = Intergovernmental Panel on Climate Change (Międzyrządowym Panelu Zmian Klimatu) GMO = Genetically Modified Organisms (Organizmy Modyfikowane Genetycznie) FAO = Food and Agricultural Organization of the United Nations (Organizacja ds. Żywności i Rolnictwa ONZ) 19

20 CO DALEJ? Dzisiaj produkujemy żywność w systemie rolnym, który się nie sprawdził. W ciągu około siedemdziesięciu lat, nasz obecny, oparty na chemii, system rolny ujawnił swoje słabe strony - zubożona gleba, zatruta woda, negatywny wpływ na zdrowie człowieka i ś rodowisko naturalne, rozbite społeczności wiejskie. Powinniśmy skierować nasz cenny czas i ś rodki na pracę skierowaną na rzeczywiście zrównoważony system produkcji żywności, oparty na zdrowych biologicznych podstawach. By naprawić nasz system produkcji żywności, musimy skoncentrować się na podstawach - na zdrowej glebie i na dobrej jakości wodzie - i na tym, w jaki sposób, opierając sie na tych naturalnych zasobach, nie niszcząc ich, rozwinąć naszą produkcję w taki sposób, by móc oddawać tyle ile wzięliśmy. W ten sposób zabezpieczymy swoją przyszłość. Odbudowując i poprawiając zdrowie gleby, wdrażając ekologiczne praktyki w celu poprawienia jej żyzności, zwiększając jej bioróżnorodność i znacząco zmniejszając zawartość sztucznych substancji, ekologiczni producenci będą w stanie zapewnić na czas nieokreślony równowagę systemu. Nie chodzi tu o wyżywienie rosnącej populacji Ziemi dziś, ale także w dalekiej przewidywalnej przyszłości. Po ponad trzydziestu latach rygorystycznego porównywania upraw na sąsiadujących polach, Instytut Rodale a z całym przekonaniem stwierdza, że metody ekologiczne poprawiają jakość naszej żywności, zwiększając zdrowotność naszych gleb i wody, sprzyjając rozwojowi obszarów wiejskich naszego kraju. Rolnictwo ekologiczne kreuje nowe miejsca pracy, dostarcza środków do życia dla rolników i odbudowuje zaufanie Ameryki do naszych społeczności wiejskich i do systemu produkcji żywności. Od czasu, gdy Instytut Rodale a wykorzystał swoje pola dla prowadzenia Badania Systemów Rolnictwa (FST = Farming System Trials), zainspirowaliśmy innych do prowadzenia podobnych wieloletnich badań w zakresie rolnictwa ekologicznego zarówno w naszym krau jak i za granicą, poczynając od uczelni rolniczych, poprzez międzynarodowe organizacje typu non-profit, aż do gospodarstw badawczych. Prace polowe prowadzone w ramach FST są obecnie powtarzane i potwierdzane w szerszej społeczności akademickiej i rolniczej. Co należałoby zrobić przez kolejne trzydzieści lat? Będziemy kontynuować badania nad niuansami rolnictwa ekologicznego i będziemy je porównywać do obecnych uzależnionych od chemii systemów. Będziemy nadal oceniać wielkość plonow, opłacalność produkcji, energochłonność, gdyż wszystkie te aspekty są wyznacznikami zdrowego, zróżnicowanego i zrównoważonego systemu. Możliwe, że pojawią się na horyzoncie symptomy zmian, może odkryte zostaną nowe rośliny. My zaś - kto wie - nadal badając różne uprawy, zajmiemy się głębiej zagadnieniami żywienia i ludzkiego zdrowia. POKAZALIŚMY, ŻE ROLNICTWO EKOLOGICZNE JEST W STANIE WYŻYWIĆ ŚWIAT. TERAZ PRACUJMY NAD TYM, BY ŚWIAT ODŻYWIAŁ SIĘ DOBRZE. 20

21 LITERATURA: 1) Badgley, C., Moghtader, J., Quintero, E., Zakem, E., Chappell, M., Avilés-Vázquez, K., Samulon, A., and I. Perfecto Organic agriculture and the global food supply. Renewable Agriculture and Food Systems, 22(2): ) Cox, C., Hug, A., and N. Bruzelius Losing Ground. Environmental Working Group. Web (www. ewg.org/losingground/report). August 17, ) De Schutter, O Report submitted by the Special Rapporteur on the right to food, Olivier De Schutter. United Nations, General Assembly. Human Rights Council, Sixteenth session, Agenda item 3: Promotion and protection of all human rights, civil, political, economic, social and cultural rights, including the right to development. Web (www2.ohchr.org/english/issues/food/docs/a- HRC pdf). August 17, ) Delate, K., Duffy, M., Chase, C., Holste, A., Friedrich, H., and N. Wantat An economic comparison of organic and conventional grain crops in a long-term agroecological research (LTAR) site in Iowa. American Journal of Alternative Agriculture, Vol. 18 (2): ) El-Hage Scialabba, N Organic Agriculture and Food Safety. Food and Agriculture Organization of the United Nations. Web (ftp://ftp.fao.org/paia/ organicag/ofs/ofs pdf). August 17, ) Fernandez-Cornejo, J Agricultural Biotechnology: Adoption of Biotechnology and its Production Impacts. USDA Economic Research Web (biotechnology/chapter1.htm). August 17, ) Finger, R., El-Benni, N., Kaphengst, T., Evans, C., Herbert, S., Lehmann, B., Morse, S., and N. Stupak A meta analysis on farm-level costs and benefits of GM crops. Sustainability, 3(5): ) Gasniera, C., Dumontb, C., Benachoura, N., Clair, E., Chagnonb, M., and G.E. Séralini Glyphosatebased herbicides are toxic and endocrine disruptors in human cell lines. Toxicology, 262: ) Gurian-Sherman, D Failure to Yield: Evaluating the Performance of Genetically Engineered Crops. Union of Concerned Scientists. Web (www.ucsusa.org/assets/documents/food_and_agriculture/failureto-yield.pdf). August 17, ) Heap, I. The International Survey of Herbicide Resistant Weeds. Web (www.weedscience.org). August 17, ) Liebhardt, W., Andrews, R., Culik, M., Harwood, R., Janke, R., Radke, J., and S. Rieger-Schwartz Crop Production During Conversion from Conventional to Low-Input Methods. Agronomy Journal, 81(2): ) Lotter, D., Seidel, R., and W. Liebhardt The performance of organic and conventional cropping systems in an extreme climate year. American Journal of Alternative Agriculture, 18(3): ) Lu C., Toepel, K., Irish, R., Fenske, R.A., Barr, D.B., and R. Bravo Organic Diets Significantly Lower Children s Dietary Exposure to Organophosphorus Pesticides. Environmental Health Perspectives, 114: ) Mankame, T., Hokanson, R., Fudge, R., Chowdhary, R., and D. Busbee Alteration of gene expression in human cells treated with the agricultural 21

Dni Pola - UTU. Uproszczona Technika Uprawy konserwacja gleb. 27 października 2010

Dni Pola - UTU. Uproszczona Technika Uprawy konserwacja gleb. 27 października 2010 A-PDF PPT TO PDF DEMO: Purchase from www.a-pdf.com to remove the watermark 27 października 2010 Dni Pola - UTU Uproszczona Technika Uprawy konserwacja gleb Czynniki warunkujące dobre wyniki agronomiczne:

Bardziej szczegółowo

Systemy rolnicze i wpływ na środowisko produkcji żywności

Systemy rolnicze i wpływ na środowisko produkcji żywności Systemy rolnicze i wpływ na środowisko produkcji żywności Jakie będzie rolnictwo przyszłości? dr inż. Jerzy Próchnicki Bayer CropScience Polska oraz Polskie Stowarzyszenie Rolnictwa Zrównoważonego ASAP

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 11 stycznia 2012 r. Poz. 1

Warszawa, dnia 11 stycznia 2012 r. Poz. 1 Warszawa, dnia 11 stycznia 2012 r. Poz. 1 OGŁOSZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) w sprawie wykazu obszarów badawczych i wykazu badań na rzecz rolnictwa ekologicznego Na podstawie 10 ust. 4 rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Emilia Ślimko Fundacja Otwarty Plan Polska Zielona Sieć. Odpowiedzialna konsumpcja żywności w kontekście zmian klimatu i walki z ubóstwem na świecie

Emilia Ślimko Fundacja Otwarty Plan Polska Zielona Sieć. Odpowiedzialna konsumpcja żywności w kontekście zmian klimatu i walki z ubóstwem na świecie Emilia Ślimko Fundacja Otwarty Plan Polska Zielona Sieć Odpowiedzialna konsumpcja żywności w kontekście zmian klimatu i walki z ubóstwem na świecie FAO,2011 IPCC FAO, 2014 FAO, 2014 climatecolab.org

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 15 kwietnia 2013 r. Poz. 8 OGŁOSZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 12 kwietnia 2013 r.

Warszawa, dnia 15 kwietnia 2013 r. Poz. 8 OGŁOSZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 12 kwietnia 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Warszawa, dnia 15 kwietnia 2013 r. Poz. 8 OGŁOSZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 12 kwietnia 2013 r. w sprawie listy organizacji badawczych

Bardziej szczegółowo

CONDIT. Środek poprawiający właściwości gleby. Plan oferty. Wyłączny dystrybutor na terenie POLSKI: BioConcept-Gardenia Sp. z o.o.

CONDIT. Środek poprawiający właściwości gleby. Plan oferty. Wyłączny dystrybutor na terenie POLSKI: BioConcept-Gardenia Sp. z o.o. Środek poprawiający właściwości gleby Zakwalifikowany do stosowania w rolnictwie ekologicznym pod numerem NE/115/2009 Wyłączny dystrybutor na terenie POLSKI: BioConcept-Gardenia Sp. z o.o., ul. Fabryczna

Bardziej szczegółowo

Rośliny modyfikowane genetycznie (GMO)

Rośliny modyfikowane genetycznie (GMO) Rośliny modyfikowane genetycznie (GMO) Organizmy modyfikowane genetycznie Organizm zmodyfikowany genetycznie (międzynarodowy skrót: GMO Genetically Modified Organizm) to organizm o zmienionych cechach,

Bardziej szczegółowo

Opatowskie rolnictwem stoi

Opatowskie rolnictwem stoi Opatowskie rolnictwem stoi Powierzchnia powiatu opatowskiego liczy 91151 ha i swoim zasięgiem obejmuje 8 gmin: Baćkowice, Iwaniska, Lipnik, Opatów, Ożarów, Sadowie, Tarłów, Wojciechowice. Są to gminy typowo

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 29 listopada 2013 r. Poz. 43 OGŁOSZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 29 listopada 2013 r.

Warszawa, dnia 29 listopada 2013 r. Poz. 43 OGŁOSZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 29 listopada 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Warszawa, dnia 29 listopada 2013 r. Poz. 43 OGŁOSZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 29 listopada 2013 r. w sprawie wykazu obszarów badawczych

Bardziej szczegółowo

"Dlaczego NIE dla GMO w środowisku rolniczym" Prof. zw. dr hab. inż. Magdalena Jaworska

Dlaczego NIE dla GMO w środowisku rolniczym Prof. zw. dr hab. inż. Magdalena Jaworska "Dlaczego NIE dla GMO w środowisku rolniczym" Prof. zw. dr hab. inż. Magdalena Jaworska Kierownik Katedry Ochrony Środowiska Rolniczego Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Ekspert EU Biotechnology in Agriculture

Bardziej szczegółowo

Paweł Połanecki. Organizmy Genetycznie Modyfikowane w rolnictwie Zagadnienia prawne

Paweł Połanecki. Organizmy Genetycznie Modyfikowane w rolnictwie Zagadnienia prawne Paweł Połanecki Organizmy Genetycznie Modyfikowane w rolnictwie Zagadnienia prawne 1 Konflikt interesów wokół zastosowania technologii transgenicznych w rolnictwie naukowcy oraz instytucje eksperymentalno-przemysłowe

Bardziej szczegółowo

(Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu Art. 17 ust. 3)

(Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu Art. 17 ust. 3) Załącznik nr 9 Minimalne wymogi dotyczące nawozów i środków ochrony roślin 1. Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone - Wymóg 4 - dotyczy 8.2.10.5.1.4.1.2. Minimum requirements for fertilisers and pesticides

Bardziej szczegółowo

TYDZIEŃ 39/2016 (26 WRZEŚNIA - 2 PAŹDZIERNIKA 2016)

TYDZIEŃ 39/2016 (26 WRZEŚNIA - 2 PAŹDZIERNIKA 2016) Strona 1 z 5 Sparks Polska Od: "Sparks Polska" Wysłano: 26 września 2016 23:27 Temat: Raport pogodowy Sparks Polska i kondycja upraw w Polsce i na świecie - 39/2016 TYDZIEŃ 39/2016

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O ZASTOSOWANYCH PREPARATACH NOURIVIT I NOURIVIT PLUS

INFORMACJE O ZASTOSOWANYCH PREPARATACH NOURIVIT I NOURIVIT PLUS 1 INFORMACJE O ZASTOSOWANYCH PREPARATACH NOURIVIT I NOURIVIT PLUS Nourivit jest produkowany w kilku etapach z naturalnych składników mineralnych w kontrolowanym procesie kruszenia i sortowania bez użycia

Bardziej szczegółowo

Rolnictwo ekologiczne z korzyścią dla środowiska i człowieka. Realizacja PROW - korzyści i bariery. Anna Kuczuk, OODR Łosiów

Rolnictwo ekologiczne z korzyścią dla środowiska i człowieka. Realizacja PROW - korzyści i bariery. Anna Kuczuk, OODR Łosiów Anna Kuczuk, OODR Łosiów Rolnictwo stanowi jedną z najważniejszych gałęzi gospodarki niemal każdego kraju, pełniąc istotne funkcje natury ekonomicznej, społecznej i środowiskowej. Gleba, woda, powietrze

Bardziej szczegółowo

Szkolenie z zakresu stosowania nawozów BLOK 8

Szkolenie z zakresu stosowania nawozów BLOK 8 Szkolenie z zakresu stosowania nawozów BLOK 8 opracowanie: Kierownik DAOR OSChR mgr inż. Krzysztof Skowronek Starszy Specjalista DAOR OSChR mgr inż.. Grażyna Sroka Program szkolenia Blok 8. Określanie

Bardziej szczegółowo

Maria Staniszewska Polski Klub Ekologiczny. Źródła rozproszone

Maria Staniszewska Polski Klub Ekologiczny. Źródła rozproszone Maria Staniszewska Polski Klub Ekologiczny Źródła rozproszone 1 Całkowity azot Całkowity fosfor 2 Eutrofizacja Zużycie nawozów w rolnictwie polskim w latach 1996 2008 (GUS 2008, Środki produkcji w rolnictwie

Bardziej szczegółowo

Roztwór odżywczy na bazie żywych alg

Roztwór odżywczy na bazie żywych alg systems ORGANIC GREEN GOLD VIRIDIS AURUM Nanotechnologia w odżywianiu roślin Roztwór odżywczy na bazie żywych alg Zdrowa i Bezpieczna Żywność z czystego i naturalnego środowiska Potrzebu jemy rolnic t

Bardziej szczegółowo

Zmiana klimatu konsekwencje dla rolnictwa. Jerzy Kozyra Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy w Puławach

Zmiana klimatu konsekwencje dla rolnictwa. Jerzy Kozyra Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy w Puławach SZKOLENIE CENTRALNE Zmiany klimatyczne a rolnictwo w Polsce ocena zagrożeń i sposoby adaptacji Gospodarowanie wodą w rolnictwie w obliczu ekstremalnych zjawisk pogodowych Zmiana klimatu konsekwencje dla

Bardziej szczegółowo

Przyszłość Wspólnej Polityki Rolnej Budżet WPR

Przyszłość Wspólnej Polityki Rolnej Budżet WPR Przyszłość Wspólnej Polityki Rolnej Budżet WPR Przyczyny reformy WPR Wyzwania: Gospodarcze -Bezpieczeństwo żywnościowe (UE i globalnie), zmienność cen, kryzys gospodarczy; FAO Populacja na świecie wzrośnie

Bardziej szczegółowo

Rynek Produktów Ekologicznych

Rynek Produktów Ekologicznych SZKOŁA GŁÓWNA GOSPODARSTWA WIEJSKIEGO W WARSZAWIE WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH Rynek Produktów Ekologicznych dr Mariusz Maciejczak www.maciejczak.pl Rynek Produktów w Ekologicznych WYKŁAD 1 SPECYFIKA SYSTEMU

Bardziej szczegółowo

PROGRAM. INTEGROWANA PRODUKCJA ROŚLIN Rośliny warzywne

PROGRAM. INTEGROWANA PRODUKCJA ROŚLIN Rośliny warzywne Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach działania Szkolenia zawodowe dla osób

Bardziej szczegółowo

O rolnictwie ekologicznym

O rolnictwie ekologicznym O rolnictwie ekologicznym Limanowa 23.02.2016 Ewa Smuk Stratenwerth Stowarzyszenie ZIARNO Co to jest rolnictwo ekologiczne? całościowy system gospodarowania, wspierający różnorodność biologiczną, cykle

Bardziej szczegółowo

Organizmy modyfikowane genetycznie

Organizmy modyfikowane genetycznie Organizmy modyfikowane genetycznie C o to jest G M O? Organizmy Modyfikowane Genetycznie GMO (z ang. Genetically Modified Organism) - Organizmy Transgeniczne - są to organizmy, które zawierają w swoim

Bardziej szczegółowo

Departament Hodowli i Ochrony Roślin. Ochrona upraw małoobszarowych a zrównoważone stosowanie środków ochrony roślin

Departament Hodowli i Ochrony Roślin. Ochrona upraw małoobszarowych a zrównoważone stosowanie środków ochrony roślin Departament Hodowli i Ochrony Roślin Ochrona upraw małoobszarowych a zrównoważone stosowanie środków ochrony roślin Dane statystyczne 2,3 mln gospodarstw rolnych, 1,5 mln gospodarstw > 1 ha prowadzących

Bardziej szczegółowo

Produkcja biomasy a GMO

Produkcja biomasy a GMO Produkcja biomasy a GMO Adam Koryzna Stowarzyszenie Koalicja Na Rzecz Nowoczesnego Rolnictwa Opole, 22.10.2009 Koalicja Na Rzecz Nowoczesnego Rolnictwa Organizacja zrzeszająca producentów rolnych ZałoŜona

Bardziej szczegółowo

z rolnictwem konwencjonalnym, intensywnym

z rolnictwem konwencjonalnym, intensywnym ROLNICTWO EKOLOGICZNE Analiza porównawcza ekologicznych metod produkcji z rolnictwem konwencjonalnym, intensywnym Rolnictwo intensywne Rolnictwo ekologiczne Dominacja chemii i techniki Dominacja środków

Bardziej szczegółowo

PRZYSZŁOŚCIOWE SPOJRZENIE NA METODY OCHRONY PRZED CHWASTAMI NA PROGU XXI WIEKU

PRZYSZŁOŚCIOWE SPOJRZENIE NA METODY OCHRONY PRZED CHWASTAMI NA PROGU XXI WIEKU PRZYSZŁOŚCIOWE SPOJRZENIE NA METODY OCHRONY PRZED CHWASTAMI NA PROGU XXI WIEKU Kazimierz Adamczewski Instytut Ochrony Roślin Adam Dobrzański Instytut Warzywnictwa ROŚLINY ZALECANE DO UPRAWY PROEKOLOGICZNEJ

Bardziej szczegółowo

System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin

System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin Grzegorz Gorzała Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa Al. Jana Pawła II 11, 00-828 Warszawa Podstawa prawna USTAWA

Bardziej szczegółowo

Jak uchronić pola przed GMO

Jak uchronić pola przed GMO Jak uchronić pola przed GMO Przeczytaj ten apel, aby wiedzieć dlaczego to takie ważne. Badania naukowe o szkodliwości GMO spowodowały, że już 10 krajów Europy i wiele na świecie zakazało upraw takich roślin.

Bardziej szczegółowo

TYDZIEŃ 42/2016 (17-23 PAŹDZIERNIKA 2016)

TYDZIEŃ 42/2016 (17-23 PAŹDZIERNIKA 2016) Strona 1 z 5 Sparks Polska Od: "Sparks Polska" Wysłano: 17 października 2016 23:12 Temat: Raport pogodowy Sparks Polska i kondycja upraw w Polsce i na świecie - 42/2016 TYDZIEŃ

Bardziej szczegółowo

Zmiany agroklimatu w Polsce

Zmiany agroklimatu w Polsce Zmiany klimatyczne a rolnictwo w Polsce ocena zagrożeń i sposoby adaptacji Warszawa, 30.09.2009 r. Zmiany agroklimatu w Polsce Jerzy Kozyra Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut

Bardziej szczegółowo

JUTRO KAżdego dnia tworzymy 2017

JUTRO KAżdego dnia tworzymy 2017 JUTRO KAżdego dnia tworzymy 2017 Szanowni Państwo, Z radością oddajemy w Państwa ręce VIII autorską edycję kalendarza Timac Agro Polska. Tym razem na jego kartach pragniemy przybliżyć temat rolnictwa zrównoważonego,

Bardziej szczegółowo

ZRÓWNOWAŻONE STOSOWANIE ŚRODKÓW OCHRONY ROŚLIN

ZRÓWNOWAŻONE STOSOWANIE ŚRODKÓW OCHRONY ROŚLIN Problemy Inżynierii Rolniczej nr 2/2009 Marek Mrówczyński, Magdalena Roth Instytut Ochrony Roślin - Państwowy Instytut Badawczy w Poznaniu ZRÓWNOWAŻONE STOSOWANIE ŚRODKÓW OCHRONY ROŚLIN Streszczenie W

Bardziej szczegółowo

Mega Projekt. Projekt badawczy wykorzystania nawozów azotowych na doświadczalnych poletkach obszaru Polski, Niemiec i Czech

Mega Projekt. Projekt badawczy wykorzystania nawozów azotowych na doświadczalnych poletkach obszaru Polski, Niemiec i Czech Mega Projekt Projekt badawczy wykorzystania nawozów azotowych na doświadczalnych poletkach obszaru Polski, Niemiec i Czech W 5-letnim cyklu badani oceniany jest wpływ nawożenia nawozami azotowo siarkowymi

Bardziej szczegółowo

Konkurencyjność w produkcji zbóŝ na świecie wybrane elementy

Konkurencyjność w produkcji zbóŝ na świecie wybrane elementy Konkurencyjność w produkcji zbóŝ na świecie wybrane elementy Dr inż. Paweł Boczar Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Dr Yelto Zimmer Institute of Farm Economics von Thünen Institute, Braunschweig Pułtusk

Bardziej szczegółowo

Nawóz WE siarkowo-wapniowy

Nawóz WE siarkowo-wapniowy Nawóz WE siarkowo-wapniowy Mały nakład Pomyśl o Swoim zysku Co jest Twoim celem? Maksymalne plony, czy maksymalny zysk? Czy liczysz swoje koszty pracy, czasu i nawożenia? Czy porównujesz je z efektami?

Bardziej szczegółowo

Jarosław Stalenga Zakład Systemów i Ekonomiki Produkcji Roślinnej IUNG-PIB, Puławy

Jarosław Stalenga Zakład Systemów i Ekonomiki Produkcji Roślinnej IUNG-PIB, Puławy Rolnictwo ekologiczne przyjazne środowisku naturalnemu Jarosław Stalenga Zakład Systemów i Ekonomiki Produkcji Roślinnej IUNG-PIB, Puławy 1. Rolnictwo ekologiczne w realizacji celów KPR 2. Status rolnictwa

Bardziej szczegółowo

Członkowie rodziny pracujący w gospodarstwie: założyciel i jego rodzina

Członkowie rodziny pracujący w gospodarstwie: założyciel i jego rodzina Wstęp: Na początku w gospodarstwie zajmowano się głównie produkcją wyrobów mleczarskich oraz działalnością w zakresie leśnictwa, np. sprzedażą drewna na opał. Aktualnie, po wdrożeniu idei wielofunkcyjności,

Bardziej szczegółowo

Produkcja roślinna w Polsce

Produkcja roślinna w Polsce Produkcja roślinna w Polsce Produkcja zbóż Około 75% powierzchni gruntów ornych obejmują zasiewy zbóż (największą powierzchnię zasiewów ma pszenica 20% powierzchni gruntów ornych) Powierzchnia zasiewów

Bardziej szczegółowo

www.terrasorbfoliar.pl 115% plonu Terra Sorb foliar to stymulator rozwoju roślin, zawierający w swoim składzie wolne aminokwasy w formie biologicznie aktywnej (L-α), które zwiększają w roślinach aktywność

Bardziej szczegółowo

Scenariusz i opracowanie : mgr inż. Bronisław Szembowski

Scenariusz i opracowanie : mgr inż. Bronisław Szembowski Probiotechnologia - cele, możliwości, efekty wdrożenia w wielkoobszarowych gospodarstwach rolnych na przykładzie Gospodarstwa Tadeusza Zielonego, Ścinawa Scenariusz i opracowanie : mgr inż. Bronisław Szembowski

Bardziej szczegółowo

WIELE DZIAŁAŃ JEDEN CEL

WIELE DZIAŁAŃ JEDEN CEL WIELE DZIAŁAŃ JEDEN CEL Polskie Stowarzyszenie Rolnictwa Zrównoważonego ASAP Rejestracja 2/06/2014 rok Rolnictwo zrównoważone to moda czy konieczność. Dariusz Rutkowski Dyrektor Biura 2 Globalne wyzwania

Bardziej szczegółowo

Rolnictwo w Polsce. Kołaczkowska Adrianna 2a

Rolnictwo w Polsce. Kołaczkowska Adrianna 2a Rolnictwo w Polsce Kołaczkowska Adrianna 2a Rolnictwo Jest jednym z głównych działów gospodarki, jego głównym zadaniem jest dostarczanie płodów rolnych odbiorcom na danym terenie. Przedmiotem rolnictwa

Bardziej szczegółowo

LEPSZE WARUNKI WZROSTU DLA ROŚLIN

LEPSZE WARUNKI WZROSTU DLA ROŚLIN PODŁOŻA OGRODNICZE Z MIKROORGANIZMAMI LEPSZE WARUNKI WZROSTU DLA ROŚLIN Każdy amator ogrodnictwa wie, że obok odpowiedniej dla danej rośliny ekspozycji na słońce i konieczności regularnego podlewania,

Bardziej szczegółowo

WNIOSKI WYNIKAJĄCE Z KONFERENCJI NAUKOWEJ. Pasze GMO a produkcyjność i zdrowotność zwierząt. Instytut Zootechniki PIB, Balice 26 czerwca 2012 r.

WNIOSKI WYNIKAJĄCE Z KONFERENCJI NAUKOWEJ. Pasze GMO a produkcyjność i zdrowotność zwierząt. Instytut Zootechniki PIB, Balice 26 czerwca 2012 r. WNIOSKI WYNIKAJĄCE Z KONFERENCJI NAUKOWEJ Pasze GMO a produkcyjność i zdrowotność zwierząt Instytut Zootechniki PIB, Balice 26 czerwca 2012 r. I. Wobec braku na rynku krajowych pasz wysokobiałkowych, w

Bardziej szczegółowo

Jakie są dotychczasowe efekty prac Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO w zakresie Genetycznie Modyfikowanych Organizmów (GMO)?

Jakie są dotychczasowe efekty prac Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO w zakresie Genetycznie Modyfikowanych Organizmów (GMO)? Jakie są dotychczasowe efekty prac Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO w zakresie Genetycznie Modyfikowanych Organizmów (GMO)? W latach 2000-2007 kwestie związane z GMO omawiane były na forum, powołanej

Bardziej szczegółowo

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Andrzej Kowalski Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Katedra Rozwoju Obszarów Wiejskich Szkoła Główna Handlowa Warszawa kwiecień 2009 Wzajemne

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ OCENY GOSPODARSTWA W KATEGORII Ochrona środowiska i ekologia* Ekologiczna produkcja towarowa

FORMULARZ OCENY GOSPODARSTWA W KATEGORII Ochrona środowiska i ekologia* Ekologiczna produkcja towarowa Załącznik nr do Regulaminu FORMULARZ OCENY GOSPODARSTWA W KATEGORII Ochrona środowiska i ekologia* Ekologiczna produkcja towarowa Imię.... Nazwisko... Nazwa gospodarstwa... Numer ewidencyjny gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

Suwerenność żywieniowa

Suwerenność żywieniowa Suwerenność żywieniowa Żyjemy w okresie kiedy wytwarzana obecnie żywność teoretycznie, powinna w całości zaspokajać potrzeby ludzi, a potencjał produkcyjny jest tak duży, że moglibyśmy wyżywić ich drugie

Bardziej szczegółowo

MoŜliwe scenariusze rozwoju rolnictwa w Polsce oraz ich skutki dla produkcji biomasy stałej na cele energetyczne

MoŜliwe scenariusze rozwoju rolnictwa w Polsce oraz ich skutki dla produkcji biomasy stałej na cele energetyczne MoŜliwe scenariusze rozwoju rolnictwa w Polsce oraz ich skutki dla produkcji biomasy stałej na cele energetyczne Autor: Prof. dr hab. Antoni Faber doradca naukowy firmy Bio-Energia Sp. z o.o. Rolnik, który

Bardziej szczegółowo

Rola techniki i precyzji zabiegów w integrowanych systemach ochrony roślin

Rola techniki i precyzji zabiegów w integrowanych systemach ochrony roślin Roman Kierzek 1, Marek Wachowiak 1, Henryk Ratajkiewicz 2 1 Instytut Ochrony Roślin- PIB w Poznaniu, 2 Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Rola techniki i precyzji zabiegów w integrowanych systemach ochrony

Bardziej szczegółowo

R olnictwo a zdrowie. Organizmy zmodyfikowane genetycznie (G M O), R olnictwo ekologiczne.

R olnictwo a zdrowie. Organizmy zmodyfikowane genetycznie (G M O), R olnictwo ekologiczne. Adrianna Mączyńska R olnictwo a zdrowie. Organizmy zmodyfikowane genetycznie (G M O), R olnictwo ekologiczne. Organizmy zmodyfikowane genetycznie w skrócie GMO (ang. genetically modified organisms) lub

Bardziej szczegółowo

Uprawa roślin na potrzeby energetyki

Uprawa roślin na potrzeby energetyki INSTYTUT UPRAWY NAWOŻENIA I GLEBOZNAWSTWA PAŃSTWOWY INSTYTUT BADAWCZY Uprawa roślin na potrzeby energetyki Szczecin 3 grudnia 2009 Promocja rozwiązań sprzyjających produkcji energii niskoemisyjnej Polska

Bardziej szczegółowo

Rosja 7.69% Francja 5.96%

Rosja 7.69% Francja 5.96% 27 kwietnia 2007/XTB. Masz x możliwości. Pszenica - od kwietnia w XTB. Słowo o pszenicy Pszenica jest jednym z najczęściej uprawianym na świecie zbóż. Historia upraw tej rośliny, należącej do rodziny wiechlinowatych

Bardziej szczegółowo

Szkolenie z zakresu stosowania nawozów BLOK 5

Szkolenie z zakresu stosowania nawozów BLOK 5 Szkolenie z zakresu stosowania nawozów BLOK 5 opracowanie: Kierownik DAOR OSChR mgr inż. Krzysztof Skowronek Starszy Specjalista DAOR OSChR mgr inż.. Grażyna Sroka Program szkolenia Blok 5. Zasady stosowania

Bardziej szczegółowo

Badanie Nmin w glebie i wykorzystanie tych wyników w nawożeniu roślin uprawnych. Dr inż. Rafał Lewandowski OSCHR Gorzów Wlkp.

Badanie Nmin w glebie i wykorzystanie tych wyników w nawożeniu roślin uprawnych. Dr inż. Rafał Lewandowski OSCHR Gorzów Wlkp. Badanie Nmin w glebie i wykorzystanie tych wyników w nawożeniu roślin uprawnych Dr inż. Rafał Lewandowski OSCHR Gorzów Wlkp. Rola azotu w roślinach: materiał budulcowy białek i kwasów nukleinowych większy

Bardziej szczegółowo

Fragment nadchodzącej książki: Zdrowie na Zawsze: czyli, czego nie powie Ci doktor Zbigniew Bryła

Fragment nadchodzącej książki: Zdrowie na Zawsze: czyli, czego nie powie Ci doktor Zbigniew Bryła Tak wielu ludzi marzy o dobrym zdrowiu, inni je mają. Gratuluje Ci że jesteś tutaj. Większość tylko marzy, Ty zaś wiozłeś sprawy w swoje ręce. Wiara bez działania jest jak studnia bez wody. Nikt nie zadba

Bardziej szczegółowo

RSM+S z Puław NAWÓZ XXI WIEKU

RSM+S z Puław NAWÓZ XXI WIEKU RSM+S z Puław NAWÓZ XXI WIEKU Puławy 2012 Zasobność gleb w siarkę Prawie 60% gleb w Polsce jest ubogich w siarkę. Niedobór siarki ogranicza zawartość i jakość białka i tłuszczu, ogranicza gromadzenie się

Bardziej szczegółowo

Nauczycielski plan dydaktyczny Przedmiot: produkcja roślinna KL 4TR

Nauczycielski plan dydaktyczny Przedmiot: produkcja roślinna KL 4TR Nauczycielski plan dydaktyczny Przedmiot: produkcja na KL 4TR Marlena Żywicka - Czaja Moduł dział L.p zakres treści Osiągnięcia ucznia Poziom Poziom podstawowy ponadpodstawowy I.Rośliny Lekcja -znać PSO

Bardziej szczegółowo

Całość Raportu Barometr płatności na świecie 2013 podzielona została na części odpowiadające poszczególnym regionom świata.

Całość Raportu Barometr płatności na świecie 2013 podzielona została na części odpowiadające poszczególnym regionom świata. To już trzecia i ostatnia część Raportu Barometr Płatności Na Świecie 2013 przygotowanego przez światowych przedstawicieli D&B i Bisnode w celu przedstawienia międzynarodowego obrazu praktyk płatniczych.

Bardziej szczegółowo

EKO i GMO z ekonomicznego punktu widzenia

EKO i GMO z ekonomicznego punktu widzenia Współistnienie produktów pochodzących z różnych systemów produkcji rolnej EKO i GMO z ekonomicznego punktu widzenia Dr Mariusz Maciejczak Wydział Nauk Ekonomicznych SGGW Projekt CO-EXTRA, www.coextra.eu

Bardziej szczegółowo

POTENCJAŁ ENERGETYCZNY ROLNICTWA GMINY BEJSCE

POTENCJAŁ ENERGETYCZNY ROLNICTWA GMINY BEJSCE POTENCJAŁ ENERGETYCZNY ROLNICTWA GMINY BEJSCE Andrzej Pacocha Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich i Środowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa Świętokrzyskiego w Kielcach ZASOBY GRUNTOWE CZYLI CZYM

Bardziej szczegółowo

TYDZIEŃ 44/2016 (31 PAŹDZIERNIKA - 6 LISTOPADA 2016)

TYDZIEŃ 44/2016 (31 PAŹDZIERNIKA - 6 LISTOPADA 2016) Strona 1 z 5 Sparks Polska Od: "Sparks Polska" Wysłano: 2 listopada 2016 01:34 Temat: Raport pogodowy Sparks Polska i kondycja upraw w Polsce i na świecie - 44/2016 TYDZIEŃ 44/2016

Bardziej szczegółowo

KOSZTY UŻYTKOWANIA MASZYN W STRUKTURZE KOSZTÓW PRODUKCJI ROŚLINNEJ W WYBRANYM PRZEDSIĘBIORSTWIE ROLNICZYM

KOSZTY UŻYTKOWANIA MASZYN W STRUKTURZE KOSZTÓW PRODUKCJI ROŚLINNEJ W WYBRANYM PRZEDSIĘBIORSTWIE ROLNICZYM Inżynieria Rolnicza 13/2006 Zenon Grześ, Ireneusz Kowalik Instytut Inżynierii Rolniczej Akademia Rolnicza w Poznaniu KOSZTY UŻYTKOWANIA MASZYN W STRUKTURZE KOSZTÓW PRODUKCJI ROŚLINNEJ W WYBRANYM PRZEDSIĘBIORSTWIE

Bardziej szczegółowo

Glebowe choroby grzybowe bez szans!

Glebowe choroby grzybowe bez szans! Glebowe choroby grzybowe bez szans! Zdrowy start rośliny ze zdrowym systemem korzeniowym Trianum jest nietoksycznym biologicznym produktem firmy Koppert, który chroni uprawy przed takimi glebowymi patogenami

Bardziej szczegółowo

Modyfikacje genetyczne. Doc. dr hab. Katarzyna Lisowska

Modyfikacje genetyczne. Doc. dr hab. Katarzyna Lisowska Modyfikacje genetyczne w rolnictwie Doc. dr hab. Katarzyna Lisowska Odwieczny problem rolników: Chwasty Szkodniki http://www.farmer.pl/resources/266/mak.jpg http://www.ediblegeography.com/wp-content/uploads/2009/09/

Bardziej szczegółowo

KONKRETNIE O MAKSYMALIZACJI PLONU, OCHRONIE AZOTU I ŚRODOWISKA

KONKRETNIE O MAKSYMALIZACJI PLONU, OCHRONIE AZOTU I ŚRODOWISKA KONKRETNIE O MAKSYMALIZACJI PLONU, OCHRONIE AZOTU I ŚRODOWISKA N-Lock jest stabilizatorem azotu, którego działanie prowadzi do maksymalizacji potencjału plonowania i zwiększenia efektywności wykorzystanych

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Podstawy teoretyczne agrobiznesu Pojęcie agrobiznesu Inne określenia agrobiznesu... 17

Rozdział 1. Podstawy teoretyczne agrobiznesu Pojęcie agrobiznesu Inne określenia agrobiznesu... 17 Spis treści Wstęp... 11 Rozdział 1. Podstawy teoretyczne agrobiznesu 13 1.1. Pojęcie agrobiznesu... 13 1.2. Inne określenia agrobiznesu... 17 Rozdział 2. Pierwszy agregat agrobiznesu zaopatrzenie 20 2.1.

Bardziej szczegółowo

WSTĘPNY PROJEKT REZOLUCJI

WSTĘPNY PROJEKT REZOLUCJI Parlament Europejski 2014-2019 Komisja Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności 21.10.2016 2016/2903(RSP) WSTĘPNY PROJEKT REZOLUCJI złożony w następstwie pytania wymagającego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH Priorytet 1. Ułatwianie transferu wiedzy i innowacji w rolnictwie, leśnictwie i na obszarach wiejskich 1a. Zwiększenie innowacyjności i bazy wiedzy na obszarach

Bardziej szczegółowo

Możliwości zastosowania projektów badawczych prowadzonych w Centrum Kompetencji Puławy

Możliwości zastosowania projektów badawczych prowadzonych w Centrum Kompetencji Puławy Misją Centrum Kompetencji PUŁAWY jest dostarczanie Dodatkowych wartości uczestnikom rynku rolnego Możliwości zastosowania projektów badawczych prowadzonych w Centrum Kompetencji Puławy Puławy, 24 listopada

Bardziej szczegółowo

Integrowana ochrona, co warto wiedzieć - aktualności. Prof. dr hab. Stefan Pruszyński

Integrowana ochrona, co warto wiedzieć - aktualności. Prof. dr hab. Stefan Pruszyński Integrowana ochrona, co warto wiedzieć - aktualności Prof. dr hab. Stefan Pruszyński Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/128/WE z dnia 21.10.2009 r. (19) Na podstawie rozporządzenia (WE) nr

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Ewa Kępczyńska. Agrointeligentne BioPreparaty (AiBP)

Prof. dr hab. Ewa Kępczyńska. Agrointeligentne BioPreparaty (AiBP) Nie można być mistrzem we wszystkich dyscyplinach. Czas na biogospodarkę Prof. dr hab. Ewa Kępczyńska Agrointeligentne BioPreparaty (AiBP) Szczecin, 20 czerwca 2013 Katedra Biotechnologii Roślin Wydział

Bardziej szczegółowo

Prognozy zbiorów rzepaku i zbóż w ciągu ostatnich 10 lat oraz rzeczywiste wielkości zbiorów w tym samym okresie

Prognozy zbiorów rzepaku i zbóż w ciągu ostatnich 10 lat oraz rzeczywiste wielkości zbiorów w tym samym okresie Warszawa, 10 stycznia 2017 r. BAS- WASGiPU - 2404/16 Pan Poseł Jarosław Sachajko Przewodniczący Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi Prognozy zbiorów rzepaku i zbóż w ciągu ostatnich 10 lat oraz rzeczywiste

Bardziej szczegółowo

Wpływ rolnictwa konwencjonalnego na środowisko, w tym na Morze Bałtyckie

Wpływ rolnictwa konwencjonalnego na środowisko, w tym na Morze Bałtyckie Wpływ rolnictwa konwencjonalnego na środowisko, w tym na Morze Bałtyckie Józef Tyburski Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Warszawa, 3-4 listopada 2010 r. Wpływ rolnictwa na środowisko zależy od

Bardziej szczegółowo

Realizacja mechanizmu Dopłat do materiału siewnego w województwie pomorskim.

Realizacja mechanizmu Dopłat do materiału siewnego w województwie pomorskim. Realizacja mechanizmu Dopłat do materiału siewnego w województwie pomorskim. Mechanizm dopłat do materiału siewnego wykorzystywanego w produkcji od samego początku funkcjonowania tj. od 2007 roku cieszy

Bardziej szczegółowo

Efektywne źródło siarki (S) Długotrwałe działanie. Łatwe stosowanie. Intensywne przyswajanie. Szerokie zastosowanie

Efektywne źródło siarki (S) Długotrwałe działanie. Łatwe stosowanie. Intensywne przyswajanie. Szerokie zastosowanie Efektywne źródło siarki (S) Długotrwałe działanie Łatwe stosowanie Intensywne przyswajanie Szerokie zastosowanie EFEKTYWNE ŹRÓDŁO SIARKI siarka elementarna nie ulega wymywaniu do głębszych warstw gleby,

Bardziej szczegółowo

Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Konferencja Prasowa Warszawa 18 grudnia 2014 r. W dniu 12 grudnia 2014 r. Komisja Europejska decyzją wykonawczą numer: 2014PL06RDNP001 zaakceptowała Program

Bardziej szczegółowo

Nawożenie kukurydzy. Adam Majewski Agroservice Kukurydza

Nawożenie kukurydzy. Adam Majewski Agroservice Kukurydza Nawożenie kukurydzy Adam Majewski Agroservice Kukurydza Nawożenie startowe to podstawa powodzenia uprawy kukurydzy Jakie formy nawozu stosować? P2O5 i NH4 (+mikroelementy) plon zwykle wyższy o 0,5-1,5

Bardziej szczegółowo

Rys. 1. Ceny zbóż w Polsce w zł/t (wg IERiGŻ)

Rys. 1. Ceny zbóż w Polsce w zł/t (wg IERiGŻ) Jerzy Grabiński Produkcja zbóż w Polsce-stan obecny i perspektywy Według szacunków GUS produkcja zbóż w Polsce w 29 roku wyniosła 29,8 mln ton i była o 7,8% wyższa niż w roku poprzednim. Taka produkcja

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII Ból PRZYWRACANIE ZDROWIA W SZCZEGÓLNY SPOSÓB 2 Krążenie Zapalenie Naprawa tkanek Większość z nas uważa zdrowie za pewnik. Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy organizm traci

Bardziej szczegółowo

1. Wiadomo ci wst pne 2. Klimatyczne czynniki siedliska 3. Glebowe czynniki siedliska

1. Wiadomo ci wst pne 2. Klimatyczne czynniki siedliska 3. Glebowe czynniki siedliska Spis treści 1. Wiadomości wstępne 1.1. Zadania i zakres przedmiotu 1.2. Znaczenie gospodarcze produkcji roślinnej 2. Klimatyczne czynniki siedliska 2.1. Atmosfera i siedlisko roślin 2.2. Czynniki meteorologiczne

Bardziej szczegółowo

16. CZY CUKIER I PALIWO MAJĄ WSPÓLNE OGNIWO?

16. CZY CUKIER I PALIWO MAJĄ WSPÓLNE OGNIWO? EDUKACJA GLOBALNA NA ZAJĘCIACH WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE W GIMNAZJUM, CENTRUM EDUKACJI OBYWATELSKIEJ 201 16. CZY CUKIER I PALIWO MAJĄ WSPÓLNE OGNIWO? AUTORKA: HALINA PAWŁOWSKA W trakcie lekcji młodzież będzie

Bardziej szczegółowo

Polska Wieś 2014. Raport o stanie wsi. 26 czerwca 2014 r. Prof. dr hab. Walenty Poczta

Polska Wieś 2014. Raport o stanie wsi. 26 czerwca 2014 r. Prof. dr hab. Walenty Poczta Polska Wieś 2014. Raport o stanie wsi 26 czerwca 2014 r. Prof. dr hab. Walenty Poczta Wykorzystane rozdziały z Raportu prof. dr hab. Walenty Poczta, dr Agnieszka Baer-Nawrocka, Uniwersytet Przyrodniczy

Bardziej szczegółowo

PROBLEMY POLSKIEJ OCHRONY ROŚLIN

PROBLEMY POLSKIEJ OCHRONY ROŚLIN INSTYTUT OCHRONY ROŚLIN PROBLEMY POLSKIEJ OCHRONY ROŚLIN Prof. dr hab. Stefan Pruszyński Instytut Ochrony Roślin, Poznań Diabelski krąg inicjowany przez stosowanie środków ochrony roślin Zawartość DDT

Bardziej szczegółowo

Sektor rolny i handel zagraniczny we Francji 2013-02-11 10:08:01

Sektor rolny i handel zagraniczny we Francji 2013-02-11 10:08:01 Sektor rolny i handel zagraniczny we Francji 2013-02-11 10:08:01 2 Francuski sektor rolniczy jest jednym z najważniejszych sektorów gospodarki tego kraju i zajmuje kluczowe miejsce w handlu zagranicznym

Bardziej szczegółowo

wymaga średniej długości dnia poniżej 14 godzin. W Europie Środkowej odmiany wczesne są zaliczane do odmian obojętnych pod względem długości dnia.

wymaga średniej długości dnia poniżej 14 godzin. W Europie Środkowej odmiany wczesne są zaliczane do odmian obojętnych pod względem długości dnia. wymaga średniej długości dnia poniżej 14 godzin. W Europie Środkowej odmiany wczesne są zaliczane do odmian obojętnych pod względem długości dnia. typową dla roślin dnia krótkiego. Kwiaty fioletowe Dojrzewa

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczne uwarunkowania rozwoju produkcji, oraz systemu obrotu roślin strączkowych na cele paszowe, jako czynnik bezpieczeństwa żywnościowego kraju

Ekonomiczne uwarunkowania rozwoju produkcji, oraz systemu obrotu roślin strączkowych na cele paszowe, jako czynnik bezpieczeństwa żywnościowego kraju Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Zakład Rynków Finansowych i Towarowych w Gospodarce Żywnościowej Ekonomiczne uwarunkowania rozwoju produkcji, oraz systemu obrotu roślin strączkowych na cele paszowe,

Bardziej szczegółowo

ŚRODKI OCHRONY ROŚLIN A OCHRONA ZDROWIA LUDZI I ŚRODOWISKA DARIUSZ PLISZKA WIORIN W BYDGOSZCZY

ŚRODKI OCHRONY ROŚLIN A OCHRONA ZDROWIA LUDZI I ŚRODOWISKA DARIUSZ PLISZKA WIORIN W BYDGOSZCZY ŚRODKI OCHRONY ROŚLIN A OCHRONA ZDROWIA LUDZI I ŚRODOWISKA DARIUSZ PLISZKA WIORIN W BYDGOSZCZY POTRZEBA STOSOWANIA ŚRODKÓW OCHRONY ROŚLIN 65 tys. gatunków organizmów szkodliwych na świecie, w tym w Polce

Bardziej szczegółowo

Polska wieś ZaMoŻNa i europejska

Polska wieś ZaMoŻNa i europejska Polska wieś ZAMOŻNA I EUROPEJSKA POLSKA WIEŚ Stan obecny Charakterystyka ogólna Na terenach wiejskich w Polsce mieszka 14,9 mln Polaków stanowi to 38% mieszkańców Polski. W Polsce mamy 1,583 mln gospodarstw

Bardziej szczegółowo

TYDZIEŃ 41/2016 (10-16 PAŹDZIERNIKA 2016)

TYDZIEŃ 41/2016 (10-16 PAŹDZIERNIKA 2016) Strona 1 z 5 Sparks Polska Od: "Sparks Polska" Wysłano: 11 października 2016 01:12 Temat: Raport pogodowy Sparks Polska i kondycja upraw w Polsce i na świecie - 41/2016 TYDZIEŃ

Bardziej szczegółowo

ŻYJMY ZDROWO KOLOROWO!

ŻYJMY ZDROWO KOLOROWO! Krystyna Dubik ŻYJMY ZDROWO KOLOROWO! ŻYJMY ZDROWO KOLOROWO! Krystyna Dubik POLSKI KLUB EKOLOGICZNY KOŁO MIEJSKIE W GLIWICACH 2008 ŻYJMY ZDROWO KOLOROWO! Autor Krystyna Dubik Ilustracje Edyta Szymczak

Bardziej szczegółowo

Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów

Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów Elementy określone przez liderów sekcji w obszarze Bezpieczna Żywność

Bardziej szczegółowo

H411 Działa toksycznie na organizmy wodne, powodując długotrwałe skutki

H411 Działa toksycznie na organizmy wodne, powodując długotrwałe skutki Dow AgroSciences Polska Sp z o.o. ul. Domaniewska 50 A, 02-672 Warszawa tel: +48 22 8540320 Fax: +48 22 8540329 Email: fwrpols@dow.com www.dowagro.pl N-Lock TM Stabilizator azotu Zawiera 200 g substancji

Bardziej szczegółowo

Rzepak- gęstości siewu

Rzepak- gęstości siewu Rzepak- gęstości siewu Technologia uprawy rzepaku ze Strip-till, ma w Polsce zaledwie kilkuletnią tradycję. Nie ustalono jak dotąd optymalnych gęstości siewu w tym systemie. Jednakże o samym siewie punktowym

Bardziej szczegółowo

WPŁYW ZMIAN STRUKTURY ROLNICTWA UE NA PRODUKCJĘ ROŚLINNĄ, ZWIERZĘCĄ, ROZWÓJ UPRAW ENERGETYCZNYCH ORAZ RYNEK CIĄGNIKÓW ROLNICZYCH

WPŁYW ZMIAN STRUKTURY ROLNICTWA UE NA PRODUKCJĘ ROŚLINNĄ, ZWIERZĘCĄ, ROZWÓJ UPRAW ENERGETYCZNYCH ORAZ RYNEK CIĄGNIKÓW ROLNICZYCH Problemy Inżynierii Rolniczej nr 1/2008 Jan Barwicki Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie WPŁYW ZMIAN STRUKTURY ROLNICTWA UE NA PRODUKCJĘ ROŚLINNĄ, ZWIERZĘCĄ, ROZWÓJ UPRAW ENERGETYCZNYCH

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu: Wstęp. Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego. Zanieczyszczenia wód. Odpady stałe

Plan wykładu: Wstęp. Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego. Zanieczyszczenia wód. Odpady stałe Plan wykładu: Wstęp Klasyfikacja odpadów i zanieczyszczeń Drogi przepływu substancji odpadowych Analiza instalacji przemysłowej w aspekcie ochrony środowiska Parametry charakterystyczne procesu oczyszczania

Bardziej szczegółowo

ŚWIATOWY PLAN DZIAŁAŃ NA RZECZ ZASOBÓW GENETYCZNYCH ZWIERZĄT oraz DEKLARACJA z INTERLAKEN

ŚWIATOWY PLAN DZIAŁAŃ NA RZECZ ZASOBÓW GENETYCZNYCH ZWIERZĄT oraz DEKLARACJA z INTERLAKEN ŚWIATOWY PLAN DZIAŁAŃ NA RZECZ ZASOBÓW GENETYCZNYCH ZWIERZĄT oraz DEKLARACJA z INTERLAKEN GLOBAL PLAN OF ACTION FOR ANIMAL GENETIC RESOURCES and the INTERLAKEN DECLARATION przyjęte przez Międzynarodową

Bardziej szczegółowo

Sytuacja ekonomiczna gospodarstw rolnych z pola obserwacji Polskiego FADN w latach Renata Płonka

Sytuacja ekonomiczna gospodarstw rolnych z pola obserwacji Polskiego FADN w latach Renata Płonka Sytuacja ekonomiczna gospodarstw rolnych z pola obserwacji Polskiego FADN w latach 213-214 Renata Płonka Założenia metodyczne Analizą objęto dane z ponad 12 tys. gospodarstw, które uczestniczyły w Polskim

Bardziej szczegółowo