Kolegium Redakcyjne dr Adam Mazur Redaktor Naczelny dr Anna Gołębiowska Zastępca Redaktora Naczelnego mgr Jadwiga Krząstek Sekretarz Redakcji

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Kolegium Redakcyjne dr Adam Mazur Redaktor Naczelny dr Anna Gołębiowska Zastępca Redaktora Naczelnego mgr Jadwiga Krząstek Sekretarz Redakcji"

Transkrypt

1

2

3

4 Rada Programowa prof. dr hab. Michał Kelles-Krauz prof. dr hab. Józef Grochowicz prof. dr hab. Kazimierz Zawiślak prof. dr hab. Jerzy Macewicz dr Edward Karczewski dr Beata Kozaczyńska Kolegium Redakcyjne dr Adam Mazur Redaktor Naczelny dr Anna Gołębiowska Zastępca Redaktora Naczelnego mgr Jadwiga Krząstek Sekretarz Redakcji Tłumaczenie mgr Wojciech Duranowski Layout, projekt okładki, skład i łamanie Mirosław Świerczyński, STOPKA - Agencja Reklamowa Adres Redakcji Zeszytu Naukowego Turystyka i Zdrowie ul. Aleje Jerozolimskie 65/ Warszawa tel adres internetowy: Wydawnictwa Uczelniane WSHiFM Copyright by Skarbek Graduate School of Business Economics ISSN Nakład: 200 egz.

5 Spis treści prace naukowe: Przestępstwa na rynku usług turystycznych dr Adam Mazur Kasze jako cenny surowiec kulinarny dr hab. Dariusz Andrejko prof. up., prof. dr hab. Józef Grochowicz, prof. dr hab. Kazimierz Zawiślak Turystyka stymulatorem światowej gospodarki dr Barbara Trzcińska Tworzenie nowej Europy a wartości chrześcijańskie zawarte w Adhortacji apostolskiej Ecclesia in Europa Jana Pawła II dr Anna Gołębiowska Czy mikrokredyty mogą być panaceum na biedę? mgr Wojciech Duranowski Społeczno-kulturowe podłoże antysemityzmu Adolfa Hitlera i jego zbrodnicze konsekwencje dr Marek Tadeusz Frankowski, dr Magdalena Cybulska Ochrona praw pasażerów korzystających z przewozów lotniczych dr Anna Gołębiowska Przyczyny zachowań agresywnych i przemocy w szkole mgr Jadwiga Krząstek Współczesne trendy rozwoju w Polskiej turystyce w odniesieniu do zagranicznych turystów przyjeżdżających do Polski dr Anna Irzyńska, mgr Rafał Irzyński Turystyka zdrowotna czynnikiem psychofizycznego komfortu i dobrostanu człowieka dr Edward Karczewski Wycieczki krajoznawcze Towarzystwa Wiedzy Wojskowej w II Rzeczypospolitej mgr Marzena Kisielińska Podróże motywacyjne (Incentive Travel) jako narzędzie motywowania dr Beata Kozaczyńska Nauczanie Jana Pawła II o miejscu i misji Kościoła katolickiego we współczesnej Europie dr Anna Gołębiowska Rekreacja w środowisku degradowanym przez masową turystykę Jeziora Mazurskie prof. WSHiFM, dr hab. inż. Jerzy Macewicz Esej O Etyce W Reklamie Marta Małowidzka Rozwój turystyki rowerowej w powiecie siedleckim mgr Dorota Mączka Białoruś jako alternatywa wyjazdów dla polskich turystów (Wstępne założenia do realizacji projektów badawczych nad opracowaniem strategicznych planów marketingowych) dr Adam Mazur, dr Marcin Bekta, prof. Swietlana Chomicz, dr Elena Karczewska Stan zagospodarowania i perspektywy rozwoju bazy hotelowej dla euro 2012 w miastach podstawowych (Warszawa, Gdańsk, Poznań, Wrocław) dr Adam Mazur

6 6

7 Od Redakcji Z wielką radością oddajemy do rąk czytelników trzeci numer zeszytu naukowego Wydziału Turystyki Wyższej Szkoły Handlu i Finansów Międzynarodowych im Fryderyka Skarbka w Warszawie,,Turystyka i zdrowie. Współczesny człowiek ma dużą motywację do podróżowania i odwiedzania nowych miejsc. Można zatem powiedzieć, że istnieje znaczące zapotrzebowanie na turystykę. Podróżowanie staje się silną potrzebą człowieka, którą coraz częściej, ze względu na finansowe i techniczne możliwości, ma on szansę zaspokoić. Stąd też można obserwować rzesze studentów odwiedzających różne, czasami bardzo egzotyczne miejsca na ziemi. Część ludzi, podróżując, wybiera odpoczynek bierny, a część (wydaje się, że coraz częściej) odpoczynek czynny, powiązany ze zwiedzaniem interesujących miejsc, a także z pewną formą własnego rozwoju, nowego doświadczenia. Bardzo prawdopodobne będą w niedługim czasie zmiany kierunków zainteresowań ludzi wybierających się w podróż turystyczną: m.in. przewiduje się wzrost zainteresowania Dalekim Wschodem, a także Rosją. Stąd też wychodząc naprzeciw tym zainteresowaniom pojawiają się na naszym wydziale nowe specjalności: turystyka i orient, turystyka do krajów Europy Wschodniej oraz turystyka lotnicza. Europa jest i długo jeszcze pozostanie najczęściej odwiedzanym regionem i to przez ludzi z najodleglejszych zakątków świata, reprezentujących coraz odleglejsze kultury. Byłoby poważnym uproszczeniem niedostrzeganie przez naszą uczelnię wszystkich okoliczności, jakie określą przyszłe losy naszych absolwentów. Rozwijając zarówno turystykę krajową jak i zagraniczną, możemy dobrze służyć promocji naszego kraju. Liczne analizy placówek naukowych wskazują, że w krajach europejskich nadal dominują negatywne stereotypy i wyobrażenia o Polsce. Zmiany są tylko nieznaczne i nie zaspokajają naszych oczekiwań. Powszechnie panuje u nas przekonanie, że to anachronizm i że jest on poprzez swoją jednostronność niesprawiedliwy. Otóż dobra praca ludzi sektora turystycznego tworzy naprawdę realną szansę zmiany tego stereotypu i to zarówno w oczach tych, co odwiedzają nasz kraj, jak i tych, którzy stykają się z Polakami za granicą. Zapraszam do lektury kolejnego zeszytu oraz do aktywnego włączenia się w proces jego tworzenia, poprzez pisanie ciekawych tekstów wprowadzających w meandry turystyki i rekreacji i zdrowia. Dziekan Wydziału Turystyki WSHiFM Dr Adam Mazur Redaktor Naczelny Turystyka i Zdrowie 7

8 8

9 PRZESTĘPSTWA NA RYNKU USŁUG TURYSTYCZNYCH dr Adam Mazur Wyższa Szkoła Handlu i Finansów Międzynarodowych im. F. Skarbka w Warszawie Streszczenie Działalność turystyczna należy do jednej z gałęzi działalności gospodarczej. Polega na organizowaniu imprez turystycznych, jak również na pośredniczeniu, polecenie klientów, w zawieraniu umów dotyczących świadczenia usług turystycznych. Impreza turystyczna zawiera minimum dwie usługi turystyczne, które tworzą jednolity program i są objęte wspólną ceną. Warto też wspomnieć, że aby prowadzić jakąkolwiek działalność trzeba być w posiadaniu różnego rodzaju koncesji, zezwoleń odpowiednich dla danej działalności. Przestępstwa popełniane przez turystów poza granicami swojego kraju często wiążą się z nieznajomością zwyczajów lub prawa jakie obowiązuje w danym kraju, w którym przebywają. Może się również zdarzyć, iż osoba, która wyjechała za granicę, takie same przestępstwa popełnia u siebie w ojczyźnie. Większość takich przestępstw popełniana jest nieświadomie. Są też ludzie o słabej woli popełniający przestępstwo za namową innych. Jednak najgroźniejsze są grupy osób, które celowo popełniają przestępstwa, licząc się z konsekwencjami. W tych kręgach mieszczą się zorganizowane grupy przestępcze. Summary Tourist business is one of the branches of economic activities. It consists in organizing tourist events as well as mediating to customers in concluding agreements for the provision of tourism services. Package includes a minimum of two tourist services which form a single program and are subject to common a price. It is also worth mentioning that in order to carry out any business one must be in possession of various types of concessions, permits appropriate for that activity. Crimes committed by tourists outside their home country are often related to ignorance of the customs or laws that apply in a country where they are staying. It may also happen that a person who went abroad commits the same crimes in his/her homeland. Most such crimes are unconsciously. There are also people of a weak will that commit a crime at the instigation of others. However, the most dangerous groups are those who deliberately commit crimes knowing the consequences. Organized crime groups are within these areas. 9

10 dr Adam Mazur Działalność turystyczna i różne rozumienie pojęcia turystyki Każdy człowiek potrzebuje czasu aby zregenerować siły i naładować swoje baterie do pracy, a wypoczęte ciało to wypoczęty umysł i łatwiejsze radzenie sobie problemami życia codziennego. Potrzeby wszystkich ludzi związane z odnowieniem sił fizycznych i psychicznych, rozwijaniem swoich zainteresowań, przekonań, chęcią poznawania innych osób i miejsc czy po prostu zabawy są zaspokajane w różny sposób. Jedną z form zaspokojenia którejś z potrzeb może być konieczność kontaktu z danymi cechami i elementami środowiska geograficznego. Część osób odpoczywa biernie, na przykład leżąc na plaży i nic nie robiąc. Jednak jest również grupa ludzi, która najlepiej wypoczywa dzięki turystyce aktywnej. W tych i w podobnych sytuacjach bardzo istotne jest miejsce pobytu. Wszelkie działania podjęte przez osoby, firmy na rzecz turysty stanowią w mniejszym lub w większym stopniu działalność turystyczną. Działalność turystyczna należy do jednej z gałęzi działalności gospodarczej. Polega na organizowaniu imprez turystycznych, jak również na pośredniczeniu, polecenie klientów, w zawieraniu umów dotyczących świadczenia usług turystycznych. Impreza turystyczna zawiera minimum dwie usługi turystyczne, które tworzą jednolity program i są objęte wspólną ceną. Warto też wspomnieć, że aby prowadzić jakąkolwiek działalność trzeba być w posiadaniu różnego rodzaju koncesji, zezwoleń odpowiednich dla danej działalności. Każdy podmiot rozpoczynający działalność musi zgłosić swoją działalność do wpisu do ewidencji działalności gospodarczej bądź do rejestru działalności regulowanej. Natomiast podczas funkcjonowania jest zobowiązany do zgłaszania także wszelkich zmian jakie zachodzą w trakcie prowadzenia danej działalności. Istotne jest również oznaczenie siedziby oraz towaru, który zostaje wprowadzony do obrotu. Towarem może być usługa turystyczna lub produkt turystyczny. Zatem wszystko to wiąże się z turystyką. Warto pamiętać, iż wszelkie naruszenia obowiązków przewodnika turystycznego, pilota wycieczek czy przedsiębiorcy grożą karą pozbawienia wolności lub grzywną. Ważne jest zatem rozumienie pojęcia turystyka. Turystyka jest zjawiskiem przestrzennej ruchliwości ludzi związanej z dobrowolną, czasową zmianą miejsca pobytu, środowiska i rytmu życia. Taką definicję sformułował Główny Urząd Statystyczny. Natomiast Światowa Organizacja Turystyczna stworzyła swoje pojęcie turystyki. Według niej turystyka to: działania ludzi, którzy podróżują i przebywają dla wypoczynku, w interesach i w innych celach, przez nie więcej niż jeden rok bez przerwy, w miejscach znajdujących się poza ich zwykłym otoczeniem. 1 Ostatnia wersja definicji turystyki, o której warto wspomnieć, przedstawia turystykę jako zespół zjawisk i stosunków wynikających z podróży i pobytu osób przejezdnych, o ile nie jest z tym związane osiedlenie i podjęcie działalności zarobkowej 2. Częstymi celami podróży turystycznych są: wypoczynek, rekreacja, wakacje, podróże w celach zdrowotnych, religijnych, pielgrzymki, wszelkie wyjazdy w sprawach zawodowych i w interesach, a także odwiedziny u krewnych i znajomych. Jednak istnieje jeszcze turystyka w szerokim znaczeniu. Wtedy w turystyce uwzględniane są inne podmioty. Turystyka taka oznacza zbiorowe lub indywidualne wyjazdy poza miejsce stałego zamieszkania oraz wędrówki po obcym terenie, mając przede wszystkim cele krajoznawcze lub będące formą czynnego wypoczynku. 3. W tym znaczeniu mieści się też hotelarstwo. Jest ono działalnością gospodarczą polegającą na zaspokojeniu potrzeb noclegowych osób przebywających poza stałym miejscem swego zamieszkania. 1 A. Kowalczyk, Geografia turyzmu, Warszawa 2000, s A. Panasiuk, Ekonomiczne podstawy turystyki, Wydawca: Fundacja na rzecz Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2004, s J. Gospodarek, Prawo turystyczne w zarysie, Oficyna Wydawnicza Branta, Bydgoszcz-Warszawa 2003, s

11 Przestępstwa na rynku usług turystycznych Zgodnie z powyższym, dzięki obserwacjom, badaniom i umiejętności określenia celu wyjazdu ludzi, zostały wyróżnione i nazwane rodzaje turystyki uprawianej przez dane grupy. Rozróżniamy wiele rodzajów turystyki. Najważniejszymi są: agroturystyka, turystyka uzdrowiskowa, turystyka łowiecka, żeglarska, trampingowa, wędkarska, pielgrzymkowa, alpinistyczna, biznesowa, rowerowa (kolarska) kajakarska, nizinna turystyka piesza, wypoczynkowa, aktywna, edukacyjna, górska, kolejowa, konna, kulturowa, medyczna, motorowa, wodna i wiele innych. Ostatnio także zaczęła się rozwijać ekoturystyka. Jak wiadomo turystyka pełni najprzeróżniejsze funkcje. Mogą one być pozytywne lub negatywne. Funkcje te mają wpływ nie tylko na turystę ale również na mieszkańców miejscowości odwiedzanych przez turystę. Do pozytywnych funkcji należą między innymi funkcja: wypoczynkowa, zdrowotna, wychowawcza, kształceniowa, edukacji kulturowej, ekonomiczna, miastotwórcza czy etniczna. 4 Pierwsza z nich polega na stymulacji rozwoju społecznego i gospodarczego, lecz można o niej mówić tylko w przypadku kiedy jest w całości realizowana. Dzięki aktywnemu wypoczynkowi przyczynia się do regeneracji sił psychicznych i fizycznych, oraz polepszeniu samopoczucia. Funkcja wypoczynkowa przyczynia się także do tworzenia bazy turystów, co polepsza bazę materialną, czyli w dużej mierze przynosi również korzyści ekonomiczne ludności na stałe zamieszkującej odwiedzane przez turystę tereny. Osoby zamieszkujące na stałe w danej miejscowości turystycznej mogą wytwarzać dobra lub usługi przygotowane tylko dla turystów, za co otrzymują ustaloną kwotę. Jednak mogą wykonywać działalność skierowaną dla osób zamieszkujących na stałe tamte tereny, a dzięki wzmożonemu ruchowi turystycznemu mogą zwiększyć zysk ze swojej działalności. Wyżej wymieniona funkcja ma znaczny związek z funkcją ekonomiczną. Turyści w dużej mierze mają wpływ na wielkość popytu. To właśnie oni wskazują zapotrzebowanie na dane dobra skierowane i usługi przygotowywane specjalnie dla nich, lecz mają także wpływ na usługi i dobra związane nie tylko z nimi. Oznacza to, iż turystyka przyczynia się do rozwoju pozostałych gałęzi przemysłu w różnym stopniu. Jednak turystyka zależy też od odpowiedniego rozwoju infrastruktury, a jednocześnie ma na nią także duży wpływ. Ważne jest by zachować odpowiednie proporcje. Rozwój infrastruktury i turystyki wpływają na zwiększenie liczby ludności w danych regionach turystycznych. Turyści zakochani w upatrzonych terenach osiedlają się na nich. Pojawiają się również nowi turyści sezonowi. Sprzyja to powstawaniu nowych miejsc pracy, rozwojowi gospodarki komunalnej, zwiększeniu bazy noclegowej, żywieniowej, itp. Jednym słowem rozwija się turystyka w szerokim jej znaczeniu. Jak powszechnie wiadomo turystyka ma ogromny wpływ na zdrowie ponieważ w większości wiąże się z wyjazdami w czyste regiony oraz z zapewnieniem odpowiedniej dawki ruchu dostosowanego do wieku, stanu zdrowia bądź po prostu zainteresowań danej osoby, grupy osób. W związku z powyższym pojawia się kolejna jej funkcja zdrowotna. Pewne rodzaje turystyki wymagają od turystów zasobu wiedzy na wskazany temat. Ułatwia to, a czasem nawet jest wymagane, aby uprawiać na przykład wybrany rodzaj turystyki kwalifikowanej. Oznacza to, iż dana osoba musi się uczyć, zdobywać dane nawyki, sprawności, niekiedy w trakcie uprawiania takiego rodzaju turystyki. W ten sposób ukazują się następne dwie funkcje: kształceniowa oraz edukacji kulturowej. Im więcej człowiek chce pokonywać barier, im bardziej jest ciekawy świata i ludzi, tym więcej będzie powstawało nowych rodzajów turystyki. Jest to związane z możliwością zauważenia 4 J. Płocka, Wybrane zagadnienia z zagospodarowania turystycznego, część I, wydano w Centrum Kształcenia Ustawicznego, Toruń 2002, s

12 dr Adam Mazur nowych funkcji turystyki. Niestety oprócz tego pozytywnego wpływu turystyki, dają się zauważyć, dysfunkcje jakie wywołuje jej rozwój. Dysfunkcjami są między innymi frustracje osób, których nie stać na wyjazd w wymarzone miejsce, gdzie inni o zasobniejszym portfelu wyjeżdżają. Kolejną jest zbytnie poczucie wolności, co wiąże się z nadużywaniem narkotyków, alkoholu lub innych używek zgodnie z dewizą: wszystko od ludzi i dla ludzi czyli wszystkiego trzeba spróbować. Umysł osoby przebywającej w stanie po ich spożyciu jest bardziej otumaniony. Zdarza się, iż dany człowiek może popełnić przestępstwo, np. kradzież, gwałt, rozbój, a nawet zabójstwo, i o tym w ogóle nie pamiętać. Czasem turyści czują się zbyt pewnie w miejscowości wypoczynkowej, co może doprowadzić do zatargów z ludnością lokalną. Zwiększają się także zanieczyszczenia lasów, wód, powietrza spowodowane zwiększoną liczbą osób przebywających w danym okresie i w danym miejscu. Dysfunkcją może być także niebezpieczeństwo fałszowania obrazów, banknotów, i wiele, wiele innych. Zgodnie z Globalnym Kodeksem Etyki w Turystyce, turysta i osoba odwiedzająca powinna przed wyjazdem zapoznać się z podstawowymi informacjami na temat, kraju który zamierzają odwiedzić. Wiąże się to z funkcją zapobiegania przestępstwom, ponieważ każdy kraj ma inne prawa i w każdym dana czynność bądź zachowanie może uchodzić za przestępstwo. Ma to ogromny wpływ na bezpieczeństwo turysty podczas wyjazdu 5. W związku z funkcjami i dysfunkcjami jakie pełni turystyka, zaczęły powstawać nowe jej rodzaje. Należą do nich również specyficzne jej odmiany, które kojarzą się z konkretnymi państwami, a nie dla wszystkich te rodzaje turystyki są dobrze postrzegane. Chodzi tu mianowicie o turystykę uzależnień czy seksturystykę. Turystyka uzależnień, polega na wyjazdach do krajów, gdzie są dozwolone pewne ilości narkotyków, np. do Holandii czy Belgii. W Holandii działają tzw. coffee shopy. Są to miejsca, gdzie zgodnie z prawem można zakupić, a potem skonsumować daną ilość używek, np. marihuany lub haszyszu. Warunkiem jest przestrzeganie umiaru, czyli maksymalnie 5 gramów używek oraz odpowiednie zachowanie, takie by nie zakłócać ciszy i spokoju osób, które mieszkają w pobliżu danego sklepu. Ciekawy według mnie jest fakt, iż nie można mieszać używki, która w Polsce jest uznawana za narkotyk (zatem posiadanie jej czy zażywanie jest nielegalne) z tytoniem (w Polsce natomiast całkowicie legalny są jedynie miejsca, w których nie wolno palić). W Holandii palenie tytoniu w miejscach publicznych jest zabronione. Część Coffee shopów zostanie zlikwidowana, ale tylko dlatego, że znajduje się zbyt blisko szkół. 6 Oznacza to, że możliwość korzystania z używek nie jest uznawana za problem. Jedynie władze próbują ograniczyć dostęp młodym ludziom i wyeliminować sytuacje, w których uczniowie zamiast iść na lekcje będę przychodzić do Coffee shopów. 5 Globalny Kodeks Etyki w Turystyce, art. 1 6 (WTO). 6 (data: ). 12

13 Przestępstwa na rynku usług turystycznych Zdjęcie nr 1 Źródło: (data: ). Jeśli chodzi o seks turystykę to bardzo ciężko jest znaleźć pełną jej definicję. W turystyce seksualnej najważniejszym celem wyjazdu jest wchodzenie w relacje seksualne z przedstawicielami społeczności lokalnej; turystyka seksualna powoduje wiele negatywnych skutków społecznych takich jak m.in. wzrost zachorowań na AIDS, rozwój alkoholizmu i prostytucji. 7 Rodzaj tej turystyki staje się coraz bardziej znany. Na początku była uprawiana w większości przez starszych mężczyzn, jednak z czasem średnia wieku przeciętnego seksturysty spadła i w tej chwili wynosi ona około 27 lat. Na dzień dzisiejszy z tego rodzaju turystyki zaczynają również korzystać kobiety. W tym wypadku są to osoby dojrzałe i niezależne o wysokim statusie społecznym. Zaczęły również powstawać hotele rozkoszy, gdzie turyści mogą chodzić nago, a także spełniać wszystkie swoje erotyczne zachcianki. Jedynym warunkiem jest to by dana osoba lub osoby się na to zgodziły. Najczęściej w takich hotelach widywani są Niemcy, Francuzi, Włosi, Kanadyjczycy i Amerykanie. Jednak okazuje się, że Polacy również korzystają z takich wyjazdów. Krajami najchętniej odwiedzanymi mającymi na celu skorzystanie z uroków seks turystyki są między innymi: Brazylia, Kenia, Dominikana, Jamajka, Kostaryka, Gwatemala, Honduras, Kolumbia, Tajlandia, Kambodża, czy bliska nam Ukraina. Władze wielu państw próbują zwalczać ten rodzaj turystyki, jednak jest on ściśle powiązany z seks-niewolnictwem, który jest trzecim po narkotykach i sprzedaży broni najbardziej dochodowym, nielegalnym przemysłem na świecie. 8 Oznacza to, że nie będzie łatwo go wyeliminować. Wiele gangów, mafii zdało sobie sprawę z tego jak bardzo przychodowy jest ten rodzaj turystyki. Zatem aby zapewnić potencjalnemu, 7 (data: ). 8 (data: ). 13

14 dr Adam Mazur przyszłemu klientowi uciechy cielesne zaczęły powstawać domy publiczne. Niestety dziewczynki, które tu trafiają w większości są nieletnie. Szajki zajmujące się seks-niewolnictwem porywają je. Częściej jednak wykorzystują biedę, czy kłopoty finansowe rodziny. To zachowanie pozwala im na odkupywanie dziewczynek za długi lub po prostu dobijanie targu z rodzicami, którzy chcą się wzbogacić. Osobą, która zaczęła nagłaśniać ten fakt jest Somaly Mam. Sama gdy miała 12 lat została sprzedana przez własnego dziadka szajce zajmującej się seks-niewolnictwem. Udało jej się zakończyć ten etap życia i mając 30 lat została rzecznikiem kobiet i dzieci przetrzymywanych w domach oraz przemocą zmuszanych do prostytucji. W Polsce istotnym kierunkiem działania jest również zintensyfikowanie zwalczania turystyki seksualnej. Jak wiadomo ten rodzaj turystyki wiąże się często z handlem ludźmi. Wiele osób nie zdaje sobie sprawy z tego, że RP, a zwłaszcza jej stolica Warszawa stała się drugim (po Berlinie) największym ośrodkiem dziecięcego seks biznesu w tej części Europy. Duży wpływ ma na ten fakt położenie geograficzne kraju. Polska jest nie tylko krajem tranzytowym, lecz często także docelowym jeśli chodzi o handel ludźmi. W RP najczęściej przepadają dzieci obywateli Ukrainy i Białorusi. Na wzmożony handel ludźmi czy rozwój seks turystyki w tej części Europy wpływa posiadanie kurortów nadbałtyckich właśnie przez Polskę, Litwę czy Estonię co przyciąga seks turystów ze Skandynawii. Ofiarami seks turystów natomiast mogą być nie tylko osoby sprzedane do domów publicznych, lecz również uczennice (bądź uczniowie) pochodzący z dobrych rodzin, którzy po prostu za dostęp do narkotyków albo alkoholu płacą swoim ciałem. Są to również osoby, które seks z obcymi osobami uprawiają tylko dla pieniędzy i nie widzą w tym nic złego, ponieważ mają środki na swoje potrzeby. Wycieczki promem kursującym na przykład pomiędzy Polską a Szwecją, bez konieczności schodzenia na ląd też sprzyjają rozwojowi seks turystyki. Dzięki łatwemu dostępowi do Internetu także szerzy się turystyka seksualna. Jest wiele portali, gdzie umieszczając swoje zdjęcia każdy może zostać wybrany na obiekt zainteresowań i staje się potencjalną ofiarą seks turystów i seks turystek. To właśnie w nich przeważnie mężczyźni proponują sponsoring za spotkania i seks bądź nawet tylko za popatrzenie na nagie ciało kobiety przez kamerę. Rzadko który zwraca uwagę na wiek potencjalnej ofiary. Nikt nie myśli o konsekwencjach, jakie może ponieść za wszelkiego rodzaju działania seksualne dokonywane z osobami nieletnimi. W Polsce w ramach działalności Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji powołano Zespół do Spraw Zwalczania i Zapobiegania Handlowi Ludźmi. W jego skład wchodzą przedstawiciele podmiotów administracji rządowej i organizacji pozarządowych. Do zadań zespołu należy proponowanie jak również opiniowanie podejmowanych działań zmierzających do skutecznego zwalczania i zapobiegania handlowi ludźmi. Istotnym z zadań wyznaczonych jest współpraca z organami administracji rządowej, samorządu terytorialnego oraz organizacjami pozarządowymi w zakresie zwalczania i zapobiegania handlowi ludźmi. Zespół do Spraw Zwalczania i Zapobiegania Handlowi Ludźmi 9 ocenia także realizację Krajowego Programu Zwalczania i Zapobiegania Handlowi Ludźmi. Problem związany z seks biznesem był przez długi czas przez polskie władze słabo zauważalny, przez co i mało nagłośniony. Większą pomoc ofiary mogły uzyskać od organizacji pozarządowych. Natomiast Interpol informował, że w ciągu ostatnich kilku lat to właśnie tysiące polskich dzieci trafiły w celach seksualnych za granicę. Niestety nawet mimo takich informacji i również wykrycia między innymi w Rzeszowie agencji towarzyskich, w których szerzyła się dziecięca prostytucja, dotychczas żaden polski rząd nie zainteresował się bardziej tematem. Policja była bezradna. Jednak dzięki dotacjom z Unii Europejskiej oraz nawiązywaniu współpracy z orga- 9 (data: ). 14

15 Przestępstwa na rynku usług turystycznych nizacjami zwalczającymi przestępstwa w innych krajach, Polska powoli zaczyna opracowywać i wdrażać plan działania przeciwko przestępstwom związanym z seks biznesem. Jak na razie są to zbyt słabe działania, ponieważ seks biznes bardzo mocno rozwija się w naszym kraju. Ważnym zadaniem jest zatem uświadomienie przeciętnemu Polakowi co to jest seks biznes i jak potężnym problemem on jest w tych czasach zwłaszcza dla Polski. Warto także pamiętać, że turystyka cały czas się rozwija i zmienia. Ludzie stawiają sobie coraz to inne wyzwania, wymyślają nowe cele podróży. Dzięki temu i co jakiś czas powstają nowe rodzaje turystyki. Definicja rekreacji i jej stosunek do turystyki indywidualnej Terminami bardzo bliskimi turystyce są rekreacja i czas wolny. Rekreację rozumiemy jako wszelkie czynności podejmowane dla regeneracji sił, a przejawiające się w uczestniczeniu w rozrywkach kulturalnych, grach sportowych czy też różnych formach ruchu turystycznego po godzinach zajęć służbowych lub szkolnych. Poza obowiązkami społecznymi i normalnymi czynnościami domowymi 10. Rozróżniamy wiele rodzajów rekreacji. Jednak według mnie są dwa podstawowe. Pierwszy to podział rekreacji na bierną i czynną oraz rekreację ruchową, twórczą, kulturalno-rozrywkową i rekreację poprzez działalność społeczną. W pierwszym możemy wyróżnić takie czynności jak oglądanie telewizji, czytanie czasopism, książek, bądź słuchanie muzyki. Natomiast w ramach rekreacji czynnej mamy dwie płaszczyzny: rekreację czynną o przewadze wysiłku fizycznego (np. sport, turystyka, zabawy towarzyskie, turystyka, działalność artystyczna, majsterkowanie i wiele innych) oraz rekreację czynną z przewagą wysiłku psychicznego, gdzie możemy na przykład wyróżnić rozwiązywanie krzyżówek, szachy, gry w karty, kalambury i inne. W drugim z podziałów wyróżniamy rekreację ruchową (fizyczną), w której mieszczą się wszystkie formy działalności rekreacyjno-fizycznej. Przykładem mogą być różnego rodzaju zabawy sportowe. Występuje tu także rekreacja twórcza, wpływająca na sferę emocjonalną człowieka oraz kształtująca jego osobowość, np. działalność fotograficzna, plastyczna, teatralna czy muzyczna. Do rekreacji czynnej z przewagą wysiłku psychicznego należy także rekreacja kulturalno-rozrywkowa, tj. czytelnictwo, rozrywka umysłowa oraz przeróżnego rodzaju gry towarzyskie, koła naukowe, itd. Ostatnim rodzajem rekreacji występującym w tym podziale jest rekreacja przez działalność społeczną. Stanowią ją wszystkie działania podejmowane w czasie wolnym od pracy czy innych obowiązków, na rzecz innych ludzi. Działania takie nie mogą być na kimś wymuszone i nie mogą stanowić kary, którą ta osoba otrzymała, np. od sądu. W tym przypadku nie jest to rekreacja przez działalność społeczną. Warto zwrócić uwagę na rekreację ruchową ze względu na to, iż jest aktywnością ruchową, którą podejmujemy w czasie wolnym i tylko dla wypoczynku, przyjemności, samodoskonalenia w formie ćwiczeń kondycyjnych w terenie, gier ruchowych i sportowych, marszów kondycyjnych, pływania, spacerów, narciarstwa, itp. Oznacza to, że ten rodzaj rekreacji jest przeznaczony dla osób z dużym pokładem energii, lubiących odpoczywać poprzez wysiłek fizyczny, czyli tzw. relaksacja ruchowa. Cechą wspólną każdego rodzaju rekreacji jest jej bezinteresowność oraz dobrowolność. Wynika to bowiem z faktu, iż jest ona związana z osobistymi zainteresowaniami, dla swojej własnej satysfakcji i nie łączy się z obowiązkami zawodowymi, domowymi czy społecznymi. Jest wykonywana w czasie wolnym. 10 A. Kowalczyk, Geografia turyzmu, Warszawa 2000, s

16 dr Adam Mazur Z teorią rekreacji są związane również takie dyscypliny naukowe jak: ekonomika przedsiębiorstw, higiena i wychowanie zdrowotne, biomechanika, antropologia, antropomotoryka, pedagogika czasu wolnego, psychologia wychowawcza i rozwojowa, socjologia kultury czy geografia turystyczna. Pojęciem równoznacznym rekreacji jest określenie wypoczynek. Można go rozumieć na trzy sposoby: jako regenerację sił psychicznych i fizycznych, specyficzna postawa psychologiczna i oczywiście jako czas wolny, którego nie przeznaczamy na prace związane wykonywaniem obowiązków firmowych, domowych, społecznych itp. Czasem wolnym jest zespół ćwiczeń, którym może się poddać każdy człowiek, w okresie gdy nie wykonuje obowiązków rodzinnych, firmowych czy społecznych. Działania te podejmuje z własnej woli dla wypoczynku, rozrywki, bezinteresownego kształcenia się (samodoskonalenia) bądź rozwijania swoich zdolności twórczych. Rolą czasu wolnego są: wpływ na styl życia i mentalność ludzi, zwiększenie udziału w życiu jednostek oraz grup społecznych, jak również zwielokrotnienie funkcji i znaczenia. Treściami istotnymi dla czasu wolnego jest kreowanie określonych wartości społecznych, kulturowych i osobowościowych, dbałość o własne ciało i higienę, przeciwdziałanie inwolucji (rozwojowi wstecznemu) wraz z propagowaniem zdrowego stylu życia tudzież prawidłowy rozwój psychofizyczny i intelektualny. Rekreacja ma bardzo silny związek z turystyką. Najważniejszą wspólną cechą jest to, iż obie muszą być wykonywane dla przyjemności i w czasie właśnie do tego przeznaczonym. Przestępstwa popełniane na turystach O przestępstwach popełnianych na turystach raczej nie mówi się głośno. Żadne biuro podróży nie przekaże potencjalnemu turyście, że w kraju, do którego zamierza się wybrać dokonuje się takich, a nie innych rzeczy. Jednak przestrzegają czego trzeba unikać, czego nie powinno się robić, a co jest na porządku dziennym. Warto zatem zadawać pytania. Można również zajrzeć na strony organizacji pozarządowych, między innymi Fundacji La Strada. Przygotowano na nich kilka ogólnych informacji jak należy się zachować wyjeżdżając za granicę, i to nie ważne czy do pracy czy jedynie na wycieczkę oraz gdzie w razie problemów można szukać pomocy. Najczęściej popełnianymi przestępstwami na turystach, a o najmniejszej szkodliwości społecznej są kradzieże art. 278 k.k. Zaczynają się już na lotniskach popełniane przez kieszonkowców, którzy kradną pieniądze i cenne przedmioty turystów z torebek, plecaków, bądź złodziei dokonujących kradzieży całych walizek upatrzonych potencjalnych ofiar turystów. Często również dochodzi do kradzieży na plaży, są to zatem wykroczenia bądź mniejszej wagi przestępstwa. Natomiast istnieją także gangi, które specjalizują się w okradaniu turystów z ich środków transportu. Zdarza się, iż członkowie gangu przebierają się za policjantów, zatrzymują turystów pod pretekstem rutynowej kontroli, usypiają i zabierają pojazd, a turystę pozostawiają na pastwę losu. Do tego typu zdarzeń dochodzi między innymi w Kenii. Informator turystyczny przestrzega przed małymi chłopcami, którzy podbiegają do zaparkowanego samochodu, uderzają w twarz kierowcę i uciekają. Zwykle dorosły człowiek odruchowo rzuca się w pogoń za chłopcem, a wspólnicy młodocianego okradają w tym czasie samochód 11. Dlatego zanim opuścimy kraj, w którym mieszkamy, warto zasięgnąć informacji na temat miejsca gdzie chcemy odpocząć. Oszustwa to następne z przestępstw, które czasem są popełniane na turystach. Mogą być one popełnione już na początku planowanej podróży przez osoby z tego biura 12 organizującego 11 (data: ). 12 (data: ). 16

17 Przestępstwa na rynku usług turystycznych wyjazd lub przez oszustów w kraju docelowym. Oszuści próbują wykorzystać nasz brak wiedzy na dany temat lub naiwność. W pierwszym przypadku mieszczą się między innymi ryczałtowe potrącenia kosztów, pobierane przez biuro podróży jeśli klient zrezygnuje z wyjazdu. Takie postępowanie znajduje się już od dawna w rejestrze klauzuli niedozwolonych. Jeżeli sprawa trafi do sądu to wykorzystany i oszukany w ten sposób klient (niedoszły turysta) biura podróży może mieć pewność, że wygra 13. Biura podróży stosują takie praktyki ponieważ jest to dla nich łatwy zysk. Jeśli klient nie złoży pozwu do sądu to biuro podróży będzie powoływało się na umowę zawartą z klientem na ich drukach, z podpisem klienta, czyli jego wyrażona zgodą, potwierdzoną złożonym podpisem. W drugiej grupie przestępstw znajdują się te popełnione w różnego rodzaju lokalach usługowych, handlowych, barach, dyskotekach, itp. Sprawcami są między innymi oszuści, którzy nakłaniają turystów do hazardu bądź poznając słabości klienta (np. do zabaw, alkoholu, seksu, kobiet, itp.) namawiają do spędzenia czasu w obcym, wymarzonym przez niego miejscu. Wyłudzają pieniądze, a obiecanych atrakcji nie dostarczają lub turysta otrzymuje inne niż obiecali. Innym przykładem tego typu przestępstw są przestępstwa popełniane w lokalach gastronomicznych przez obsługę. Mogą one polegać na dopisywaniu pozycji nie zamówionych i niespożytych przez klienta na jego rachunek. Zatem aby ograniczyć możliwość stania się ofiarom ważne jest aby zwracać większą uwagę na ludzi ze swojego otoczenia oraz ich działanie. Kolejnymi z przestępstw popełnianych na turystach, tym razem mające ogromny wpływ na społeczeństwo, na jego zachowanie, odczucia, poczucie bezpieczeństwa lub jego brak są przestępstwa seksualne (art k.k.). Są one uznawane za jedne z najbardziej okrutnych. Należą do nich gwałty, gwałty zbiorowe, molestowanie seksualne, inne czynności seksualne (takie jak np. zmuszanie ofiary do dotykania narządów płciowych), czyny lubieżne wobec małoletniego, a także kazirodztwo. Są to poważne przestępstwa o ogromnej szkodliwości społecznej, ponieważ uderzają w wolność osobistą człowieka i jego gwarantowaną przez prawo możliwość wyboru partnera. Jednakże ciężko jest określić ile kobiet, dzieci, a nawet mężczyzn rocznie pada ofiarami gwałtów, gdyż istnieją podejrzenia, że tylko co około 5 ofiara w Polsce zgłasza takie zdarzenie na policję. Łatwymi ofiarami są kobiety, które mają dzieci. Tu przestępcy najczęściej stosują metodę zastraszenia. Matki otrzymują informację i są utrzymywane w świadomości, że jeśli cokolwiek powiedzą, to oni skrzywdzą ich dzieci. Dlatego przeważnie takie kobiety nie składają zeznań. Wolą same cierpieć, a nawet poświęcić swoje życie. Ważne aby tylko nic nie stało się ich dzieciom. Każda rozmowa z ofiarami jest trudna, każda jest inna. Jednak kobiety (posiadające dzieci, rodziny), które zostały uwolnione z rąk handlarzy ludźmi, milczą. To one są najczęściej wymieniane przez policjantów jako najtrudniejszy do współpracy typ ofiar. Według statystyk prowadzonych przez Komendę Główna Policji w ciągu ostatnich kilku lat nastąpił ogromny, niebezpieczny wzrost osób zajmujących się produkowaniem, rozprowadzaniem, utrwalaniem lub posiadaniem jakichkolwiek treści związanych z pornografią z udziałem małoletniego. Stwierdzono również wzrost przestępstw dotyczących seksualnego wykorzystania zależności. Natomiast liczba przestępstw związanych z jakimikolwiek czynnościami seksualnymi z osobami małoletnimi (czyli do 15 roku życia) utrzymuje się na podobnym poziomie. Wyjątkiem jest rok 2007, w którym nastąpił znaczny ich wzrost. Jednak już w 2008 roku liczba przestępstw karanych z artykułu 200 k.k. zrównał się z liczbą z lat poprzedzających 2007 rok. Podobny również od kilku lat poziom popełnionych przestępstw dotyczy zmuszania do prostytucji. Tendencję spadkową wykazują także statystyki dotyczące gwałtów, wykorzystania seksualnego osoby bezradnej lub niepoczytalnej. 13 L. Olchowik: Turystyka pod nadzorem, Touroperatorzy 2008 Dodatek specjalny, , s

18 dr Adam Mazur Zestawienie tego typu przestępstw, popełnionych w ciągu kilku ostatnich lat w Polsce (obejmuje dokładnie lata ) zostało odzwierciedlone w tabeli na stronie następnej. Tabela nr 1 ROK ZGWAŁCENIE WSOB SWZ CSM PORNOGRAFIA ZDP CZZCN Rok art i 2 art i 4* art. 198 art. 199 art. 200 art art i 3 art i 4a ** ** Źródło: (data: ). * - dane podane zostały według Kodeksu Karnego obowiązującego od 1 września ** - dotyczy tylko 4 (bez 4a). WSOB wykorzystanie seksualne osoby bezradnej lub niepoczytalnej; SWZ seksualne wykorzystanie zależności; CSM czynności seksualne z małoletnim; ZDP zmuszanie do prostytucji; CZZCN czerpanie zysku z cudzego nierządu. Wynika to z faktu, iż u większości ofiar występują psychiczne blokady typu wstyd, strach czy brak wiary, że jeśli to zgłosi, to sprawca zostanie zatrzymany. Dużą rolę odgrywa tu również nieznajomość, a częściej raczej niezrozumiałość przepisów prawa przez ofiarę. Istotny jest fakt, że aby ścigać sprawcę takiego czynu, ofiara musi złożyć wniosek o jego ściganie 14. To właśnie dlatego potrzebny jest łatwy kontakt z organami ścigania oraz organizacjami, które zajmują się niesieniem pomocy ofiarom przestępstw seksualnych i odpowiednie przeszkolenie osób w nich pracujących. Przestępcy takich czynów ponoszą bardzo surowe kary do lat pozbawienia wolności, dodatkowo z informacji zasłyszanych wiadomo, iż sprawcy gwałtów popełnionych na dzieciach są bardzo źle traktowani przez samych współwięźniów, z którymi odbywają karę. Rzadkimi zdarzeniami są pobicia i napady na turystów. Istotne jest zapewne to, iż turyści będąc w obcym miejscu wieczorami raczej nie wychodzą sami. Jeśli jednak wychodzą to zamawiają taxi, ponieważ to ułatwi im dostanie się na wskazane miejsce bez błądzenia. W turystyce możemy również zauważyć występowanie poważniejszych przestępstw. Należą do nich porwania dla okupu lub w celu sprzedania osoby, a nawet i morderstwa. Tego typu zdarzenia są rzadkością. Przestępcami kieruje przeważnie chęć wzbogacenia się, tak jak było np. w 2008 roku, gdy porwano turystów w Sudanie. Porywacze zażądali okupu w wysokości art. 203 art i 2 art art (data: ). 18

19 Przestępstwa na rynku usług turystycznych 15 mln dolarów. Zdarzają się również porwania przez zorganizowane grupy przestępcze, których celem jest wymiana zakładników na osoby z ich szajki, wcześniej zatrzymane i wtrącone do więzień organy sądownictwa w danym państwie. Czasem przestępcom nie udaje się otrzymać tego, co chcieli, co może doprowadzić do okaleczenia zakładnika, a nawet do jego śmierci. Tak stało się z polskim turystą porwanym przez Talibów jesienią 2008 r. Chcieli uwolnienia swoich czterech komendantów polowych na co nie zgodziły się pakistańskie władze. Talibowie ogłosili, iż Polak został zabity, a za jego ciało zażądali okupu. Sprawa zakończyła się dnia r. Po wcześniejszym wydaniu i przetransportowaniu ciała tego dnia do Polski. Bywają również sytuacje, że turyści lub osoby wyjeżdżające za granicę do pracy zostają porwani i sprzedani, np. do domów publicznych lub są wykorzystywani do niewolniczej pracy. W celu łatwiejszego odnalezienia ofiary organizacja pozarządowa La Strada przygotowała kilka ważnych informacji na temat tego w jaki sposób się zabezpieczyć bądź ułatwić kontakt. Jednym z nich jest Kompas podróżnego, gdzie zawarte są najważniejsze wskazówki, czego osoba wyjeżdżająca z Polski powinna dowiedzieć się o kraju, do którego chce wyjechać. Opisano również jakie podstawowe środki bezpieczeństwa należy zachować. Wyszczególnione są tu również pełne dane adresowe oraz telefony polskich placówek dyplomatycznych i organizacji pozarządowych świadczących pomoc osobom potrzebującym za granicą. Zdjęcie numer 2 Źródło: ( ). Przestępstwa popełniane przez turystów Przestępstwa popełniane przez turystów poza granicami swojego kraju często wiążą się z nieznajomością zwyczajów lub prawa jakie obowiązuje w danym kraju, w którym przebywają. Może się również zdarzyć, iż osoba, która wyjechała za granicę, takie same przestępstwa popełnia u siebie w ojczyźnie. Większość takich przestępstw popełniana jest nieświadomie. Są też ludzie o słabej woli popełniający przestępstwo za namową innych. Jednak najgroźniejsze są gru- 19

20 dr Adam Mazur py osób, które celowo popełniają przestępstwa, licząc się z konsekwencjami. W tych kręgach mieszczą się zorganizowane grupy przestępcze. Jednym z przestępstw najczęściej popełnianych przez turystów jest przemyt pod różną postacią. Turyści próbują przemycić narkotyki, zabytki, dzieła sztuki, papierosy, czy alkohol. Zdarza się również przewóz przez granicę roślin bądź zwierząt 15 bez odpowiednich zezwoleń lub bez świadectwa fitosanitarnego lub okazów, które są wymienione w Polskiej 16 albo Międzynarodowej 17 Czerwonej Księdze jako okazy będące pod ochroną. Księga została stworzona przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody i Jej Zasobów (IUCN) i jest uaktualniana co kilka lat. Natomiast Polską Czerwoną Księgę opracowuje Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk w Krakowie. Pierwszy raz była ona wydana w 1992 r., a na wzór Międzynarodowej Księgi również co kilka lat ukazuje się kolejna edycja. Zatem jeżeli turysta planuje wywóz lub kupno za granicą roślin lub zwierząt, warto by zapoznał się z tym jakie gatunki roślin i zwierząt w krajach, do których chce wyjechać, są pod ochroną, aby nie przysporzyć sobie kłopotów. Kolejnymi przedmiotami, które najczęściej są przemycane to zabytki i dzieła sztuki. Regulacje dotyczące ich wywozu poza granice Polski i przywozu są zawarte w Ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z dnia 23 lipca 2003 r. Jeżeli jakiś przedmiot kwalifikuje się do zabytków bądź dzieł sztuki to aby wywieźć je na stałe poza granice Polski trzeba uzyskać od ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego jednorazowe pozwolenie. Taki dokument nie jest wymagany w momencie wywozu zabytku, który nie jest wpisany do rejestru i ma poniżej 55 lat, zabytku, który jest obiektem techniki i nie jest wpisany do rejestru, a ma nie więcej niż 25 lat, jak również dzieł twórców żyjących i jeszcze w kilku przypadkach. Tutaj do legalnego wywozu wyżej wymienionych przedmiotów za granicę, wystarczające jest zaświadczenie od wojewódzkiego konserwatora zabytków, stwierdzającego jednoznacznie, że dany przedmiot nie jest objęty zakazem wywozu. Turyści odgrywają również ogromną rolę w przemycie narkotyków. Ministerstwo Spraw Zagranicznych przestrzega przed jakąkolwiek stycznością ze środkami odurzającymi. Zdarza się, że udział turysty w przemycie jest całkowicie nieświadomy, dlatego wiele organizacji zwraca uwagę aby nie pozostawiać swojego bagażu bez nadzoru ani nie przyjmować prezentów od osób nieznajomych. Sankcje karne ponoszone za to przestępstwo w każdym kraju są inne. W niektórych krajach wiążą się nawet z wieloletnim pozbawieniem wolności lub karą śmierci, tak jak na przykład w Laosie 18, Indonezji czy Chinach. Według raportu przygotowanego przez Amnesty International, wyrok kary śmierci jest wykonywany w 27 krajach. Okazało się, że kary śmierci dokonane w 2008 roku przewyższyły te wydane w 2007 roku prawie dwukrotnie 19. W poprzednim roku wykonano egzekucję na 2400 skazanych, z czego prawie trzy czwarte dokonano w Chinach. Następnym krajem jeśli chodzi o liczbę osób, które straciły życie w wyniku wydania przez sąd kary śmierci jest Iran (346 egzekucji), Arabia Saudyjska (102) i Stany Zjednoczone (37 osób). Oczywiście najczęściej do Polski przemycane są papierosy i alkohol. Jest to proceder najdłużej trwający i ostatnimi czasy najbardziej dochodowy. Koszt wyprodukowania paczki papierosów w Czechach kosztuje jedynie około 60 groszy, w Chinach jest to około 30 groszy. Zatem jeśli w krajach europejskich jedną paczkę papierosów można kupić w cenie od 6 zł (w Polsce) 15 J. Gospodarek, Prawo w turystyce, Difin, Warszawa 2006, s (data: ). 17 (data: ) ,wiadomosc.html (data: ). 19 (data: ). 20

Handlem ludźmi jest werbowanie, transport, dostarczanie, przekazywanie, przechowywanie lub przyjmowanie osoby z zastosowaniem:

Handlem ludźmi jest werbowanie, transport, dostarczanie, przekazywanie, przechowywanie lub przyjmowanie osoby z zastosowaniem: Źródło: http://handelludzmi.eu/hl/baza-wiedzy/przepisy-prawne/polskie/6283,kompilacja-najwazniejszych-przepisow-prawa-polskiego -zwiazanych-z-problematyka-h.html Wygenerowano: Niedziela, 7 lutego 2016,

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność prawna nieletnich

Odpowiedzialność prawna nieletnich Odpowiedzialność prawna nieletnich Referat poniższy ma charakter działań profilaktycznych i edukacyjnych. Mamy nadzieję, że nigdy nie wystąpi sytuacja z udziałem naszych wychowanek, w której będziemy musieli

Bardziej szczegółowo

PRAWA CZŁOWIEKA A HANDEL KOBIETAMI I MŁODYMI LUDŹMI W EUROPIE. PRZYBORNIK EDUKACYJNY CO WARTO WIEDZIEĆ

PRAWA CZŁOWIEKA A HANDEL KOBIETAMI I MŁODYMI LUDŹMI W EUROPIE. PRZYBORNIK EDUKACYJNY CO WARTO WIEDZIEĆ projekt daphne PRAWA CZŁOWIEKA A HANDEL KOBIETAMI I MŁODYMI LUDŹMI W EUROPIE. PRZYBORNIK EDUKACYJNY CO WARTO WIEDZIEĆ Uniwersytet w Padwie. Międzywydziałowe Centrum Praw Człowieka La Strada - Fundacja

Bardziej szczegółowo

Prawa ofiar. Konwencja Rady Europy w sprawie działań przeciwko handlowi ludźmi

Prawa ofiar. Konwencja Rady Europy w sprawie działań przeciwko handlowi ludźmi Prawa ofiar Konwencja Rady Europy w sprawie działań przeciwko handlowi ludźmi Handel ludźmi narusza prawa i oddziałuje na życia niezliczonej liczby ludzi w Europie i poza nią. Coraz więcej kobiet, mężczyzn

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKI DZIEŃ WALKI Z HANDLEM LUDŹMI

EUROPEJSKI DZIEŃ WALKI Z HANDLEM LUDŹMI Strona znajduje się w archiwum. EUROPEJSKI DZIEŃ WALKI Z HANDLEM LUDŹMI Przestępstwo handlu ludźmi jako współczesna forma niewolnictwa stanowi jedną z najcięższych zbrodni, godzącą w podstawowe wartości

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 4 W RAWICZU

PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 4 W RAWICZU PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 4 W RAWICZU Główne cele Programu Profilaktyki Szkoły Podstawowej nr 4 - kształtowanie postaw promujących zdrowy tryb życia - wdrażanie do dbałości o własne prawa

Bardziej szczegółowo

1. Wykorzystanie czasu wolnego wczoraj i dziś

1. Wykorzystanie czasu wolnego wczoraj i dziś STRUKTURA WYKORZYSTANIA CZASU WOLNEGO A STAN ZDROWIA DZIECI I MŁODZIEŻY mgr inż. Janusz Trepkowski 1. Wykorzystanie czasu wolnego wczoraj i dziś 1.1 Formy wykorzystania czasu wolnego. Do najbardziej spotykanych

Bardziej szczegółowo

Dr Justyna Kościelnik. Turystyka kwalifikowana geneza, definicje, funkcje.

Dr Justyna Kościelnik. Turystyka kwalifikowana geneza, definicje, funkcje. Dr Justyna Kościelnik Turystyka kwalifikowana geneza, definicje, funkcje. Turystyka kwalifikowana jest rodzajem turystyki, który rozwija się obecnie bardzo intensywnie. Aktywny wypoczynek staje się nie

Bardziej szczegółowo

Działania podejmowane przez Komendę Miejską Policji w Białymstoku w celu poprawy bezpieczeństwa na terenie placówek oświatowych.

Działania podejmowane przez Komendę Miejską Policji w Białymstoku w celu poprawy bezpieczeństwa na terenie placówek oświatowych. EDUKACJA PRAWNA UCZNIÓW I NAUCZYCIELI Razem o Bezpieczeństwie Wydział Prewencji Komendy Miejskiej Policji w Białymstoku Działania podejmowane przez Komendę Miejską Policji w Białymstoku w celu poprawy

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 2015 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

Ustawa z dnia 2015 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej Projekt Ustawa z dnia 2015 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej Art. 1. W ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

PRYWATNA SZKOŁA PODSTAWOWA MORSKA KRAINA W KOŁOBRZEGU. SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI na lata 2013 2019

PRYWATNA SZKOŁA PODSTAWOWA MORSKA KRAINA W KOŁOBRZEGU. SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI na lata 2013 2019 PRYWATNA SZKOŁA PODSTAWOWA MORSKA KRAINA W KOŁOBRZEGU SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI na lata 2013 2019 Profilaktykę należy rozumieć jako działania stwarzające człowiekowi okazję aktywnego gromadzenia różnych

Bardziej szczegółowo

KODEKS KARNY. Art. 207.

KODEKS KARNY. Art. 207. KODEKS KARNY Art. 207. 1. Kto znęca się fizycznie lub psychicznie nad osobą najbliższą lub nad inną osobą pozostającą w stałym lub przemijającym stosunku zależności od sprawcy albo nad małoletnim lub osobą

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE KAMIEŃSK NA LATA 2011-2015

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE KAMIEŃSK NA LATA 2011-2015 ZAŁĄCZNIK do uchwały Nr IV/27/11 Rady Miejskiej w Kamieńsku z dnia 28 stycznia 2011 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE KAMIEŃSK NA LATA 2011-2015 Rozdział I Podstawa prawna

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY DLA

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY DLA GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY DLA GMINY ROKIETNICA 2011-2013 WSTĘP Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy (Dz. U. z 2005 r. Nr 180,

Bardziej szczegółowo

Uzależnienie dzieci i młodzieży od hazardu jako nowe wyzwanie wychowawcze

Uzależnienie dzieci i młodzieży od hazardu jako nowe wyzwanie wychowawcze Izba Celna w Rzepinie Uzależnienie dzieci i młodzieży od hazardu jako nowe wyzwanie wychowawcze Drezdenko, dnia 25 marca 2015 r. ul. Dworcowa 5 69-110 Rzepin tel.: +48 95 750 93 00 www.icrzepin.asi.pl

Bardziej szczegółowo

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy ZAGADNIENIA Z PRZEDMIOTÓW KIERUNKOWYCH 1. Podstawowe typy i rodzaje przedsiębiorstw turystycznych w Polsce. Zakres ich funkcjonowania. Struktury organizacyjne

Bardziej szczegółowo

Apel Wojewody Dolnośląskiego w zw. z wyjazdami za granicę.

Apel Wojewody Dolnośląskiego w zw. z wyjazdami za granicę. Źródło: http://duw.pl/pl/biuro-prasowe/aktualnosci/11046,apel-wojewody-dolnoslaskiego-w-zw-z-wyjazdami-za-granice.html Wygenerowano: Piątek, 24 czerwca 2016, 01:39 02 lipca 2015 Apel Wojewody Dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty przemocy w rodzinie

Wybrane aspekty przemocy w rodzinie Wybrane aspekty przemocy w rodzinie RODZAJE PRZEMOCY W RODZINIE Fizyczna (bicie, kopanie, popychanie, straszenie użyciem broni) Psychiczna/emocjonalna (wyśmiewanie, kontrola, dręczenie, upokarzanie i poniżanie,

Bardziej szczegółowo

Zagrożenie przestępczością, związaną z przemocą w rodzinie wśród funkcjonariuszy Policji za okres od dnia 1 stycznia do 30 czerwca 2014 roku.

Zagrożenie przestępczością, związaną z przemocą w rodzinie wśród funkcjonariuszy Policji za okres od dnia 1 stycznia do 30 czerwca 2014 roku. Zagrożenie przestępczością, związaną z przemocą w rodzinie wśród funkcjonariuszy Policji za okres od dnia 1 stycznia do 30 czerwca 2014 roku. Przemoc w rodzinie stanowi niewątpliwie problem wstydliwy i

Bardziej szczegółowo

1 Agresja Katarzyna Wilkos

1 Agresja Katarzyna Wilkos 1 2 Spis treści Wstęp 6 Rozdział I: Ujęcie wiktymologiczne przestępstw z użyciem przemocy 9 1. Rodzaje przestępstw z użyciem przemocy 9 Podział według J. Bafii 12 2. Psychospołeczne funkcjonowanie ofiar

Bardziej szczegółowo

Marketing w turystyce

Marketing w turystyce Marketing w turystyce MT 6 Kształtowanie produktu turystycznego dr Edyta Gołąb-Andrzejak MSU4 sem. 3, MSU3 sem. 2 (zimowy), studia dzienne Gdańsk 2011-12 Najważniejsze składniki produktu turystycznego

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 5 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OZORKOWIE

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 5 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OZORKOWIE SZKOŁA PODSTAWOWA NR 5 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OZORKOWIE SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI NA LATA 2014-2016 Opracowanie : Agnieszka Nowakowska- pedagog szkolny Joanna Geraga Matusiak psycholog szkolny

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁTOWANIE STRUKTURY ZACHOWAŃ DZIECI I MŁODZIEŻY W CZASIE WOLNYM

KSZTAŁTOWANIE STRUKTURY ZACHOWAŃ DZIECI I MŁODZIEŻY W CZASIE WOLNYM KSZTAŁTOWANIE STRUKTURY ZACHOWAŃ DZIECI I MŁODZIEŻY W CZASIE WOLNYM Ruch jest w stanie zastąpić prawie każdy lek ale wszystkie leki razem wzięte nie zastąpią ruchu. Dr Wojciech Oczko 1. Pożądane wzorce

Bardziej szczegółowo

RAMOWY PLAN PRACY WYCHOWAWCZEJ w Technicznych Zakładach Naukowych opracowany przez Zespół Wychowawczy KLASA I. Kształtowanie poczucia więzi klasowej

RAMOWY PLAN PRACY WYCHOWAWCZEJ w Technicznych Zakładach Naukowych opracowany przez Zespół Wychowawczy KLASA I. Kształtowanie poczucia więzi klasowej RAMOWY PLAN PRACY WYCHOWAWCZEJ w Technicznych Zakładach Naukowych opracowany przez Zespół Wychowawczy Główne kierunki Organizacja zespołu klasowego Integracja społeczności klasowej KLASA I Zapoznanie z

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A nr XLI/239/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 26 lutego 2014 roku

U C H W A Ł A nr XLI/239/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 26 lutego 2014 roku U C H W A Ł A nr XLI/239/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 26 lutego 2014 roku w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Narkomanii na rok 2014

Bardziej szczegółowo

Joanna Czabajska Pastuszek

Joanna Czabajska Pastuszek Joanna Czabajska Pastuszek Przemoc wobec kobiet: wszelkie akty przemocy ze względu na płeć, które prowadzą lub mogą prowadzić do fizycznej, seksualnej, psychologicznej lub ekonomicznej szkody lub cierpienia

Bardziej szczegółowo

Obowiązuje od 21.11.2005 r. USTAWA. z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie

Obowiązuje od 21.11.2005 r. USTAWA. z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie Kancelaria Sejmu s. 1/6 Obowiązuje od 21.11.2005 r. USTAWA Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2005 r. Nr 180, poz. 1493. z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie W celu zwiększenia

Bardziej szczegółowo

VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych

VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych Wzorem lat ubiegłych Wyższa Szkoła Gospodarki Euroregionalnej im. Alcide de Gasperi

Bardziej szczegółowo

Art. 35. [Formy kary ograniczenia wolności] 1. 2. Art. 36. [Obowiązki przy karze ograniczenia wolności] 1. 2.

Art. 35. [Formy kary ograniczenia wolności] 1. 2. Art. 36. [Obowiązki przy karze ograniczenia wolności] 1. 2. Część ogólna Art. 35. [Formy kary ograniczenia wolności] 1. Nieodpłatna, kontrolowana praca na cele społeczne jest wykonywana w wymiarze od 20 do 40 godzin w stosunku miesięcznym. 2. W stosunku do osoby

Bardziej szczegółowo

Procedury postępowania nauczycieli w sytuacjach zagrożenia młodzieży demoralizacją LI Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Kościuszki w Warszawie

Procedury postępowania nauczycieli w sytuacjach zagrożenia młodzieży demoralizacją LI Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Kościuszki w Warszawie Załącznik Nr 2 do Statutu LI LO Procedury postępowania nauczycieli w sytuacjach zagrożenia młodzieży demoralizacją LI Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Kościuszki w Warszawie PROCEDURY POSTĘPOWANIA

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Tworzenie produktu turystycznego dr Agnieszka Pobłocka Uniwersytet Gdański 17 listopada 2015 roku Organizatorzy EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

KL. I KL. II KL. III Metody realizacji

KL. I KL. II KL. III Metody realizacji I ETAP KSZTAŁCENIA KLASY I III Klasy 0a i 0b realizują programy: Czyste powietrz wokół nas, Moje dziecko idzie do szkoły, Bądźmy zdrowi, wiemy wiec działamy. Wybrany obszar KL. I KL. II KL. III Metody

Bardziej szczegółowo

NAZWA PROJEKTU LOKALNIE LEPIEJ

NAZWA PROJEKTU LOKALNIE LEPIEJ NAZWA PROJEKTU LOKALNIE LEPIEJ PROJEKT współfinansowany przez UNIĘ EUROPEJSKĄ w ramach: Europejskiego Funduszu Społecznego KAPITAŁ LUDZKI Priorytet: Regionalne kadry gospodarki; Działanie 8.1 Rozwój pracowników

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE SEZONU 2014 10 LAT TURYSTYKI W UNII EUROPEJSKIEJ

PODSUMOWANIE SEZONU 2014 10 LAT TURYSTYKI W UNII EUROPEJSKIEJ PODSUMOWANIE SEZONU 2014 10 LAT TURYSTYKI W UNII EUROPEJSKIEJ EUROPEJSKA GOSPODARKA TURYSTYCZNA Największy turystyczny rynek świata 2013-560 milionów zagranicznych turystów w Europie (52 % udziału w światowej

Bardziej szczegółowo

USTAWA NR XIX/122/2015 RADY GMINY TRĄBKI WIELKIE z dnia 15 grudnia 2015 r.

USTAWA NR XIX/122/2015 RADY GMINY TRĄBKI WIELKIE z dnia 15 grudnia 2015 r. USTAWA NR XIX/122/2015 RADY GMINY TRĄBKI WIELKIE z dnia 15 grudnia 2015 r. w sprawie przyjęcia Programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych i narkomanii dla gminy Trąbki Wielkie na rok

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYCZNY Zespołu Placówek Oświatowych nr 3 Miejskiego Przedszkola Samorządowego im. J. Brzechwy w Mławie.

PROGRAM PROFILAKTYCZNY Zespołu Placówek Oświatowych nr 3 Miejskiego Przedszkola Samorządowego im. J. Brzechwy w Mławie. PROGRAM PROFILAKTYCZNY Zespołu Placówek Oświatowych nr 3 Miejskiego Przedszkola Samorządowego im. J. Brzechwy w Mławie. Program profilaktyczny ma za zadanie wspomagać edukację dzieci w wieku przedszkolnym

Bardziej szczegółowo

Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji

Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji KONSUMENT I RYNEK partnerstwo czy konflikt interesów? Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji dr Jerzy Małkowski Oddział Warszawski Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego Warszawa, 14

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR. RADY GMINY PIĄTNICA z dnia.

UCHWAŁA NR. RADY GMINY PIĄTNICA z dnia. UCHWAŁA NR. RADY GMINY PIĄTNICA z dnia. W sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2010 Na podstawie art.18 ust.2

Bardziej szczegółowo

PREFERENCJE TURYSTYCZNE STUDENTÓW AKADEMII IM. JANA DŁUGOSZA W CZĘSTOCHOWIE TOURIST PREFERENCES OF JAN DŁUGOSZ ACADEMY STUDENT S

PREFERENCJE TURYSTYCZNE STUDENTÓW AKADEMII IM. JANA DŁUGOSZA W CZĘSTOCHOWIE TOURIST PREFERENCES OF JAN DŁUGOSZ ACADEMY STUDENT S Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogiki i Administracji w Poznaniu Nr 3 2007 Maria Pyzik, Joanna Rodziewicz-Gruhn, Karol Pilis, Cezary Michalski Instytut Kultury Fizycznej Akademii im. Jana Długosza

Bardziej szczegółowo

DLATEGO > PONAD 90% < TO KOBIETY > PONAD 90% < TO MĘŻCZYŹNI TEN PROBLEM ZWIĄZEK Z PŁCIĄ WIĘKSZOŚĆ OFIAR PRZEMOCY SEKSUALNEJ

DLATEGO > PONAD 90% < TO KOBIETY > PONAD 90% < TO MĘŻCZYŹNI TEN PROBLEM ZWIĄZEK Z PŁCIĄ WIĘKSZOŚĆ OFIAR PRZEMOCY SEKSUALNEJ WIĘKSZOŚĆ OFIAR PRZEMOCY SEKSUALNEJ > PONAD 90% < TO KOBIETY WIĘKSZOŚĆ SPRAWCÓW PRZEMOCY SEKSUALNEJ > PONAD 90% < TO MĘŻCZYŹNI DLATEGO TEN PROBLEM ZWIĄZEK Z PŁCIĄ Projekt Moc w przemoc realizowany jest

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XV/144/2015 RADY MIEJSKIEJ W NOWEJ DĘBIE. z dnia 30 grudnia 2015 r.

UCHWAŁA NR XV/144/2015 RADY MIEJSKIEJ W NOWEJ DĘBIE. z dnia 30 grudnia 2015 r. UCHWAŁA NR XV/144/2015 RADY MIEJSKIEJ W NOWEJ DĘBIE z dnia 30 grudnia 2015 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na rok 2016 Na podstawie art.18

Bardziej szczegółowo

Obsługa Ruchu Turystycznego

Obsługa Ruchu Turystycznego Obsługa Ruchu Turystycznego Teoria i praktyka Podręcznik do nauki zawodu technik obsługi turystycznej Redaktor naukowy: Zygmunt Kruczek Wydanie IV zaktualizowane PROKSENIA Kraków 2014 Podręcznik dopuszczony

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY POSTĘPOWANIA NAUCZYCIELI W SYTUACJACH KRYZYSOWYCH OBOWIĄZUJĄCE W II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCYM W LEGNICY

PROCEDURY POSTĘPOWANIA NAUCZYCIELI W SYTUACJACH KRYZYSOWYCH OBOWIĄZUJĄCE W II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCYM W LEGNICY PROCEDURY POSTĘPOWANIA NAUCZYCIELI W SYTUACJACH KRYZYSOWYCH OBOWIĄZUJĄCE W II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCYM W LEGNICY Do podejmowania działań interwencyjnych w sytuacjach kryzysowych w szkole zobowiązuje Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Pedofile online polskie spojrzenie. Jakub Śpiewak

Pedofile online polskie spojrzenie. Jakub Śpiewak Pedofile online polskie spojrzenie Jakub Śpiewak Pornografia dziecięca ca Nie każde zdjęcie nagiego dziecka jest pornografią dziecięcą Handel pornografią dziecięcąto międzynarodowy biznes, który przynosi

Bardziej szczegółowo

Liceum Ogólnokształcącego im. Janka z Czarnkowa w Czarnkowie. SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI okres 2011-2014

Liceum Ogólnokształcącego im. Janka z Czarnkowa w Czarnkowie. SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI okres 2011-2014 Liceum Ogólnokształcącego im. Janka z Czarnkowa w Czarnkowie. SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI okres 2011-2014 Spis treści WPROWADZENIE... 3 1. Podstawa prawna do działań profilaktycznych szkole.... 3 2. Adresaci

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA

SZKOLNY PROGRAM BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA SZKOLNY PROGRAM BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA Cel główny programu: Zwiększenie skuteczności działań wychowawczych i profilaktycznych na rzecz bezpieczeństwa i tworzenia przyjaznego środowiska w szkole

Bardziej szczegółowo

RADY GMINY PILCHOWICE z dnia 20 grudnia 2010r.

RADY GMINY PILCHOWICE z dnia 20 grudnia 2010r. U C H WA Ł A RADY GMINY PILCHOWICE z dnia 20 grudnia 2010r. p r o j e k t w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Gminnego Programu Przeciwdziałania

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE na lata 2011-2013

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE na lata 2011-2013 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr IV/14/11 Rady Gminy Turek z dnia 23 lutego 2011 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE na lata 2011-2013 WSTĘP Rodzina jest podstawową i niezastąpioną grupą,

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata 2010-2020

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata 2010-2020 Załącznik Nr 1 do uchwały Nr XLII/261/10 Rady Gminy w Damasławku z dnia 26 października 2010r. Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata 2010-2020 - 1 - I. PODSTAWA PRAWNA Podstawę prawną

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPÓŁ PLACÓWEK OŚWIATOWYCH im. JANA PAWŁA II w PODOBINIE I. POJĘCIE I ZAKRES PROFILAKTYKI Dyrekcja i nauczyciele Zespołu Placówek Oświatowych w Podobinie podejmują działania

Bardziej szczegółowo

Przeciwdziałanie handlowi ludźmi w Ukrainie

Przeciwdziałanie handlowi ludźmi w Ukrainie Przeciwdziałanie handlowi ludźmi w Ukrainie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Ukrainy Departament do walki z Przestępstwami związanymi z handlem ludźmi Problem handlu ludźmi na Ukrainie nabył swojej aktualności

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII GMINY ŁUBNIANY NA 2015 ROK

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII GMINY ŁUBNIANY NA 2015 ROK Załącznik do Uchwały Nr XLIII/298/14 Rady Gminy Łubniany z dnia 12 listopada 2014 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII GMINY ŁUBNIANY NA 2015 ROK 1 Wstęp 1. Narkomania stanowi jeden z najpoważniejszych

Bardziej szczegółowo

Przedawnienie przestępstw seksualnych popełnionych na szkodę małoletniego

Przedawnienie przestępstw seksualnych popełnionych na szkodę małoletniego Przedawnienie przestępstw seksualnych popełnionych na szkodę małoletniego Przestępstwa, w tym przestępstwa o charakterze seksualnym na szkodę małoletnich, przedawniają się. Instytucja przedawnienia karalności

Bardziej szczegółowo

Rok szkolny 2012/2013. - Rokiem Bezpiecznej Szkoły

Rok szkolny 2012/2013. - Rokiem Bezpiecznej Szkoły Rok szkolny 2012/2013 - Rokiem Bezpiecznej Szkoły Bezpieczna szkoła czyli Realizująca obowiązki nałożone przepisami prawa Uczestnicząca w inicjatywach, które angażują uczniów, nauczycieli, rodziców. założenia:

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU GDAŃSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ

STRATEGIA ROZWOJU GDAŃSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ STRATEGIA ROZWOJU GDAŃSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ na lata 2009-2016 1 WIZJA GDAŃSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ... 2 2 MISJA GDAŃSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ... 2 3 CELE STRATEGICZNE... 2 4 CELE OPERACYJNE...

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 233/XXXVII/2013 Rady Miejskiej w Blachowni. z dnia 4 grudnia 2013 roku

Uchwała Nr 233/XXXVII/2013 Rady Miejskiej w Blachowni. z dnia 4 grudnia 2013 roku Uchwała Nr 233/XXXVII/2013 Rady Miejskiej w Blachowni z dnia 4 grudnia 2013 roku w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na 2014 r. Na podstawie art. 18

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYCZNY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 W LEGNICY NA ROK SZKOLNY 2015/2016

PROGRAM PROFILAKTYCZNY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 W LEGNICY NA ROK SZKOLNY 2015/2016 PROGRAM PROFILAKTYCZNY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 W LEGNICY NA ROK SZKOLNY 2015/2016 Jednym z głównych celów działalności szkoły jest stworzenie bezpiecznych i przyjaznych warunków nauki i pracy dla uczniów.

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2014

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2014 Załącznik nr 1 do Uchwały Nr X/31/2011 Rady Gminy Łubnice z dnia 29 czerwca 2011 GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2014 Łubnice, 2011

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁPRACUJEMY WSPÓŁPRACE. Współpraca z Poradnią Psychologiczno Pedagogiczną.

WSPÓŁPRACUJEMY WSPÓŁPRACE. Współpraca z Poradnią Psychologiczno Pedagogiczną. PRZEDSZKOLE NR 2 IM JANA BRZECHWY W STALOWEJ WOLI WSPÓŁPRACUJEMY WSPÓŁPRACE Współpraca z Poradnią Psychologiczno Pedagogiczną. Cel: Połączenie działań służących wspomaganiu rozwoju dzieci zdrowych i z

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYCZNY PRZEDSZKOLE LOGICUS W ROKIETNICY

PROGRAM PROFILAKTYCZNY PRZEDSZKOLE LOGICUS W ROKIETNICY PROGRAM PROFILAKTYCZNY PRZEDSZKOLE LOGICUS W ROKIETNICY 1 PODSTAWA PRAWNA: Art. 54 ust. 2 pkt. 1 lit.b. ustawa o systemie oświaty z dnia 7 września 1991 r. ( Dz. U. z 2004 Nr 256, poz. 2572) ZAŁOŻENIA

Bardziej szczegółowo

Materiał dodatkowy do konsultacji eksperckiej nt. odpowiedzialności. karnej członków zarządu w stowarzyszeniu lub fundacji.

Materiał dodatkowy do konsultacji eksperckiej nt. odpowiedzialności. karnej członków zarządu w stowarzyszeniu lub fundacji. Materiał dodatkowy do konsultacji eksperckiej nt. odpowiedzialności karnej członków zarządu w stowarzyszeniu lub fundacji Grzegorz Małyniuk Ta praca objęta jest licencją Creative Commons Uznanie autorstwa-użycie

Bardziej szczegółowo

UŻYWKI PRZYJEMNOŚĆ NIOSĄCAZA KONSEKWENCJE

UŻYWKI PRZYJEMNOŚĆ NIOSĄCAZA KONSEKWENCJE UŻYWKI PRZYJEMNOŚĆ NIOSĄCAZA SOBĄPOWAŻNE KONSEKWENCJE Używki są coraz większym problemem występującym w szkołach średnich, gimnazjach a nawet szkołach podstawowych. Nasz projekt ma na celu uświadomienie

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE BODZECHÓW NA ROK 2013

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE BODZECHÓW NA ROK 2013 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XXXI/86/2012 Rady Gminy Bodzechów z dnia 13 grudnia 2012 roku GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE BODZECHÓW NA ROK 2013 1. Wstęp Gminny Program Przeciwdziałania

Bardziej szczegółowo

Projekt 3 w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania. Problemów Alkoholowych w gminie Cedynia na rok 2008

Projekt 3 w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania. Problemów Alkoholowych w gminie Cedynia na rok 2008 Projekt 3 w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w gminie Cedynia na rok 2008 Projekt 3 w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2016-2020

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2016-2020 Załącznik do uchwały Nr 0007.XIV.112.2016 Rady Miejskiej w Złotoryi z dnia 28 stycznia 2016 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2016-2020

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE KURZĘTNIK NA ROK 2008

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE KURZĘTNIK NA ROK 2008 Załącznik do Uchwały Rady Gminy w Kurzętniku z dnia GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE KURZĘTNIK NA ROK 2008 I. Wstęp. Przeciwdziałanie narkomanii jest jednym z podstawowych i najbardziej

Bardziej szczegółowo

15. Kształtowanie umiejętności rozpoznawania własnych emocji. 16. Rozpoznawanie emocji u innych ludzi.

15. Kształtowanie umiejętności rozpoznawania własnych emocji. 16. Rozpoznawanie emocji u innych ludzi. Opracowanie szkolnego programu profilaktyki wynika z: - diagnozy stanu zagrożenia uczniów zjawiskami przestępczości, agresji i narkomanii, - realizacji Programu Wychowawczego Szkoły, - zadań określonych

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA 2010 ROK

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA 2010 ROK Załącznik do uchwały nr LI/335/10 Rady Miejskiej w Krośniewicach z dnia 19 marca 2010 r. GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA 2010 ROK Podobnie jak w latach ubiegłych głównym

Bardziej szczegółowo

Każdy ruch w Internecie zostawia ślad. Psychologiczne i prawne aspekty groomingu. Marta Wojtas, Łukasz Wojtasik Fundacja Dzieci Niczyje

Każdy ruch w Internecie zostawia ślad. Psychologiczne i prawne aspekty groomingu. Marta Wojtas, Łukasz Wojtasik Fundacja Dzieci Niczyje Każdy ruch w Internecie zostawia ślad. Psychologiczne i prawne aspekty groomingu Marta Wojtas, Łukasz Wojtasik Fundacja Dzieci Niczyje Nigdy nie wiadomo, kto jest po drugiej stronie (2004). Penalizacja

Bardziej szczegółowo

Zatwierdzone na posiedzeniu Rady Pedagogicznej Zespołu Szkół w Drygałach dnia 13 listopada 2007r.

Zatwierdzone na posiedzeniu Rady Pedagogicznej Zespołu Szkół w Drygałach dnia 13 listopada 2007r. PROCEDURY POSTĘPOWANIA NAUCZYCIELI I METOD WSPÓŁPRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W DRYGAŁACH Z POLICJĄ W SYTUACJACH ZAGROŻENIA DZIECI ORAZ MŁODZIEŻY PRZESTĘPCZOŚCIĄ I DEMORALIZACJĄ, A W SZCZEGÓLNOŚCI: NARKOMANIĄ, ALKOHOLIZMEM

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXIX/353/2014 RADY MIEJSKIEJ W NOWEJ DĘBIE. z dnia 29 stycznia 2014 r.

UCHWAŁA NR XXXIX/353/2014 RADY MIEJSKIEJ W NOWEJ DĘBIE. z dnia 29 stycznia 2014 r. UCHWAŁA NR XXXIX/353/2014 RADY MIEJSKIEJ W NOWEJ DĘBIE z dnia 29 stycznia 2014 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na rok 2014 Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VI/39/15 RADY GMINY BIAŁOWIEŻA. z dnia 30 marca 2015 r.

UCHWAŁA NR VI/39/15 RADY GMINY BIAŁOWIEŻA. z dnia 30 marca 2015 r. UCHWAŁA NR VI/39/15 RADY GMINY BIAŁOWIEŻA z dnia 30 marca 2015 r. w sprawie przyjęcia "Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Przeciwdziałania Narkomanii na 2015 r." Na

Bardziej szczegółowo

RAPORT. Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Giżycku

RAPORT. Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Giżycku Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Giżycku RAPORT BADANIA OPINII TURYSTÓW ODWIEDZAJĄCYCH CENTRUM INFORMACJI TURYSTYCZNEJ W GIŻYCKU W SEZONIE LETNIM 2011 ROKU Metodologia badania 2011. Liczebność

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WYCIECZEK SZKOLNYCH MEDYCZNE STUDIUM ZAWODOWE

REGULAMIN WYCIECZEK SZKOLNYCH MEDYCZNE STUDIUM ZAWODOWE Załącznik nr 8 do Statutu Medycznego Studium Zawodowego ul. Szamarzewskiego 99 60-568 P o z n a ń REGULAMIN WYCIECZEK SZKOLNYCH MEDYCZNE STUDIUM ZAWODOWE Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie Ministra Edukacji

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ TECHNICZNYCH. w Częstochowie

PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ TECHNICZNYCH. w Częstochowie PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ TECHNICZNYCH w Częstochowie Rok szkolny 2010/2011 Opracowanie szkolnego programu profilaktyki wynika z: - diagnozy stanu zagrożenia uczniów zjawiskami przestępczości,

Bardziej szczegółowo

PRAWA DZIECKA. dziecko jako istota ludzka wymaga poszanowania jego tożsamości, godności prywatności;

PRAWA DZIECKA. dziecko jako istota ludzka wymaga poszanowania jego tożsamości, godności prywatności; PRAWA DZIECKA "Nie ma dzieci - są ludzie..." - Janusz Korczak Każdy człowiek ma swoje prawa, normy, które go chronią i pozwalają funkcjonować w społeczeństwie, państwie. Prawa mamy również my - dzieci,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI

PROGRAM PROFILAKTYKI PROGRAM PROFILAKTYKI Szkolny Program Profilaktyki Szkoły Podstawowej nr 6 w Gnieźnie jest związany z głównymi blokami tematycznymi istniejącego w szkole Programu Wychowawczego oraz z treściami zawartymi

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. POLSKICH NOBLISTÓW W CHALINIE Chalin, wrzesień 2012r. KONCEPCJA PROGRAMU Program przewidziany jest do realizacji dla klas I III oraz IV VI. Założenia

Bardziej szczegółowo

1. ZAŁOŻENIA 2. OSOBY UCZESTNICZĄCE W SZKOLENIU

1. ZAŁOŻENIA 2. OSOBY UCZESTNICZĄCE W SZKOLENIU Wytyczne do prowadzenia szkoleń w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie (na lata 2012-2013) (na podstawie art.8, pkt 5 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie) 1. ZAŁOŻENIA Przepisy ustawy

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ W ZESPOLE SZKÓŁ W REGNOWIE ROK SZKOLNY 2012/2013

PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ W ZESPOLE SZKÓŁ W REGNOWIE ROK SZKOLNY 2012/2013 PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ W ZESPOLE SZKÓŁ W REGNOWIE ROK SZKOLNY 2012/2013 Cel główny szkolnego programu profilaktyki: wykorzystanie znajomości przepisów dotyczących szeroko rozumianego zdrowia

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WYCIECZEK Punkt Przedszkolny Wojszycka Akademia Talentów

REGULAMIN WYCIECZEK Punkt Przedszkolny Wojszycka Akademia Talentów REGULAMIN WYCIECZEK Punkt Przedszkolny Wojszycka Akademia Talentów Na podstawie Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu dnia 8 listopada 2001 roku w sprawie warunków i sposobu organizowania

Bardziej szczegółowo

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji.

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Uzależnienia Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Termin uzależnienie jest stosowany głównie dla osób, które nadużywają narkotyków, alkoholu i papierosów. Używki Wszystkie używki stanowią

Bardziej szczegółowo

Prezentacja Raportu. Irena Dawid-Olczyk, Członkini Zarządu, La Strada, Fundacja Przeciwko Handlowi Kobietami

Prezentacja Raportu. Irena Dawid-Olczyk, Członkini Zarządu, La Strada, Fundacja Przeciwko Handlowi Kobietami Prezentacja Raportu Funduszu Ludnościowego Narodów Zjednoczonych (UNFPA) Stan Populacji Świata 2006: Droga ku nadziei: Kobiety a migracja międzynarodowa. Irena Dawid-Olczyk, Członkini Zarządu, La Strada,

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI GIMNAZJUM NR 1 IM. H. SIENKIEWICZA W ŁOWICZU Program został uchwalony przez Radę Rodziców w porozumieniu z Radą Pedagogiczną w dn. 22. 09. 2015 roku Spis treści I. Podstawa

Bardziej szczegółowo

Załącznik do uchwały Nr VI/41/07 Rady Miejskiej w Krośniewicach z dnia 27 marca 2007 r.

Załącznik do uchwały Nr VI/41/07 Rady Miejskiej w Krośniewicach z dnia 27 marca 2007 r. Załącznik do uchwały Nr VI/41/07 Rady Miejskiej w Krośniewicach z dnia 27 marca 2007 r. G M I N N Y P R O G R A M P R O F I L A K T Y K I I R O Z W I Ą Z Y W A N I A P R O B L E M Ó W A L K O H O L O W

Bardziej szczegółowo

Bajka o Jasiu i Małgosi

Bajka o Jasiu i Małgosi Bajka o Jasiu i Małgosi Wprowadzenie dla nauczyciela: Według statystyk małopolskiej policji, na terenie naszego województwa w roku 2012 doszło do 3901 wypadków i 25801 kolizji, w których śmierć poniosło

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN OBOZÓW TURYSTYKI KWALIFIKOWANEJ SGTiR

REGULAMIN OBOZÓW TURYSTYKI KWALIFIKOWANEJ SGTiR Szkoła Główna Turystyki i Rekreacja ul. Stokłosy 3 07-787 Warszawa REGULAMIN OBOZÓW TURYSTYKI KWALIFIKOWANEJ SGTiR I II III IV V VI VII Informacje ogólne. Prawa i obowiązki uczestników obozu. Ustalenia

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A Nr XXXIV/182/05 Rady Gminy Górowo Iławeckie z dnia 29 grudnia 2005r.

U C H W A Ł A Nr XXXIV/182/05 Rady Gminy Górowo Iławeckie z dnia 29 grudnia 2005r. U C H W A Ł A Nr XXXIV/182/05 Rady Gminy Górowo Iławeckie z dnia 29 grudnia 2005r. w sprawie: uchwalenia gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych na rok 2006. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Komenda Wojewódzka Policji w Poznaniu Wydział do Walki z Przestępczością Narkotykową PRZESTĘPCZOŚĆ NARKOTYKOWA

Komenda Wojewódzka Policji w Poznaniu Wydział do Walki z Przestępczością Narkotykową PRZESTĘPCZOŚĆ NARKOTYKOWA PRZESTĘPCZOŚĆ NARKOTYKOWA Tendencje przestępczości narkotykowej w Polsce nie odbiegają od tendencji występujących w innych państwach europejskich. Wynika to z braku barier granicznych, łatwości przemieszczania

Bardziej szczegółowo

I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH I PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2012 ROK

I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH I PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2012 ROK Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 0007.101.2011 Rady Gminy Przykona z dnia 22 grudnia 2011roku GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH I PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2012 ROK Niniejszy

Bardziej szczegółowo

Wpływ zaplecza osobowościowego na brutalizację czynów przestępczych dziewcząt

Wpływ zaplecza osobowościowego na brutalizację czynów przestępczych dziewcząt Wpływ zaplecza osobowościowego na brutalizację czynów przestępczych dziewcząt OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA PLACÓWEK RESOCJALIZACYJNYCH DLA DZIEWCZĄT W POLSCE Dziewczęta stanowią około 10% ogółu wychowanków przebywających

Bardziej szczegółowo

ZASADY ORGANIZOWANIA WYCIECZEK SZKOLNYCH W GIMNAZJUM NR 19 im. ZBIGNIEWA HERBERTA WE WROCŁAWIU

ZASADY ORGANIZOWANIA WYCIECZEK SZKOLNYCH W GIMNAZJUM NR 19 im. ZBIGNIEWA HERBERTA WE WROCŁAWIU ZASADY ORGANIZOWANIA WYCIECZEK SZKOLNYCH W GIMNAZJUM NR 19 im. ZBIGNIEWA HERBERTA WE WROCŁAWIU Przepisy regulujące bezpieczeństwo wyjazdów i wycieczek szkolnych Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie

Bardziej szczegółowo

Surowsze kary dla piratów drogowych i pijanych kierowców

Surowsze kary dla piratów drogowych i pijanych kierowców Źródło: http://msw.gov.pl Wygenerowano: Czwartek, 22 października 2015, 03:55 Strona znajduje się w archiwum. Piątek, 15 maja 2015 Surowsze kary dla piratów drogowych i pijanych kierowców Utrata prawa

Bardziej szczegółowo

PLAN I HARMONOGRAM REALIZACJI SZKOLEŃ Z ZAKRESU PLANU WYCHOWAWCZEGO I PLANU PROFILAKTYKI 2009 / 2010

PLAN I HARMONOGRAM REALIZACJI SZKOLEŃ Z ZAKRESU PLANU WYCHOWAWCZEGO I PLANU PROFILAKTYKI 2009 / 2010 Zespół Szkół Hotelarsko Turystyczno Gastronomicznych nr 1 1. Przepisy Wewnętrzne (realizacja głównych przepisów i wartości na dany rok szkolny) Realizacja założeń Statutu Szkoły Realizacja założeń Oceniania

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII. na 2014 rok

MIEJSKI PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII. na 2014 rok Załącznik do Zarządzenia Nr 56/ON/2013 Burmistrza Miasta Rejowiec Fabryczny z dnia 5 listopada 2013 r. Projekt MIEJSKI PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH i MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz ustawy Kodeks postępowania karnego. (druk nr 359)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz ustawy Kodeks postępowania karnego. (druk nr 359) Warszawa, 27 maja 2013 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz ustawy Kodeks postępowania karnego (druk nr 359) I. Cel i przedmiot ustawy Przedłożona Senatowi ustawa o zmianie ustawy Kodeks

Bardziej szczegółowo

Projekt edukacyjny. Żyjmy zdrowo bez nałogów!

Projekt edukacyjny. Żyjmy zdrowo bez nałogów! Projekt edukacyjny Żyjmy zdrowo bez nałogów! Opracowały: mgr Jolanta Kamińska mgr Danuta Nowicka mgr Iwona Szczepankowska mgr Barbara Tomczak- Domańska Zespół Szkół Specjalnych przy Szpitalu Uzdrowiskowym

Bardziej szczegółowo

OCENA SKUTKÓW DEREGULACJI USTAWY O USŁUGACH TURYSTYCZNYCH DLA PRZEWODNICTWA GÓRSKIEGO

OCENA SKUTKÓW DEREGULACJI USTAWY O USŁUGACH TURYSTYCZNYCH DLA PRZEWODNICTWA GÓRSKIEGO OCENA SKUTKÓW DEREGULACJI USTAWY O USŁUGACH TURYSTYCZNYCH DLA PRZEWODNICTWA GÓRSKIEGO 1 Projekt Ustawy z dnia.2012 r. o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów 2 Art. 20 1. Przewodnikiem

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYCZNY

PROGRAM PROFILAKTYCZNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY ZESPOŁU SZKOLNO-PRZEDSZKOLNEGO W SŁUPCU CELE GŁÓWNE PROGRAMU PROFILAKTYCZNEGO: 1. zachowań sprzyjających bezpieczeństwu dzieci w szkole i poza nią. 2. Przeciwdziałanie zachowaniom

Bardziej szczegółowo

Wstęp...3. I. Założenia teoretyczne programu...4. Adresaci programu...5. III. Cele programu...6. IV. Zadania Programu...6

Wstęp...3. I. Założenia teoretyczne programu...4. Adresaci programu...5. III. Cele programu...6. IV. Zadania Programu...6 POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ PROFILAKTYCZNYCH W ZAKRESIE PROMOWANIA I WDROŻENIA PRAWIDŁOWYCH METOD WYCHOWAWCZYCH W STOSUNKU DO DZIECI W RODZINACH ZAGROŻONYCH PRZEMOCĄ W RODZINIE Sandomierz 2013r. Spis treści

Bardziej szczegółowo