WyŜsza Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WyŜsza Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu"

Transkrypt

1 WyŜsza Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu POLITYKA SĄSIEDZTWA A ROZWÓJ SPOŁECZNO - GOSPODARCZY TERENÓW W OBRĘBIE ZEWNĘTRZNEJ, WSCHODNIEJ GRANICY UNII EUROPEJSKIEJ Redakcja: Bogdan Kawałko Mieczysław Kowerski Zamość, sierpień

2 SPIS TREŚCI Wprowadzenie...3 Paweł Dec, Railway connections between Western and Eastern Europe compared with east - west cooperation...4 Agnieszka Terlecka, Ukraina, bardziej na Wschód czy na Zachód?...12 Mariya Kravcova, Poland after joining...15 Magdalena Jagieła, Program Socrates jako szansa na pogłębienietoŝsamości Europejczyków...16 Ewa Kwiatkowska, Komunikacja i współpraca młodzieŝy szansą na Europę bez granic...20 Patrycja Bartula, MoŜliwości rozwoju współpracy turystycznej pogranicza polsko-ukraińskiego...26 Ewelina Kaczmarska, Polityka celna i współpraca transgraniczna Polski z krajami zza wschodniej granicy...34 Barbara Kolbus, Praktyka aplikacji europejskich programów wsparcia w polsko ukraińskiej współpracy transgranicznej...39 Транскордонне співробітництво між Україною та Польщею...47 Anna Pietkiewicz, Korupcja uwarunkowania i próby przeciwdziałania. Polska na tle krajów Unii Europejskiej...50 Renata Stepuch, Wybrane problemy funkcjonowania słuŝb celnych po przystapieniu Polski do Unii Europejskiej...56 Andrij Kornijczuk, Problemy finansowania rewitalizacji substancji zabytkowych z udziałem funduszy UE na przykładzie Zamościa...69 Ewelina Włodarczyk, Promocja ofert usług hotelarsko turystycznych w regionie transgranicznym na przykładzie hotelu Orbis Zamojski oraz Hotelu Styl w śółkwi...77 Piotr MAkowiecki, Próba oceny efektywności otwartych funduszy emerytalnych w Polsce...83 Diana Konopka, Przystąpienie Polski do strefy euro oczekiwania i zagroŝenia

3 WPROWADZENIE Tematem przewodnim Międzyuczelnianej Sesji Kół Naukowych, która odbyła się 25 maja 2007 roku była Polityka sąsiedztwa a rozwój społeczno gospodarczy krajów w obrębie zewnętrznej, wschodniej granicy UE. Gościem honorowym sesji był poseł do Parlamentu Europejskiego prof. Zbigniew Zaleski, który wygłosił wykład Pt. Granica na Bugu pomostem rozwoju regionu. Sesja Studenckich Kół Naukowych została zorganizowana przez Centrum Informacji Europejskiej Europe Direct w Zamościu Problematyka sąsiedztwa i rozwój współpracy transgranicznej w kontekście wschodniej, zewnętrznej granicy UE i wynikających stąd wyzwań i implikacji jest niezwykle istotna dla kształtowania świadomości, wiedzy, zachowań młodych ludzi zarówno w wymiarze politycznym, społecznym, kulturowym jak i gospodarczym. W tym kontekście zorganizowana przez Centrum Informacji Europejskiej Europe Direct we współpracy ze Studenckim Kołem Naukowym Integracji Międzynarodowej WSZiA, umoŝliwiła wymianę myśli, doświadczeń, poglądów jak i prezentację dorobku studentów róŝnych kierunków z następujących środowisk i uczelni: Politechniki Lubelskiej WyŜszej Szkoły Handlowej w Radomiu Wołyńskiego Państwowego Uniwersytetu im. Lesi Ukrainki, Łuckiego Poństwowego Uniwersytetu Technicznego w Łucku oraz Uniwersytetu Lwowskiego i WyŜszej Szkoły Zarządzania i Administracji w Zamościu. Zawarte w niniejszej publikacji prace będące rezultatem konferencji wyznaczają drogę ich autorom oraz uczestnikom w kierunku własnego rozwoju naukowego, działalności międzynarodowej oraz promocji porozumienia i dobrych praktyk we współpracy międzynarodowej. Świadczy o tym chociaŝby podejmowana tematyka, dokonane analizy, zidentyfikowane problemy, sformułowane oceny i wnioski, które autorzy opracowań zawarli w swoich wystąpieniach i materiałach. Bogdan Kawałko Dyrektor Centrum Informacji Europejskiej Europe Direct w Zamościu Zamość, maj 2007 Mieczysław Kowerski Prorektor ds. nauczania 3

4 Paweł Dec 1 RAILWAY CONNECTIONS BETWEEN WESTERN AND EASTERN EUROPE COMPARED WITH EAST - WEST COOPERATION 1. Introduction In my report I will discuss transborder cooperation in Eastern extreme limits of European Union. All these facts and conclusions are based on the example of railway transportation market and my own researches during my internship in one of the most important and the biggest Belgian company which transports goods to Eastern Europe. Transport market is worth comparing when we want to get to know something about cooperation and regional collaboration between Western and Eastern Europe, especially in European Union borders. In transportation there can be seen the best differences between various eastern and western Europe countries, stipulations and conditions of railways. 2. My research ways At the very beginning I knew that the aim of my project was to find the best rail connection from the Netherlands to Russia, exactly to city called Vladimir, further to east after Moscow. Company wants to introduce into live project to transport forty 45 HC (high cube) containers per week. With this are connected more researches that it could be imagined. Finding on the map rail infrastructure in Poland and further to the east is not enough. Here I will try to tell everything about what I find out during my researches. The essence of my work was to find the best rail connection, so to start well I looked for the information about rail infrastructure in Poland, especially maps of the electric railways. I was looking for only electric railways, because Centrum has rent electric locomotive to rail transport to East (electric is cheaper than diesel). When I had a map, the only important thing to do was finding strategic cities and places in Poland. Strategic cities mean cities where Centrum transport a lot since they send their goods to Poland, choose the biggest recipients places and arrange them from the biggest to the smallest ones. And then not so easy thing how to subordinate these places to arrangement of electric railways? How to choose the best way? It is linked also with what country in East (Latvia and Lithuania, Belarus or maybe Ukraine) the train should follow to go to Russia. But I checked all three possibilities and marked three possible ways in Poland to go to Russia. Here there is no necessity to have detailed description of railway infrastructure in Russia, because the biggest barriers are in Polish Ukrainian, Belarusian or Lithuanian border. Further in East Europe there are not any barriers apart from some in the destination point of delivery Vladimir Station but that is not the problem for this report. The next my duty was to check infrastructure in Poland and Russia, look for the best developed places and the best country to go to Russia. All these researches are linked with looking for companies to cooperate with in Poland. It is because further from Poland in East there are only broad gauge trucks for rail, and in Poland there are normal gage trucks (normal gauge has 1435mm, broad gauge has 1520mm). In addition to this, there is necessity to shift the containers from normal to broad gauge trucks to go further to East. There is no other way out. On the Polish cross-border point there work few companies whose activity is to shift from normal to broad gauge trucks, there are also carriers further to East, so there is possibility to cooperate with them. There were some difficulties with researches in Ukraine, Belarus and Russia. Often in the internet some companies had not English version of their websites. Unfortunately I do not know Russian or even Ukrainian language, so there was no way to get to know what is in these websites, although it could be important. Other difficulties were with that I should prepare three possible projects to go to Russia, at the beginning I didn`t know that and I have to admit I was surprised when I got to know it. It was difficult to find information about rail infrastructure in Russia, maybe because not many people are interested in that there and perhaps because it has not been worked out yet. Another thing which I had to do was getting information about the costs of transportation on broad gauge trucks, when there was possibility to cooperate with some companies. I had to check their offers and aroused their interest in (Belgia) 1 Student II roku kierunku Ekonomia. Praca została przygotowana podczas studiów odbytych w ramach Programu Erasmus Socrates w Katholieke Hogeschool Limburg 4

5 cooperation with Centrum. I made a lot of phone calls, mails, I also communicated in other ways and talk. All these activities was designed to get as much information from them as possible. Next (I have to admit maybe most difficult) my duty was to find companies or products which can be exported or imported from Russia to Netherlands, or from Russia to Poland or even from Netherlands to Russia, all possibilities. I had to look for companies in 300 km circle from Moscow which export something on large scale to West Europe, even to Ukraine or Belarus or Poland, it would be desirable if it was direct to Germany or the Netherlands Railway infrastructure in Poland Generally rail in Poland is at good level of development. We have more than km of railways and we are on 16th top place in the world. Density of Polish railways is 7 km per 100km 2 (that classified Poland on 5th place in Europe). Unfortunately only 1% of our rail infrastructure is used for passenger transport, and only 2.5% for freight transport. This is not much especially when we compare it with Japan railways (more than 10% constitutes passenger rails) Russia railways (more than 14% constitutes freight transport) or even Lithuania (more than 10% constitutes freight transport). The share of rail freight transport in Poland in total modal structure is only 34 percent (we can compare it with Lithuania where this indicator is on the 49% level, and I guess in Russia is even higher) 3. In Poland, despite the fact that the country is the biggest among new members of European Union, rail infrastructure is not well developed. Although we have many railways, there are a few railways at good condition and this affects at speed and frequency of transport. In industrial regions (for instance Slask region) 51% of railways are electrified (at country scale there are 49% of electric railways). In Poland in comparison with other European countries costs of rail maintenance are much higher and bad conditions affect at traffic quality. Most important to me during my researches was to find electric railways in Poland, because only that could be a base for me. Almost half of total railways in Poland are electrified, so there was always some possibility to find the best for Centrum Transport project. When I found the map of electric railway, I had to compare it with the map of the most important loading and unloading places in Poland, paying particular attention to the most important places and places where they transport a lot. The most important unloading places in Poland are located near Katowice, Warsaw and Bydgoszcz. The most important loading places are located mostly near Wrocław and Poznań. For me important places are to load, when the train will come back from the East Polish border, to take backloads from Poland to the Netherlands. When both electrified ways and loading/unloading places are on one map, it is almost done. Then I just had to choose possible few ways in Poland which are close to strategic points there. I choose three possible ways, because it depends on which country train will be sent. 2www.pkp.pl 3 Statistical Yearbook, Transport Activity results in 2005, Central Statistical Office, Warsaw

6 Map 1. Map. 1 The most important to Centrum transport loading and unloading places in comparison with electric railways in Poland. Source: self-elaboration Rail infrastructure in Lithuania and Latvia The railways in Lithuania suffer because of strong competition from the buses which use the complex road infrastructure very well. Moreover there are gigantic, repeated steps out over employment phenomenon. The popularity of the rail transport in Lithuania is very small, and year by year it is smaller; it is the smallest in Europe. In this country rail is mostly used for passenger transport, freight transport is really small there. This is also supported by the fact that I had difficulty with finding any information about Lithuanian railways, even on the official website. However, when we will look for rails in Latvia, we will see that Latvian railways are much better than Polish ones, and its popularity is higher than in Poland. Rails in Latvia are relatively young and nowadays there are six active official hauliers. Density of population in Latvia is 3.5 times smaller than in Poland, but length of railways is 2331 km (258 km electric railways), as we can see total length is bigger than in Poland 2. Despite that railways in Latvia are quite good, there is still problem to go to Latvia through Lithuania, where railways are really bad. This argument shows that there was no sense to look for connections to Russia through Lithuania and Latvia. There was one more reason to do that. In Poland there was no electric connection direct to Polish Lithuanian border. The main electric railways to north east Poland were only in one case to Polish Belarusian border or in other case to Elk city, some about 100 to 150 km from the border with Lithuania. 5 6

7 Map 2. Rail infrastructure in Lithuania Source: Map 3. Rail infrastructure in Latvia. Source: Rail infrastructure in Belarus Belarusian railways deserve much attention, because it is really possible way of transport (and the shortest way) to Russia. So there is strong necessity to know well rail infrastructure from there. The advantageous geopolitical location of the Republic of Belarus predetermined role of its railway as pivotal transport crossroad on the way from Western and Central European countries to Russia and Asian countries (East-West direction). It is worth to know (important advantage) that two pan-european transport corridors lie via Belarus: Berlin - Brest - Minsk - Moscow - Nizhny Novgorod (Crete corridor II) and two branches of Crete corridor IX (less important in my case). 7

8 Map 4. International transport corridors in Europe. Source: Engineering and technical characteristics of Belarusian trunk railway that is a part of international transport corridor should correspond to European requirements. Therefore further development of the railway is aimed at modernization of infrastructure that will increase train speed and improve quality of services rendered by the Belarusian Railway. In general, the railway has quite high-traffic capacity and technical equipment for providing the entire complex of carriage services which mostly comply with international standards. It has to be said that rail in Belarus is more important and in better condition than for instance in Latvia and Lithuania. The fact that, via Belarus lies international transport corridor, shows that many countries in Western Europe transport their goods exactly through Belarus, and as we can predict there is high frequency of freight traffic. As I said earlier between Poland and Belarus or Ukraine or Lithuania there is the difference between width of gauges. The Belarusian Railway is located at the meeting point of different width of gauges, it has rather developed infrastructure at Polish-Belarusian border crossings at its disposal. The Railway is able to process all types of cargos. At present overload capacities of the Belarusian Railway have sufficient reserves for increasing low traffic by % 8. So I have seen the potential in Belarusian Railways, especially because it is the shortest way to Russia. The most important and the biggest freight railway passage with Poland and Belarus is situated in Brest (Brest is Ukrainian city, in Polish side on the border is Terespol city, so this is Brest Terespol railway passage). This is also the only possibility what I considered to go to. Many of Polish transport companies work just there. The Railway is actively improving quality and developing range of services rendered to cargo owners in order to provide door-to-door delivery. Even today most of railway terminals offer cargo delivery by motor transport of the railway railway station consignee depot and back. The system of full complex client services that provides full process of customs clearing as well as all railway operations of cargo dispatch and receipt and delivery of cargos by motor transport of the railway is enabled at the main railway terminals among others also Brest. Although the railway companies offer that I also was looking for private companies to rent carriages and organize transport to Russia, because private offers are more competitive Rail infrastructure in Ukraine 8 Fularz A., Annals of Polish railway Statistics,

9 Ukraine, during my researches, was nice alternative way to transport to Russia, it has new possibilities and new advantages. Ukraine has also well developed railways, total length of it is almost km, there are also thousand railway stations, trans-shipment stations, garages for locomotives and carriages. However, still the biggest share in freight transport has road transport (69%) and then rail transport (but there is only 16%). Density of railways there is 38km per km (what is not so good), but Ukraine has at once disposal almost freight carriages (when total demand is some about ) 3. Map 5. Rail infrastructure in Belarus. Source: There is lack of trains combustion day coach and electric locomotive engines simultaneously. Track age is the best developed in Donbas as well as on Przydnieprze Region. From Kijow railways branches in every further way. I find direct way from Polish border to Kijow and from that place there are a lot of possibilities to go direct to Moscow, so rail system is well developed as well in Ukraine as in Russia. Nevertheless, there is small disadvantage in comparison with Belarus: in Ukraine there is no international transport corridor. Although way to Russia through Ukraine is longer than through Belarus, this possibility has also advantages (I will write about it later). Ukraine in contrast to Belarus has a lot of useless railway passages which can be used for freight transport. Two biggest and most important passages are: in Dorohusk and a bit lower on the map Przemysl Transport through Latvia and Lithuania After analyzing infrastructure of rails in Latvia and Lithuania I had general vision of conditions and developing rails in those countries. To estimate if those countries are worth sending there train through, not only infrastructure condition I was watching for. Infrastructure is only part of all researches and I could make decision only base on it. Market analysis in Lithuania and Latvia was not so advanced, because after introductory researches I knew that this way is the worst option and the least attractive for transportation. Even just on the border because Lithuania and Latvia have broad gauge trucks there were difficulties. Rail system is not so developed in those countries, so in result on the Polish Lithuanian border was not enough equipment to shift up from normal to broad gauge our containers. Firstly there will be delays, secondly there will be difficulties with organizing so many broad gauge platforms for our containers. Advantages of transport through Latvia and Lithuania: Less risk of corruption or stealing cases (but never know) Disadvantages of transport through Latvia and Lithuania: No electric rail connection in Poland to border passage (Mockawa Trakiszki) No electric rail in Latvia neither in Lithuania 9

10 Not enough equipment to shift from one train to other (it takes more time on the border) Longer way (and no electric ways more expensive) Poor rail infrastructure and quality Have to cross one more border (Latvia, possible additional delays, more formalities) Less traffic frequently (not adjusted ways, no transeuropean corridors) Less carriers to cooperate with Takes more time Above composition shows that way through Latvia and Lithuania is not good solution and it is not worth further research. That is the reason why I did not look for potential companies to cooperate with or look for different offers on the transportation market. Neither Lithuanian nor Latvian rail market is not attractive to invest on them, for this reason most of countries which transport to Eastern Europe try to avoid transport through those countries Transport through Belarus As I told earlier transport through Belarus has a few possible solutions and possibilities. Belarus was the first country I researched. This simple, the shortest way almost seems to be the best, that is the reason why it is worth checking at very beginning. I have to admit that most Polish (but not only Polish) transport companies are transporting to Russia via Belarus. Belarusian railway infrastructure is also well developed, railway passages are adjusted to broad range of transshipments. All these factors makes that customs formalities could be a bit difficult, long and complicated. This is worth explaining. As I told Brest is well developed terminal and there could be organized all processes needed to go past Belarus and even to Russia. The Railway processes shipping documents according to agreement with cargo owners, renders customs services, cargo handling operations, storage operations including storage of goods. Storage facilities in Brest (covered storehouse and esplanade) allow placing tons of different cargos in temporary storage warehouse in the customs regime 10. The Railway possesses a large park of containers in order to satisfy requirements of Belarusian cargo consignors as well as foreign companies while carrying out transportation from European countries via Belarus to CIS and Asian countries. Of course all of us know that there is difference between for instance Polish and Belarusian (or rest of Eastern countries) rail gauge (1430 mm normal and 1530 mm broad gauge). The transshipment tracks for transshipment of corn cargos from 1435 mm gauge wagons to 1530 mm gauge wagons are equipped with Noria loading elevators. Belarusian Railway offers services of inter-modal transportation to Western Europe in cooperation with Brestvneshtrans company that has a transshipment terminal that is 5 km from the Belarusian-Polish border at its disposal. They offer combined truck & railway transportation with delivery to the warehouse of consignor. It should be emphasized that not only Belarusian railways offer inter-modal transportation, there are much more private companies with these offers, as well as in Poland and Belarus. During the transshipment process the quantity and quality of goods is controlled all day long by experts from Belarusian Chamber of Commerce. According to the wish of a consignor cargo can be stored in the mode of temporary storage warehouse and bonded warehouse and further delivered to a consignee according to the time table and in needed quantities. The transshipment is realized on open sites and in covered storehouses with adherence to needed temperature regime for perishable cargos from 0 C and higher Transport through Ukraine As I told earlier there is nice opportunity when transporting through Ukraine. Transshipment in Slawkow terminal in Poland means no necessity of transshipment on the Polish-Ukrainian border. So there is less possibility of delays and menace of missing broad gauge carriages than when transshipment will be normally on the railway passage. After the transshipment in Slawkow train goes to railway passage in Grodek (in Bug Bridge, official name of passage and place is Hrubieszow/Izow) and then direct from Ukraine to Vladimir. Of course the way is longer than through Belarus, but perhaps safer (I mean cases of corruption and stealing). Advantages of transport through Ukraine: safer way way back is in Poland near the most important places

11 shift to broad gauge tracks is in Poland Disadvantages of transport through Ukraine: longer way to Russia higher costs (through Belarus is 996 euro in one case, but the price is between 900 and 2000 euro, through Ukraine is 1798 euro per full container) possibility of delays in Slawkow terminal (missing carriages) electric locomotive deliver only to Slawkow (further is diesel, so higher costs) necessity of cooperation to rent narrow broad gauge locomotive from Slawkow Main to Slawkow South it takes more than 5 days I found and encouraged company to cooperation with Centrum Transport to transport through Ukraine. Polzug Intermodal Transport offered for their services 1798 euro per container. That offer is when transshipment is in Slawkow and price includes all costs on way from Slawkow to Vladimir. 3. Summary My researches showed, in my opinion, the best way of transport goods by containerized train from the Netherlands to Russia. After precise, careful and scrupulous researches designed to find the best way (rail connection), I found a few nice opportunities. It seems to appear that the way through Belarus can be the best connection because it is the shortest. However, it does not have to be true. Perhaps, officially it seems to be the best and the shortest way but after careful research I discovered other nice opportunities. To my mind, good solution could be transport (from Polish Belarusian border) not in the containers but in special closed carriages. This way of transportation (especially through Belarus) could counteract the cases of stealing or corruption (which sometimes appear). After all researches I know that way of transport to Russia definitely should not lead through Latvia and Lithuania. This is less effective and attractive way. This opinion is also supported by the fact that there are few companies which in transport to Russia use the way through Latvia and Lithuania. Actually I did not find that kind of companies. I think the most effective and attractive opportunity of transport is to choose specific way in Poland when train goes through Ukraine. There is no necessity of transshipment containers form normal to broad gauge trucks on the rail passage (in normal case in Przemyśl city on the Polish border with Ukraine). The management of broad gauge truck in Poland, who is engaged in international and intermodal transport especially to Eastern Europe, in one of their offers to Centrum Transport gives nice opportunity not to do transshipment on the border, but in middle south Poland. While using broad gauge trucks there can be organized transport just from Sławków terminal (near Katowice) direct to Ukrainian border and then further to Russia without any stops (except for the stop in rail passage near Hrubieszow, in this way it will be shorter than if there will be necessity to shift containers to broad gauge trucks). All those researches show that cooperation in transport part of market could be realized and any cooperation with west and east companies or branch offices when organize transport to East Europe (even when there are some difficulties) could be executed. 11

12 Agnieszka Terlecka 1 UKRAINA, BARDZIEJ NA WSCHÓD CZY NA ZACHÓD? Ukraina w grudniu 2004 roku dokonała strategicznego wyboru. W wolnych i demokratycznych wyborach prezydenckich naród ukraiński wybrał wolność i demokrację, określił kierunek w którym ma zmierzać kraj. Ukraińcy wybrali drogę na Zachód. Zbigniew Brzeziński w 1991 roku dostrzegł w uzyskaniu przez Ukrainę niepodległości jedno z trzech najwaŝniejszych wydarzeń o charakterze geopolitycznym w Europie w XX wieku, zaś Javier Solana w 1996 roku, wtedy jeszcze sekretarz generalny NATO, stwierdził, Ŝe Ukraina ma do odegrania absolutnie unikalną rolę w zapewnianiu stabilizacji w Europie. 2 Suwerenna Ukraina stanowi bardzo waŝne ogniwo, mające wpływ na przyszły kształt bezpieczeństwa europejskiego, na stabilizację sytuacji w regionie. Po rozpadzie Związku Radzieckiego Ukraina była mocarstwem atomowym, stanowiła potencjalne źródło zagroŝenia w przypadku destabilizacji. Po podpisaniu przez Kijów traktatu o nieprofilacji w 1994 roku, wywieziono z Ukrainy do Rosji ostatnie głowice, przez co Ukraina stała się eksporterem bezpieczeństwa na Zachód. Jak długo pozostaje wolna i niepodległa, tak długo odrodzenie imperium rosyjskiego nie jest moŝliwe. Stosunek Rosji do wolnej, demokratycznej Ukrainy jest dzisiaj probierzem stopnia zrozumienia rosyjskich elit dla wartości demokratycznych oraz prawa jej sąsiadów do samostanowienia. Rzeczywista, a nie tylko formalna niepodległość Ukrainy i perspektywa związania się Kijowa z Zachodem, stanowi wyzwanie dla Kremla i konieczność znalezienia odpowiedzi na pytanie czym ma być Rosja. 3 Ukraina będąca państwem stabilnym, demokratycznym, silna gospodarczo to odpowiedni i bardzo poŝądany dziś partner dla Unii Europejskiej na Wschodzie. Budowanie związków Ukrainy z Unią Europejską nie moŝe być postrzegane jako przeciwwaga dla związków Ukrainy z Federacją Rosyjską. W kształtowaniu strategicznego partnerstwa Zachodu z Rosją, w oparciu o poszanowanie zasady demokracji i samostanowienia, właśnie współpraca ukraińsko-rosyjska moŝe odegrać waŝną rolę. Budowanie demokracji w warunkach ukraińskich to proces trudny i wymagający czasu. Celem polityki zagranicznej Ukrainy jest nie tylko zbliŝenie, ale wejście do Unii Europejskiej i członkostwo w Sojuszu Północnoatlantyckim NATO, który jest jednym z filarów systemu bezpieczeństwa europejskiego. Proces włączenia państwa do Sojuszu wymaga spełnienia określonych warunków w sferze politycznej, społecznej, wojskowej i gospodarczej. Przystąpienie do Unii Europejskiej to proces dostosowania Ukrainy do kryteriów i wymogów Unii pod względem politycznym, prawnym i ekonomicznym, proces czasochłonny i trudniejszy w realizacji. Ukraina w nowej sytuacji politycznej dokonała jasnego, jednoznacznego wyboru prozachodniego. Integracja europejska i dąŝenie do struktur obronnych euroatlantyckich traktuje się na Ukrainie jako jeden proces. Obowiązuje tu pojęcie integracja euroatlantycka zarówno w opinii publicznej jak i w niektórych kręgach politycznych, a w istocie są to dwa odrębne, chociaŝ postępujące równolegle procesy. Perspektywa członkostwa Ukrainy w Unii Europejskiej jest na razie odległa i trudna w realizacji. Unia musi przyznać gospodarce Ukrainy status gospodarki rynkowej, wdroŝyć kryteria kopenhaskie. NaleŜy wynegocjować umowy o wolnym handlu, z sukcesem przejść wewnętrzną transformację, dopiero moŝna negocjować o członkostwie w Unii, przyszłość negocjacji moŝe trwać kilka lat. Realizacja podstawowych kierunków i celów ukraińskiej polityki zagranicznej nie będzie łatwa. Unia Europejska, po szoku rozszerzenia o 10 nowych krajów w roku 2004 i po uznaniu za kraje kandydackie Bułgarii, Chorwacji, Rumunii i Turcji, nie chce nawet słyszeć o kolejnych kandydatach do członkostwa. Nie jest skłonna do powtórzenia wobec nich zapisów ze swoich podstawowych dokumentów, z których jasno wynika, Ŝe członkiem Unii moŝe stać się kaŝdy kraj europejski, jeśli tylko spełni kryteria zwane kopenhaskimi. 4 1 Studentka II roku Stosunków Międzynarodowych. Studenckie Koło Naukowe Komunikacji Społecznej i Marketingu WyŜszej Szkoły Handlowej w Radomiu 2 3 cyt. 4 cyt. 12

13 W obecnej sytuacji naleŝałoby udzielić Ukrainie wsparcia, przez uznanie jej gospodarki za gospodarkę rynkową, oraz ułatwić Ukrainie wejście do Światowej Organizacji Handlu (WTO). Ponadto naleŝy stworzyć perspektywę utworzenia wspólnej strefy wolnego handlu i podpisać z Ukrainą umowy o stowarzyszeniu. To wymaga od Ukrainy zaprzestanie integracji swojej gospodarki z Białorusią, Kazachstanem i Rosją. Ukraina postrzegana przyszłościowo jako państwo o wielkim potencjale gospodarczym, politycznym i wojskowym, jest wielkim i ambitnym wyzwaniem dla Unii Europejskiej, budującej swą nową toŝsamość poprzez wspólną politykę zagraniczną, bezpieczeństwa i obrony. Ukraina w swych dąŝeniach do Zachodu, musi przeprowadzić wiele reform, a czynnikiem utrudniającym ich przeprowadzenie mogą okazać się naciski ze strony Rosji, która wcale nie zrezygnowała, wbrew pozorom z Ukrainy. Moskwa dysponuje dziesiątkami moŝliwości politycznych i ekonomicznych, aby próbować przekonać Ukraińców, Ŝe ich miejsce jest w jednym szeregu z Rosją. Zawsze będzie wspierała partie prorosyjskie i tę część społeczeństwa prorosyjsko nastawioną, która będzie naturalną podporą w jej dąŝeniach i utrudni integrację Ukrainy z Europą. PrzezwycięŜenie zjawiska oligarchizacji Ŝycia publicznego, stanowi jeden z czynników demokratyzacji Ukrainy. Oligarchiczno-biurokratyczny system wnika we wszystkie struktury państwa, to sprzyja korupcji na szeroką skalę. Korupcja na Ukrainie jest dostrzegana w kaŝdej niemalŝe dziedzinie Ŝycia i stanowi powaŝny problem. Oligarchowie nie bezpośrednio, ale pośrednio wpływają równieŝ na politykę zagraniczną państwa, obawiają się, Ŝe przystosowanie norm Ŝycia Ukrainy do norm europejskich, pozbawi ich wpływów, a tym samym osłabi ich status. Społeczeństwo Ukrainy równieŝ jest podzielone, są zwolennicy Unii Europejskiej, ale prawie połowa jest nastawiona bardziej prorosyjsko, zwłaszcza południowo-wschodnia część Ukrainy patrzy bardziej w stronę Rosji. Nowe państwo ukraińskie na swej drodze do Unii Europejskiej potrzebuje pomocy, pomocy państw, które juŝ są członkami Unii, a które do niedawna borykały się z tymi samymi problemami. W działania na rzecz Ukrainy zaangaŝowała się Polska. Były i urzędujący prezydent Polski, podjęli rolę negocjatorów w Kijowie w czasie trwania Pomarańczowej Rewolucji na Ukrainie. Polska powinna wspierać Ukrainę w jej dąŝeniu do Unii Europejskiej, nasze państwo ma sporo doświadczeń w zakresie transformacji ustrojowej, a przed Ukrainą jest długa droga, długa i trudna, pełna wyrzeczeń. Wspieranie reform na Ukrainie przez państwa Unii, będzie gwarantem nieodwracalnych przemian. To wymaga równieŝ przezwycięŝenia antyzachodnich resentymentów, zwłaszcza we wschodniej Ukrainie. Demokratyzacja sił zbrojnych to kolejny element wymagający zmian, zmian w doktrynie wojennej, wykształcenia zdolności armii do współpracy z armiami zachodnimi. Wymagana jest cywilna kontrola nad siłami zbrojnymi, aby Ukraina mogła przystąpić do NATO i brać udział w misjach pokojowych. Konsekwencji w reformowaniu państwa i armii, Ukrainie z pewnością nie zabraknie, ale zachodzące przemiany będą wydłuŝały w czasie perspektywę członkostwa w Unii. Prognostycy oceniają czas wejścia Ukrainy do Unii Europejskiej za minimum 15 lat. Wtedy i Unia Europejska będzie inna niŝ dzisiaj, będzie musiała wytworzyć bardziej jasną wspólną politykę zagraniczną i bezpieczeństwa. W lutym 2007 roku, odbyło się spotkanie unijno-ukraińskie, w ramach którego poruszono szerzej kwestii dotyczących wzajemnej współpracy. Politycy nawoływali do wyraźnego określenia perspektyw członkostwa Ukrainy w Unii Europejskiej. Dla nas bardzo waŝnym jest usłyszeć od was, określenie jasnych perspektyw członkostwa Ukrainy, które będą zawarte w nowym porozumieniu - powiedział Premier Janukowycz do ministra Steinmeiera. Premier podkreślił równieŝ, Ŝe głównym zadaniem jego rządu w dziedzinie integracji europejskiej jest całkowite wypełnienie obecnie funkcjonującego Planu Działań Ukraina-UE. Według premiera, na Ukrainie ma miejsce konsensus pomiędzy rządem, prezydentem i parlamentem co do strategicznego celu polityki zagranicznej jakim jest członkostwo w UE. Podczas rozmów omówiono równieŝ sytuację wewnętrzną Ukrainy i Unii Europejskiej, ewentualne zmiany w polityce sąsiedztwa UE, dwustronny bilans handlowy oraz perspektywę powołania w przyszłości strefy wolnego handlu. Poruszono kwestie wzajemnego bezpieczeństwa energetycznego, uproszczeń wizowych dla Ukraińców udających się na terytorium UE oraz rozmawiano o aktualnych problemach międzynarodowych. 5 Na pytanie czy i kiedy Ukraina stanie się członkiem Unii Europejskiej, w chwili obecnej odpowiedź jest trudna

14 Bibliografia: 14

15 Mariya Kravcova POLAND AFTER JOINING Tekst 15

16 Magdalena Jagieła 1 PROGRAM SOCRATES JAKO SZANSA NA POGŁĘBIENIETOśSAMOŚCI EUROPEJCZYKÓW Unia Europejska pozostawia duŝą swobodę działania państwom członkowskim w zakresie systemu kształcenia. Aprobuje róŝnorodność kulturową i językową w poszczególnych krajach, co pozwala na zachowanie toŝsamości narodowej. Wspólna polityka UE ma na celu wspieranie wszelkich form współpracy między państwami członkowskimi w dziedzinie oświaty i edukacji - w szczególności takie, które przyczyniają się do propagowania języków państw członkowskich, wymiany doświadczeń oraz pomagają w rozpowszechnianiu wymiany młodzieŝy oraz nauczycieli. Na przestrzeni minionych lat powstało wiele programów mających jako swoje główne załoŝenie rozszerzanie współpracy europejskiej w dziedzinie edukacji, co sprzyja realizacji wspólnej polityki oświatowej UE. Program Sokrates został utworzony w 1995 roku. Celem programu jest krzewienie międzynarodowej współpracy w dziedzinie edukacji, jak równieŝ wzbogacenie jej, a co za tym idzie nadanie jej wymiaru europejskiego. Istotne jest powiększanie osobistych doświadczeń o wiedzę na temat kultury innych narodowości, rozwijanie poczucia jedności w Europie oraz wspieranie procesów przystosowania się do nowych warunków społeczno-gospodarczych w perspektywie zjednoczonej Europy. Program Sokrates jest skierowany do róŝnych grup wiekowych - zarówno do dzieci, młodzieŝy jak i dorosłych. Obejmuje całe szkolnictwo - od nauczania początkowego po szkolnictwo wyŝsze. Ponadto uwzględnia nauczycieli szkolnych i akademickich oraz osoby przygotowujące się do zawodu nauczyciela, jak równieŝ pracowników administracji szkół i uczelni. Program składa się z kilku komponentów, które moŝna nazwać podprogramami : Comenius jest to podprogram skierowany na edukację szkolną. W ramach tej akcji szkoły mogą moŝliwość realizacji: Projektów Szkolnych, Projektów Rozwoju Szkoły i Projektów Językowych. Dzięki takiemu przygotowaniu uczniowie poszerzają swoją wiedzę na temat tworzenia i realizowania róŝnorodnych projektów. Wzbogacają umiejętność pracy zespołowej oraz motywują do nauki języków obcych, których znajomość jest obecnie bardzo ceniona. Nauczycielom dają moŝliwość wymiany doświadczeń w zakresie nauczania oraz wzbogacenia swoich kwalifikacji zawodowych na kursach zagranicznych. Grundtvig to podprogram nastawiony na kształcenie osób dorosłych. Priorytetem programu jest popularyzacja hasła uczenia się przez całe Ŝycie. Pomaga w poprawie jakości edukacji osób dorosłych zainteresowanych podwyŝszaniem swoich kwalifikacji. Zapewnia moŝliwość edukacji osobom dorosłym z defaworyzowanych grup społecznych i utrudnionym dostępie do oferty edukacyjnej, np. osób starszych, niepełnosprawnych, zamieszkujących tereny wiejskie, bezrobotnych, o niskim wykształceniu. Osobą dorosłą w rozumieniu Programu Grundtvig jest kaŝdy kto zakończył juŝ edukację formalną w szkole i ewentualnie ukończył studia wyŝsze, niezaleŝnie od tego, czy otrzymał świadectwo lub dyplom ukończenia szkoły. Działania Programu Grundtvig mogą dotyczyć równieŝ młodych osób dorosłych, które jeszcze się uczą w szkołach lub studiują, o ile działania te dotyczą oferty edukacyjnej dla dorosłych a nie programu nauczania w szkole czy uczelni. Minerva, zajmuje się technologią, a konkretnie wdraŝaniem jej do edukacji. Promuje równieŝ kształcenie otwarte i na odległość z wykorzystaniem nowoczesnych zdobyczy techniki. Ułatwia rozumienie wpływu, jaki wywierają technologie informacyjno-komunikacyjne na procesy edukacyjne. Arion, podprogram wizyt studyjnych, którego odbiorcami są osoby odgrywające znaczącą role w wprowadzeniu polityki edukacyjnej na szczeblu lokalnym i regionalnym. Arion daje moŝliwość wyjazdu owej kadry na tygodniowe wizyty za granicę. Tematyka wizyt studyjnych dotyczy najczęściej spraw związanych z rozwojem systemów edukacyjnych w Europie: Systemy edukacji i ich wartości: o Ogólne badanie systemów edukacji na szczeblu szkolnictwa podstawowego i średniego (struktura, metody), oraz ocena systemów edukacji, włącznie z wydawanymi uczniom świadectwami i oceną uczniów; 1 Studentka kierunku Administracja WyŜszej Szkoły Handlowej w Radomiu 16

17 o Działania mające zapobiegać niepowodzeniom w szkole (włącznie ze zwalczaniem analfabetyzmu); o Jakość w edukacji. Edukacja i jej narzędzia: o o Wprowadzanie nowych technologii do edukacji; Programy nauczania. Aktorzy w edukacji - uczniowie, nauczyciele i rodzice: o o o o o o o o o Włączenie dzieci niepełnosprawnych do normalnego systemu kształcenia w szkole; Równość szans dla dziewcząt i chłopców w edukacji; Edukacja dzieci migrantów i Romów; Zawód nauczyciela; Rola rodziców i ich uczestnictwo w Ŝyciu szkoły; Dyrektorzy szkół; Kształcenie dorosłych; Przemoc a ochrona dzieci; Inspektorzy. Szkoła i jej otoczenie: o o o o Szkoła; Wprowadzanie wymiaru europejskiego; Edukacja zdrowotna; Edukacja środowiskowa. Inne działania: o Nauczanie języków; o Dane statystyczne o edukacji. Eurydice, czyli inaczej europejska sieć informowania o edukacji. Głównymi odbiorcami są politycy zajmujący się oświatą, pracownicy administracji oświatowej róŝnych szczebli, środowiska naukowe, nauczyciele, studenci. WaŜną z zasad jest zasada respektowania odmienności, a celem pierwszorzędnym jest rzetelne prezentowanie faktów. Istotne jest równieŝ zaprezentowanie róŝnorodności, a zarazem wyszukiwanie elementów wspólnych, bez formułowania sądów czy subiektywnych ocen. Na szczeblu krajowym, zadaniem kaŝdego krajowego biura Eurydice, jest informowanie polityków oświatowych, decydentów, administratorów oświaty, badaczy, wreszcie wszystkich zainteresowanych edukacją o funkcjonujących w innych krajach rozwiązaniach. Lingua - akcja propagująca idee kształcenia w zakresie języków obcych. Adresowany jest do szkół, uczelni wyŝszych, badawczych ośrodków naukowych, centrów kształcenia dorosłych. Celem jest rozpowszechnianie znajomości języków obcych oraz informowanie o dostępnych środkach i metodach nauki języków oraz stworzenie pomocy naukowych do oceny umiejętności językowych. Erasmus program Erasmus został ustanowiony w 1987 r. jako europejski program wyjazdów stypendialnych dla studentów (the European Community Action Scheme for the Mobility of University Students). Nazwa pochodzi od imienia holenderskiego humanisty i teologa, Erazma z Rotterdamu ( ). W latach dziewięćdziesiątych program objął takŝe inne formy współpracy między uczelniami z róŝnych krajów Europy i w ogromnym tempie stał się najpręŝniej rozwijającym się i najlepiej znanym programem dla europejskich szkół wyŝszych. W roku 1995 został włączony do Socrates a - programu współpracy europejskiej w dziedzinie edukacji. Erasmus stanowi największą cześć programu Socrates z punktu widzenia nakładów finansowych. W pierwszym roku istnienia Erasmusa wzięło w nim 17

18 udział 3244 europejskich studentów. Obecnie kaŝdego roku z wyjazdów korzysta ponad 150 tys. stypendystów. Polska uczestniczy w Erasmusie od 1998 r. Do roku 2005/2006 włącznie z wyjazdów stypendialnych programu skorzystało w naszym kraju ponad 42 tys. studentów, a na nasze uczelnie przyjechało ponad 7,5 tys. zagranicznych stypendystów. Odbyło się ponad 7,4 tys. wyjazdów polskich nauczycieli akademickich i ponad 4,5 tys. przyjazdów zagranicznych nauczycieli akademickich w celu prowadzenia zajęć w goszczących uczelniach. W roku akademickim 2006/07 w programie brało udział ponad 200 naszych uczelni. Podjęcie studiów na zagranicznej uczelni daje unikalną moŝliwość poznania języka, kultury oraz obyczajów kraju, w którym się studiuje. Ponadto daje szansę na nawiązanie kontaktów studenckich i wymianę poglądów na wielu płaszczyznach. Uczy młodych ludzi tolerancji i przyjaźni w stosunku do młodzieŝy innych narodowości i o odmiennych poglądach. Erasmus w liczbach Aktywny udział uczelni w programie Erasmus rozpoczął się w roku szkolnym 1998/1999, wtedy to 46 polskich szkół wyŝszych podpisało kontrakt uczelniany z Komisją Europejską: W roku 1999/2000 w programie uczestniczyły juŝ 74 polskie uczelnie. W roku akademickim 2000/2001: o o 98 polskich uczelni realizowało kontakty międzyuczelnianye; Ponad studentów uczestniczyło w wyjazdach programu Erasmus w całej Europie; o 3691 studentów polskich odbyło jedno lub dwusemestralne studia w krajach Unii Europejskiej; o 678 polskich wykładowców prowadziło zajęcia w uczelniach partnerskich Unii Europejskiej. W roku akademickim 2001/2002: 98 polskich uczelni realizowało kontakty międzyuczelniane W roku akademickim 2002/2003: 120 polskich uczelni zrealizowało kontakty międzyuczelniane W roku akademickim 2004/2005: 149 uczelni zrealizowało kontakty międzyuczelniane W roku akademicki 2005/2006: 164 uczelnie zrealizowało kontakty międzyuczelniane W roku akademickim 2006/2007: W lipcu 2006 roku 211 polskich uczelni (103 państwowe i 108 niepaństwowych) podpisało umowy na dofinansowanie wymiany studentów i nauczycieli akademickich i/lub wprowadzenie Europejskiego Systemu Transferu i Akumulacji Punktów. Wstępne podsumowanie realizacji programu Erasmus w roku 2006/2007 zostanie przedstawione na początku 2008 roku. Erasmus pomaga burzyć stereotypy i uprzedzenia, jest pomocny przy tworzeniu więzi międzyludzkich niezaleŝnych od narodowości. Program ten odegrał znaczącą rolę w modernizowaniu szkolnictwa wyŝszego w Europie. Przyczynił się do powstania idei Procesu Bolońskiego, o którym warto wspomnieć poruszając temat współpracy, rozwoju i integracji. Proces Boloński jest ogólnoeuropejskim przedsięwzięciem, rozpoczętym podpisaniem przez ministrów odpowiedzialnych za szkolnictwo wyŝsze w 29 krajach dokumentu zwanego Deklaracją Bolońską. Celem tego procesu są zmiany w systemach szkolnictwa wyŝszego w Europie, jak równieŝ utworzenie do roku 2010 Europejskiego Obszaru Szkolnictwa WyŜszego (European Higher Education Area), w którym będzie ułatwiona mobilność studentów i pracowników akademickich, a uczelnie umoŝliwią studentom rozwój swoich moŝliwości, zdobycie określonych umiejętności potrzebnych na obecnym rynku pracy. Liczba państw zaangaŝowanych w Proces Boloński rok rocznie wzrasta (w wyniku decyzji podjętych w Bergen w tworzeniu Europejskiego Obszaru Szkolnictwa WyŜszego uczestniczy obecnie formalnie 45 krajów). Głównymi postulatami i zadaniami Procesu Bolońskiego jest: przyjęcie systemu czytelnych i porównywalnych dyplomów, wprowadzenie systemu studiów dwustopniowych; opartego na dwóch cyklach kształcenia (licencjat - magister), wprowadzenie punktowego systemu zaliczania osiągnięć studentów (ECTS) czyli Europejski System Transferu Punktów. Powstał on w latach jako system przenoszenia zaliczeń studentów dla potrzeb międzynarodowej wymiany studentów w ramach programu Erasmus, utworzonego przez Wspólnotę Europejską, 18

19 rozwój mobilności studentów i pracowników uczelni, rozwój współpracy europejskiej w zakresie zapewnienia jakości kształcenia, wzmocnienie wymiaru europejskiego szkolnictwa wyŝszego, rozwój kształcenia przez całe Ŝycie, zwiększenie zaangaŝowania studentów na rzecz realizacji Procesu Bolońskiego, promowanie atrakcyjności Europejskiego Obszaru Szkolnictwa WyŜszego poza Europą. W latach programy dotychczas wchodzące w skład Sokratesa oraz programy LEONARDO DA VINCI, JEAN MONNET, e-learning i European Language Label będą częścią nowego programu edukacyjnego Uczenie się przez całe Ŝycie. Bibliografia: Kraśniewski A., Proces Boloński: dokąd zmierza europejskie szkolnictwo wyŝsze?. Warszawa Saryusz Wolski T., System akumulacji punktów ECTS jako metoda zarządzania elastycznym modelem studiów. Warszawa Urząd Komitetu Integracji Europejskiej 2003, Edukacja, kultura, sport, społeczeństwo informacyjne. Warszawa Urząd Komitetu Integracji Europejskiej 2003, Bilans korzyści i kosztów przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Prezentacja wyników prac polskich ośrodków badawczych. Warszawa Urząd Komitetu Integracji Europejskiej, Korzyści i koszty związane z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej w sferze szkolnictwa wyŝszego. Warszawa

20 Ewa Kwiatkowska 1 KOMUNIKACJA I WSPOŁPRACA MŁODZIEśY SZANSĄ NA EUROPĘ BEZ GRANIC Od 2004 roku moŝemy oceniać Unię Europejską wraz z jej wadami i zaletami juŝ nie jako obserwatorzy, ale jako uczestnicy procesu integracji. Traktat o Unii Europejskiej z Maastricht, podpisany 7 lutego 1992 roku, miał być etapem w tworzeniu federacji europejskiej, jednakŝe sprzeciw Wielkiej Brytanii spowodował ostateczny zapis o utworzeniu ścisłej unii 2. Traktat z Amsterdamu (czerwiec 1997 r.), zawierający poprawki do Traktatu z Maastricht, a następnie Traktat z Nicei (26 lutego 2001 r.) sprawiły, Ŝe zjednoczona Europa jest dziś naszą codziennością. Wspólnota Europejska wyrosła na gruncie idei Stanów Zjednoczonych Europy, którą Winston Churchill przedstawił 19 września 1946 r. na Uniwersytecie w Zurychu. Jego wizja militarnej potęgi europejskiej została zaadaptowana dla stworzenia jedności ekonomicznej państw Starego Kontynentu. JednakŜe pomiędzy integracją a wspólnotą moŝna zauwaŝyć pewną róŝnicę. Integrację zapewnia istniejące prawo europejskie, które ma charakter nadrzędny wobec praw poszczególnych państw. Wspólnota zaś ma szerszy wydźwięk wydaje się, Ŝe nie moŝe być oparta wyłącznie na przepisach prawnych, ale równieŝ na poczuciu przynaleŝności do większej całości niŝ państwo, na poczuciu bycia Europejczykiem 3. Czy czujemy się nimi juŝ dziś? A jeśli nie, to co moŝe sprawić, Ŝe będziemy się czuć Europejczykami? Istnieje pogląd, Ŝe do poczucia wspólnoty potrzebna jest więź silniejsza niŝ panująca dotychczas, oparta na wspólnym podłoŝu ekonomicznym. Funkcjonujące w UE systemy norm prawnych, symbole polityczne oraz struktury władzy dają nam szansę na wytworzenie wspólnoty, którą jednoczyłby patriotyzm europejski. 4 Nie stanowią one natomiast gwarancji, Ŝe tak się stanie. Patriotyzmu europejskiego nie sposób narzucić przepisami, musi bowiem narodzić się w myśleniu obywateli Starego Kontynentu, być wynikiem poczucia przynaleŝności do tej samej kultury. Śledząc historię, moŝna zakładać, Ŝe tego typu więź stanowiła spoiwo na początku dziejów Europy. Przyjmując taki pogląd naleŝy postawić sobie kolejne pytanie: czy patriotyzm europejski stanowi przeszkodę do istnienia patriotyzmu narodowego? Wydaje się, Ŝe nie, gdyŝ z jednej strony patriotyzm narodowy jest dziś postrzegany bardziej w kategoriach obywatelskich niŝ narodowych 5, z drugiej zaś strony istnienie patriotyzmów lokalnych nie wyklucza przecieŝ patriotyzmu narodowego. Przenosząc rozwaŝania o ojczyźnie prywatnej i ojczyźnie ideologicznej 6 na grunt obecnej sytuacji w Europie moŝna przypuszczać, Ŝe tak jak miejsce, w którym dorastamy, staje się naszą małą ojczyzną i nie wyklucza tego, Ŝe określamy siebie jako członka konkretnej narodowości, tak teŝ poczucie przynaleŝności do określonej narodowości nie powinno wykluczać poczucia przynaleŝności do wspólnoty europejskiej. Bycie Europejczykiem w Europie, nie jest tym samym, co bycie Amerykaninem w USA i moŝna znaleźć wiele elementów, które stanowią przeszkodę w zmaganiach wspólnotowych. Pierwszym, jaki przychodzi na myśl, jest odrębność językowa państw UE. Problem ten nie występuje w USA, gdzie obowiązuje jeden język angielski, a jedyne zauwaŝalne róŝnice występują w akcencie. ChociaŜ i w tym kraju pojawiają się problemy z mniejszościami, które za kilkadziesiąt lat mogą stać się grupami dominującymi ze względu na wyŝszy przyrost naturalny, niŝ wśród Anglo Amerykanów. Chodzi tu w szczególności o ludność pochodzenia meksykańskiego i jej dąŝenia do uzyskania przez język hiszpański statusu drugiego języka urzędowego. Nie sposób odpowiedzieć na pytanie o to, jak potoczy się przyszłość Europy, ani teŝ jak dalece powinniśmy szukać wzorów jej tworzenia w Ameryce. MoŜemy jedynie pokusić się o próbę znalezienia w USA elementu, który stanowiłby punkt styczny dla wszystkich obecnych i przyszłych członków UE. PodąŜając za powyŝszymi rozwaŝaniami wydaje się, Ŝe Europie potrzeba tego, co mają Stany Zjednoczone Ameryki poczucia wspólnej toŝsamości i patriotyzmu. Gdy zrodzi się poczucie patriotyzmu europejskiego, więzi duchowej, która będzie ponad patriotyzmem lokalnym, ponad narodowym pochodzeniem, ponad podziałami etnicznymi, rasowymi i wyznaniowymi, wtedy uda się stworzenie Stanów Zjednoczonych Europy. Dopiero wówczas mówić będziemy mogli o wspólnocie europejskiej. Dziś 1 Studentka II roku WyŜszej Szkoły Handlowej w Radomiu.Studenckie Koło Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych. Dziennikarstwo i Komunikacja Społeczna. 2 Łastawski K., Od idei do integracji europejskiej, Wydawnictwo WyŜszej Szkoły Pedagogicznej TWP, Warszawa 2004, s Szczerski K., Integracja Europejska. Cywilizacja i polityka, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2003, s Ibidem, s Ibidem, s Ibidem, s

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Dlaczego powstało? - świat przeżywa dziś rewolucję w obszarze edukacji, - naszym celem jest promocja śląskiego jako regionu opartego na wiedzy, i najnowszych technologiach,

Bardziej szczegółowo

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego 18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego I m sorry, could you repeat that, please? - Przepraszam, czy mo na prosiæ o powtórzenie? I m sorry, I don t understand. - Przepraszam, nie rozumiem. Did you

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE I.1. X Have a nice day! Y a) Good idea b) See you soon c) The same to you I.2. X: This is my new computer. Y: Wow! Can I have a look at the Internet? X: a) Thank you b) Go ahead c) Let me try I.3. X: What

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ Part-financed by EU South Baltic Programme w w w. p t m e w. p l PROSPECTS OF THE OFFSHORE WIND ENERGY DEVELOPMENT IN POLAND - OFFSHORE WIND INDUSTRY IN THE COASTAL CITIES AND PORT AREAS PORTS AS LOGISTICS

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Imię i Nazwisko Kandydata/Kandydatki Proszę wstawić X w pole zgodnie z prawdą: Brak znajomości języka angielskiego Znam j. angielski (Proszę wypełnić poniższy

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁCENIE I ROZWÓJ ZAWODOWY MŁODZIEŻY PO WSTĄPIENIU POLSKI DO UNII EUROPEJSKIEJ

KSZTAŁCENIE I ROZWÓJ ZAWODOWY MŁODZIEŻY PO WSTĄPIENIU POLSKI DO UNII EUROPEJSKIEJ mgr Maria Pelc KSZTAŁCENIE I ROZWÓJ ZAWODOWY MŁODZIEŻY PO WSTĄPIENIU POLSKI DO UNII EUROPEJSKIEJ Polityka edukacyjna UE System oświatowy to bardzo ważny czynnik rozwoju gospodarczego i społecznego, który

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

Wzory organizowania się migrantów z wybranych krajów azjatyckich wyniki badań jakościowych

Wzory organizowania się migrantów z wybranych krajów azjatyckich wyniki badań jakościowych Wzory organizowania się migrantów z wybranych krajów azjatyckich wyniki badań jakościowych Dr Kinga Wysieńska Projekt Tygiel kulturowy czy getta narodowościowe? wzory integracji i wzajemne relacje imigrantów

Bardziej szczegółowo

THE RAIL RATES valid from 1st October 2015

THE RAIL RATES valid from 1st October 2015 RAIL TARIFF This Rail Tariff is an integral part of intermodal transport arrangement service provided by PCC Intermodal S.A. and therefore it cannot be used as a standalone offer, only in combination with

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 112 Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2014/2015 2.6.4. Część ustna. Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna (wyłącznie

Bardziej szczegółowo

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance Benefits Depending on your residency status (EU citizen or not) there are various benefits available to help you with costs of living. A8 nationals need to have been working for a year and be registered

Bardziej szczegółowo

Program Uczenie się przez całe Ŝycie

Program Uczenie się przez całe Ŝycie Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Program Uczenie się przez całe Ŝycie Akcje zdecentralizowane w Polsce - przegląd, skala działania i oddziaływania oraz Synergia z innymi działaniami FRSE Tadeusz Wojciechowski

Bardziej szczegółowo

. omasz Stępniewskr. ^ Geopolityka regionu MORZA CZARNEG. ^, w pozimnowojennym świecie

. omasz Stępniewskr. ^ Geopolityka regionu MORZA CZARNEG. ^, w pozimnowojennym świecie . omasz Stępniewskr ^ Geopolityka regionu MORZA CZARNEG ^, w pozimnowojennym świecie Wstęp 11 Geopolityka jako przedmiot badań - wprowadzenie 23 CZĘŚĆ 1 (Geo)polityka państw nadbrzeżnych regionu Morza

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

PRODUCTION HALL OFFER

PRODUCTION HALL OFFER PRODUCTION HALL OFFER 1. Name of production hall / Nazwa hali produkcyjnej Bałtowska 2. Location / Lokalizacja PRODUCTION HALL DATA Town / Street Miasto / Ulica Ostrowiec Świętokrzyski/Bałtowska Street

Bardziej szczegółowo

PROGRAM. Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie. Tytuł projektu: My dream will change the world

PROGRAM. Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie. Tytuł projektu: My dream will change the world PROGRAM Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie Tytuł projektu: My dream will change the world Państwa partnerskie: Hiszpania i Włochy Czas realizacji projektu:

Bardziej szczegółowo

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Piąte spotkanie grupy partnerskiej w Katowicach (Polska) 19-20 maj 2015 Program Uczenie się przez całe życie Grundtvig Tytył projektu: Osoby 50+ na rynku

Bardziej szczegółowo

Zestawienie czasów angielskich

Zestawienie czasów angielskich Zestawienie czasów angielskich Present Continuous I am, You are, She/ He/ It is, We/ You/ They are podmiot + operator + (czasownik główny + ing) + reszta I' m driving. operator + podmiot + (czasownik główny

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be angry with somebody gniewać się na kogoś Czy gniewasz

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Przedszkole Nr 1 w Zabrzu ANKIETA ul. Reymonta 52 41-800 Zabrze tel./fax. 0048 32 271-27-34 p1zabrze@poczta.onet.pl http://jedyneczka.bnet.pl ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Drodzy Rodzice. W związku z realizacją

Bardziej szczegółowo

Proces Boloński co oferuje i jak z niego skorzystać? Katarzyna Martowska Zespół Ekspertów Bolońskich

Proces Boloński co oferuje i jak z niego skorzystać? Katarzyna Martowska Zespół Ekspertów Bolońskich Proces Boloński co oferuje i jak z niego skorzystać? Katarzyna Martowska Zespół Ekspertów Bolońskich Uniwersytet Rzeszowski, 18-19.01.2010 Proces Boloński (1999) Stworzenie Europejskiego Obszaru Szkolnictwa

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Język angielski. Poziom rozszerzony Próbna Matura z OPERONEM i Gazetą Wyborczą CZĘŚĆ I KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I

Język angielski. Poziom rozszerzony Próbna Matura z OPERONEM i Gazetą Wyborczą CZĘŚĆ I KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I Poziom rozszerzony Język angielski Język angielski. Poziom rozszerzony KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I W schemacie oceniania zadań otwartych są prezentowane przykładowe odpowiedzi.

Bardziej szczegółowo

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia Katedra Rynku Transportowego Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia dr Marcin Wołek Department of Transportation Market University of Gdansk Warsaw,

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki

Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki 2017-2018 Zanim zaczniesz wypełniać formularz, zapoznaj się z Instrukcjami! Imię i nazwisko:

Bardziej szczegółowo

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA MAJ 2014 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze słuchu 1.1. 1.2.

Bardziej szczegółowo

BULLETIN 2 II TRAINING CAMP POLISH OPEN MTBO CHAMPIONSHIPS 19-22.06.2014 MICHAŁOWO 23-29.06.2014 TRAINING CAMP WORLD MTB ORIENTEERING CHAMPIONSHIPS

BULLETIN 2 II TRAINING CAMP POLISH OPEN MTBO CHAMPIONSHIPS 19-22.06.2014 MICHAŁOWO 23-29.06.2014 TRAINING CAMP WORLD MTB ORIENTEERING CHAMPIONSHIPS BULLETIN 2 II TRAINING CAMP POLISH OPEN MTBO CHAMPIONSHIPS 19-22.06.2014 MICHAŁOWO 23-29.06.2014 TRAINING CAMP WORLD MTB ORIENTEERING CHAMPIONSHIPS MASTERS WORLD MTB ORIENTEERING CHAMPIONSHIPS MTB ORIENTEERING

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

1.How do you rate the English language skills of Polish students?

1.How do you rate the English language skills of Polish students? PODSUMOWANIE WYNIKÓW ANKIET DLA OPIEKUNÓW PORTUGALSKICH PODCZAS STAŻU LEONARDO DA VINCI - MAJ 2013 1.How do you rate the English language skills of Polish students? -bad 0 -insufficient 0 -sufficient 0

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Comenius Partnerskie Projekty REGIO Plan prezentacji 1. Oferta programów Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji 2. Założenia

Bardziej szczegółowo

Innowacyjna technologia instalacji turbin wiatrowych z zastosowaniem

Innowacyjna technologia instalacji turbin wiatrowych z zastosowaniem Innowacyjna technologia instalacji turbin wiatrowych z zastosowaniem Ŝurawia GTK1100 Poznań, 24-11-2010 Igor Pawela Forum Czystej Energii Innowacyjna technologia instalacji turbin wiatrowych z zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

2 nd ClimMani EU COST Action Meeting Poznań, Poland 28-30 September, 2015

2 nd ClimMani EU COST Action Meeting Poznań, Poland 28-30 September, 2015 nd ClimMani EU COST Action Meeting, oland 8-30 September, 015 Venue HOTEL MERCURE**** - OZNAŃ Address: ul. Roosvelta 0, 60-89, oland Tel. +48 61 855 80 00 e-mail: H3393@accor.com mercure-poznan-centrum.com

Bardziej szczegółowo

Z punktu widzenia szkolnictwa wyższego w Polsce. jest szansą na włączenie się w główny nurt przemian zachodzących w Europie.

Z punktu widzenia szkolnictwa wyższego w Polsce. jest szansą na włączenie się w główny nurt przemian zachodzących w Europie. Proces Boloński Z punktu widzenia szkolnictwa wyższego w Polsce Proces Boloński jest szansą na włączenie się w główny nurt przemian zachodzących w Europie. Inicjatywy polskich uczelni zmierzające do spełnienia

Bardziej szczegółowo

Magdalena Drabek (Politechnika Łódzka) Żaneta Mucha (ESN SGGW) Joanna Jóźwik (FRSE) Warszawa, 27 listopada 2015 r.

Magdalena Drabek (Politechnika Łódzka) Żaneta Mucha (ESN SGGW) Joanna Jóźwik (FRSE) Warszawa, 27 listopada 2015 r. Przygotowanie Porozumienia o programie studiów/praktyki rola studenta, uczelni wysyłającej (wydziałowego i uczelnianego koordynatora Erasmusa+) i uczelni przyjmującej. Magdalena Drabek (Politechnika Łódzka)

Bardziej szczegółowo

Raport końcowy do Umowy finansowej nr za okres od do Fundusz Stypendialny i Szkoleniowy Mobilność Studentów i Pracowników Uczelni

Raport końcowy do Umowy finansowej nr za okres od do Fundusz Stypendialny i Szkoleniowy Mobilność Studentów i Pracowników Uczelni Raport końcowy do Umowy finansowej nr za okres od do Mobilność Studentów i Pracowników Uczelni Numer dokumentu: Identyfikacja projektu Nazwa Beneficjenta Numer Karty Uczelni Erasmusa EUC Prawny przedstawiciel

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

Volley English! Dziś lekcja 1 Zaproszenie. Zapraszamy i my

Volley English! Dziś lekcja 1 Zaproszenie. Zapraszamy i my Volley English! Już od dziś, co miesiąc, znajdziecie w naszym serwisie nową ofertę. Zapraszamy Cię do nauki angielskiego w praktycznym wydaniu. Przygotowaliśmy dla Ciebie wyjątkowe materiały, które odnoszą

Bardziej szczegółowo

Program Europa Master Opole-Moguncja-Dijon. Seminarium Wspólne studia - korzyść czy kłopot? Warszawa, 7 listopada 2014 r.

Program Europa Master Opole-Moguncja-Dijon. Seminarium Wspólne studia - korzyść czy kłopot? Warszawa, 7 listopada 2014 r. Program Europa Master Opole-Moguncja-Dijon Seminarium Wspólne studia - korzyść czy kłopot? Warszawa, 7 listopada 2014 r. Program Europa Master Czym jest? STUDY EUROPE LIVE EUROPE! Program Europa Master

Bardziej szczegółowo

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+ Goodman Kraków Airport Logistics Centre 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth Goodman Kraków Airport Logistics Centre ul. Komandosów 1, 32-085 Modlniczka Goodman

Bardziej szczegółowo

UE przyjmuje nowy program Bezpieczny Internet : 55 mln euro, aby Internet stał się bezpieczny dla dzieci

UE przyjmuje nowy program Bezpieczny Internet : 55 mln euro, aby Internet stał się bezpieczny dla dzieci IP/8/899 Bruksela, dnia 9 grudnia 8 r. UE przyjmuje nowy program Bezpieczny Internet : mln euro, aby Internet stał się bezpieczny dla dzieci Od dnia stycznia 9 r. UE będzie miała nowy program Bezpieczny

Bardziej szczegółowo

Adult Education and Lifelong Learning

Adult Education and Lifelong Learning Adult Education and Lifelong Learning Adult Education Centers can provide a number of courses many of which are free to the learner. For information on the courses they provide visit www.lincolnshire.gov.uk/

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 3

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 3 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 3 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be at the airport być na lotnisku Ona jest teraz na

Bardziej szczegółowo

Goodman Poznań Airport Logistics Centre 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business+

Goodman Poznań Airport Logistics Centre 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business+ Goodman Poznań Airport 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business Goodman Poznań Airport ul. Batorowska 35, 62-081 Wysogotowo, Poznań Najlepsze miejsce dla biznesu Goodman

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2012 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze

Bardziej szczegółowo

Galeria Handlowa Starogard Gdański

Galeria Handlowa Starogard Gdański Galeria Handlowa Starogard Gdański Parkridge Retail Miasto Starogard Gdański leży w południowo-wschodniej części województwa pomorskiego, w pobliżu Borów Tucholskich, nad rzeką Wierzycą na Pojezierzu Starogardzkim.

Bardziej szczegółowo

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Time for changes! Vocational activisation young unemployed people aged 15 to 24 Projekt location Ząbkowice Śląskie project produced in cooperation with Poviat Labour Office

Bardziej szczegółowo

ASTERN BORDERIAND OF ENLARGED EUROPEAN UNION

ASTERN BORDERIAND OF ENLARGED EUROPEAN UNION ASTERN BORDERIAND OF ENLARGED EUROPEAN UNION COMPETITIUENESS FACTORS Editedby Eufemia Teichmann WARSAW SCHOOL OF ECONOMICS WARSAW 2006 Spis treści Przedmowa 9 Część I CZYNNIKI I OGRANICZENIA KONKURENCYJNEGO

Bardziej szczegółowo

Instrukcja konfiguracji usługi Wirtualnej Sieci Prywatnej w systemie Mac OSX

Instrukcja konfiguracji usługi Wirtualnej Sieci Prywatnej w systemie Mac OSX UNIWERSYTETU BIBLIOTEKA IEGO UNIWERSYTETU IEGO Instrukcja konfiguracji usługi Wirtualnej Sieci Prywatnej w systemie Mac OSX 1. Make a new connection Open the System Preferences by going to the Apple menu

Bardziej szczegółowo

Comenius. Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje:

Comenius. Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje: Comenius Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje: Dwustronne Partnerskie Projekty Szkół Wielostronne Partnerskie Projekty Szkół Partnerskie Projekty

Bardziej szczegółowo

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent How To Start a BUSINESS Agenda Steps to build a business Examples: Qualix Comergent 1 Idea The Idea is a Piece of a Company 4 2 The Idea is a Piece of a Company Investing_in_New_Ideas.wmv Finding_the_Problem_is_the_Hard_Part_Kevin

Bardziej szczegółowo

MOBILNOŚĆ STUDENTÓW, PRACOWNIKÓW NAUKOWYCH I SYSTEM PUNKTÓW KREDYTOWYCH ECTS IMPLEMENTACJA POSTULATÓW BOLOŃSKICH W POLSKICH SZKOŁACH WYŻSZYCH

MOBILNOŚĆ STUDENTÓW, PRACOWNIKÓW NAUKOWYCH I SYSTEM PUNKTÓW KREDYTOWYCH ECTS IMPLEMENTACJA POSTULATÓW BOLOŃSKICH W POLSKICH SZKOŁACH WYŻSZYCH Zarządzanie Publiczne vol. 4(13) pp. 135-149 Kraków 2011 Published online February 10, 2012 MOBILNOŚĆ STUDENTÓW, PRACOWNIKÓW NAUKOWYCH I SYSTEM PUNKTÓW KREDYTOWYCH ECTS IMPLEMENTACJA POSTULATÓW BOLOŃSKICH

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020

PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020 PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020 E R A S M U S+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+. Będzie wspierał edukację, szkolenia, inicjatywy

Bardziej szczegółowo

MATURA USTNA: ZESTAW 1

MATURA USTNA: ZESTAW 1 MATURA USTNA: ZESTAW 1 Twój kolega/twoja koleżanka chce dowiedzieć się czegoś o Twojej klasie. Poniżej podane są 4 kwestie, które musisz omówić w rozmowie z egzaminującym. Liczba uczniów w klasie Atmosfera

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to do business prowadzić interesy Prowadzę interesy w

Bardziej szczegółowo

WAREHOUSE AND PRODUCTION HALL OFFER poz. schematu nr 1 position 1 on the sketch

WAREHOUSE AND PRODUCTION HALL OFFER poz. schematu nr 1 position 1 on the sketch WAREHOUSE AND PRODUCTION HALL OFFER poz. schematu nr 1 position 1 on the sketch PRODUCTION HALL DATA 1. Name of production hall / Nazwa hali produkcyjnej Hala magazynowo- produkyjna (oznaczona na schemacie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020

PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020 PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020 2007-2013 Jean Monnet Tempus Młodzież w działaniu Erasmus Mundus, Alfa, Edulink + Uczenie się przez całe życie Comenius Leonardo

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

MOBILNOŚĆ STUDENTÓW W UNII EUROPEJSKIEJ. Katarzyna Kurowska Kamil Zduniuk

MOBILNOŚĆ STUDENTÓW W UNII EUROPEJSKIEJ. Katarzyna Kurowska Kamil Zduniuk MOBILNOŚĆ STUDENTÓW W UNII EUROPEJSKIEJ Katarzyna Kurowska Kamil Zduniuk Plan prezentacji 1) Wprowadzenie do tematyki mobilności 2) Międzynarodowa mobilność studentów 3) Program Erasmus 4) Opłacalność

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management Poznań, 2012, September 20th Doctor Anna Scheibe adiunct in the Department of Economic Sciences PROJECT Syllabus for course Global Marketing on the study program: Management I. General information 1. Name

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2013 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze

Bardziej szczegółowo

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy Definition: WHAT DOES THE SPECIAL ECONOMIC ZONE MEAN? THE SPECIAL ECONOMIC ZONE IS THE SEPERATED AREA WITH ATTRACTIVE TAX

Bardziej szczegółowo

NEW CUSTOMER CONSULTATION QUESTIONNAIRE KWESTIONARIUSZ KONSULTACYJNY DLA NOWEGO KLIENTA

NEW CUSTOMER CONSULTATION QUESTIONNAIRE KWESTIONARIUSZ KONSULTACYJNY DLA NOWEGO KLIENTA NEW CUSTOMER CONSULTATION QUESTIONNAIRE KWESTIONARIUSZ KONSULTACYJNY DLA NOWEGO KLIENTA 1. CLIENT: KLIENT: 2. CONTACT: KONTAKT: 3. DATE: DATA: 4. CONSULTANT: KONSULTANT: 5. VENUE: MIEJSCE: 6. Briefly summarize

Bardziej szczegółowo

Angielski Biznes Ciekawie

Angielski Biznes Ciekawie Angielski Biznes Ciekawie Conditional sentences (type 2) 1. Discuss these two types of mindsets. 2. Decide how each type would act. 3. How would you act? Czy nauka gramatyki języka angielskiego jest trudna?

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie Raportu o Romach i Travellers

Podsumowanie Raportu o Romach i Travellers Podsumowanie Raportu o Romach i Travellers 10-12 milionów Romów w Europie 6 milionów mieszkających w U E Irlandia Polska Republika Czeska Turcja Populacja społeczności romskiej w liczbach Irlandia Polska

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

How much does SMARTech system cost?

How much does SMARTech system cost? 1. How much does an intelligent home system cost? With over six years of experience in construction of Intelligent Home Systems we have done a value analysis of systems and services usually purchased by

Bardziej szczegółowo

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY TeleTrade DJ International Consulting Ltd Sierpień 2013 2011-2014 TeleTrade-DJ International Consulting Ltd. 1 Polityka Prywatności Privacy Policy Niniejsza Polityka

Bardziej szczegółowo

Your bridge to opportunities+

Your bridge to opportunities+ Goodman Wrocław IV 64,000 sqm warehouse space in strategic location Your bridge to opportunities+ Goodman Wrocław IV Wrocław, ul. Kwiatkowskiego Goodman Wrocław IV Wrocław, Kwiatkowskiego Street Zbliż

Bardziej szczegółowo

The Lifelong Learning Programme- Erasmus

The Lifelong Learning Programme- Erasmus The Lifelong Learning Programme- Erasmus Ogólne informacje o programie Erasmus Program Erasmus został ustanowiony w 1987 r. jako europejski program wyjazdów stypendialnych dla studentów. W latach dziewięćdziesiątych

Bardziej szczegółowo

1945 (96,1%) backlinks currently link back. 1505 (74,4%) links bear full SEO value. 0 links are set up using embedded object

1945 (96,1%) backlinks currently link back. 1505 (74,4%) links bear full SEO value. 0 links are set up using embedded object Website Backlinks Analysis Report 2023 backlinks from 224 domains Report created: Jan 3, 2015 Website: http://wpisz.stronę.odbiorcy Compared with: 7 day(s) old Domain Statistics The domain seo.zgred.pl

Bardziej szczegółowo

Founding the Siberian Centre of European Education (SCEE)

Founding the Siberian Centre of European Education (SCEE) Founding the Siberian Centre of European Education (SCEE) Erasmus Mundus Action 3: Promotion of higher education Małgorzata CHROMY Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Tomasz KOLLAT Uniwersytet im. Adama

Bardziej szczegółowo

THE INVESTMENT AREAS - BYTOM, LEŚNA STREET TERENY INWESTYCYJNE - BYTOM, ULICA LEŚNA

THE INVESTMENT AREAS - BYTOM, LEŚNA STREET TERENY INWESTYCYJNE - BYTOM, ULICA LEŚNA TERENY INWESTYCYJNE - BYTOM, ULICA LEŚNA Atrakcyjne tereny inwestycyjne znajdują się przy ul. Leśnej w Bytomiu, w bezpośrednim sąsiedztwie Alei Jana Nowaka-Jeziorańskiego. Przeznaczona do sprzedaży uzbrojona

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 6

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 6 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 6 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to eat out jeść poza domem Czy często jadasz poza domem?

Bardziej szczegółowo

Privacy policy. Polityka prywatności. www.wochen-office.com. office@wochen-offce.com 0048 667-352-102 0048 501-059-473

Privacy policy. Polityka prywatności. www.wochen-office.com. office@wochen-offce.com 0048 667-352-102 0048 501-059-473 Privacy policy Polityka office@wochen-offce.com 0048 667-352-102 0048 501-059-473 registration / correspondence address: 05-850 Ożarów Mazowiecki ul. Dmowskiego 70A/37 Polska / Poland The personal / business

Bardziej szczegółowo

European teens speaking through art. Europejscy nastolatkowie wypowiadają się poprzez sztukę.

European teens speaking through art. Europejscy nastolatkowie wypowiadają się poprzez sztukę. European teens speaking through art. Europejscy nastolatkowie wypowiadają się poprzez sztukę. The schools which participate in the project are from: Szkoły uczestniczące w projekcie są z: POLAND POLSKI

Bardziej szczegółowo

No matter how much you have, it matters how much you need

No matter how much you have, it matters how much you need CSR STRATEGY KANCELARIA FINANSOWA TRITUM GROUP SP. Z O.O. No matter how much you have, it matters how much you need Kancelaria Finansowa Tritum Group Sp. z o.o. was established in 2007 we build trust among

Bardziej szczegółowo

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round Extraclass Football Men Season 2009/10 - Autumn round Invitation Dear All, On the date of 29th July starts the new season of Polish Extraclass. There will be live coverage form all the matches on Canal+

Bardziej szczegółowo

A n g i e l s k i. Phrasal Verbs in Situations. Podręcznik z ćwiczeniami. Dorota Guzik Joanna Bruska FRAGMENT

A n g i e l s k i. Phrasal Verbs in Situations. Podręcznik z ćwiczeniami. Dorota Guzik Joanna Bruska FRAGMENT A n g i e l s k i Phrasal Verbs in Situations Podręcznik z ćwiczeniami FRAGMENT Dorota Guzik Joanna Bruska Autorzy: Dorota Guzik, Joanna Bruska Konsultacja językowa: Tadeusz Z. Wolański Lektorzy: Maybe

Bardziej szczegółowo

Program Erasmus+ będzie wspierał:

Program Erasmus+ będzie wspierał: Zawartość Program Erasmus+ będzie wspierał:... 2 EDUKACJA SZKOLNA... 3 Mobilność kadry... 3 Partnerstwa strategiczne... 3 Wsparcie dla reform w obszarze edukacji... 3 SZKOLNICTWO WYŻSZE... 4 Mobilność

Bardziej szczegółowo

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce Sustainable Urban Mobility Planning Poland Wprowadzenie Introduction Wyzwania polityki UE w zakresie transportu miejskiego Zatłoczenie centrów miast

Bardziej szczegółowo

farma stron Wiki przegląd projektu

farma stron Wiki przegląd projektu farma stron Wiki przegląd projektu Michał Frąckowiak (pierwsza polska) michal.wikidot.com Innowatorium, Warszawa, 2007-03-01 Do you Wiki? WikiWiki = strony www, które można edytować! blogi fala popularności,

Bardziej szczegółowo

Jak tworzyć programów studiów na bazie efektów uczenia się?

Jak tworzyć programów studiów na bazie efektów uczenia się? Jak tworzyć programów studiów na bazie efektów uczenia się? Seminarium Bolońskie Proces Boloński: nowe wyzwania dla polskich uczelni Uniwersytet w Białymstoku, 12 maja 2010 r. Ewa Chmielecka, Andrzej Kraśniewski

Bardziej szczegółowo

Comenius. Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje:

Comenius. Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje: Comenius Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje: Dwustronne Partnerskie Projekty Szkół Wielostronne Partnerskie Projekty Szkół Partnerskie Projekty

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach

Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach Akademia Ekonomiczna w Poznaniu Wydział Zarządzania Specjalność: Inwestycje Kapitałowe i Strategie Finansowe Przedsiębiorstw Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach Michał Goc Praca

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. KOD UCZNIA UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY PESEL miejsce na naklejkę EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi CZERWIEC 2012 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie

Bardziej szczegółowo

Studenci niepełnosprawni nosprawni w programie Erasmus

Studenci niepełnosprawni nosprawni w programie Erasmus Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe Ŝycie Program Erasmus Studenci niepełnosprawni nosprawni w programie Erasmus Warszawa, 20 kwietnia 2010 r. Czym jest FRSE?

Bardziej szczegółowo

Space for your logo, a photograph etc. Action 3.3.1 (WBU) www.viaregiaplus.eu

Space for your logo, a photograph etc. Action 3.3.1 (WBU) www.viaregiaplus.eu Space for your logo, a photograph etc. Action 3.3.1 (WBU) THE ANALYSIS CONCERNING THE DESIGNATION OF THE ROUTE THAT INTEGRATES THE SOUTH OF THE LOWER SILESIA PROVINCE TOGETHER WITH NORTH - SOUTHLINKS Analiza

Bardziej szczegółowo

Presented by. Dr. Morten Middelfart, CTO

Presented by. Dr. Morten Middelfart, CTO Meeting Big Data challenges in Leadership with Human-Computer Synergy. Presented by Dr. Morten Middelfart, CTO Big Data Data that exists in such large amounts or in such unstructured form that it is difficult

Bardziej szczegółowo

BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation. operation good practices presentation

BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation. operation good practices presentation BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation operation good practices presentation Polites association was founded in 2002 in Szczecin Stowarzyszenie POLITES w Szczecinie Starszy Brat Starsza Siostra

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020

PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020 PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020 ERASMUS+ Nowy program Unii Europejskiej na lata 2014-2020 Połączył w jedną całość 7 dotychczasowych programów: 2014 2020 E R

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Program Uczenie się przez całe życie. Program Leonardo da Vinci. Alicja Pietrzak

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Program Uczenie się przez całe życie. Program Leonardo da Vinci. Alicja Pietrzak Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Program Uczenie się przez całe życie Program Leonardo da Vinci Alicja Pietrzak Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji jest fundacją Skarbu Państwa wspiera działania na rzecz

Bardziej szczegółowo

Rynkowe perspektywy dużych szybkości w Polsce zastosowanie projektu UIC dla krajów w Europy Centralnej i Wschodniej.

Rynkowe perspektywy dużych szybkości w Polsce zastosowanie projektu UIC dla krajów w Europy Centralnej i Wschodniej. Andrzej Żurkowski PKP SA Rynkowe perspektywy dużych szybkości w Polsce zastosowanie projektu UIC dla krajów w Europy Centralnej i Wschodniej. Market perspective for HST in Poland - implementation of UIC

Bardziej szczegółowo

Strategia EUROPA 2020 i wyzwania stojące przed edukacją. dr Violetta Florkiewicz

Strategia EUROPA 2020 i wyzwania stojące przed edukacją. dr Violetta Florkiewicz Strategia EUROPA 2020 i wyzwania stojące przed edukacją dr Violetta Florkiewicz Strategia Europa 2020 Jest to unijna strategia wzrostu do 2020 roku. Jej celem jest osiągnięcie wzrostu gospodarczego, który

Bardziej szczegółowo