ELŻBIETA HÜBNER-WOŹNIAK AWF, WARSZAWA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ELŻBIETA HÜBNER-WOŹNIAK AWF, WARSZAWA"

Transkrypt

1 ELŻBIETA HÜBNER-WOŹNIAK AWF, WARSZAWA

2 Adaptacje wywołane treningiem, czyli efekt kompleksowych działań mających na celu poprawę wyników sportowych, pojawiają się jako konsekwencja systematycznie powtarzanych ćwiczeń fizycznych o określonej objętości, intensywności i częstotliwości. Jak dotąd brak jest powszechnie akceptowanego sposobu obliczania wielkości obciążeń treningowych, czyli określenia siły bodźca wysiłkowego, oddziaływującego na organizm. Jednocześnie wiadomo, że odpowiedź organizmu na takie same obciążenia może być zróżnicowana, gdyż zależy od indywidualnego potencjału sportowca, którego jednak nie daje się dokładnie określić.

3 Niezależnie od dyscypliny sportu stosowane w treningu ćwiczenia mają na celu kształtowanie tych cech motorycznych, które najlepiej zaadaptują organizm do wymagań stawianych przez wysiłki startowe. Celem treningu fizycznego jest uzyskanie przez zawodnika jak najwyższego poziomu wydolności fizycznej i wykształcenie takich adaptacji, które umożliwią osiągnięcie sukcesu w uprawianej dyscyplinie sportu.

4 Właściwy dobór rodzaju i wielkości obciążeń wysiłkiem fizycznym odgrywa decydującą rolę w przygotowaniu zawodnika do uczestniczenia w walce sportowej. Wiadomo, że zbyt małe obciążenia treningowe nie wywołują pożądanych zmian adaptacyjnych, ale jednocześnie obciążenia zbyt duże, jak na możliwości organizmu zawodnika, również nie przyczyniają się do pojawienia takich zmian.

5 WYDOLNOŚĆ OPTYMALNY TRENING PRZETRENOWANIE NIEDOTRENOWANIE OBJĘTOŚĆ I INTENSYWNOŚĆ TRNINGU

6 WYDOLNOŚĆ 2 ADAPTACJA PRZETRENOWANIE CZAS

7 Wiadomo, że nowoczesny trening, szczególnie sportowców najwyższej klasy, zakłada okresowe stosowanie przeciążenia wysiłkiem fizycznym w celu uzyskania optymalnych adaptacji fizjologicznych i szczytowego wzrostu wydolności. Stwarza to zagrożenie pojawienia się zwiększonego ryzyka wystąpienia stanu przetrenowania, charakteryzującego się przede wszystkim spadkiem wydolności fizycznej oraz niekorzystnymi zmianami w metabolizmie i zmianami funkcjonalnymi.

8 WZRASTAJĄCA INTENSYWNOŚĆ, CZAS TRWANIA I CZĘSTOTLIWOŚĆ TRENINGU Stan niedotrenowania Ciężki trening* Przeciążenie** Przetrenowanie*** Niewielkie adaptacje fizjologiczne i brak zmian wydolności Adaptacje fizjologiczne i niewielka poprawa wydolności Optymalne adaptacje fizjologiczne i szczytowy wzrost wydolności Zanik adaptacji fizjologicznych i spadek wydolności Strefa wzrostu wydolności * planowy, systematyczny wzrost siły bodźców treningu, ** trening, w którym obciążenia okresowo przekraczają zdolności adaptacyjne, co pozwala w efekcie uzyskać szczytowy wzrost wydolności, *** zaburzona równowaga między treningiem i odpoczynkiem, między wysiłkiem a zdolnością wysiłkową, między wielkością stresu a jego tolerancją.

9 Uzyskanie optymalnego efektu treningowego wymaga precyzyjnego utrzymania równowagi miedzy wielkością bodźca wysiłkowego i czasem odpoczynku. Zbyt krotki czas odpoczynku, niewystarczający do odtworzenia stanu homeostazy ustrojowej, może stać się przyczyną stanu przeciążenia organizmu, prowadząc do naruszenia indywidualnej tolerancji stresu wysiłkowego.

10 Zespół przetrenowania pojawia się wtedy, gdy równowaga między treningiem fizycznym i odpoczynkiem ulega zaburzeniu i zamiast wzrostu wydolności obserwowany jest jej spadek, nawet po okresie odpoczynku. Mechanizmy leżące u podłoża zespołu przetrenowania są złożone i nie w pełni wyjaśnione, a dane doświadczalne są niepełne i niejednoznaczne. Generalnie przyjmuje się, że w zespole tym pojawiają się zarówno objawy zmęczenia lokalnego jak i ogólnoustrojowego, spowodowanego zaburzeniami w funkcjonowaniu centralnego i autonomicznego układu nerwowego, podwzgórza i przysadki mózgowej. Objawy te mogą występować niezależnie lub łącznie i mieć różny stopień nasilenia.

11 EXCESSIVE EXERCISE REST

12 Stan przeciążenia krótkotrwałe (dni) obniżenie wydolności fizycznej spowodowane wzrostem intensywności i/lub objętości treningu. Zespół przetrenowania długotrwałe (tygodnie, miesiące) obniżenie wydolności fizycznej spowodowane wzrostem intensywności i/lub objętości treningu.

13 Niektóre objawy patofizjologiczne zespołu przetrenowania: 1. uszkodzenia mięśni - podwyższony poziom białek mięśniowych (mioglobina, enzymy), - ból mięśni, - redukcja zakresu ruchów, - obniżenie siły i mocy maksymalnej, 2. zaburzenia profilu hormonalnego, 3. zmiany immunologiczne, 4. zmiany nastroju.

14 Trening sportowców wyczynowych zakłada stosowanie ekstremalnych obciążeń wysiłkiem fizycznym. Te duże obciążenia treningowe mogą jednak wywołać trwały stan przeciążenia organizmu, który, bez interwencji trenera i zmiany planów treningowych, może przekształcić się w zespół przetrenowania, zmniejszający zdolności wysiłkowe zawodnika. W celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia tego zespołu podejmowane są próby monitorowania treningu, co pozwala na uzyskanie informacji o stanie organizmu poszczególnych zawodników i ich reakcji na zastosowane obciążenia treningowe.

15 Wysiłek fizyczny jest czynnikiem zaburzającym stan homeostazy organizmu. Wielkość i charakter tych zaburzeń zależy głównie od czasu trwania i intensywności wysiłku, rodzaju wykonywanych skurczów mięśni, jak również od stanu wytrenowania badanej osoby. Zaburzeniom homeostazy towarzyszą zmiany składu krwi, obejmujące wskaźniki biochemiczne, endokrynologiczne czy immunologiczne.

16 Wykorzystanie oznaczeń wskaźników biochemicznych do oceny wywołanych wysiłkiem i treningiem fizycznym jest możliwe dzięki dynamicznemu rozwojowi wiedzy o metabolizmie komórkowym i mechanizmach jego regulacji, jak również dzięki wprowadzeniu nowoczesnych metod badawczych, opartych na najnowszych osiągnięciach techniki laboratoryjnej.

17 Podstawowe znaczenie przy wykorzystaniu wskaźników biochemicznych w praktyce sportowej jest ustalenie celu badań. Od tego uzależniony jest wybór materiału biologicznego, rodzaju wskaźnika i odpowiedniej metody jego oznaczania.

18 Wskaźniki, które mogą być przydatne w monitorowaniu wpływu wysiłku fizycznego czy treningu na organizm muszą charakteryzować się łatwością i szybkością wykonania oznaczeń. Jednocześnie oznaczenia te powinny wymagać pobrania niewielkiej ilości krwi, np. z opuszki palca czy płatka ucha. Musza też mieć wartość diagnostyczną, tzn. ulegać pod wpływem wysiłku zmianom w określonym kierunku, a uzyskany wynik pozwala na ustalenie przyczyny obserwowanych zmian.

19 Czynniki, które należy brać pod uwagę przy wyborze wskaźników biochemicznych wykorzystywanych w praktyce sportowej: wartość diagnostyczna (na podstawie uzyskanego wyniku można ustalić przyczynę obserwowanych zmian), jednoznaczny kierunek indukowanych wysiłkiem zmian stężenia/aktywności badanego wskaźnika (zawsze wzrasta lub zawsze maleje), ilość materiału (krwi) potrzebnej do wykonania oznaczeń, unikanie niekorzystnych skutków dla zdrowia (np. stanu zapalnego spowodowanego infekcją po pobraniu krwi), możliwość wykonania oznaczeń poza laboratorium, czas konieczny do uzyskania wyników oznaczeń, koszt oznaczeń.

20 Istnieje wiele hipotez, próbujących wyjaśnić mechanizm (lub mechanizmy) pojawienia się zespołu przetrenowania, ale najczęściej każda z nich wyjaśnia tylko jeden z wielu aspektów tego stanu. Istnieje coraz więcej dowodów sugerujących, że zespołowi przetrenowania towarzyszą różnorodne, powiązane ze sobą, zmiany metabolizmu węglowodanów, lipidów i białek, jak również procesów oksydacyjnych oraz funkcji hormonalnych i immunologicznych.

21 Hipotezy wyjaśniające mechanizm/mechanizmy zespołu przetrenowania: Obniżone zasoby glikogenu w mięśniach i wątrobie Wzrost stężenia tryptofanu we krwi Zaburzenia hormonalne (T/C) Spadek stężenia glutaminy we krwi Uszkodzenia mięśni.

22 Jedną z hipotez pojawienia się zespołu przetrenowania jest założenie, że główną jego przyczyną jest spadek stężenia glikogenu mięśniowego, co powoduje, że do celów energetycznych mięśnie wykorzystują aminokwasy rozgałęzione (Leu, Ileu, Val) pobierane z krwi, co wywołuje spadek ich stężenia, a jednocześnie we krwi wzrasta stężenie tryptofanu. W tych warunkach dochodzi do zwiększonego pobierania tryptofanu przez mózg i nasilonej syntezy serotoniny. Serotonina jest neuroprzekaźnikiem, którego zwiększone stężenie powoduje zmiany nastroju i zachowania, hamuje pobudzenie motoneuronów oraz, za pośrednictwem podwzgórza, ma wpływ na autonomiczny układ nerwowy i układ hormonalny.

23 Wykazano również, że w zespole przetrenowania obniża się stężenie glutaminy we krwi. Obniżone stężenie tego związku jest odpowiedzialne za zaburzenia komórkowego układu immunologicznego i zwiększone ryzyko infekcji, ponieważ glutamina jest głównym substratem energetycznym wykorzystywanym przez leukocyty

24 Wpływ stężenia glutaminy na układ immunologiczny TRENING Spadek stężenia glutaminy w osoczu Supresja układu immunologicznego Obniżenie zdolności leukocytów do fagocytozy Spadek stężenia IgA w ślinie Zwiększone ryzyko wystąpienia infekcji

25 Podczas wysiłku fizycznego dochodzi do zwiększenia produkcji reaktywnych form tlenu (RFT), głównie w mitochondriach. Co prawda komórki tkanek i narządów wyposażone są w systemy antyoksydacyjne, to jednak może dojść do sytuacji, gdy systemy te są niewystarczające do unieszkodliwienia produkowanych podczas wysiłku RFT powodując stres oksydacyjny. Reaktywne formy tlenu powodują uszkodzenia cząsteczek białek, tłuszczów, węglowodanów i DNA komórkowego. Tak więc w warunkach stresu oksydacyjnego dochodzi do zaburzenia równowagi między produkcją RFT i odpowiedzią antyoksydacyjną, co może być przyczyną uszkodzeń komórkowych.

26 Reaktywne formy tlenu uczestniczą w inicjacji indukowanych wysiłkiem uszkodzeń mięśni i rozwoju odpowiedzi zapalnej. Jedna z hipotez dotycząca mechanizmów leżących u podłoża zespołu przetrenowania zakłada, że jego pierwszą przyczyną są uszkodzenia mięśni, a w konsekwencji pojawiają się inne, znane objawy tego zespołu. Wiadomo, że umiarkowane uszkodzenia włókien mięśniowych, po których następuje odnowa, są integralnym elementem procesu treningowego.

27 W warunkach dużych obciążeń treningowych i niewystarczającego czasu odpoczynku umiarkowane uszkodzenie mięśni rozwija się w stan chroniczny, któremu towarzyszy ból mięśni i ich osłabienie. Jednocześnie we krwi wzrasta stężenie białek wewnątrzmięśniowych, w tym enzymów, takich jak kinaza kreatynowa (CK) oraz podwyższa się poziom wskaźników stanu zapalnego (np. stężenie białka C-reaktywnego), wskazując na uszkodzenie tkanek. Mikrouszkodzenia mięśni powodują obniżenie ich siły i zakresu ruchów, co może zakłócać wykonywanie zadań treningowych.

28 Uszkodzenie mięśni Mózg Stan zapalny Cytokiny ( ) Wątroba Aktywność CK w osoczu ( ) Stężenie IgA w ślinie ( ) Układ immunologiczny (supresja) Zmiany zachowania Zmiany hormonalne Wzrost stężenia CPR pobieranie Spadek stężenia glutaminy Testosteron ( ) Kortyzol ( ) Degradacja białek Schemat zależności między czynnikami wywołującymi zespół przetrenowania (główne objawy zaznaczone na pomarańczowym tle); ( ) spadek, ( ) wzrost

29 Kluczową rolę w indukowaniu zintegrowanej odpowiedzi organizmu na nadmierne obciążenie wysiłkiem pełnią cytokiny. Są to białka lub peptydy o małej masie cząsteczkowej, produkowane i wydzielane przez różne komórki, np. makrofagi czy uszkodzone komórki mięśniowe. Uczestniczą w przekazywaniu sygnałów między komórkami różnych tkanek i narządów. Niektóre cytokiny mają działanie prozapalne, chociaż znane są również cytokiny o właściwościach antyzapalnych.

30 Wzrost stężenia cytokin we krwi może stymulować niektóre obszary mózgu powodując m. in. depresję, utratę apetytu czy zaburzenia snu, a wiec te objawy, które są charakterystyczne dla zespołu przetrenowania. Cytokiny prozapalne stymulują również wątrobę do produkcji białek ostrej fazy, np. białka C-reaktywnego.

31 Jedną z metod stosowaną w bieżącej kontroli treningu jest obserwacja zmian aktywności kinazy kreatynowej (CK) we krwi. Wybór tego wskaźnika nie jest przypadkowy. Jedną z dobrze udokumentowanych teorii o przyczynach występowania zespołu przetrenowania uważa uszkodzenia mięśni za główny czynnik całej kaskady zmian prowadzących do objawów tego zespołu.

32 Wysiłek fizyczny może powodować uszkodzenia włókien mięśniowych, naruszona może zostać ultrastruktura miocytów, obejmująca zmiany w błonie komórkowej, uszkodzenia białek kurczliwych i stabilizujących, a nawet rozpad organelli komórkowych. Bodźcem wywołującym uszkodzenia mięśni jest stres mechaniczny lub metaboliczny. Stres mechaniczny, związany ze wzrostem napięcia podczas skurczu mięśnia, powoduje uszkodzenie sarkolemmy, siateczki śródplazmatycznej i struktur białkowych. Do czynników metabolicznych zalicza się m. in. Podwyższoną temperaturę, obniżone ph, produkcję reaktywnych form tlenu, czy zmianę stosunku ATP/ADP.

33 MITOCHONDRIA CYTOPLAZMA PRZECHODZENIE ENZYMÓW DO PŁYNU POZAKOMÓRKOWEGO NIEZNACZNE USZKODZENIE CIĘŻKIE USZKODZENIE

34 Zawartość enzymów w komórkach tkanek i narządów jest znacznie zróżnicowana zarówno co do ilości jak i proporcji między poszczególnymi enzymami. Tak więc każdy narząd na określony, charakterystyczny zestaw enzymów, tworzący specyficzny profil enzymatyczny. Po uszkodzeniu komórki jej profil enzymatyczny odzwierciedla się we krwi i pozwala na określenie, w którym narządzie lub tkance doszło do uszkodzeń (wywołanych stanem chorobowym czy wysiłkiem fizycznym).

35 Komórki mięśni szkieletowych posiadają specyficzny profil enzymatyczny. Zawierają one w swoim wnętrzu zarówno enzymy występujące w innych tkankach jak i enzymy narządowo specyficzne. Szczególną uwagę zwrócono na specyficzny dla tkanki mięśniowej enzym o nazwie kinaza kreatynowa (CK). Enzym ten występuje także w mięśniu sercowym i mózgu, jednakże w przypadku obserwowania zmian wywołanych wysiłkiem zakłada się, że wzrost aktywności kinazy kreatynowej we krwi wynika z uszkodzenia komórek mięśniowych. Wzrost aktywności kinazy kreatynowej w osoczu uważany jest powszechnie za pośredni wskaźnik uszkodzenia włókien mięśniowych.

36 Wywołany wysiłkiem wzrost aktywności CK w osoczu zależy od wielu czynników, takich jak czas trwania i intensywność wysiłku, rodzaj wykonywanych skurczów mięśni czy stan wytrenowania. Zawodnicy Czas trwania wys. Aktywność CK (U/l) Przed wys. Po wys. % wzrostu aktywn. CK Piłka nożna 2 x 45 min 81±42 148±66** 83 Zapasy 5 x 5 min* 118±70 427±170** 260 Maraton 220±42 min 61±47 339±294** 455 * 4 walki zapaśnicze trwające 5 min ** Statystycznie istotnie wyższe w porównaniu z aktywnością wyjściową (p<0,05)

37 Czas trwania wysiłku Intensywność wysiłku Rodzaj skurczów mięśni Stan wytrenowania 1. Wzrost przepuszczalności błon włókien mięśniowych 2. Urazy mechaniczne Wzrost aktywności kinazy kreatynowej (CK) w osoczu Czynniki wpływające na powysiłkową aktywność kinazy kreatynowej (CK) w osoczu

38 Mikrouszkodzenia włókien mięśniowych pojawiają się po pracy o różnym charakterze i maja najczęściej zasięg lokalny. Najsilniejszym bodźcem uszkadzającym włókna mięśniowe są skurcze ekscentryczne, które mogą spowodować mechaniczne uszkodzenia komórek.

39 Wywołane wysiłkiem uszkodzenia włókien mięśniowych występują nie tylko pod wpływem skurczów ekscentrycznych, ale również pod wpływem niemal wszystkich rodzajów wysiłku związanych z treningiem sportowców wyczynowych. W praktyce sportowej ocena stopnia tych uszkodzeń dokonywana jest najczęściej na podstawie dowodów pośrednich, takich jak utrata funkcji mięśni, opóźniony ból mięśniowy czy aktywność enzymów wewnątrzmięśniowych we krwi.

40 Wykazano, że wzrost aktywności CK w osoczu po wysiłku jest indywidualnie zróżnicowany, co oznacza, że reakcja zawodników na taki sam bodziec wysiłkowy może, mając ten sam kierunek, różnić się w wartościach bezwzględnych.

41 h:min 4:30 4:00 3:30 Aktywność CK w osoczu u zawodników różniących się wrażliwością mięśni na bodziec wysiłkowy 3:00 2:30 2:00 1:30 Aktywność CK zawodnik 1 zawodnik 2 1: VII 10 VII 15 VII 20 VII 25 VII 1 VIII 5 VIII 9 VIII

42 Analizując przebieg zmian aktywności CK w osoczu można określić zwiększone ryzyko wystąpienia przeciążenia wysiłkiem mięśni szkieletowych. Wiedząc, że kumulacja przeciążeń może skutkować pojawieniem się zespołu przetrenowania można tak modyfikować trening, aby temu niekorzystnemu zjawisku zapobiec. Ma to szczególne znaczenie w okresach treningu poprzedzających start na ważnych zawodach, gdyż nadmierne uszkodzenia mięsni szkieletowych, a co za tym idzie pogorszenie stanu funkcjonalnego mięśni zawodnika zmniejsza jego szansę na wygraną.

43 Aktywność CK(U/I) 800 obciążenia zawodnik A zawodnik B Dzień treningu Obciążenie treningowe (pkt.) Przebieg zmian aktywności CK w osoczu u zawodnika A i B wywołany obciążeniami treningowymi, których wielkość wyrażono w arbitralnych punktach. Zawodnik A - prawidłowa reakcja na wysiłki treningowe, zawodnik B brak zależności między wielkością obciążeń treningowych i aktywnością CK, co sugeruje zwiększone ryzyko przeciążenia mięśni pracą.

44 Zmiany metabolizmu komórkowego pod wpływem jednorazowego wysiłku fizycznego mogą również dotyczyć białek i aminokwasów. Organizm ludzki nie gromadzi zapasów białek, jednakże aminokwasy, z których białka są zbudowane, mogą być podczas wysiłku wykorzystywane do celów energetycznych.

45 Odzwierciedleniem zwiększonej degradacji białek i katabolizmu aminokwasów jest zwiększona produkcja mocznika, końcowego metabolitu przemian tych związków. Wzrost stężenia mocznika w osoczu może być wywołany długotrwałym wysiłkiem, gdy dochodzi do wyczerpania zasobów węglowodanów (glikogenu) w mięśniach i wątrobie. Wysiłki o krótkim czasie trwania nie wywołują zmian stężenia mocznika we krwi.

46 Interpretacja zmian stężenia mocznika w osoczu wywołanych wysiłkiem fizycznym powinna uwzględniać wpływ dodatkowych czynników takich jak: spożycie białka w diecie zwiększone spożycie powoduje podwyższenie stężenia mocznika we krwi, spożycie węglowodanów w diecie zbyt małe spożycie powoduje, że do celów energetycznych wykorzystywane są aminokwasy, co powoduje wzrost stężenie mocznika we krwi, stan odwodnienia organizmy efektem jest podwyższone stężenie mocznika we krwi, zaburzona podczas wysiłku praca nerek konsekwencją jest zbyt małe wydalanie mocznika z moczem, co powoduje podwyższenie stężenia tego związku we krwi.

47 Diagnozowanie zespołu przetrenowania jest jednym z bardziej skomplikowanych zadań medycyny sportu, przede wszystkim z uwagi na niewielka liczbę danych doświadczalnych. Świadome doprowadzenie zawodnika do stanu przetrenowania i w efekcie do utraty wydolności fizycznej natrafia na przeszkody natury etycznej. Powszechnie uważa się, że brak jest pojedynczego wskaźnika, dającego wiarygodną odpowiedź o stanie zawodnika i jego zdolności do treningu, jak również nie znaleziono uniwersalnego narzędzia przydatnego do wykrywania przetrenowania w jego subklinicznej fazie.

48 Proponowane metody biochemiczne wykrywania zespołu przetrenowania i ocena ich trafności Metoda Próg przemian beztlenowych Stężenie mleczanu we krwi Aktywność CK w osoczu (w spoczynku) Stężenie mocznika w osoczu (w spoczynku) Stężenie testosteronu (w spoczynku) Stężenie kortyzolu (w spoczynku) Stężenie amin katecholowych w moczu Ocena trafności Nie ma wartości diagnostycznej, zmiany mogą być wywołane treningiem i dietą Nie ma wartości diagnostycznej, zmiany mogą być wywołane treningiem Wzrost może wskazywać na przeciążenie mięśni Wzrost może wskazywać na długotrwały niedobór węglowodanów Spadek może wskazywać na przemęczenie? Wzrost wskazuje na przemęczenie Znaczny spadek wskazuje na stan przetrenowania

49 Przyczyny braku spójności wyników badań: mała liczba badań sportowców z zespołem przetrenowania (problemy etyczne związane z doświadczalnym wywołaniem zespołu przetrenowania), niejednolite kryteria stosowanie w diagnozowaniu (brak powszechnie akceptowanych wskaźników, nie ustalona terminologia), wpływ czynników zaburzających diagnozę (choroby, kontuzje).

50 Zwiększone ryzyko wystąpienia zespołu przetrenowania wynika w znacznym stopniu z braku możliwości ustalenia strefy optymalnych obciążeń treningowych, gdyż nie jest dokładnie zdefiniowana, brak jest również jednoznacznych wskazówek, jaki powinien być czas odpoczynku między kolejnymi sesjami treningowymi. Z tego też względu łatwiejsze wydaje się zapobieganie zespołowi przetrenowania poprzez indywidualizację i periodyzację treningu, monitorowanie reakcji organizmu na stres wysiłkowy czy okresową ocenę wydolności, jak również zapewnienie właściwej diety odpowiedniego stylu życia.

51 Bieżąca kontrola (monitorowanie) treningu pozwala na ocenę reakcji organizmu zawodnika na stosowane obciążenia wysiłkiem fizycznym. W oparciu o uzyskane wyniki możliwa jest korekta rodzaju, objętości i intensywności ćwiczeń dla poszczególnych zawodników. Należy pamiętać, że metody stosowane do monitorowania treningu powinny być dopasowane do specyfiki danej dyscypliny sportu.

52 DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ

53 Zakładając, że uszkodzenia mięśni mogą być przyczyną pojawienia się zespołu przetrenowana, zaproponowano następująca kaskadę oddziaływań. Uszkodzone pod wpływem wysiłku włókna mięśniowe produkują prozapalne cytokiny, inicjujące powstawanie stanu zapalnego, który związany jest z infiltracją neutrofili i makrofagów do miejsc objętych uszkodzeniem. Sygnał z mięśni wywołuje odpowiedź ze strony mózgu, wątroby i systemu immunologicznego.

54 Aktywacja centralnego układu nerwowego przez prozapalne cytokiny odbywa się przez podwzgórze, w którym zlokalizowane są receptory cytokin. Związanie się cytokiny z receptorem powoduje aktywację osi podwzgórze-przysadka-kora nadnerczy i jednocześnie pogorszenie funkcjonowania osi podwzgorze-przysadka-gonady. W konsekwencji wzrasta stężenie katecholamin i kortyzolu i obniża się stężenie testosteronu we krwi, tak więc dochodzi do zmian profilu hormonalnego, obserwowanego w zespole przetrenowania, a następnie do zmian nastroju i zachowania. Wzrost stężenia kortyzolu we krwi przyczynia się również do nasilenia degradacji białek mięśniowych.

55 Prawidłowa reakcją układu mięśniowego jest wzrost aktywności CK w osoczu po dniach treningu, w których stosowane były duże obciążenia wysiłkiem fizycznym i jej spadek po zmniejszeniu obciążeń lub dniu odpoczynku.

56 Zwiększone pobieranie aminokwasów przez wątrobę do syntezy tych białek może być jedną z przyczyn spadku stężenia aminokwasów, w tym glutaminy, we krwi. Obniżone stężenie glutaminy, substratu energetycznego leukocytów, wywołuje supresję funkcji komórek układu immunologicznego, czego następstwem jest zwiększoną częstość występowania infekcji. Należy jednak wyraźnie podkreślić, że stan zapalny, jako zintegrowana reakcja organizmy na uszkodzenie, jest jedynym czynnikiem zdolnym zainicjować procesy regeneracyjne.

57 Czynniki wpływające na wielkość powysiłkowych zmian aktywności CK w osoczu: 1. Czas trwania wysiłku, 2. Intensywność wysiłku 3. Rodzaj skurczów mięśni a. koncentryczne b. izometryczne c. ekscentryczne 4. Stan wytrenowania.

BIOCHEMICZNE WSKAŹNIKI PRZETRENOWANIA

BIOCHEMICZNE WSKAŹNIKI PRZETRENOWANIA BIOCHEMICZNE WSKAŹNIKI PRZETRENOWANIA Dr hab. prof. AWF Elżbieta Hübner-Woźniak AWF, Warszawa W organizmie zawodniczek i zawodników uprawiających wyczynowo różne dyscypliny sportu dochodzi z jednej strony

Bardziej szczegółowo

Instytut Sportu. Biochemiczne wskaźniki przetrenowania. Zakład Biochemii. mgr Konrad Witek

Instytut Sportu. Biochemiczne wskaźniki przetrenowania. Zakład Biochemii. mgr Konrad Witek Instytut Sportu Zakład Biochemii Biochemiczne wskaźniki przetrenowania Przetrenowanie (overtraining)- długotrwałe pogorszenie się dyspozycji sportowej zawodnika, na skutek kumulowania się skutków stosowania

Bardziej szczegółowo

PSYCHO-HORMONALNE PRZEJAWY PRZETRENOWANIA U WYCZYNOWYCH SPORTOWCÓW. dr Zbigniew Obmiński Instytut Sportu Zakład Endokrynologii

PSYCHO-HORMONALNE PRZEJAWY PRZETRENOWANIA U WYCZYNOWYCH SPORTOWCÓW. dr Zbigniew Obmiński Instytut Sportu Zakład Endokrynologii PSYCHO-HORMONALNE PRZEJAWY PRZETRENOWANIA U WYCZYNOWYCH SPORTOWCÓW dr Zbigniew Obmiński Instytut Sportu Zakład Endokrynologii Chroniczne zmęczenie - objaw choroby lub przepracowania u zdrowych osób Zmęczenie

Bardziej szczegółowo

ObciąŜenie treningowe wyraŝa wysiłek wykonywany przez sportowca w

ObciąŜenie treningowe wyraŝa wysiłek wykonywany przez sportowca w WYKŁAD III Struktura obciąŝeń treningowych Aby kierować treningiem sportowym naleŝy poznać relację pomiędzy przyczynami, a skutkami, pomiędzy treningiem, a jego efektami. Przez wiele lat trenerzy i teoretycy

Bardziej szczegółowo

Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu WYDZIAŁ WYCHOWANIA FIZYCZNEGO w Gdańsku ĆWICZENIE III. AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA, A METABOLIZM WYSIŁKOWY tlenowy

Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu WYDZIAŁ WYCHOWANIA FIZYCZNEGO w Gdańsku ĆWICZENIE III. AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA, A METABOLIZM WYSIŁKOWY tlenowy Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu WYDZIAŁ WYCHOWANIA FIZYCZNEGO w Gdańsku ĆWICZENIE III AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA, A METABOLIZM WYSIŁKOWY tlenowy AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA W ujęciu fizjologicznym jest to: każda

Bardziej szczegółowo

ZARYS FIZJOLOGII WYSIŁKU FIZYCZNEGO Podręcznik dla studentów

ZARYS FIZJOLOGII WYSIŁKU FIZYCZNEGO Podręcznik dla studentów ZARYS FIZJOLOGII WYSIŁKU FIZYCZNEGO Podręcznik dla studentów ZARYS FIZJOLOGII WYSIŁKU FIZYCIKIES Podręcznik dla studentów Pod redakcją dr n. med. Bożeny Czarkowskiej-Pączek prof. dr. hab. n. med. Jacka

Bardziej szczegółowo

Fizjologia, biochemia

Fizjologia, biochemia 50 Fizjologia, biochemia sportu Krioterapia powoduje lepszą krążeniową i metaboliczną tolerancję oraz opóźnia narastanie zmęczenia w trakcie wykonywania pracy mięśniowej przez zawodników sportów wytrzymałościowych.

Bardziej szczegółowo

Przydatność najprostszych wskaźników fizjologicznych. w ocenie wytrenowania zawodnika.

Przydatność najprostszych wskaźników fizjologicznych. w ocenie wytrenowania zawodnika. Przydatność najprostszych wskaźników fizjologicznych w ocenie wytrenowania zawodnika. Przemysław Kubala Wykres orientacyjnych wartości tętna i stref pracy w zależności od wieku. W oparciu o ten wykres

Bardziej szczegółowo

Subiektywne objawy zmęczenia. Zmęczenie. Ból mięśni. Objawy obiektywne 2016-04-07

Subiektywne objawy zmęczenia. Zmęczenie. Ból mięśni. Objawy obiektywne 2016-04-07 Zmęczenie to mechanizm obronny, chroniący przed załamaniem funkcji fizjologicznych (wyczerpaniem) Subiektywne objawy zmęczenia bóle mięśni, uczucie osłabienia i wyczerpania, duszność, senność, nudności,

Bardziej szczegółowo

Wysiłek krótkotrwały o wysokiej intensywności Wyczerpanie substratów energetycznych:

Wysiłek krótkotrwały o wysokiej intensywności Wyczerpanie substratów energetycznych: Zmęczenie Zmęczenie jako jednorodne zjawisko biologiczne o jednym podłożu i jednym mechanizmie rozwoju nie istnieje. Zmęczeniem nie jest! Zmęczenie po dniu ciężkiej pracy Zmęczenie wielogodzinną rozmową

Bardziej szczegółowo

Źródła energii dla mięśni. mgr. Joanna Misiorowska

Źródła energii dla mięśni. mgr. Joanna Misiorowska Źródła energii dla mięśni mgr. Joanna Misiorowska Skąd ta energia? Skurcz włókna mięśniowego wymaga nakładu energii w postaci ATP W zależności od czasu pracy mięśni, ATP może być uzyskiwany z różnych źródeł

Bardziej szczegółowo

Badanie profilu sportowego Fit Sport

Badanie profilu sportowego Fit Sport Badanie profilu sportowego Fit Sport Talent sportowca to jedna strona medalu, Druga to ciężka praca, oparta na ocenie indywidualnych uwarunkowań organizmu. Fit Sport określa predyspozycje genetyczne niezbędne

Bardziej szczegółowo

Streszczenie projektu badawczego

Streszczenie projektu badawczego Streszczenie projektu badawczego Dotyczy umowy nr 2014.030/40/BP/DWM Określenie wartości predykcyjnej całkowitej masy hemoglobiny w ocenie wydolności fizycznej zawodników dyscyplin wytrzymałościowych Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 9. Podstawy fizjologii wysiłku fizycznego

Ćwiczenie 9. Podstawy fizjologii wysiłku fizycznego Ćwiczenie 9 Podstawy fizjologii wysiłku fizycznego Zagadnienia teoretyczne 1. Kryteria oceny wydolności fizycznej organizmu. 2. Bezpośredni pomiar pochłoniętego tlenu - spirometr Krogha. 3. Pułap tlenowy

Bardziej szczegółowo

Profil metaboliczny róŝnych organów ciała

Profil metaboliczny róŝnych organów ciała Profil metaboliczny róŝnych organów ciała Uwaga: tkanka tłuszczowa (adipose tissue) NIE wykorzystuje glicerolu do biosyntezy triacylogliceroli Endo-, para-, i autokrynna droga przekazu informacji biologicznej.

Bardziej szczegółowo

Trener Marcin Węglewski ROZGRZEWKA PRZEDMECZOWA W PIŁCE NOŻNEJ

Trener Marcin Węglewski ROZGRZEWKA PRZEDMECZOWA W PIŁCE NOŻNEJ ROZGRZEWKA PRZEDMECZOWA W PIŁCE NOŻNEJ Na optymalne przygotowanie zawodników do wysiłku meczowego składa się wiele czynników. Jednym z nich jest dobrze przeprowadzona rozgrzewka. (Chmura 2001) Definicja

Bardziej szczegółowo

Trening plyometryczny piłkarzy. na etapie szkolenia specjalnego. Zbigniew Jastrzębski

Trening plyometryczny piłkarzy. na etapie szkolenia specjalnego. Zbigniew Jastrzębski Trening plyometryczny piłkarzy na etapie szkolenia specjalnego Zbigniew Jastrzębski Piłka nożna jest grą, która stawia coraz większe wymagania w zakresie przygotowania motorycznego. Około 40-50 lat temu

Bardziej szczegółowo

TIENS L-Karnityna Plus

TIENS L-Karnityna Plus TIENS L-Karnityna Plus Zawartość jednej kapsułki Winian L-Karnityny w proszku 400 mg L-Arginina 100 mg Niacyna (witamina PP) 16 mg Witamina B6 (pirydoksyna) 2.1 mg Stearynian magnezu pochodzenia roślinnego

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Fizjologia KOD S/I/st/4

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Fizjologia KOD S/I/st/4 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Fizjologia KOD S/I/st/4 2. KIERUNEK: Sport 3. POZIOM STUDIÓW 1 : I stopień studia stacjonarne 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II rok/iii semestr 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 5

Bardziej szczegółowo

Podstawy diety i wspomagania w sporcie - przedmiotowe zasady oceniania.

Podstawy diety i wspomagania w sporcie - przedmiotowe zasady oceniania. Podstawy diety i wspomagania w sporcie - przedmiotowe zasady oceniania. W czasie zajęć ocenie podlegają wyłącznie zaangażowanie i aktywność ucznia na zajęciach. Planowane są w semestrze: - 3 oceny z zadań

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KSZTAŁCENIA INSTRUKTORÓW

PROGRAM KSZTAŁCENIA INSTRUKTORÓW PROGRAM KSZTAŁCENIA INSTRUKTORÓW w dyscyplinie UNIHOKEJ Toruński Związek Towarzystwa Krzewienia Kultury Fizycznej Lipiec 2014 l. Cele i zadania; - zapoznanie uczestników z teoretycznymi, metodycznymi i

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁTOWANIE WYTRZYMAŁOŚCI Z WYKORZYSTANIEM GIER. Kamil Michniewicz LZPN Zielona Góra

KSZTAŁTOWANIE WYTRZYMAŁOŚCI Z WYKORZYSTANIEM GIER. Kamil Michniewicz LZPN Zielona Góra SŁUBICE 03.08.2014 KSZTAŁTOWANIE WYTRZYMAŁOŚCI Z WYKORZYSTANIEM GIER Kamil Michniewicz LZPN Zielona Góra DEFINICJE: Wytrzymałość jest to zdolność organizmu do długotrwałego wysiłku fizycznego i zachowanie

Bardziej szczegółowo

MIRELA BANY studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO. Aktywność fizyczna podstawowy warunek zdrowia

MIRELA BANY studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO. Aktywność fizyczna podstawowy warunek zdrowia MIRELA BANY studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO Aktywność fizyczna podstawowy warunek zdrowia Aktywność fizyczna - jest to dowolna forma ruchu ciała

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Zembroo-Łacny Zakład Medycyny Sportu i Biochemii Zam. Wydział Kultury Fizycznej w Gorzowie Wlkp. Akademii Wychowania Fizycznego w Poznaniu

Agnieszka Zembroo-Łacny Zakład Medycyny Sportu i Biochemii Zam. Wydział Kultury Fizycznej w Gorzowie Wlkp. Akademii Wychowania Fizycznego w Poznaniu Agnieszka Zembroo-Łacny Zakład Medycyny Sportu i Biochemii Zam. Wydział Kultury Fizycznej w Gorzowie Wlkp. Akademii Wychowania Fizycznego w Poznaniu biochem@awf-gorzow.home.pl Ilość informacji mięśnie

Bardziej szczegółowo

Fizjologia człowieka

Fizjologia człowieka Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku Katedra: Promocji Zdrowia Zakład: Biomedycznych Podstaw Zdrowia Fizjologia człowieka Osoby prowadzące przedmiot: Prof. nadzw. dr hab. Zbigniew Jastrzębski

Bardziej szczegółowo

Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu WYDZIAŁ WYCHOWANIA FIZYCZNEGO w Gdańsku ĆWICZENIE V BILANS ENERGETYCZNY

Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu WYDZIAŁ WYCHOWANIA FIZYCZNEGO w Gdańsku ĆWICZENIE V BILANS ENERGETYCZNY Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu WYDZIAŁ WYCHOWANIA FIZYCZNEGO w Gdańsku ĆWICZENIE V BILANS ENERGETYCZNY Zagadnienia : 1.Bilans energetyczny - pojęcie 2.Komponenty masy ciała, 3.Regulacja metabolizmu

Bardziej szczegółowo

Best Body. W skład FitMax Easy GainMass wchodzą:

Best Body. W skład FitMax Easy GainMass wchodzą: Gainery > Model : - Producent : Fitmax Easy GainMass - to produkt przeznaczony jest szczególnie dla sportowców trenujących dyscypliny siłowe, szybkościowo-siłowe oraz wytrzymałościowe. Doskonale dopracowany

Bardziej szczegółowo

Wyniki badań: Imię i Nazwisko: Piotr Krakowiak. na podstawie badań wydolnościowych wykonanych dnia w Warszawie.

Wyniki badań: Imię i Nazwisko: Piotr Krakowiak. na podstawie badań wydolnościowych wykonanych dnia w Warszawie. Wyniki badań: Imię i Nazwisko: Piotr Krakowiak na podstawie badań wydolnościowych wykonanych dnia 14.03.2014 w Warszawie. 1 2 S t r o n a WSTĘP Realizacja założeń treningowych wymaga pracy organizmu na

Bardziej szczegółowo

Fizjologia wysiłku. Marta Kaczmarska, Anna Zielińska 30 XI 2015

Fizjologia wysiłku. Marta Kaczmarska, Anna Zielińska 30 XI 2015 Fizjologia wysiłku Marta Kaczmarska, Anna Zielińska 30 XI 2015 Węglowodany (CHO) Węglowodany glikogen i glukoza są głównym źródłem energii dla skurczu mięśni podczas intensywnego wysiłku, a zmęczenie podczas

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia do egzaminu z biochemii (studia niestacjonarne)

Zagadnienia do egzaminu z biochemii (studia niestacjonarne) Zagadnienia do egzaminu z biochemii (studia niestacjonarne) Aminokwasy, białka, cukry i ich metabolizm 1. Aminokwasy, wzór ogólny i charakterystyczne grupy. 2. Wiązanie peptydowe. 3. Białka, ich struktura.

Bardziej szczegółowo

Podkarpacki Wojewódzki Szkolny Związek Sportowy w Rzeszowie. oraz Centrum Rehabilitacji Ortopedycznej ACHILLES

Podkarpacki Wojewódzki Szkolny Związek Sportowy w Rzeszowie. oraz Centrum Rehabilitacji Ortopedycznej ACHILLES Podkarpacki Wojewódzki Szkolny Związek Sportowy w Rzeszowie oraz Centrum Rehabilitacji Ortopedycznej ACHILLES zaprasza trenerów realizujących program MultiSport w województwie podkarpackim na szkolenie

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra EKONOMIKI TURYSTYKI. Kierunek: TURYSTYKA I REKREACJA

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra EKONOMIKI TURYSTYKI. Kierunek: TURYSTYKA I REKREACJA PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra EKONOMIKI TURYSTYKI Kierunek: TURYSTYKA I REKREACJA SYLABUS Nazwa przedmiotu Fizjologia pracy i wypoczynku

Bardziej szczegółowo

DIETETYKA W SPORCIE I ODNOWIE BIOLOGICZNEJ

DIETETYKA W SPORCIE I ODNOWIE BIOLOGICZNEJ OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Umiejscowienie w obszarach kształcenia: studia podyplomowe w zakresie Dietetyki w sporcie i odnowie biologicznej lokują się w obszarze nauk medycznych nauk o zdrowiu i nauk o kulturze

Bardziej szczegółowo

AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA A AKTYWNOŚĆ SEKSUALNA. Jadwiga Wolszakiewicz. Regularna aktywność fizyczna korzystnie wpływa na funkcje seksualne między innymi

AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA A AKTYWNOŚĆ SEKSUALNA. Jadwiga Wolszakiewicz. Regularna aktywność fizyczna korzystnie wpływa na funkcje seksualne między innymi AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA A AKTYWNOŚĆ SEKSUALNA Jadwiga Wolszakiewicz Klinika Rehabilitacji Kardiologicznej i Elektrokardiologii Nieinwazyjnej Instytut Kardiologii w Warszawie Zdrowie seksualne jest odzwierciedleniem

Bardziej szczegółowo

FIZJOLOGIA WYSIŁKU FIZYCZNEGO ENERGETYKA WYSIŁKU, ROLA KRĄŻENIA I UKŁADU ODDECHOWEGO

FIZJOLOGIA WYSIŁKU FIZYCZNEGO ENERGETYKA WYSIŁKU, ROLA KRĄŻENIA I UKŁADU ODDECHOWEGO FIZJOLOGIA WYSIŁKU FIZYCZNEGO ENERGETYKA WYSIŁKU, ROLA KRĄŻENIA I UKŁADU ODDECHOWEGO Dr hab. Andrzej Klusiewicz Zakład Fizjologii Instytutu Sportu Tematyka wykładu obejmuje trzy systemy energetyczne generujące

Bardziej szczegółowo

Wyniki badań: Imię i Nazwisko: Piotr Krakowiak. na podstawie badań wydolnościowych wykonanych dnia w Warszawie.

Wyniki badań: Imię i Nazwisko: Piotr Krakowiak. na podstawie badań wydolnościowych wykonanych dnia w Warszawie. Wyniki badań: Imię i Nazwisko: Piotr Krakowiak na podstawie badań wydolnościowych wykonanych dnia 08.05.2014 w Warszawie. 1 2 S t r o n a WSTĘP Realizacja założeń treningowych wymaga pracy organizmu na

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Biochemia wysiłku fizycznego KOD WF/II/st/16

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Biochemia wysiłku fizycznego KOD WF/II/st/16 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Biochemia wysiłku fizycznego KOD WF/II/st/16 2. KIERUNEK: Wychowanie fizyczne 3. POZIOM STUDIÓW 1 : II stopień studia stacjonarne 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: I rok/i

Bardziej szczegółowo

Znaczenie właściwego żywienia i suplementacji w sportach walki

Znaczenie właściwego żywienia i suplementacji w sportach walki Znaczenie właściwego żywienia i suplementacji w sportach walki dr n. zdr. inż.krzysztof Durkalec-Michalski 1,2 1 Zakład Dietetyki, Katedra Higieny Żywienia Człowieka, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

Maria Korzonek Wydział Nauk o Zdrowiu Pomorski Uniwersytet Medyczny Szczecin ZESPÓŁ SŁABOŚCI I JEGO WPŁYW NA ROKOWANIE CHOREGO

Maria Korzonek Wydział Nauk o Zdrowiu Pomorski Uniwersytet Medyczny Szczecin ZESPÓŁ SŁABOŚCI I JEGO WPŁYW NA ROKOWANIE CHOREGO Maria Korzonek Wydział Nauk o Zdrowiu Pomorski Uniwersytet Medyczny Szczecin ZESPÓŁ SŁABOŚCI I JEGO WPŁYW NA ROKOWANIE CHOREGO Zespół słabości: definicja Charakteryzuje się spadkiem odporności na ostry

Bardziej szczegółowo

OPIS KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA W ODNIESIENIU DO MODUŁÓW ŻYWIENIE W SPORCIE

OPIS KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA W ODNIESIENIU DO MODUŁÓW ŻYWIENIE W SPORCIE Podstawy żywienia w sporcie Antropometria Pracownia dietetyczna I, II Fizjologia sportu Wybrane zagadnienia z metabolizmu wysiłku Diagnostyka laboratoryjna w sporcie Genetyka dietetyce i sporcie Żywienie

Bardziej szczegółowo

Cena : 169,00 zł Producent : Olimp Stan magazynowy : bardzo wysoki Średnia ocena : brak recenzji. superodzywki.pl

Cena : 169,00 zł Producent : Olimp Stan magazynowy : bardzo wysoki Średnia ocena : brak recenzji. superodzywki.pl Olimp Bcaa XPLODE 500 g + Glutamine XPLODE 500 g Cena : 169,00 zł Producent : Olimp Stan magazynowy : bardzo wysoki Średnia ocena : brak recenzji Utworzono 10-01-2017 BCAA Xplode to produkt, który wreszcie

Bardziej szczegółowo

Suplementy. Wilkasy 2014. Krzysztof Gawin

Suplementy. Wilkasy 2014. Krzysztof Gawin Suplementy Wilkasy 2014 Krzysztof Gawin Suplementy diety - definicja Suplement diety jest środkiem spożywczym, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub

Bardziej szczegółowo

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi Gdy robimy badania laboratoryjne krwi w wyniku otrzymujemy wydruk z niezliczoną liczbą skrótów, cyferek i znaków. Zazwyczaj odstępstwa od norm zaznaczone są na kartce z wynikami gwiazdkami. Zapraszamy

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE RACJONALNIE = ZDROWO Zdrowa dieta jest jednym z najważniejszych elementów umożliwiających optymalny wzrost, rozwój i zdrowie. Ma przez to wpływ na fizyczną i umysłową

Bardziej szczegółowo

Plan suplementacji ukierunkowany na redukcję tkanki tłuszczowej i kształtowanie rzeźby mięśni.

Plan suplementacji ukierunkowany na redukcję tkanki tłuszczowej i kształtowanie rzeźby mięśni. Plan suplementacji ukierunkowany na redukcję tkanki tłuszczowej i kształtowanie rzeźby mięśni. Dane otrzymane od Klienta, przez specjalny formularz: Rafał, wiek: 30 lat, waga: 84kg, wzrost: 179cm BMI:

Bardziej szczegółowo

Specjalizacja: trening zdrowotny

Specjalizacja: trening zdrowotny Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS w Cyklu Kształcenia 2014-2016 Katedra Fizjoterapii Jednostka Organizacyjna: Zakład Fizjoterapii Klinicznej i Praktyk Zawodowych Kierunek: Fizjoterapia

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie treningu plajometrycznego w piłce nożnej

Zastosowanie treningu plajometrycznego w piłce nożnej Zastosowanie treningu plajometrycznego w piłce nożnej Prezentacja wykonana na potrzeby Szkoły Trenerów PZPN Autor Piotr Kwiatkowski Plajometryka - definicje Plajometryka jest rodzajem (ćwiczenia) treningu

Bardziej szczegółowo

Wyniki badań: Imię i Nazwisko: Paweł Kownacki. na podstawie badań wydolnościowych wykonanych dnia 20.05.2014 w Warszawie.

Wyniki badań: Imię i Nazwisko: Paweł Kownacki. na podstawie badań wydolnościowych wykonanych dnia 20.05.2014 w Warszawie. Wyniki badań: Imię i Nazwisko: Paweł Kownacki na podstawie badań wydolnościowych wykonanych dnia 20.05.2014 w Warszawie. 1 2 S t r o n a WSTĘP Realizacja założeń treningowych wymaga pracy organizmu na

Bardziej szczegółowo

Czynniki warunkujące mistrzostwo sportowe

Czynniki warunkujące mistrzostwo sportowe WYKŁAD II Zasady i metody treningu sportowego Jedno z podstawowych praw przyrody, prawo adaptacji, decyduje o tym, Ŝe moŝna sformułować ogólne zasady treningu sportowego. Wprawdzie kaŝdy sportowiec jest

Bardziej szczegółowo

Synergia aktywności fizycznej i odżywiania w rozwoju dzieci i młodzieży

Synergia aktywności fizycznej i odżywiania w rozwoju dzieci i młodzieży Synergia aktywności fizycznej i odżywiania w rozwoju dzieci i młodzieży dr Dariusz Szymczuk Wprowadzenie organizm obciążony wysiłkiem fizycznym ma większe zapotrzebowanie na pożywienie organizm dobrze

Bardziej szczegółowo

Vitarade Recovery Gel - 45g (Węglowodany)

Vitarade Recovery Gel - 45g (Węglowodany) Utworzono: 2017-02-12 20:53:36 Vitarade Recovery Gel - 45g (Węglowodany) Cena produktu: 4,90 PLN 4,49 PLN Vitarade Recovery Gel fueled by Vitargo jest przeznaczony dla sportowców wyczynowych oraz wszystkich

Bardziej szczegółowo

Przyczynek do dyskusji nad obciążeniami psychofizycznymi w sporcie wyczynowym

Przyczynek do dyskusji nad obciążeniami psychofizycznymi w sporcie wyczynowym Kultura Fizyczna, 2005 nr 1-2: 23-25 Marcin Siewierski Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie, Zakład Teorii Sportu Przyczynek do dyskusji nad obciążeniami psychofizycznymi w sporcie wyczynowym W ostatnich

Bardziej szczegółowo

Struktura treningu sportowego (periodyzacja) Andrzej Kosmol AWF Warszawa, Wydział Rehabilitacji andrzej.kosmol@awf.edu.pl

Struktura treningu sportowego (periodyzacja) Andrzej Kosmol AWF Warszawa, Wydział Rehabilitacji andrzej.kosmol@awf.edu.pl Struktura treningu sportowego (periodyzacja) Andrzej Kosmol AWF Warszawa, Wydział Rehabilitacji andrzej.kosmol@awf.edu.pl Struktura treningu to układ i rozmieszczenie elementów składowych procesu, sposoby

Bardziej szczegółowo

Nieprawidłowe odżywianie jest szczególnie groźne w wieku podeszłym, gdyż może prowadzić do niedożywienia

Nieprawidłowe odżywianie jest szczególnie groźne w wieku podeszłym, gdyż może prowadzić do niedożywienia Nieprawidłowe odżywianie jest szczególnie groźne w wieku podeszłym, gdyż może prowadzić do niedożywienia Niedożywienie może występować u osób z nadwagą (powyżej 120% masy należnej) niedowagą (poniżej 80%

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE. WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE. WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia Katedra Morfologicznych i Czynnościowych Podstaw Kultury Fizycznej Kierunek: Wychowanie Fizyczne SYLABUS Nazwa przedmiotu

Bardziej szczegółowo

MAREK FELBUR student WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

MAREK FELBUR student WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA MAREK FELBUR student WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA Jest to dowolna forma ruchu ciała lub jego części, spowodowana przez mięsień szkieletowy,

Bardziej szczegółowo

2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16

2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16 INTENSYWNA TERAPIA STANU ASTMATYCZNEGO 1. Definicja... 13 2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16 3. Obraz kliniczny... 17 3.1. Rozpoznanie... 17 3.2. Diagnostyka

Bardziej szczegółowo

Odpoczynek a trening w sezonie - poradnik

Odpoczynek a trening w sezonie - poradnik Odpoczynek a trening w sezonie - poradnik Jak właściwie odpoczywać w sezonie wyścigowym - poradnik treningowy ARKADIUSZ KOGUT Większość z nas zdaje sobie sprawę, że odpoczynek po ciężkich treningach i

Bardziej szczegółowo

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby SPIS TREŚCI JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje Wątroba jest największym narządem wewnętrznym naszego organizmu. Wątroba jest kluczowym organem regulującym nasz metabolizm (każda substancja

Bardziej szczegółowo

Odżywianie osób starszych (konspekt)

Odżywianie osób starszych (konspekt) Prof. dr hab. med. Tomasz Kostka Odżywianie osób starszych (konspekt) GŁÓWNE CZYNNIKI RYZYKA CHOROBY WIEŃCOWEJ (CHD) wg. Framingham Heart Study (Circulation, 1999, 100: 1481-1492) Palenie papierosów Nadciśnienie

Bardziej szczegółowo

Specjalizacja: trening zdrowotny

Specjalizacja: trening zdrowotny Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS W CYKLU Kształcenia 2014-2016 Katedra Fizjoterapii Jednostka Organizacyjna: Rodzaj studiów i profil : Nazwa przedmiotu: Tryb studiów Rok Zakład

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie motoryczne w treningu dzieci i młodzieży

Przygotowanie motoryczne w treningu dzieci i młodzieży Przygotowanie motoryczne w treningu dzieci i młodzieży Michał Wilk Katedra Teorii i Praktyki Sportu AWF Katowice Wilk Sport Team Etapy szkolenia sportowego 0 1 2 3 4 Przedwstępny Wszechstronny Ukierunkowany

Bardziej szczegółowo

Plan i program Kursu Instruktorów Rekreacji Ruchowej część ogólna

Plan i program Kursu Instruktorów Rekreacji Ruchowej część ogólna Plan i program Kursu Instruktorów Rekreacji Ruchowej część ogólna Lp. Przedmiot Prowadzący Ilość godzin 1 Anatomia dr Jarosław Domaradzki 8 2 Antropomotoryka dr Marek Konefał 8 3 Teoria sportu Mgr Leszek

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia tematyczne na obrony w roku akademickim 2012/2013. Uwaga!

Zagadnienia tematyczne na obrony w roku akademickim 2012/2013. Uwaga! Zagadnienia tematyczne na obrony w roku akademickim 2012/2013 Uwaga! Na egzaminie dyplomowym w roku akademickim 2012/2013 student otrzymuje co najmniej 3 pytania z bloku przedmiotów kierunkowych tj.: co

Bardziej szczegółowo

wysiłki dynamiczne wysiłki statyczne ogólne miejscowe krótkotrwałe średnim czasie trwania długotrwałe moc siły

wysiłki dynamiczne wysiłki statyczne ogólne miejscowe krótkotrwałe średnim czasie trwania długotrwałe moc siły W zależności od rodzaju skurczów mięśni wyróżnia się: - wysiłki dynamiczne, w których mięśnie kurcząc się zmieniają swoją długość i wykonują pracę w znaczeniu fizycznym (skurcze izotoniczne lub auksotoniczne),

Bardziej szczegółowo

Światowe dni walki z cukrzycą. Lidzbark Welski

Światowe dni walki z cukrzycą. Lidzbark Welski Nowoczesne metody zapobiegania i leczenia cukrzycy Światowe dni walki z cukrzycą Lidzbark Welski 19.11.2016 dr hab n.med Ewa Pańkowska prof. nadzw. diabetolog,pediatra Instytut Diabetologii Warszawa www.instytutdiabetologii.pl

Bardziej szczegółowo

Antyoksydanty pokarmowe a korzyści zdrowotne. dr hab. Agata Wawrzyniak, prof. SGGW Katedra Żywienia Człowieka SGGW

Antyoksydanty pokarmowe a korzyści zdrowotne. dr hab. Agata Wawrzyniak, prof. SGGW Katedra Żywienia Człowieka SGGW Antyoksydanty pokarmowe a korzyści zdrowotne dr hab. Agata Wawrzyniak, prof. SGGW Katedra Żywienia Człowieka SGGW Warszawa, dn. 14.12.2016 wolne rodniki uszkodzone cząsteczki chemiczne w postaci wysoce

Bardziej szczegółowo

Siła absolutna / siła bezwzględna - to maksymalna siła jaką jest w stanie osiągnąć dany zawodnik bez względu na jego masę ciała.

Siła absolutna / siła bezwzględna - to maksymalna siła jaką jest w stanie osiągnąć dany zawodnik bez względu na jego masę ciała. Siła mięśniowa - to cecha charakteryzująca możliwości układu ruchu, definiowana jako: Zdolność do pokonywania oporu zewnętrznego lub przeciwdzałania mu kosztem wysiłku mięśniowego lub jest to wypadkowy

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem Laboratorium 2. Analiza ryzyka zawodowego z wykorzystaniem metody trzypunktowej

Zarządzanie bezpieczeństwem Laboratorium 2. Analiza ryzyka zawodowego z wykorzystaniem metody trzypunktowej Zarządzanie bezpieczeństwem Laboratorium 2. Analiza ryzyka zawodowego z wykorzystaniem metody trzypunktowej Szczecin 2013 1 Wprowadzenie Ryzyko zawodowe: prawdopodobieństwo wystąpienia niepożądanych zdarzeń

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu Kierunek: Fizjoterapia SYLABUS Nazwa przedmiotu Fizjologia Kod przedmiotu FII_03_SS_2012

Bardziej szczegółowo

Wybrane zagadnienia dotyczące diety młodych sportowców

Wybrane zagadnienia dotyczące diety młodych sportowców Akademia Wychowania Fizycznego we Wrocławiu Małgorzata Słowińska-Lisowska Zakład Medycyny Sportu i Żywienia Wybrane zagadnienia dotyczące diety młodych sportowców Źródła materiału energetycznego dla skurczu

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY DIETETYKI metody ustalania zapotrzebowania w stanach chorobowych. Roman Cichon Katedra Żywienia i Dietetyki CM UMK Bydgoszcz 2014

PODSTAWY DIETETYKI metody ustalania zapotrzebowania w stanach chorobowych. Roman Cichon Katedra Żywienia i Dietetyki CM UMK Bydgoszcz 2014 PODSTAWY DIETETYKI metody ustalania zapotrzebowania w stanach chorobowych Roman Cichon Katedra Żywienia i Dietetyki CM UMK Bydgoszcz 2014 Prawidłowe żywienie człowieka w stanie chorobowym opiera się na

Bardziej szczegółowo

PHARMA FREAK ANABOLIC FREAK - DAA

PHARMA FREAK ANABOLIC FREAK - DAA PHARMA FREAK ANABOLIC FREAK - DAA Bardzo silny booster testosteronu. Nowa, specjalnie zaprojektowana formuła suplementu diety zawiera składniki wspomagające powysiłkową produkcję naturalnych hormonów.

Bardziej szczegółowo

Szafy, garderoby, zabudowy wnęk Rydułtowy ul. Bema 3 Turza Śląska ul.. Bogumińska 21 tel./fax (032) 451-41-29

Szafy, garderoby, zabudowy wnęk Rydułtowy ul. Bema 3 Turza Śląska ul.. Bogumińska 21 tel./fax (032) 451-41-29 Odżywianie w konkurencjach wytrzymałościowych..część 2 Odżywianie jest nieodłącznym elementem procesu treningowego. Pozostałe elementy to trening i regeneracja. Wszystkie te elementy są jednakowo ważne

Bardziej szczegółowo

Żel antycellulitowy ŻEL ANTYCELLULITOWY. Czym jest cellulit? INFORMACJE OGÓLNE

Żel antycellulitowy ŻEL ANTYCELLULITOWY. Czym jest cellulit? INFORMACJE OGÓLNE Czym jest cellulit? cellulit= skórka pomarańczowa = nierównomierne rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, wody i produktów przemiany materii w tkankach skóry, widoczne wgłębienia i guzkowatość skóry, występująca

Bardziej szczegółowo

Mechanizmy chorób dziedzicznych

Mechanizmy chorób dziedzicznych Mechanizmy chorób dziedzicznych Podział chorób dziedzicznych Choroby jednogenowe Autosomalne Dominujące achondroplazja, neurofibromatoza Recesywne fenyloketonuria, mukowiscydioza Sprzężone z płcią Dominujące

Bardziej szczegółowo

Aneks I. Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu

Aneks I. Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu 1 Wnioski naukowe Biorąc pod uwagę sprawozdanie komitetu PRAC do raportu PSUR dla dexamethasonu (za wyjątkiem

Bardziej szczegółowo

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach 4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach JESTEŚ RODZICEM MŁODEGO SPORTOWCA? Czy Twoje dziecko uczęszcza na treningi minimum 2 razy w tygodniu? Zdarzyło się, że

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT MINISTRA NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO 1) z dnia 2 kwietnia 2014 r. o przyznanych środkach finansowych na realizację projektów

KOMUNIKAT MINISTRA NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO 1) z dnia 2 kwietnia 2014 r. o przyznanych środkach finansowych na realizację projektów KOMUNIKAT MINISTRA NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO 1) z dnia 2 kwietnia 2014 r. o przyznanych środkach finansowych na realizację projektów w ramach programu pod nazwą Rozwój Sportu Akademickiego Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Fizjologia wysiłku fizycznego ćwiczenia cz.1. Wpływ wysiłku fizycznego na wybrane parametry fizjologiczne

Fizjologia wysiłku fizycznego ćwiczenia cz.1. Wpływ wysiłku fizycznego na wybrane parametry fizjologiczne Fizjologia wysiłku fizycznego ćwiczenia cz.1 Wpływ wysiłku fizycznego na wybrane parametry fizjologiczne Wysiłek fizyczny dynamiczny vs. statyczny Wpływ wysiłku fizycznego dynamicznego na RR, HR, SV, CO

Bardziej szczegółowo

Przykładowy pytań Diagnostyka chorób układy podwzgórze-przysadka-nadnercza

Przykładowy pytań Diagnostyka chorób układy podwzgórze-przysadka-nadnercza lek. Jacek Bujko 17 października 2014 Przykładowy pytań Diagnostyka chorób układy podwzgórze-przysadka-nadnercza W diagnostyce laboratoryjnej uszkodzenia podwzgórza można stwierdzić cechy niedoczynności

Bardziej szczegółowo

WYCIECZKA DO LABORATORIUM

WYCIECZKA DO LABORATORIUM WYCIECZKA DO LABORATORIUM W ramach projektu e-szkoła udaliśmy się do laboratorium w Krotoszynie na ul. Bolewskiego Mieliśmy okazję przeprowadzić wywiad z kierowniczką laboratorium Panią Hanną Czubak Oprowadzała

Bardziej szczegółowo

Milena Pyra Samodzielny Publiczny Dziecięcy Szpital Kliniczny

Milena Pyra Samodzielny Publiczny Dziecięcy Szpital Kliniczny Milena Pyra Samodzielny Publiczny Dziecięcy Szpital Kliniczny 1. Stres jako reakcja na wymagania stawiane organizmowi 2. Stres jako układ warunków stanowiących obciążenie człowieka 3. Stres jako specyficzny

Bardziej szczegółowo

Patofizjologia - opis przedmiotu

Patofizjologia - opis przedmiotu Patofizjologia - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Patofizjologia Kod przedmiotu 12.9-WL-Lek-Pato Wydział Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu Kierunek Lekarski Profil praktyczny Rodzaj studiów

Bardziej szczegółowo

Test stopniowany przeprowadzony dnia: 2015-02-27 w Warszawie

Test stopniowany przeprowadzony dnia: 2015-02-27 w Warszawie tel. 602 349 181 e-mail: szczepan.wiecha@sportslab.pl www.sportslab.pl Imię Nazwisko: Bartłomiej Trela Test stopniowany przeprowadzony dnia: 2015-02-27 w Warszawie (bieżnia mechaniczna) SŁOWNICZEK POJĘĆ

Bardziej szczegółowo

KONCENTRYCZNY TRENING SIŁOWY METODĄ 5-15 KURS TRENERÓW I KLASY WARSZAWA 2008 SŁAWOMIR DYZERT

KONCENTRYCZNY TRENING SIŁOWY METODĄ 5-15 KURS TRENERÓW I KLASY WARSZAWA 2008 SŁAWOMIR DYZERT KONCENTRYCZNY TRENING SIŁOWY METODĄ -1 KURS TRENERÓW I KLASY WARSZAWA 28 SŁAWOMIR DYZERT SIŁA Z fizjologiczno- biomechanicznego punktu widzenia siła człowieka jest to zdolność do pokonywania oporu zewnętrznego

Bardziej szczegółowo

MEDYCYNA SPORTOWA NA LEGII. Centrum Medyczne ENEL-MED: Partner Medyczny Legii Warszawa

MEDYCYNA SPORTOWA NA LEGII. Centrum Medyczne ENEL-MED: Partner Medyczny Legii Warszawa MEDYCYNA SPORTOWA NA LEGII Centrum Medyczne ENEL-MED: Partner Medyczny Legii Warszawa Rozwój ENEL-MED w latach 1993-2014 ENEL-MED: kompleksowy zakres usług Konsultacje lekarskie Diagnostyka Stomatologia

Bardziej szczegółowo

Olimpijska oferta. Bezpieczna Aktywność Sportowa

Olimpijska oferta. Bezpieczna Aktywność Sportowa Olimpijska oferta Bezpieczna Aktywność Sportowa W ramach Olimpijskiej Oferty Pacjenci abonamentowi LUX MED w wieku od 6 do 65 lat mogą skorzystać z usług z zakresu. Konsultacje lekarzy w zakresie Pacjent

Bardziej szczegółowo

Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych

Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych Badania epidemiologiczne i eksperymentalne nie budzą wątpliwości spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko rozwoju wielu nowotworów złośliwych, zwłaszcza

Bardziej szczegółowo

MONITORING TRENINGU KONI JAK ZBUDOWAĆ FORMĘ KONIA WYŚCIGOWEGO

MONITORING TRENINGU KONI JAK ZBUDOWAĆ FORMĘ KONIA WYŚCIGOWEGO MONITORING TRENINGU KONI JAK ZBUDOWAĆ FORMĘ KONIA WYŚCIGOWEGO Parametry fizjologiczne do monitorowania podczas treningu Prowadząc profesjonalny trening szybkościowy, wydolnościowy czy interwałowy bardzo

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) Załącznik B.29. LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) ŚWIADCZENIOBIORCY 1.Kryteria kwalifikacji 1.1 Leczenia interferonem beta: 1) wiek od 12 roku życia; 2) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia

Bardziej szczegółowo

WYBRANE SKŁADNIKI POKARMOWE A GENY

WYBRANE SKŁADNIKI POKARMOWE A GENY WYBRANE SKŁADNIKI POKARMOWE A GENY d r i n ż. Magdalena Górnicka Zakład Oceny Żywienia Katedra Żywienia Człowieka WitaminyA, E i C oraz karotenoidy Selen Flawonoidy AKRYLOAMID Powstaje podczas przetwarzania

Bardziej szczegółowo

FIZJOLOGIA SPORTU WYDZIAŁ WYCHOWANIE FIZYCZNE Studia stacjonarne II stopnia I rok/2semestr. Tematyka ćwiczeń:

FIZJOLOGIA SPORTU WYDZIAŁ WYCHOWANIE FIZYCZNE Studia stacjonarne II stopnia I rok/2semestr. Tematyka ćwiczeń: FIZJOLOGIA SPORTU WYDZIAŁ WYCHOWANIE FIZYCZNE Studia stacjonarne II stopnia I rok/2semestr Tematyka ćwiczeń: 1. Metody oceny kosztu energetycznego pracy mięśniowej. Metabolizm głównych substratów energetycznych

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PRZYGOTOWANIA FIZYCZNEGO. pomagamy osiągnąć Twoje sportowe cele

LABORATORIUM PRZYGOTOWANIA FIZYCZNEGO. pomagamy osiągnąć Twoje sportowe cele LABORATORIUM PRZYGOTOWANIA FIZYCZNEGO pomagamy osiągnąć Twoje sportowe cele WYNIKI BADAŃ Imię i nazwisko: Marcin Bugowski Na podstawie badań wydolnościowych wykonanych 24.02.2016 w Warszawie Marcin Bugowski

Bardziej szczegółowo

sport wyczynowy - forma działalności człowieka, podejmowana dobrowolnie w drodze rywalizacji dla uzyskania maksymalnych wyników sportowych.

sport wyczynowy - forma działalności człowieka, podejmowana dobrowolnie w drodze rywalizacji dla uzyskania maksymalnych wyników sportowych. WADY I ZALETY SPORTU Sport forma aktywności człowieka, mająca na celu doskonalenie jego sił psychofizycznych, indywidualnie lub zbiorowo, według reguł umownych. RODZAJE SPORTU sport wyczynowy - forma działalności

Bardziej szczegółowo

Molekularne i komórkowe podstawy treningu zdrowotnego u ludzi chorych na cukrzycę

Molekularne i komórkowe podstawy treningu zdrowotnego u ludzi chorych na cukrzycę Molekularne i komórkowe podstawy treningu zdrowotnego u ludzi chorych na cukrzycę Cukrzyca grupa chorób metabolicznych charakteryzująca się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynikającą

Bardziej szczegółowo

Zaznacz wykres ilustrujący stałocieplność człowieka. A. B. C. D.

Zaznacz wykres ilustrujący stałocieplność człowieka. A. B. C. D. I. Organizm człowieka. Skóra powłoka organizmu 1. Zadanie Napisz, czym zajmuje się anatomia............................................................................................................................

Bardziej szczegółowo

Nukleotydy w układach biologicznych

Nukleotydy w układach biologicznych Nukleotydy w układach biologicznych Schemat 1. Dinukleotyd nikotynoamidoadeninowy Schemat 2. Dinukleotyd NADP + Dinukleotydy NAD +, NADP + i FAD uczestniczą w procesach biochemicznych, w trakcie których

Bardziej szczegółowo

Stanisław Poprzęcki Druga twarz kreatyny. Bibliotheca Nostra : śląski kwartalnik naukowy 2/2, 26-30

Stanisław Poprzęcki Druga twarz kreatyny. Bibliotheca Nostra : śląski kwartalnik naukowy 2/2, 26-30 Stanisław Poprzęcki Druga twarz kreatyny Bibliotheca Nostra : śląski kwartalnik naukowy 2/2, 26-30 2008 26 Bibliotheca Nostra Stanisław Poprzęcki Druga twarz kreatyny Kreatyna i fosfokreatyna jest substratem

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) Załącznik B.29. LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) ŚWIADCZENIOBIORCY 1.Kryteria kwalifikacji 1.1 Leczenia interferonem beta: 1) wiek od 12 roku życia; 2) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia

Bardziej szczegółowo