B3. Trzecie Narodziny - WIELKA BRYTANIA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "B3. Trzecie Narodziny - WIELKA BRYTANIA"

Transkrypt

1 B3. Trzecie Narodziny - WIELKA BRYTANIA 1. Wielka Brytania. 2. Pilot 3. Koniec Wojny 4. Studia i praca 1. WIELKA BRYTANIA Na drodze do cywilizacji. Wylądowaliśmy w Wielkiej Brytanii. Po prawie czterech latach hitlerowskich zaborów, sowieckich lagrów, i wyzwolenia w Armii Andersa, i tysiącach mil tułaczki po Kontynentach i Oceanach, wróciłem do Europy. Kolejny Cud... Bliżej Kraju, bliżej Swoich... Bliżej celu, bliżej spełnionych marzeń... Nowy Etap, Nowa Karta mego Bytu... Wielka Brytania jest wyspą, dokładniej jedną dużą wyspą i ponad 6000 małych, plus północna część Irlandii. Mimo że terytorialnie jest o jedną trzecią mniejszą niż Polska, zamieszkuje na niej ponad jedna trzecia więcej ludności niż w Polsce. Najdalej odległy punkt od morza ma zaledwie odległość 60 km. Na niej osiedliły się 4 nacje, Anglicy, Szkoci, Walijczycy i Irlandzcy Protestanci. Anglicy stanowią dominującą grupę, i narodem etnicznie najbardziej zróżniczkowanym. Szkoci, Walijczycy i Irlandczycy mają korzenie Celtyckie i nawet do dziś pozostały osiedla, w których starsi obywatele posługują się jeszcze odmianami języka celtyckiego. Rzymianie nazwali tereny dzisiejszej Anglii, Szkocji i Walii, Wielką Brytanią, w odróżnieniu do Małej Brytanii, dzisiejszej Irlandii. Królowali oni tu przez 400 lat, chociaż nigdy nie opanowali Szkocji. Aby uchronić się przed najazdami 'barbarzyńców' z północy, zbudowali dwa olbrzymie wały ochronne 'od Morza do Morza' Rzymskie łaźnie w Bath. B3. Trzecie Narodziny WIELKA BRYTANIA 93

2 Przed Rzymianami, przez blisko tysiąc lat, panowali nad Wielka Brytanię i Irlandią Celtowie. Po nich zachowały się jeszcze aż do dzisiaj języki celtyckie, w Szkocji, Walii i Irlandii. Nawet w Kanadzie w Nowej Szkocji są grupy etniczne, które próbują odrodzić ten język swoich przodków. Dzisiaj jednak, wszystkie te kraje posługują się angielskim. Największy wpływ na formowanie języka angielskiego mieli Anglosasi, którzy zaczęli osiedlać się masowo dwieście lat po wycofaniu się stąd Rzymian, a później Normanowie, którzy podbili tą wyspę w 1066 roku. W 1943, jak się tu znaleźliśmy, Wielka Brytania była wciąż centrum Brytyjskiego Imperium. Początek tego największego Imperium w historii, dał Henryk VII pod koniec XVgo wieku. 500 lat później obejmowało ono jedną czwartą terytorium globu i panowało ono nad jedną czwartą ludności świata. Nad nim słońce nigdy nie zachodziło... Jak to się stało że tak niewielki naród, z tak małej bazy, mógł to wszystko osiągnąć? Złożyło się na to wiele czynników. Jako wyspa zależni byli od morza, tak że zbudowali dużą i sprawną Flotę Handlowa. To z kolei pozwoliło tworzenie dużych firm handlowych, takich jak British East India Company, Hudson Bay Company, Massachusetts Bay Company innych, które z biegiem czasu stały się tak potężne że zaczęły działać jakby były niezależnymi państwami. To umożliwiło polityczną kontrolę i militarne podboje. Z potrzeb handlowych zaszła konieczność budowy przemysłu, szczególnie w samej Anglii, W wyniku Wielka Brytania stała się, w 19-m wieku, największym mocarstwem przemysłowym. Bogacił się kraj, bogaciło się społeczeństwo, bogaciła się ich kultura. W wyniku Wielka Brytania stała się, po pięciuset latach podbojów, brutalnej siły i sprytnej, często podstępnej dyplomacji, światowej sieci handlu i postępowego przemysłu, najbardziej cywilizowanym krajem. Brytyjczycy W charakterze Brytyjczyków, a przede wszystkim Anglików, można wyczytać ich historię. Charakteryzuje ich dyscyplina, poczucie wyższości, uważają, że nie są Europejczykami, ale ponad nimi; podejrzliwość wszystkiego, co obce: kultura obycia, wstrzemiężliwość. Pokazywanie swoich uczuć jest u nich w złej formie. Przywiązani są i podziwiają Monarchię i wszystkie instytucje, tradycje i uroczystości z nią związane. Centrum ich towarzyskiego życia to 'puby, tawerny. Tam wyżywają się w sztuce konwersacji i 'jokes'((humor). Charakteryzuje ich poczucie błyskotliwego humoru i są bardzo dumni z tego, stanowi to znaczną część ich kultury obycia. Ich humor opiera się na absurdzie, ironii, ośmieszaniu... Często wyśmiewają się z samych siebie. Lubią ekscentryków, często sami są bardzo dziwaczni... A tu kilka przykładów co sami i inni, o nich myślą: 'Anglik, nawet gdy sam, staje poprawnie w kolejce'. George Mike, amerykański autor 'Brytyjczykowi nie zależy aby być szczęśliwym, on chce mieć rację'.('not happy,but right ) Quenti Crisp. 'Anglicy nigdy nie będą niewolnikami; oni mają wolność wszystkiego co Władze i opinia publiczna pozwoli im robić'. Bernard Shaw. '... nigdy nie znajdziesz Anglika w błędzie. On robi wszystko według zasad...' Bernard Shaw 'Jak bohatersko odważnym jest Anglik w obliczu nadzwyczajnych zagrożeń i śmierci; i jak nikczemnym nędznym w obliczu jakichkolwiek objawów klasowej rangi'. Mark Twain, US autor 'Anglicy mają wszystkie podstawowe wymogi do rewolucji, brak im jednak rewolucyjnego żaru.'marks. 'Anglia jest narodem sklepikarzy' Bonaparte 'Nie ma ludzi na świecie, którzy mogą tak sprawnie cię poniżać' Robertson Davies Kanadyjski autor. 'Na kontynencie ludzie mają dobrą kuchnię, w Anglii ludzie mają maniery' Geo Mikes, autor 'Jeśli Anglik zostanie uderzony przez Tira, to on będzie go przepraszał ' J Mason, amerykański komik '...my jesteśmy wyspą perfidii, hipokrytów, ludzi którzy zbudowali Imperium z Biblią w jednej ręce, a rewolwerem B3. Trzecie Narodziny WIELKA BRYTANIA 94

3 w drugiej... E M Forster Brytyjski autor Oh, nie, ja nie nienawidzę Anglików. To są tylko 'kapucyniarze' 'pedały''. My zostaliśmy zniewoleni przez 'kapucynów'. My nie mogliśmy sobie nawet wybrać przyzwoitą zdrową kulturę, aby nas zniewoliła. Nie. Nas opanowały bezpłodne wyczerpane eunuchy, dupiarze. A więc kto to my?' Irvine Welsh, szkocki autor. '...ten ląd, ta ziemia jest mała, wszystko tu małe, ale nigdy nie banalne i puste, ale raczej poważne, i głębokie w wartościach, dla tych co tego szukają: nie jest ona ani więzieniem ani pałacem, ale przyzwoitym rodzimem domem'. William Morris, angielski artysta... 'Ten szczęśliwy ród ludzi, ten mały świat' Szekspir Wzbogacił ten kraj naszą cywilizację w różnorodnych dziedzinach. Począwszy od literatury od Wiliama Shekspira, Charles Dickensa, Rudyard Kiplinga, JRR Tolkien, do naukowców Newtona, Watt'a, Faraday'a, Fleminga, Darwina i innych....dzisiaj oczywiście jest inaczej. Mimo że Wielka Brytania wygrała ostatnią wojnę, przestała być mocarstwem. Rozpadło się Imperium, ekonomicznie stała się krajem podrzędnym Niemcom i Japonii, państwom, które niby przegrali tą wojnę. Ale to już inna sprawa. Wojna w Wielkiej Brytanii. Po kapitulacji Francji, Hitler spodziewał się, że stanie się podobnie z Wielką Brytanią. Aby to osiągnąć Hitler wiedział, że musi najpierw zwyciężyć w powietrzu. Tu się przeliczył. Brytyjczycy z pomocą Aliantów, a przede wszystkim Polskich pilotów, zwyciężyli 'Walkę o Anglie ( Battle of Britain ). Churchill szybko i sprawnie zmobilizował cały naród. Setki tysięcy woluntariuszy zgłosiło się aby służyć w Home Guard i Royal Observer Corp(ROC). Royal British Navy, wciąż jedna z najpotężniejszych broniła brzegów tej wyspy. Obserwator, członek Royal Observance Corp(ROC) w Londynie. Z tyłu Katedra św. Pawła. Dzielnice przy Katedrze były zupełnie zniszczone podczas ostatniej wojny. B3. Trzecie Narodziny WIELKA BRYTANIA 95

4 Hitler sfrustrowany zaczął bombardować miasta, aby podważyć morale cywilnej ludności. Bombowce, Latające Bomby, Rakiety V1 i V2 i V3. Bezskutecznie. W wyniku Brytyjczycy nabrali większej determinacji oporu i walki do zwycięstwa. Hitler odłożył swoje plany opanowania Wielkiej Brytanii i w 1941 roku zaatakował swego wschodniego 'sprzymierzeńca', ZSSR. Pod koniec tego roku Japończycy zaatakowali Pearl Harbour. W wyniku USA przystąpiły do wojny po stronie Aliantów. Wojna, ciąg dalszy... Pierwsze miesiące naszego pobytu w Wielkiej Brytanii nie zdradzały znaków wojny. Wehrmacht od czasu do czasu atakował Londyn i południowe porty. Ale nie sięgał naszych okolic. Po lagrach i pustyniach Uzbekistanu i Iraku, Anglia była dla nas rajem. Przed nami przynajmniej dwa lata treningu. Czuliśmy się jakby poza nawiasem wojny. Mimo, że wojna na zewnątrz dochodziła do zenitu intensywności, brutalności i barbarzyństwa. Bitwa o Anglię skończyła się przed naszym lądowaniem na wybrzeżach Szkocji. Była to pierwsza porażka Wehrmachtu. Zginęło w niej 27 tysięcy Brytyjczyków. Niewielka stosunkowo ilość jeśli weźmiemy do porównania Stalingrad gdzie zginęło ponad 1.7 miliona ofiar. Stalingrad był największą i najokrutniejszą bitwą w historii ludzkości. Była to jednak przełomowa bitwa, która zaważyła na wynikach II ej Wojny światowej. Po Bitwie o Wielką Brytanię, która skończyła się w październiku 1940 roku, i od czerwca 1944 roku, do końca wojny, Luftwaffe prześladował Anglię, a szczególnie Londyn, Latającymi Bombami V1 i rakietami V2. Zginęło w wyniku blisko 9 tysięcy ofiar, ponad 90% tych, w Londynie. 'Latające Fortece' i brytyjskie Lancastery bombardowały niemieckie miasta dzień i noc, bezustannie. Ofiarą obu tych kampanii była, nieomal wyłącznie ludność cywilna. Istotnym wydarzeniem, 7 grudnia 1941 roku, zmieniającym całkowicie układ sił, było przystąpienie do wojny po stronie koalicji antyhitlerowskiej Stanów Zjednoczonych, w następstwie japońskiego ataku na amerykańską bazę na Hawajach, Pearl Harbor, przeprowadzonego bez wypowiedzenia wojny. W sześć miesięcy po Stalingradzie, alianckie wojska wylądowały na Sycylii. Pod koniec 1943 r. dołączyły się do nich jednostki Polskiego II Korpusu... Korpus powstał w lipcu 1943, z dowództwa i rozmaitych jednostek Armii Polskiej na Wschodzie, włącznie 3-cia Karpacka Dywizja, składającą się z jednostek, które walczyły przy boku Aliantów w Egipcie i Tobruku. Brytyjskie Dowództwo nigdy nie zgodziło się na dołączenie Polskiego Lotnictwa do II Korpusu, ani też do I Polskiego Korpusu(I Dywizja Pancerna), który powstał w Szkocji w 1942 roku Gen Sikorski w Tobruku II Korpus liczył , a później w 1945 liczba ta wzrosła do Nowi rekruci wywodzili się z uwolnionych jeńców wojennych i tych, którzy przymusowo byli zwerbowani do Wehrmachtu. B3. Trzecie Narodziny WIELKA BRYTANIA 96

5 Pierwsze jednostki II Korpusu wylądowały na wybrzeżach Włoch w grudniu 1943 roku. W maju zdobyli Monte Cassino i później tego samego roku Ankonę. W końcowej fazie ostatecznej walce kampanii włoskiej weszli pierwsi do Bolonii. Wielu z moich znajomych z czasów lagrów i Armii Andersa, zginęło we włoskiej kampanii. Najwięcej chyba pod Monte Cassino. Przeżył jednak Monte Casino, i Ankonę, i Bolonię, porucznik, a później kapitan Winiarski. Podobno kule się jego nie imały i chyba pod natchnieniem włoskiego wina, nie zwracał na nie uwagi. Znajomy, uczestnik tej kampanii, mówił mi, że w przedostatni dzień wojny Winiarski wpadł do studni i utopił się. Świadek zapewniał, że to nie legenda... Początek w Szkocji. Dla nas, małej garstki 'wybranych', wylądowanie na wybrzeżach Wielkiej Brytanii było równoważnym cudu, spełnienia marzeń o 'obiecanej ziemi'. Pierwsze kroki w Wielkiej Brytanii, chociaż nie zupełnie pewne, bo jeszcze prześladowany malarią, zacząłem od Szkocji. Opuściliśmy Ile de France. Załadowano mnie z innymi do pociągu i wyruszyliśmy na wschód. Krótka, ale niezapomniana podróż. Już nie w bydlęcych wagonach, ale w przedziałach z kanapami i czystymi łazienkami. Pociąg jak wąż przepychał się w ciasnych cieśninach. Po obu stronach skaliste pagórki, przysłonięte powłoką mgły, lub dyskretnym deszczem. Od czasu do czasu, strumyk, wodospad i znowuż zasłona mgły. Wyszedłem z przedziału, bo nie mogłem powstrzymać wzruszeń,... i łez z podziwu... Dusza była spragniona uroku... Po kilku godzinach dotarliśmy do małego miasta Dumferline. Przewieźli nas do wojskowego szpitala. Lekarze zaczęli próbować na mnie nowy lek przeciwko malarii. Zastrzykami, i tych wcale nie szczędzili. Po kilku dniach czułem się na tyle na siłach żeby wychodzić na zwiedzanie miasta, a później, przyległych okolic. Odkryłem wówczas słynny brytyjski posiłek, 'fish and chips'. Ryba z frytkami najlepiej smakuje gdy jest podana tradycyjnie w gazecie.. Dla nas było to dodatkowo korzystne, bo pozwalało nam oswajać się z tym dziwnym językiem. Angielski Język. Angielski jest rzeczywiście dziwnym językiem. Pisze się tak, a wymawia się zupełnie inaczej. Masa dialektów i gwar. W samym Londynie jest ich podobno aż siedem. Komuś z dzielnicy Chelsea jest trudno zrozumieć żargon Cockney'a. Niektóre dźwięki, aby poprawnie opanować trzeba się nauczyć krztusić... Syntaks i fonetyka jest zależna od tego czy mówią Amerykanie, Szkoci, Jamajczycy, czy też absolwenci Oxforda. Posługuje się jednak tym językiem blisko miliard ludzi. Jest on oficjalnym językiem Narodów Zjednoczonych i NATO. Jest on językiem Szekspira... Język, więc bogaty i giętki, chociaż większość Brytyjczyków używa w potocznej rozmowie nie więcej niż osiemset słów. Na dodatek słowa te są bardzo proste. Wydawałoby się, że łatwo można by jego opanować. Niestety nie jest tak. Konrad Korzeniowski(Joseph Conrad) pisał klasycznym angielskim, który konkurował z Oksfordem, ale akcent miał tak potworny, że trudno można było go zrozumieć. Miał na pewno mniejsze kłopoty z francuskim, bo zaczął się tego uczyć w Polsce, a od lat nastolatka był już w Marsylii. Języków najłatwiej i najskuteczniej można się nauczyć od niemowlęcia... Sam zacząłem się uczyć angielskiego na Ile de France. Dokładnie w tym wieku, co Korzeniowski. Dodatkowo, przeszkadzała mi jednak w postępach malaria. Obrałem sobie teraz za zadanie, aby przyswoić sobie czterdziesci nowych słów każdego dnia. Tak, że niedługo zabrało mi czasu, aby osiągnąć te magiczne osiemset słów. Kłopot jednak w tym, podobnie jak u Konrada, że oboje zaczęliśmy się uczyć angielskiego za późno. - Nikt nie mógł mnie zrozumieć, nawet jednego słowa, gorzej, i ja nie mogłem nikogo zrozumieć... Jest to przykre, bo w takiej czy innym stopniu, problem ten męczy mnie aż do dzisiaj... W mundurze Lotnika. Po dwóch tygodniach przeniesiono mnie do obozu lotniczego w małej miejscowości Firbeck, B3. Trzecie Narodziny WIELKA BRYTANIA 97

6 w hrabstwie Yorkshire, niedaleko Lincoln. Był to obóz dla Polaków i znalazłem się tam ponownie między swoimi kolegami z Armii. Dostałem błękitno szary mundur lotniczy. 21 lipca 1943r, w Kirkham, pobliskiej stacji RAF'u, zostałem zarejestrowany, jako członek RAF, a dokładniej członkiem Polish Air Force, które z kolei było częścią Royal Air Force. Tak, że stałem się oficjalnie lotnikiem, polskim lotnikiem. Ponowny cud Firbeck. Kandydaci na Pilotów Myśliwców. Stoję pierwszy z prawej w górnym rzędzie, z kubkiem Odbywały się tu kursy wstępne, a przede wszystkiego angielskiego, które przygotowywały nas na specjalizację: pilotaż myśliwski, lub bombowy, nawigatorka, strzelca bombowego itp. Zakwalifikowałem się na pilotaż i nawigatorkę. Wybrałem pilotaż myśliwski, bo o tym zawsze marzyłem i tak zawsze siebie widziałem. Wielu wybrało nawigatorkę, tym bardziej, że kursy nawigatora odbywały się w Kanadzie, w kraju 'pachnącym żywicą', o którym wielu marzyło, jak i zresztą i ja. I dalej od wojny. Najszybciej kwalikowało się na strzelca bombowego. Kurs brał zaledwie sześć tygodni i niektórzy niecierpliwi to wybrali tą najbardziej ryzykowną i niebezpieczną funkcję... Zaczęliśmy intensywne kursy angielskiego, teorii lotu, nawigacji, meteorologii, rekonesansu, geografii i inne. Malaria i Anioł Po kilku tygodniach jednak, dostałem na nowo ataku malarii. Nie wiedziałem jak poważną chorobą jest malaria, jak blisko byłem śmierci na Ile de France. Malaria atakuje inne organy i pozostawia swoje zbrodnicze ślady przez wiele lat, czasem mózg, serce, płuca i inne. U mnie nawrót tej choroby spowodował komplikacje z płucami, wątrobą i hemoglobiną. W następstwie dostałem żółtaczkę. Malaria, jak i komplikacje związane z nią, nawracały przez lata, chociaż z mniejszą siłą.. Znalazłem się w pobliskim szpitalu w małym mieście Worsop. Po wstępnych ceremoniach rejestracji, z miejsca spotkała mnie przygoda, która okazała się chyba najskuteczniejszą kuracją, na jakiekolwiek dolegliwości, które mi zagrażały. Przy biurku rejestracji, niespodziewanie obok mnie pojawiła się pielęgniarka z wózkiem. Piękna młoda dziewczyna. Podobna do Ingrid B3. Trzecie Narodziny WIELKA BRYTANIA 98

7 Bergman, którą zapoznałem na filmach kilkadziesiąt lat później. Próbowała mnie nakłonić abym usiadł na tym wózku, a ona zawiezie mnie 'gdzieś'... Ja nie wyobrażałem sobie, aby ktoś miał mnie wozić na wózku czy też rykszy, a szczególnie dziewczyna, i wyraźnie, ale grzecznie, gestami oczywiście, bo nasze ''języki' były sobie obce, próbowałem ją przekonać, aby ona do wózka a ja będę pchał. Doszło do kompromisu i dotarliśmy do mego przeznaczenia pchając ten wózek wspólnie, jeden obok drugiego, blisko, bardzo blisko... W tej kilkusekundowej pielgrzymce z jednego pokoju do drugiego, nagle odrodziły się, wybuchły, w moim sercu ukryte przez lata, niemal zapomniane pasje. Bliskość i ciepło uroczej dziewczyny, i matczyny symbol opieki, pielęgniarki, zawładnęły moim sercem. Zakochałem się z miejsca, bez uprzedzenia, bez oporu Canova. Kupidyn i Psyche Malaria jednak narzuciła swoje realia...bardzo wysoka temperatura, chociaż bez dreszczów. Majaczyłem, może mdlałem.. Rentgeny, badania krwi. Lekarz patrzył się na mnie jak zagubiony. Próbowałem mu wytłumaczyć, że malaria, ale nie zrozumiał. Raz nad moim łóżkiem było ich aż siedmiu. Dyskutowali autorytatywnie, chociaż ich nie rozumiałem, a moim zdaniem nie byli zainteresowani, bo to jak u lekarzy, a szczególnie Anglików, pacjent nie ma prawa opinii, ani wiedzieć o swoich losach. Wydaje mi się, że zdecydowali, że to zapalenie płuc z komplikacjami. Odwiedzała mnie regularnie, w mojej klatce, moja gwiazda Betty, bo tak jej było na imię. Obnażała mnie, w poszukiwaniu za nieskalanym polem, aby mnie rytualnie kłuć... Wytworzyło się u mnie podłoże masochizmu. Zaszczyki bolały i raniły, ale zwiastowały obecność Betty... Traciłem przytomność dość często, teraz już na widok strzykawki. Przy jednym z tych epizodów zdecydowałem przyjrzeć się temu raczej poniżającemu zjawisku. B3. Trzecie Narodziny WIELKA BRYTANIA 99

8 Próbowałem zapamiętać, co w tych sekundach zanim zemdleję, co się właściwie ze mną dzieje? Więc, najpierw poczucie mdłości... potem jakby nieograniczona przestrzeń i dźwięk, później melodia, coraz wyraźniejsza, coraz piękniejsza, uwodzicielska, niebiańska, - i rytm, najpierw dyskretny, ale stopniowo naglący, aż przemógł pieśń, - w końcu tylko rytm... Chcę wrócić do pieśni...do nieba otworzyłem oczy i przede mną oblicze anioła,...betty... Zapamiętałem sobie tą melodię przez lata. Coś a la Mozart, chociaż Mozarta odkryłem dopiero ponad czterdzieści lat później... Po dwóch tygodniach przeniesiono mnie do innego oddziału. Podejrzewałem, że to decyzja dyżurnego doktora, bo widocznie zazdrościł, bo Betty obdarzała mnie wyjątkową troską... Nie czułem się lepiej, chociaż pokój był bardzo obszerny, dużo okien i słońce. Było nas w nim chyba około tuzina. Raził mnie hałas i wrzask radia, bezustannych przebojów i 'quickstep'ów'. Środek był pusty. Wykorzystało to dwóch młodych zwariowanych amatorów piłki nożnej. Z bandaży i waty zrobili coś co niby im miało służyć jako piłka. Drażniła mnie to, chociaż inni z łóżek dopingowali. Jednemu z nich, chyba po operacji przepuchliny, ze spodni piżamy wlekł się rozluźniony bandaż. Nie zwracał na to uwagi. Był to Radek, Polak. Miałem tu nową pielęgniarkę. Młodziutka, ryża, pełna energii. Opiekowała się mną bardzo sumiennie, bo chyba z wszystkich na tym wydziale byłem najbardziej schorowany. Jej troskliwość żenowała mnie jednak, bo nie lubiłem być wyróżniany... A może, dlatego że nie chciałem 'zdradzić' mojej lojalności w stosunku do Betty?... Moim sąsiadem był Anglik, Alec. Pokumaliśmy się szybko i okazał się chętnym i skutecznym nauczycielem angielskiego. Korespondowaliśmy ze sobą przez lata. Nadszedł jednak dzień, kiedy na tyle wyzdrowiałem, że zostałem zwolniony z tego szpitala. Pożegnałem się z Alekiem, z Ryżą(miała łzy w oczach) i z innymi. Żal mi było przede wszystkim rozstać się z Betty. Marzyłem o niej przez lata, wymienialiśmy listy, nawet spotkaliśmy się dwa razy, ale wyczułem, że ja nie miałem miejsca w jej planach. Duchy w Szkocji. Ze szpitala wysłano mnie bezpośrednio do domu rekonwalescencji, do małego historycznego zamku w Craighall w północno wschodniej Szkocji. Opiekowała się tym zamkiem i nami rodzina Klanu Rattray, Przodkowie ich zamieszkiwali tu bez przerwy od 1533 roku. Sam zamek był zbudowany na skarpie, jak orle gniazdo, nad ponad 70 metrową przepaścią, powyżej rzeki Ericht, po południowej stronie wąwozu Craighall Gorge. W pobliżu ponad wąwozem wisiał, jakby huśtawka w obłokach, wiszący most, tylko dla pieszych... Naokoło były hektary lasów a w nich kilometry ścieżek dla spacerów. Wybrałem narożny pokój, nad samą przepaścią, ze wspaniałym widokiem na ten zawieszony most. A poniżej grzmiał nieustanny huk kaskady. Podziwiałem te niezwykłe spektakularne położenie miejsce nie na długo. Malaria ponownie pokazala swoje zęby. Wyleczyli mnie z zapalenia płuc, ale nie z malarii. Opanowała mnie niezrozumiała bojaźń. Zacząłem bać się tej przepaści, nocy, duchów, swego cienia.... Nie mogłem tego pojąć i nie mogłem się z tym pogodzić. Bo przede mną bohaterskie szczyty, loty w przestworzach... B3. Trzecie Narodziny WIELKA BRYTANIA 100

9 Zaczęło mnie to poważnie prześladować. Bo jak tchórz może stać się bohaterem? Jak się tego pozbyć, jak to pokonać? Wstawałem nocą, wychodziłem do tych rozległych lasów z wyzwaniem do tych duchów. Była to już późna jesień, niesamowite wichury. Podglądałem każdy krzak, cień, śpiewałem, krzyczałem, aby wystraszyć te zmory... Gdyby, ktoś mnie przypadkowo podejrzał w tym stanie, z miejsca by uwierzył w grasujące duchy przy tych odwiecznych starych szkockich zamkach. Nie zdawałem sobie wówczas sprawy z tego, że te duchy, to pasożyty malarii, które atakują i niszczą czerwone ciałka krwi. W wyniku 'tchórzostwo', - medycy nazywają to 'hemolysis'. Opuściłem to niezwykłe miejsce zanim pozbyłem się tych upiorów. Spieszyłem do bazy, aby o mnie nie zapomnieli. Craighall. Szkolenie. Firbeck, Hucknall, Croughton. W Firbecku zastałem jeszcze większość moich kolegów. Wkrótce w sąsiednim Kirkham zostaliśmy oficjalnie zarejestrowani, jako lotnicy Royal Air Force, w skrócie RAF, ja wciąż, jako kapral podchorąży.. Po zaledwie kilku dniach, zostaliśmy przeniesieni do 25 Polskiej Podstawowej Szkoły Lotniczej, a po miesiącu do RAF Air Crew Training Centre, w Hucknall, w środkowej Anglii. Szkolenie pilotażu wymagało solidnego przygotowania. Mimo naglących potrzeb, i intensywnych kursów, droga do lotu nie była tak prosta i szybka. RAF kładł duży nacisk na wszechstronne i dobre wykształcenie. Na skrzydła trzeba sobie zasłużyć. Przed pierwszym lotem musieliśmy pomyślnie skończyć trzy kursy. Dwa w Hucknall i ostatni na stacji RAF'u w Croughton. Zajęcia odbywały się przez sześć dni w tygodniu. Przedmioty, na które musieliśmy zdawać egzaminy obejmowały teorię lotu, meteorologię, nawigację, silnik, angielski, geografię i mapy, rozpoznawanie samolotów i inne. Sport i sprawność fizyczna były także jednym z podstawowych zadań. Dawałem sobie nieźle radę, mimo że bez matury i po lagrach i po malarii... W obozie... Zycie w barakach obozu nabrało wymiarów 'surrealistycznej' normalności. Tak, Wojna, ale raczej zdalna i dorywczo, i nie w tak bliskiej przyszłości, bo przed nami jeszcze dwa lata kursów, no i do lotu jeszcze sporo cierpliwości... Zajęcia, mimo że były bardzo intensywne, stały się rutyną. Po zajęciach niektórzy, tak jak ja zwiedzaliśmy, chodziliśmy na przechadzki, niektórzy grali w karty. A inni chodzili na 'dziewczyny'... W każdym baraku było nas około 30 do 40-stu. B3. Trzecie Narodziny WIELKA BRYTANIA 101

10 Barak w Hucknall Wówczas nie byłem świadomy tego, że, mimo, że wszyscy byliśmy w Polskim lotnictwie, w PAF, to między nami było wielu kolegów i przyjaciół różnych grup etnicznych. Józio Franek Czech, Dimitry Klimow i Włodziu Pierożnikow Rosjanie, George Klinger Żyd, Jurek Radziuk Ukrainiec, Jasio Markunas Litwin, Karpiej Białorusin, 'karlus' Stefan Weroński Amerykanin, George Moltan, z szkockich przodków. Zbyszek Saloni, chociaż flegmatyk, wyraźnie Włoch. Wcześniej pamiętam Ryszarda Hermana, wyglądał jak typowy Niemiec. Podobno zginął w desancie na Arnhem, jako spadochroniarz. Spadł i zawikłał się w gałęziach jabłoni. Niemiec poderżnął mu gardło jego własnym nożem... Wszyscy byliśmy gotowi walczyć i ginąć w imię wspólnej sprawy, Wszyscy mówiliśmy po polsku, i wszystkich widziałem, jako Polaków, swoich... Zaprzyjaźniłem się z wieloma. B3. Trzecie Narodziny WIELKA BRYTANIA 102

11 Koledzy w Hucknall. Pierwszy z lewej, klęczy: Włodziu Pierożnikow. Drugi rząd od lewej:- Myszkowski, Piąty z lewej Dyzio Klimow, siódmy Jurek Dawid i obok Józio Franek, drugi z prawej w tym rzędzie, 'karlus' Stefan Weroński(Amerykanin był ranny w Tobruku) Trzeci rząd, od prawej:- Zbyszek Borowski. Ja jestem pierwszy od prawej w górnym rzędzie. Trubadurzy bez pieśni... W naszym obozie była grupa WAAF'ek, Żeńskiej Pomocniczej Służbie w Lotnictwie, Polek i Angielek, które pracowały w kancelariach i jako pielęgniarki w izbie chorych. Było ich niewiele i raczej niedostępne do zwykłych członków naszej rangi. Tak, że ci odważniejsi szukali za towarzystwem dziewczyn poza obozem. Kościoły i różne towarzyskie i społeczne grupy organizowały rozmaite imprezy, przyjęcia i zabawy dla żołnierzy. Największą popularnością cieszyły się sobotnie zabawy w Church Hall'u w Hucknall. Popularne były także 'puby', które były dostępne wieczorami nieomal w każdej wiosce. Kłopot, że większość dzieliła kobiety od mężczyzn w niezależnych salach. Nie byłem w stanie korzystać ani z zabaw, bo nie umiałem tańczyć, ani z pubów, bo nie lubiłem piwa i obrzydliwej 'scotch' i mimo dużych postępów w angielskim, wciąż miałem te same kłopoty z tym językiem. Po zajęciach i najczęściej już po zmroku słuchaliśmy i podniecały nas i pobudzały naszą zmysłowość opowieści 'trubadurów', chociaż bez pieśni, niemniej jednak bawiły nas ich baśnie o ich niezwykłych erotycznych przygodach. Jednym z nich był wysoki, przystojny warszawianin, Karol Ura, którego zapoznałem chyba w Iraku.. Jego zeznania potwierdzili inni koledzy z Warszawy. Pamiętali go jak paradował z dwoma wilczurami na Nowym Świecie i Krakowskim Przedmieściu. Podobno szalały za nim piękne Warszawianki. Uwodził je namiętnie. Nigdy nie dowiedzieliśmy się o jego zawodzie. Odnosiliśmy wrażenie, że uwodzenie Warszawianek było jego podstawowym zajęciem. Chociaż w jego relacjach wydawałoby się, że nie on, ale te urocze dziewice uwodziły jego... Bazą, którą sobie obrał, była Łaźnia Diany, na pobliskiej Chmielnej. Ta dla niego i licznych Warszawianek była Świątynią Erosa. Z tematem Łaźny Diany spotkałem się ponownie, 50 lat później. Ale o tym później... Na miano trubadura, więcej sobie zasłużył Jurek Radziuk. Z polotem i wyobraźnią, i z wrodzonym B3. Trzecie Narodziny WIELKA BRYTANIA 103

12 poczuciem humoru, opowiadał o swoich nieomal codziennych wyprawach w miejscowym Hucknall, a później, kiedy stacjonowaliśmy w Croughton, niedaleko Banbury. Większość z pośród nas to byli młodzi, niedoświadczeni i niewinni. Urok młodości wykradły nam lagry i wojenne wędrówki. Z początku wielu z nas byli zgorszeni tymi często niesmacznymi baśniami. Chociaż Karol i Jurek byli raczej wstrzemięźliwi w doborze słów i graficznych określeń. Sam, mimo nieomal religijnej wrażliwości, z coraz większą ciekawością oczekiwałem następnych epizodów tych przygód. W rezultacie marzyłem i pisałem do Betty. Koloński Mieliśmy między nami także i Kolońskiego (nazwisko zmyślone)... Znany był, jako klient dziewczyn 'ulicznego zawodu', które ofiarowały swoje usługi spod Kolonady' w pobliskim Nottingham. Z chwilą kiedy dostał żołd, bez zwłoki i regularnie spieszył 'pod Kolonadę, mimo że niezawodnie powtarzały się konsekwencje. W Anglii, i to nie tylko w polskich siłach zbrojnych, znany był polski dermatolog i specjalista od chorób wenerycznych, którego nazwiska nie zapamiętałem. Był nieortodoksyjny i uchodził za dziwaka. Niektóre skórne choroby leczył zakopując pacjenta, przez trzy dni pod ziemię. Podobno z sukcesem. Jego pacjentem stał się również i nasz bohater, Kolonski. Sam zwierzał się ze swoich przygód z tym to lekarzem. Rutyna wizyty zawsze się powtarzała. Doktor niecierpliwie wysłuchał jego spowiedzi, kazał się rozebrać do naga, uklęknąć, złożyć ręce jak do modlitwy i z rozmachem i z zaciętą pięścią wyrżnął go w 'mordę'... Mimo tych szykan, Kolonski pozostał lojalnym klientem tego niezwykłego dziwacznego medyka... jak i przyjaciółek spod kolonady... Wojna między Przyjaciółmi W okolicach Hucknall oprócz nas były tu stacjonowane i angielskie jednostki wojskowe. Oczywiście i oni rościli sobie te terytorium dla tych samych potrzeb. Dochodziło do swarów a nawet do bójek między naszymi i nimi. Jedna, bardzo poważna, miała miejsce na moście kolejowym, w drodze do Hucknall. W tym środowisku trudno było zauważyć 'braterstwa broni'. Przypominam sobie o podobnym incydencie w Jerozolimie, kiedy w podobnej bójce, po stronie polskiej 'walczyli' Australijczycy, ich kuzynowie... Imperialni Anglicy nie byli za bardzo popularni między swoimi sojusznikami. Nie można jednak to powiedzieć o Angielkach... Nawet i one zdradzały podobne sentymenty w stosunku do swoich... Po 'Battle of Britain', Nasi byli uwielbiani. Zdarzało się niestety, że nasi bohaterowie nadużywali sobie gościnności tubylców, naszych gospodarzy. 'Old timers', wspominali, niektórzy z dumą, o swoim obrzydliwym zachowaniu. Wypadek, o którym słyszałem z kilku źródeł. Do teatru w Nottinghamie, przybyło stado pijanych 'bohaterów'. Nie podobała im się ta impreza, przegonili załogę ze sceny, i więcej, w dowód swego 'kulturalnego' uznania, zostawili po sobie, i jako wizytówkę, pokryli scenę swoim 'łajnem'... Wojna tworzy bohaterów i łajdaków, i łajdaków-bohaterów... Welcome Home 'My Home is my Castle'. Dla Anglika jego dom, jest dla niego jego zamkiem. Tak, żeby być zaproszonym do ich domu jest pewnego rodzaju wyróżnieniem. Nadarzały się mnie te okazje i mimo obaw z moim angielskim, z brakiem prostych zasad obycia i mojej nieśmiałości, wykorzystywałem je skwapliwie. Byłem świadomy swoich upośledzeń i próbowałem to naprawić. Anglicy są bardzo skrupulatni, i wstrzemięźliwi w ich towarzyskich wymianach i kulturze obyczałości. Przy przedstawieniu, nie mówi się po Amerykańskim 'Hi', ale 'How do you do', bez poufności. Termin 'dżentelmen' określa człowieka o kulturze wstrzemięźliwości. Tak, że moja patologiczna nieśmiałość B3. Trzecie Narodziny WIELKA BRYTANIA 104

13 stało się pewnego rodzaju zaletą. Ludzie litowali się nad moją nieudolnością... A nieudolność ta była bardzo wyraźna. Pierwsze tego rodzaju doświadczenie spotkało mnie od strony młodego małżeństwa fermerów, państwa Poulin w Chipping Sudbury, niedaleko Bristolu. Gościłem u nich kilka razy. Było tam stosunkowo niedaleko od Croughton, stacji RAF, następnego etapu mego szkolenia. Doświadczenie z państwem Poulin stanowiło jednak inny rodzaj szkolenia, może nawet trudniejszy, często żenujący - etap szkolenia obyczajowego, ogłady, zachowania się w towarzystwie... potocznego, na co dzień... Nie za bardzo mnie do tego przygotowało Knieja ani Grzybowo. Ale podpatrując uczyłem się. Państwo Poulin zaczynali posiłki modlitwą. Nie zaskoczyło mnie to, mimo tego, że u nas w domu nie było tego zwyczaju, chociaż, skrupulatnie przestrzegał to wuj Kasper w Gnieźnie i Idziaszkowie w Łuszczanowie. Było to dla mnie jednak żenujące, bo oprócz pochylonej głowy nie nauczyłem się jeszcze modlić po angielsku... Przy stole należy się siedzieć swobodnie, ale prosto, bez łokci na stole. Widelec trzeba trzymać zawsze w lewej ręce, a nie tak jak wygodniej. Należy podawać przyprawy sąsiadom i bawić ich towarzyską konwersacją. Nie wolno zaczynać jedzenia aż po modlitwie przez pana domu i aż pani domu nie zacznie posilku Potrawy jakby drugorzędne... Posiłek należy kończyć z nożem i widelcem równolegle na czystym talerzu, sygnał, że skończyłem... Nie pomagało mi że byłem bardzo świadomy moich braków. Moje maniery i zachowanie było groteskowo sztywne, 'sztuczne, marionetkowe, bolesne... Litowała się nade mną nawet ich trzy letnia Heather, która, pamiętam, zawsze jak rozstawaliśmy się, i opuszczałem ich dom, płakała... Korespondowałem z nimi, a później z Heather przez lata... Turysta podczas wojny. Dostawaliśmy żołd i urlopy. Wykorzystywałem każdą wolną chwilę i każdą nadarzającą się okazję, aby zwiedzać i podróżować, tym bardziej, że dla nas w mundurach koleje i autobusy były bezpłatne. A miejscowa ludność traktowała nas, w mundurach, bardzo przyjaźnie. Zapominałem, że przede mną i naokoło, wojna... Wielka Brytania, a szczególnie Anglia to piękny kraj, bogata historia, starożytne urocze miasteczka, średniowieczne katedry, zamki, Uniwersytety Oxford, Cambridge, no i oczywiście Londyn. Zwiedzałem i odkrywałem z namiętnością. Najczęściej sam. Od Invernessu w północnej Szkocji do Plymouth, i Bath w południowo-zachodniej Anglii. Od Swansea w Walii do Canterbury. I oczywiście Londyn... Porywały mnie piękne pejzaże i widoki wspaniałego i bogatego angielskiego krajobrazu. Pochłaniałem je nieustannie z okien pociągów i autobusów. B3. Trzecie Narodziny WIELKA BRYTANIA 105

14 Edinburgh. Północne Ateny. UK O. Kanał Oxford Do niektórych miejsc powracałem wielokrotnie. Londyn, Edinburg, Oxford, Cambridge. Najczęściej do Londynu. Bo tam i bogate muzea i galerie, trzy Katedry, Parlament. B3. Trzecie Narodziny WIELKA BRYTANIA 106

15 Parlament. Londyn. Było tam i dużo rodaków. Nasz Rząd na obczyźnie miał tu swoje urzędy i placówki. Najczęściej zamieszkiwałem w Klubie Białego Orła na Knightsbridge, przy High Parku, w samym centrum Londynu. Było tam kilka noclegowych pokoi, restauracja z pysznymi polskimi potrawami,...i małe imprezy i koncerty. Wzruszałem się tu Chopinem dzięki pianiście Glińskiemu, którego niezawodnie tu spotykałem. Podczas jednej z moich tu wizyt, w nocy, niedaleko od naszego budynku, uderzyła bomba V2. Pospadały obrazy ze ścian, pobiły się lustra, ludzie w panice opuścili budynek. A ja nie... Nie wiem, dlaczego? Albo byłem zmęczony zwiedzaniem, a może moje doświadczenie ze szkockimi duchami uodporniły mnie od paniki?... Londyn w tym czasie był również siedzibą innych placówek alianckich sił zbrojnych. Była tu taka różnorodność mundurów, że jakiś dowcipny Anglik ubrał się w mundur SS-mana, i, o dziwo, nikt tego nie zauważył... Oksford. Bogusław Andrzejewski. Gdy stacjonowalismy w RAF Croughton, w jednej z moich wycieczek do pobliskiego Oxfordu, zapoznałem, dzięki memu mundurowemu koledze Karpiejowi, nauczycielowi z Białegostoku, Bogumiła Andrzejewskiego. Studiował tam filologię angielską(!) i pisał poezję po polsku. Zachwycałem się nią w późniejszych latach, czytając londyńską Kulturę i Wiadomości, bo publikował w obu. Pisał już poezję w Palestynie, w namiocie, przy świeczce. I później, gdy walczył w 3-ej Brygadzie Karpackiej pod Tobrukiem, gdzie był ranny. Po wojnie został Profesorem Zwyczajnym na Uniwersytecie Londyńskim. Bogusław Andrzejewski B3. Trzecie Narodziny WIELKA BRYTANIA 107

16 Jednym z jego uniwersyteckich kolegów był, bardzo czarny murzyn z Nigerii. Zapamiętałem sobie jego ubolewania. ' W moim kraju', mawiał, ' jest dużo bardzo czarnych ludzi, ale tak ciemnych jak w Oxfordzie to nie zauważyłem'... Podczas tych wyjątkowych, chociaż nielicznych spotkań, bardzo wyraźnie uświadomiłem sobie, jak bardzo jestem 'ciemnym' i upośledzonym w dziedzinie oświaty. Ponownie, odrodził się u mnie kompleks niższości... Jak to naprawić? Później jednak, przygotowując się do matury, brałem zaocznie Oxfordzkie kursy angielskiego. 'Błyskawica' W innej z moich turystycznych wypraw, w Plymouth, w jednym z największych wojennych portów, zapoznałem polskiego marynarza z polskiego kontrtorpedowca Błyskawicy. Zaprosił mnie na pokład i zademonstrował mi tajemniczą zdumięwającą nową technologię 'radar'. Intrygowało mnie to niesamowicie, ale nie zdawałem sobie sprawy jak znacząca jest ta technologia. Radar zmienił historię wojny.. ORP Błyskawica Błyskawica wówczas, co kilka dni, kursowała między Anglią i południowo-zachodnią Francją, wymieniając członków wywiadu i zaopatrując ich w zaopatrzenia i broń walki w podziemiu. Wycieczka taka trwała przeciętnie trzy dni i mój kolega-marynarz namawiał mnie abym na następną się do nich dołączył... W 1944 roku nie mogłem zrozumieć, że ta wojna tak 'luźna'. Moją legitymacją był tylko mój mundur i to nawet nie marynarski, chociaż mundur lotnika symbolizował coś specjalnego... Fascynowała mnie ta propozycja, bo jaka to tak niesamowita i wyjątkowa okazja....bo czy nie po to Wojna, życiowa przygoda dla młodych?... Ale po namyśle odmówiłem. Nie chciałem ryzykować mego powołania, największej przygody mego życia, bo przede mną przecież skrzydła i szczyty 'bohatera'... i trumfialny powrót do ojczyzny... Przed następnym rejsem, i przed moim powrotem do bazy, mój kolega zapoznał mnie z koleżanką jego dziewczyny, Betty Payne. Miałem szczęście, bo to już druga pod rząd Betty. Były bardzo młode, obawiałem się że nie letnie. Urocza Betty gościła u koleżanki na kilka dni, a mieszkała w Portsmouth, ważnym mieście B3. Trzecie Narodziny WIELKA BRYTANIA 108

17 portowym nad kanałem La Manche. Wymięliśmy adresy i zaprosiła mnie abym odwiedził ją w jej rodzinnym Portsmouth. Korespondowałem z oboma Bettami i z Alekiem regularnie, przez lata. Mój pisemny angielski wyraźnie się poprawiał, w dużej mierze dzięki tym wymianom. W rozmowach jednak bez 'migów', trudno by się wciąż zrozumieć... Dziewicza Betty w Portsmouth W czasie postoju w Croughton, skorzystałem z zaproszenia Betty Payne, i odwiedziłem jej rodzinę w Portsmouth. Była to prosta rodzina, ojciec pracował w miejscowej stoczni. Nie modlili się przed posiłkami i nie zaprosili mnie abym się u nich przenocował, więc nocowałem w pokoju pobliskiego 'Room and Breakfast'. Port ten położony nad kanałem La Manche, był często bombardowany. Wszystkie okno były pozalepiane taśmami a w nocach obowiązywał 'blackout', z wyjątkiem prawie niedostrzegalnych niebieskich światełek. Auta jak duchy, również z niebieskimi oczkami, posuwały się po ciemnych ulicach. Niebo pokryte balonami na linach chroniło przed atakami wroga... Funkcjonowały jednak niektóre kina. Więc wieczorami chodziliśmy z Betty do kina, lub na przechadzki. Zatrzymywaliśmy się zawsze w pobliskim parku. W parku zagubieni w ciemności... Oczywiście myśli krążyły naokoło tematu, do którego, wydawałoby się, przygotowały mnie baśnie Karola i Jurka. Pamiętałem o drugiej Betty, ale dominowała raczej pamięć doświadczenia z Irmą. Pocałunki, najpierw nieśmiałe, wkrótce namiętniejsze.. i znów nieśmiałość, -zastygaliśmy w objęciach... namiętności, rządzy, pożądania, ale i niepokoju, obaw i lęku... Nieśmiałość i Niedołężność... Nieudolność jednak górowała nad namiętnością. O jak szkoda, bo byliśmy jednej myśli... Ale jak?!... W wyniku, oboje pozostaliśmy w cnocie, ona może siedemnastolatka, a ja na pewno 22 letni! PILOT. Po kilku miesiącach w Croughton i w początkach 1945 r wróciliśmy do Hucknall na następny etap szkolenia. Było nas, co raz mniej, Jedni odpadli, inni przenieśli się na nawigatorkę i wyjechali do Kanady. Na zdjęciu, Jurek Malik, Mickiewicz(chociaż nie Adam) i ja. B3. Trzecie Narodziny WIELKA BRYTANIA 109

18 Pozostał w mojej grupie Karol Ura, Jurek Malik i Mickiewicz. Ten etap kursów obejmował już przedmiot moich marzeń, latanie,. Wreszcie... Tu właśnie spotkało mnie przeznaczenie, oczekiwany, wymarzony cud,. LOT! Oda do Lotu. Lot był marzeniem wieków, poezją przestworzy, natchnieniem poetów od czasów starożytności, i pasją młodych. Lot, w naszej wyobraźni, kojarzy się z przestworzami, wzniosłością, wolnością, egzaltacją, szybkością, ucieczką poza ziemskie realia. Anne Lindbergh: 'Tam nie ma drogowskazów, aby pokazać, że człowiek przeszedł tą drogą poprzednio. Tam nie ma znaków szlaków. Pilot, w każdej sekundzie, przebija się do nowych nieznanych nienakreślonych mórz przestrzeni' W mitologii Greckiej, Ikar wyzwolił się z Krety lecąc na sztucznych skrzydłach. Mimo że nie dotarł do celu, dzisiaj inspiruje i symbolizuje oderwanie się od przyziemnej rzeczywistości i zrywy i poloty naszej wyobraźni. Obdarza również swoim imieniem setki przebojów muzycznych i pomysłów, od wozów kosmicznych w Matrix'ie braci Wachowskich. W XV wieku, Leonardo de Vinci, miał bardziej praktyczny pomysł lotu, chociaż nigdy niezrealizowany. Oficjalnie osiągnęli to bracia Wright w 1903 roku w USA. Utrzymali się w powietrzu zaledwie 59 sekund i osiągnęli dystans 40 metrów... Ciekawiej, że helikopter powstał wcześniej. Słowak Jan Bahyl opatentował swój wynalazek w 1895, a wypróbował go w 1901 roku o dwa lata wcześniej od pierwszego lotu braci Wright. A pierwsze loty na szybowcu dokonali już w 9 wieku, Maurowie Armen Firman i Ibn Fimas. Daedalus i Ikarus Znamienne jest również to że auto wyprzedziło lot braci Wright zaledwie 10 do 15 lat. W tych ostatnich stu latach historii, technologia budowy samolotu osiągnęła niewiarogodne szczyty. Airbus B3. Trzecie Narodziny WIELKA BRYTANIA 110

19 380, zbudowany w Toulouse we Francji, może pomieścić na swoich dwóch pokładach ponad 800 pasażerów i może przelecieć, bez przystanku, z szybkością ponad 1000 km, nieomal pół globu. Największym jednak samolotem w użytku jest Andropov An 225. Projektowany i zbudowany przez zakłady Andropova w Kijowie w 1988 roku, jest samolotem towarowym. Na swoim pokładzie może pomieścić i przetransportować lokomotywę, lub dwa czołgi Shermana. Amerykański geniusz i dziwak, Howard Hughes, w 1947 roku, zbudował największy wodnopłatowiec, popularnie znany, jako 'Spruce Goose'. Spruce Goose miał większą rozpiętość skrzydeł niż Airbus i Andropov. Przetłumaczony, 'Świerkowa Gęś', bo był on zbudowany wyłącznie z drzewa i za fenomenalne fundusze, które Hughes wyłudził z US departamentu Wojny. Miał on służyć dla transportu wojsk podczas ostatniej wojny. Dopiero po wojnie, w listopadzie 47-go roku, z Hughes przy sterze, 'Gęś' wzniosła się na wysokość 20m, z prędkością 130 km na godzinę i przeleciała półtora kilometra. To był pierwszy i ostatni lot 'Gęsi'... Po drugiej stronie skali nowej technologii, Amerykanie używają w wojnie w Iraku, miniaturowe 'Bąki', uzbrojone w miniaturowe kamery do wywiadu. Niektóre z tych 'Samolotów mają zaledwie wymiar 10mm... Szczytem osiągnięć historii człowieka i technologii lotu to chyba, pierwszy lot człowieka w przestworzach Gagarina w 1961 roku i 'wycieczka' załogi US na księżyc w 1969 roku. Są to niewiarogodne sukcesy ludzkiej wyobraźni i pomysłowości i największych osiągnięć 20-go wieku... Moja pamięć samolotu sięga do Knieji, kiedy miałem chyba 6 lub siedem lat. Na dźwięk samolotu wszystkie dzieci wylatywały z domów, aby podziwiać to zjawisko. Tak powstało moje zainteresowanie w zbieraniu znaczków pocztowych z wizerunkiem samolotu lub szybowca. Później Żwirko i Wigura i kapitan Jerzy Bajan, dwa historyczne trumfy Polskiego Lotnictwa. Dwa 'Challenge pod rząd, dwa wielkie polskie zwycięstwa, Challenge 1932 w Berlinie i ostatni 'Challenge 1934' w Warszawie. Tak zrodziła się w moim sercu dusza lotnika... Tiger Moth. Tygrys-Komar. Po miesiącach wstępnych kursów, w Firbecku i w Hucknall i w Croughton, dostaliśmy się do Centrum Szkolenia Pilotażu, też w RAF Station w Hucknall. Samolot który był przeznaczony do naszego wstępnego treningu nazywał się Tiger Moth, 'Tygrys- Komar'... Z wyglądu i konstrukcji był bliższy Kitty Hawk, samolotu braci Wright, niż współczesnym samolotom. Zbudowany z drewna oblepionego płótnem i powiązanego kablami. Otwarta kabina z miejscem dla instruktora z tyłu i ucznia z przodu. Usztywnione koła z przodu i sanie z tyłu. Dwupłatowiec, z cztero cylindrowym motorem o 120 koniach. Mógł jednak osiągnąć maksymalną szybkość ponad 160km na godzinę. Ale przy malej szybkości i z silnym wiatrem od przodu, cofał się do tyłu... A więc odpowiadał on mamusiom, które zalecały swoim synalkom: 'lataj wolno i nisko'... Zaprojektowany przez brytyjską firmę de Havilland w 1930 roku, służył w wielu krajach dla wstępnego treningu pilotażu, przed wojną i podczas wojny, aż do 1950 roku. Nawet Polacy kupili, ale tylko jeden. Teraz jest zabytkiem. Jeden z nich można znaleźć w Muzeum Lotnictwa w Krakowie. Na wysokościach było zimno, a szczególnie zimą, z otwartą kabiną. Więc konieczne kombinezony, podwójne rękawiczki, wewnętrzne z białego jedwabiu i futrowe na zewnątrz. Podwójne skarpety i buty z futrowymi cholewkami. Skórzany hełm z goglami i mikrofonem. Mikrofon nie elektroniczny, ale połączony giętką gumianą tubą. I oczywiście pasy i spadochron, na którym się siedziało. B3. Trzecie Narodziny WIELKA BRYTANIA 111

20 Tiger Moth. Unowocześniona kanadyjska wersja z kabiną (Uwieczniony antyk). Gaz, a więc szybkość kontrolowało się lewą ręką, wysokość drążkiem sterowym a kierunek nożnymi pedałami. A pilot z wyglądu przypominał nowoczesnych mieszkańców przestworzy z filmów braci Wachowskich... Pierwszy Lot Nadszedł wreszcie czas, kiedy zaznajomiony z wszystkimi tajemnicami Tiger Moth'a i kunsztu lotu, zostałem przydzielony do grupy około tuzina. Naszym instruktorem był pan porucznik. Pierwszy lot nie był aktem 'wzniosłości', ani natchnienia, czy euforii, ale kojarzył się raczej z poczuciem zagrożenia, bojaźni... Bo jak można zaufać temu zlepionemu z patyczków i płachty, pudełku ze śmigłami?... - kabina bez dachu, wąska, łokcie wychylały się za burtę... Lot nie był tym, czego oczekiwałem, nie był euforią, natchnieniem... Pasja była w marzeniach, w oczekiwaniu, a teraz niepewność i bojaźń... Porucznik, bez ceregelii doprowadził Tygrysa do startu i na runway, i bez słowa uprzedzenia, nieceremonialnie, rozpędził i oderwał Tygrysa od Matki Ziemi... Czułem się zaskoczony i zagrożony, niepewny, czego się spodziewać? Porucznik milczał, spodziewałem się, że coś powie, uprzedzi, upewni... nic..... nagle, bez sygnału, zawroty, wywroty, przewroty...'beczka' i 'pętla'... Porucznik bezlitośnie wyżywał się na dziewiczej niewinności nowicjusza... W tej bojaźliwej przygodzie, poza dominującym stanie bojazni i zagrożenia, były jednak elementy podniecenia, odkrycia,...rewelacji....na około, 'kłęby' białych, jak wata, surrealistycznych cumulusów, poniżej obraz kolorowych niesymetrycznych angielskich pól, i miniaturowych pudełeczek, domów i stodół... Poczucie bezwagi, gdy samolot w beczce, czy też w 'loop'ie, w pętli......panika, gdy samolot do góry nogami, a ja wiszę na pasach w otwartej kabinie......w tym nawale nowych przygód,.. byłem jednak świadomy, albo może podświadomy tego, że z tyłu 'opiekował się' mną autor tych psotliwych moich życiowych przygód, 'okrutny' pan Porucznik... - Niezwykła przygoda, a może obietnica euforii... B3. Trzecie Narodziny WIELKA BRYTANIA 112

Historisch-technisches Informationszentrum.

Historisch-technisches Informationszentrum. 1 Historisch-technisches Informationszentrum. Wojskowy Ośrodek Badawczy w Peenemünde był w latach 1936-1945 jednym z najbardziej nowoczesnych ośrodków technologii na świecie. W październiku 1942 roku udało

Bardziej szczegółowo

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Polska Szkoła Sobotnia im. Jana Pawla II w Worcester Opracował: Maciej Liegmann 30/03hj8988765 03/03/2012r. Wspólna decyzja? Anglia i co dalej? Ja i Anglia. Wielka

Bardziej szczegółowo

KĄCIK JĘZYKA ANGIELSKIEGO

KĄCIK JĘZYKA ANGIELSKIEGO KĄCIK JĘZYKA ANGIELSKIEGO Język angielski jest językiem międzynarodowym. Posługują się nim ludzie na całym świecie. Ty jesteś jedną z tych osób. Warto więc dowiedzieć się w jakich państwach mówi się po

Bardziej szczegółowo

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND TRANSATLANTIC TRENDS POLAND P.1 Czy uważa Pan(i), że dla przyszłości Polski będzie najlepiej, jeśli będziemy brali aktywny udział w sprawach światowych, czy też jeśli będziemy trzymali się od nich z daleka?

Bardziej szczegółowo

WARSZAWA krok po kroku nasze wspomnienia

WARSZAWA krok po kroku nasze wspomnienia WARSZAWA krok po kroku nasze wspomnienia Warszawa da się lubić, Tutaj szczęście można znaleźć, Tutaj serce można zgubić Dnia 18.10.2011 r. uczniowie Gimnazjum nr 6 w Czerwionce-Leszczynach wzięli udział

Bardziej szczegółowo

Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci!

Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci! W samo południe 14 Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci! przed czytaniem 1. W internecie można znaleźć wiele rzeczy. W internecie, czyli właściwie gdzie? Opracujcie hasło INTERNET na podstawie własnych skojarzeń

Bardziej szczegółowo

Pod hiszpańskim niebem

Pod hiszpańskim niebem Pod hiszpańskim niebem 7 dni z Erasmusem ciężko jest z całego pobytu na stypendium opisać tylko siedem dni moja erasmusowa przygoda trwała ich dokładnie sto dziewięćdziesiąt sześć i każdy z tych dni był

Bardziej szczegółowo

Trzebinia - Moja mała ojczyzna Szczepan Matan

Trzebinia - Moja mała ojczyzna Szczepan Matan Trzebinia - Moja mała ojczyzna Szczepan Matan Na świecie żyło wielu ludzi, których losy uznano za bardzo ciekawe i zamieszczono w pięknie wydanych książkach. Zdarzało się też to w gminie Trzebina, gdzie

Bardziej szczegółowo

Hektor i tajemnice zycia

Hektor i tajemnice zycia François Lelord Hektor i tajemnice zycia Przelozyla Agnieszka Trabka WYDAWNICTWO WAM Był sobie kiedyś chłopiec o imieniu Hektor. Hektor miał tatę, także Hektora, więc dla odróżnienia rodzina często nazywała

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

Program Leonardo da Vinci

Program Leonardo da Vinci Program Leonardo da Vinci Projekt: Staż zagraniczny gwarancją sukcesu zawodowego Realizacja: maj 2011 Kraj: Wielka Brytania Hrabstwo: Devon Miasto: Plymouth Koordynator projektu: Ewa Werra Od prawej (u

Bardziej szczegółowo

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne historie. Tą osobą jest Maryja, mama Pana Jezusa. Maryja opowiada

Bardziej szczegółowo

1 Jak pozyskiwać darowizny i 1% podatku na leczenie dziecka Piotr Barszcz

1 Jak pozyskiwać darowizny i 1% podatku na leczenie dziecka Piotr Barszcz 1 Spis treści 2 Spis treści Wstęp..... 9 Przed nami przepaść......9 Początek nowej historii.... 10 Część I: Przygotuj się do działania... 11 Komentarz.... 11 Czas to pieniądz.... 11 Ile czasu potrzebujesz?....

Bardziej szczegółowo

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM KATARZYNA ŻYCIEBOSOWSKA POPICIU WYDAWNICTWO WAM Zamiast wstępu Za każdym razem, kiedy zaczynasz pić, czuję się oszukana i porzucona. Na początku Twoich ciągów alkoholowych jestem na Ciebie wściekła o to,

Bardziej szczegółowo

II WOJNA ŚWIATOWA GRZEGORZ GRUŻEWSKI KLASA III G SZKOŁA PODSTAWOWA NR 19 GDAŃSK

II WOJNA ŚWIATOWA GRZEGORZ GRUŻEWSKI KLASA III G SZKOŁA PODSTAWOWA NR 19 GDAŃSK KLASA III G SZKOŁA PODSTAWOWA NR 19 GDAŃSK WYBUCH II WOJNY ŚWIATOWEJ PRZEBIEG WOJNY - NAJWAŻNIEJSZE WYDARZENIA UDZIAŁ POLAKÓW W WOJNIE POWSTANIE WARSZAWSKIE KAPITULACJA NIEMIEC I JAPONII II Wojna Światowa

Bardziej szczegółowo

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ 70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ Wojna 1939-1945 była konfliktem globalnym prowadzonym na terytoriach: Europy, http://wiadomosci.dziennik.pl/wydarzenia/galeria/402834,5,niemcy-atakuja-polske-ii-wojna-swiatowa-na-zdjeciach-koszmar-ii-wojny-swiatowej-zobacz-zdjecia.html

Bardziej szczegółowo

Relacja z pobytu na Majorce

Relacja z pobytu na Majorce Relacja z pobytu na Majorce Nasza podróż zaczęła się 27 lipca w Krakowie, skąd wyjechałyśmy na zagraniczne praktyki. Lot by pełen wrażeń i po około 3 godz. byłyśmy na miejscu, czyli w miejscowości Palma

Bardziej szczegółowo

Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą

Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą Jako mała dziewczynka miałam wiele marzeń. Chciałam pomagać innym ludziom. Szczególnie starzy, samotni

Bardziej szczegółowo

Wycieczka do Gersheim

Wycieczka do Gersheim Wycieczka do Gersheim Na specjalne zaproszenie Pana Hansa Bollingera -dyrektora Gesamtschule Gersheim, prezesa Stowarzyszenia "Spotkania na Granicy" oraz Stowarzyszenia VEUBE - Spohns Haus, grupa siedmiu

Bardziej szczegółowo

Comenius wyjazd do Włoch. Jagoda Kazana 6a Alicja Rotter 6a

Comenius wyjazd do Włoch. Jagoda Kazana 6a Alicja Rotter 6a Comenius wyjazd do Włoch Jagoda Kazana 6a Alicja Rotter 6a Spis treści: Przylot Przylot Dzień w szkole Nasi gospodarze rozpoczynali lekcje o godz. 8.00. My uczestniczyliśmy w dwóch lekcjach: plastyce i

Bardziej szczegółowo

I. WYSPA Z LOTU PTAKA I. WYSPA Z LOTU PTAKA

I. WYSPA Z LOTU PTAKA I. WYSPA Z LOTU PTAKA I. WYSPA Z LOTU PTAKA I. WYSPA Z LOTU PTAKA 13 WYPRAWA NA WYSPĘ ANGIELSKICH CZASÓW J eżeli wyobrazimy sobie angielską gramatykę jako rozległą wyspę, którą chcemy poznać i poczuć się na niej możliwie swobodnie,

Bardziej szczegółowo

Malborskie mosty. Bernard Jesionowski. Malbork 2008. Bernard Jesionowski Malborskie mosty Strona 1

Malborskie mosty. Bernard Jesionowski. Malbork 2008. Bernard Jesionowski Malborskie mosty Strona 1 Malborskie mosty Bernard Jesionowski Malbork 2008 Bernard Jesionowski Malborskie mosty Strona 1 Tradycja istnienia stałej przeprawy przez Nogat w Malborku ma średniowieczną tradycję. Świadczą o tym cylindryczne

Bardziej szczegółowo

Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY PESEL

Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY PESEL Układ graficzny CKE 2010 Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA PESEL miejsce na naklejkę z

Bardziej szczegółowo

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca.

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca. Sposób na wszystkie kłopoty Marcin wracał ze szkoły w bardzo złym humorze. Wprawdzie wyjątkowo skończył dziś lekcje trochę wcześniej niż zwykle, ale klasówka z matematyki nie poszła mu najlepiej, a rano

Bardziej szczegółowo

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej.

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. 34-letnia Emilia Zielińska w dniu 11 kwietnia 2014 otrzymała nowe życie - nerkę

Bardziej szczegółowo

Wielkie Powroty. Wytrwać. Odnieść sukces. Być inspiracją dla innych.

Wielkie Powroty. Wytrwać. Odnieść sukces. Być inspiracją dla innych. Wielkie Powroty Wytrwać. Odnieść sukces. Być inspiracją dla innych. Wielkie Powroty Rolf Benirschke twórca programu Po operacji wyłonienia stomii, która odbyła się w 1979 r., Rolf wrócił do profesjonalnej

Bardziej szczegółowo

Nie ma się co wadzić, bo to wiedzą wszyscy Oj tadana dana da, Że nie ma jak nasze Góry Świętokrzyskie Oj tadana dana da.

Nie ma się co wadzić, bo to wiedzą wszyscy Oj tadana dana da, Że nie ma jak nasze Góry Świętokrzyskie Oj tadana dana da. Tegoroczna Akcja Zimowa odbyła się w dniach od 16.02. do 27.02.2015r. Jak każdego roku, organizowane były dla dzieci codzienne wyjścia do przeróżnych, ciekawych miejsc, takich jak: Święta Katarzyna (wędrówka

Bardziej szczegółowo

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II Jan Paweł II właściwie Karol Józef Wojtyła, urodził się 18 maja 1920 w Wadowicach, zmarł 2 kwietnia 2005 w Watykanie polski biskup rzymskokatolicki, biskup

Bardziej szczegółowo

Partnerski Projekt Szkół Comenius: Pilzno i Praga, 18 24. 03. 2012. Podsumowanie ewaluacji - wszystkie szkoły partnerskie

Partnerski Projekt Szkół Comenius: Pilzno i Praga, 18 24. 03. 2012. Podsumowanie ewaluacji - wszystkie szkoły partnerskie ARKUSZ EWALUACJI UCZNIA Partnerski Projekt Szkół Comenius: Pilzno i Praga, 18 24. 03. 2012 Podsumowanie ewaluacji - wszystkie szkoły partnerskie 1. Zawartość merytoryczną (naukową, poznawczą) programu

Bardziej szczegółowo

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Nasze zajęcia w ramach Szkoły Dialogu odbyły się 27 i 28 kwietnia oraz 26 i 27 maja. Nauczyły nas one sporo

Bardziej szczegółowo

MARIAN BEŁC MIESZKANIEC WSI PAPLIN BOHATER BITWY O ANGLIĘ

MARIAN BEŁC MIESZKANIEC WSI PAPLIN BOHATER BITWY O ANGLIĘ MARIAN BEŁC MIESZKANIEC WSI PAPLIN BOHATER BITWY O ANGLIĘ BIOGRAFIA MARIANA BEŁCA Marian Bełc urodził się 27 stycznia 1914 r. w Paplinie, zginął 27 sierpnia 1942 r., miał 28 lat. Rodzicami jego byli Jan

Bardziej szczegółowo

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1)

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) Turysta: Dzień dobry! Kobieta: Dzień dobry panu. Słucham? Turysta: Jestem pierwszy raz w Krakowie i nie mam noclegu. Czy mogłaby mi Pani polecić jakiś hotel?

Bardziej szczegółowo

RELACJA Z PRAKTYKI HUDDERSFIELD/ MANCHESTER

RELACJA Z PRAKTYKI HUDDERSFIELD/ MANCHESTER RELACJA Z PRAKTYKI HUDDERSFIELD/ MANCHESTER O STAŻU W ramach programu Leonardo Da Vinci udało nam się zakwalifikować do wyjazdu na praktyki za granicą. Staż odbył się w angielskich miejscowościach Huddersfield

Bardziej szczegółowo

Marcin Ufnalski. Wiersz o Janie Pawle II. Laura Romanowska

Marcin Ufnalski. Wiersz o Janie Pawle II. Laura Romanowska Ojcze Janie Pawle, kiedy byłeś wśród nas, my, dzieci, i dorośli - bardzo kochaliśmy Cię. A kiedy Cię zabrakło, nie smucimy się, bo wiemy, że gdzieś z nieba patrzysz na nas i uśmiechasz się. Wielka radość

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z praktyk

Sprawozdanie z praktyk Sprawozdanie z praktyk L O N D Y N, 1 0-2 3. 0 4. 2 0 1 6 K ATA R Z Y N A W O Ź N I A K I I T O T Sprawozdanie z 2-tygodniowych praktyk, odbytych 10-23.04.2016r. w Londynie w ramach projektu Doświadczenie

Bardziej szczegółowo

Uprzejmie prosimy o podanie źródła i autorów w razie cytowania.

Uprzejmie prosimy o podanie źródła i autorów w razie cytowania. Tytuł: Marzenie Franka Kupki Tekst: Anna Cwojdzińska Ilustracje: Aleksandra Bugajewska Wydanie I, lipiec 2012 Text copyright Anna Cwojdzińska Illustration copyright Aleksandra Bugajewska Uprzejmie prosimy

Bardziej szczegółowo

Zasady Byłoby bardzo pomocne, gdyby kwestionariusz został wypełniony przed 3 czerwca 2011 roku.

Zasady Byłoby bardzo pomocne, gdyby kwestionariusz został wypełniony przed 3 czerwca 2011 roku. Opieka zdrowotna przyjazna dziecku - Dzieci i młodzież: powiedz nam co myślisz! Rada Europy jest międzynarodową organizacją, którą tworzy 47 krajów członkowskich. Jej działania obejmują 150 milionów dzieci

Bardziej szczegółowo

Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD

Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD K A T A R Z Y N A O R K I S Z S T O W A R Z Y S Z E N I E N A R Z E C Z D Z I E C I Z N A D P O B U D L I W O Ś C I Ą P S Y C H O R U C H O W Ą Moment narodzenia

Bardziej szczegółowo

Przed podróŝą na Litwę

Przed podróŝą na Litwę Przed podróŝą na Litwę Źródło: http://www.hotels-europe.com/lithuania/images/lithuania-map-large.jpg BirŜai to niewielkie miasto litewskie wyznaczone jako miejsce kolejnego, juŝ piątego spotkania przedstawicieli

Bardziej szczegółowo

Samochód ważny element naszego życia.

Samochód ważny element naszego życia. Samochód ważny element naszego życia. Samochód dla wielu z nas jest podstawowym środkiem transportu bez którego nie wyobrażamy sobie funkcjonowania. Dzięki niemu możemy dojechać do pracy, na zakupy, na

Bardziej szczegółowo

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem!

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem! Proszę bardzo!...książka z przesłaniem! Przesłanie, które daje odpowiedź na pytanie co ja tu właściwie robię? Przesłanie, które odpowie na wszystkie twoje pytania i wątpliwości. Z tej książki dowiesz się,

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Szkoleniowo - Wypoczynkowy Ministerstwa Sprawiedliwości Albrechtówka. Albrechtówka

Ośrodek Szkoleniowo - Wypoczynkowy Ministerstwa Sprawiedliwości Albrechtówka. Albrechtówka Ośrodek Szkoleniowo Wypoczynkowy w Kazimierzu Dolnym malowniczo położony na skarpie wiślanej, jest jednym z najpiękniejszych miejsc na trasie Kazimierz Męćmierz. W otoczeniu lasu, ciszy i spokoju każdy

Bardziej szczegółowo

WYWIAD Z VIDASEM BLEKAITISEM

WYWIAD Z VIDASEM BLEKAITISEM WYWIAD Z VIDASEM BLEKAITISEM Jednym z najlepszych litewskich i światowych siłaczy. Wielokrotnym Wicemistrzem i Drugim Wicemistrzem Litwy Strongman, drużynowym Mistrzem Świata Par Strongman 2007, drużynowym

Bardziej szczegółowo

Konspekt prezentacji Janusz Kusociński- patron naszej szkoły

Konspekt prezentacji Janusz Kusociński- patron naszej szkoły Konspekt prezentacji Janusz Kusociński- patron naszej szkoły 1. Slajd tytułowy- cytat Janusza Kusocińskiego 2.Slajd- Rodzina Janusz Kusociński urodził się 15 stycznia 1907 r. w Warszawie, jako szóste,

Bardziej szczegółowo

Zapoznaj się z opisem trzech sytuacji. Twoim zadaniem będzie odegranie wskazanych ról.

Zapoznaj się z opisem trzech sytuacji. Twoim zadaniem będzie odegranie wskazanych ról. 11. W ramach wymiany młodzieżowej gościsz u siebie kolegę / koleżankę z Danii. Chcesz go / ją lepiej poznać. Zapytaj o jego/jej: miejsce zamieszkania, rodzeństwo, zainteresowania. Po przyjeździe do Londynu

Bardziej szczegółowo

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Jarosław Niebrzydowski Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Jarosław Niebrzydowski, 2012 Wszelkie

Bardziej szczegółowo

Ziemia. Modlitwa Żeglarza

Ziemia. Modlitwa Żeglarza Ziemia Ziemia, którą mi dajesz, nie jest fikcją ani bajką, Wolność którą mam w Sobie Jest Prawdziwa. Wszystkie góry na drodze muszą, muszą ustąpić, Bo wiara góry przenosi, a ja wierzę Tobie. Ref: Będę

Bardziej szczegółowo

Gazetka Gimnazjum im. Jana Pawła II Numer 2/2015 Wyprawa na Sycylię Grupy Erasmus+ Szkoła Podstawowa 22 27 marca 2015r.

Gazetka Gimnazjum im. Jana Pawła II Numer 2/2015 Wyprawa na Sycylię Grupy Erasmus+ Szkoła Podstawowa 22 27 marca 2015r. Gazetka Gimnazjum im. Jana Pawła II Numer 2/2015 Wyprawa na Sycylię Grupy Erasmus+ Szkoła Podstawowa 22 27 marca 2015r. Relacja z wyjazdu Nasza wyprawa na Sycylię rozpoczęła się rankiem 22 marca 2015 roku.

Bardziej szczegółowo

Działanie nr 7 - druga wymiana.

Działanie nr 7 - druga wymiana. Realizacja projektu "MAM PRAWO! Transfer nowoczesnych programów i metod terapii i edukacji dzieci i młodzieży niepełnosprawnej do Centrum dla dzieci niepełnosprawnych ORIONI w Zestafoni" Działanie nr 7

Bardziej szczegółowo

PROJEKT REALIZOWANY W GRUPIE DZIECI 5-LETNICH MOTYLKI

PROJEKT REALIZOWANY W GRUPIE DZIECI 5-LETNICH MOTYLKI PROJEKT REALIZOWANY W GRUPIE DZIECI 5-LETNICH MOTYLKI MAJ 2014 ROK Nauczyciel realizujący: Iwona Piaskowska Z okazji dziesiątej rocznicy przyjęcia Polski do wspólnoty państw europejskich wspólnie z dziećmi

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z POBYTU NA WYMIANIE STUDENCKIEJ W RAMACH PROGRAMU ERASMUS UNIVERSIDAD DE MURCIA 2013/2014 Maria Malec

SPRAWOZDANIE Z POBYTU NA WYMIANIE STUDENCKIEJ W RAMACH PROGRAMU ERASMUS UNIVERSIDAD DE MURCIA 2013/2014 Maria Malec SPRAWOZDANIE Z POBYTU NA WYMIANIE STUDENCKIEJ W RAMACH PROGRAMU ERASMUS UNIVERSIDAD DE MURCIA 2013/2014 Maria Malec Jestem studentką kierunku Zarządzanie na Wydziale Zarządzania Politechniki Lubelskiej.

Bardziej szczegółowo

"PRZYGODA Z POTĘGĄ KOSMICZNA POTĘGA"

PRZYGODA Z POTĘGĄ KOSMICZNA POTĘGA "PRZYGODA Z POTĘGĄ KOSMICZNA POTĘGA" Maciej Rak kl.4a 1 PEWNEGO DNIA W SZKOLE NA LEKCJI MATEMATYKI: PANI: Dzieci, proszę o ciszę!!! STAŚ: Słuchajcie pani, bo jak nie, to zgłoszę wychowawczyni żeby wpisała

Bardziej szczegółowo

Największy samolot transportowy

Największy samolot transportowy Największy samolot transportowy Czy wiesz, że Największym samolotem służącym do przewozu ładunków jest rosyjski An-225 Mrija ładownia o rozmiarach 43,3x6,4x4,4 m może pomieścić 80 samochodów osobowych

Bardziej szczegółowo

II Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół Mechanicznych im. Stefana Czarnieckiego w Łapach

II Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół Mechanicznych im. Stefana Czarnieckiego w Łapach II Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół Mechanicznych im. Stefana Czarnieckiego w Łapach Opracowała: Dorota KONDRATIUK 1. Wprowadzenie historyczne. Zespół Szkół Mechanicznych im. Stefana Czarnieckiego

Bardziej szczegółowo

Nowy projekt Leonardo da Vinci w ZSZ Nr 3. "Perspektywy twojej przyszłej kariery zawodowej"

Nowy projekt Leonardo da Vinci w ZSZ Nr 3. Perspektywy twojej przyszłej kariery zawodowej Nowy projekt Leonardo da Vinci w ZSZ Nr 3 "Perspektywy twojej przyszłej kariery zawodowej" w marcu 2012 r. do Plymouth w Wielkiej Brytanii, na praktyki zagraniczne pojedzie: 9 elektroników i 5 elektryków.

Bardziej szczegółowo

Prawdziwa miłość ani nie poucza, ani nie straszy.

Prawdziwa miłość ani nie poucza, ani nie straszy. 5 6 Tyle nam powiedział Święty Paweł, jaka może być miłość: cierpliwa, wytrwała... Widzimy taką miłość w życiu między ludźmi. Możemy ją opisać, używając słów mniej lub bardziej udanych, ale można się zgubić

Bardziej szczegółowo

PONIEDZIAŁEK, 11 marca 2013

PONIEDZIAŁEK, 11 marca 2013 PONIEDZIAŁEK, 11 marca 2013 Poniedziałek był naszym pierwszym dniem w szkole partnerskiej (przylecieliśmy w niedzielę wieczorem). Uczniowie z pozostałych krajów jeszcze nie dojechali, więc był to bardzo

Bardziej szczegółowo

Wywiady. Pani Halina Glińska. Tancerka, właścicielka sklepu Just Dance z akcesoriami tanecznymi

Wywiady. Pani Halina Glińska. Tancerka, właścicielka sklepu Just Dance z akcesoriami tanecznymi Wywiady Pani Aleksandra Machnikowska Przedsiębiorca od 2009 roku, najpierw w spółce cywilnej prowadziła sklep Just Dance. Od 2012 roku prowadzi restaurację EL KAKTUS. W styczniu 2014 restauracja EL KAKTUS

Bardziej szczegółowo

Poszukiwanie skarbu. Liczba osób: 1 + 1. Opis

Poszukiwanie skarbu. Liczba osób: 1 + 1. Opis Poszukiwanie skarbu Liczba osób: 1 + 1. Opis Na dworze, w różnych miejscach (drzewa, krzaki, kamienie, kępki trawy), chowamy jakiś przedmiot. Zależnie od naszych intencji może to być rzecz znana dziecku,

Bardziej szczegółowo

Witam Mam na imię Dominik i opowiem Wam o moich wakacjach.

Witam Mam na imię Dominik i opowiem Wam o moich wakacjach. Witam Mam na imię Dominik i opowiem Wam o moich wakacjach. Zdjęcie: The Blackpool Tower Blackpool, Wielka Brytania 1. W tym roku miałem okazję odbyć wspaniałą podróż po Europie a zacząłem ją od Krakowa,

Bardziej szczegółowo

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków,

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, którzy twierdzą, że właściwie w ogóle nie rozmawiają ze swoimi dziećmi, odkąd skończyły osiem czy dziewięć lat. To może wyjaśniać, dlaczego przesiadują

Bardziej szczegółowo

Kiedy niebo dotyka dzieci

Kiedy niebo dotyka dzieci BOŻA HISTORIA 1 Dzieci Bungomy dla Jezusa! Dzieci Bungomy dla Jezusa! słychać było w całym mieście Bungoma w Kenii. Ponad dwa tysiące dzieci wyszło na ulice. Śpiewały, tańczyły i maszerowały, niosąc transparenty

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE SZKOLNE Z ZAJĘĆ TECHNICZNYCH W KLASIE IV. Część 1. Bądź bezpieczny na drodze. Karta rowerowa.

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE SZKOLNE Z ZAJĘĆ TECHNICZNYCH W KLASIE IV. Część 1. Bądź bezpieczny na drodze. Karta rowerowa. WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE SZKOLNE Z ZAJĘĆ TECHNICZNYCH W KLASIE IV Część 1. Bądź bezpieczny na drodze. Karta rowerowa. ZASADY PORUSZANIA SIĘ PO DROGACH zna zasady ruchu prawostronnego, szczególnej

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie projektu

Podsumowanie projektu Podsumowanie projektu ESF01-2013 1 PL1 LEO01 37042 Uczniowie z Malborka wybierają zawody z przyszłością Prezentacja: Michalina Mościszko Projekt: Staże i praktyki zagraniczne dla osób kształcących się

Bardziej szczegółowo

Scenariusz ślubowania uczniów klasy pierwszej

Scenariusz ślubowania uczniów klasy pierwszej Scenariusz ślubowania uczniów klasy pierwszej Obsada: - prowadząca - Wielki Magik - pomocnicy magika (2 3 osoby) Pomoce: - 2-3 miotły - 2-3 zraszacze - 2-3 kredy - ołówek z biało-czerwoną kokardą - dyplomy

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska

BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska spektakl edukacyjno-profilaktyczny dla najmłodszych. (Scenografia i liczba aktorów - zależne od wyobraźni i możliwości technicznych reżysera.) Uczeń A - Popatrz

Bardziej szczegółowo

Western Europe Integration Camp. Language Study. 24-30th July 2016 Boston, UK. T h i s i s a n o f f i c i a l l y a p p r o v e d W T K F e v e n t

Western Europe Integration Camp. Language Study. 24-30th July 2016 Boston, UK. T h i s i s a n o f f i c i a l l y a p p r o v e d W T K F e v e n t Western Europe Integration Camp & Language Study 24-30th July 2016 Boston, UK T h i s i s a n o f f i c i a l l y a p p r o v e d W T K F e v e n t Zapraszamy wszystkich zainteresowanych na Letni Obóz

Bardziej szczegółowo

Wieczorem nasi hiszpańscy koledzy i koleżanki z niecierpliwością czekali, aby nas zabrać do swoich domów.

Wieczorem nasi hiszpańscy koledzy i koleżanki z niecierpliwością czekali, aby nas zabrać do swoich domów. W dniach 9-13 lutego grupa naszych uczennic i nauczycieli uczestniczyła w spotkaniu w ramach programu edukacyjnego Comenius Europe-Different Houses- One Community. Tym razem udaliśmy się do przepięknego

Bardziej szczegółowo

dla Mariusza Krótka historia o z łosiem w tle.

dla Mariusza Krótka historia o z łosiem w tle. Krótka historia o życiu z łosiem w tle. Kim jest Mariusz? Mariusz Kowalczyk - Mario Przystojny 34 letni brunet o niebieskoszarych oczach, pasjonat muzyki i życia W jego życiu liczą się trzy kobiety: żona

Bardziej szczegółowo

MAŁA JADWINIA nr 11. o mała Jadwinia p. dodatek do Jadwiżanki 2 (47) Opracowała Daniela Abramczuk

MAŁA JADWINIA nr 11. o mała Jadwinia p. dodatek do Jadwiżanki 2 (47) Opracowała Daniela Abramczuk o mała Jadwinia p MAŁA JADWINIA nr 11 Opracowała Daniela Abramczuk Zdjęcie na okładce Julia na huśtawce pochodzą z książeczki Julia święta Urszula Ledóchowska za zgodą Wydawnictwa FIDES. o Mała Jadwinia

Bardziej szczegółowo

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Noe i Potop

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Noe i Potop Biblia dla Dzieci przedstawia Noe i Potop Autor: Edward Hughes Ilustracje: Byron Unger; Lazarus Redakcja: M. Maillot; Tammy S. Tłumaczenie: Katarzyna Gablewska Druk i oprawa: Bible for Children www.m1914.org

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Historia Fizyki. dr Ewa Pawelec

Wstęp. Historia Fizyki. dr Ewa Pawelec Wstęp Historia Fizyki dr Ewa Pawelec 1 Co to jest historia, a co fizyka? Po czym odróżnić fizykę od reszty nauk przyrodniczych, nauki przyrodnicze od humanistycznych a to wszystko od magii? Szkolne przedstawienie

Bardziej szczegółowo

...Dumny sztandar pręży pierś W słońcu błyszczą karabiny, Dziś rozlega się już pieśń... rytm jej -wolność przypomina...

...Dumny sztandar pręży pierś W słońcu błyszczą karabiny, Dziś rozlega się już pieśń... rytm jej -wolność przypomina... 1 Budzik dzwonił coraz głośniej i głośniej, a słońce jakby za wszelką cenę chciało się wedrzeć do mojego pokoju. Niedali mi spać już dłużej;wstałam. Wtedy właśnie uswiadomiłam sobie, że jest dzień 11 listopada

Bardziej szczegółowo

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Zdaję się na to Was. I zawsze się udaje. Specjalista w dziedzinie konstrukcji metalowych, Harry Schmidt, w rozmowie o terminach i planowaniu. Liczą się

Bardziej szczegółowo

Janusz Korczak, właściwie Henryk Goldszmit, ps. Stary Doktor lub pan doktor (ur. 22 lipca 1878 w Warszawie, zm. około 6 sierpnia 1942 w komorze

Janusz Korczak, właściwie Henryk Goldszmit, ps. Stary Doktor lub pan doktor (ur. 22 lipca 1878 w Warszawie, zm. około 6 sierpnia 1942 w komorze Janusz Korczak, właściwie Henryk Goldszmit, ps. Stary Doktor lub pan doktor (ur. 22 lipca 1878 w Warszawie, zm. około 6 sierpnia 1942 w komorze gazowej obozu zagłady w Treblince) polski pedagog, publicysta,

Bardziej szczegółowo

STARY TESTAMENT. JÓZEF I JEGO BRACIA 11. JÓZEF I JEGO BRACIA

STARY TESTAMENT. JÓZEF I JEGO BRACIA 11. JÓZEF I JEGO BRACIA JÓZEF I JEGO BRACIA 53 Jakub miał wielu synów. Było ich dwunastu. Jakub kochał wszystkich, ale najbardziej kochał Józefa. Może to dlatego, że Józef urodził się, kiedy Jakub był już stary. Józef był mądrym

Bardziej szczegółowo

Program wycieczki do Londynu. 23-27 kwietnia 2013 rok. Szkoła podstawowa nr 28 z Oddziałami Integracyjnymi w Lublinie

Program wycieczki do Londynu. 23-27 kwietnia 2013 rok. Szkoła podstawowa nr 28 z Oddziałami Integracyjnymi w Lublinie Świat jest wspaniałą książką, z której Ci, co nigdy nie oddalili się od domu, przeczytali tylko jedną stronę Św. Augustyn Program wycieczki do Londynu 23-27 kwietnia 2013 rok Szkoła podstawowa nr 28 z

Bardziej szczegółowo

Coaching Way.Metrum kurs coachingu w drodze do Santiago de Compostela!

Coaching Way.Metrum kurs coachingu w drodze do Santiago de Compostela! TM Coaching Way. kurs coachingu w drodze do Santiago de Compostela! idea projektu W filozofii METRUM coaching to DROGA, jaką Klient pokonuje osiągając integralność osobistą. DROGA ta może mieć różne formy.

Bardziej szczegółowo

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!!

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W dniu 30-04-2010 roku przeprowadziłem wywiad z moim opą -tak nazywam swojego holenderskiego dziadka, na bardzo polski temat-solidarność. Ten dzień jest może najlepszy

Bardziej szczegółowo

Ulica majora pilota Jana Michałowskiego

Ulica majora pilota Jana Michałowskiego Ulica majora pilota Jana Michałowskiego Uchwałą Rady Miejskiej w Białymstoku z dnia 26 listopada 2001 r. nadano imieniem majora pilota Jana Michałowskiego nazwę ulicy w Białymstoku. Jest to odcinek drogi

Bardziej szczegółowo

4. Rozmawiasz z pracodawcą odnośnie Twojej pracy wakacyjnej. Omów: - wynagrodzenie - obowiązki - godziny pracy - umiejętności

4. Rozmawiasz z pracodawcą odnośnie Twojej pracy wakacyjnej. Omów: - wynagrodzenie - obowiązki - godziny pracy - umiejętności 1. Chcesz zapisać się na kurs języka w Londynie. W rozmowie z pracownikiem szkoły językowej omów następujące kwestie: - twój poziom znajomości języka - koszty - prowadzący - zajęcia dodatkowe 2. Jesteś

Bardziej szczegółowo

Wymagania rozszerzające (R) na ocenę dobrą (P+R)

Wymagania rozszerzające (R) na ocenę dobrą (P+R) WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA OCEN Zasady poruszania się po drogach: bezpieczna droga do szkoły, przechodzenie przez jezdnie, przejazdy kolejowe i tramwajowe, z odblaskami na drogach zna zasady ruchu

Bardziej szczegółowo

Początek jest zawsze trudny

Początek jest zawsze trudny Początek jest zawsze trudny Pierwsze dni w przedszkolu są przeżyciem zarówno dla dziecka jak i jego rodziców. Dziecko prawie na cały dzień musi się rozstać z rodzicami, pozostając samo w nowym miejscu,

Bardziej szczegółowo

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do ciebie mówią zwłaszcza wtedy, kiedy się do nich modlisz. Ich subtelny głos, który dociera do nas w postaci intuicyjnych odczuć i myśli ciężko usłyszeć w

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z ferii zimowych w roku 2015

Sprawozdanie z ferii zimowych w roku 2015 Sprawozdanie z ferii zimowych w roku 2015 1 Ferie zimowe to wymarzony czas dla dzieci. Jak co roku nasza placówka zorganizowała wiele ciekawych zajęć, które rozpoczęły się już 14 lutego w sobotę. Chętne

Bardziej szczegółowo

XII Festiwal Sztuki Małego Dziecka Kosmos Temat projektu: KOSMICZNE PRZYGODY PRZEDSZKOLAKÓW Tematy projektu realizowane w oparciu o Podstawę

XII Festiwal Sztuki Małego Dziecka Kosmos Temat projektu: KOSMICZNE PRZYGODY PRZEDSZKOLAKÓW Tematy projektu realizowane w oparciu o Podstawę XII Festiwal Sztuki Małego Dziecka Kosmos Temat projektu: KOSMICZNE PRZYGODY PRZEDSZKOLAKÓW Tematy projektu realizowane w oparciu o Podstawę Programową Wychowania Przedszkolnego: 1. Ziemia nasza niezwykła

Bardziej szczegółowo

Ten zbiór dedykujemy rodzinie i przyjaciołom.

Ten zbiór dedykujemy rodzinie i przyjaciołom. W rodzinie wszystko się mieści Miłość i przyjaźń zawiera Rodzina wszystko oddaje Jak przyjaźń drzwi otwiera. Ten zbiór dedykujemy rodzinie i przyjaciołom. 1 Opracowanie: Anna Polachowska Korekta: Anna

Bardziej szczegółowo

Temat: Wiatr podróżnik i towarzysz zabaw.

Temat: Wiatr podróżnik i towarzysz zabaw. Temat: Wiatr podróżnik i towarzysz zabaw. Czas trwania: 45 min. Tematyka szczegółowa: 1) Energia odnawialna 2) Energia wiatru. Wiadomości: Uczeń wie: - jakie są źródła energii odnawialnej i nieodnawialnej;

Bardziej szczegółowo

POMOC W REALIZACJI CELÓW FINANSOWYCH

POMOC W REALIZACJI CELÓW FINANSOWYCH POMOC W REALIZACJI CELÓW FINANSOWYCH Szczegółową instrukcję znajdziesz tu: http://marciniwuc.com/ Miesiąc:. (np. Styczeń 2015) Punkt 1: Wyznacz Twoje 20 minut z finansami. Moje 20 minut na finanse to:

Bardziej szczegółowo

tradycja, historia, obyczaje kultura Ernest Bryll poeta, pisarz, autor tekstów piosenek, dziennikarz, tłumacz i krytyk filmowy, także dyplomata. Autor licznych tomików poezji, sztuk scenicznych, oratoriów,

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE ZAJĘCIA TECHNICZNE KLASA IV

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE ZAJĘCIA TECHNICZNE KLASA IV WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE ZAJĘCIA TECHNICZNE KLASA IV Materiał nauczania Wymagania podstawowe (P) na ocenę dostateczną Wymagania rozszerzające (R) na ocenę dobrą (P+R) Wymagania dopełniające

Bardziej szczegółowo

Każdy patron. to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie. Pani Ania. Mądra, dobra. i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca

Każdy patron. to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie. Pani Ania. Mądra, dobra. i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca Autor wiersza: Anna Sobotka PATRON Każdy patron to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie Pani Ania. Mądra, dobra i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca uszczęśliwić mnie umiała. Myśli moje do Niej

Bardziej szczegółowo

RZUT OKIEM NA PRACE PILOTA I PRZEWODNIKA WE FRANCJI. Anna Derecki

RZUT OKIEM NA PRACE PILOTA I PRZEWODNIKA WE FRANCJI. Anna Derecki RZUT OKIEM NA PRACE PILOTA I PRZEWODNIKA WE FRANCJI Anna Derecki Motto: Przewodnik / pilot to prawdziwie zawody niestety sezonowe, niestety zagrożone MOJE WYSTĄPIENIE : 4 CZĘŚCI I. Praca pilota we Francji

Bardziej szczegółowo

ŻYCIE BEZ PASJI JEST NIEWYBACZALNE

ŻYCIE BEZ PASJI JEST NIEWYBACZALNE 1 ŻYCIE BEZ PASJI JEST NIEWYBACZALNE 2 Padał deszcz. Mówią, że podczas deszczu dzieci się nudzą. Nie oni. Ukradkiem wzięli rowery i postanowili pojechać przed siebie: -myślisz, że babcia nas widziała?

Bardziej szczegółowo

Gra planszowa dla 2 5 graczy w wieku powyżej 4 lat

Gra planszowa dla 2 5 graczy w wieku powyżej 4 lat ZAWARTOŚĆ PUDEŁKA: 1 plansza 1 dwunastościenna kostka 36 kartoników ze zdjęciami potwora Nessie 1 woreczek 12 figurek fotografów (3 żółte, 3 czerwone, 2 niebieskie, 2 czarne i 2 zielone) 1 figurka potwora

Bardziej szczegółowo

KL. I KL. II KL. III Metody realizacji

KL. I KL. II KL. III Metody realizacji I ETAP KSZTAŁCENIA KLASY I III Klasy 0a i 0b realizują programy: Czyste powietrz wokół nas, Moje dziecko idzie do szkoły, Bądźmy zdrowi, wiemy wiec działamy. Wybrany obszar KL. I KL. II KL. III Metody

Bardziej szczegółowo

PROGRAM UCZENIE SIĘ PRZEZ CAŁE ŻYCIE LEONARDO DA VINCI, CZYLI POLSKO-FRANCUSKA WYMIANA DOŚWIADCZEŃ

PROGRAM UCZENIE SIĘ PRZEZ CAŁE ŻYCIE LEONARDO DA VINCI, CZYLI POLSKO-FRANCUSKA WYMIANA DOŚWIADCZEŃ PROGRAM UCZENIE SIĘ PRZEZ CAŁE ŻYCIE LEONARDO DA VINCI, CZYLI POLSKO-FRANCUSKA WYMIANA DOŚWIADCZEŃ W dniach 15-20 kwietnia br. dziesięciu instruktorów Zakładu Interwencji Policyjnych Centrum Szkolenia

Bardziej szczegółowo

Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE

Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE Pałac na Wyspie Pałac Myślewicki Biały Domek Stara Pomarańczarnia Podchorążówka Stara Kordegarda Amfiteatr Stajnie i wozownie Wejścia do Łazienek Królewskich 2 3 O CO TU CHODZI? Kto

Bardziej szczegółowo

Umiłowani, jeśli Bóg tak nas umiłował, to i my winniśmy się wzajemnie miłować. (1 J 4,11) Droga Uczennico! Drogi Uczniu!

Umiłowani, jeśli Bóg tak nas umiłował, to i my winniśmy się wzajemnie miłować. (1 J 4,11) Droga Uczennico! Drogi Uczniu! Droga Uczennico! Drogi Uczniu! Jesteś już uczniem i właśnie rozpoczynasz swoją przygodę ze szkołą. Poznajesz nowe koleżanki i nowych kolegów. Tworzysz razem z nimi grupę klasową i katechetyczną. Podczas

Bardziej szczegółowo