WYMIARY UCZENIA SIĘ POLAKÓW NA EMIGRACJI W WIELKIEJ BRYTANII

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WYMIARY UCZENIA SIĘ POLAKÓW NA EMIGRACJI W WIELKIEJ BRYTANII"

Transkrypt

1 Wymiary uczenia się Polaków na emigracji Edukacja Dorosłych 2011, nr 2 ISSN X WYMIARY UCZENIA SIĘ POLAKÓW NA EMIGRACJI W WIELKIEJ BRYTANII Słowa kluczowe: edukacja formalna, edukacja pozaszkolna, edukacja nieformalna (incydentalna), uczenie się z życia, emigracja. Streszczenie: Prezentowany artykuł podejmuje próbę określenia wymiarów edukacji dorosłych na emigracji. W artykule przedstawione zostały definicje edukacji formalnej, pozaformalnej i nieformalnej (incydentalnej). Celem artykułu jest ukazanie i zidentyfikowanie obszarów tych form edukacji. Autorka odnosi się do doświadczeń edukacyjnych emigrantów w Wielkiej Brytanii, gdyż, jak zakłada, jest to w Europie największa polska emigracja. W tekście można znaleźć przykłady form kształcenia oraz sytuacji codziennych, które mają charakter edukacyjny. Omówione zostały również najbardziej ogólne cechy polskiej emigracji, ze wskazaniem na jej obecne przyczyny. W tekście przytoczone są różne instytucje kształcące dorosłych w Anglii, są to tylko wybrane przykłady, napisane w oparciu o artykuły z gazety wydawanej w Bristolu oraz o doświadczenia emigrantów, studentów Polskiego Uniwersytetu Wirtualnego w Łodzi. Emigracja i jej uwarunkowania na tle historycznym W Polsce emigracja obecna była od wielu lat, związane to było z bardzo burzliwymi dziejami kraju. Wiek XIX i XX to przede wszystkim czasy emigracji z powodów politycznych i społecznych. Wielu Polaków wyjechało wówczas do Stanów Zjednoczonych, osiedliło się tam, zakładając rodziny, a duża część już nigdy nie powróciła do kraju. Oprócz Ameryki bardzo popularnymi krajami, do których emigrowali Polacy były Anglia, Szwajcaria oraz kraje skandynawskie. Państwa te dawały schronienie i bezpieczeństwo w czasie II wojny światowej. Ówczesna emigracja miała wtedy inny wymiar. Pierwszorzędnym jej celem nie było poprawienie stanu ekonomicznego emigrantów, ale chęć uniknięcia represji i możliwość spokojnego życia. W okresie PRL ustrój polityczny bardzo utrudniał obywatelom podróżowanie oraz wyjazdy zagraniczne, dlatego też nie można mówić o emigracji na wysoką skalę. Polacy preferowali zatem migrację wewnątrz własnego kraju. Osiedlali się w innych miastach bądź wyjeżdżali z własnych wsi, aby móc zyskać posadę, która zapewni im życie na dostatecznym poziomie. Można było otrzymać służbowe mieszkania, aby ułatwić mieszkańcom opuszczenie domu i pomóc w uzyskaniu nowego miejsca zamieszkania w związku z podjętą pracą. Taka cyrkulacja ludzi nazwana została pracowniczą

2 58 migracją wahadłową (Grabowska-Lusińska, Okólski 2009, s. 25). W latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych badacze tego zjawiska zaczęli obserwować na dużą skalę przypadki dziedziczenia tego typu emigracji. Kolejnym przełomowym okresem w dziejach polskiej migracji był upadek PRL-u. Upadek socjalizmu i otwarcie się Polski w stronę krajów Europy Zachodniej umożliwiły migrację i dały szansę na lepsze życie. Ta emigracja sprowadzała się do połączenia pracy (zarobkowania) osoby migrującej za granicę i konsumpcji (wydatkowania dochodów) większości członków jej gospodarstwa domowego w Polsce. Koszty utrzymania rodziny oraz domu w Polsce były bardzo niskie w porównaniu z zarobkami osoby żyjącej za granicą. Dlatego też migracja zyskała ogromną popularność i powszechne było, że ojciec lub matka pracują za granicą, a reszta rodziny mieszka w Polsce. Z czasem małżonkowie zaczęli stwarzać możliwość przyjazdu swojemu partnerowi, a opieka nad potomstwem spadła na dziadków. Pojawiło się wówczas bardzo popularne określenie dzieci pozostawionych przez rodziców pracujących za granicą jako eurosieroty. Najbardziej popularnymi krajami, do których udawali się polscy emigranci były: Niemcy, Austria, USA oraz Włochy i Francja. Oczywiście wyjazdy legalne, tzn. wyjazdy pracowników zarejestrowanych w kraju docelowym, były rzadkością. Wejście Polski do Unii Europejskiej zasadniczo zmieniło ten stan rzeczy. Powstały warunki do przyspieszenia i pogłębienia reform, między innymi napływ kapitału w formie inwestycji bezpośrednich oraz środków z funduszy strukturalnych UE, jak również zwiększony napływ innowacji. Zarazem zostały zniesione administracyjne przeszkody do przemieszczania się mieszkańców Polski na terenie Unii Europejskiej w innym charakterze niż turystyczny i do zamieszkiwania tam. Większość krajów Unii wprowadziła ułatwienia w podejmowaniu przez Polaków pracy na swoich rynkach pracy, a kilka z nich całkowicie te rynki otworzyło (Grabowska- -Lusińska, Okólski 2009). Zmiany, które zaszły otworzyły Polakom nowe możliwości zarobkowania, w tym legalnej pracy z wszystkimi niezbędnymi świadczeniami. Zniknęła też obawa przed deportacją ze względu na nielegalny pobyt za granicą. Bardzo popularne stały się wyjazdy całych rodzin, ponieważ jako obywatele Unii Europejskiej Polacy mają prawo umieszczenia dzieci w tamtejszych szkołach i korzystania z wszelkiego rodzaju świadczeń na rzecz posiadania rodziny. Po wejściu Polski do Unii Europejskiej migracja gwałtownie się nasiliła i przybrała zróżnicowane formy. Nowym obiektem zainteresowań Polaków stały się Wyspy Brytyjskie oraz Irlandia. Emigracja jako przestrzeń do uczenia się Powodów współczesnej emigracji jest wiele i nie są to już jak przed laty wyjazdy z konieczności, ucieczka przed represjami czy obawa o własne życie. Współcześnie Polacy emigrują z powodu braku pracy w kraju lub aby za granicą pozyskać lepiej płatną niż dotychczas pracę, są to głównie względy ekonomiczne. Tę tezę potwierdzają również analizy przeprowadzone między innymi przez Ośrodek Badań nad Migracjami, według których motyw ekonomiczny to naj-

3 Wymiary uczenia się Polaków na emigracji ważniejszy powód współczesnej mobilności Polaków (Dębowska 2007). Wielu ludzi decyduje się na wyjazd z powodów zupełnie niezwiązanych z ekonomicznymi pobudkami. Są to często młodzi ludzie chcący podszkolić język, poznać nowe kultury i obyczaje, również podjąć pracę w danym kraju i spróbować ułożyć sobie życie w państwie zupełnie innym niż Polska. Wielu studentów studiujących filologię wyjeżdża, aby nabrać biegłości w języku oraz aby nie utracić kontaktu z danym językiem. Jako osoby władające dwoma lub jak niektórzy trzema językami są bardzo konkurencyjni na zagranicznym rynku pracy. Kolejną przyczyną emigracji, zwłaszcza wśród młodych ludzi jest chęć rozpoczęcia życia na własną rękę, z dala od opieki rodziców oraz chęć przeżycia przygody. Celem wyjazdu dla niektórych ludzi jest również bogactwo danego kraju w walory turystyczne, które są motywem poznania tradycji i kultury innych. Polacy od kilku lat zaczęli bardzo chętnie wyjeżdżać, co rozpoczęło nowy rozdziały w historii polskiej emigracji. Przyczyny leżące u podstaw decyzji w sprawie migracji stałej czy czasowej są wielorakie i są zwykle bardzo zróżnicowane i indywidualnie. Z doświadczeń Polaków przebywających na emigracji wynika, że ma ona charakter poznawczy i edukacyjny. Jest to przestrzeń do uczenia się formalnego i pozaformalnego. Wiąże się z koniecznością zmiany własnego życia, ale również i zmiany samego siebie, swoich upodobań, przyzwyczajeń. Często taki pobyt na emigracji wymaga pracy nad sobą, nad swoimi zachowaniami, postawami, dlatego że w nowym, obcym kraju trzeba rozpocząć życie od nowa. Pojawiają się niepewność jutra, nuda i rutyna towarzyszące dniom i tygodniom oczekiwania na pracę. Jako motyw i konieczność uczenia się może pojawić się lęk. Jak pisze Józef Kargul (2001), każda nowa sytuacja społeczna, zawodowa, polityczna, w jakiej może znaleźć się człowiek, zwłaszcza gdy ma za sobą młodość, wywołuje lęk spowodowany perspektywą zmiany dotychczasowego znanego, oswojonego stanu. Na ogół każdy w mniejszym lub większym stopniu odczuwa niepokój przed nieznanym, boi się, że to nieznane przyniesie negatywną zmianę w jego dotychczasowym życiu. Ta obawa rodzi opór wobec wszelkich zmian, ale jednocześnie może motywować do uczenia się, do pracy nad sobą. Można wysunąć tezę, że w sytuacji poczucia osamotnienia, bezradności na emigracji edukacja może być sposobem na niezależność czy też samodzielność. Wymiary uczenia się dorosłych na emigracji wybrane przykłady Cechą współczesnej edukacji dorosłych jest to, że uczenie się człowieka dorosłego stało się nie obligatoryjnym obowiązkiem, ale dobrowolnym wyborem, akceptowanym lub odrzucanym elementem stylu życia (Kargul 2001). Człowiek obecnie sam wybiera aktywność edukacyjną, jej rodzaj, zakres treściowy, formę i ponosi konsekwencje owego wyboru, takie są również cechy edukacji dorosłych na emigracji. Proces edukacji dorosłych może odbywać się w formie kształcenia formalnego, pozaformalnego i nieformalnego (incydentalnego). Kształcenie formalne oparte jest na stałych pod względem czasu i treści nauki formach, od szkoły początkowej po uniwersytet. W edukacji dorosłych systema-

4 60 tyczny przekaz wiedzy, umiejętności i postaw odbył się w ustalonym miejscu i czasie. Celem tego procesu jest uzyskanie formalnych kwalifikacji potwierdzonych odpowiednimi świadectwami i dyplomami (Pachociński 1998, s. 17). Edukacja formalna Polacy mieszkający w Wielkiej Brytanii mają bardzo wiele możliwości skorzystania z uczenia się formalnego. Mogą podjąć edukację zarówno na studiach, jak i na kursach specjalistycznych. Ich poszukiwanie najczęściej rozpoczyna się od British Council lub na portalu Higher Education & Reserch Opportunities in the United Kingdom, gdzie znajduje się wiele informacji na temat różnych kursów 1. Opłaty na brytyjskich uniwersytetach i w colleges są bardzo zróżnicowane i rozpoczynają się od ok funtów za rok. Jednak mogą osiągnąć i funtów za rok za prestiżowe kursy MBA czy studiowanie medycyny lub prawa (Rudnik 2005, s. 187). Polacy decydujący się na podjęcie studiów na uniwersytetach muszą liczyć się z tym, że nie przewidują one studiów zaocznych. Możliwość studiowania jest jedynie w formie dziennej, dlatego też jedyną możliwą opcją pracy dla studentów są weekendy lub praca na pół etatu. Ale ponieważ bardzo trudno jest utrzymać się i opłacić, pracując w takim wymiarze, Wielka Brytania przewiduje pomoc finansową dla studentów. Polacy bardzo chętnie zapisują się na studia, zwłaszcza że nie ma na nich takiego oblężenia jak w Polsce. Anglicy niechętnie studiują, preferują raczej kursy lub college, dlatego też więcej miejsc pozostaje dla obcokrajowców. Pomimo globalnych różnic kulturowych i obcego języka, w Anglii studiuje się przyjemnie i bezstresowo. Coraz więcej Polaków decyduje się na zdobycie wyższego wykształcenia w Anglii. Z roku na rok przybywa liczba Polaków studiujących w samym Bristolu. Dziś studiuje tu około 150 osób (Rynkiewicz 2008). Polacy bardzo chwalą sobie studiowanie w Anglii i dostrzegają wiele zalet innej niż w Polsce formy studiowania. Pozytywnymi słowami zachęcają rówieśników do podejmowania nauki na uniwersytetach. Zajęcia odbywają się w małych grupach i prowadzone są w formie dyskusji. Wspólnie rozwiązuje się problemy oparte na opracowanych wcześniej materiałach. Tymczasem na uczelniach w Polsce kładzie się nacisk przede wszystkim na teorię. Studenci muszą zapamiętywać pokłady informacji. W Anglii przeciwnie. Tu nauka opiera się na praktycznych zajęciach, prezentacjach i badaniach, które łatwiej się przyswaja i wykorzystuje w przyszłej pracy (Karbowiak 2008). Studenci polscy decydują się jednak w większości na korzystanie z rodzimych polskich uczelni, na przykład kształcących na odległość, takich jak Polski Uniwersytet Wirtualny lub Polska Akademia Otwarta czy Polish Open University oferujący dwa dyplomy, polski i brytyjski. Zaletą tych uczelni jest to, że studenci mogą pracować w pełnym wymiarze godzin. Polacy 1 Część informacji na temat edukacji w Wielkiej Brytanii i pobytu na emigracji została pozyskana w czasie zajęć ze studentami Polskiego Uniwersytetu Wirtualnego, kształcącymi się na odległość i przebywających na czasowej emigracji w Wielkiej Brytanii.

5 Wymiary uczenia się Polaków na emigracji na emigracji, decydując się na studia mają świadomość tego, że ich ukończenie otwiera im więcej możliwości w zdobyciu lepszej pracy. Część jednak zdaje sobie sprawę, że niewiele im studia pomogą w otrzymaniu innej, lepszej pracy, a niektórzy wcale nie zamierzają jej zmienić, niemniej jednak decydują się podjąć dalszą naukę dla własnej satysfakcji, realizacji własnych wcześniejszych marzeń o zdobyciu wyższego wykształcenia. Edukacja pozaformalna Popularną formą kształcenia wśród polskich emigrantów są różnego rodzaju kursy wchodzące w zakres edukacji pozaformalnej, czyli każdej zorganizowanej działalności oświatowej odbywającej się poza ustalonym systemem kształcenia formalnego, podejmowanej samodzielnie czy też w ramach jakiejś szerszej akcji jako jej ważny składnik, mający określone cele oświatowe oraz dające się wyróżnić grupy uczestników (Lowe 1982). Obecnie źródeł wiedzy jest wiele. Kraje Unii Europejskiej wprowadziły wiele udogodnień i programów wspomagających osoby korzystające z nauki pozaformalnej. Między innymi poprzez wprowadzenie Europejskich i Krajowych Ram Kwalifikacji, które stwarzają możliwość walidacji uczenia się formalnego, pozaformalnego i nieformalnego i powinny być zgodne z najważniejszymi elementami przedstawionymi w europejskich zasadach walidacji tych typów uczenia się i europejskich zasadach zapewniania jakości kształcenia. Narzędzia i ramy opracowane na poziomie europejskim (Europejskie Ramy Kwalifikacji, Europass, Europejskie Systemy Punktowe itp.) można wykorzystać w celu promowania walidacji oraz zwiększenia porównywalności i przejrzystości efektów kształcenia, a tym samym porównywania dyplomów, certyfikatów czy innych dokumentów potwierdzających kwalifikacje 2. Polacy mieszkający w Anglii mają wiele możliwości korzystania z edukacji pozaszkolnej. Są to różnego rodzaju kursy NVQ, dające możliwość nauki danego zawodu. Odbywają się one w systemie poziomowym, od 1 do 3 i uczeń sam decyduje, czy po zakończeniu jednego poziomu chce uczestniczyć w następnym. Uczeń ma określone ramy czasowe, w których powinien zdać egzaminy, są to na przykład dwa lata i w tym czasie w dowolnym terminie wybiera daty egzaminów, do których może podchodzić wielokrotnie. Nie zdobywa po ich ukończeniu tytułu zawodowego, ale certyfikat potwierdzający uczestnictwo. Kursy te odbywają się w każdej dziedzinie życia zawodowego, począwszy od pomocnika murarza, przez hydraulika, pomocnika nauczyciela, po opiekuna ludzi starszych i pielęgniarzy. Kursy te w Anglii cieszą się bardzo dużą popularnością, choć są stosunkowo drogie: jeżeli uczestnik zda egzaminy w umownym terminie dwóch lat, płaci 2000 funtów, a resztę dofinansowu- 2 Więcej na temat walidacji i europejskich wskazówek dotyczących edukacji pozaformalnej można znaleźć w: Dyrekcja Generalna ds. Edukacji i Kultury: Europejskie Wskazówki dotyczące walidacji uczenia się pozaformalnego i nieformalnego, Luksemburg 2009; Biuro Urzędowych Publikacji Wspólnot Europejskich;

6 62 je państwo, jeśli jednak nie, płaci pełną kwotę, która w zależności od wybranego kursu wynosi od 5000 funtów w wzwyż. Ale warto uczestniczyć w tych kursach, ponieważ oprócz niewątpliwie dużej wiedzy uczestnik ma bardzo duże szanse zdobycia pracy w konkretnym zawodzie, przy czym ciągle się rozwijając realizuje swoje pasje. Bardzo wiele ofert pracy obwarowanych jest właśnie posiadaniem pierwszego lub drugiego stopnia danego kursu NVQ, co w praktyce oznacza, że nawet polski fachowiec posiadający wykształcenie pozwalające mu wykonywać daną pracę może tej posady nie otrzymać, ponieważ nie zawsze polskie szkoły czy uczelnie uczą i egzaminują według europejskich wymogów i standardów, co stanowi ogromny problem. Kolejna zaletą tych kursów jest fakt, iż przedmioty są ściśle związane z tematyką kursu i danym zawodem, uczestnicy mają więc wiele zajęć praktycznych i nie muszą przyswajać wiedzy ze zbędnych przedmiotów. Kolejnymi kursami również refundowanymi przez państwo są lekcje języka angielskiego dla obcokrajowców. Uczestnicy kursu mają możliwość skorzystania z nauki w collegu wieczorami bądź w weekendy. W niektórych zakładach pracy, gdzie zatrudnionych jest wielu obcokrajowców, to zakład pracy organizuje i opłaca lekcje języka na trzech stopniach zaawansowania. Bardzo często zajęcia te odbywają się w przeznaczonej na ten cel sali w budynku firmy, co jest ogromnym udogodnieniem dla uczestników. Podobną inicjatywę wykazał Kościół polski w Bristolu. W każdą sobotę w sali przykościelnej odbywają się zajęcia z języka polskiego, historii, geografii oraz ZPT dla dzieci polskich. Odbywają się również zajęcia z języka angielskiego dla dorosłych. Zarówno dzieci, jak i dorośli są wysoko zmotywowani i chętnie poświęcają wolny czas, aby się dokształcać i rozwijać. Następną bardzo znaną na Wyspach inicjatywą na rzecz rozwoju dorosłych jest istniejące już od ponad 100 lat Stowarzyszenie Kształcenia Zawodowego Workers Educational Assotiation. Jest największą w Anglii placówką o charakterze wolontariatu, która edukuje dorosłych. WEA to ponad 650 oddziałów prowadzących setki rozmaitych kursów, z których korzysta łącznie ponad 100 tysięcy osób w różnym wieku. Prowadzą kursy polegające na usprawnianiu i rozwijaniu dziedzin życia, zaczynając od nauki czytania i pisania dla dorosłych, wprowadzenia do korzystania z komputera, na nauce masażu i szkoleniach językowych kończąc (Karbowiak 2008). Bardzo duży wachlarz możliwości oferuje Filton College. W ramach Collegu uczestniczyć można w różnego rodzaju kursach, szkoleniach, praktykach oraz otrzymać pomoc w znalezieniu pracy zgodnej z kwalifikacjami. Najbardziej popularne kursy to: FCE (First Certificate In English), CAE (Cambridge Advanced English), CLAIT (kurs informatyki), kurs księgowości, ESOL (angielski dla obcokrajowców), przygotowanie do GCSE (odpowiednika testu gimnazjalnego), angielski w biznesie oraz kursy przygotowujące do angielskiej matury. Kursy te są odpłatne, ale koszt nie jest wysoki, ceny wahają się w granicach 500/700 funtów za semestr. Jest kilka programów unijnych oferujących rozwój dla młodych ludzi w poszczególnych sektorach zawodowych. Możliwość skorzystania z nich mają również Polacy mieszkający za granicą. Przykładem może być Erasmus i Socrates. W ramach tych programów pojawiła się szansa dla studentów i ab-

7 Wymiary uczenia się Polaków na emigracji solwentów psychologii i pedagogiki. Polish Psychologists' Association (poprzednia nazwa Polish Psychologists' Club) 3 zrzesza polskich specjalistów z dziedziny psychologii i nauk pokrewnych, mieszkających i praktykujących w Wielkiej Brytanii. Oferują wsparcie i pomoc psychologiczną dla rodaków żyjących na emigracji poprzez oferowanie szerokiego zakresu bezpłatnych usług: poradnictwa psychologicznego, psychoterapii, interwencji kryzysowej, coachingu i doradztwa zawodowego. Polish Psychologists Association (Club) od maja 2009 r. oferuje studentom ostatnich lat psychologii, socjologii i pedagogiki możliwość odbycia 3-miesięcznych praktyk studenckich w ramach programów typu Socrates-Erasmus lub wyjazdów zorganizowanych indywidualnie. Studenci w ramach zespołu Executive Team (działającego przy Radzie PPA) obejmują wiele obowiązków związanych z pracą organizacji. Praktykanci uczestniczą także w projektach związanych z zarządzaniem i koordynowaniem prac organizacji charytatywnej zrzeszającej ok. 200 członków, biorą udział w procesie diagnozowania potrzeb i realizacji wsparcia psychologicznego dla polskich migrantów. Edukacja nieformalna (incydentalna) Trzecią formą edukacji mającą swój szczególny wymiar ze względu na pobyt w nowym, często obcym miejscu jest edukacja nieformalna (incydentalna) emigrantów. Większość kształcenia dorosłych ma miejsce poza edukacją formalną. Ten proces uczenia się, oparty na doświadczeniu, zwykle nazywamy edukacją nieformalną, zbliżony jest do procesu akulturacji i uspołecznienia. Od dawna zwraca się uwagę na rolę doświadczenia w uczeniu się. Co więcej, uwaga poświęcona obecnie uczeniu opartemu na doświadczeniu oraz wiedzy nabytej na drodze doświadczenia pozwala na nowe konstruktywne podejście, ukazujące wiedzę jako nieustannie zmieniającą się i tworzoną społecznie. (Dominicé 2006). Kształcenie incydentalne to proces trwający przez całe życie, niezorganizowany i niesystematyczny proces nabywania przez każdego człowieka wiadomości, sprawności, przekonań i postaw na podstawie codziennego doświadczenia oraz wpływów wychowawczych otoczenia: rodziny, rówieśników, sąsiadów, środowiska społecznego, publikacji, dzieł sztuki, innych środków masowego oddziaływania, szczególną rolę w edukacji incydentalnej spełnia rodzina (Okoń 1992, s.102). Z reguły kształcenie nieformalne związane jest z czasem wolnym lub rozrywką. Dzięki temu nie ma w nim przymusu, który tak często blokuje proces nauki. Dorośli uczestniczą w nim przede wszystkim z własnej woli. Kształcenie incydentalne jest mimowolnym procesem zdobywania wiedzy w niezamierzony sposób, a świat na emigracji jest światem odkrywanym, światem, którego trzeba się nauczyć. Do kształcenia incydentalnego zaliczymy 3 Działalność tej organizacji szeroko opisała studentka Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi, Karolina Becker, w pracy magisterskiej pt. Edukacyjny wymiar życia na emigracji, napisanej pod moim kierunkiem. Więcej informacji można pozyskać również ze strony internetowej

8 64 wszelkie działania podejmowane w trakcie codziennego życia, które nie są związane z nauczaniem formalnym, ale w trakcie ich trwania dostarczają nowych umiejętności. To wiadomości, jakie można pozyskać we wszelkiego rodzaju urzędach, przy organizowaniu i załatwianiu codziennych spraw. Cennym źródłem wiedzy są również kontakty z innymi ludźmi. Ten proces uczenia się opiera się w dużym stopniu na komunikacji interpersonalnej, która jak określa J. Kargul (2001) jest procesem kulturotwórczym, osobotwórczym. Odgrywa szczególną rolę w edukacji, która jest dialogiem zaangażowanych w proces poznawczym podmiotów, interpretujących świat, negocjujących znaczenia, sensy, wartości poprzez spotkanie osób dzielących się kulturą. W przypadku pobytu za granicą ten proces jest osobo- i kulturotwórczy. Ponadto nie tylko w sposób sformalizowany emigranci uczą się języka obcego, rozwijają go również w rozmowie z drugą osobą. Uczenie się z życia często przebiega nieświadomie i nie zdajemy sobie sprawy z faktu, jak wiele wiedzy dostarcza nam codzienne życie. Piere Dominicé (2006) wskazuje na różnorodne sytuacje życiowe, które będą miały wymiar edukacyjny, np. wtedy, kiedy ludzie znajdują nową pracę i przystosowują się do nowego środowiska zawodowego, wówczas rozpoczynają proces społecznego uczenia się, ponadto utrata bliskiej osoby czy bycie uchodźcą stanowią źródła uczenia się. Osoby mieszkające za granicą o wiele bardziej niż ludzie pozostali w kraju doświadczają kształcenia incydentalnego. Na każdym kroku, w pracy, w urzędach czy w sklepach, a nawet w kontaktach międzyludzkich napotykają na nowe sytuacje, a przede wszystkim bariery językowe, których muszą uczyć się przezwyciężać. Każda z takich sytuacji prowadzi jednak do sukcesu, ponieważ w każdej rozmowie uczą się czegoś nowego, poznają nowe słownictwo, zdobywają umiejętności praktyczne oraz uczą się sposobu życia i postępowania ludzi zamieszkujących dany kraj. Działa to również w drugą stronę dzielą się własnymi doświadczeniami i poglądami, zapoznając w ten sposób rozmówcę z własną kulturą. Uczenie się incydentalne procentuje w tym wymiarze na szerszą skalę. Uczenie się incydentalne ma również miejsce w organizacjach i instytucjach o polskich korzeniach i tradycjach, przeznaczonych dla emigrantów. Takimi są polskie stowarzyszenia, organizacje charytatywne i inne. Mają one charakter kulturowy, oświatowy, towarzyski. organizują obchody świąt i uroczystości. Klub Polski to stowarzyszenie istniejące najdłużej, liczy coraz więcej członków. Inny przykład seniorzy w Swindon założyli Klub Seniora (Adamska 2008). Grupa ta powstała 25 lat temu w domu parafialnym. Najstarsi członkowie klubu mają 92 lata, a klub liczy 65 osób. Seniorzy działają bardzo aktywnie, starają się o uzyskanie grantów z funduszu miasta, które pomogą im w realizacji przedsięwzięć i własnego rozwoju. Takich klubów jest wiele, prawie w każdym większym angielskim mieście istnieje jeden. Innymi organizacjami, które stwarzają możliwość rozwoju polskim emigrantom jest np. Stowarzyszenie Polskich Zespołów Ludowych w Bristolu i drużyna harcerska istniejąca od ponad pół wieku. Powstała latach 50. XX w., kiedy zamknięto obóz dla Polaków w Daligworth. Są to organizacje, które stwarzają możliwość swoim członkom zdobywania nowych doświadczeń, kształtowania własnej tożsamości. Jest to edukacja,

9 Wymiary uczenia się Polaków na emigracji która poprzez uczestnictwo i przeżywane doświadczenia w relacjach z innymi ma wymiar osobotwórczy. Polacy zamieszkujący Wielka Brytanię mają wiele możliwości korzystania z kursów, szkoleń, przekwalifikowania zawodowego. Jedynym warunkiem uczestnictwa jest motywacja oraz czas wolny. Ofert jest wiele, część z nich jest bardzo elastyczna w doborze godzin czy dni, w których odbywają się spotkania, zatem każdy może znaleźć coś dla siebie. Chętnych i zdeterminowanych do rozwoju nie brakuje, a ich liczba ciągle rośnie. Obecnie edukacja dorosłych w Europie jest szeroko promowana, ma to na celu jej rozpowszechnienie i dotarcie do każdego rodzaju odbiorców. Ogromną zaletą współczesnej oferty edukacyjnej jest wolność wyboru przez uczestników formy i zakresu kształcenia, a zarazem przekazanie uczącym się takiej wiedzy, jakiej oczekują i jakiej potrzebują. Potrzeba uczenia się dorosłych na emigracji łączy się ściśle z ich dynamiką życia zarówno społecznego, jak i osobistego, a kontekst uczenia się wychodzi daleko poza formalne programy kształcenia. Bibliografia 1. Adamska A. (2008), Stara emigracja umie się bawić, Bristol pl Rok I, nr 23, Bristol. 2. Becker K. (2010), Edukacyjny wymiar życia na emigracji, niepublikowana praca magisterska, Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi. 3. Dębowska O. (2007), Migracje wyniki aktualnych badań i analiz, Wydawnictwo Małopolskie Obserwatorium Rynku Pracy i Edukacji, Kraków. 4. Dominicé P. (2006), Uczyć się z życia. Biografia edukacyjna w edukacji dorosłych, tłum. M. Kopytowska, Wydawnictwo WSH-E w Łodzi, Łódź. 5. Dyrekcja Generalna ds. Edukacji i Kultury (2009), Europejskie Wskazówki dotyczące walidacji uczenia się pozaformalnego i nieformalnego, Biuro Publikacji Wspólnot Europejskich, Luksemburg. 6. Grabowska-Lusińska I., Okólski M.(2009), Emigracja ostatnia? Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa. 7. Karbowiak E. (2008), Jak studia, to tylko w Bristolu, Bristol pl, Rok I, nr 12, Bristol. 8. Kargul J. (2001), Obszary pozaformalnej i nieformalnej edukacji dorosłych, Przesłanki do budowy teorii edukacji całożyciowej, Wydawnictwo Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji, Wrocław. 9. Lowe J. (1982), Rozwój oświaty dorosłych, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa. 10. Okoń W. (1992), Słownik pedagogiczny, PWN Warszawa. 11. Pachociński R. (1998), Andragogika w ujęciu międzynarodowym, Wydawnictwo IBE Warszawa. 12. Rudnik J. (2005), Jak znaleźć pracę w Wielkiej Brytanii, Wydawnictwo Sorus Poznań. 13. Rynkiewicz A. (2009), Można studiować za darmo, Bristol pl, Rok II, nr 7, Bristol.

10 66 Education of Poles, who emigrated to Great Britain Key words: formal education, extracurricular education, informal education (incidental), learning from life, emigration. Summary: The presented article makes an attempt at defining adult education of emigrants. Definitions for formal, non-formal and informal (incidental) education are presented in the article. The author discusses the educational experiences of emigrants in Great Britain, as she assumes this to be the largest emigrant community of Poles in Europe. The text discusses examples of forms of education and everyday situations that are educational in character. The most general traits of the Polish emigration were discussed with an indication of current reasons behind it. The text discusses different institutions in the field of adult education in Britain, these are only chosen examples, written on the basis of articles from a newspaper published in Bristol and experiences of emigrants, students of the Polish Virtual University [Polski Uniwersytet Wirtualny] in Łódź. Dane do korespondencji: Dr Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi Wydział Humanistyczny Katedra Andragogiki i Pracy Socjalnej ul. Rewolucji 1905 r nr 52, Łódź

KSZTAŁCENIE USTAWICZNE

KSZTAŁCENIE USTAWICZNE KSZTAŁCENIE USTAWICZNE Wykład do projektu: Doradztwo edukacyjne dorosłych szansą na rynku pracy w powiecie poznańskim Wielkopolski rynek pracy we wrześniu 2013r. 141 787 osób bezrobotnych w urzędach pracy,

Bardziej szczegółowo

W przyszłości jedyną stałą wartością będzie proces nieustannego uczenia się i zmian Edgar H.Schein materiały zebrane

W przyszłości jedyną stałą wartością będzie proces nieustannego uczenia się i zmian Edgar H.Schein materiały zebrane W przyszłości jedyną stałą wartością będzie proces nieustannego uczenia się i zmian Edgar H.Schein materiały zebrane 10 zasad uczącej się osoby dorosłej (według Wirginii Gostomczyk-Urbańskiej): 1. Uczę

Bardziej szczegółowo

Andragogika. 1. Wprowadzenie do andragogiki. Opr. Katarzyna Verbeek

Andragogika. 1. Wprowadzenie do andragogiki. Opr. Katarzyna Verbeek Andragogika Opr. Katarzyna Verbeek 1. Wprowadzenie do andragogiki Andragogika to dziedzina zajmująca się szeroko pojętym kształceniem dorosłych, ich edukowaniem, wychowaniem i rozwojem. Wywodzi się z pedagogiki,

Bardziej szczegółowo

Obszar 3. Katarzyna Trawińska-Konador. Elżbieta Lechowicz

Obszar 3. Katarzyna Trawińska-Konador. Elżbieta Lechowicz Obszar 3. System potwierdzania efektów uczenia się oraz mechanizmy zapewniające jakość kwalifikacji dla wiarygodności edukacji i kwalifikacji w kraju i w Europie Katarzyna Trawińska-Konador Elżbieta Lechowicz

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Krajowe Centrum Europass. Suwałki 09/04/2010

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Krajowe Centrum Europass. Suwałki 09/04/2010 Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Krajowe Centrum Europass Suwałki 09/04/2010 Europass obejmuje portfolio 5 dokumentów funkcjonujących w takiej samej formie na obszarze UE, w Islandii, Norwegii, Lichtenstainie

Bardziej szczegółowo

Zagraniczne praktyki zawodowe dla uczniów ZS NR 26 w Warszawie

Zagraniczne praktyki zawodowe dla uczniów ZS NR 26 w Warszawie Zagraniczne praktyki zawodowe dla uczniów ZS NR 26 w Warszawie 1. UCZESTNICY Liczba uczestników: I tura praktyk - II SEMESTR R.SZK. 2010/2011 12 uczniów klasa 3AT 3 słuchaczy SP II tura praktyk - I SEMESTR

Bardziej szczegółowo

Uczniowie z Malborka wybierają zawody z przyszłością

Uczniowie z Malborka wybierają zawody z przyszłością Projekt numer: ESF01-2013 1 PL1 LEO01 37042 Uczniowie z Malborka wybierają zawody z przyszłością Projekt: Staże i praktyki zagraniczne dla osób kształcących się i szkolących zawodowo, realizowany przez

Bardziej szczegółowo

PRZYGOTOWANIE PEDAGOGICZNE

PRZYGOTOWANIE PEDAGOGICZNE PRZYGOTOWANIE PEDAGOGICZNE DO NAUCZANIA JĘZYKA NIEMIECKIEGO Niniejszy program studiów podyplomowych przygotowano zgodnie z wymaganiami rozporządzenia Ministra Edukacji i Sportu z dnia 7 września 2004 r.

Bardziej szczegółowo

MIGRACJE ZAROBKOWE POLAKÓW

MIGRACJE ZAROBKOWE POLAKÓW MIGRACJE ZAROBKOWE POLAKÓW Raport Work Service S.A. 1 SPIS TREŚCI RAPORT W LICZBACH 4 PREFEROWANE KRAJE EMIGRACJI 5 ROZWAŻAJĄCY EMIGRACJĘ ZAROBKOWĄ 6 POWODY EMIGRACJI 9 BARIERY EMIGRACJI 10 METODOLOGIA

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRAKTYKACH Z AIESEC

PRZEWODNIK PO PRAKTYKACH Z AIESEC PRZEWODNIK PO PRAKTYKACH Z AIESEC Praktyki z AIESEC dają niepowtarzalną możliwość zdobycia doświadczenia zawodowego nie tylko studentom, ale także absolwentom uczelni wyższych. Praktyki AIESEC łączą przyjemne

Bardziej szczegółowo

Polska Rama Kwalifikacji szansą na kompetencje dostosowane do potrzeb rynku pracy

Polska Rama Kwalifikacji szansą na kompetencje dostosowane do potrzeb rynku pracy Polska Rama Kwalifikacji szansą na kompetencje dostosowane do potrzeb rynku pracy Tomasz Saryusz-Wolski Politechnika Łódzka, Instytut Badań Edukacyjnych w Warszawie Projekt Opracowanie założeń merytorycznych

Bardziej szczegółowo

Migracje w demografii

Migracje w demografii Migracje w demografii ze szczególnym uwzględnieniem emigracji i repatriacji Wykład z 14 lub 21 stycznia 2015 roku Definicje Migracja wędrówka ludności mająca na celu zmianę miejsca pobytu. Przyczyny migracji

Bardziej szczegółowo

Po czym poznać lidera? roczne brytyjski czterech

Po czym poznać lidera? roczne brytyjski czterech Po czym poznać lidera? Wyższa Szkoła Zarządzania / Polish Open University we współpracy z brytyjskim partnerem, Oxford Brookes University (Oxford, Wielka Brytania), już od września 2011 roku uruchamia

Bardziej szczegółowo

największy wpływ na decyzje uczniów mają rodzice oraz tradycje rodzinne

największy wpływ na decyzje uczniów mają rodzice oraz tradycje rodzinne ZS Narewka ZS Narewka 2014 O wyborze szkoły i zawodu uczeń szkoły gimnazjalnej może oczywiście zdecydować samodzielnie, zdarza się jednak, że wyboru dokona pod wpływem innych osób, sytuacji, czy tez okoliczności.

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Krajowe Centrum Europass

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Krajowe Centrum Europass Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Krajowe Centrum Europass Europass jest Inicjatywą Komisji Europejskiej umożliwiającą każdemu obywatelowi Europy lepszą prezentację kwalifikacji i umiejętności zawodowych.

Bardziej szczegółowo

Wioletta Paciorek Mariusz Paciorek Konferencja sprawozdawcza 19 kwietnia 2013 r.

Wioletta Paciorek Mariusz Paciorek Konferencja sprawozdawcza 19 kwietnia 2013 r. Projekt Język Biznesu okiem informatyka Wioletta Paciorek Mariusz Paciorek Konferencja sprawozdawcza 19 kwietnia 2013 r. Projekt Język Biznesu okiem informatyka http://www.mojawyspa.co.uk/forum/78/44146/technik-informatyk-w-polsce-a-w-anglii,0

Bardziej szczegółowo

Walidacja i uznawanie efektów uczenia się zdobytych poza uczelnią

Walidacja i uznawanie efektów uczenia się zdobytych poza uczelnią Walidacja i uznawanie efektów uczenia się zdobytych poza uczelnią RECOGNITION OF PRIOR LEARNING AND VALIDATIONOF NON-FORMAL AND INFORMAL LEARNING, A CHALLENGE FOR POLISH HIGHER EDUCATION SYSTEM University

Bardziej szczegółowo

Regionalny Punkt Kontaktowy Komisji Europejskiej i Parlamentu Europejskiego Warszawa, 29.05.2015

Regionalny Punkt Kontaktowy Komisji Europejskiej i Parlamentu Europejskiego Warszawa, 29.05.2015 Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Krajowe Centrum Europass Regionalny Punkt Kontaktowy Komisji Europejskiej i Parlamentu Europejskiego Warszawa, 29.05.2015 EUROPASS Powołany z końcem 2004 na mocy Decyzji

Bardziej szczegółowo

Funkcjonowanie kolegiów nauczycielskich i nauczycielskich kolegiów języków obcych. Stan obecny, planowane zmiany.

Funkcjonowanie kolegiów nauczycielskich i nauczycielskich kolegiów języków obcych. Stan obecny, planowane zmiany. Ul. Szkolna 3, 77-400 Złotów, tel. (067) 265 01 85, fax.(67) 265 01 90 Małgorzata Chołodowska NKJO w Złotowie Funkcjonowanie kolegiów nauczycielskich i nauczycielskich kolegiów języków obcych. Stan obecny,

Bardziej szczegółowo

KRAJOWE RAMY KWALIFIKACJI

KRAJOWE RAMY KWALIFIKACJI KRAJOWE RAMY KWALIFIKACJI Rola uczelni w procesie uczenia się przez całe życie Warszawa, 20.I.2012 Jolanta Urbanikowa, Uniwersytet Warszawski Krajowy system kwalifikacji Ogół działań państwa związanych

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji http://www.frse.org.pl/

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji http://www.frse.org.pl/ Jak przygotować i realizować projekt, pozyskiwanie środków, partnerów, wątpliwości, pytania, wymiana doświadczeń - fora, przykłady dobrych praktyk, narzędzia pomocne w realizacji Fundacja Rozwoju Systemu

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Krajowe Centrum Europass

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Krajowe Centrum Europass Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Krajowe Centrum Europass Europass obejmuje portfolio 5 dokumentów funkcjonujących w takiej samej formie na obszarze UE, w Islandii, Norwegii, Lichtensteinie oraz krajach

Bardziej szczegółowo

Projekt realizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej w ramach programu Uczenie się przez całe życie

Projekt realizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej w ramach programu Uczenie się przez całe życie finansowym Komisji Europejskiej w ramach programu Uczenie się przez całe 1. Forma brytyjskiej edukacji w przeszłości 2. Dziś systemem brytyjskiej edukacji zarządza państwo 3. Niektóre zmiany w systemie

Bardziej szczegółowo

EUROPASS równe szanse na europejskim rynku pracy

EUROPASS równe szanse na europejskim rynku pracy Agnieszka Luck, Kinga Motysia Krajowe Centrum Europass Biuro Koordynacji Kształcenia Kadr Fundacja Fundusz Współpracy EUROPASS równe szanse na europejskim rynku pracy Wstąpienie Polski do Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

STUDIA Z GWARANCJĄ SUKCESU

STUDIA Z GWARANCJĄ SUKCESU Wyższa Szkoła Administracji Publicznej im. Stanisława Staszica w Białymstoku Wyższa Szkoła Administracji Publicznej im. Stanisława Staszica w Białymstoku ul. Ks.Stanisława Suchowolca 6, 15-567 Białystok

Bardziej szczegółowo

Dwujęzyczna Szkoła Podstawowa z Oddziałami Przedszkolnymi Smart School w Zamościu. www.smartschool.edu.pl

Dwujęzyczna Szkoła Podstawowa z Oddziałami Przedszkolnymi Smart School w Zamościu. www.smartschool.edu.pl Dwujęzyczna Szkoła Podstawowa z Oddziałami Przedszkolnymi Smart School w Zamościu www.smartschool.edu.pl EDUKACJA DWUJĘZYCZNA CLIL (Content and Language Integrated Learning Zintegrowane Kształcenie Przedmiotowo-Językowe)

Bardziej szczegółowo

MOBILNOŚĆ STUDENTÓW W UNII EUROPEJSKIEJ. Katarzyna Kurowska Kamil Zduniuk

MOBILNOŚĆ STUDENTÓW W UNII EUROPEJSKIEJ. Katarzyna Kurowska Kamil Zduniuk MOBILNOŚĆ STUDENTÓW W UNII EUROPEJSKIEJ Katarzyna Kurowska Kamil Zduniuk Plan prezentacji 1) Wprowadzenie do tematyki mobilności 2) Międzynarodowa mobilność studentów 3) Program Erasmus 4) Opłacalność

Bardziej szczegółowo

Program Erasmus+ będzie wspierał:

Program Erasmus+ będzie wspierał: Zawartość Program Erasmus+ będzie wspierał:... 2 EDUKACJA SZKOLNA... 3 Mobilność kadry... 3 Partnerstwa strategiczne... 3 Wsparcie dla reform w obszarze edukacji... 3 SZKOLNICTWO WYŻSZE... 4 Mobilność

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Jak uczą się dorośli Polacy?

Jak uczą się dorośli Polacy? Jak uczą się dorośli Polacy? W ciągu ostatnich 12 miesięcy poprzedzających trzecią turę badania (a więc przez niemal cały rok 2011 r. i w pierwszej połowie 2012 r.) łącznie 36% Polaków w wieku 18-59/64

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020

PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020 PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020 E R A S M U S+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+. Będzie wspierał edukację, szkolenia, inicjatywy

Bardziej szczegółowo

SZKOŁY PONADGIMNAZJALNE

SZKOŁY PONADGIMNAZJALNE SZKOŁY PONADGIMNAZJALNE Typy szkół ponadgimnazjalnych Do wyboru są trzy typy szkół ponadgimnazjalnych: 1. liceum ogólnokształcące (LO) 2. technikum (T) 3. zasadnicza szkoła zawodowa (ZSZ) Każdy typ szkoły

Bardziej szczegółowo

11 lat polskiej emigracji zarobkowej w Unii Europejskiej

11 lat polskiej emigracji zarobkowej w Unii Europejskiej 11 lat polskiej emigracji zarobkowej w Unii Europejskiej Raport Euro-Tax.pl Kwiecień 2015 W 11 lat Polacy zarobili 996 miliardów złotych w UE W ciągu 11 lat naszej obecności w strukturach Unii Europejskiej,

Bardziej szczegółowo

Krajowe Ramy Kwalifikacji dla szkolnictwa wyższego

Krajowe Ramy Kwalifikacji dla szkolnictwa wyższego Krajowe Ramy Kwalifikacji dla szkolnictwa wyższego Kształcenie językowe Łódź, 2.III.2012 Jolanta Urbanikowa, UW Ramy kwalifikacji 2005 Ramy Kwalifikacji dla EOSzW 2008 Europejskie Ramy Kwalifikacji dla

Bardziej szczegółowo

INNOWACJA PEDAGOGICZNA PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 24 W OLSZTYNIE

INNOWACJA PEDAGOGICZNA PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 24 W OLSZTYNIE INNOWACJA PEDAGOGICZNA PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 24 W OLSZTYNIE 1. Tytuł innowacji Z angielskim za pan brat już od najmłodszych lat 2. Typ innowacji Programowa i organizacyjna: - wprowadzenie zajęć z języka

Bardziej szczegółowo

Analiza ankiety ewaluacyjnej dla uczniów dotyczącej wyjazdów kulturowo-językowych organizowanych przez SSP 10 i SG 27 STO

Analiza ankiety ewaluacyjnej dla uczniów dotyczącej wyjazdów kulturowo-językowych organizowanych przez SSP 10 i SG 27 STO Analiza ankiety ewaluacyjnej dla uczniów dotyczącej wyjazdów kulturowo-językowych organizowanych przez SSP 10 i SG 27 STO I. Wprowadzenie Ankieta została przeprowadzona w styczniu 2015 r. i obejmowała

Bardziej szczegółowo

Jacy są, skąd przyjechali, co planują? - wyniki badania studentów z Ukrainy w UMCS

Jacy są, skąd przyjechali, co planują? - wyniki badania studentów z Ukrainy w UMCS Jacy są, skąd przyjechali, co planują? - wyniki badania studentów z Ukrainy w UMCS prof. dr hab. Stanisław Michałowski Rektor UMCS Cel badań oraz charakterystyka respondentów 1. Badania miały na celu poznanie:

Bardziej szczegółowo

Izabela Piela KrDZEk2003Gn

Izabela Piela KrDZEk2003Gn Izabela Piela KrDZEk2003Gn Migracjami ludności nazywamy całokształt przemieszczeń, połączonych z przekroczeniem granicy administracyjnej podstawowej jednostki terytorialnej, prowadzących do stałej lub

Bardziej szczegółowo

INFORMATOR DLA GIMNAZJALISTÓW

INFORMATOR DLA GIMNAZJALISTÓW INFORMATOR DLA GIMNAZJALISTÓW ZESPÓŁ SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NR 1 im. kpt. hm. Andrzeja Romockiego Morro W BARLINKU ROK SZKOLNY 2012/2013 Drodzy Rodzice i Absolwenci Gimnazjum! Przedstawiamy wam ofertę

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁAD DOBREJ PRAKTYKI

PRZYKŁAD DOBREJ PRAKTYKI Pieczęć szkoły/placówki PRZYKŁAD DOBREJ PRAKTYKI Nazwa szkoły/placówki ZESPÓŁ SZKÓŁ BUDOWLANYCH IM. KAZIMIERZA WIELKIEGO Imię i nazwisko dyrektora szkoły/placówki JOLANTA SKOCZYLAS Fax. e-mail Adres 26-600

Bardziej szczegółowo

Komvux. Oto co oferuje komvux : Kto może korzystać z nauki w komvux? Prawo do edukacji na poziomie podstawowym POLSKI POLSKA

Komvux. Oto co oferuje komvux : Kto może korzystać z nauki w komvux? Prawo do edukacji na poziomie podstawowym POLSKI POLSKA Komvux Gminna edukacja dorosłych (komvux) jest skierowana do każdego, kto potrzebuje edukacji na poziomie podstawowym lub średnim. Można uczestniczyć w jednym lub większej ilości kursów, co uprawnia np.

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2011/2012

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2011/2012 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta Instytut Pedagogiczny obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 011/01 Kierunek studiów: Pedagogika Profil: Ogólnoakademicki Forma

Bardziej szczegółowo

Doświadczenie zawodowe kluczem do kariery

Doświadczenie zawodowe kluczem do kariery Doświadczenie zawodowe kluczem do kariery Projekt numer: 2012 1 PL1 LEO01 27554 Projekt: Staże i praktyki zagraniczne dla osób kształcących się i szkolących zawodowo, realizowany przez Fundację Rozwoju

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK SPOŁECZNYCH

WYDZIAŁ NAUK SPOŁECZNYCH WYDZIAŁ NAUK SPOŁECZNYCH Kierunki studiów: v Doradztwo filozoficzne i coaching; v Filozofia; v Kognitywistyka; stacjonarne Dla kandydatów z NOWĄ MATURĄ od 2010 roku: Język polski Język obcy nowożytny Matematyka

Bardziej szczegółowo

Język Biznesu. Projekt realizowany w ramach programu Leonardo da Vinci Akcja Projekty Mobilności VETPRO

Język Biznesu. Projekt realizowany w ramach programu Leonardo da Vinci Akcja Projekty Mobilności VETPRO Język Biznesu Projekt realizowany w ramach programu Leonardo da Vinci Akcja Projekty Mobilności VETPRO Projekt realizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej w ramach programu Uczenie się przez

Bardziej szczegółowo

ERASMUS+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+.

ERASMUS+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+. ERASMUS+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+. Będzie wspierał edukację, szkolenia, inicjatywy młodzieżowe oraz sportowe w całej Europie. Połączy w jedną całość 7 dotychczasowych

Bardziej szczegółowo

Ilość godzin. Cena za godzinę. Nazwa kursu Poziom Uzyskane umiejętności. B1.1 Wyrównawcze. B2 Konwensatoria. Angielski TOLES

Ilość godzin. Cena za godzinę. Nazwa kursu Poziom Uzyskane umiejętności. B1.1 Wyrównawcze. B2 Konwensatoria. Angielski TOLES Nazwa kursu Poziom Uzyskane umiejętności Ilość godzin Cena za godzinę B1.1 Wyrównawcze Kurs przeznaczony jest dla studentów programów anglojęzycznych w dziedzinie biznesu i stosunków międzynarodowych.

Bardziej szczegółowo

ERASMUS+ studia i praktyki 2015/2016

ERASMUS+ studia i praktyki 2015/2016 ERASMUS+ studia i praktyki 2015/2016 ERASMUS+ Wymiana studentów w Erasmus+ obejmuje: wyjazdy na część studiów do zagranicznej uczelni wyjazdy na praktykę do zagranicznego przedsiębiorstwa, instytucji lub

Bardziej szczegółowo

Krajowe Ramy Kwalifikacji a działanie i rozwój instytucji edukacyjnych

Krajowe Ramy Kwalifikacji a działanie i rozwój instytucji edukacyjnych Witold Woźniak Krajowe Ramy Kwalifikacji a działanie i rozwój instytucji edukacyjnych Konferencja Opracowanie założeń merytorycznych i instytucjonalnych wdrażania KRK oraz krajowego rejestru kwalifikacji

Bardziej szczegółowo

Co po gimnazjum? Jak wybrać swoją dalszą drogę edukacji? Gdzie się uczyć dalej?

Co po gimnazjum? Jak wybrać swoją dalszą drogę edukacji? Gdzie się uczyć dalej? Co po gimnazjum? Jak wybrać swoją dalszą drogę edukacji? Gdzie się uczyć dalej? STUDIA DOKTORANCKIE TAK JEST od 1.09.2012!!!! SZKOŁY POLICEALNE DO 2,5 ROKU - EGZAMIN KWALIFIKACJI ZAWODOWYCH SSss - NIE

Bardziej szczegółowo

Nauczanie języka polskiego jako obcego

Nauczanie języka polskiego jako obcego Nauczanie języka polskiego jako obcego WSB Gdynia - Studia podyplomowe Opis kierunku Nauczanie języka polskiego jako obcego- studia w Gdyni Gramatyki języka polskiego nauczysz się wszędzie. U nasz dowiesz

Bardziej szczegółowo

Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie)

Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie) Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie) Program rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 jest strategicznym dokumentem opisującym cele i sposoby rozwoju warszawskiej

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁCENIE I ROZWÓJ ZAWODOWY MŁODZIEŻY PO WSTĄPIENIU POLSKI DO UNII EUROPEJSKIEJ

KSZTAŁCENIE I ROZWÓJ ZAWODOWY MŁODZIEŻY PO WSTĄPIENIU POLSKI DO UNII EUROPEJSKIEJ mgr Maria Pelc KSZTAŁCENIE I ROZWÓJ ZAWODOWY MŁODZIEŻY PO WSTĄPIENIU POLSKI DO UNII EUROPEJSKIEJ Polityka edukacyjna UE System oświatowy to bardzo ważny czynnik rozwoju gospodarczego i społecznego, który

Bardziej szczegółowo

Czym jest nauczanie dwujęzyczne?

Czym jest nauczanie dwujęzyczne? Języka obcego nauczymy się lepiej kiedy będzie nam on służył do przyswojenia sobie czegoś więcej niż tylko jego samego Jean Duverger Czym jest nauczanie dwujęzyczne? Od pewnego czasu można zauważyć wzrost

Bardziej szczegółowo

Raport: Oczekiwania studentów względem rynku pracy

Raport: Oczekiwania studentów względem rynku pracy Raport: Oczekiwania studentów względem rynku Wyniki badań Plany kariery Brak planów rozwoju zawodowego jest powszechnym problemem występującym w Polsce. Zdaniem ekspertów tego rodzaju plany powinny być

Bardziej szczegółowo

Rada Wydziału Pedagogiki i Psychologii, działając na podstawie Art.169 ust.2 Ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, uchwala, co następuje:

Rada Wydziału Pedagogiki i Psychologii, działając na podstawie Art.169 ust.2 Ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, uchwala, co następuje: UCHWAŁA Rady WPiP Nr 84 /2013/2014 z dnia 11 kwietnia 2014 roku w sprawie zasad rekrutacji na kierunku pedagogika, pedagogika wczesnoszkolna, praca socjalna, logopedia, psychologia na rok akademicki 2015/2016

Bardziej szczegółowo

ELIEMENTAL: breaking down barriers to enterprise

ELIEMENTAL: breaking down barriers to enterprise Prezentacja na temat założeń i osiągnięć projektu ELIEMENTAL: breaking down barriers to enterprise Od dnia 1 stycznia 2013 roku Uniwersytet Łódzki jest partnerem w trzyletnim, międzynarodowym projekcie

Bardziej szczegółowo

Kształcenie zawodowe a wymagania państwa wobec szkół

Kształcenie zawodowe a wymagania państwa wobec szkół DEPARTAMENT KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO I USTAWICZNEGO Kształcenie zawodowe a wymagania państwa wobec szkół Warszawa, 2 lutego 2015 r. Modernizacja kształcenia zawodowego Cele zmiany wdrażanej od 1 września

Bardziej szczegółowo

Kompetencje obywatelskie uczniów w Polsce i Unii Europejskiej. Warszawa-Poznań, marzec 2011 r.

Kompetencje obywatelskie uczniów w Polsce i Unii Europejskiej. Warszawa-Poznań, marzec 2011 r. Kompetencje obywatelskie uczniów w Polsce i Unii Europejskiej Warszawa-Poznań, marzec 2011 r. Porządek prezentacji I. Co wiemy w badań? I. Co wiemy z doświadczeń? I. Co robić? II. Co proponuje UE? 2 Kompetencje

Bardziej szczegółowo

Elastyczne ścieżki kształcenia zawodowego

Elastyczne ścieżki kształcenia zawodowego Elastyczne ścieżki kształcenia zawodowego Nowe możliwości zdobycia zawodu i planowania ścieżki edukacyjnej uczniów gimnazjum 7 listopada 2012 r. Nowa struktura szkolnictwa zawodowego i edukacji ustawicznej

Bardziej szczegółowo

Walidacja w obszarze rzemiosła jako przykład dobrej praktyki. Związek Rzemiosła Polskiego Warszawa, 29 marca 2011 r.

Walidacja w obszarze rzemiosła jako przykład dobrej praktyki. Związek Rzemiosła Polskiego Warszawa, 29 marca 2011 r. Walidacja w obszarze rzemiosła jako przykład dobrej praktyki Związek Rzemiosła Polskiego Warszawa, 29 marca 2011 r. Egzaminy czeladnicze i mistrzowskie w rzemiośle Walidowany i unowocześniany przez stulecia

Bardziej szczegółowo

Program Polsko Amerykańskiej Fundacji Wolności realizowany przez PSPiA KLANZA

Program Polsko Amerykańskiej Fundacji Wolności realizowany przez PSPiA KLANZA Program Polsko Amerykańskiej Fundacji Wolności realizowany przez PSPiA KLANZA Idea programu W programie Wolontariat studencki grupy liczące od dwóch do pięciu studentów wolontariuszy prowadzą zajęcia edukacyjne

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE Z PODSTAW DIALOGU MOTYWUJĄCEGO (MOTIVATIONAL INTERVIEWING) Przygotowujące do pracy z klientem/pacjentem dla studentów psychologii.

SZKOLENIE Z PODSTAW DIALOGU MOTYWUJĄCEGO (MOTIVATIONAL INTERVIEWING) Przygotowujące do pracy z klientem/pacjentem dla studentów psychologii. SZKOLENIE Z PODSTAW DIALOGU MOTYWUJĄCEGO (MOTIVATIONAL INTERVIEWING) Przygotowujące do pracy z klientem/pacjentem dla studentów psychologii. Dlaczego stworzyliśmy ofertę dla studentów psychologii? Studia

Bardziej szczegółowo

Studia Podyplomowe. Socjoterapia

Studia Podyplomowe. Socjoterapia Studia Podyplomowe Socjoterapia I. Informacje ogólne II. III. IV. Rekrutacja Charakterystyka studiów kwalifikacyjnych Program studiów V. Efekty kształcenia I. Informacje ogólne Czas trwania: 2 semestry

Bardziej szczegółowo

Raport WSB 2014 www.wsb.pl

Raport WSB 2014 www.wsb.pl Studenci, Absolwenci, Pracodawcy. Raport WSB 2014 www.wsb.pl WPROWADZENIE prof. dr hab. Marian Noga Dyrektor Instytutu Współpracy z Biznesem WSB we Wrocławiu Z przyjemnością oddaję w Państwa ręce pierwszy

Bardziej szczegółowo

Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013. www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl

Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013. www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013 www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl Mobilność pracowników Mobilność zawodowa zmiany w ramach zawodu lub danej grupy

Bardziej szczegółowo

Promocja Biur Karier uwarunkowania i wyzwania

Promocja Biur Karier uwarunkowania i wyzwania P.Zeller, # Promocja Biur Karier uwarunkowania i wyzwania Promocja Biur Karier uwarunkowania i wyzwania Wrcoław, 2012 # 2 Marka Promocja Wyższa Biur Szkoła Karier Bankowa uwarunkowania i wyzwania Program

Bardziej szczegółowo

2) co daje ci wybór liceum ogólnokształcącego

2) co daje ci wybór liceum ogólnokształcącego Gimnazjalisto! Przeczytaj - zanim wybierzesz szkołę ponadgimnazjalną. MATURA LO dla dorosłych LO Technikum 4 lata nauki Egzaminy potwierdzające kwalifikacje w zawodzie Zasadnicza szkoła zawodowa *Absolwenci

Bardziej szczegółowo

Proces Boloński co oferuje i jak z niego skorzystać? Katarzyna Martowska Zespół Ekspertów Bolońskich

Proces Boloński co oferuje i jak z niego skorzystać? Katarzyna Martowska Zespół Ekspertów Bolońskich Proces Boloński co oferuje i jak z niego skorzystać? Katarzyna Martowska Zespół Ekspertów Bolońskich Uniwersytet Rzeszowski, 18-19.01.2010 Proces Boloński (1999) Stworzenie Europejskiego Obszaru Szkolnictwa

Bardziej szczegółowo

PRAKTYKI STUDENCKIE JAK ZNALEŹĆ DOBRYCH KANDYDATÓW?

PRAKTYKI STUDENCKIE JAK ZNALEŹĆ DOBRYCH KANDYDATÓW? PRAKTYKI STUDENCKIE JAK ZNALEŹĆ DOBRYCH KANDYDATÓW? www.nauka.gov.pl/praktyki SPIS TREŚCI 1. CZYM SĄ STUDENCKIE PRAKTYKI ZAWODOWE 2. CO ZYSKUJE PRACODAWCA 3. GDZIE SZUKAĆ STUDENTÓW NA PRAKTYKI 3.1 Portal

Bardziej szczegółowo

kształcenia zawodowego w Polsce

kształcenia zawodowego w Polsce DEPARTAMENT KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO I USTAWICZNEGO 29/10/2013 modernizacja a kształcenia zawodowego w Polsce ECVET Cele wprowadzonej reformy poprawa jakości i efektywności kształcenia zawodowego oraz zwiększenie

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA LOKALNA O ZAWODZIE NAUCZYCIEL JĘZYKA ANGIELSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ (KOD 234104) ANALIZA SYTUACJI NA RYNKU PRACY

INFORMACJA LOKALNA O ZAWODZIE NAUCZYCIEL JĘZYKA ANGIELSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ (KOD 234104) ANALIZA SYTUACJI NA RYNKU PRACY INFORMACJA LOKALNA O ZAWODZIE NAUCZYCIEL JĘZYKA ANGIELSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ (KOD 234104) ANALIZA SYTUACJI NA RYNKU PRACY Zawód nauczyciel języka angielskiego w szkole podstawowej to jeden z 2360

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr./2013 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 21 czerwca 2013 r.

UCHWAŁA Nr./2013 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 21 czerwca 2013 r. PSP.40- /13 (projekt) UCHWAŁA Nr./2013 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 21 czerwca 2013 r. w sprawie utworzenia specjalności kształcenia Nauczyciel języka angielskiego w

Bardziej szczegółowo

Założenia programowe i organizacyjne praktyk pedagogicznych

Założenia programowe i organizacyjne praktyk pedagogicznych INSTYTUT ANGLISTYKI UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO ZAŁĄCZNIK NR 2 do Programu Kształcenia Nauczycieli Założenia programowe i organizacyjne praktyk pedagogicznych studentów II i III roku studiów stacjonarnych

Bardziej szczegółowo

Program Erasmus. Przegląd statystyk. Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie

Program Erasmus. Przegląd statystyk. Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Program Erasmus Przegląd statystyk Opracowanie: Małgorzata Członkowska-Naumiuk Co zawiera prezentacja? Wybór danych

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie projektu

Podsumowanie projektu Podsumowanie projektu ESF01-2013 1 PL1 LEO01 37042 Uczniowie z Malborka wybierają zawody z przyszłością Prezentacja: Michalina Mościszko Projekt: Staże i praktyki zagraniczne dla osób kształcących się

Bardziej szczegółowo

Regulamin potwierdzania na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu efektów uczenia się uzyskanych poza systemem studiów

Regulamin potwierdzania na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu efektów uczenia się uzyskanych poza systemem studiów Regulamin potwierdzania na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu efektów uczenia się uzyskanych poza systemem studiów Przepisy ogólne 1 1. Regulamin określa obowiązujące na Uniwersytecie Ekonomicznym w

Bardziej szczegółowo

Program Erasmus. Przegląd statystyk. Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie

Program Erasmus. Przegląd statystyk. Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Program Erasmus Przegląd statystyk Opracowanie: Małgorzata Członkowska-Naumiuk Co zawiera prezentacja? Wybór danych

Bardziej szczegółowo

CZYNNIKI WYBORU DROGI EDUKACYJNO-ZAWODOWEJ

CZYNNIKI WYBORU DROGI EDUKACYJNO-ZAWODOWEJ CZYNNIKI WYBORU DROGI EDUKACYJNO-ZAWODOWEJ Cieszyn, 18.10.2012r. Od 01.09.2012 Zespół Poradni Psychologiczno- Pedagogicznych w Cieszynie Na mocy uchwały nr XXII/177/12 Rady Powiatu Cieszyńskiego ZDANIA

Bardziej szczegółowo

stanu na koniec okresu Bezrobotni według Osoby do 12 miesięcy nauki ogółem od dnia ukończenia

stanu na koniec okresu Bezrobotni według Osoby do 12 miesięcy nauki ogółem od dnia ukończenia INFORMACJA LOKALNA O ZAWODZIE NAUCZYCIEL JĘZYKA WŁOSKIEGO (KOD 233014) ANALIZA SYTUACJI NA RYNKU PRACY Zawód Nauczyciel języka włoskiego to jeden z 2360 zawodów ujętych w obowiązującej od 1 lipca 2010

Bardziej szczegółowo

Raport ze spotkania. Program wizyty. Spotkanie w Leeds, 27 28 Marca 2014

Raport ze spotkania. Program wizyty. Spotkanie w Leeds, 27 28 Marca 2014 LIFELONG LEARNING PROGRAMME GRUNDTVIG Tytuł projektu: Osoby 50 + na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Raport z 2 wizyty grupy partnerskiej, Leeds, UK Leeds, 27 28 Marca 2014 Organizator spotkania The

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Edukacji Narodowej otworzyło stronę internetową www.polskaszkola.pl

Ministerstwo Edukacji Narodowej otworzyło stronę internetową www.polskaszkola.pl Ministerstwo Edukacji Narodowej otworzyło stronę internetową www.polskaszkola.pl W trosce o edukację dzieci wyjeżdżających z rodzicami za granicę Ministerstwo Edukacji Narodowej przygotowało materiały,

Bardziej szczegółowo

Wsparcie Językowe Online Erasmus+ Wykorzystaj w pełni pobyt w ramach programu Erasmus+

Wsparcie Językowe Online Erasmus+ Wykorzystaj w pełni pobyt w ramach programu Erasmus+ Wsparcie Językowe Online Erasmus+ Wykorzystaj w pełni pobyt w ramach programu Erasmus+ Erasmus+: zmienia życie, otwiera umysły Celami programu Erasmus+ są zwiększenie umiejętności i szans na zatrudnienie,

Bardziej szczegółowo

CELE REALIZOWANEGO W SZKOLE PROJEKTU

CELE REALIZOWANEGO W SZKOLE PROJEKTU Program Leonardo da Vinci jest częścią nowego programu edukacyjnego Unii Europejskiej "Uczenie się przez całe życie" (Lifelong Learning Programme). Program ma na celu promowanie mobilności pracowników

Bardziej szczegółowo

Program A-level u progu zmian Spojrzenie praktyczne

Program A-level u progu zmian Spojrzenie praktyczne Program A-level u progu zmian Spojrzenie praktyczne Konferencja nauczycieli polskich szkół sobotnich 10-12 lipca 2015 Elżbieta Grabska-Moyle Polska Szkoła w Luton i Dunstable www.polskaszkolaluton.org.uk

Bardziej szczegółowo

Czas trwania studiów podyplomowych: 3 semestry (360 godzin dydaktycznych + 75 godzin praktyk)

Czas trwania studiów podyplomowych: 3 semestry (360 godzin dydaktycznych + 75 godzin praktyk) Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie Wydział Pedagogiczny Studia podyplomowe Pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna. Edycja II finansowana z Europejskiego Funduszu Socjalnego-EFS Uprawnienia:

Bardziej szczegółowo

Praktyki Studenckie Pedagogika Studia I stopnia (licencjackie) Informacje dla studentów

Praktyki Studenckie Pedagogika Studia I stopnia (licencjackie) Informacje dla studentów Praktyki Studenckie Pedagogika Studia I stopnia (licencjackie) Informacje dla studentów Praktyki studenckie są integralnym składnikiem kształcenia uniwersyteckiego, łączny wymiar czasu praktyki wynosi

Bardziej szczegółowo

Zasadniczym celem programu jest przyczynienie się do:

Zasadniczym celem programu jest przyczynienie się do: ERASMUS+ Zasadniczym celem programu jest przyczynienie się do: spełnienia celów strategii europejskich w obszarze edukacji, w tym zwłaszcza strategii Edukacja i szkolenia 2020, rozwoju krajów partnerskich

Bardziej szczegółowo

Program Erasmus. Przegląd statystyk. Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie

Program Erasmus. Przegląd statystyk. Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Program Erasmus Przegląd statystyk Opracowanie: Małgorzata Członkowska-Naumiuk Co zawiera prezentacja? Wybór danych

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji. www.frse.org.pl

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji. www.frse.org.pl Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji www.frse.org.pl Foundation for the Development of the Education System www.frse.org.pl Program Erasmus Podsumowania 1998-2011 Erasmus w Polsce Wyjazdy 1998/99 2010/11

Bardziej szczegółowo

obiektywne subiektywne wypychające z rynku pracy wiążące z rynkiem pracy

obiektywne subiektywne wypychające z rynku pracy wiążące z rynkiem pracy Edward Dolny obiektywne subiektywne wypychające z rynku pracy wiążące z rynkiem pracy VII VI V IV III II I Czynniki zachęcające do przechodzenia na emeryturę/rentę 1. Zły stan zdrowia 21. Uzyskanie wieku

Bardziej szczegółowo

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają wybrane fakty z historii emerytur, przeanalizują dwa podstawowe systemy emerytalne

Bardziej szczegółowo

Oceny pisemnych egzaminów językowych dokonują lektorzy Zespołu Języków Obcych SWSPiZ według przyjętych przez nich kryteriów oceniania.

Oceny pisemnych egzaminów językowych dokonują lektorzy Zespołu Języków Obcych SWSPiZ według przyjętych przez nich kryteriów oceniania. Regulaminu rekrutacji studentów na wyjazdy w ramach programu Socrates/Erasmus Na podstawie Karty Erasmusa nadanej Społecznej Wyższej Szkole Przedsiębiorczości i Zarządzania (SWSPiZ) przez Komisję Europejską

Bardziej szczegółowo

Mieszkania chronione dla młodzieży opuszczającej pieczę zastępczą w Małopolsce Analiza dostępności i zapotrzebowania Wyniki badania

Mieszkania chronione dla młodzieży opuszczającej pieczę zastępczą w Małopolsce Analiza dostępności i zapotrzebowania Wyniki badania Mieszkania chronione dla młodzieży opuszczającej pieczę zastępczą w Małopolsce Analiza dostępności i zapotrzebowania Wyniki badania 22.04.2015 r., Kraków O badaniu Cel przedsięwzięcia: Wypracowanie rekomendacji

Bardziej szczegółowo

Uniwersytety i szkoły wyższe

Uniwersytety i szkoły wyższe Uniwersytety i szkoły wyższe Na uniwersytecie lub szkole wyższej można uczyć się na wielu kierunkach i kursach. Szkolnictwo wyższe oznacza większą swobodę i odpowiedzialność za samego siebie. Studia muszą

Bardziej szczegółowo

Opinia dotycząca senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o języku polskim oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 968)

Opinia dotycząca senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o języku polskim oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 968) Opinia dotycząca senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o języku polskim oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 968) Minister Edukacji Narodowej ceni każdą inicjatywę, dzięki której uczniowie

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W SZKOLNICTWIE PODNADGIMNAZJALNYM

ZMIANY W SZKOLNICTWIE PODNADGIMNAZJALNYM ZMIANY W SZKOLNICTWIE PODNADGIMNAZJALNYM STUDIA KURSY KWALIFIKACYJNE MATURA Absolwenci ZSZ Rozpoczynają naukę od klasy II Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych 3 lata LO 3 lata nauki Technikum 4 lata nauki

Bardziej szczegółowo

Program Erasmus. Przegląd statystyk. Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie

Program Erasmus. Przegląd statystyk. Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Program Erasmus Przegląd statystyk Opracowanie: Małgorzata Członkowska-Naumiuk Co zawiera prezentacja? Wybór danych

Bardziej szczegółowo

MATEMATYKA GEOGRAFIA JĘZYK ANGIELSKI lub JĘZYK FRANCUSKI

MATEMATYKA GEOGRAFIA JĘZYK ANGIELSKI lub JĘZYK FRANCUSKI MATEMATYKA GEOGRAFIA JĘZYK ANGIELSKI lub JĘZYK FRANCUSKI Informacje o klasach C Klasy ekonomiczne powołano w IV LO w roku 2, wychodząc naprzeciw potrzebom uczniów planujących podjęcie studiów na kierunkach

Bardziej szczegółowo