Kapitał ludzki podstawą budowania przewagi konkurencyjnej współczesnych przedsiębiorstw

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Kapitał ludzki podstawą budowania przewagi konkurencyjnej współczesnych przedsiębiorstw"

Transkrypt

1 Magdalena Rosińska Kapitał ludzki podstawą budowania przewagi konkurencyjnej współczesnych przedsiębiorstw Współczesna gospodarka powszechnie już zyskała miano gospodarki opartej na wiedzy, a zatem ze swej istoty gospodarki, w której znaczenie kapitału intelektualnego jest ogromne i wciąż wzrasta. Kapitał ludzki staje się podstawowym źródłem przewagi konkurencyjnej, gdyż pozostałe składniki majątku przedsiębiorstwa jako mierzalne łatwiej poddają się standaryzacji i stają się w pełni porównywalne. Ludzie stanowią, zatem współcześnie najistotniejszy zasób strategiczny organizacji i decydują o jej przewadze nad konkurencją. Konsekwencją przejścia gospodarki światowej od przemysłowo-handlowej do informatyczno-usługowej wydaje się być dewaluacja tradycyjnego podejścia zasobowego na rzecz myślenia strategicznego, nakazującego długookresowe spojrzenie prorozwojowe. Celem artykułu jest, zatem wykazanie, iż podstawę budowania przewagi konkurencyjnej współczesnych przedsiębiorstw stanowi kapitał ludzki. W pierwszej części artykułu przedstawiono znaczenie zasobów w kreowaniu konkurencyjności przedsiębiorstw w ujęciu teoretycznym. Druga część tekstu poświęcona została kapitałowi ludzkiemu jako podstawowemu elementowi aktywów niematerialnych organizacji, który w warunkach realizacji koncepcji gospodarki opartej na wiedzy decyduje o jej przetrwaniu i rozwoju. W ostatniej części opracowania podjęto próbę egzemplifikacji rozważań teoretycznych wykorzystując analizę procesu internacjonalizacji działalności badawczo-rozwojowej wielkich korporacji. Znaczenie zasobów w kreowaniu konkurencyjności przedsiębiorstwa Najogólniej zasoby przedsiębiorstwa stanowi wszystko to, co organizacja posiada lub wie a co umożliwia jej stworzenie oraz wdrożenie strategii poprawiającej wyniki ekonomiczne. Stan posiadania organizacji nazywamy zasobami (aktywami), natomiast wiedzę niezbędną do działania i wykorzystania zasobów nazywamy zdolnościami, umiejętnościami bądź kompetencjami. Na najniższym szczeblu hierarchii usytuowane są zasoby sensu stricte, 1

2 czyli czynniki stanowiące wkład do produkcji przekształcany w kolejnych ogniwach kreowania łańcucha wartości. W celu ich zdobycia a następnie utrzymania przedsiębiorstwo ponosi pewne nakłady o charakterze stałym. Przypisuje się im relatywnie najmniejszą wartość. Nobilituje je dopiero przekształcenie w tzw. zasoby strategiczne, które umożliwiają przedsiębiorstwu osiągnięcie szczególnej pozycji, dającej przewagę konkurencyjną. Zasoby strategiczne kreowane są, bowiem dopiero dzięki szeroko rozumianym zdolnościom organizacji (produkcyjnym, sprzedażowym, marketingowym) do wykorzystania zasobów sensu stricte w celu odniesienia sukcesu rynkowego 1. Dla zrozumienia istoty tworzenia przewagi konkurencyjnej konieczne wydaje się, zatem rozróżnienie i doprecyzowanie pojęć kompetencji i umiejętności (potocznie używanych wymiennie). Umiejętności to zrutynizowane działania umożliwiające stały wzrost efektywności działań podejmowanych na danym rynku. (D. Collins), opierające się wykorzystaniu kolektywnych i wielofunkcyjnych zdolności organizacyjnych do takiej alokacji zasobów, która pozwala na uzyskiwanie sukcesu rynkowego (G. Stalk, P. Evans, L. Schuman) 2. Kompetencje mają natomiast szerszy, bo korporacyjny kontekst. Charakteryzują to, co organizacja robi dobrze nie w jednej lub niektórych, lecz we wszystkich sferach swojej działalności. Kompetencje są rezultatem posiadania wielu różnych umiejętności w zakresie różnych działań i procesów 3. Wydają się, zatem być wyższą formą umiejętności organizacji, starającej się pokazać swoją wyjątkowości lub unikalność. Istotę przewagi konkurencyjnej stanowią jednak tylko, tzw. kluczowe kompetencje a zatem kombinacja unikalnych umiejętności pozwalających przedsiębiorstwu uzyskać długookresowe efekty synergiczne a w konsekwencji możliwości dywersyfikacji działalności w kierunku obszarów pozornie niezwiązanych z jego podstawową działalnością lub nawet uznawanych za mało atrakcyjne. Twórcy koncepcji kluczowych kompetencji (C.K. Prahalad i G. Hamel 4 ) wskazują, iż związane są one ze sferami technologii, produkcji i zarządzania. Stanowią wypadkową różnorodnych umiejętności posiadanych przez poszczególne elementy 1 J. Rokita, Zarządzanie strategiczne: tworzenie i utrzymywanie przewagi konkurencyjnej, PWE, Warszawa 2005 s M. Rybak, Budowanie potencjału konkurencyjności, [w:] M. Rybak (red.); Kapitał ludzki jako źródło konkurencyjności przedsiębiorstw, Poltext, Warszawa 2003, s J.Rokita, Zarządzanie strategiczne:..; op. cit. s Koncepcję kluczowych kompetencji przedstawili w 1990 r. w swoim artykule: G. Hamel, C.K. Prahalad, The Core Competences of the Corporation, Harvard Business Review, maj-czerwiec1990. (Por.: Z. Pierścionek, Strategie konkurencji i rozwoju przedsiębiorstwa, PWN, Warszawa 2006, s ) 2

3 składowe organizacji a ujawniają się dopiero jako efekt kolektywnego uczenia się oraz pogłębiania integracji między strategicznymi jednostkami biznesu 5. Kluczowe kompetencje mogą być rozumiane jako specyficzne umiejętności (aspekt czynnościowy) oraz cechy procesu uczenia się (aspekt poznawczy) ukierunkowane na osiąganie możliwie najwyższego poziomu satysfakcji obsługiwanego podmiotu (W.C. Bogner i H. Thomas) 6. Proces poznawczy opiera się na korzystaniu z profesjonalnej i kompleksowej wiedzy na temat interakcji pomiędzy wykorzystywaną technologią, dynamiką organizacji i charakterem domeny działania przedsiębiorstwa. Jego fundament stanowi kierowanie się zasadami podzielanego przez uczestników organizacji systemu wartości, który decyduje o kierunku i formie działań. Oznacza to wykorzystanie wypracowanych wzorców postępowania w procedurach rutynowych, odwoływanie się do sprawdzonych metod rozwiązywania problemów organizacyjnych, ale przede wszystkim poczucie odpowiedzialności za rozwój organizacji jako całości. Zarówno czynnościowy jak i poznawczy aspekt kluczowych kompetencji są rozwijane w wyniku nieustannego uczenia się wszystkich zaangażowanych podmiotów, z myślą o osiąganiu i utrzymywaniu przewagi konkurencyjnej. Można wyodrębnić dwa nurty oceny znaczenia zasobów w organizacji. Pierwszy koncentruje się wyłącznie na cechach zasobów i umiejętności, drugi analizuje szerszy ekonomiczny i społeczny kontekst budowania przewagi konkurencyjnej 7. Wydaje się, iż w wyniku standaryzacji podstawowych cech wszelkich dóbr podejście analizujące jedynie rdzeń zjawiska (aspekt fizyczno-techniczny) z pominięciem jego otoczenia (aspektu ekonomicznospołecznego) zaczyna tracić na znaczeniu. W konsekwencji za zasoby strategiczne organizacji stanowiące o jej potencjale konkurencyjnym uznaje się tzw. zasoby sensu largo 8 obejmujące: zasoby mierzalne, którymi podmiot w danej chwili dysponuje (sensu stricte) oraz umiejętności i kompetencje pozwalające na uczynienie z nich narzędzi skutecznej walki konkurencyjnej. Zasoby, aby zyskać miano strategicznych muszą charakteryzować się rzadkością, trudnością imitowania oraz brakiem substytutów. Stopień substytucyjności oceniamy jednak nie na podstawie podobieństwa zasobów, lecz na podstawie możliwości 5 M. Rybak, Budowanie potencjału op. cit., s M. Sulimowska-Formowicz, Kompetencje przedsiębiorstwa a przewaga konkurencyjna, [w:] E. Najlepszy (red.), Strategie przedsiębiorstw na rynkach zagranicznych. Implikacje dla Polski, Akademia Ekonomiczna w Poznaniu, Poznań 2002, s K. Obłój, Strategie organizacji. W poszukiwaniu trwałej przewagi konkurencyjnej, PWE, Warszawa 1998, s Zasoby sensu largo to suma zasobów sensu stricte umiejętności, kompetencji i kluczowych kompetencji. Por. M. Stankiewicz; Konkurencyjność przedsiębiorstwa. Budowanie konkurencyjności przedsiębiorstwa w warunkach globalizacji, Dom Organizatora, Toruń 2005, s

4 osiągania dzięki nim analogicznych rezultatów 9. Fundamentem trwałości przewagi konkurencyjnej jest, więc nie tyle odpowiednia kompozycja zasobów, ale podłoże związków przyczynowo-skutkowych, na których ją zbudowano. Źródło przewagi konkurencyjnej stanowią powiązania wewnątrzorganizacyjne. Brak czytelności ich struktury (niejawność) utrudnia konkurentom identyfikację istoty przewagi a tym samym wskazanie, co stanowi rzeczywisty zasób strategiczny organizacji. W konsekwencji obok tradycyjnie zwieranych kontraktów i umów o współpracy funkcjonują różnego rodzaju powiązania sieciowe 10, często oparte na nieformalnych uzgodnieniach. W tym miejscu warto, zatem zwrócić uwagę na znaczenie kultury organizacyjnej firmy, czyli specyfikę stosunków międzyludzkich, na których zbudowane są relacje biznesowe organizacji: wewnętrzne (pracownicy, menadżerowie) i zewnętrzne (dostawcy, kooperanci, klienci, instytucje usługowe, jednostki edukacyjno-szkoleniowe i administracyjne). Relacje tego typu kreują zasoby bardzo trudne do imitacji, gdyż stanowiące pewien wypracowywany latami i wciąż udoskonalany model współpracy oparty na głęboko zakorzenionych wzorcach instytucjonalnych (rozumianych jako systemy wartości i normy cywilizacyjno-kulturowe). Wartość zasobów strategicznych winno się mierzyć stopniem możliwej substytucji konkretnego zasobu czy ich wiązki. Pierwszym nurtem wskazującym wewnętrzny potencjał przedsiębiorstwa jako podstawowe źródło jego przewagi konkurencyjnej była zasobowa szkoła myślenia strategicznego. Przedstawiciele tej szkoły 11 nie tylko wyróżnili obok zasobów sensu stricte, zdolności i umiejętności oraz kluczowe kompetencje, ale wskazali na cechy zasobów decydujące o skuteczności realizacji strategii organizacji. Co jednak wydaje się najważniejsze zauważyli, że zasoby stanowią wyłącznie potencjał konkurencyjny, który przedsiębiorstwo musi wciąż udoskonalać i dopasowywać do zmian zachodzących w otoczeniu, aby utrzymać swoją konkurencyjność na rynku w długim okresie. 9 B. Godziszewski, Zasobowe uwarunkowania strategii przedsiębiorstwa, Wyd. Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2001, s Szerzej na temat istoty i typologii powiązań sieciowych np. R. Krupski (red.), Zarządzanie przedsiębiorstwem w turbulentnym otoczeniu. Ku superelastycznej organizacji: PWE, Warszawa 2005, s czy M. Rosińska, Sieci biznesowe jako forma integracji w celu optymalizacji warunków działania na rynku globalnym-ujęcie teoretyczne, [w:] E. Najlepszy (red.), Biznes międzynarodowy, a internacjonalizacja gospodarki narodowej, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Poznaniu; Poznań 2005, s Wśród przedstawicieli szkoły zasobowej wymienić można: J.B. Barney a, R.M. Granta, G. Hamela, M.A. Peterafa, T.J. Petersa, C.K. Prahalada, R.H. Watermana Jr., B. Wernerfelta. Por. R. Haffer, Systemy zarządzania jakością w budowaniu przewag konkurencyjnych przedsiębiorstw, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2003, s

5 Podsumowując, poszukując źródeł przewagi konkurencyjnej współczesnych przedsiębiorstw należy uwypuklić trzy elementy 12 : architekturę organizacji, jej reputację oraz zdolność do kreowania efektywnych rozwiązań innowacyjnych. Architektura to specyficzny model funkcjonowania organizacji, oparty na sieci kontraktów wewnątrz i wokół przedsiębiorstwa. Reputacja postrzegana często jako marka czy public relations to wizerunek organizacji w otoczeniu kreowany na postawie jakości oferowanych dóbr i usług w długim okresie. Innowacyjność jako źródło wyróżniających firmę zdolności to umiejętność przekształcania nowatorskich rozwiązań w przewagę konkurencyjną. Zależna jest ona nie tylko od możliwości technologicznych przedsiębiorstw (np. posiadanie laboratoriów badawczo-rozwojowych), ale przede wszystkim od kreatywności kapitału intelektualnego organizacji. Kapitał ludzki jako kluczowy czynnik konkurencyjności w gospodarce opartej na wiedzy Zasobowa szkoła myślenia strategicznego, nazywana również szkołą zasobów, umiejętności i uczenia się, wskazuje na kadrę wraz z jej specyficznymi właściwościami, jako na jeden z kluczowych zasobów strategicznych. Podstawowym założeniem jest stwierdzenie, że źródłem sukcesu firmy jest unikalność konfiguracji zasobów i umiejętności. Zapewniają ją natomiast aktywa niematerialne jak: wiedza, informacja, własność intelektualna, specyficzna kultura organizacyjna oraz zaangażowanie, kreatywność i lojalność kadr. Dzięki nim przedsiębiorstwo może być dynamiczne i innowacyjne, a zatem konkurencyjne 13. W konsekwencji takiego podejścia przypisano zasobom ludzkim kapitalne znaczenie w kreowaniu sukcesu organizacji. Uznano je za specyficzne, zwracając uwagę na dużą elastyczność, częściową nieprzewidywalność oraz zdolność do samoistnego rozwijania się i podnoszenia swojej wartości wraz z upływem czasu Architektura przedsiębiorstwa to sieć relatywnych kontraktów wewnątrz i wokół firmy (architektura wewnętrzna i zewnętrzna), pewien model funkcjonowania organizacji. Por. Z. Pierścionek, Strategie konkurencji i rozwoju przedsiębiorstwa, PWN, Warszawa 2006, s A. Pietruszka-Ortyl, Proces zarządzania kapitałem intelektualnym, Przegląd organizacji, 2004, nr 6, s J. Jasińska, Planowani kadr, [w:] T. Listwan (red.), Zarządzanie kadrami, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2002, s

6 Obecnie dominującym wydaje się podejście utożsamiające zasoby niematerialne organizacji z jej kapitałem intelektualnym, na który składają się trzy grupy aktywów 15 : kompetencje pracowników, struktura wewnętrzna i system powiązań zewnętrznych organizacji. Kapitał intelektualny przedstawiany jest, zatem najczęściej jako suma elementów składowych, wśród których wymienia się: kapitał ludzki, kapitał organizacyjny, kapitał rynkowy, kapitał innowacyjny, albo kapitał ludzki, społeczny i organizacyjny 16. Kapitał ludzki traktuje się jednak jako podstawę istnienia, tworzenia i funkcjonowania pozostałych elementów kapitału intelektualnego, które uznaje się za miękkie komponenty zasobów organizacji wtórne wobec zasobów ludzkich. Podkreślić należy, zatem iż kapitał intelektualny zawsze bazuje na kapitale ludzkim. Wyróżnienie w pojęciu kapitału intelektualnego elementów składowych ma jednak uwypuklać, że choć to ludzie (kapitał ludzki) tworzą wiedzę, to dopiero przez interakcje zachodzące między nimi (kapitał społeczny) jej zakres jest zwiększany, a w efekcie powstaje zinstytucjonalizowana wiedza należąca do organizacji (kapitał organizacyjny). Na końcu tego procesu staje się ona dobrem quasi-publicznym (bazy danych, normy, zwyczaje, wzorce), uznawanym w danej organizacji za standard, którego upowszechnianie wśród jej członków pozwala na podnoszenie ich indywidualnej efektywności jak i systemu jako całości. Wzrost znaczenia zasobów niematerialnych w tym kapitału ludzkiego oznacza, że małe przedsiębiorstwa są zdolne dzięki kreatywności swoich pracowników odnieść sukces rynkowy. Dzieję się tak często właśnie za sprawą włączenia owego podmiotu w struktury sieci biznesowej, w której oferując swoje unikatowe kompetencje otrzymuje w zamian wsparcie kapitałowe i organizacyjne. W ten sposób następuje wychwycenie wiedzy poszczególnych jednostek (osób rozproszonych w różnych organizacjach) poprzez systemy zarządzania zasobami ludzkimi (procesy rekrutacji, doboru i selekcji pracowników, system motywowania kadr i wspierania ich rozwoju). Ważne, bowiem dla pomnażania wiedzy i podnoszenia jej wartości jest jak najpełniejsze wykorzystanie kapitału społecznego i organizacyjnego, czyli zarówno zgromadzonej i skodyfikowanej w organizacji wiedzy jak i 15 Podjęto wiele prób klasyfikacji zasobów niematerialnych: rozróżnienia typów, wskazania cech charakterystycznych tak, aby wykazać ich odmienność od aktywów materialnych Szerzej: B. Mikuła, A. Pietruszka-Ortyl, A. Potocki, Zarządzanie przedsiębiorstwem XXI wieku, Difin, Warszawa 2002, s Poszczególni autorzy prezentują różnorodne elementy składowe kapitału intelektualnego. Porównaj np.: M. Jabłoński, Rola, struktura i pomiar kapitału intelektualnego organizacji, Ekonomika i Organizacja Przedsiębiorstw, 2002, nr 11, s ; A. Pocztowski, Kapitał intelektualny a zarządzanie zasobami ludzkimi, Zeszyty Naukowe Akademii Ekonomicznej w Krakowie, 2003, nr 629, s. 6 oraz M. Armstrong, Zarządzanie zasobami ludzkimi, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2003, s

7 tej przez nią przepływającej, której źródłem są sieci relacji wewnątrz firmy i poza nią. Konsekwencją realizacji koncepcji gospodarki opartej na wiedzy jest, zatem sukcesywnie kreowanie struktury powiązań biznesowych (w efekcie globalizacji i liberalizacji także globalnych), wewnątrz której następuję szybki przepływ wiedzy i informacji oraz jej przetwarzanie i wzbogacanie. Podmioty uczestniczące w sieci tworzą organizację, której celem strategicznym jest rozwój dzięki wypracowaniu unikatowej wartości dodanej, pozwalającej na utrzymywanie przewagi konkurencyjnej organizacji jako całości. We współczesnym przedsiębiorstwie ludzie powinni być, zatem traktowani jak najcenniejsze aktywa a organizacja winna dbać o ich stały rozwój. Podczas gdy inne aktywa z upływem czasu ulegają deprecjacji ludzie mają zdolność do szybkiego pomnażania swojej wartości poprzez proces uczenia się. W znacznie większym stopniu niż inne zasoby mogą też przyczyniać się do tworzenia wartości dodanej. Stąd w modelu gospodarki opartej na wiedzy wskazuje się na zasoby ludzkie jako na fundament podnoszenia konkurencyjności i wzrostu innowacyjności. Podkreśla się, że inwestycje związane z rozwojem zasobów ludzkich stanowią najkorzystniejszą lokatę kapitału. W przedsiębiorstwach dotyczy to doskonalenia umiejętności zawodowych pracowników, ale także organizowania szkoleń tzw. ogólnorozwojowych, pobudzających kreatywność pracowników i nakłaniających ich do podejmowania nowych wyzwań. Z perspektywy makroekonomicznej (gospodarki światowej) realizacja koncepcji gospodarki opartej na wiedzy to np. poszukiwanie nowych miejsc lokalizacji inwestycji zagranicznych pod kątem atrakcyjności oferowanych tam zasobów. Internacjonalizacja działalności badawczo-rozwojowej korporacji jako próba egzemplifikacji znaczenia kapitału ludzkiego we współczesnej gospodarce Wydaje się, iż rosnące znaczenie kapitału ludzkiego w budowaniu potencjału konkurencyjnego możemy obserwować analizując przepływy kapitału wielkich korporacji związane z działalnością badawczo-rozwojową. Analiza ta wskazuje, bowiem że istotną przyczyną umiędzynarodowienia sfery badań i rozwoju (B+R) jest poszukiwanie dostępu do baz utalentowanych, kreatywnych i odpowiednio zmotywowanych pracowników. Ta nowa tendencja w ukierunkowaniu światowych strumieni inwestycyjnych jest konsekwencją zmian w wartościowaniu motywów inwestycyjnych oraz zasad oceny miejsc lokalizacji inwestycji. 7

8 Potwierdza wzrost znaczenia czynników miękkich lokalizacji inwestycji, w tym związanych z rozwojem kapitału ludzkiego. Znaczenie tradycyjnych nakładów produkcyjnych (rozumianych jako płace niewykwalifikowanej siły roboczej i ceny surowców), czyli ich udział w całkowitym koszcie produkcji zmniejsza się. W obecnych systemach produkcyjnych wzrasta rola kwalifikacji i tym samym jakości, czyli efektywności pracy a mniejsze znaczenie ma prosta produktywności zasobów. Zmiana ta to efekt przeniesienia punktu ciężkości w produkcji międzynarodowej z pracochłonnych i surowcochłonnych czynności (zautomatyzowanie ich w wyniku postępu technicznego i technologicznego), na procesy kapitałochłonne (głównie oparte o innowacje i rozwój kapitału ludzkiego). Tym samym wyraźnie uwidacznia się rosnące znaczenie zasobów ludzkich w podnoszeniu konkurencyjności współczesnych przedsiębiorstw. Zmniejsza się znaczenie tradycyjnych tzw. twardych czynników budowania przewagi konkurencyjnej (w odniesieniu do przyciągania inwestycji zagranicznych oznacza to mniejszą wagę dostępności w miejscu inwestycji np. baz surowcowych, taniej siły roboczej czy lokalnych rynków zbytu), natomiast wzrasta rola tzw. czynników miękkich (wykwalifikowanych i kreatywnych kadr, profesjonalnej i nowoczesnej infrastruktury biznesowej) 17. Czynniki twarde ulegając standaryzacji neutralizują się. Muszą zostać spełnione, ale są łatwo porównywalne i uznawane za standard minimum. Nie mają, zatem większego znaczenia w budowaniu pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstwa (podobnie jak tracą na znaczeniu przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych). Ostatecznie o sukcesie przedsiębiorstw (tak jak i o lokalizacji inwestycji) decydują pewne szczególne elementy jakościowe, stanowiące wartość dodaną do owego standardu. W dynamicznie rozwijającej się gospodarce kapitalne znaczenie zyskuje, zatem kapitał ludzki stając się podstawowym zasobem strategicznym organizacji i fundamentem budowania trwałej przewagi konkurencyjnej. Współczesny przedsiębiorca wybierając 17 Czynniki decydujące o lokalizacji inwestycji zagranicznych można podzielić na czynniki twarde i miękkie. Do pierwszej grupy zaliczamy tradycyjne elementy kosztowe. W przypadku siły roboczej jest to podaż pracy na danym obszarze i poziom wynagrodzeń. W odniesieniu do infrastruktury to tradycyjna komunikacja (drogi, kolej) czy podaż gruntów. Rozpatrując drugą grupę, czyli czynniki miękkie w odniesieniu do rynku pracy to np. zdolności i mobilność kapitału ludzkiego, gotowość do podnoszenia kwalifikacji, motywacje kadry, umiejętność pracy w zespole. Analizując infrastrukturę to z kolei sieć powiązań biznesowych czyli telekomunikacyjnoinformacyjnych, zaplecze informatyczne, centra finansowe, infrastruktura kulturalno-oświatowa itd. Szerzej: M. Rosińska, Regionalne aspekty lokalizacji bezpośrednich inwestycji zagranicznych (w ujęciu teoretycznym), Acta Universitatis Lodziensis Folia Geographica Socio-Oeconomica 7, Łódź 2006, s

9 miejsce lokalizacji działalności, zwraca szczególną uwagę na wartość oferowanego potencjału ludzkiego. Potrzebuje, bowiem przynajmniej dwóch podstawowych typów pracowników: kreatorów i wykonawców. Pierwsza grupa to naukowcy, inżynierowie, menedżerowie, którzy stanowią źródło rozwiązań innowacyjnych a przez swoją kreatywność i pęd do doskonalenia się nakręcają spiralę jakości. Druga grupa to pracownicy wykonujący rutynowe prace produkcyjne oraz usługowe. Miejsce wybrane na lokalizację działalności musi, więc mieć korzystne cechy środowiskowe, aby przyciągnąć pracowników o najwyższych kwalifikacjach oferując im warunki stymulujące ich aktywność zawodową (być mekką dla kreatorów ). W początkowym okresie internacjonalizacji działalności przedsiębiorstwa kreatorzy pochodzą zwykle z kraju macierzystego korporacji stopniowo jednak uwzględniany jest potencjał lokalnego kapitału ludzkiego. Pozytywnie na ocenę lokalizacji wpływa, zatem istnienie szerokiego rynku pracy o znacznej podaż siły roboczej, umożliwiającego pozyskanie pracowników różnych kategorii (niewykwalifikowanych za względnie niską cenę, ale i wykształconych poszukujących szansy dalszego rozwoju). Atrakcyjność lokalizacyjna obecnie rzadko opiera się, bowiem wyłącznie na czynnikach ilościowych takich jak duże zasoby demograficzne i wynikające z nich niskie koszty pracy niewykwalifikowanej, (choć oczywiście brane są one pod uwagę). Znacznie ważniejszym czynnikiem jest dostrzeganie nowych tendencji rozwojowych i wychodzenie naprzeciw potrzebom inwestorów. Oznacza to podjęcie działań zmierzających do uzupełnienia braków kadrowych poprzez uruchamianie odpowiednich systemów edukacyjnoszkoleniowych (profilowanych kierunków kształcenia np. technicznych 18 ). Ponadto promowanie w społeczeństwie zasad funkcjonowania w gospodarce opartej na wiedzy, czyli pobudzanie chęci podnoszenia kwalifikacji, postaw otwartych na nowe rozwiązania, kreatywności i mobilności. Istotne jest pokazywanie możliwości rozwojowych, jakie daje zaangażowanie się w proces uczenia się, doskonalenia i zdobywania doświadczeń. Przedsiębiorstwa doceniając znaczenie kapitału intelektualnego dla budowania trwałej przewagi konkurencyjnej poszukują, zatem miejsc z tzw. przychylną atmosferą biznesową. O ile, bowiem przeniesienie technologii i materialnych środków produkcji następuje szybko, o tyle stworzenie sprawnie funkcjonującej organizacji jest procesem długotrwałym. 18 Obecnie 2/3 studentów uczelni technicznych na świecie to studenci z krajów azjatyckich (Chiny, Indie). Jest to odpowiedź na zapotrzebowanie rynku, świadcząca o elastyczności w dostosowywaniu się do oczekiwań przedsiębiorstw (w tym korporacji). 9

10 Przyspiesza go z pewnością odpowiednie nastawienie potencjalnych pracowników do konieczności ciągłego wzbogacania swojej wiedzy oraz doskonalenia umiejętności i kompetencji. Wiedza, jej kreowanie i wykorzystywanie to, bowiem jedna z determinant osiągania sukcesu we współczesnej opartej na wiedzy gospodarce. Wydaje się, iż stan zaawansowania technologicznego i szybkość postępu informacyjnego sprawiają, że tylko szeroko rozumiana kooperacja przedsiębiorstw i innych instytucji prowadzi do trwałego rozwoju i zapewnia odpowiedni poziom innowacyjności rozwiązań. Będąc świadomymi tego faktu, korporacje kreują międzynarodową sieć zasobów wiedzy, innowacji i technologii 19. Dokonują rozproszenia ośrodków badawczo-rozwojowych firmy poszukują najlepszych warunków dla poprawy efektywności. Wcześniej działalność B+R korporacji prowadzona była wyłącznie na terenie ich krajów macierzystych. Era wzrostu znaczenia kapitału ludzkiego, przy równoczesnym zmniejszeniu roli tradycyjnych elementów łańcucha wartości powoduje rozszerzenie sfery poszukiwań na obszary dotychczas pomijane. W ujęciu mikroekonomicznym oznacza to włączenie do sieci biznesowej małych podmiotów gospodarczych, których siła tkwi w kapitale intelektualnym, elastyczności i kreatywności. W ujęciu makroekonomicznym oznacza rozszerzenie działalności inwestycyjnej na kraje o często niewielkim potencjale ekonomicznym, ale dysponujące znaczącą a uśpioną siłą tkwiącą w zasobach ludzkich. Korporacje szukając korzystnych miejsc lokalizacji swoich inwestycji, zachowują się zgodnie z logiką strategii budowania trwałej konkurencyjności, czyli wybierają partnerów (państwa) zainteresowanych współpracą w długim okresie, czyli gotowych do współtworzenia globalnej sieci badawczo-rozwojowej. Oznacza to oferowanie odpowiedniej bazy dla przyciągania inwestycji, zwłaszcza w postaci przygotowanego do nowych wyzwań kapitału ludzkiego. Pojawia się też konieczność kooperacji z lokalnymi podmiotami, zatem istotne jest ich pozytywne nastawienie i ukierunkowanie ich na tworzenie powiązań sieciowych. Efektem wzrostu znaczenia kapitału intelektualnego organizacji w podnoszeniu jej efektywności jest, bowiem kreowanie sieci biznesowych. Wydaje się, iż proces ten w 19 Wagę tego zagadnienia potwierdza fakt, iż Światowy Raport Inwestycyjny Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Handlu i Rozwoju (UNCTAD) został poświęcony zagadnieniu internacjonalizacji prac badawczo-rozwojowych korporacji transnarodowych. World Investment Report 2005 Transnational Corporations and the Internalization of R&D, United Nations, New York and Geneva 2005, Overview, s

11 dobie postępującej globalizacji i rozwoju koncepcji gospodarki opartej na wiedzy będzie się nadal dynamicznie rozwijał a tym samym świat oplecie sieć międzynarodowych powiązań biznesowych, które nie mają ani narodowości, ani branżowej przynależności. Globalna sieć badawczo-rozwojowa będzie kreatorem pomysłów, innowacji, zmian, przenoszonych błyskawicznie i gwarantujących dalszy rozwój gospodarki światowej, jak i poszczególnych jej uczestników. Kraje, regiony, społeczności, podmioty gospodarcze, które umiejętnie przygotują się do tych wyzwań mogą odnieść znaczące korzyści z zachodzących procesów, wpisując się na stałe w strukturę tworzących się powiązań opartych na wiedzy, a zatem na potencjale kapitału ludzkiego. Opracowanie miało na celu podkreślenie znaczenia kapitału ludzkiego i inwestycji z nim związanych dla rozwoju współczesnych przedsiębiorstw. Podjęto, zatem próbę przedstawienia roli kapitału intelektualnego, czyli sumy kapitału ludzkiego, społecznego, organizacyjnego i innowacyjnego jako strategicznego zasobu przedsiębiorstwa w gospodarce opartej na wiedzy. Uwypuklono istotę kapitału ludzkiego danej organizacji w procesie kreowania wartości dodanej i jego kapitalne znaczenie dla wykorzystania potencjału konkurencyjności przedsiębiorstwa. Nawet największe korporacje globalne są świadome jego siły we współczesnym świecie, stąd wybierając miejsca lokowania swoich inwestycji analizują strukturę demograficzną danego obszaru i tkwiący w nim potencjał intelektualny. Jako formę egzemplifikacji wskazanych tendencji wykorzystano, zatem analizę motywów i uwarunkowań inwestycji o charakterze badawczo-rozwojowym, dokonywanych przez korporacje transnarodowe. Kapitał ludzki podstawą budowania przewagi konkurencyjnej współczesnych przedsiębiorstw W celu omówienia znaczenia kapitału ludzkiego dla rozwoju współczesnych przedsiębiorstw, w opracowaniu podjęto, próbę przedstawienia istoty kapitału ludzkiego jako strategicznego zasobu przedsiębiorstwa. Podkreślono rolę kapitału ludzkiego w dobie liberalizacji i globalizacji gospodarki światowej w budowaniu potencjału konkurencyjności w gospodarce opartej na wiedzy. Jako formę egzemplifikacji wskazanych tendencji wykorzystano analizę motywów i uwarunkowań inwestycji w działalność badawczorozwojową, dokonywanych przez korporacje transnarodowe, zajmujące czołowe pozycje we współczesnej gospodarce. 11

12 Human Capital as a Basis for Modern Companies Creation of Competitive Advantage The aim of the article is to present the importance of human capital for modern companies development. Human capital is treated by the author as a strategic resource for a company. The role of this phenomenon is stressed in context of liberalizing and globalizing world economy. Human capital is treated as fundamental factor in creation of competitiveness advantage in a knowledge-based economy. To prove such formulated statements the author analyses motives and circumstances of R&B investments done transnational corporations, that play the key role on modern economy. Bibliografia: 1. M. Armstrong, Zarządzanie zasobami ludzkimi, Oficyna Ekonomiczna, Kraków B. Godziszewski, Zasobowe uwarunkowania strategii przedsiębiorstwa, Wyd. UMK, Toruń R. Haffer, Systemy zarządzania jakością w budowaniu przewag konkurencyjnych przedsiębiorstw, Wydawnictwo UMK, Toruń G. Hamel, C. K. Prahalad, The Core Competences of the Corporation, Harvard Business Review, majczerwiec M. Jabłoński, Rola, struktura i pomiar kapitału intelektualnego organizacji, Ekonomika i Organizacja Przedsiębiorstw, 2002, nr J. Jasińska, Planowani kadr, [w:] T. Listwan (red.), Zarządzanie kadrami, C.H. Beck, Warszawa R. Krupski (red.), Zarządzanie przedsiębiorstwem w turbulentnym otoczeniu. Ku superelastycznej organizacji: PWE, Warszawa B. Mikuła, A. Pietruszka-Ortyl, A. Potocki, Zarządzanie przedsiębiorstwem XXI wieku, Difin, Warszawa K. Obłój, Strategie organizacji. W poszukiwaniu trwałej przewagi konkurencyjnej, PWE, Warszawa Z. Pierścionek, Strategie konkurencji i rozwoju przedsiębiorstwa, PWN, Warszawa A. Pocztowski, Kapitał intelektualny a zarządzanie zasobami ludzkimi, Zeszyty Naukowe AE w Krakowie, 2003, nr Pietruszka-Ortyl, Proces zarządzania kapitałem intelektualnym, Przegląd organizacji, 2004, nr J. Rokita, Zarządzanie strategiczne: tworzenie i utrzymywanie przewagi konkurencyjnej, PWE, Warszawa M. Rosińska, Regionalne aspekty lokalizacji bezpośrednich inwestycji zagranicznych (w ujęciu teoretycznym), Acta Universitatis Lodziensis Folia Geographica Socio-Oeconomica 7, Łódź M. Rosińska, Sieci biznesowe jako forma integracji w celu optymalizacji warunków działania na rynku globalnym-ujęcie teoretyczne, [w:] E. Najlepszy (red.), Biznes międzynarodowy, a internacjonalizacja gospodarki narodowej, Wyd.AE w Poznaniu; Poznań M. Rybak, Budowanie potencjału konkurencyjności, [w:] M. Rybak (red.); Kapitał ludzki jako źródło konkurencyjności przedsiębiorstw, Poltext, Warszawa M. Stankiewicz; Konkurencyjność przedsiębiorstwa. Budowanie konkurencyjności przedsiębiorstwa w warunkach globalizacji, Dom Organizatora, Toruń M. Sulimowska-Formowicz, Kompetencje przedsiębiorstwa a przewaga konkurencyjna, [w:] E. Najlepszy (red.), Strategie przedsiębiorstw na rynkach zagranicznych. Implikacje dla Polski, Akademia Ekonomiczna w Poznaniu, Poznań World Investment Report 2005 Transnational Corporations and the Internalization of R&D, United Nations, New York and Geneva 2005, Overview 12

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH DAG MARA LEWICKA ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH Metody, narzędzia, mierniki WYDAWNICTWA PROFESJONALNE PWN WARSZAWA 2010 Wstęp 11 ROZDZIAŁ 1. Zmiany w zakresie funkcji personalnej

Bardziej szczegółowo

Szukanie wspólnej wartości (korzyści) w klastrze

Szukanie wspólnej wartości (korzyści) w klastrze Szukanie wspólnej wartości (korzyści) w klastrze Struktura klastrowa M. Porter - klastry to geograficzne koncentracje wzajemnie powiązanych przedsiębiorstw, wyspecjalizowanych dostawców (w tym dostawców

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

NOWOCZESNA ORGANIZACJA I JEJ POTRZEBY

NOWOCZESNA ORGANIZACJA I JEJ POTRZEBY NOWOCZESNA ORGANIZACJA I JEJ POTRZEBY Kontekst zarządzania sprawnością społeczną Zarzadzanie projektami szkoleniowymi Opracowanie: aneta stosik PRZYSZŁOŚĆ Otoczenie współczesnej organizacji Następują istotne

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw prof. dr hab. Krystyna Poznańska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Katedra Zarządzania Innowacjami Poziom innowacyjności Polski na tle UE W raporcie

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r.

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych Zarządzanie Logistyką w Przedsiębiorstwie, prowadzonych

Bardziej szczegółowo

Wstęp... 7. 3. Technologie informacyjne wpływające na doskonalenie przedsiębiorstwa

Wstęp... 7. 3. Technologie informacyjne wpływające na doskonalenie przedsiębiorstwa Spis treści Wstęp.............................................................. 7 1. Przedsiębiorstwo w dobie globalizacji.............................. 11 1.1. Wyzwania globalnego rynku....................................

Bardziej szczegółowo

Ekonomia II stopień ogólnoakademicki stacjonarne wszystkie Katedra Ekonomii i Zarządzania Prof. dr hab. Jurij Stadnicki.

Ekonomia II stopień ogólnoakademicki stacjonarne wszystkie Katedra Ekonomii i Zarządzania Prof. dr hab. Jurij Stadnicki. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Z-EKO2-534 Nazwa modułu Internacjonalizacja przedsiębiorstw Nazwa modułu w języku angielskim Enterprise internationalization Obowiązuje od roku akademickiego

Bardziej szczegółowo

NAUKA O ORGANIZACJI 45 godz. (15W + 30C) Program zajęć na studiach dziennych, wieczorowych i zaocznych

NAUKA O ORGANIZACJI 45 godz. (15W + 30C) Program zajęć na studiach dziennych, wieczorowych i zaocznych NAUKA O ORGANIZACJI 45 godz. (15W + 30C) Program zajęć na studiach dziennych, wieczorowych i zaocznych WYKŁADY 1. Pojęcie, istota i cechy organizacji (3 godz.): Pojęcie i definiowanie organizacji; Systemowe

Bardziej szczegółowo

Społeczna Odpowiedzialność Biznesu (CSR) perspektywa małego i średniego biznesu

Społeczna Odpowiedzialność Biznesu (CSR) perspektywa małego i średniego biznesu Społeczna Odpowiedzialność Biznesu (CSR) perspektywa małego i średniego biznesu Społeczna Odpowiedzialność Biznesu perspektywa małego i średniego biznesu Czy to tylko kwestia pieniędzy? Jak jest rozumiany

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYKŁADU BIZNES MIĘDZYNARODOWY

PROGRAM WYKŁADU BIZNES MIĘDZYNARODOWY Prof. zw. dr hab. Jan Rymarczyk PROGRAM WYKŁADU BIZNES MIĘDZYNARODOWY WYKŁAD I GLOBALIZACJA GOSPODARKI ŚWIATOWEJ 1. Pojęcie biznesu międzynarodowego 2. Pojęcie globalizacji i jej cechy 3. Stymulatory globalizacji

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych,

Bardziej szczegółowo

WSTĘP 11 GLOBALIZACJA GOSPODARKI ŚWIATOWEJ I NOWY REGIONALIZM 19

WSTĘP 11 GLOBALIZACJA GOSPODARKI ŚWIATOWEJ I NOWY REGIONALIZM 19 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 ROZDZIAŁ I GLOBALIZACJA GOSPODARKI ŚWIATOWEJ I NOWY REGIONALIZM 19 1. Współczesna gospodarka światowa i jej struktura... 19 1.1. Podmioty gospodarki światowej... 21 1.2. Funkcjonowanie

Bardziej szczegółowo

Materiał do użytku wewnętrznego dla studentów PWSZ w Głogowie. Globalny kontekst zarządzania. Otoczenie kulturowe i wielokulturowe

Materiał do użytku wewnętrznego dla studentów PWSZ w Głogowie. Globalny kontekst zarządzania. Otoczenie kulturowe i wielokulturowe Materiał do użytku wewnętrznego dla studentów PWSZ w Głogowie Globalny kontekst zarządzania Otoczenie kulturowe i wielokulturowe Źródło: opracowano na podstawie R.W.Gryffin, Podstawy zarządzania organizacjami.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1.2, Struktura, kapitału ludzkiego 34. Wstęp 17. O Autorach 23

Spis treści. 1.2, Struktura, kapitału ludzkiego 34. Wstęp 17. O Autorach 23 Spis treści Wstęp 17 O Autorach 23 Część I. Pracownicy jako kapitał 27 1. Istota i struktura kapitału ludzkiego 29 1.1. Charakterystyka kapitału ludzkiego jako elementu kapitału intelektualnego 29 1.2,

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju

Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju Regionalny Program Operacyjny Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020 Marcin Twardokus Departament Programów Regionalnych Główny Punkt

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1 Kapitał ludzki w organizacji wiedzy

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1 Kapitał ludzki w organizacji wiedzy Elastyczne zarządzanie kapitałem ludzkim w organizacji wiedzy. pod redakcją naukową Marty Juchnowicz Profesjonalny zespół autorów: Marta Juchnowicz, Lidia Jabłonowska, Hanna Kinowska, Beata Mazurek-Kucharska,

Bardziej szczegółowo

Znaczenie klastrow dla innowacyjności gospodarki w Polsce

Znaczenie klastrow dla innowacyjności gospodarki w Polsce Znaczenie klastrow dla innowacyjności gospodarki w Polsce Arkadiusz Michał Kowalski 4. OFICYNA WYDAWNICZA SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA W WARSZAWIE OFONAWTDAWN^ WARSZAWA 2013 SPIS TREŚCI wstęp : 9 1. Przedmiot,

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości DEFINICJE KLASTRA: Klastry to geograficzne skupiska wzajemnie powiązanych firm, wyspecjalizowanych dostawców, jednostek świadczących

Bardziej szczegółowo

Screening i ranking technologii

Screening i ranking technologii Screening i ranking technologii Maciej Psarski Uniwersytet Łódzki Centrum Transferu Technologii Screening i ranking Selekcja idei, technologii, opcji, możliwości, rynków, Na wczesnych etapach rozwoju przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2010/2011 http://www.wilno.uwb.edu.

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2010/2011 http://www.wilno.uwb.edu. SYLLABUS na rok akademicki 010/011 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr 1 / Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZESNA ANALIZA STRATEGII

WSPÓŁCZESNA ANALIZA STRATEGII WSPÓŁCZESNA ANALIZA STRATEGII Przedmowa CZĘŚĆ I. WSTĘP Rozdział 1. Koncepcja strategii Rola strategii w sukcesie Główne ramy analizy strategicznej Krótka historia strategii biznesowej Zarządzanie strategiczne

Bardziej szczegółowo

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13 Spis treści Słowo wstępne (Marek Matejun).................................................. 11 Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami.................................

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm. Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie

Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm. Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie Wprowadzenie istota zarządzania wiedzą Wiedza i informacja, ich jakość i aktualność stają się

Bardziej szczegółowo

Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL

Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL dr Łukasz Sienkiewicz Instytut Kapitału Ludzkiego Seminarium naukowe Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla zarządzania organizacją Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku Ekonomia II stopień PYTANIA NA OBRONĘ

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja Strategii Rozwoju Zakładu Utylizacji Odpadów na lata Wybrane elementy

Aktualizacja Strategii Rozwoju Zakładu Utylizacji Odpadów na lata Wybrane elementy Aktualizacja Strategii Rozwoju Zakładu Utylizacji Odpadów na lata 2015-2030 Wybrane elementy 1 PROJEKTOWANIE CELÓW STRATEGICZNYCH I KIERUNKÓW ROZWOJU ZAKŁADU UTYLIZACJI ODPADÓW SP. Z O.O. W GORZOWIE WLKP.

Bardziej szczegółowo

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej 2012 System B2B jako element przewagi konkurencyjnej dr inż. Janusz Dorożyński ZETO Bydgoszcz S.A. Analiza biznesowa integracji B2B Bydgoszcz, 26 września 2012 Kilka słów o sobie główny specjalista ds.

Bardziej szczegółowo

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników 2010 Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników Paulina Zadura-Lichota Zespół Przedsiębiorczości Warszawa, styczeń 2010 r. Pojęcie inteligentnej organizacji Organizacja inteligentna

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 11/2013/II Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 21 marca 2013 r.

Uchwała Nr 11/2013/II Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 21 marca 2013 r. Uchwała Nr 11/2013/II Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 21 marca 2013 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla menedżerskich studiów podyplomowych Master of Business Administration (MBA) prowadzonych

Bardziej szczegółowo

biznesu (CSR) a konkurencyjność - dobre praktyki europejskich MŚP M -

biznesu (CSR) a konkurencyjność - dobre praktyki europejskich MŚP M - Instytut Badań nad Przedsiębiorczo biorczością i Rozwojem Ekonomicznym Społeczna odpowiedzialność biznesu (CSR) a konkurencyjność - dobre praktyki europejskich MŚP M - Maciej Bieńkiewicz, 26 luty 2008,

Bardziej szczegółowo

Turystyczne produkty sieciowe - w kierunku konkurencyjności firmy i regionu. Magdalena.Kachniewska@sgh.waw.pl

Turystyczne produkty sieciowe - w kierunku konkurencyjności firmy i regionu. Magdalena.Kachniewska@sgh.waw.pl Turystyczne produkty sieciowe - w kierunku konkurencyjności firmy i regionu Magdalena.Kachniewska@sgh.waw.pl Produkt turystyczny jego zdefiniowanie możliwe jest tylko w ujęciu popytowym jest odpowiedzią

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Wielkopolski klaster chemiczny jednostek naukowo-badawczych oraz przedsiębiorstw jest projektem realizowanym w ramach Działania 2.

Wielkopolski klaster chemiczny jednostek naukowo-badawczych oraz przedsiębiorstw jest projektem realizowanym w ramach Działania 2. Wielkopolski klaster chemiczny jednostek naukowo-badawczych oraz przedsiębiorstw jest projektem realizowanym w ramach Działania 2.6 Regionalne Strategie Innowacyjne i transfer wiedzy Zintegrowanego Programu

Bardziej szczegółowo

Spis treści WSTĘP... 11

Spis treści WSTĘP... 11 Spis treści WSTĘP... 11 Magdalena Mazurczak Korporacje transnarodowe w dobie procesów globalizacji...15 1.1. Współczesne procesy globalizacji gospodarki światowej...15 1.1.1. Pojęcie i definicje procesów

Bardziej szczegółowo

Faza definiowania i koncepcji teorii logistyki oraz pierwsze próby jej zastosowania w praktyce

Faza definiowania i koncepcji teorii logistyki oraz pierwsze próby jej zastosowania w praktyce Tematy zajęć Historia Logistyki Paweł Tura l Fazy rozwoju logistyki l Determinanty rozwoju i wzrostu znaczenia logistyki Faza startu i budzenia się logistyki l Okres : II połowa lat 50 l Logistyka (dystrybucja

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020.

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Raport Społeczeństwo informacyjne w liczbach 2012 http://www.mac.gov.pl/raporty-i-dane/ 2 3% populacji firm w Polsce 1540 firm dużych Potencjał sektora

Bardziej szczegółowo

Wstęp 1. Dwugłos o zarządzaniu 2. Współczesny świat w erze turbulencji (Alojzy Z. Nowak) 3. Przedsiębiorczość (Beata Glinka)

Wstęp 1. Dwugłos o zarządzaniu 2. Współczesny świat w erze turbulencji (Alojzy Z. Nowak) 3. Przedsiębiorczość (Beata Glinka) Wstęp 1. Dwugłos o zarządzaniu 1.1. Ewolucja podejść do zarządzania (Włodzimierz Piotrowski) 1.1.1. Kierunek klasyczny 1.1.2. Kierunek human relations (szkoła stosunków międzyludzkich) 1.1.3. Podejście

Bardziej szczegółowo

Gry strategiczne - opis przedmiotu

Gry strategiczne - opis przedmiotu Gry strategiczne - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Gry strategiczne Kod przedmiotu 04.9-WZ-EkoD-GS-Ć-S15_pNadGenKROR3 Wydział Kierunek Wydział Ekonomii i Zarządzania Ekonomia / Ekonomia

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) obowiązuje od 01.10.2015 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych,

Bardziej szczegółowo

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA 1. Klaster / Klastering Strona 1 Rys historyczny Inicjatywy klastrowe powstają w wyniku polityki rozwoju gospodarczego lub też w wyniku wydarzeń, które skłaniają

Bardziej szczegółowo

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe Ekonomika Transportu każda zorganizowana postać podażowej strony rynku usług przemieszczania, mająca swoją nazwę i oferującą specyficzny produkt - usługę transportową Cechy: odrębność ekonomiczna odrębność

Bardziej szczegółowo

Spis treści WSTĘP... 13

Spis treści WSTĘP... 13 WSTĘP... 13 Rozdział I MODEL ZRÓWNOWAŻONEGO BIZNESU PRZEDSIĘBIORSTWA A KREACJA WARTOŚCI... 15 (Adam Jabłoński) Wstęp... 15 1. Konkurencyjność przedsiębiorstwa a model zrównoważonego biznesu... 16 2. Ciągłość

Bardziej szczegółowo

Rozwój Gospodarczy Miast GOSPODARKA 4.0 GOSPODARKA 4.0. Zenon Kiczka Przewodniczący Komitetu Gospodarki Miejskiej Krajowej Izby Gospodarczej

Rozwój Gospodarczy Miast GOSPODARKA 4.0 GOSPODARKA 4.0. Zenon Kiczka Przewodniczący Komitetu Gospodarki Miejskiej Krajowej Izby Gospodarczej Rozwój Gospodarczy Miast GOSPODARKA 4.0 kgm@kig.pl www.kgm.kig.pl Przewodniczący Komitetu Gospodarki Miejskiej Krajowej Izby Gospodarczej Najważniejszym elementem i sprawcą większości rewolucyjnych zmian

Bardziej szczegółowo

HR Biznes Partner jak umacniać pozycję HR-owca w firmie?

HR Biznes Partner jak umacniać pozycję HR-owca w firmie? HR Biznes Partner jak umacniać pozycję HR-owca w firmie? Kim jest HR Biznes Partner? Czy jest to tylko modne określenie pracownika HR-u, czy może kryje się za nim ktoś więcej? Z założenia HR Biznes Partner

Bardziej szczegółowo

MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT I-A PRAWNO-TEORETYCZNE PODSTAWY PROJEKTÓW INNOWACYJNYCH Czym jest innowacja? Możliwe źródła Wewnętrzne i zewnętrzne źródła informacji o innowacji w przedsiębiorstwie.

Bardziej szczegółowo

Część 1. Podstawy kształtowania przewagi konkurencyjnej i konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw... 13

Część 1. Podstawy kształtowania przewagi konkurencyjnej i konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw... 13 Wstęp (Anna Adamik)... 11 Część 1. Podstawy kształtowania przewagi konkurencyjnej i konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw... 13 Rozdział 1. Konkurencyjność i przewaga konkurencyjna MSP w teorii

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

INWESTYCJE ZAGRANICZNE W POLSCE

INWESTYCJE ZAGRANICZNE W POLSCE Instytut Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur INWESTYCJE ZAGRANICZNE W POLSCE 2009-2011 XXI Raport Roczny Warszawa, 20 grudnia 2011 r. Program seminarium Koniunkturalne i strukturalne wyzwania dla sektora

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie strategiczne - opis przedmiotu

Zarządzanie strategiczne - opis przedmiotu Zarządzanie strategiczne - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Zarządzanie strategiczne Kod przedmiotu 04.0-WZ-ZarzD-ZS-Ć-S14_pNadGenA6PI7 Wydział Kierunek Wydział Ekonomii i Zarządzania

Bardziej szczegółowo

Wykład 9 Globalizacja jako wyznacznik działań strategicznych

Wykład 9 Globalizacja jako wyznacznik działań strategicznych Dr inż. Aleksander Gwiazda Zarządzanie strategiczne Wykład 9 Globalizacja jako wyznacznik działań strategicznych Plan wykładu Idea globalizacji Taktyka globalizacji Podejścia globalizacji Nowe wartości

Bardziej szczegółowo

Model dojrzałości dopasowania strategicznego. Nadzór Poziom 1 Poziom 2 Poziom 3 Poziom 4 Poziom 5 Na poziomie

Model dojrzałości dopasowania strategicznego. Nadzór Poziom 1 Poziom 2 Poziom 3 Poziom 4 Poziom 5 Na poziomie Tab. 1. Opis poziomów dojrzałości procesów dla obszaru nadzór. Formalne strategiczne planowanie biznesowe Formalne strategiczne planowanie Struktura organizacyjna Zależności organizacyjne Kontrola budżetowania

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia drugiego stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia drugiego stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia drugiego stopnia) Obowiązuje od 01.10.2016 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY ZAJĘĆ WYKŁADY I ĆWICZENIA PRZEDMIOT: PRZYWÓDZTWO W ZARZĄDZANIU

PROGRAMY ZAJĘĆ WYKŁADY I ĆWICZENIA PRZEDMIOT: PRZYWÓDZTWO W ZARZĄDZANIU PROGRAMY ZAJĘĆ WYKŁADY I ĆWICZENIA PRZEDMIOT: PRZYWÓDZTWO W ZARZĄDZANIU Rok studiów III Semestr Liczba godzin Forma łącznie wykład ćwiczenia seminari a zaj.fakultat. zaliczenia zimowy 20 z letni Opis przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Klastry- podstawy teoretyczne

Klastry- podstawy teoretyczne Klastry- podstawy teoretyczne Dr inż. Anna Szerenos Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego, Program Innet Plan prezentacji Koncepcja klastra

Bardziej szczegółowo

Kodeks Wartości Grupy Kapitałowej ENEA

Kodeks Wartości Grupy Kapitałowej ENEA Kodeks Wartości Grupy Kapitałowej ENEA 1 Cel Kodeksu Wartości GK ENEA 2 2 Kodeks Wartości wraz z Misją i Wizją stanowi fundament dla zasad działania Grupy Kapitałowej ENEA. Zamierzeniem Kodeksu jest szczegółowy

Bardziej szczegółowo

Proces zarządzania zasobami ludzkimi

Proces zarządzania zasobami ludzkimi Marek Angowski Proces zarządzania zasobami ludzkimi Część 1 Etapy procesy zarządzania zasobami ludzkimi Planowanie zasobów ludzkich Rekrutacja Selekcja i dobór kandydatów Szkolenia i doskonalenie zawodowe

Bardziej szczegółowo

Budowanie przewagi konkurencyjnej Istota, metody, techniki

Budowanie przewagi konkurencyjnej Istota, metody, techniki Budowanie przewagi konkurencyjnej Istota, metody, techniki Opracowanie: Aneta Stosik Nowoczesna organizacja Elastyczna (zdolna do przystosowania się do potrzeb) wg P. Druckera Dynamiczna (Mająca umiejętność

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność a konkurencyjność firmy

Innowacyjność a konkurencyjność firmy 3.3.3 Innowacyjność a konkurencyjność firmy A co jeśli nie startup? Zacznijmy od tego, że interes rozkręcony z pasji to jeden z najtrwalszych rodzajów przedsiębiorstw. Dlaczego? Po pierwsze angażując się

Bardziej szczegółowo

Pozycja jednostki ICHOT w zakresie konkurencji ogólnopolskiej zdeterminowana jest siłą przyciągania miejsca, w tym przypadku miasta.

Pozycja jednostki ICHOT w zakresie konkurencji ogólnopolskiej zdeterminowana jest siłą przyciągania miejsca, w tym przypadku miasta. Pozycja jednostki ICHOT w zakresie konkurencji ogólnopolskiej zdeterminowana jest siłą przyciągania miejsca, w tym przypadku miasta. Czynnik ten ma szczególne znaczenie dla grupy turystów, którzy wybierając

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność i nauka to nie to samo czyli jakiej polityki innowacyjności potrzeba w Polsce?

Innowacyjność i nauka to nie to samo czyli jakiej polityki innowacyjności potrzeba w Polsce? Innowacyjność i nauka to nie to samo czyli jakiej polityki innowacyjności potrzeba w Polsce? Wojciech Cellary Katedra Technologii Informacyjnych Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Mansfelda 4, 60-854 Poznań

Bardziej szczegółowo

Alicja Matura: Procedury naboru pracowników 1 PROCEDURY NABORU PRACOWNIKÓW W PRZEDSIĘBIORSTWIE. Alicja Matura. www.e-bookowo.pl

Alicja Matura: Procedury naboru pracowników 1 PROCEDURY NABORU PRACOWNIKÓW W PRZEDSIĘBIORSTWIE. Alicja Matura. www.e-bookowo.pl 1 PROCEDURY NABORU PRACOWNIKÓW W PRZEDSIĘBIORSTWIE Alicja Matura 2 Alicja Matura Procedury naboru pracowników w przedsiębiorstwie Copyright by e-bookowo & Alicja Matura 2008 ISBN 978-83-61184-15-7 Internetowe

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

Kluczowe czynniki wartości firmy a jej rozwój

Kluczowe czynniki wartości firmy a jej rozwój Marek Jabłoński Adam Jabłoński Kluczowe czynniki wartości firmy a jej rozwój 1. Wstęp. Współcześni menedŝerowie zmagający się z rosnącą konkurencją oraz gwałtownym spadkiem cen, walcząc o przetrwanie szukają

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI NA KIERUNKU MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE STUDIA STACJONARNE I NIESTACJONARNE II STOPNIA

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI NA KIERUNKU MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE STUDIA STACJONARNE I NIESTACJONARNE II STOPNIA ZAGADNIENIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI NA KIERUNKU MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE STUDIA STACJONARNE I NIESTACJONARNE II STOPNIA 1. Specjalizacja międzynarodowa pojęcie, determinanty, typy 2. Bilans płatniczy

Bardziej szczegółowo

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015 Strategia dla Klastra IT Styczeń 2015 Sytuacja wyjściowa Leszczyńskie Klaster firm branży Informatycznej został utworzony w 4 kwartale 2014 r. z inicjatywy 12 firm działających w branży IT i posiadających

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: ZARZĄDZANIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: ZARZĄDZANIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: ZARZĄDZANIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Zarządzanie pytania podstawowe 1. Funkcje zarządzania 2. Otoczenie organizacji

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie strategiczne STRATEGIC MANAGEMENT

Zarządzanie strategiczne STRATEGIC MANAGEMENT KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2013/2014 Zarządzanie strategiczne STRATEGIC MANAGEMENT A. USYTUOWANIE MODUŁU W

Bardziej szczegółowo

Kluczowy fragment Rozdziału 2 Koncepcja przedsięwziecia z książki Biznesplan w 10 krokach. Konkurenci. Geneza przedsięwzięcia. Kluczowe dane finansowe

Kluczowy fragment Rozdziału 2 Koncepcja przedsięwziecia z książki Biznesplan w 10 krokach. Konkurenci. Geneza przedsięwzięcia. Kluczowe dane finansowe Koncepcja to zbiór założeń, które będą stanowić podstawę sporządzenia biznesplanu. Powinny one dotyczyć genezy pomysłu, oceny pojemności potencjalnych rynków zbytu wraz z identyfikacją potencjalnych konkurentów,

Bardziej szczegółowo

Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych. Teza cele konstrukcja realizacja

Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych. Teza cele konstrukcja realizacja Dr Grzegorz Baran, Instytut Spraw Publicznych UJ Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych Teza cele konstrukcja realizacja Teza Zakorzenienie modelu działania organizacji publicznej

Bardziej szczegółowo

MODEL DOSKONAŁOŚCI ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

MODEL DOSKONAŁOŚCI ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Wykład 2. MODEL DOSKONAŁOŚCI ORGANIZACJI I ZASADY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ 1 1. Systematyka zarządzania jakością w organizacji: Systematyka zarządzania jakością jest rozumiana jako: system pojęć składających

Bardziej szczegółowo

2012 PRACA ZESPOŁOWA W KSZTAŁTOWANIU INNOWACJI. Piotr Markiewicz

2012 PRACA ZESPOŁOWA W KSZTAŁTOWANIU INNOWACJI. Piotr Markiewicz 2012 PRACA ZESPOŁOWA W KSZTAŁTOWANIU INNOWACJI Piotr Markiewicz PROBLEMATYKA Wyzwania gospodarki opartej na wiedzy Innowacja i innowacyjność Zespoły istota i cechy Specyfika pracy zespołowej Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Paweł Zemła Członek Zarządu Equity Investments S.A. Wprowadzenie Strategie nastawione na

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

Szkolnictwo Wyższe i Nauka

Szkolnictwo Wyższe i Nauka Szkolnictwo Wyższe i Nauka Priorytet IV Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013 Paulina Gąsiorkiewicz-Płonka 20.11.2008 r. Projekt współfinansowany z Europejskiego Funduszu Społecznego Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne narzędzia do zarządzania kompetencjami i ich rozwoju

Innowacyjne narzędzia do zarządzania kompetencjami i ich rozwoju Innowacyjne narzędzia do zarządzania kompetencjami i ich rozwoju Od aspiracji... do realnych potrzeb naszych klientów Od aspiracji Przy planowaniu prac nad rozwojem autorskiej platformy MN Portal zapytaliśmy

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: ENERGETYKA Rodzaj przedmiotu: humanistyczny i w-f Rodzaj zajęć: wykład, ćwiczenia ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE Organization and Management Forma studiów: studia stacjonarne Poziom

Bardziej szczegółowo

M. Dąbrowska. K. Grabowska. Wroclaw University of Economics

M. Dąbrowska. K. Grabowska. Wroclaw University of Economics M. Dąbrowska K. Grabowska Wroclaw University of Economics Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa na przykładzie przedsiębiorstw z branży produkującej napoje JEL Classification: A 10 Słowa kluczowe: Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

Bogusław Kotarba. Współpraca transgraniczna w świetle założeń umowy partnerstwa Polska Unia Europejska

Bogusław Kotarba. Współpraca transgraniczna w świetle założeń umowy partnerstwa Polska Unia Europejska Bogusław Kotarba Współpraca transgraniczna w świetle założeń umowy partnerstwa Polska Unia Europejska 2014-2020 Europejska współpraca terytorialna (EWT) EWT stanowi jeden z dwóch celów polityki spójności

Bardziej szczegółowo

Strategia Lizbońska droga do sukcesu zjednoczonej Europy, UKIE, Warszawa 2002, s. 11. 5

Strategia Lizbońska droga do sukcesu zjednoczonej Europy, UKIE, Warszawa 2002, s. 11. 5 O autorze Tomasz Bartosz Kalinowski ukończył studia w 2003 r. na Uniwersytecie Łódzkim. W tym samym roku został zatrudniony jako asystent w Katedrze Zarządzania Jakością tej uczelni oraz rozpoczął studia

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Oceń efektywność polityki szkoleniowej Twojej firmy

Oceń efektywność polityki szkoleniowej Twojej firmy Oceń efektywność polityki szkoleniowej Twojej firmy Oceń efektywność polityki szkoleniowej Twojej firmy Co to jest polityka szkoleniowa? Polityka szkoleniowa to generalne podejście oraz sposób postepowania

Bardziej szczegółowo

POSTAW NA ROZWÓJ! Kampania informacyjno - promocyjna oraz doradztwo dla osób dorosłych w zakresie kształcenia ustawicznego

POSTAW NA ROZWÓJ! Kampania informacyjno - promocyjna oraz doradztwo dla osób dorosłych w zakresie kształcenia ustawicznego POSTAW NA ROZWÓJ! Kampania informacyjno - promocyjna oraz doradztwo dla osób dorosłych w zakresie kształcenia ustawicznego Doradztwo zawodowe i edukacja dorosłych jako systemy wspierania rozwoju człowieka

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Współpraca nauka przedsiębiorstwa - Business Angels na Dolnym Śląsku 10.05.2010r.

Współpraca nauka przedsiębiorstwa - Business Angels na Dolnym Śląsku 10.05.2010r. Współpraca nauka przedsiębiorstwa - Business Angels na Dolnym Śląsku 10.05.2010r. Tomasz Niciak Koordynator Regionalny Ponadregionalnej Sieci Aniołów Biznesu Kierownik Dolnośląskiego Ośrodka Transferu

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne

LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne Konkurencja a procesy operacyjne W czasie nasilających się procesów globalizacyjnych akcent działań konkurencyjnych przesuwa się z obszaru generowania znakomitych

Bardziej szczegółowo

P Zal. I Zk zarządzaniu 3. Matematyka P Zk 4. Ekonomia P E 5. Podstawy zarządzania

P Zal. I Zk zarządzaniu 3. Matematyka P Zk 4. Ekonomia P E 5. Podstawy zarządzania KIERUNEK: GOSPODARKA PRZESTRZENNA Specjalność: Gospodarka lokalna i globalna Lp. Nazwa przedmiotu Grupa I ROK STUDIÓW 1. Geografia ekonomiczna P 2 20 - Zal 2. Technologie informacyjne \ Informatyka w I

Bardziej szczegółowo

Organizacja przyszłości, Zmiany w otoczeniu. Opracowanie: Aneta Stosik

Organizacja przyszłości, Zmiany w otoczeniu. Opracowanie: Aneta Stosik Organizacja przyszłości, Zmiany w otoczeniu. Opracowanie: Aneta Stosik Współczesne otoczenie organizacji Czynniki kształtujące burzliwe otoczenie współczesnej organizacji: Procesy globalizacji i umiędzynarodowienie

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU WYDZIAŁU ZARZĄDZANIA GÓRNOŚLĄSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY HANDLOWEJ im. WOJCIECHA KORFANTEGO w KATOWICACH założenia na lata

STRATEGIA ROZWOJU WYDZIAŁU ZARZĄDZANIA GÓRNOŚLĄSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY HANDLOWEJ im. WOJCIECHA KORFANTEGO w KATOWICACH założenia na lata STRATEGIA ROZWOJU WYDZIAŁU ZARZĄDZANIA GÓRNOŚLĄSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY HANDLOWEJ im. WOJCIECHA KORFANTEGO w KATOWICACH założenia na lata 2013 2020 Strategia rozwoju Wydziału Zarządzania GWSH wpisuje się ściśle

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Zarządzanie innowacjami w przedsiębiorstwach turystycznych i sportowych

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Zarządzanie innowacjami w przedsiębiorstwach turystycznych i sportowych KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Zarządzanie innowacjami w przedsiębiorstwach turystycznych i sportowych KOD WF/II/st/13 2. KIERUNEK: Wychowanie fizyczne 3. POZIOM STUDIÓW 1 : II stopień studia stacjonarne

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020:

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020: NAZWA CELU FINANSOWANIE Cel I.1. Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości mieszkańców CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY Oś I. Osoby młode na rynku pracy: 1. Poprawa

Bardziej szczegółowo

Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć. Rynki Kapitałowe

Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć. Rynki Kapitałowe Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć Rynki Kapitałowe Warszawa, 24 września 2008 1 A. Bankowość Inwestycyjna BZWBK Obszar Rynków Kapitałowych B. Wybrane aspekty badania C. Wnioski i rekomendacje

Bardziej szczegółowo