Kapitał ludzki podstawą budowania przewagi konkurencyjnej współczesnych przedsiębiorstw

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Kapitał ludzki podstawą budowania przewagi konkurencyjnej współczesnych przedsiębiorstw"

Transkrypt

1 Magdalena Rosińska Kapitał ludzki podstawą budowania przewagi konkurencyjnej współczesnych przedsiębiorstw Współczesna gospodarka powszechnie już zyskała miano gospodarki opartej na wiedzy, a zatem ze swej istoty gospodarki, w której znaczenie kapitału intelektualnego jest ogromne i wciąż wzrasta. Kapitał ludzki staje się podstawowym źródłem przewagi konkurencyjnej, gdyż pozostałe składniki majątku przedsiębiorstwa jako mierzalne łatwiej poddają się standaryzacji i stają się w pełni porównywalne. Ludzie stanowią, zatem współcześnie najistotniejszy zasób strategiczny organizacji i decydują o jej przewadze nad konkurencją. Konsekwencją przejścia gospodarki światowej od przemysłowo-handlowej do informatyczno-usługowej wydaje się być dewaluacja tradycyjnego podejścia zasobowego na rzecz myślenia strategicznego, nakazującego długookresowe spojrzenie prorozwojowe. Celem artykułu jest, zatem wykazanie, iż podstawę budowania przewagi konkurencyjnej współczesnych przedsiębiorstw stanowi kapitał ludzki. W pierwszej części artykułu przedstawiono znaczenie zasobów w kreowaniu konkurencyjności przedsiębiorstw w ujęciu teoretycznym. Druga część tekstu poświęcona została kapitałowi ludzkiemu jako podstawowemu elementowi aktywów niematerialnych organizacji, który w warunkach realizacji koncepcji gospodarki opartej na wiedzy decyduje o jej przetrwaniu i rozwoju. W ostatniej części opracowania podjęto próbę egzemplifikacji rozważań teoretycznych wykorzystując analizę procesu internacjonalizacji działalności badawczo-rozwojowej wielkich korporacji. Znaczenie zasobów w kreowaniu konkurencyjności przedsiębiorstwa Najogólniej zasoby przedsiębiorstwa stanowi wszystko to, co organizacja posiada lub wie a co umożliwia jej stworzenie oraz wdrożenie strategii poprawiającej wyniki ekonomiczne. Stan posiadania organizacji nazywamy zasobami (aktywami), natomiast wiedzę niezbędną do działania i wykorzystania zasobów nazywamy zdolnościami, umiejętnościami bądź kompetencjami. Na najniższym szczeblu hierarchii usytuowane są zasoby sensu stricte, 1

2 czyli czynniki stanowiące wkład do produkcji przekształcany w kolejnych ogniwach kreowania łańcucha wartości. W celu ich zdobycia a następnie utrzymania przedsiębiorstwo ponosi pewne nakłady o charakterze stałym. Przypisuje się im relatywnie najmniejszą wartość. Nobilituje je dopiero przekształcenie w tzw. zasoby strategiczne, które umożliwiają przedsiębiorstwu osiągnięcie szczególnej pozycji, dającej przewagę konkurencyjną. Zasoby strategiczne kreowane są, bowiem dopiero dzięki szeroko rozumianym zdolnościom organizacji (produkcyjnym, sprzedażowym, marketingowym) do wykorzystania zasobów sensu stricte w celu odniesienia sukcesu rynkowego 1. Dla zrozumienia istoty tworzenia przewagi konkurencyjnej konieczne wydaje się, zatem rozróżnienie i doprecyzowanie pojęć kompetencji i umiejętności (potocznie używanych wymiennie). Umiejętności to zrutynizowane działania umożliwiające stały wzrost efektywności działań podejmowanych na danym rynku. (D. Collins), opierające się wykorzystaniu kolektywnych i wielofunkcyjnych zdolności organizacyjnych do takiej alokacji zasobów, która pozwala na uzyskiwanie sukcesu rynkowego (G. Stalk, P. Evans, L. Schuman) 2. Kompetencje mają natomiast szerszy, bo korporacyjny kontekst. Charakteryzują to, co organizacja robi dobrze nie w jednej lub niektórych, lecz we wszystkich sferach swojej działalności. Kompetencje są rezultatem posiadania wielu różnych umiejętności w zakresie różnych działań i procesów 3. Wydają się, zatem być wyższą formą umiejętności organizacji, starającej się pokazać swoją wyjątkowości lub unikalność. Istotę przewagi konkurencyjnej stanowią jednak tylko, tzw. kluczowe kompetencje a zatem kombinacja unikalnych umiejętności pozwalających przedsiębiorstwu uzyskać długookresowe efekty synergiczne a w konsekwencji możliwości dywersyfikacji działalności w kierunku obszarów pozornie niezwiązanych z jego podstawową działalnością lub nawet uznawanych za mało atrakcyjne. Twórcy koncepcji kluczowych kompetencji (C.K. Prahalad i G. Hamel 4 ) wskazują, iż związane są one ze sferami technologii, produkcji i zarządzania. Stanowią wypadkową różnorodnych umiejętności posiadanych przez poszczególne elementy 1 J. Rokita, Zarządzanie strategiczne: tworzenie i utrzymywanie przewagi konkurencyjnej, PWE, Warszawa 2005 s M. Rybak, Budowanie potencjału konkurencyjności, [w:] M. Rybak (red.); Kapitał ludzki jako źródło konkurencyjności przedsiębiorstw, Poltext, Warszawa 2003, s J.Rokita, Zarządzanie strategiczne:..; op. cit. s Koncepcję kluczowych kompetencji przedstawili w 1990 r. w swoim artykule: G. Hamel, C.K. Prahalad, The Core Competences of the Corporation, Harvard Business Review, maj-czerwiec1990. (Por.: Z. Pierścionek, Strategie konkurencji i rozwoju przedsiębiorstwa, PWN, Warszawa 2006, s ) 2

3 składowe organizacji a ujawniają się dopiero jako efekt kolektywnego uczenia się oraz pogłębiania integracji między strategicznymi jednostkami biznesu 5. Kluczowe kompetencje mogą być rozumiane jako specyficzne umiejętności (aspekt czynnościowy) oraz cechy procesu uczenia się (aspekt poznawczy) ukierunkowane na osiąganie możliwie najwyższego poziomu satysfakcji obsługiwanego podmiotu (W.C. Bogner i H. Thomas) 6. Proces poznawczy opiera się na korzystaniu z profesjonalnej i kompleksowej wiedzy na temat interakcji pomiędzy wykorzystywaną technologią, dynamiką organizacji i charakterem domeny działania przedsiębiorstwa. Jego fundament stanowi kierowanie się zasadami podzielanego przez uczestników organizacji systemu wartości, który decyduje o kierunku i formie działań. Oznacza to wykorzystanie wypracowanych wzorców postępowania w procedurach rutynowych, odwoływanie się do sprawdzonych metod rozwiązywania problemów organizacyjnych, ale przede wszystkim poczucie odpowiedzialności za rozwój organizacji jako całości. Zarówno czynnościowy jak i poznawczy aspekt kluczowych kompetencji są rozwijane w wyniku nieustannego uczenia się wszystkich zaangażowanych podmiotów, z myślą o osiąganiu i utrzymywaniu przewagi konkurencyjnej. Można wyodrębnić dwa nurty oceny znaczenia zasobów w organizacji. Pierwszy koncentruje się wyłącznie na cechach zasobów i umiejętności, drugi analizuje szerszy ekonomiczny i społeczny kontekst budowania przewagi konkurencyjnej 7. Wydaje się, iż w wyniku standaryzacji podstawowych cech wszelkich dóbr podejście analizujące jedynie rdzeń zjawiska (aspekt fizyczno-techniczny) z pominięciem jego otoczenia (aspektu ekonomicznospołecznego) zaczyna tracić na znaczeniu. W konsekwencji za zasoby strategiczne organizacji stanowiące o jej potencjale konkurencyjnym uznaje się tzw. zasoby sensu largo 8 obejmujące: zasoby mierzalne, którymi podmiot w danej chwili dysponuje (sensu stricte) oraz umiejętności i kompetencje pozwalające na uczynienie z nich narzędzi skutecznej walki konkurencyjnej. Zasoby, aby zyskać miano strategicznych muszą charakteryzować się rzadkością, trudnością imitowania oraz brakiem substytutów. Stopień substytucyjności oceniamy jednak nie na podstawie podobieństwa zasobów, lecz na podstawie możliwości 5 M. Rybak, Budowanie potencjału op. cit., s M. Sulimowska-Formowicz, Kompetencje przedsiębiorstwa a przewaga konkurencyjna, [w:] E. Najlepszy (red.), Strategie przedsiębiorstw na rynkach zagranicznych. Implikacje dla Polski, Akademia Ekonomiczna w Poznaniu, Poznań 2002, s K. Obłój, Strategie organizacji. W poszukiwaniu trwałej przewagi konkurencyjnej, PWE, Warszawa 1998, s Zasoby sensu largo to suma zasobów sensu stricte umiejętności, kompetencji i kluczowych kompetencji. Por. M. Stankiewicz; Konkurencyjność przedsiębiorstwa. Budowanie konkurencyjności przedsiębiorstwa w warunkach globalizacji, Dom Organizatora, Toruń 2005, s

4 osiągania dzięki nim analogicznych rezultatów 9. Fundamentem trwałości przewagi konkurencyjnej jest, więc nie tyle odpowiednia kompozycja zasobów, ale podłoże związków przyczynowo-skutkowych, na których ją zbudowano. Źródło przewagi konkurencyjnej stanowią powiązania wewnątrzorganizacyjne. Brak czytelności ich struktury (niejawność) utrudnia konkurentom identyfikację istoty przewagi a tym samym wskazanie, co stanowi rzeczywisty zasób strategiczny organizacji. W konsekwencji obok tradycyjnie zwieranych kontraktów i umów o współpracy funkcjonują różnego rodzaju powiązania sieciowe 10, często oparte na nieformalnych uzgodnieniach. W tym miejscu warto, zatem zwrócić uwagę na znaczenie kultury organizacyjnej firmy, czyli specyfikę stosunków międzyludzkich, na których zbudowane są relacje biznesowe organizacji: wewnętrzne (pracownicy, menadżerowie) i zewnętrzne (dostawcy, kooperanci, klienci, instytucje usługowe, jednostki edukacyjno-szkoleniowe i administracyjne). Relacje tego typu kreują zasoby bardzo trudne do imitacji, gdyż stanowiące pewien wypracowywany latami i wciąż udoskonalany model współpracy oparty na głęboko zakorzenionych wzorcach instytucjonalnych (rozumianych jako systemy wartości i normy cywilizacyjno-kulturowe). Wartość zasobów strategicznych winno się mierzyć stopniem możliwej substytucji konkretnego zasobu czy ich wiązki. Pierwszym nurtem wskazującym wewnętrzny potencjał przedsiębiorstwa jako podstawowe źródło jego przewagi konkurencyjnej była zasobowa szkoła myślenia strategicznego. Przedstawiciele tej szkoły 11 nie tylko wyróżnili obok zasobów sensu stricte, zdolności i umiejętności oraz kluczowe kompetencje, ale wskazali na cechy zasobów decydujące o skuteczności realizacji strategii organizacji. Co jednak wydaje się najważniejsze zauważyli, że zasoby stanowią wyłącznie potencjał konkurencyjny, który przedsiębiorstwo musi wciąż udoskonalać i dopasowywać do zmian zachodzących w otoczeniu, aby utrzymać swoją konkurencyjność na rynku w długim okresie. 9 B. Godziszewski, Zasobowe uwarunkowania strategii przedsiębiorstwa, Wyd. Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2001, s Szerzej na temat istoty i typologii powiązań sieciowych np. R. Krupski (red.), Zarządzanie przedsiębiorstwem w turbulentnym otoczeniu. Ku superelastycznej organizacji: PWE, Warszawa 2005, s czy M. Rosińska, Sieci biznesowe jako forma integracji w celu optymalizacji warunków działania na rynku globalnym-ujęcie teoretyczne, [w:] E. Najlepszy (red.), Biznes międzynarodowy, a internacjonalizacja gospodarki narodowej, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Poznaniu; Poznań 2005, s Wśród przedstawicieli szkoły zasobowej wymienić można: J.B. Barney a, R.M. Granta, G. Hamela, M.A. Peterafa, T.J. Petersa, C.K. Prahalada, R.H. Watermana Jr., B. Wernerfelta. Por. R. Haffer, Systemy zarządzania jakością w budowaniu przewag konkurencyjnych przedsiębiorstw, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2003, s

5 Podsumowując, poszukując źródeł przewagi konkurencyjnej współczesnych przedsiębiorstw należy uwypuklić trzy elementy 12 : architekturę organizacji, jej reputację oraz zdolność do kreowania efektywnych rozwiązań innowacyjnych. Architektura to specyficzny model funkcjonowania organizacji, oparty na sieci kontraktów wewnątrz i wokół przedsiębiorstwa. Reputacja postrzegana często jako marka czy public relations to wizerunek organizacji w otoczeniu kreowany na postawie jakości oferowanych dóbr i usług w długim okresie. Innowacyjność jako źródło wyróżniających firmę zdolności to umiejętność przekształcania nowatorskich rozwiązań w przewagę konkurencyjną. Zależna jest ona nie tylko od możliwości technologicznych przedsiębiorstw (np. posiadanie laboratoriów badawczo-rozwojowych), ale przede wszystkim od kreatywności kapitału intelektualnego organizacji. Kapitał ludzki jako kluczowy czynnik konkurencyjności w gospodarce opartej na wiedzy Zasobowa szkoła myślenia strategicznego, nazywana również szkołą zasobów, umiejętności i uczenia się, wskazuje na kadrę wraz z jej specyficznymi właściwościami, jako na jeden z kluczowych zasobów strategicznych. Podstawowym założeniem jest stwierdzenie, że źródłem sukcesu firmy jest unikalność konfiguracji zasobów i umiejętności. Zapewniają ją natomiast aktywa niematerialne jak: wiedza, informacja, własność intelektualna, specyficzna kultura organizacyjna oraz zaangażowanie, kreatywność i lojalność kadr. Dzięki nim przedsiębiorstwo może być dynamiczne i innowacyjne, a zatem konkurencyjne 13. W konsekwencji takiego podejścia przypisano zasobom ludzkim kapitalne znaczenie w kreowaniu sukcesu organizacji. Uznano je za specyficzne, zwracając uwagę na dużą elastyczność, częściową nieprzewidywalność oraz zdolność do samoistnego rozwijania się i podnoszenia swojej wartości wraz z upływem czasu Architektura przedsiębiorstwa to sieć relatywnych kontraktów wewnątrz i wokół firmy (architektura wewnętrzna i zewnętrzna), pewien model funkcjonowania organizacji. Por. Z. Pierścionek, Strategie konkurencji i rozwoju przedsiębiorstwa, PWN, Warszawa 2006, s A. Pietruszka-Ortyl, Proces zarządzania kapitałem intelektualnym, Przegląd organizacji, 2004, nr 6, s J. Jasińska, Planowani kadr, [w:] T. Listwan (red.), Zarządzanie kadrami, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2002, s

6 Obecnie dominującym wydaje się podejście utożsamiające zasoby niematerialne organizacji z jej kapitałem intelektualnym, na który składają się trzy grupy aktywów 15 : kompetencje pracowników, struktura wewnętrzna i system powiązań zewnętrznych organizacji. Kapitał intelektualny przedstawiany jest, zatem najczęściej jako suma elementów składowych, wśród których wymienia się: kapitał ludzki, kapitał organizacyjny, kapitał rynkowy, kapitał innowacyjny, albo kapitał ludzki, społeczny i organizacyjny 16. Kapitał ludzki traktuje się jednak jako podstawę istnienia, tworzenia i funkcjonowania pozostałych elementów kapitału intelektualnego, które uznaje się za miękkie komponenty zasobów organizacji wtórne wobec zasobów ludzkich. Podkreślić należy, zatem iż kapitał intelektualny zawsze bazuje na kapitale ludzkim. Wyróżnienie w pojęciu kapitału intelektualnego elementów składowych ma jednak uwypuklać, że choć to ludzie (kapitał ludzki) tworzą wiedzę, to dopiero przez interakcje zachodzące między nimi (kapitał społeczny) jej zakres jest zwiększany, a w efekcie powstaje zinstytucjonalizowana wiedza należąca do organizacji (kapitał organizacyjny). Na końcu tego procesu staje się ona dobrem quasi-publicznym (bazy danych, normy, zwyczaje, wzorce), uznawanym w danej organizacji za standard, którego upowszechnianie wśród jej członków pozwala na podnoszenie ich indywidualnej efektywności jak i systemu jako całości. Wzrost znaczenia zasobów niematerialnych w tym kapitału ludzkiego oznacza, że małe przedsiębiorstwa są zdolne dzięki kreatywności swoich pracowników odnieść sukces rynkowy. Dzieję się tak często właśnie za sprawą włączenia owego podmiotu w struktury sieci biznesowej, w której oferując swoje unikatowe kompetencje otrzymuje w zamian wsparcie kapitałowe i organizacyjne. W ten sposób następuje wychwycenie wiedzy poszczególnych jednostek (osób rozproszonych w różnych organizacjach) poprzez systemy zarządzania zasobami ludzkimi (procesy rekrutacji, doboru i selekcji pracowników, system motywowania kadr i wspierania ich rozwoju). Ważne, bowiem dla pomnażania wiedzy i podnoszenia jej wartości jest jak najpełniejsze wykorzystanie kapitału społecznego i organizacyjnego, czyli zarówno zgromadzonej i skodyfikowanej w organizacji wiedzy jak i 15 Podjęto wiele prób klasyfikacji zasobów niematerialnych: rozróżnienia typów, wskazania cech charakterystycznych tak, aby wykazać ich odmienność od aktywów materialnych Szerzej: B. Mikuła, A. Pietruszka-Ortyl, A. Potocki, Zarządzanie przedsiębiorstwem XXI wieku, Difin, Warszawa 2002, s Poszczególni autorzy prezentują różnorodne elementy składowe kapitału intelektualnego. Porównaj np.: M. Jabłoński, Rola, struktura i pomiar kapitału intelektualnego organizacji, Ekonomika i Organizacja Przedsiębiorstw, 2002, nr 11, s ; A. Pocztowski, Kapitał intelektualny a zarządzanie zasobami ludzkimi, Zeszyty Naukowe Akademii Ekonomicznej w Krakowie, 2003, nr 629, s. 6 oraz M. Armstrong, Zarządzanie zasobami ludzkimi, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2003, s

7 tej przez nią przepływającej, której źródłem są sieci relacji wewnątrz firmy i poza nią. Konsekwencją realizacji koncepcji gospodarki opartej na wiedzy jest, zatem sukcesywnie kreowanie struktury powiązań biznesowych (w efekcie globalizacji i liberalizacji także globalnych), wewnątrz której następuję szybki przepływ wiedzy i informacji oraz jej przetwarzanie i wzbogacanie. Podmioty uczestniczące w sieci tworzą organizację, której celem strategicznym jest rozwój dzięki wypracowaniu unikatowej wartości dodanej, pozwalającej na utrzymywanie przewagi konkurencyjnej organizacji jako całości. We współczesnym przedsiębiorstwie ludzie powinni być, zatem traktowani jak najcenniejsze aktywa a organizacja winna dbać o ich stały rozwój. Podczas gdy inne aktywa z upływem czasu ulegają deprecjacji ludzie mają zdolność do szybkiego pomnażania swojej wartości poprzez proces uczenia się. W znacznie większym stopniu niż inne zasoby mogą też przyczyniać się do tworzenia wartości dodanej. Stąd w modelu gospodarki opartej na wiedzy wskazuje się na zasoby ludzkie jako na fundament podnoszenia konkurencyjności i wzrostu innowacyjności. Podkreśla się, że inwestycje związane z rozwojem zasobów ludzkich stanowią najkorzystniejszą lokatę kapitału. W przedsiębiorstwach dotyczy to doskonalenia umiejętności zawodowych pracowników, ale także organizowania szkoleń tzw. ogólnorozwojowych, pobudzających kreatywność pracowników i nakłaniających ich do podejmowania nowych wyzwań. Z perspektywy makroekonomicznej (gospodarki światowej) realizacja koncepcji gospodarki opartej na wiedzy to np. poszukiwanie nowych miejsc lokalizacji inwestycji zagranicznych pod kątem atrakcyjności oferowanych tam zasobów. Internacjonalizacja działalności badawczo-rozwojowej korporacji jako próba egzemplifikacji znaczenia kapitału ludzkiego we współczesnej gospodarce Wydaje się, iż rosnące znaczenie kapitału ludzkiego w budowaniu potencjału konkurencyjnego możemy obserwować analizując przepływy kapitału wielkich korporacji związane z działalnością badawczo-rozwojową. Analiza ta wskazuje, bowiem że istotną przyczyną umiędzynarodowienia sfery badań i rozwoju (B+R) jest poszukiwanie dostępu do baz utalentowanych, kreatywnych i odpowiednio zmotywowanych pracowników. Ta nowa tendencja w ukierunkowaniu światowych strumieni inwestycyjnych jest konsekwencją zmian w wartościowaniu motywów inwestycyjnych oraz zasad oceny miejsc lokalizacji inwestycji. 7

8 Potwierdza wzrost znaczenia czynników miękkich lokalizacji inwestycji, w tym związanych z rozwojem kapitału ludzkiego. Znaczenie tradycyjnych nakładów produkcyjnych (rozumianych jako płace niewykwalifikowanej siły roboczej i ceny surowców), czyli ich udział w całkowitym koszcie produkcji zmniejsza się. W obecnych systemach produkcyjnych wzrasta rola kwalifikacji i tym samym jakości, czyli efektywności pracy a mniejsze znaczenie ma prosta produktywności zasobów. Zmiana ta to efekt przeniesienia punktu ciężkości w produkcji międzynarodowej z pracochłonnych i surowcochłonnych czynności (zautomatyzowanie ich w wyniku postępu technicznego i technologicznego), na procesy kapitałochłonne (głównie oparte o innowacje i rozwój kapitału ludzkiego). Tym samym wyraźnie uwidacznia się rosnące znaczenie zasobów ludzkich w podnoszeniu konkurencyjności współczesnych przedsiębiorstw. Zmniejsza się znaczenie tradycyjnych tzw. twardych czynników budowania przewagi konkurencyjnej (w odniesieniu do przyciągania inwestycji zagranicznych oznacza to mniejszą wagę dostępności w miejscu inwestycji np. baz surowcowych, taniej siły roboczej czy lokalnych rynków zbytu), natomiast wzrasta rola tzw. czynników miękkich (wykwalifikowanych i kreatywnych kadr, profesjonalnej i nowoczesnej infrastruktury biznesowej) 17. Czynniki twarde ulegając standaryzacji neutralizują się. Muszą zostać spełnione, ale są łatwo porównywalne i uznawane za standard minimum. Nie mają, zatem większego znaczenia w budowaniu pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstwa (podobnie jak tracą na znaczeniu przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych). Ostatecznie o sukcesie przedsiębiorstw (tak jak i o lokalizacji inwestycji) decydują pewne szczególne elementy jakościowe, stanowiące wartość dodaną do owego standardu. W dynamicznie rozwijającej się gospodarce kapitalne znaczenie zyskuje, zatem kapitał ludzki stając się podstawowym zasobem strategicznym organizacji i fundamentem budowania trwałej przewagi konkurencyjnej. Współczesny przedsiębiorca wybierając 17 Czynniki decydujące o lokalizacji inwestycji zagranicznych można podzielić na czynniki twarde i miękkie. Do pierwszej grupy zaliczamy tradycyjne elementy kosztowe. W przypadku siły roboczej jest to podaż pracy na danym obszarze i poziom wynagrodzeń. W odniesieniu do infrastruktury to tradycyjna komunikacja (drogi, kolej) czy podaż gruntów. Rozpatrując drugą grupę, czyli czynniki miękkie w odniesieniu do rynku pracy to np. zdolności i mobilność kapitału ludzkiego, gotowość do podnoszenia kwalifikacji, motywacje kadry, umiejętność pracy w zespole. Analizując infrastrukturę to z kolei sieć powiązań biznesowych czyli telekomunikacyjnoinformacyjnych, zaplecze informatyczne, centra finansowe, infrastruktura kulturalno-oświatowa itd. Szerzej: M. Rosińska, Regionalne aspekty lokalizacji bezpośrednich inwestycji zagranicznych (w ujęciu teoretycznym), Acta Universitatis Lodziensis Folia Geographica Socio-Oeconomica 7, Łódź 2006, s

9 miejsce lokalizacji działalności, zwraca szczególną uwagę na wartość oferowanego potencjału ludzkiego. Potrzebuje, bowiem przynajmniej dwóch podstawowych typów pracowników: kreatorów i wykonawców. Pierwsza grupa to naukowcy, inżynierowie, menedżerowie, którzy stanowią źródło rozwiązań innowacyjnych a przez swoją kreatywność i pęd do doskonalenia się nakręcają spiralę jakości. Druga grupa to pracownicy wykonujący rutynowe prace produkcyjne oraz usługowe. Miejsce wybrane na lokalizację działalności musi, więc mieć korzystne cechy środowiskowe, aby przyciągnąć pracowników o najwyższych kwalifikacjach oferując im warunki stymulujące ich aktywność zawodową (być mekką dla kreatorów ). W początkowym okresie internacjonalizacji działalności przedsiębiorstwa kreatorzy pochodzą zwykle z kraju macierzystego korporacji stopniowo jednak uwzględniany jest potencjał lokalnego kapitału ludzkiego. Pozytywnie na ocenę lokalizacji wpływa, zatem istnienie szerokiego rynku pracy o znacznej podaż siły roboczej, umożliwiającego pozyskanie pracowników różnych kategorii (niewykwalifikowanych za względnie niską cenę, ale i wykształconych poszukujących szansy dalszego rozwoju). Atrakcyjność lokalizacyjna obecnie rzadko opiera się, bowiem wyłącznie na czynnikach ilościowych takich jak duże zasoby demograficzne i wynikające z nich niskie koszty pracy niewykwalifikowanej, (choć oczywiście brane są one pod uwagę). Znacznie ważniejszym czynnikiem jest dostrzeganie nowych tendencji rozwojowych i wychodzenie naprzeciw potrzebom inwestorów. Oznacza to podjęcie działań zmierzających do uzupełnienia braków kadrowych poprzez uruchamianie odpowiednich systemów edukacyjnoszkoleniowych (profilowanych kierunków kształcenia np. technicznych 18 ). Ponadto promowanie w społeczeństwie zasad funkcjonowania w gospodarce opartej na wiedzy, czyli pobudzanie chęci podnoszenia kwalifikacji, postaw otwartych na nowe rozwiązania, kreatywności i mobilności. Istotne jest pokazywanie możliwości rozwojowych, jakie daje zaangażowanie się w proces uczenia się, doskonalenia i zdobywania doświadczeń. Przedsiębiorstwa doceniając znaczenie kapitału intelektualnego dla budowania trwałej przewagi konkurencyjnej poszukują, zatem miejsc z tzw. przychylną atmosferą biznesową. O ile, bowiem przeniesienie technologii i materialnych środków produkcji następuje szybko, o tyle stworzenie sprawnie funkcjonującej organizacji jest procesem długotrwałym. 18 Obecnie 2/3 studentów uczelni technicznych na świecie to studenci z krajów azjatyckich (Chiny, Indie). Jest to odpowiedź na zapotrzebowanie rynku, świadcząca o elastyczności w dostosowywaniu się do oczekiwań przedsiębiorstw (w tym korporacji). 9

10 Przyspiesza go z pewnością odpowiednie nastawienie potencjalnych pracowników do konieczności ciągłego wzbogacania swojej wiedzy oraz doskonalenia umiejętności i kompetencji. Wiedza, jej kreowanie i wykorzystywanie to, bowiem jedna z determinant osiągania sukcesu we współczesnej opartej na wiedzy gospodarce. Wydaje się, iż stan zaawansowania technologicznego i szybkość postępu informacyjnego sprawiają, że tylko szeroko rozumiana kooperacja przedsiębiorstw i innych instytucji prowadzi do trwałego rozwoju i zapewnia odpowiedni poziom innowacyjności rozwiązań. Będąc świadomymi tego faktu, korporacje kreują międzynarodową sieć zasobów wiedzy, innowacji i technologii 19. Dokonują rozproszenia ośrodków badawczo-rozwojowych firmy poszukują najlepszych warunków dla poprawy efektywności. Wcześniej działalność B+R korporacji prowadzona była wyłącznie na terenie ich krajów macierzystych. Era wzrostu znaczenia kapitału ludzkiego, przy równoczesnym zmniejszeniu roli tradycyjnych elementów łańcucha wartości powoduje rozszerzenie sfery poszukiwań na obszary dotychczas pomijane. W ujęciu mikroekonomicznym oznacza to włączenie do sieci biznesowej małych podmiotów gospodarczych, których siła tkwi w kapitale intelektualnym, elastyczności i kreatywności. W ujęciu makroekonomicznym oznacza rozszerzenie działalności inwestycyjnej na kraje o często niewielkim potencjale ekonomicznym, ale dysponujące znaczącą a uśpioną siłą tkwiącą w zasobach ludzkich. Korporacje szukając korzystnych miejsc lokalizacji swoich inwestycji, zachowują się zgodnie z logiką strategii budowania trwałej konkurencyjności, czyli wybierają partnerów (państwa) zainteresowanych współpracą w długim okresie, czyli gotowych do współtworzenia globalnej sieci badawczo-rozwojowej. Oznacza to oferowanie odpowiedniej bazy dla przyciągania inwestycji, zwłaszcza w postaci przygotowanego do nowych wyzwań kapitału ludzkiego. Pojawia się też konieczność kooperacji z lokalnymi podmiotami, zatem istotne jest ich pozytywne nastawienie i ukierunkowanie ich na tworzenie powiązań sieciowych. Efektem wzrostu znaczenia kapitału intelektualnego organizacji w podnoszeniu jej efektywności jest, bowiem kreowanie sieci biznesowych. Wydaje się, iż proces ten w 19 Wagę tego zagadnienia potwierdza fakt, iż Światowy Raport Inwestycyjny Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Handlu i Rozwoju (UNCTAD) został poświęcony zagadnieniu internacjonalizacji prac badawczo-rozwojowych korporacji transnarodowych. World Investment Report 2005 Transnational Corporations and the Internalization of R&D, United Nations, New York and Geneva 2005, Overview, s

11 dobie postępującej globalizacji i rozwoju koncepcji gospodarki opartej na wiedzy będzie się nadal dynamicznie rozwijał a tym samym świat oplecie sieć międzynarodowych powiązań biznesowych, które nie mają ani narodowości, ani branżowej przynależności. Globalna sieć badawczo-rozwojowa będzie kreatorem pomysłów, innowacji, zmian, przenoszonych błyskawicznie i gwarantujących dalszy rozwój gospodarki światowej, jak i poszczególnych jej uczestników. Kraje, regiony, społeczności, podmioty gospodarcze, które umiejętnie przygotują się do tych wyzwań mogą odnieść znaczące korzyści z zachodzących procesów, wpisując się na stałe w strukturę tworzących się powiązań opartych na wiedzy, a zatem na potencjale kapitału ludzkiego. Opracowanie miało na celu podkreślenie znaczenia kapitału ludzkiego i inwestycji z nim związanych dla rozwoju współczesnych przedsiębiorstw. Podjęto, zatem próbę przedstawienia roli kapitału intelektualnego, czyli sumy kapitału ludzkiego, społecznego, organizacyjnego i innowacyjnego jako strategicznego zasobu przedsiębiorstwa w gospodarce opartej na wiedzy. Uwypuklono istotę kapitału ludzkiego danej organizacji w procesie kreowania wartości dodanej i jego kapitalne znaczenie dla wykorzystania potencjału konkurencyjności przedsiębiorstwa. Nawet największe korporacje globalne są świadome jego siły we współczesnym świecie, stąd wybierając miejsca lokowania swoich inwestycji analizują strukturę demograficzną danego obszaru i tkwiący w nim potencjał intelektualny. Jako formę egzemplifikacji wskazanych tendencji wykorzystano, zatem analizę motywów i uwarunkowań inwestycji o charakterze badawczo-rozwojowym, dokonywanych przez korporacje transnarodowe. Kapitał ludzki podstawą budowania przewagi konkurencyjnej współczesnych przedsiębiorstw W celu omówienia znaczenia kapitału ludzkiego dla rozwoju współczesnych przedsiębiorstw, w opracowaniu podjęto, próbę przedstawienia istoty kapitału ludzkiego jako strategicznego zasobu przedsiębiorstwa. Podkreślono rolę kapitału ludzkiego w dobie liberalizacji i globalizacji gospodarki światowej w budowaniu potencjału konkurencyjności w gospodarce opartej na wiedzy. Jako formę egzemplifikacji wskazanych tendencji wykorzystano analizę motywów i uwarunkowań inwestycji w działalność badawczorozwojową, dokonywanych przez korporacje transnarodowe, zajmujące czołowe pozycje we współczesnej gospodarce. 11

12 Human Capital as a Basis for Modern Companies Creation of Competitive Advantage The aim of the article is to present the importance of human capital for modern companies development. Human capital is treated by the author as a strategic resource for a company. The role of this phenomenon is stressed in context of liberalizing and globalizing world economy. Human capital is treated as fundamental factor in creation of competitiveness advantage in a knowledge-based economy. To prove such formulated statements the author analyses motives and circumstances of R&B investments done transnational corporations, that play the key role on modern economy. Bibliografia: 1. M. Armstrong, Zarządzanie zasobami ludzkimi, Oficyna Ekonomiczna, Kraków B. Godziszewski, Zasobowe uwarunkowania strategii przedsiębiorstwa, Wyd. UMK, Toruń R. Haffer, Systemy zarządzania jakością w budowaniu przewag konkurencyjnych przedsiębiorstw, Wydawnictwo UMK, Toruń G. Hamel, C. K. Prahalad, The Core Competences of the Corporation, Harvard Business Review, majczerwiec M. Jabłoński, Rola, struktura i pomiar kapitału intelektualnego organizacji, Ekonomika i Organizacja Przedsiębiorstw, 2002, nr J. Jasińska, Planowani kadr, [w:] T. Listwan (red.), Zarządzanie kadrami, C.H. Beck, Warszawa R. Krupski (red.), Zarządzanie przedsiębiorstwem w turbulentnym otoczeniu. Ku superelastycznej organizacji: PWE, Warszawa B. Mikuła, A. Pietruszka-Ortyl, A. Potocki, Zarządzanie przedsiębiorstwem XXI wieku, Difin, Warszawa K. Obłój, Strategie organizacji. W poszukiwaniu trwałej przewagi konkurencyjnej, PWE, Warszawa Z. Pierścionek, Strategie konkurencji i rozwoju przedsiębiorstwa, PWN, Warszawa A. Pocztowski, Kapitał intelektualny a zarządzanie zasobami ludzkimi, Zeszyty Naukowe AE w Krakowie, 2003, nr Pietruszka-Ortyl, Proces zarządzania kapitałem intelektualnym, Przegląd organizacji, 2004, nr J. Rokita, Zarządzanie strategiczne: tworzenie i utrzymywanie przewagi konkurencyjnej, PWE, Warszawa M. Rosińska, Regionalne aspekty lokalizacji bezpośrednich inwestycji zagranicznych (w ujęciu teoretycznym), Acta Universitatis Lodziensis Folia Geographica Socio-Oeconomica 7, Łódź M. Rosińska, Sieci biznesowe jako forma integracji w celu optymalizacji warunków działania na rynku globalnym-ujęcie teoretyczne, [w:] E. Najlepszy (red.), Biznes międzynarodowy, a internacjonalizacja gospodarki narodowej, Wyd.AE w Poznaniu; Poznań M. Rybak, Budowanie potencjału konkurencyjności, [w:] M. Rybak (red.); Kapitał ludzki jako źródło konkurencyjności przedsiębiorstw, Poltext, Warszawa M. Stankiewicz; Konkurencyjność przedsiębiorstwa. Budowanie konkurencyjności przedsiębiorstwa w warunkach globalizacji, Dom Organizatora, Toruń M. Sulimowska-Formowicz, Kompetencje przedsiębiorstwa a przewaga konkurencyjna, [w:] E. Najlepszy (red.), Strategie przedsiębiorstw na rynkach zagranicznych. Implikacje dla Polski, Akademia Ekonomiczna w Poznaniu, Poznań World Investment Report 2005 Transnational Corporations and the Internalization of R&D, United Nations, New York and Geneva 2005, Overview 12

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH DAG MARA LEWICKA ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH Metody, narzędzia, mierniki WYDAWNICTWA PROFESJONALNE PWN WARSZAWA 2010 Wstęp 11 ROZDZIAŁ 1. Zmiany w zakresie funkcji personalnej

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r.

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych Zarządzanie Logistyką w Przedsiębiorstwie, prowadzonych

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Wstęp... 7. 3. Technologie informacyjne wpływające na doskonalenie przedsiębiorstwa

Wstęp... 7. 3. Technologie informacyjne wpływające na doskonalenie przedsiębiorstwa Spis treści Wstęp.............................................................. 7 1. Przedsiębiorstwo w dobie globalizacji.............................. 11 1.1. Wyzwania globalnego rynku....................................

Bardziej szczegółowo

Społeczna Odpowiedzialność Biznesu (CSR) perspektywa małego i średniego biznesu

Społeczna Odpowiedzialność Biznesu (CSR) perspektywa małego i średniego biznesu Społeczna Odpowiedzialność Biznesu (CSR) perspektywa małego i średniego biznesu Społeczna Odpowiedzialność Biznesu perspektywa małego i średniego biznesu Czy to tylko kwestia pieniędzy? Jak jest rozumiany

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2010/2011 http://www.wilno.uwb.edu.

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2010/2011 http://www.wilno.uwb.edu. SYLLABUS na rok akademicki 010/011 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr 1 / Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych,

Bardziej szczegółowo

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej 2012 System B2B jako element przewagi konkurencyjnej dr inż. Janusz Dorożyński ZETO Bydgoszcz S.A. Analiza biznesowa integracji B2B Bydgoszcz, 26 września 2012 Kilka słów o sobie główny specjalista ds.

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku Ekonomia II stopień PYTANIA NA OBRONĘ

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1 Kapitał ludzki w organizacji wiedzy

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1 Kapitał ludzki w organizacji wiedzy Elastyczne zarządzanie kapitałem ludzkim w organizacji wiedzy. pod redakcją naukową Marty Juchnowicz Profesjonalny zespół autorów: Marta Juchnowicz, Lidia Jabłonowska, Hanna Kinowska, Beata Mazurek-Kucharska,

Bardziej szczegółowo

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw prof. dr hab. Krystyna Poznańska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Katedra Zarządzania Innowacjami Poziom innowacyjności Polski na tle UE W raporcie

Bardziej szczegółowo

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13 Spis treści Słowo wstępne (Marek Matejun).................................................. 11 Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami.................................

Bardziej szczegółowo

Turystyczne produkty sieciowe - w kierunku konkurencyjności firmy i regionu. Magdalena.Kachniewska@sgh.waw.pl

Turystyczne produkty sieciowe - w kierunku konkurencyjności firmy i regionu. Magdalena.Kachniewska@sgh.waw.pl Turystyczne produkty sieciowe - w kierunku konkurencyjności firmy i regionu Magdalena.Kachniewska@sgh.waw.pl Produkt turystyczny jego zdefiniowanie możliwe jest tylko w ujęciu popytowym jest odpowiedzią

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju

Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju Regionalny Program Operacyjny Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020 Marcin Twardokus Departament Programów Regionalnych Główny Punkt

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm. Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie

Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm. Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie Wprowadzenie istota zarządzania wiedzą Wiedza i informacja, ich jakość i aktualność stają się

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości DEFINICJE KLASTRA: Klastry to geograficzne skupiska wzajemnie powiązanych firm, wyspecjalizowanych dostawców, jednostek świadczących

Bardziej szczegółowo

Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL

Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL dr Łukasz Sienkiewicz Instytut Kapitału Ludzkiego Seminarium naukowe Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla zarządzania organizacją Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Spis treści WSTĘP... 11

Spis treści WSTĘP... 11 Spis treści WSTĘP... 11 Magdalena Mazurczak Korporacje transnarodowe w dobie procesów globalizacji...15 1.1. Współczesne procesy globalizacji gospodarki światowej...15 1.1.1. Pojęcie i definicje procesów

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA 1. Klaster / Klastering Strona 1 Rys historyczny Inicjatywy klastrowe powstają w wyniku polityki rozwoju gospodarczego lub też w wyniku wydarzeń, które skłaniają

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Spis treści WSTĘP... 13

Spis treści WSTĘP... 13 WSTĘP... 13 Rozdział I MODEL ZRÓWNOWAŻONEGO BIZNESU PRZEDSIĘBIORSTWA A KREACJA WARTOŚCI... 15 (Adam Jabłoński) Wstęp... 15 1. Konkurencyjność przedsiębiorstwa a model zrównoważonego biznesu... 16 2. Ciągłość

Bardziej szczegółowo

Alicja Matura: Procedury naboru pracowników 1 PROCEDURY NABORU PRACOWNIKÓW W PRZEDSIĘBIORSTWIE. Alicja Matura. www.e-bookowo.pl

Alicja Matura: Procedury naboru pracowników 1 PROCEDURY NABORU PRACOWNIKÓW W PRZEDSIĘBIORSTWIE. Alicja Matura. www.e-bookowo.pl 1 PROCEDURY NABORU PRACOWNIKÓW W PRZEDSIĘBIORSTWIE Alicja Matura 2 Alicja Matura Procedury naboru pracowników w przedsiębiorstwie Copyright by e-bookowo & Alicja Matura 2008 ISBN 978-83-61184-15-7 Internetowe

Bardziej szczegółowo

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe Ekonomika Transportu każda zorganizowana postać podażowej strony rynku usług przemieszczania, mająca swoją nazwę i oferującą specyficzny produkt - usługę transportową Cechy: odrębność ekonomiczna odrębność

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Screening i ranking technologii

Screening i ranking technologii Screening i ranking technologii Maciej Psarski Uniwersytet Łódzki Centrum Transferu Technologii Screening i ranking Selekcja idei, technologii, opcji, możliwości, rynków, Na wczesnych etapach rozwoju przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

Kluczowe czynniki wartości firmy a jej rozwój

Kluczowe czynniki wartości firmy a jej rozwój Marek Jabłoński Adam Jabłoński Kluczowe czynniki wartości firmy a jej rozwój 1. Wstęp. Współcześni menedŝerowie zmagający się z rosnącą konkurencją oraz gwałtownym spadkiem cen, walcząc o przetrwanie szukają

Bardziej szczegółowo

Budowanie przewagi konkurencyjnej Istota, metody, techniki

Budowanie przewagi konkurencyjnej Istota, metody, techniki Budowanie przewagi konkurencyjnej Istota, metody, techniki Opracowanie: Aneta Stosik Nowoczesna organizacja Elastyczna (zdolna do przystosowania się do potrzeb) wg P. Druckera Dynamiczna (Mająca umiejętność

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) obowiązuje od 01.10.2015 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych,

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych. Teza cele konstrukcja realizacja

Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych. Teza cele konstrukcja realizacja Dr Grzegorz Baran, Instytut Spraw Publicznych UJ Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych Teza cele konstrukcja realizacja Teza Zakorzenienie modelu działania organizacji publicznej

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

Strategia Lizbońska droga do sukcesu zjednoczonej Europy, UKIE, Warszawa 2002, s. 11. 5

Strategia Lizbońska droga do sukcesu zjednoczonej Europy, UKIE, Warszawa 2002, s. 11. 5 O autorze Tomasz Bartosz Kalinowski ukończył studia w 2003 r. na Uniwersytecie Łódzkim. W tym samym roku został zatrudniony jako asystent w Katedrze Zarządzania Jakością tej uczelni oraz rozpoczął studia

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Rozporządzenie ogólne PE i Rady Ukierunkowanie

Bardziej szczegółowo

Model dojrzałości dopasowania strategicznego. Nadzór Poziom 1 Poziom 2 Poziom 3 Poziom 4 Poziom 5 Na poziomie

Model dojrzałości dopasowania strategicznego. Nadzór Poziom 1 Poziom 2 Poziom 3 Poziom 4 Poziom 5 Na poziomie Tab. 1. Opis poziomów dojrzałości procesów dla obszaru nadzór. Formalne strategiczne planowanie biznesowe Formalne strategiczne planowanie Struktura organizacyjna Zależności organizacyjne Kontrola budżetowania

Bardziej szczegółowo

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Paweł Zemła Członek Zarządu Equity Investments S.A. Wprowadzenie Strategie nastawione na

Bardziej szczegółowo

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników 2010 Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników Paulina Zadura-Lichota Zespół Przedsiębiorczości Warszawa, styczeń 2010 r. Pojęcie inteligentnej organizacji Organizacja inteligentna

Bardziej szczegółowo

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015 Strategia dla Klastra IT Styczeń 2015 Sytuacja wyjściowa Leszczyńskie Klaster firm branży Informatycznej został utworzony w 4 kwartale 2014 r. z inicjatywy 12 firm działających w branży IT i posiadających

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT I-A PRAWNO-TEORETYCZNE PODSTAWY PROJEKTÓW INNOWACYJNYCH Czym jest innowacja? Możliwe źródła Wewnętrzne i zewnętrzne źródła informacji o innowacji w przedsiębiorstwie.

Bardziej szczegółowo

Grupa Hoteli WAM Sp. z o. o.

Grupa Hoteli WAM Sp. z o. o. Grupa Hoteli WAM Sp. z o. o. Opis działalności Grupa Hoteli WAM Sp. z o.o. to sieć polskich hoteli działająca na terenie Polski, od lat budująca stabilną i przyjazną markę hoteli na rynku usług turystycznych.

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: ZARZĄDZANIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: ZARZĄDZANIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: ZARZĄDZANIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Zarządzanie pytania podstawowe 1. Funkcje zarządzania 2. Otoczenie organizacji

Bardziej szczegółowo

Opis: Z recenzji Prof. Wojciecha Bieńkowskiego

Opis: Z recenzji Prof. Wojciecha Bieńkowskiego Tytuł: Konkurencyjność przedsiębiorstw podsektora usług biznesowych w Polsce. Perspektywa mikro-, mezo- i makroekonomiczna Autorzy: Magdalena Majchrzak Wydawnictwo: CeDeWu.pl Rok wydania: 2012 Opis: Praca

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020:

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020: NAZWA CELU FINANSOWANIE Cel I.1. Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości mieszkańców CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY Oś I. Osoby młode na rynku pracy: 1. Poprawa

Bardziej szczegółowo

Efektywny Controlling Personalny

Efektywny Controlling Personalny Firma szkoleniowa 2014 roku. TOP 3 w rankingu firm szkoleniowych zaprasza na szkolenie: Efektywny Controlling Personalny praktyczne warsztaty Ekspert: Monika Kulikowska-Pawlak Trener z wieloletnim doświadczeniem

Bardziej szczegółowo

Współpraca nauka przedsiębiorstwa - Business Angels na Dolnym Śląsku 10.05.2010r.

Współpraca nauka przedsiębiorstwa - Business Angels na Dolnym Śląsku 10.05.2010r. Współpraca nauka przedsiębiorstwa - Business Angels na Dolnym Śląsku 10.05.2010r. Tomasz Niciak Koordynator Regionalny Ponadregionalnej Sieci Aniołów Biznesu Kierownik Dolnośląskiego Ośrodka Transferu

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

Dopasowanie IT/biznes

Dopasowanie IT/biznes Dopasowanie IT/biznes Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes HARVARD BUSINESS REVIEW, 2008-11-01 Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes http://ceo.cxo.pl/artykuly/51237_2/zarzadzanie.it.a.wzrost.wartosci.html

Bardziej szczegółowo

Proces zarządzania zasobami ludzkimi

Proces zarządzania zasobami ludzkimi Marek Angowski Proces zarządzania zasobami ludzkimi Część 1 Etapy procesy zarządzania zasobami ludzkimi Planowanie zasobów ludzkich Rekrutacja Selekcja i dobór kandydatów Szkolenia i doskonalenie zawodowe

Bardziej szczegółowo

Organizacja przyszłości, Zmiany w otoczeniu. Opracowanie: Aneta Stosik

Organizacja przyszłości, Zmiany w otoczeniu. Opracowanie: Aneta Stosik Organizacja przyszłości, Zmiany w otoczeniu. Opracowanie: Aneta Stosik Współczesne otoczenie organizacji Czynniki kształtujące burzliwe otoczenie współczesnej organizacji: Procesy globalizacji i umiędzynarodowienie

Bardziej szczegółowo

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020.

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Raport Społeczeństwo informacyjne w liczbach 2012 http://www.mac.gov.pl/raporty-i-dane/ 2 3% populacji firm w Polsce 1540 firm dużych Potencjał sektora

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne narzędzia do zarządzania kompetencjami i ich rozwoju

Innowacyjne narzędzia do zarządzania kompetencjami i ich rozwoju Innowacyjne narzędzia do zarządzania kompetencjami i ich rozwoju Od aspiracji... do realnych potrzeb naszych klientów Od aspiracji Przy planowaniu prac nad rozwojem autorskiej platformy MN Portal zapytaliśmy

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: ENERGETYKA Rodzaj przedmiotu: humanistyczny i w-f Rodzaj zajęć: wykład, ćwiczenia ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE Organization and Management Forma studiów: studia stacjonarne Poziom

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ. nazwa przedmiotu SYLABUS A. Informacje ogólne

PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ. nazwa przedmiotu SYLABUS A. Informacje ogólne PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ Elementy składowe sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Kod Język Rodzaj Rok studiów /semestr Wymagania

Bardziej szczegółowo

M. Dąbrowska. K. Grabowska. Wroclaw University of Economics

M. Dąbrowska. K. Grabowska. Wroclaw University of Economics M. Dąbrowska K. Grabowska Wroclaw University of Economics Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa na przykładzie przedsiębiorstw z branży produkującej napoje JEL Classification: A 10 Słowa kluczowe: Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE KIERUNEK. Specjalności:

ZARZĄDZANIE KIERUNEK. Specjalności: KIERUNEK ZARZĄDZANIE Specjalności: - Zarządzanie marketingowe w usługach profesjonalnych, turystyce i mediach, - Zarządzanie przedsiębiorstwem, - Zarządzanie projektami międzynarodowymi, - Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok TEMATYKA PRAC Zapisy dnia 18.02.2015 r. o godz. 9.45 Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok Prof.nzdz. dr hab. Agnieszka Sitko-Lutek pok. 1018 1. Uwarunkowania i zmiana kultury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Zarządzanie strategiczne na kierunku Zarządzanie

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Zarządzanie strategiczne na kierunku Zarządzanie OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Zarządzanie strategiczne na kierunku Zarządzanie I. Informacje ogólne 1. Nazwa modułu : Zarządzanie strategiczne 2. Kod modułu : ZS (10-ZS-z2-s; 10-ZS-z2-ns)

Bardziej szczegółowo

Ekonomia II stopień ogólnoakademicki. Stacjonarne wszystkie Katedra Strategii Gospodarczych Dr Danuta Witczak-Roszkowska.

Ekonomia II stopień ogólnoakademicki. Stacjonarne wszystkie Katedra Strategii Gospodarczych Dr Danuta Witczak-Roszkowska. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Z-EKO2-538 Nazwa modułu Gospodarowanie kapitałem ludzkim Nazwa modułu w języku angielskim Human Capital Management Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialnośd biznesu w projektach ekoinnowacyjnych. Maciej Bieokiewicz

Społeczna odpowiedzialnośd biznesu w projektach ekoinnowacyjnych. Maciej Bieokiewicz 2011 Społeczna odpowiedzialnośd biznesu w projektach ekoinnowacyjnych Maciej Bieokiewicz Koncepcja Społecznej Odpowiedzialności Biznesu Społeczna Odpowiedzialnośd Biznesu (z ang. Corporate Social Responsibility,

Bardziej szczegółowo

Strategia Personalna firmy Schindler Rozwój firmy poprzez rozwój pracowników. Realizowanie naszej Strategii Personalnej. Osiąganie naszych ambicji HR

Strategia Personalna firmy Schindler Rozwój firmy poprzez rozwój pracowników. Realizowanie naszej Strategii Personalnej. Osiąganie naszych ambicji HR Realizowanie naszej Strategii Personalnej Osiąganie naszych ambicji HR Wspieranie naszej firmy Utrwalanie naszych wartości Strategia Personalna firmy Schindler Rozwój firmy poprzez rozwój pracowników 2

Bardziej szczegółowo

Kluczowy fragment Rozdziału 2 Koncepcja przedsięwziecia z książki Biznesplan w 10 krokach. Konkurenci. Geneza przedsięwzięcia. Kluczowe dane finansowe

Kluczowy fragment Rozdziału 2 Koncepcja przedsięwziecia z książki Biznesplan w 10 krokach. Konkurenci. Geneza przedsięwzięcia. Kluczowe dane finansowe Koncepcja to zbiór założeń, które będą stanowić podstawę sporządzenia biznesplanu. Powinny one dotyczyć genezy pomysłu, oceny pojemności potencjalnych rynków zbytu wraz z identyfikacją potencjalnych konkurentów,

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE SZKOLENIE ROZWIĄZANIA W ZAKRESIE ROZWOJU KAPITAŁU LUDZKIEGO PRZEDSIĘBIORSTW BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W WPROWADZENIE W dobie silnej konkurencji oraz wzrastającej świadomości

Bardziej szczegółowo

POSTAW NA ROZWÓJ! Kampania informacyjno - promocyjna oraz doradztwo dla osób dorosłych w zakresie kształcenia ustawicznego

POSTAW NA ROZWÓJ! Kampania informacyjno - promocyjna oraz doradztwo dla osób dorosłych w zakresie kształcenia ustawicznego POSTAW NA ROZWÓJ! Kampania informacyjno - promocyjna oraz doradztwo dla osób dorosłych w zakresie kształcenia ustawicznego Doradztwo zawodowe i edukacja dorosłych jako systemy wspierania rozwoju człowieka

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie zasobami ludzkimi Wprowadzenie

Zarządzanie zasobami ludzkimi Wprowadzenie Marek Angowski Zarządzanie zasobami ludzkimi Wprowadzenie Definicje ZZL Zarządzanie zasobami ludzkimi jest to skoordynowany zbiór działań związanych z ludźmi, prowadzący do osiągania założonych celów organizacji

Bardziej szczegółowo

Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć. Rynki Kapitałowe

Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć. Rynki Kapitałowe Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć Rynki Kapitałowe Warszawa, 24 września 2008 1 A. Bankowość Inwestycyjna BZWBK Obszar Rynków Kapitałowych B. Wybrane aspekty badania C. Wnioski i rekomendacje

Bardziej szczegółowo

Pomiar i doskonalenie jakości procesów usługowych, metody oceny procesu usługowego- SERIQUAL, CIT, CSI.

Pomiar i doskonalenie jakości procesów usługowych, metody oceny procesu usługowego- SERIQUAL, CIT, CSI. Anna Jurek 133846 Izabela Sokołowska 133991 Gr. Pon. P godz. 15.15 Procesowe Zarządzanie Przedsiębiorstwem- seminarium. Pomiar i doskonalenie jakości procesów usługowych, metody oceny procesu usługowego-

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Grupa Hoteli WAM Sp. z o. o.

Grupa Hoteli WAM Sp. z o. o. Powrót do wyników Grupa Hoteli WAM Sp. z o. o. Zatrudnieni e Na dzień 2 czerwca 2014 r. 400 pracowników (suma uwzględnia uczniów praktycznej nauki zawodu, osoby na urlopach macierzyńskich, rodzicielskich,

Bardziej szczegółowo

Knowledge and Innovation Community KIC InnoEnergy. Business Creation. Wrocław, 14 grudnia 2011

Knowledge and Innovation Community KIC InnoEnergy. Business Creation. Wrocław, 14 grudnia 2011 Knowledge and Innovation Community KIC InnoEnergy Business Creation Wrocław, 14 grudnia 2011 KIC InnoEnergy Twój partner w budowie Twojego biznesu Agenda KIC InnoEnergy Twój partner w budowie Twojego biznesu

Bardziej szczegółowo

Opracowanie produktów spoŝywczych. Podejście marketingowe - Earle Mary, Earle Richard, Anderson Allan. Spis treści. Przedmowa

Opracowanie produktów spoŝywczych. Podejście marketingowe - Earle Mary, Earle Richard, Anderson Allan. Spis treści. Przedmowa Opracowanie produktów spoŝywczych. Podejście marketingowe - Earle Mary, Earle Richard, Anderson Allan Spis treści Przedmowa Część I. Wprowadzenie 1. Kluczowe czynniki sukcesu lub niepowodzenia nowych produktów

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok TEMATYKA PRAC Zapisy dnia 18.02.2015 r. o godz. 9.45 Prof.nzdz. dr hab. Agnieszka Sitko-Lutek Zapisy pok. 309 Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok 1. Uwarunkowania i zmiana kultury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

1. Rola marketingu terytorialnego w procesie kształtowania pozycji przedsiębiorstwa w otoczeniu - Janusz Dworak 13

1. Rola marketingu terytorialnego w procesie kształtowania pozycji przedsiębiorstwa w otoczeniu - Janusz Dworak 13 Wprowadzenie 9 Część I Zagadnienia strategiczne w przedsiębiorstwach 1. Rola marketingu terytorialnego w procesie kształtowania pozycji przedsiębiorstwa w otoczeniu - Janusz Dworak 13 1.1. Marketing terytorialny

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Profil : Zawodowy Stopień studiów: I Kierunek studiów: Turystyka i Rekreacja Specjalność: Wszystkie Semestr: Forma studiów: I stacjonarne/niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna.

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. ekspert: Szymon Medalion prowadząca: Marzena Szewczyk-Nelson Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW

KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW JERZY BIELINSKI (red.) KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW w świetle Strategii Lizbońskiej CEDEWU.PL WYDAWNICTWA FACHOWE Spis treści Wstęp 7 Część 1 Mechanizmy wzrostu wartości i konkurencyjności przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE Specjalności

ZARZĄDZANIE Specjalności KIERUNEK ZARZĄDZANIE Specjalności - MenedŜerska, - Zarządzanie marketingowe w usługach profesjonalnych, turystyce i mediach, - Zarządzanie projektami międzynarodowymi, - Zarządzania zasobami ludzkimi,

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Mechatronika Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Rodzaj zajęć: wykład, ćwiczenia ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE Organization and Management Forma studiów: studia stacjonarne Poziom kwalifikacji:

Bardziej szczegółowo

Organizacja przyszłości, Zmiany w otoczeniu. Opracowanie: Aneta Stosik

Organizacja przyszłości, Zmiany w otoczeniu. Opracowanie: Aneta Stosik Organizacja przyszłości, Zmiany w otoczeniu. Opracowanie: Aneta Stosik Współczesne otoczenie organizacji Czynniki kształtujące burzliwe otoczenie współczesnej organizacji: Procesy globalizacji i umiędzynarodowienie

Bardziej szczegółowo

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA Autor: red. Piotr Jeżowski, Wstęp Jedną z najważniejszych kwestii współczesności jest zagrożenie środowiska przyrodniczego i

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA KOMERCJALIZACJI TECHNOLOGII

AKADEMIA KOMERCJALIZACJI TECHNOLOGII AKADEMIA KOMERCJALIZACJI TECHNOLOGII PROGRAM SZKOLENIOWO-WARSZTATOWY GRUPY INVESTIN Termin: 24 listopada 11 grudnia 2015 Miejsce: Warszawa Centrum Przedsiębiorczości Smolna, ul. Smolna 4 Akademia Komercjalizacji

Bardziej szczegółowo

komunikacji) polegający na aktywnym, świadomym i skierowanym w przyszłość rozwijaniu organizacji opartej na wartościach

komunikacji) polegający na aktywnym, świadomym i skierowanym w przyszłość rozwijaniu organizacji opartej na wartościach SIWA FALA -ZARZĄDZANIE WIEKIEM ZDZISŁAWA PRZETACKA VALUE 4 BUSINESS Doradztwo Personalne Model Biznesowy Podstawą modelu biznesowego opartego na zarządzaniu różnorodnością jest zaakceptowanie istniejących

Bardziej szczegółowo

dialog przemiana synergia

dialog przemiana synergia dialog przemiana synergia SYNERGENTIA. Wspieramy Klientów w stabilnym rozwoju, równoważącym potencjał ekonomiczny, społeczny i środowiskowy przez łączenie wiedzy, doświadczenia i rozwiązań z różnych sektorów.

Bardziej szczegółowo

Konkurencja i współpraca międzynarodowa. Jan W. Bossak

Konkurencja i współpraca międzynarodowa. Jan W. Bossak Konkurencja i współpraca międzynarodowa. Jan W. Bossak Autor adresuje książkę do Czytelników pragnących lepiej zrozumieć procesy rozwoju gospodarczego we współczesnym świecie. Do studentów, ekonomistów

Bardziej szczegółowo

Zwiększenie konkurencyjności regionu poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu. Magdalena Woźniak - Miszewska Szczecin, 23-24 listopada 2011 r.

Zwiększenie konkurencyjności regionu poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu. Magdalena Woźniak - Miszewska Szczecin, 23-24 listopada 2011 r. Zwiększenie konkurencyjności regionu poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu Magdalena Woźniak - Miszewska Szczecin, 23-24 listopada 2011 r. Plan wystąpienia: 1. Cel główny 2. Centrum Obsługi Inwestorów

Bardziej szczegółowo

Przedmiot nauk o zarządzaniu Organizacja w otoczeniu rynkowym jako obiekt zarządzania Struktury organizacyjne Zarządzanie procesowe

Przedmiot nauk o zarządzaniu Organizacja w otoczeniu rynkowym jako obiekt zarządzania Struktury organizacyjne Zarządzanie procesowe Przedmowa Rozdział 1 Przedmiot nauk o zarządzaniu 1.1. Geneza nauk o zarządzaniu 1.2. Systematyka nauk o zarządzaniu 1.3. Pojęcie organizacji 1.4. Definicja pojęcia zarządzania i terminów zbliżonych 1.5.

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia: kierunek należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych. 2. Profil kształcenia: ogólnoakademicki.

Bardziej szczegółowo

Kontekst sytuacyjny: Pytanie pozostaje tylko w jakich obszarach ich rozwijać?

Kontekst sytuacyjny: Pytanie pozostaje tylko w jakich obszarach ich rozwijać? WPŁYW POZIOMU ŚWIADOMOŚCI BIZNESOWEJ NA ROZWÓJ ORGANIZACJI SPRZEDAŻY NA RYNKU PRODUKTÓW FMCG Szanowni Państwo, Przedstawiamy Państwu poniższą ofertę dotyczącą wsparcia pracowników działu sprzedaży w Państwa

Bardziej szczegółowo

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr II / semestr 4 Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu w systemie USOS 10000000

Bardziej szczegółowo