Rozdział 7. Efektywne wykorzystywanie klasycznych i nowoczesnych narzędzi komunikacji wewnętrznej przez przedsiębiorstwo

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rozdział 7. Efektywne wykorzystywanie klasycznych i nowoczesnych narzędzi komunikacji wewnętrznej przez przedsiębiorstwo"

Transkrypt

1 Artykuł pochodzi z publikacji: Zarządzanie kapitałem intelektualnym w organizacji inteligentnej, (Red.) W. Harasim, Wyższa Szkoła Promocji, Warszawa 2012 Juliusz Bolek Rozdział 7. Efektywne wykorzystywanie klasycznych i nowoczesnych narzędzi komunikacji wewnętrznej przez przedsiębiorstwo Przedsiębiorstwo jest szczególnym rodzajem organizacji społecznej nastawionej na realizację określonych celów. Ze względu na to, że podstawą osiągania efektów jest zorganizowana praca wielu osób oznacza to, że do prawidłowego przebiegu procesów pracy konieczna jest komunikacja pomiędzy zaangażowanymi uczestnikami. Jej jakość, szybkość, precyzja, możliwość percepcji ma istotny wpływ na sposób realizacji zamierzonych celów. Wiele przedsiębiorstw nadal lekceważy znaczenie komunikacji. Niektóre nowoczesne organizacje podążają za nowinkami technicznymi bez zastanowienia się nad skutkami swoich awangardowych zachowań. Zrozumienie istoty i znaczenia komunikacja wewnętrznej, poznanie narzędzi i form do tego używanych oraz treści, jakie w ten sposób należy przekazywać, pozwala na większe zaangażowanie pracowników w działalność organizacji, efektywne zwiększenie wydajności, a także uzyskanie przewagi konkurencyjnej Istota komunikacji Zanim uzna się określone metody i narzędzia komunikacyjne za dobre lub złe rozwiązania, konieczne jest wyjaśnienie, na czym polega istota komunikacji. Przede wszystkim jest ona procesem przekazywania 133

2 informacji. Komunikacja jest tworzeniem wspólnego systemu społecznego, w którym biorą udział dwie lub więcej osób. Przeważnie mowa o dynamicznym procesie, w którym ważna jest sekwencja zachowań, a nie tylko relacje typu bodziec reakcja. Komunikacja zabezpiecza szereg potrzeb człowieka. Przede wszystkim chodzi o potrzeby fizyczne. Sposób ich zaspokojenia ma wpływ na jakość zdrowia fizycznego i psychicznego człowieka. Do tego należy dołączyć potrzeby ego. Ludzie komunikują się z innymi, ponieważ tylko w ten sposób mogą się dowiedzieć, kim są. Oddzielną kategorię stanowią potrzeby społeczne. Właśnie dzięki komunikowaniu ludzie wiążą się społecznie. Wynika to z naturalnej potrzeby przynależności do wspólnoty, potrzeby poczucia, że jest się uczestnikiem relacji społecznych, potrzeby posiadania kontroli nad otoczeniem oraz możliwości wywierania wpływu na inne osoby, a także z potrzeby przywiązania poprzez opiekowanie się innymi i doznawanie opieki. Komunikacja służy realizacji potrzeb w trakcie całej aktywności człowieka, bez względu na to, czy mówimy o życiu prywatnym czy zawodowym. W miejscu pracy poza tematami służbowymi zawsze, w mniejszym lub większym stopniu, pojawiają się wątki prywatne. Komunikacja zapobiega procesom alienacji czy osamotnienia. Są osoby, dla których głównym miejscem realizacji potrzeb komunikacyjnych jest praca. W trakcie realizacji zadań człowiek ma możliwość uzyskiwania informacji zarówno na temat siebie, jak i w odniesieniu do innych ludzi, ich zachowań i poglądów. Często przedsiębiorstwo jest jedyną wspólnotą, do której człowiek może przynależeć (inną kwestią jest jego identyfikacja z organizacją). Realizacja zadań sprawia, że uczestniczenie w relacjach społecznych jest praktycznie automatyczne. Zwykle praca stwarza też warunki do wywierania wpływu na ludzi. Dzieje się tak bez względu na to, jakie zadania realizuje uczestnik. Oprócz powyższych potrzeb, ludzie komunikują się też z powodów praktycznych. Ma to również zastosowanie we wszelkiego rodzaju organizacjach. Komunikacja jest niezbędna w realizacji zadań, które wymagają współdziałania, koordynacji lub pozyskiwania informacji na temat tego, jak przebiega proces pracy. Bez niezbędnych danych trudno wyobrazić sobie realizację jakiegokolwiek zadania. W procesie komunikowania się można wyodrębnić następujące elementy. Przede wszystkim nadawcę, czyli osobę inicjującą. Sukces nadawcy w procesie jest uzależniony od jego wiarygodności, czyli 134

3 autorytetu, i obiektywności oraz atrakcyjności, czyli poziomu akceptacji lub zainteresowania odbiorcy. Osoba inicjująca komunikowanie dokonuje kodowania, czyli przekształcenia myśli w słowa, symbole lub gesty, które według niej będą zrozumiałe dla odbiorcy. Oczywiście musi istnieć komunikat, czyli, to co ma ulec kodowaniu. Następnie pojawia się kanał komunikacji, czyli sposób, w jaki treść ma zostać przekazana. Może mieć on charakter werbalny, przy czym znaczenie ma również forma (np. intonacja głosu, kształt lub wielkość liter, itd.) lub niewerbalny (wówczas chodzi o gesty fizyczne sygnały ciała). Komunikat dociera do wspomnianego odbiorcy. Od jego możliwości percepcyjnych zależy dekodowanie, czyli interpretacja otrzymanej informacji. Mimo że tak przedstawiony schemat wydaje się prosty, a nawet oczywisty, praktyka pokazuje, że często dochodzi do wielu komplikacji i zakłóceń w procesie komunikacji. Mogą one prowadzić do niepowodzeń o poważnych konsekwencjach. Warto pamiętać, że występuje różnica pomiędzy tym, co się chce powiedzieć, a tym, co się mówi. Co więcej, jest też różnica pomiędzy tym, co ktoś słyszy, a tym, co ktoś myśli, że słyszy, a także pomiędzy tym, co ktoś mówi, a tym, co się myśli, że ktoś mówi. Zgrabnie jest to sformułowane w cytacie przypisywanym Allanowi Greenspanowi: Wiem, że jesteś przekonany, że rozumiesz to co ja powiedziałem, ale ja nie jestem pewien, czy zdajesz sobie sprawę, że to, co usłyszałeś, to nie to, co miałem na myśli Komunikacja w przedsiębiorstwie W przedsiębiorstwie nadawcami może być kierownictwo najwyższego szczebla, a także dyrektorzy, kierownicy, pracownicy czy współpracownicy. Ze względu na różnego typu formy prawne pozyskiwania, angażowania i wynagradzania takie, jak: etat, umowa-zlecenie, samozatrudnienie (prowadzenie działalności gospodarczej), powołanie, mianowanie, outsourcing, kooperacja itd. coraz trudniej jest definiować, kto jest pracownikiem. Stąd też należy poszukiwać innych kryteriów. W określonych sytuacjach mogą to być również osoby spoza struktury organizacji. Ich uczestnictwo w procesie komunikacji wewnętrznej należy uwzględniać, o ile treść wymienianych z nimi informacji może mieć wpływ na zachowania i postawy uczestników przedsięwzięcia. Tradycyjna komunikacja w przedsiębiorstwie ma charakter jed- 135

4 nostronny od kierownictwa do pracowników. W tym przypadku nadawca przekazuje informacje bez oczekiwania ich potwierdzenia przez odbiorcę. Ten rodzaj komunikacji często jest wykorzystywany w organizacjach militarnych lub autorytarnych. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że jest to komunikacja ułomna, ponieważ nie uwzględnia informacji zwrotnej, pozwalającej na zweryfikowanie, czy informacja dotarła do odbiorcy, a jeśli tak, to czy została zrozumiana zgodnie z oczekiwaniami nadawcy. Dlatego też właściwa komunikacja ma charakter co najmniej dwustronny. W tej sytuacji nadawca ma możliwość uzyskania potwierdzenia otrzymanej informacji lub nie, a wówczas może zwiększyć dokładność przekazu. W przedsiębiorstwie konieczne jest zabezpieczenie proceduralne takich rozwiązań, które zapewniają komunikację dwustronną. W przedsiębiorstwach zwartych (w jednym miejscu gromadzących do około 100 osób) istnieje możliwość komunikacji bezpośredniej. Ten rodzaj jest najbardziej skuteczny, ponieważ minimalizuje ryzyko deformacji lub uszczuplenia przekazywanych informacji. Jednakże w organizacjach zrzeszających większą liczbę pracowników lub takich, które posiadają oddziały lub filie, konieczne staje się stosowanie komunikacji wieloszczeblowej lub kaskadowej. Przeważnie proces przebiega w następujący sposób: kierownictwo komunikuje się z dyrektorami, oni z kierownikami, a ci z pracownikami. W takich warunkach bardzo łatwo jest o deformacje lub uszczuplenie informacji. Co więcej, na każdym szczeblu istnieje możliwość zmiany sensu informacji w sytuacji, kiedy osoba przekazująca informację dalej dokona błędnego dekodowania. Ludzie są świadomi, że wiedza daje władzę, co też oznacza, że nie zawsze chętnie się nią dzielą lub arbitralnie podejmują decyzję, że pewne informacje pracownikom niższego szczebla nie są potrzebne. W komunikacji wewnętrznej przedsiębiorstw można wyodrębnić dwie grupy tematyczne. Pierwsza dotyczy spraw związanych bezpośrednio z konkretnymi czynnościami i funkcjami związanymi z wykonywaniem zadań. Druga grupa dotyczy zagadnień, które nie mają bezpośredniego przełożenia na konkretne zdarzenia, ale wpływają na świadomość załogi, zrozumienie procesów, w których uczestniczą poszczególni pracownicy, integrację zespołu oraz poczucie przynależności do organizacji i tożsamości z nią. 136

5 7.3. Znaczenie komunikacji Każde przedsiębiorstwo powinno dbać o wysoką jakość komunikacji wewnętrznej. Dobrze i właściwie poinformowani pracownicy posiadają większą motywację, przez co lepiej pracują. Bez komunikacji wewnętrznej zaangażowanie załogi znajduje się na niskim poziomie, a w skrajnych przypadkach może dochodzić nawet do braku zrozumienia, na czym polega praca, jakie zadania należy wykonać i po co. Przy zadaniach wymagających osobistego zaangażowania pracownika albo jego inwencji, brak wiedzy lub zrozumienia celu może prowadzić do podejmowania błędnych decyzji. Jednocześnie dzięki posiadanej wiedzy pracownicy mają okazję komunikowania własnemu otoczeniu informacji na temat przedsiębiorstwa i jego działalności. Mogą wystawiać dobre świadectwo przedsiębiorstwu i jego działalności. Przedsiębiorstwo, które komunikuje się ze środowiskiem zewnętrznym (np. poprzez komunikaty do mediów), powinno dbać o to, aby te same informacje były przekazywane pracownikom. Złą praktyką są sytuacje, kiedy załoga o sprawach przedsiębiorstwa dowiaduje się od zewnętrznych nadawców. W ten sposób pojawia się poczucie uprzedmiotowienia, osamotnienia i ignorowania pracowników przez pracodawcę. Prowadzi to do demotywacji, braku zaufania i dezintegracji z organizacją. Dodatkowym problemem może być to, że informacje dostarczane mediom zostaną przekształcone wbrew intencjom nadawcy. W efekcie do pracowników dotrze wiadomość zniekształcona. Wówczas środki i czas potrzebne na sprostowanie informacji okazują się bardzo wysokie, przy jednoczesnej niskiej wiarygodności. Dostarczanie pracownikom w pierwszej kolejności lub równolegle tych informacji, które zamierza się przekazywać na zewnątrz, powinno być obowiązkową regułą. Dotyczy to również zgłaszania wiadomości marketingowych, znaczących dla przedsiębiorstwa lub będących wynikiem nieprzewidzianych zdarzeń, które wymagają reakcji lub komentarza. W sytuacji, gdy załoga nie posiada wiedzy o stanowisku przedsiębiorstwa w sprawach, w których przekazywane są komunikaty na zewnątrz, może ona nieświadomie zniweczyć cały wysiłek z tym związany, przekazując sprzeczne wiadomości lub takie, które są oparte na plotkach. Niektórzy wyrażają pogląd (a czasem przekuwają go w praktyczne działania), że przedsiębiorstwo, poszukując oszczędności, może zre- 137

6 zygnować z wydatków na rzecz komunikacji wewnętrznej i uznając, że ważniejsza jest komunikacja zewnętrzna, przeznaczyć środki tylko na jej obsługę. Takie działanie jest skazane na porażkę. Należy pamiętać, że osoby związane z organizacją są postrzegane jako wiarygodne dla otoczenia, jako takie, które, z racji zatrudnienia, mają najlepszy dostęp do wiedzy na temat instytucji, z którą są związane. Pracownicy odizolowani od informacji tracą wiedzę na temat tego, co się dzieje w organizacji. Koszty wynikające z niesprawnej komunikacji wewnętrznej lub jej braku w znaczący sposób przewyższają nakłady, jakie wiążą się z jej realizacją. Pracownicy lekceważeni jako podmiot komunikacji są zdani na siebie. Uzyskują więc informację z zewnętrznych źródeł, które mogą być źle poinformowane lub celowo mogą negatywnie modyfikować przekazywane wiadomości. W takich sytuacjach pojawia się też nieoficjalny obieg informacji w postaci plotek i pogłosek. W sytuacji, kiedy wykształcą się nieformalne kanały i źródła wiadomości, przywrócenie prawidłowych oficjalnych kanałów i źródeł jest bardzo trudne. Komunikacja wewnętrzna jest również bardzo istotna w okresie zmian w przedsiębiorstwie takich, jak restrukturyzacja, fuzja czy podział. W tak istotnych zdarzeniach dla organizacji konieczne jest przygotowanie załogi do planowanych wydarzeń. Pracownicy powinni wiedzieć, na czym polega istota przemian, jakie mają one znaczenie dla przedsiębiorstwa i dla nich. Pozwoli to nie tylko na ich szybsze wdrożenie, ale może przyczynić się do szybszego zaaprobowania dokonywanych zmian, oczywiście przy zastosowaniu przekonywającej argumentacji. W odpowiedzialnym przedsiębiorstwie, które poważnie traktuje swoją działalność i powodzenie którego zależy od postrzegania przez środowisko zewnętrzne, przed uruchomieniem relacji z otoczeniem powinna istnieć sprawna komunikacja wewnętrzna. Często powstaje pytanie, kto w organizacji odpowiada za tzw. public relations. Odpowiedzi są różne: prezes, rzecznik prasowy, specjalista od komunikacji. Oczywiście te odpowiedzi są prawdziwe, należy jednak pamiętać, że każdy pracownik odpowiada za wizerunek organizacji na zewnątrz, głównie poprzez to, jak się wypowiada o niej i jej działalności. Każda osoba związana z organizacją jest jej rzecznikiem. W zależności od jej stosunku do przedsiębiorstwa i wiedzy na jego temat, będzie z lepszym lub gorszym skutkiem wypełniać swoją rolę. 138

7 Z powyższych powodów w procesie przekazywania załodze wiedzy na temat przedsiębiorstwa powinien być przestrzegany pełen egalitaryzm. Wszystkich pracowników powinno się informować na równych zasadach. Wyjątek stanowią jedynie wiadomości poufne przedsiębiorstwa, informacje objęte tajemnicami handlowymi lub wynikające z norm i przepisów prawa. Im więcej dobrze poinformowanych i związanych emocjonalnie z organizacją osób, tym więcej rzeczników kształtujących jej właściwy wizerunek. Z tego punktu widzenia komunikacja wewnętrzna stanowi ważną część public relations, której znaczenie trudno przecenić. Jeśli nie ma pewności co do istnienia lub jakości komunikacji wewnętrznej, warto przeprowadzić tak zwany audyt komunikacyjny. Jest to kompleksowa diagnoza ukierunkowana na określenie silnych i słabych stron obecnego systemu komunikacji w przedsiębiorstwie. Pozwala ona na zbadanie istniejących kanałów komunikacyjnych, ich jakości i skuteczności oddziaływania. Ponadto identyfikuje ona potrzeby i preferencje pracowników odnośnie komunikacji wewnętrznej. Wyniki wyjaśnią, na jakim etapie kultury komunikacyjnej znajduje się organizacja. Audyt pozwoli ustalić, jakie sposoby komunikacji funkcjonują, a także jaki odnoszą skutek. Może on być też podstawą do opracowania nowoczesnego systemu komunikacji wewnętrznej. Tego typu badania można przeprowadzać również okresowo w organizacjach, w których już wcześniej było realizowane podobne przedsięwzięcie, w celu sprawdzenia, jak w praktyce działają przyjęte i wdrożone metody komunikacji. Efektem prawidłowo prowadzonych działań z zakresu komunikacji wewnętrznej powinno być lepsze zrozumienie zadań stojących przed załogą i wynikające z tego zwiększenie wydajności i jakości pracy. Sprzyja to także procesowi integracji załogi. Ponadto dzięki informacjom przekazywanym pracownikom oraz umożliwieniu im wyrażania własnych poglądów następuje identyfikacja załogi z przedsiębiorstwem oraz wzrost zaufania załogi do kierownictwa. Dobrze poinformowani uczestnicy organizacji w naturalny sposób stają się jej wiarygodnymi rzecznikami w stosunku do otoczenia zewnętrznego, w pozytywny sposób wpływając na kształtowanie wizerunku przedsiębiorstwa. Prawidłowe, rzetelne, sprawne i szybkie informowanie o sprawach wewnątrzorganizacyjnych pozwala na unikanie negatywnych skutków związanych z brakiem komunikacji wewnętrznej, takich, jak 139

8 pojawienie się plotek, dezinformacja, poczucie dezintegracji, zagubienia, braku świadomości uczestniczenia w procesie pracy. Należy też pamiętać, że pozytywnych efektów nie można oczekiwać w krótkim okresie czasowym. Komunikacja wewnętrzna podlegająca tym samym prawidłom, co cała komunikacja społeczna (public relations) charakteryzuje się tym, że jest to działalność długoterminowa i w takim horyzoncie można ją badać i oceniać jej skuteczność. Komunikacja bezpośrednia często jest bardzo skomplikowana logistycznie, czasochłonna, zbyt kosztowna lub wręcz niemożliwa. W przypadku przedsiębiorstwa zatrudniającego kilkaset osób trudno oczekiwać od zarządu, aby spotykał się bezpośrednio z każdym pracownikiem. Nawet zebranie czy wiec w takiej sytuacji bywają niemożliwe do zorganizowania z powodu braku odpowiedniej przestrzeni. Przyczyny mogą być też inne takie, jak praca zmianowa lub pracownicy pracujący w oddalonych od siebie miejscach. Dlatego też obecnie istnieje wiele narzędzi służących do komunikacji pośredniej Klasyczne narzędzia komunikacji wewnętrznej Jedną z najprostszych form komunikacyjnych jest tablica ogłoszeniowa (gazetka ścienna), która znajduje się w najbardziej dostępnym dla wszystkich pracowników miejscu, przeważnie w okolicach wejścia, sekretariatu lub pomieszczenia socjalnego. W przypadku, kiedy nie ma jednego punktu dogodnego dla całej załogi, można zastosować więcej tego rodzaju tablic. W dobie ekranów plazmowych niektóre firmy wykorzystują je jako cyfrowe tablice ogłoszeniowe. Z pewnością jest to najtańszy i najprostszy sposób informowania załogi. Bardzo dobrze sprawdza się w małych przedsiębiorstwach zatrudniających do kilkudziesięciu osób w jednym miejscu. Wadą takiego rozwiązania jest to, że wszyscy interesanci, a więc osoby z zewnątrz przebywające na terenie przedsiębiorstwa mają, dostęp do informacji zamieszczonych na tablicy. W przypadku silnej konkurencji wiele pozornie nieistotnych informacji może mieć znaczenie dla tzw. białego wywiadu. W przeszłości popularnym rozwiązaniem stosowanym w komunikacji wewnętrznej był radiowęzeł zakładowy lub telewizja przemysłowa. Był to przejaw zachłyśnięcia się nowinkami technicznymi. Telewizje przemysłowe praktycznie nie wykroczyły poza obszar 140

9 eksperymentu. Radiowęzły nadawały się jedynie do bardzo krótkich komunikatów. To narzędzie miało szereg wad, z których najważniejszą było rozpraszanie pracowników nieoczekiwanymi wiadomościami powodujące ich dekoncentrację. Budowa tego systemu jest stosunkowo kosztowna ze względu na konieczność tworzenia studia nagraniowego oraz zespołu redakcyjnego i technicznego, wymaganego do obsługi systemu. Było to też narzędzie w wielu przedsiębiorstwach mało praktyczne. Szybką, sprawną, w miarę tanią formą komunikacji jest newsletter czy biuletyn, który może mieć postać kartki papieru w formacie A4. Obecnie powielenie takiego materiału jest możliwe praktycznie w każdym biurze. Rozpowszechnianie jest stosunkowo proste. Taka metoda komunikacji sprawdza się w sytuacjach wymagających natychmiastowej reakcji, kiedy konieczne jest szybkie poinformowanie załogi o istotnych sprawach, w przypadku których czas ma znaczenie lub zwłoka może wpłynąć na ich dezaktualizację lub utratę wartości. Bardzo dobrą formą służącą do komunikacji jest gazetka zakładowa, zwana też gazetką przedsiębiorstwa czy firmową, ukazująca się periodycznie. Można wyróżnić kilka tego typu przedsięwzięć wydawniczych. Prasa publikowana przez przedsiębiorstwo może być adresowana zarówno do załogi, jak i współpracowników, podmiotów powiązanych kooperacją lub klientów przedsiębiorstwa. W zależności od tego, kto jest odbiorcą wydawnictwa, należy pamiętać o zmianie treści, dostosowaniu jej do potrzeb, zainteresowań i percepcji potencjalnych czytelników. Periodyczność jest uzależniona od ilości materiału informacyjnego, okoliczności oraz środków przeznaczonych na realizację tego przedsięwzięcia. Tak więc może to być tygodnik, dwutygodnik, miesięcznik czy kwartalnik. W tym przypadku bardzo ważna jest jednak regularność ukazywania się. Jeśli czasopismo skierowane jest do załogi, należy dołożyć starań, by każdy pracownik otrzymał swój własny egzemplarz. Publikacje wydawane przez przedsiębiorstwo są doskonałym narzędziem komunikacji wewnętrznej. Każdy pracownik dostaje taką samą precyzyjną informację. Istnieje możliwość przekazania obszernych wiadomości wraz z ilustracjami. Gazetka pomaga w działaniach integracyjnych załogi i identyfikacji pracowników z przedsiębiorstwem. Publikacje wewnętrzne pozwalają odbiorcom zapoznać się z informacjami w dowolnym czasie. Dzięki temu można się spodzie- 141

10 wać, że poświęcą lekturze maksimum uwagi. W ten sposób rośnie szansa, że przeczytane informacje zostaną zrozumiane i przyswojone. Publikacje przedsiębiorstwa dodają przekazywanym informacjom prestiżu i splendoru. W podświadomości każdego człowieka tkwi przekonanie o doniosłości słowa drukowanego. Wydawanie publikacji wewnętrznych jest stosunkowo długotrwałe, czasochłonne i kosztochłonne. Trudność może też stanowić logistyka związana z dystrybucją tego typu periodyków. Wypada też zwrócić uwagę, że takie czasopisma mogą dostać się w ręce czytelników, do których nie są skierowane. Jeśli są to członkowie rodziny, może to nie mieć znaczenia dla przedsiębiorstwa; gorzej, jeśli periodyki trafią do konkurencji lub mediów, które mogą to wykorzystać dla własnych celów, niekoniecznie zbieżnych z intencjami wydawcy. W przedsiębiorstwach istnieją jeszcze inne formy komunikacji - często pomijane. Przede wszystkim jest to książka pracownika, czyli wydawnictwo zawierające wszystkie podstawowe i ważne informacje o organizacji. Otrzymuje ją każdy nowo zatrudniony. Indywidualną formą komunikacji może być list prezesa do pracownika. To narzędzie wykorzystywane jest przeważnie w przypadku nagan, pochwał lub okazji świątecznych albo jubileuszowych. Służy też motywowaniu zatrudnionych i budowaniu relacji Elektroniczne narzędzia komunikacji wewnętrznej Obecnie najmodniejszym i najpopularniejszym narzędziem wykorzystywanym do komunikacji wewnętrznej są elektroniczne formy łączności. Pozwalają one zastosować różnorodne rozwiązania - takie, jak elektroniczny newsletter, poczta elektroniczna, komunikatory, portale społecznościowe, elektroniczne listy do pracowników. Elektroniczne narzędzia komunikacyjne w wielu przypadkach wypierają papierowe sposoby komunikacji przedsiębiorstwa. Przewagą jest szybkość przekazywanych informacji, a także znaczące oszczędności. Elektroniczny newsletter może być odpowiednikiem papierowego biuletynu. W podobny sposób można wykorzystywać pocztę elektroniczną. Jej zaletą jest wysłanie w tym samym czasie informacji do wszystkich odbiorców, choć nie oznacza to, że w tym samym czasie oni się z nią zapoznają. Poczta elektroniczna stwarza możliwości dwu- 142

11 stronnej lub wielostronnej komunikacji. Podobne zastosowanie mogą mieć komunikatory. Na oddzielną uwagę zasługują portale społecznościowe. Niektóre przedsiębiorstwa wykorzystują je jako narzędzie komunikacji wewnętrznej, inne zakazują pracownikom uczestniczenia w nich oraz korzystania z nich, a nawet blokują do nich dostęp. Należy zauważyć, że wszelkiego typu zakazy, zwłaszcza w epoce społeczeństwa informacyjnego, są mało skuteczne i raczej narażają na śmieszność, szczególnie w sytuacjach, w których brak jest możliwości wyegzekwowania zakazów. Na forach społecznościowych pracownicy mogą prowadzić niezależne dyskusje na temat tego, co się dzieje w przedsiębiorstwie. Próba zapanowania nad takimi przejawami komunikacji jest wielce problematyczna. Jeżeli się pojawia, to przeważnie jest efektem źle realizowanej przez przedsiębiorstwo komunikacji wewnętrznej lub emanacją konfliktów występujących w organizacji. Najpopularniejszym rozwiązaniem jest intranet (funkcjonuje na podobnych zasadach jak Internet) czyli wewnętrzny portal elektroniczny, do którego dostęp mają wyłącznie odbiorcy wytypowani przez nadawcę. Można tutaj stosować elektroniczne tablice ogłoszeń, czaty, blogi, prezentacje multimedialne, materiały dźwiękowe i filmowe. Ta forma łączności daje praktycznie nieograniczone możliwości w porównaniu z innymi narzędziami. W przypadku przedsiębiorstw, w których wszyscy pracownicy mają nieskrępowany dostęp do komputerów podłączonych do sieci, intranet może być w miarę uniwersalnym i najtańszym narzędziem komunikacji wewnętrznej. Znajduje ono doskonałe zastosowanie w przypadku informowania załogi o organizacji oraz o sprawach kadrowych. Intranet daje możliwość bardzo szybkiego aktualizowania informacji, praktycznie w czasie rzeczywistym. Pozwala na dowolną rozbudowę tematyczną. Brak jest ograniczeń związanych z objętością informacji. W tym miejscu należy zauważyć, że istnieje ryzyko zbyt dużego rozbudowania informacji, co może skutkować przekroczeniem możliwości przyswojenia przez odbiorców. Intranet umożliwia sprawdzanie odwiedzania kolejnych stron. Daje szansę dostosowania do indywidualnych potrzeb poszczególnych pracowników. Jest to system pozwalający na zarządzanie wiedzą. Intranet, poza funkcjami informacyjnymi, może być pomocny w wymianie danych pomiędzy poszczególnymi działami przedsiębiorstwa, w obsłudze procesu produkcji, 143

12 sprzedaży, magazynu, systemu i procesu obsługi klientów, CRM itd. Tego typu portal może także zawierać bibliotekę formularzy, rozporządzeń, zarządzeń oraz archiwum. Czat lub wideospotkanie pozwalają na dialog z osobami, z którymi nie ma się bezpośredniego kontaktu, zarówno ze względu na odległość, jak i niemożność zorganizowana spotkania. Formy te umożliwiają bardzo szybką reakcję, co sprawdza się szczególnie przy konsultowaniu bieżących spraw czy dementowaniu plotek. Sprzyjają budowaniu polityki otwartości w przedsiębiorstwie. Czasem, w wieloszczeblowych organizacjach, są jedyną możliwością nawiązania komunikacji bezpośredniej między zarządem i załogą. Czat lub wideo spotkanie są stosunkowo rzadko spotykanym narzędziem wykorzystywanym w komunikacji wewnętrznej, co wydaje się nie do końca zrozumiałe. Być może przyczynami są mimo wszystko sprawy logistyczne i synchronizacyjne, pracochłonność związana z moderowaniem lub wysoki poziom chęci zarządu do prowadzenia bezpośredniego dialogu z załogą. Innym mało popularnym narzędziem jest blog. Pozwala on na zarządzanie wiedzą, jest podstawą do budowania otwartości i daje możliwość dużej interaktywności. Jest to jednak narzędzie czasochłonne, zarówno dla nadawców, jak i odbiorców. Wymaga inicjatywy po stronie odbiorcy. To narzędzie sprawdza się przy konsultowaniu bieżących spraw, wdrażaniu systemu lub procesu, który wymaga akceptacji i zrozumienia ze strony załogi. Pomaga ono w wyjaśnianiu skomplikowanych spraw czy dementowaniu plotek, w przypadku których istotną rolę odgrywają niuanse. Ryzykiem zastosowania tego narzędzia jest zagrożenie zarzucenia odbiorców nieużytecznymi informacjami. Apologeci intranetu, rekomendując to narzędzie jako najskuteczniejsze dla komunikacji wewnętrznej, często zapominają, że w wielu przedsiębiorstwach duża liczba stanowisk pracy nie jest wyposażona w komputery, co wynika również ze specyfiki wykonywanej pracy i poszczególnych zadań. W takich przypadkach idea powszechnej komunikacji wewnętrznej nie może być realizowana w pełni, co może podważać zasadność zastosowania danego narzędzia. Pracownicy powinni mieć również zapewnioną odpowiednią łączność. Innym kluczowym mankamentem intranetu jest wątpliwość, kiedy pracownicy mają się zapoznawać z przekazywanymi wiadomościami. Jeśli nadawca chce mieć pewność, że treści przypadkowo nie zostaną przekazane osobom trzecim, pracownicy muszą mieć dostęp do intranetu tylko na 144

13 stanowisku pracy w przedsiębiorstwie. Oznacza to, że albo będą to robić kosztem czasu poświęconego na pracę albo nie będą się zapoznawać z zamieszczonymi informacjami. W przypadku tego narzędzia maleje też (w znaczący sposób) prawdopodobieństwo kompleksowego zaznajomienia się z wiadomościami. Wśród nowoczesnych urządzeń komunikacyjnych należy też wspomnieć o telefonach, pagerach (które w zasadzie wyszły już z użycia), a zwłaszcza o telefonach komórkowych. W przypadku tych ostatnich istnieje możliwość wysyłania SMS (usługa przesyłania krótkich wiadomości tekstowych, możliwa do realizowania też w telefonii stacjonarnej) lub MMS (możliwość przesyłania multimediów, takich, jak grafika, animacje, wideoklipy, dźwięki itp.). Telefony komórkowe są powszechniejsze, bardziej mobilne i tańsze zarówno, jeśli chodzi o sprzęt, jak i koszty eksploatacji. W związku z powyższym, wyposażenie w nie pracowników jest w zakresie możliwości większości organizacji. W sytuacjach, gdy jednak nie jest to możliwe, można poprosić pracowników o udostępnienie ich prywatnych numerów telefonów. Wówczas jednak należy uwzględnić odmowę, którą trzeba uszanować. Stosowanie narzędzi komunikacji musi być ze sobą spójne i skoordynowane na trzech płaszczyznach: treści, formy i czasu. Komunikaty przekazywane za pomocą różnych instrumentów powinny być jednorodne i w żadnym wypadku nie mogą sobie zaprzeczać. Jeśli sytuacja wymaga zróżnicowania komunikatów w zależności od odbiorców, istnieje możliwość dostosowania języka do zdolności percepcyjnych adresatów. W celu ułatwienia komunikacji należy również zadbać o formę. Warto, by była ona czytelna, przejrzysta, a w przypadku elektronicznych narzędzi miała również intuicyjne menu. Stosowanie podobnych rozwiązań graficznych wzmacnia u odbiorcy wrażenie spójności przekazu. W przypadku posługiwania się więcej niż jednym narzędziem dla przekazania danego komunikatu, konieczne jest skoordynowanie działań w taki sposób, aby w pierwszej kolejności informacja trafiła do odbiorców za pośrednictwem instrumentów o największym zasięgu i największej sile oddziaływania Treść komunikacji wewnętrznej Osoby odpowiedzialne za tworzenie treści przeznaczonych dla odbiorców wewnętrznych często zastanawiają się, jakie informacje 145

14 należy przekazywać. Taka wątpliwość przeważnie jest nieuzasadniona albowiem w każdej organizacji dzieje się wystarczająco dużo - tylko, że osoby posiadające wiele informacji, nie dostrzegają ich. Przede wszystkim warto rozpowszechniać wiadomości o wydarzeniach związanych z działalnością przedsiębiorstwa. Wbrew pozorom większość pracowników zazwyczaj nie ma dostępu do wielu informacji lub ich wiedza jest fragmentaryczna. Osoby, które mogłyby im przekazać wiadomości o przedsiębiorstwie, nie mają na to czasu lub arbitralnie podejmują decyzję, że nie warto, czy też, że nie ma potrzeby tego czynić. Określone grupy załogi mają zróżnicowaną wiedzę na temat przedsiębiorstwa, w którym pracują. Na przykład to, co jest oczywistością dla pracowników działu marketingu lub sprzedaży, może być nowością dla osób pracujących w magazynie czy księgowości. Jednak pewien komplementarny, całościowy, pogłębiony poziom wiedzy całej załogi o przedsiębiorstwie jest pożyteczny i wpływa na jej świadomość, zaangażowanie w pracę i identyfikację z organizacją. Przedsiębiorstwo powinno wszystkim pracownikom przekazywać określony, podstawowy zasób wiedzy na szereg tematów związanych z organizacją, jej życiem wewnętrznym i otoczeniem zewnętrznym, w którym funkcjonuje. Cała załoga powinna być poinformowana o nowych technologiach, produktach, usługach, urządzeniach, recepturach, nowinkach technicznych, udoskonaleniach, wynikach finansowych czy osiągnięciach. Również wiedza o jakości wytwarzanych dóbr czy obsługi klientów, branży, rynku, działalności konkurencji ma znaczenie dla postaw i zachowań pracowników w miejscu pracy. Przedsiębiorstwa niechętnie przekazują wiadomości o planach organizacji, uznając (często słusznie), że są to informacje strategiczne, których lepiej nie rozpowszechniać, aby przypadkiem konkurencja nie dowiedziała się o nich zbyt wcześnie. Czasem jednak można przedstawiać pewne wizje w sposób mało konkretny, a uszczegóławiać je, kiedy już nie stanowi to ryzyka. Wątpliwości budzi także informowanie załogi o zagrożeniach i problemach. Komunikacja wewnętrzna nie jest propagandą sukcesu, tylko rzetelnym i wiarygodnym informowaniem o sytuacji, w jakiej znajduje się przedsiębiorstwo - również wtedy, gdy ma ono trudności. Oczywiście, takie informacje mogą mieć negatywny wpływ na zwiększoną fluktuację kadry. Z drugiej jednak strony pracownicy mają prawo wiedzieć o sytuacji przedsiębiorstwa. Wiedza o problemach, przekazana w odpowiedni sposób, może powstrzymywać 146

15 plotki, zachęcać załogę do bardziej wytężonej pracy, a jednocześnie hamować pracowników przed występowaniem ze zwiększonymi roszczeniami dotyczącymi wynagrodzeń. Przedsiębiorstwo powinno też wykorzystywać komunikację wewnętrzną do przekazywania wiedzy na temat planowanych i dokonywanych zmian i reorganizacji. To bardzo istotna wiedza dla załogi. Często pracownicy są uczestnikami przedsięwzięć, które dotyczą ich bezpośrednio, a których nie rozumieją. Zdarza się, że są tym zaskakiwani albo pierwsze informacje pozyskują z plotek. Z tego też powodu wzrasta w nich poczucie uprzedmiotowienia, osamotnienia i izolacji. Osoby niechętne przekształceniom odbierają je bardzo osobiście jako wymierzone bezpośrednio w nie. Wcześniejsze informowanie i wyjaśnianie planowanych zamierzeń, a nawet konsultowanie ich z zainteresowanymi pozwala na ograniczenie stresu pracowników, szybsze wdrożenie i akceptację ze strony załogi. W ramach komunikacji wewnętrznej należy też informować o życiu załogi. Pracownicy powinni się dowiadywać o nowo przyjętych osobach. Ciekawe są też wiadomości o tych, którzy awansują, wyróżniają się, otrzymują nagrody. Informacje na ten temat należy poszerzać notkami biograficznymi, można też wyjaśnić przyczyny awansów i nagród. Jest to także obszar, w ramach którego można informować o osobistych osiągnięciach pracowników - takich, jak podnoszenie kwalifikacji, sukcesy sportowe lub artystyczne, jak również działalność pozazawodowa, zainteresowania i pasje, a nawet wydarzenia z życia osobistego takich, jak śluby czy narodziny dzieci. Również informacje o chorobach, śmierci czy innych smutnych faktach mogą być przekazywane całemu zespołowi. Wszystkie tego typu informacje integrują załogę i budują jej tożsamość. Należy jednak pamiętać, że w sprawach dotyczących życia osobistego konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności, aby nie naruszyć sfery prywatnej pracowników. W komunikacji wewnętrznej jest też przestrzeń na informowanie o sprawach niezwiązanych bezpośrednio z przedsiębiorstwem lub życiem załogi. Tego typu wiadomości powinny dotyczyć tematów, które są ważne lub pożyteczne dla pracowników, mogą im pomagać lub ułatwiać życie prywatne. Mogą to być informacje na temat podatków od osób fizycznych, kredytów, sposobów oszczędzania i inwestowania, porady zdrowotne i dietetyczne, a także propozycje dotyczące spędzania wolnego czasu. 147

16 7.7. Forma komunikacji wewnętrznej W przypadku wybrania treści należy rozważyć najwłaściwsze formy do jej przekazania. W zasadzie do wykorzystania są wszystkie możliwe formy dziennikarskie i literackie. Dobór jest uzależniony od możliwości warsztatowych odpowiedzialnych za to osób. Wiodącą formą są artykuły, noty informacyjne czy sprawozdania. Jednak z punktu widzenia czytelników ciekawsze są wywiady, felietony, dyskusje, sondy lub reportaże. Mogą to być również opowiadania czy okolicznościowe wiersze. W praktyce, aby zapewnić jakość i profesjonalizm, najlepiej jest korzystać z pomocy osób, które znają tajniki zawodu dziennikarskiego i są praktykami w tej materii. Amatorskie próby, mimo że pełne dobrych chęci, bardzo często kończą się niepowodzeniem, a w skrajnych sytuacjach mogą być przyczyną kryzysu. W polskim dziennikarstwie, a to się przekłada też na media w przedsiębiorstwach, bardzo popularną formą jest wywiad lub rozmowa. Wynika to z atrakcyjności, jaką niesie ze sobą formuła pytanie i odpowiedź lub wymiana zdań czy dialog. Tego typu forma jest dynamiczna. Najczęściej stosuje się ją w przypadku prezentowania sylwetki szefa. Jest to naturalne, ponieważ z racji zajmowanej pozycji w organizacji ma on najbardziej obszerną wiedzę na temat przedsiębiorstwa. Jednak kryją się w tym pułapki. Przede wszystkim tego typu materiały przeważnie przypominają spiżowe pomniki. Przygotowywane są przez osoby podległe, a przez to często wywiady mają charakter serwilistyczny i w rzeczywistości nie służą czytelnikowi tylko budują ego rozmówcy. Oznacza to, że publikacja takiego materiału raczej pozbawiona jest prawdziwych korzyści. Jeśli tak ma wyglądać tego typu tekst, to lepiej zastąpić go wypowiedzią szefa. Z przedsiębiorstwem związanych jest też wiele innych osób, a wywiady z nimi mogą być ciekawe i atrakcyjne. Bezosobowa komunikacja pośrednia ma swoją kolosalną zaletę polegającą na tym, że można dokładnie zaplanować i przemyśleć treści, jakie chce się przekazać. Jest to ulubiona forma działania technokratów. Należy jednak pamiętać, że i ona posiada swoje mankamenty. Przede wszystkim jest to brak pewności, że osoby, do których komunikaty są przekazywane, potrafią je zrozumieć. Istnieje też ryzyko, że w ogóle nie zapoznają się z treścią wiadomości. W miarę rozpowszechniania się komputerów i sieci internetowych oraz rozwoju technologicznego 148

17 coraz powszechniej elektroniczne formy komunikacji wypierają inne możliwości. Dochodzi do sytuacji, w której dwóch pracowników siedzących obok siebie rozmawia przy użyciu komunikatora. Jeśli ich celem jest udokumentowanie rozmowy, można to zaakceptować, jednak jeśli jest to wynikiem braku umiejętności nawiązywania relacji interpersonalnych, sytuacja jest bardzo niepokojąca. Może ona oznaczać, że pracownicy ci nie posiadają lub utracili umiejętności komunikowania. Frederik Volkmann, profesor PR na Uniwersytecie Washingtona, uszeregował formy komunikowania pod względem ich efektywności od najmniej do najbardziej skutecznych. Na trzech pierwszych miejscach znalazły się: bezpośrednia rozmowa indywidualna, dyskusja w małej grupie, przemowa do większej grupy. Dalsze pozycje zajęły: rozmowa telefoniczna, ręcznie pisana notatka, drukowany list, broszura, artykuł. 1 W komunikacji interpersonalnej 7% treści komunikatu przypada na sygnały werbalne (słowa), 38% to głos (siła, wysokość, rytm), a 55% to ruchy ciała (inaczej mowa ciała, głównie mimika twarzy). Jeżeli pracownicy zastępują klasyczny sposób rozmowy użyciem telefonów, poczty elektronicznej czy komunikatorów, ich komunikacja ulega znacznemu zubożeniu, stając się w rzeczywistości tylko namiastką dialogu. Zjawisko to można obserwować nie tylko w środowisku pracy, ale również wśród tak zwanych społeczności wirtualnych. Tego typu komunikacja stwarza pozory komunikacji, a w rzeczywistości pozbawia możliwości nawiązania pogłębionych relacji. W efekcie pracownicy podlegają procesom dezintegracyjnym. Z prowadzonych obserwacji wynika, że nasilają się problemy z komunikacją interpersonalną w przedsiębiorstwach. Poza przyczynami związanymi z wdrażaniem nowoczesnych form komunikacji, może to mieć też inne podłoże. Niemniej jednak działy odpowiedzialne za zarządzanie zasobami ludzkimi dostrzegają to zjawisko. Aby mu przeciwdziałać, organizowane są kosztowne szkolenia dla pracowników z zakresu nabywania umiejętności w dziedzinie komunikacji interpersonalnej. 1 T. G. Klass, PR czyli promocja reputacji, str

18 7.8. Podsumowanie Komunikacja w przedsiębiorstwie jest niezbędna do jego prawidłowego funkcjonowania. Wynika to zarówno z zasad rządzących organizacjom, jak też z naturalnych potrzeb zatrudnionych osób. Trudno jest przecenić znaczenie komunikacji dla przedsiębiorstwa. Niemniej znane są przypadki jej lekceważenia. W zależności od specyfiki organizacji i jej potrzeb stosuje się różne narzędzia komunikacyjne. Im bardziej złożony podmiot, tym częściej stosuje się komunikację pośrednią. Narzędzia do jej prowadzenia można podzielić na klasyczne i elektroniczne. Te ostatnie zyskują coraz bardziej na znaczeniu. Zwolennicy nowoczesnych rozwiązań lekceważą ich wady. Niemniej dostrzega się już skutki nadmiernego zaufania do elektronicznych form komunikacji polegające na widoczne w zaniku zdolności w komunikacji interpersonalnej. Abstrakt Artykuł wskazuje na znaczenie komunikacji wewnętrznej w przedsiębiorstwie. Wyjaśniona została istota tego procesu. Omówiono różne rodzaje komunikacji wewnętrznej uwarunkowane specyfiką przedsiębiorstwa. Ukazano znaczenie tego działania dla efektywnego działania organizacji. Przedstawiono efekty prawidłowo prowadzonej komunikacji w przedsiębiorstwie. Omówiono klasyczne narzędzia wykorzystywane w tym procesie, takie jak radiowęzeł, gazetka ścienna, gazetka zakładowa, newsletter, książka pracownika czy list prezesa. Odrębne miejsce poświęcono nowoczesnym rozwiązaniom, takim jak intranet, blog, telefon, pager, SMS, MMS. Pdkreślono także znaczenie treści w komunikacji w przedsiębiorstwie, wskazując na tematy ważne oraz takie, których nie należy poruszać. Zajęto się też zagadnieniem formy, która powinna być użyta adekwatnie do przekazywanych informacji. Słowa kluczowe: komunikacja wewnętrzna, forma komunikacji, klasyczne narzędzia komunikacji, elektroniczne narzędzia komunikacji 150

19 Abstract The article suggests the importance of internal communication within the company. Clarify the nature of this process. Discusses the different types of internal communications subject to specific companies. It was the importance of action for the effective operation of the organization. Presents the results of properly maintained communications in the enterprise. Discussed are the classic tools used in this process such as a broadcasting center, wall newspaper, magazine works, newsletter, book lists the employee or the President. A special place dedicated to modern solutions such as intranets, blog, phone, pager, SMS, MMS. It also pointed to the importance of content in enterprise communications, pointing to the important issues and those that should not be moved. Also addresses the issue of form, which should be used adequately to the information provided. Keywords: internal communication, form of communication, classic communication tools, electronic communication tools Literatura 1. Kadragic Alma i Czarnowski Piotr, Public relations czyli promocja reputacji. Praktyka działania, Business Press, Warszawa Pluta Ewa, Public relations moda czy konieczność? Teoria i praktyka, Wydawnictwo Twigger, Warszawa Rozwadowska Barbara, Public Relations. Teoria, praktyka, perspektywy, Wydawnictwo Studio EMKA, Warszawa Kozyra Beata, Komunikacja bez barier, MT Biznes, Warszawa Wójcik Krystyna, Public Relations. Wiarygodny dialog z otoczeniem, Wydawnictwo Placet, Warszawa

Wykorzystanie technik Public Relations w jednostkach samorządu terytorialnego

Wykorzystanie technik Public Relations w jednostkach samorządu terytorialnego Wykorzystanie technik Public Relations w jednostkach samorządu terytorialnego Paweł Trochimiuk Prezes Partner of Promotion Warszawa, 20.11.2013r. Agenda Definicje Public Relations Rodzaje komunikacji Komunikacja

Bardziej szczegółowo

Firmowe media społecznościowe dla pracowników

Firmowe media społecznościowe dla pracowników Firmowe media społecznościowe dla pracowników Raport z badania Maciej Dymalski, Szymon Góralski Wrocław, 2012 ul. Więzienna 21c/8, 50-118 Wrocław, tel. 71 343 70 15, fax: 71 343 70 13, e-mail: biuro@rrcc.pl,

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy

Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy Raport z badania Szymon Góralski Wrocław, 2013 ul. Więzienna 21c/8, 50-118 Wrocław, tel. 71 343 70 15, fax: 71 343 70 13, e-mail: biuro@rrcc.pl,

Bardziej szczegółowo

Komunikaty, wydarzenia i artykuły firmowe w Serwisach branżowych xtech.pl

Komunikaty, wydarzenia i artykuły firmowe w Serwisach branżowych xtech.pl Komunikaty, wydarzenia i artykuły firmowe w Serwisach branżowych xtech.pl Spis treści: Użytkownicy Serwisów xtech.pl... 3 Promowanie komunikatów i wydarzeń firmowych... 4 Artykuły... 5 Kontakt:... 6 4

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm. Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie

Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm. Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie Wprowadzenie istota zarządzania wiedzą Wiedza i informacja, ich jakość i aktualność stają się

Bardziej szczegółowo

Dziennikarze technologiczni pod lupą ComPress

Dziennikarze technologiczni pod lupą ComPress Dziennikarze technologiczni pod lupą ComPress Agencja Public Relations ComPress zrealizowała badanie mające na celu poznanie opinii dziennikarzy zajmujących się nowymi technologiami na temat preferowanych

Bardziej szczegółowo

PR to nie potwór. Po co firmie PR?

PR to nie potwór. Po co firmie PR? Oferta W swojej codziennej pracy pomagamy firmom w budowaniu dobrego wizerunku i wzmocnieniu pozycji marki. Staramy się wykorzystać jak najwięcej dostępnych form i narzędzi komunikacji, aby dotrzeć z informacją

Bardziej szczegółowo

SZTUKA PREZENTACJI GŁÓWNE CELE SZKOLENIA:

SZTUKA PREZENTACJI GŁÓWNE CELE SZKOLENIA: SZTUKA PREZENTACJI Działaj, jakby każda osoba, którą spotykasz miała na szyi napis 'Spraw, bym poczuł się ważny'. Nie tylko odniesiesz sukces w sprzedaży, ale także w życiu. Mary Kay Ash GŁÓWNE CELE SZKOLENIA:

Bardziej szczegółowo

Technologie Informacyjne Mediów - składowa tożsamości Nauk o Mediach. Włodzimierz Gogołek Instytut Dziennikarstwa UW www.gogolek.

Technologie Informacyjne Mediów - składowa tożsamości Nauk o Mediach. Włodzimierz Gogołek Instytut Dziennikarstwa UW www.gogolek. Technologie Informacyjne Mediów - składowa tożsamości Nauk o Mediach Włodzimierz Gogołek Instytut Dziennikarstwa UW www.gogolek.pl Zmiany liczby odbieranych umownych słów http://hmi.ucsd.edu/pdf/hmi_2009_consumerreport_dec9_2009.pdf

Bardziej szczegółowo

Szkolenie specjalistyczne - relacje z mieszkańcami

Szkolenie specjalistyczne - relacje z mieszkańcami Szkolenie specjalistyczne - relacje z mieszkańcami Dagmara Lis, Jan Zujewicz Miasto Obywateli - działania Działania w ramach projektu: badania opinii dotyczące rad osiedli, konferencja podsumowująca 4

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI Ocena celująca: uczeń swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi w rozkładzie materiału z łatwością buduje spójne zdania proste i

Bardziej szczegółowo

Jak poprawić wizerunek firmy?

Jak poprawić wizerunek firmy? Jak poprawić wizerunek firmy? Public Relations Poradnik dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw Część 1 Komunikacja w firmie Celem komunikowania się jest: Przekazanie istotnych z punktu widzenia nadawcy

Bardziej szczegółowo

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa Cele kluczowe Idea społecznej odpowiedzialności biznesu jest wpisana w wizję prowadzenia działalności przez Grupę Kapitałową LOTOS. Zagadnienia te mają swoje odzwierciedlenie w strategii biznesowej, a

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE. Administrowanie kadrami i płacami (miejsce:wrocław) Komunikacja społeczna i public relations (miejsce: Wrocław)

STUDIA PODYPLOMOWE. Administrowanie kadrami i płacami (miejsce:wrocław) Komunikacja społeczna i public relations (miejsce: Wrocław) STUDIA PODYPLOMOWE Administrowanie kadrami i płacami (miejsce:wrocław) Celem studiów jest przygotowanie specjalistów z zakresu administrowania kadrami i płacami. Studia mają pogłębić wiedzę z dziedziny

Bardziej szczegółowo

Techniki efektywnej prezentacji i autoprezentacji w biznesie

Techniki efektywnej prezentacji i autoprezentacji w biznesie Techniki efektywnej prezentacji i autoprezentacji w biznesie LondonSAM Polska, Kraków 2014 Opis szkolenia Umiejętność skutecznego komunikowania się jest we współczesnym biznesie sprawą kluczową, a jednym

Bardziej szczegółowo

Produkty i usługi kulturalne. Odbiorcy, promocja i rozwój

Produkty i usługi kulturalne. Odbiorcy, promocja i rozwój Stowarzyszenie Gmin RP Euroregion Bałtyk Produkty i usługi kulturalne. Odbiorcy, promocja i rozwój Szkolenie dla przedstawicieli instytucji i organizacji kultury z małych miejscowości z terenu Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej.

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej. Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej. 1. Skala ocen : GRAMATYKA I SŁOWNICTWO 6 Uczeń bardzo swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi

Bardziej szczegółowo

Komunikacja społeczna. Opracowanie: Aneta Stosik

Komunikacja społeczna. Opracowanie: Aneta Stosik Komunikacja społeczna Opracowanie: Aneta Stosik Proces komunikowania się Komunikowanie się to wzajemne przekazywanie informacji, umiejętności, pojęć, idei, uczuć, itp. za pomocą symboli tworzonych przez

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z języka angielskiego klasy 4-6

Wymagania edukacyjne z języka angielskiego klasy 4-6 klasy - Ocena Gramatyka i słownictwo uczeń swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi w rozkładzie z łatwością buduje spójne zdania proste i złożone, poprawne pod względem gramatycznym i logicznym

Bardziej szczegółowo

Media społecznościowe: wykorzystanie w PR

Media społecznościowe: wykorzystanie w PR : O badaniu Cel Deklarowany zakres wykorzystania mediów społecznościowych w komunikacji public relations i marketingowej Opinie pracowników branży PR & marketing na temat ich oczekiwań związanych z tego

Bardziej szczegółowo

OCENA ANKIETY WERYFIKACYJNEJ W ZAKRESIE UZYSKANIA CERTYFIKATU ORGANIZACJA SPOŁECZNIE ZAANGAŻOWANA

OCENA ANKIETY WERYFIKACYJNEJ W ZAKRESIE UZYSKANIA CERTYFIKATU ORGANIZACJA SPOŁECZNIE ZAANGAŻOWANA Lp. I Informacje o Organizacji OCENA ANKIETY WERYFIKACYJNEJ W ZAKRESIE UZYSKANIA CERTYFIKATU ORGANIZACJA SPOŁECZNIE ZAANGAŻOWANA Pensjonat Reymontówka*** Ul. Nędzy Kubińca 170 34-511 Kościelisko II Informacje

Bardziej szczegółowo

SMO MEDIA I KANAŁY SPOŁECZNOŚCIOWE. Bydgoszcz, dnia..2014 r. Usługodawca

SMO MEDIA I KANAŁY SPOŁECZNOŚCIOWE. Bydgoszcz, dnia..2014 r. Usługodawca Bydgoszcz, dnia..2014 r. SMO MEDIA I KANAŁY SPOŁECZNOŚCIOWE Usługodawca Talem Technologies Sp. z o.o. ul. Cieszkowskiego 22/1; 85-052 Bydgoszcz Tel. 52 366 70 73; Infolinia: 801 080 238 NIP: 967-12-41-356;

Bardziej szczegółowo

7. Struktura, odpowiedzialność i uprawnienia w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

7. Struktura, odpowiedzialność i uprawnienia w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 7. Struktura, odpowiedzialność i uprawnienia w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 7.1. Jakie wymagania i wytyczne dotyczące określenia struktur odpowiedzialności i uprawnień w systemie

Bardziej szczegółowo

RAPORT. Polskie firmy nie chcą iść na rękę klientom. Plany polskich przedsiębiorstw dotyczących przejścia na faktury elektroniczne

RAPORT. Polskie firmy nie chcą iść na rękę klientom. Plany polskich przedsiębiorstw dotyczących przejścia na faktury elektroniczne Polskie firmy nie chcą iść na rękę klientom RAPORT Plany polskich przedsiębiorstw dotyczących przejścia na faktury elektroniczne Zespół mailpro.pl MailPro Sp. z o.o. S t r o n a 1 Wstęp Od początku 2011

Bardziej szczegółowo

Wirtualne Biuro. Nowoczesne technologie w budowaniu relacji z mediami. Prosta i skuteczna komunikacja www.newslink.pl. Dystrybutor systemu:

Wirtualne Biuro. Nowoczesne technologie w budowaniu relacji z mediami. Prosta i skuteczna komunikacja www.newslink.pl. Dystrybutor systemu: Dystrybutor systemu: ul. Siemieńskiego 20, lok. 38 35-234 Rzeszów tel.: +48 692 079 870 fax.: +48 22 244 22 46 e-mail: www.altimedia.pl Nowoczesne technologie w budowaniu relacji z mediami Wirtualne Biuro

Bardziej szczegółowo

Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF

Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF Poziom Rozumienie ze słuchu Rozumienie tekstu pisanego Wypowiedź pisemna Wypowiedź ustna A1 Rozumiem proste słowa i potoczne

Bardziej szczegółowo

Marketing-mix. Promocja. Co to promocja? Rola instrumentów promocji. Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P

Marketing-mix. Promocja. Co to promocja? Rola instrumentów promocji. Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P Marketing-mix Promocja Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P PRODUKT (product) CENA (price) dr Grzegorz Mazurek DYSTRYBUCJA (place) PROMOCJA (promotion) 7 (P) (+ Process, Personnel, Physical

Bardziej szczegółowo

B A D A N I A Z R E A L I Z O W A N E W R A M A C H P R O G R A M U R O Z W O J U P L A T F O R M Y W Y M I A N Y

B A D A N I A Z R E A L I Z O W A N E W R A M A C H P R O G R A M U R O Z W O J U P L A T F O R M Y W Y M I A N Y B A D A N I A Z R E A L I Z O W A N E W R A M A C H P R O G R A M U R O Z W O J U P L A T F O R M Y W Y M I A N Y D O K U M E N T Ó W E L E K T R O N I C Z N Y C H Faktura elektroniczna dla MŚP: przydatna

Bardziej szczegółowo

Wizerunek organizacji pozarządowych. najważniejsze fakty 16% 24% 13% 37% Wizerunek organizacji pozarządowych 1

Wizerunek organizacji pozarządowych. najważniejsze fakty 16% 24% 13% 37% Wizerunek organizacji pozarządowych 1 Wizerunek organizacji pozarządowych najważniejsze fakty 24% 16% 13% 37% Wizerunek organizacji pozarządowych 1 Kiedy Polacy słyszą organizacja pozarządowa to myślą 79% 77% zajmują się głównie pomaganiem

Bardziej szczegółowo

Jak promować i informować o Funduszach Europejskich wskazówki. Kraków, listopad 2012

Jak promować i informować o Funduszach Europejskich wskazówki. Kraków, listopad 2012 Jak promować i informować o Funduszach Europejskich wskazówki Kraków, listopad 2012 JĘZYK FUNDUSZY EUROPEJSKICH dlaczego bywa niezrozumiały? SPECJALISTYCZNY Cechy charakterystyczne języka FE SKOMPLIKOWANY

Bardziej szczegółowo

PROPONOWANE MODUŁY SZKOLENIOWE - TEMATYKA. przedstawienie się;

PROPONOWANE MODUŁY SZKOLENIOWE - TEMATYKA. przedstawienie się; I DZIEŃ COACHING ZESPOŁU PROPONOWANE MODUŁY SZKOLENIOWE - TEMATYKA MODUŁ TEMATYKA ZAJĘĆ przedstawienie się; SESJA WSTĘPNA przedstawienie celów i programu szkoleniowego; analiza SWOT moja rola w organizacji

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Talent autoprezentacji Sztuka zaprezentowania własnej osoby Katarzyna Lipska Wyższa Szkoła Ekonomii, Prawa i Nauk Medycznych im. prof. Edwarda Lipińskiego w Kielcach 26

Bardziej szczegółowo

Efektywne kształtowanie relacji B2B w kanałach dystrybucji

Efektywne kształtowanie relacji B2B w kanałach dystrybucji Efektywne kształtowanie relacji B2B w kanałach dystrybucji Nowy Sącz, 3 grudnia 2010 dr Marek Rutkowski Relacje to stosunki zachodzące między dwoma (lub więcej) osobami, organizacjami, przedmiotami, zdarzeniami;

Bardziej szczegółowo

MODEL KOMPETENCYJNY DYREKTORA

MODEL KOMPETENCYJNY DYREKTORA MODEL KOMPETENCYJNY DYREKTORA JAKO NARZĘDZIE WSPOMAGAJĄCE ZARZĄDZANIE PLACÓWKĄ ZARZĄDZANIE PO WROCŁAWSKU prof. UWr Kinga Lachowicz-Tabaczek Instytut Psychologii Uniwersytetu Wrocławskiego, HR Projekt Wrocław

Bardziej szczegółowo

Preferencje obywateli w odniesieniu do załatwiania spraw urzędowych online prezentacja wyników badania jakościowego

Preferencje obywateli w odniesieniu do załatwiania spraw urzędowych online prezentacja wyników badania jakościowego Preferencje obywateli w odniesieniu do załatwiania spraw urzędowych online prezentacja wyników badania jakościowego 1 Agenda CELE I METODOLOGIA PODSUMOWANIE WYNIKÓW BADANIA Aktualne problemy w kontaktach

Bardziej szczegółowo

GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI

GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI edycja I eliminacje centralne 14 maja 2015 r. 9. Strategia polegająca na zaspokajaniu potrzeb klientów mało wrażliwych na

Bardziej szczegółowo

Wyróżniający Standard Obsługi Klienta (SOK)

Wyróżniający Standard Obsługi Klienta (SOK) (SOK) Zyskaj trwałą przewagę na konkurencyjnym rynku dzięki doskonałej obsłudze Klienta Oferta procesu wdrożenia SOK Kłopoty, koszty, utrata Klientów Brak standardów obsługi powoduje kłopoty, a potem dodatkowe

Bardziej szczegółowo

Zespół Edukacji Informatycznej, Szkolny Klub Przedsiębiorczości

Zespół Edukacji Informatycznej, Szkolny Klub Przedsiębiorczości Scenariusze spotkań z rodzicami Spotkanie z rodzicami na temat bezpieczeństwa w Internecie Czas: 20 minut Prowadzący: Nauczyciel/pedagog 1. Wstęp Po powitaniu prowadzący przedstawia uczestnikom cel spotkania,

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bazą danych

Zarządzanie bazą danych -1- Kampania SMS Kampanie SMS to bardzo efektywne narzędzie marketingu bezpośredniego. Łączy w sobie prostotę i zwięzłość przekazu wraz z niemal stu procentową pewnością odebrania i przeczytania wiadomości

Bardziej szczegółowo

Komunikacja w kursie e-learningowym konieczność czy luksus? Agnieszka Wierzbicka Uniwersytet Łódzki

Komunikacja w kursie e-learningowym konieczność czy luksus? Agnieszka Wierzbicka Uniwersytet Łódzki Komunikacja w kursie e-learningowym konieczność czy luksus? Agnieszka Wierzbicka Uniwersytet Łódzki Sytuacja komunikacyjna w e-learningu ale jaka? interakcja: człowiek komputer/internet/platforma versus

Bardziej szczegółowo

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej 2012 System B2B jako element przewagi konkurencyjnej dr inż. Janusz Dorożyński ZETO Bydgoszcz S.A. Analiza biznesowa integracji B2B Bydgoszcz, 26 września 2012 Kilka słów o sobie główny specjalista ds.

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 11 / 2013

ZARZĄDZENIE Nr 11 / 2013 ZARZĄDZENIE Nr 11 / 2013 Naczelnika Urzędu Skarbowego w Cieszynie z dnia 22 maja 2013 roku w sprawie wprowadzenia Programu Zarządzania Zasobami Ludzkimi w Urzędzie Skarbowym w Cieszynie na lata 2013-2015

Bardziej szczegółowo

! BIURO DORADCZE JENERALSKI! PROFESJONALNA OPIEKA PUBLIC RELATIONS NA WYPADEK KRYZYSU! ZA KILKASET ZŁOTYCH MIESIĘCZNIE!! TO MOŻLIWE!

! BIURO DORADCZE JENERALSKI! PROFESJONALNA OPIEKA PUBLIC RELATIONS NA WYPADEK KRYZYSU! ZA KILKASET ZŁOTYCH MIESIĘCZNIE!! TO MOŻLIWE! BIURO DORADCZE JENERALSKI PROFESJONALNA OPIEKA PUBLIC RELATIONS NA WYPADEK KRYZYSU ZA KILKASET ZŁOTYCH MIESIĘCZNIE TO MOŻLIWE POGOTOWIE KRYZYSOWE PUBLIC RELATIONS W SYTUACJACH KRYZYSOWYCH OFERTA MAŁE PODMIOTY

Bardziej szczegółowo

Dajemy WIĘCEJ CALL CENTER? WIĘCEJ? ODWAŻNIE, chcą ROZWIJAĆ SIĘ każdego dnia i pomagają w tym innym,

Dajemy WIĘCEJ CALL CENTER? WIĘCEJ? ODWAŻNIE, chcą ROZWIJAĆ SIĘ każdego dnia i pomagają w tym innym, NIE DAJEMY GOTOWYCH ODPOWIEDZI 3 Co decyduje o skuteczności i jakości działań nowoczesnego CALL CENTER? Jak wybrać partnera biznesowego, który dostarczy profesjonalną usługę? 2 4 Ludzie? Procesy? Technologie?

Bardziej szczegółowo

3. Polityka w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

3. Polityka w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 3. Polityka w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 3.1. Co to jest polityka bezpieczeństwa i higieny pracy? Przystępując do wdrażania systemu zarządzania, kierownictwo wyraża swoje zaangażowanie

Bardziej szczegółowo

I. PROJEKT EDUKACYJNY CO TO TAKIEGO?

I. PROJEKT EDUKACYJNY CO TO TAKIEGO? I. PROJEKT EDUKACYJNY CO TO TAKIEGO? Projekt edukacyjny jest to metoda nauczania, która kształtuje wiele umiejętności oraz integruje wiedzę z różnych przedmiotów. Istotą projektu jest samodzielna praca

Bardziej szczegółowo

Projekt: Szansa drzemie w zmianie nowoczesne ZZL

Projekt: Szansa drzemie w zmianie nowoczesne ZZL Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt: Szansa drzemie w zmianie nowoczesne ZZL Opis szkoleń planowanych do realizacji w ramach projektu

Bardziej szczegółowo

1 Dziecko partnerem w komunikacji Justyna Mach

1 Dziecko partnerem w komunikacji Justyna Mach 1 2 Spis treści Wstęp......5 Rozdział I: Komunikacja interpersonalna......7 Rozdział II: Komunikacja niewerbalna.... 16 Rozdział III: Analiza transakcyjna.... 24 Rozdział IV: Jak rozmawiać z dzieckiem....

Bardziej szczegółowo

Nawyki komunikacyjne w przekroju pokoleniowym

Nawyki komunikacyjne w przekroju pokoleniowym Nawyki komunikacyjne w przekroju pokoleniowym Raport z ilościowego projektu badawczego Warszawa, październik 2011 Cele badania Celem badania była diagnoza różnych form kontaktu oraz różnic w nawykach komunikacyjnych

Bardziej szczegółowo

URZĄD MIASTA I GMINY PILAWA

URZĄD MIASTA I GMINY PILAWA Plan Komunikacji na temat projektu samooceny URZĄD MIASTA I GMINY PILAWA Pilawa, styczeń 2010r. SPIS TREŚCI Wprowadzenie 1. Projekt wdrożenia metody CAF w Urzędzie 2. Plan komunikacji uczestników wdrożenia

Bardziej szczegółowo

E - PUBLIC RELATIONS POJĘCIE I ZASTOSOWANIE

E - PUBLIC RELATIONS POJĘCIE I ZASTOSOWANIE Łukasz Żabski E - PUBLIC RELATIONS POJĘCIE I ZASTOSOWANIE Public relations (PR) w Internecie fachowo określane jako e-pr, polega na budowaniu i utrzymaniu dobrych relacji ze wspólnotami mogącymi mieć znaczący

Bardziej szczegółowo

Wykorzystywane formy prasy cyfrowej

Wykorzystywane formy prasy cyfrowej Wykorzystywane formy prasy cyfrowej Czytam prasę Czytelnictwo prasy w wersji cyfrowej w ciągu ostatniego miesiąca =

Bardziej szczegółowo

Komentarz do wyników polskiej wersji badania Blanchard Corporate Issues 2011

Komentarz do wyników polskiej wersji badania Blanchard Corporate Issues 2011 Komentarz do wyników polskiej wersji badania Warszawa, maj 2011 r. 1.Wprowadzenie Badanie zostało zrealizowane metodą ankiety elektronicznej między 14 grudnia 2010 a 16 stycznia 2011. Polska wersja badania,

Bardziej szczegółowo

8. Kompetencje i szkolenie pracowników w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

8. Kompetencje i szkolenie pracowników w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 8. Kompetencje i szkolenie pracowników w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 8.1. Jakie wymagania i zalecenia dotyczące kompetencji i szkoleń sformułowano w normach serii PN-N-18001? Zgodnie

Bardziej szczegółowo

SŁOWNICTWO I GRAMATYKA

SŁOWNICTWO I GRAMATYKA Wymagania edukacyjne z Języka angielskiego dla klas IV-VI 3 1 SŁOWNICTWO I GRAMATYKA -uczeń swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi w programie nauczania oraz zna niektóre wykraczające

Bardziej szczegółowo

Jak skutecznie szukać wolontariuszy w ramach Programu Wolontariatu Długoterminowego

Jak skutecznie szukać wolontariuszy w ramach Programu Wolontariatu Długoterminowego Jak skutecznie szukać wolontariuszy w ramach Programu Wolontariatu Długoterminowego Warszawa 2012 wersja dokumentu 1.0-7.08.2012 sprawdź na stronie wolontariat.net.pl czy masz aktualną wersję Program Wolontariatu

Bardziej szczegółowo

Metodyka zarządzania ryzykiem w obszarze bezpieczeństwa informacji

Metodyka zarządzania ryzykiem w obszarze bezpieczeństwa informacji 2012 Metodyka zarządzania ryzykiem w obszarze bezpieczeństwa informacji Niniejszy przewodnik dostarcza praktycznych informacji związanych z wdrożeniem metodyki zarządzania ryzykiem w obszarze bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Zagrożenia psychospołeczne

Zagrożenia psychospołeczne Zagrożenia psychospołeczne 1. Wstęp Zarządzanie stresem nie jest dla pracodawców jedynie obowiązkiem moralnym i dobrą inwestycją, jest to wymóg prawny określony w dyrektywie ramowej 89 /391/EWG 3 2. Przeciwdziałanie

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów

Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów RAPORT OCENA KONTROLI ZARZĄDCZEJ Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów raport za rok: 2015 Strona 1 z 12 I. WSTĘP: Kontrolę zarządczą w jednostkach sektora finansów publicznych stanowi

Bardziej szczegółowo

Biznesplan. Budowa biznesplanu

Biznesplan. Budowa biznesplanu BIZNESPLAN Biznesplan dokument zawierający ocenę opłacalności przedsięwzięcia gospodarczego [. Sporządzany na potrzeby wewnętrzne przedsiębiorstwa, jest także narzędziem komunikacji zewnętrznej m.in. w

Bardziej szczegółowo

LEAN MANAGEMENT OPTYMALIZACJA PRODUKCJI OFERTA SZKOLENIA

LEAN MANAGEMENT OPTYMALIZACJA PRODUKCJI OFERTA SZKOLENIA LEAN MANAGEMENT OPTYMALIZACJA PRODUKCJI OFERTA SZKOLENIA Gdynia, 2012 SZKOLENIA W PERFECT CONSULTING W Perfect Consulting programy szkoleniowe opracowywane są i realizowane z punktu widzenia, jakie mają

Bardziej szczegółowo

Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą.

Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą. OKLADKA Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą. PLACET słowo niegdyś używane w naszym języku a zapożyczone z łaciny oznaczało: przyzwolenie, zgodę, a też,,podobać się. To

Bardziej szczegółowo

Przywództwo sytuacyjne w organizacji LEAN

Przywództwo sytuacyjne w organizacji LEAN Opis Co to jest przywództwo? Przywództwo sytuacyjne w organizacji LEAN Jest to proces pozytywnego wpływu - nie manipulacji - aby pomóc zespołowi zrealizować cele. Praktyka przywództwa sytuacyjnego mówi:

Bardziej szczegółowo

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe Ekonomika Transportu każda zorganizowana postać podażowej strony rynku usług przemieszczania, mająca swoją nazwę i oferującą specyficzny produkt - usługę transportową Cechy: odrębność ekonomiczna odrębność

Bardziej szczegółowo

Raport miesiąca - skuteczne formy komunikacji w firmie

Raport miesiąca - skuteczne formy komunikacji w firmie Raport miesiąca - skuteczne formy komunikacji w firmie Prawie każde stanowisko pracy wymaga porozumiewania się z innymi ludźmi. Ustalamy z szefem lub ze współpracownikami sposób wykonywania zadań służbowych,

Bardziej szczegółowo

Jeśli chcesz gdzieś dojść, najlepiej znajdź kogoś, kto już tam doszedł

Jeśli chcesz gdzieś dojść, najlepiej znajdź kogoś, kto już tam doszedł Chcemy Państwu przekazać swoją wiedzę i doświadczenie z zakresu zarządzania zespołami sprzedażowymi, rekrutacji i selekcji, motywowania osób zaangażowanych w procesy sprzedażowe. Pomimo różnych sytuacji

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE SZKOLENIE ROZWIĄZANIA W ZAKRESIE ROZWOJU KAPITAŁU LUDZKIEGO PRZEDSIĘBIORSTW BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W WPROWADZENIE W dobie silnej konkurencji oraz wzrastającej świadomości

Bardziej szczegółowo

JUBILEUSZOWA OFERTA SZCZĘŚLIWA 13!

JUBILEUSZOWA OFERTA SZCZĘŚLIWA 13! JUBILEUSZOWA OFERTA SZCZĘŚLIWA 13! TO JUŻ Perfect Consulting Rok 2012 jest dla Perfect Consulting Rokiem Szczególnego Jubileuszu! Już od 13 lat promujemy zasadę, że największym zasobem organizacji są zatrudnieni

Bardziej szczegółowo

Oferta szkoleń dla przedsiębiorstw i firm

Oferta szkoleń dla przedsiębiorstw i firm Oferta szkoleń dla przedsiębiorstw i firm I. Doskonalenie umiejętności interpersonalnych 1. Komunikowanie interpersonalne w miejscu pracy Istota i prawidłowości procesu komunikowania się między ludźmi

Bardziej szczegółowo

Jacek Bajorek Instytut Zarządzana Bezpieczeństwem Informacji

Jacek Bajorek Instytut Zarządzana Bezpieczeństwem Informacji Jacek Bajorek Instytut Zarządzana Bezpieczeństwem Informacji Outsourcing, czyli skrót angielskich wyrazów outsideresource-ing oznacza nie mniej, nie więcej, jak wykorzystywanie zasobów z zewnątrz. Coraz

Bardziej szczegółowo

ROZWIĄZANIA PAKIETOWE dla małych i średnich firm

ROZWIĄZANIA PAKIETOWE dla małych i średnich firm ROZWIĄZANIA PAKIETOWE dla małych i średnich firm Jak się rozwijać na trudnym rynku? Proponujemy jedyne na rynku rozwiązanie łączące profesjonalne i kompleksowe wsparcie dla Państwa firmy w optymalnym wykorzystaniu

Bardziej szczegółowo

Jak żyć wartościami w rozwijającej się organizacjiwdrożenie. Grupa Raben

Jak żyć wartościami w rozwijającej się organizacjiwdrożenie. Grupa Raben Jak żyć wartościami w rozwijającej się organizacjiwdrożenie wartości w Grupie Raben Alina Dembińska Grupa Raben Krzysztof Pimpicki 4 Results Czym zajmuje się Grupa Raben? Grupa Raben Doświadczenie - 75

Bardziej szczegółowo

Media a problemy społeczne. Lucjan Miś, lucjan.mis@uj.edu.pl Marek Szepski, mszepski@afm.edu.pl

Media a problemy społeczne. Lucjan Miś, lucjan.mis@uj.edu.pl Marek Szepski, mszepski@afm.edu.pl Media a problemy społeczne Lucjan Miś, lucjan.mis@uj.edu.pl Marek Szepski, mszepski@afm.edu.pl Problemy społeczne różne ujęcia Socjologowie przyjmujący założenie, że problemy społeczne to szczególne warunki

Bardziej szczegółowo

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Monika Kos, radca ministra Departament Polityki Wydatkowej Warszawa, 13 stycznia 2015 r. Program prezentacji

Bardziej szczegółowo

Jak zaistnieć w mediach kreowanie wizerunku placówki medycznej

Jak zaistnieć w mediach kreowanie wizerunku placówki medycznej Jak zaistnieć w mediach kreowanie wizerunku placówki medycznej Praktyczne wskazówki z zakresu PR Jak zaistnieć w mediach kreowanie wizerunku placówki medycznej Praktyczne wskazówki z zakresu PR Aleksandra

Bardziej szczegółowo

Co to jest konflikt, kiedy mówimy o konflikcie, co jest jego przyczyną?

Co to jest konflikt, kiedy mówimy o konflikcie, co jest jego przyczyną? MEDIACJE Co to jest konflikt, kiedy mówimy o konflikcie, co jest jego przyczyną? Konflikt to rozbieżność interesów lub przekonań stron. Ich dążenia nie mogą być zrealizowane równocześnie. Konflikt pojawia

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ CZYM JEST PLAN DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ (BIZNES-PLAN), I DO CZEGO JEST ON NAM POTRZEBNY? Plan działalności gospodarczej jest pisemnym dokumentem,

Bardziej szczegółowo

I. Postanowienia ogólne.

I. Postanowienia ogólne. PROCEDURY KONTROLI ZARZĄDCZEJ Załącznik Nr 1 do zarządzenia nr 291/11 Prezydenta Miasta Wałbrzycha z dnia 15.03.2011 r. I. Postanowienia ogólne. 1 Procedura kontroli zarządczej została opracowana na podstawie

Bardziej szczegółowo

efektywności Twojej firmy i pozwoli na osiągnięcie

efektywności Twojej firmy i pozwoli na osiągnięcie Chcesz ukierunkować i nadać tempo rozwojowi Twoich pracowników? OCENA PRACOWNICZA 360 STOPNI. METODA SPRZĘŻENIA ZWROTNEGO. + czym jest ocena 360 stopni? + co jest przedmiotem pomiaru? + kto dokonuje oceny?

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp

Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp Podstawowe informacje o przedsiębiorstwie Rodzaj działalności:. Liczba pracowników w jednostce lokalnej:. Wdrożony system zarządzania

Bardziej szczegółowo

PLANOWANIE I ZARZĄDZANIE ROZWOJEM KAPITAŁU LUDZKIEGO W PRZEDSIĘBIORSTWACH

PLANOWANIE I ZARZĄDZANIE ROZWOJEM KAPITAŁU LUDZKIEGO W PRZEDSIĘBIORSTWACH PLANOWANIE I ZARZĄDZANIE ROZWOJEM KAPITAŁU LUDZKIEGO W PRZEDSIĘBIORSTWACH PROGRAM SZKOLENIA dla małych przedsiębiorstw kod: MP v.1 Wszelkie prawa zastrzeżone IMC Polska sp. o.o. WARSZAWA, KATOWICE 2005

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie zasobami ludzkimi Wprowadzenie

Zarządzanie zasobami ludzkimi Wprowadzenie Marek Angowski Zarządzanie zasobami ludzkimi Wprowadzenie Definicje ZZL Zarządzanie zasobami ludzkimi jest to skoordynowany zbiór działań związanych z ludźmi, prowadzący do osiągania założonych celów organizacji

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo i koszty wdrażania Informatycznych Systemów Zarządzania Hubert Szczepaniuk Wojskowa Akademia Techniczna im. Jarosława Dąbrowskiego

Bezpieczeństwo i koszty wdrażania Informatycznych Systemów Zarządzania Hubert Szczepaniuk Wojskowa Akademia Techniczna im. Jarosława Dąbrowskiego Bezpieczeństwo i koszty wdrażania Informatycznych Systemów Zarządzania Hubert Szczepaniuk Wojskowa Akademia Techniczna im. Jarosława Dąbrowskiego Problem wdrażania IT w organizacji Wskaźnik powodzeń dużych

Bardziej szczegółowo

Communicating in marketing

Communicating in marketing K A R T A P R Z E D M I O T U ( S Y L L A B U S ) Kod Wersja Wydział Kierunek Specjalność Specjalizacja/kier. dyplomowania Poziom (studiów) Forma prowadzenia studiów Przynależność do grupy ów Poziom Formy

Bardziej szczegółowo

OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH

OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH Przywództwo i zarządzanie zespołem Szkolenie z zakresu przywództwa, kompetencji liderskich i zarządzania zespołem. Podniesienie kompetencji zarządczych w zakresie przywództwa,

Bardziej szczegółowo

Hot Spot 1. Kryteria oceniania.

Hot Spot 1. Kryteria oceniania. Hot Spot. Kryteria iania. Gramatyka i słownictwo uczeń swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi w rozkładzie oraz zna niektóre wykraczające poza jego ramy z łatwością buduje spójne zdania

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie wynikami firmy. Podręcznik menedżera

Zarządzanie wynikami firmy. Podręcznik menedżera Zarządzanie wynikami firmy. Podręcznik menedżera Autorzy: Mike Bourne, Pippa Bourne Jeżeli masz trudności z wdrażaniem opracowanej strategii, najwyższy czas sięgnąć po tę książkę. Znajdziesz w niej charakterystykę

Bardziej szczegółowo

Raport z przeprowadzonej ewaluacji w obszarze współpracy szkoły z rodzicami

Raport z przeprowadzonej ewaluacji w obszarze współpracy szkoły z rodzicami Raport z przeprowadzonej ewaluacji w obszarze współpracy szkoły z rodzicami Zespół ewaluacyjny w składzie: A. Czajkowski, D. Stokłosa, K. Zawarska przygotował i przeprowadził ewaluację dotyczącą współpracy

Bardziej szczegółowo

Raport oceny kompetencji

Raport oceny kompetencji Symulacje oceniające kompetencje Raport oceny kompetencji Rut Paweł 08-01-2015 Kompetencje sprzedażowe dla efactor Sp. z o.o. Dane osobowe Rut Paweł CEO pawel.rut@efactor.pl more-than-manager.com 2 z 13

Bardziej szczegółowo

Regulamin organizacji i zasad funkcjonowania kontroli zarządczej w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tarnobrzegu

Regulamin organizacji i zasad funkcjonowania kontroli zarządczej w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tarnobrzegu Regulamin organizacji i zasad funkcjonowania kontroli zarządczej w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tarnobrzegu Postanowienia ogólne 1 1. Kontrolę zarządczą w PUP stanowi ogół działań podejmowanych dla zapewnienia

Bardziej szczegółowo

BADANIA OPINII PRACOWNIKÓW W PRAKTYCE ZARZĄDZANIA

BADANIA OPINII PRACOWNIKÓW W PRAKTYCE ZARZĄDZANIA BADANIA OPINII PRACOWNIKÓW W PRAKTYCE ZARZĄDZANIA 1 1. WPROWADZENIE Każdy, kto zarządza organizacją, doskonale wie, jak wiele czynników zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych wpływa na funkcjonowanie

Bardziej szczegółowo

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Cena jako element marketingu mix

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Cena jako element marketingu mix Cena jako element marketingu mix Cena jako element marketingu mix Cena to pieniądze lub inne środki wymienialne na własność lub użytkowanie produktu lub usługi Dla konsumenta cena to wyznacznik wartości

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚĆ OSOBISTA. CYKL WARSZTATÓW natalis- psychoterapia dla pracowników firm

EFEKTYWNOŚĆ OSOBISTA. CYKL WARSZTATÓW natalis- psychoterapia dla pracowników firm EFEKTYWNOŚĆ OSOBISTA CYKL WARSZTATÓW natalis- psychoterapia dla pracowników firm Efektywność osobista Cele: Rozwinięcie umiejętności interpersonalnych i intrapersonalnych Odkrycie swojego potencjału i

Bardziej szczegółowo