EUROPEJSKIE MECHANIZMY STABILNOŚCI FINANSOWEJ GWARANCJA STABILNOŚCI STREFY EURO CZY GRA NA ZWŁOKĘ?

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "EUROPEJSKIE MECHANIZMY STABILNOŚCI FINANSOWEJ GWARANCJA STABILNOŚCI STREFY EURO CZY GRA NA ZWŁOKĘ?"

Transkrypt

1 EUROPEJSKIE MECHANIZMY STABILNOŚCI FINANSOWEJ GWARANCJA STABILNOŚCI STREFY EURO CZY GRA NA ZWŁOKĘ? Agata Wancio* W związku z światowym kryzysem finansowym, który spowodował pogorszenie stanu finansów publicznych wielu państw członkowskich, Unia Europejska podjęła działania zmierzające do przywrócenia stabilności finansowej w krajach najbardziej zadłużonych. Pierwszymi państwami, które w obliczu kłopotów ze zbilansowaniem rachunku obrotów bieżących zmuszone były sięgnąć po środki zewnętrznej pomocy finansowej były Węgry, a następnie Łotwa i Rumunia. Oprócz kredytów otrzymanych z Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW) i innych instytucji międzynarodowych, uzyskały one warunkową pomoc finansową od UE ze środków przeznaczonych na pomoc w przywracaniu równowagi bilansów płatniczych w krajach spoza strefy euro. Po względnym ustabilizowaniu się sytuacji w tych krajach, UE stanęła przed dużo większym wyzwaniem, realną groźbą trwałej utraty zdolności spłaty zobowiązań finansowych przez Grecję. Pomoc dla tego kraju była zadaniem znacznie trudniejszym, ponieważ w prawie unijnym nie przewidziano żadnego instrumentu wsparcia finansowego na wypadek kłopotów z regulowaniem zobowiązań przez państwa strefy euro. UE stanęła zatem przed poważnym dylematem, czy oraz w jaki sposób i na jakich zasadach powinna udzielić Grecji doraźnej pomocy finansowej. Konieczność podjęcia szybkiej decyzji w celu ratowania jej sektora finansów publicznych i uspokojenia rynków finansowych sprawiły, że Grecja otrzymała od państw członkowskich pomoc finansową jeszcze przed wypracowaniem jednolitego mechanizmu udzielenia takiego wsparcia państwom strefy euro. Aby umożliwić uruchomienie pomocy, ostatecznie sięgnięto po art. 122 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), umożliwiający przyznanie pomocy finansowej państwu członkowskiemu, które ma trudności lub jest istotnie zagrożone poważnymi trudnościami z racji nadzwyczajnych okoliczności pozostających poza jego kontrolą. Mimo pewnych wątpliwości, czy sytuacja w Grecji spełnia warunek art. 122, udzielenie wsparcia finansowego wydawało się wówczas jedynym sposobem uniknięcia jej niekontrolowanego bankructwa. Potrzeba reagowania na kryzysy zadłużeniowe w kolejnych krajach strefy euro, zagrażające stabilności całego obszaru walutowego (efekt domina), przyspieszyła podjęcie decyzji o utworzeniu specjalnych mechanizmów stabilizacyjnych. Były one pomyślane jako rozwiązania tymczasowe, jednak kryzys zadłużeniowy w strefie euro oraz wątpliwości, czy są zgodne z prawem unijnym i krajowym, spowodowały konieczność ustanowienia nowego, trwałego mechanizmu stabilności. Kryzys zadłużeniowy w UE Na koniec 2010 r. tylko dwa państwa członkowskie należące do strefy euro (Finlandia i Luksemburg) wypełniały fiskalne kryteria konwergencji (relacja deficytu sektora finansów publicznych i długu publicznego w odniesieniu do PKB). Względnie niski poziom długu publicznego w relacji do PKB wystąpił też w Słowacji i Słowenii, ale równocześnie państwa te nie spełniały kryterium wielkości deficytu sektora finansów publicznych. Pozostałe państwa strefy euro przekroczyły w 2010 r. zarówno dopuszczalny poziom deficytu budżetowego, jak i długu publicznego w relacji do PKB (tabela 1). Najpoważniej sytuacja przedstawiała się w Grecji, gdyż już na koniec 2009 r. dług publiczny przekroczył ponad dwukrotnie dopuszczalny poziom (60% PKB), zaś deficyt budżetowy ponad pięciokrotnie (dopuszczalny poziom 3% PKB). Najszybszy wzrost długu (podwojenie) względem PKB nastąpił w Irlandii, przekraczając na koniec 2010 r. poziom 90% PKB. Odnotowano tam również rekordowo wysoki poziom deficytu fiskalnego - ponad 10-krotnie wyższy niż dozwolony w traktacie. Przyczyny wystąpienia poważnych kłopotów sektora finansów publicznych w tych dwóch państwach były jednak zupełnie odmienne. W Irlandii załamanie finansów nastąpiło ostatnich dwóch lat i miało ścisły związek z problemami sektora bankowego. Powstały deficyt był w dużej mierze konsekwencją pomocy udzielonej pogrążonym w kryzysie bankom irlandzkim (zwłaszcza bankowi Anglo Irish Bank). Jej wysokość przekroczyła w 2010 r. 40 mld euro. Początki kryzysu zadłużeniowego w Grecji są zdecydowanie wcześniejsze, zaś kontynuacja złej polityki gospodarczej i opieszałość we wprowadzaniu koniecznych reform gospodarczych w latach bezpośrednio poprzedzających światowy kryzys finansowo-gospodarczy, powodowała tylko jego systematyczne pogłębianie się. Ukrywana przez wiele lat rzeczywista skala zadłużenia sektora finansów publicznych ujawniona została dopiero przy okazji kryzysu finansowego. Po zrewidowaniu przez Eurostat danych statystycznych okazało się, iż w całym okresie przynależności do strefy euro Grecja nie spełniała kryteriów konwergencji. Deficyt sektora finansów publicznych w każdym roku przekraczał wartość 3% PKB, a dług publiczny poziom 60% PKB 1. Sekwencja zdarzeń, które zmusiły nadmiernie zadłużone kraje do sięgnięcia po pomoc zewnętrzną, była jednak we wszystkich przypadkach podobna. Systematyczny i szybki wzrost zadłużenia publicznego oraz perspektywy niskiego wzrostu gospodarczego zwiększały ryzyko wystąpienia problemów z obsługą długu w tych krajach. W rezultacie pozyskiwanie na rynku kapitałowym środków niezbędnych do regulowania bieżących zobowiązań i obsługi długu stawało się coraz droższe. Inwestorzy 46 Wspólnoty Europejskie Nr 3 (208) 2011

2 skłonni do zakupu emitowanych przez te kraje papierów dłużnych oczekiwali bowiem coraz wyższej premii w zamian za ponoszone ryzyko. Wskutek systematycznego pogarszania stanu sektora finansów publicznych i towarzyszących mu obniżek ratingów, oprocentowanie obligacji wzrastało do poziomu, który uniemożliwiał dalsze pozyskiwanie środków na rynku finansowym. Po pierwsze, akceptując zbyt wysoki poziom oprocentowania sprzedawanych papierów wartościowych, państwa te nie byłyby w stanie wywiązać się ze zobowiązań finansowych wobec inwestorów, a po drugie zainteresowanie inwestorów kolejnymi emisjami systematycznie spadało. Grecja z ratingiem obniżonym do poziomu BBoferowała w kwietniu 2010 r. 5-letnie obligacje z oprocentowaniem siedmiokrotnie wyższym niż oprocentowanie obligacji niemieckich i francuskich o takim samym okresie zapadalności (14% w stosunku do 2%) 2. Gwałtowny spadek zaufania wobec greckich obligacji skarbowych znalazł też odzwierciedlenie w dynamicznym wzroście notowań instrumentów pochodnych CDS (credit default swap), które służą zabezpieczaniu się przed skutkami niewypłacalności emitenta aktywów bazowych. Podobnie sytuacja przedstawiała się w Portugalii i Irlandii. W wyniku trudności z samofinansowaniem się na rynku kraje te zwróciły się o pomoc finansową ze źródeł zewnętrznych, otrzymując ją po kilku tygodniach. Udzielone wsparcie może jednak okazać się, podobnie jak w przypadku Grecji, niewystarczające. Co więcej, istnieją poważne obawy, że podobny scenariusz może wystąpić też wkrótce w innych państwach strefy euro, zwłaszcza w Hiszpanii, Włoszech i Belgii. Ratunkiem dla nich jest szybkie przyjęcie i rygorystyczna realizacja Tabela 1 Dług publiczny i deficyt budżetowy w stosunku do PKB (w %) w 27 państwach członkowskich UE w latach Państwo członkowskie Dług publiczny Deficyt budżetowy Grecja 110,7 127,1 142,8-9,8-15,4-10,5 Włochy 106,3 116,1 119,0-2,7-5,4-4,6 Belgia 89,6 96,2 96,8-1,3-5,9-4,1 Irlandia 44,4 65,6 96,2-7,3-14,3-32,4 Portugalia 71,6 83,0 93,0-3,5-10,1-9,1 Niemcy 66,3 73,5 83,2 0,1-3,0-3,3 Francja 67,7 78,3 81,7-3,3-7,5-7,0 Węgry 72,3 78,4 80,2-3,7-4,5-4,2 Wielka Brytania 54,4 69,6 80,0-5,0-11,4-10,4 Austria 63,8 69,6 72,3-0,9-4,1-4,6 Malta 61,5 67,6 68,0-4,5-3,7-3,6 Holandia 58,2 60,8 62,7 0,6-5,5-5,4 Cypr 48,3 58,0 60,8 0,9-6,0-5,3 Hiszpania 39,8 53,3 60,1-4,2-11,1-9,2 Polska 47,1 50,9 55,0-3,7-7,3-7,9 Finlandia 34,1 43,8 48,4 4,2-2,6-2,5 Łotwa 19,7 36,7 44,7-4,2-9,7-7,7 Dania 34,5 41,8 43,6 3,2-2,7-2,7 Słowacja 27,8 35,4 41,0-2,1-8,0-7,9 Szwecja 38,8 42,8 39,8 2,2-0,7 0,0 Republika Czeska 30,0 35,3 38,5-2,7-5,9-4,7 Litwa 15,6 29,5 38,2-3,3-9,5-7,1 Słowenia 21,9 35,2 38,0-1,8-6,0-5,6 Rumunia 13,4 23,6 30,8-5,7-8,5-6,4 Luksemburg 13,6 14,6 18,4 3,0-0,9-1,7 Bułgaria 13,7 14,6 16,2 1,7-4,7-3,2 Estonia 4,6 7,2 6,6-2,8-1,7 0,1 Źródło: Opracowano na podstawie danych Eurostatu. Wspólnoty Europejskie Nr 3 (208)

3 pakietów oszczędnościowych oraz wprowadzenie niezbędnych reform gospodarczych. Tymczasowy mechanizm stabilizacji finansowej W odpowiedzi na pogłębiający się kryzys zadłużeniowy w niektórych państwach strefy euro, zagrażający stabilności finansowej całego obszaru walutowego, państwa członkowskie strefy euro oraz instytucje unijne uzgodniły pakiet pomocy wartości około 750 mld euro (z uwzględnieniem pożyczek MFW w wysokości 250 mld euro). W celu jego skutecznej i skoordynowanej realizacji utworzono dwa nowe instrumenty służące obronie stabilności finansowej w UE. Pierwszy z nich, tj. europejski mechanizm stabilizacji finansowej (European Financial Stabilisation Mechanism EFSM), powstał na mocy rozporządzenia Rady UE z 11 maja 2010 r., po uprzednim uzgodnieniu stanowiska z państwami członkowskimi na nadzwyczajnym posiedzeniu ECOFIN 3. Miał on spełniać podobne cele do utworzonego w 2002 r. instrumentu wsparcia bilansu płatniczego państw członkowskich (balance payment facility BOP facility) 4. Pomoc ze środków EFSM może być skierowana do wszystkich nadmiernie zadłużonych państw członkowskich UE, które zwrócą się o pomoc, natomiast do korzystania z instrumentu wsparcia bilansów płatniczych uprawnione są tylko państwa UE nienależące do strefy euro. Jeśli państwo członkowskie znajdujące się w trudnościach finansowych zgłasza zapotrzebowanie na zewnętrzne wsparcie finansowe, Komisja Europejska może poprzez EFSM zebrać na rynkach finansowych korzystnie oprocentowane pożyczki na kwotę do 60 mld euro, na którą gwarancji udzielają państwa członkowskie UE (gwarancja z budżetu UE). Niecały miesiąc później, w czerwcu 2010 r., utworzono oparty na międzyrządowym porozumieniu państw strefy euro Europejski Instrument Stabilności Finansowej (European Financial Stability Facility EFSF), mający pełnić rolę specjalnego podmiotu emisyjnego 5. Miał on umożliwić szybkie i skuteczne reagowanie w razie wystąpienia kryzysu finansowego w jednym z krajów strefy euro oraz zapobiegać jego rozprzestrzenianiu się na pozostałe kraje strefy. Instrument ten został powołany w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Luksemburgu, której prawa do zaciągania zobowiązań finansowych mają wygasnąć po upływie trzech lat, czyli 30 czerwca 2013 roku. Spółką zarządza Klaus Regling, piastujący uprzednio w Komisji Europejskiej stanowisko dyrektora do spraw ekonomicznych i finansowych oraz ministra finansów w Niemczech. Środki na pomoc finansową dla krajów strefy euro (i tylko dla nich) spółka pozyskuje poprzez emisję własnych papierów dłużnych, a na dług przez nią zaciągnięty otrzymuje gwarancje państw członkowskich należących do strefy euro, a także Szwecji i Polski, które dobrowolnie przystąpiły do tej inicjatywy. Pozostałe państwa nie należące do strefy euro nie uczestniczą w systemie wsparcia finansowego EFSF. Całkowita kwota gwarancji wynosi 440 mld euro, a wkład poszczególnych państw został ustalony proporcjonalnie do ich udziałów w kapitale Europejskiego Banku Centralnego 6. Nie oznacza to jednak, że łączna suma pożyczek udzielonych przez EFSF krajom przeżywającym poważne trudności finansowe może stanowić kwotę równą udzielonym gwarancjom. Po pierwsze, w obecnej sytuacji Grecja, Portugalia i Irlandia nie mogą występować w roli gwaranta (uczestniczyć w udzielaniu gwarancji), co powoduje konieczność modyfikacji klucza udziałów i w konsekwencji zmniejsza kwotę gwarancji. Po drugie, aby EFSF mógł pozyskiwać kapitał możliwie najtaniej (czyli emitować swe obligacje oferując niskie oprocentowanie), musi dążyć do utrzymania dotychczasowej, najwyższej oceny ratingowej 7, co wiąże się z kolei z koniecznością zapewnienia buforu gwarancyjnego 8. W związku z powyższym rzeczywiste zdolności udzielania pomocy zadłużonym państwom strefy euro z EFSF szacuje się na około 250 mld euro. Mechanizm ten docelowo ma wprawdzie osiągnąć zdolność finansowania na poziomie 440 mld euro, ale zgody na takie posunięcie będą musiały udzielić wszystkie państwa członkowskie należące do strefy euro. Niemcy wysunęły też propozycję włączenia sektora prywatnego w ratowanie krajów zadłużonych na wzór praktyk stosowanych dotychczas przez MFW. Banki i prywatni inwestorzy mieliby uczestniczyć w nowym planie ratunkowym na zasadzie refinansowania, czyli inwestowania zysków z wygasłych obligacji w nowe greckie papiery skarbowe. Propozycja kanclerz A. Merkel nie spotkała się jednak z dobrym przyjęciem. Większość państw strefy euro, w tym Francja (m.in. w obawie o straty sektora bankowego), sprzeciwiły się przymusowemu udziałowi prywatnych wierzycieli w nowym planie pomocy dla Grecji, rozważając jedynie możliwość ich dobrowolnego udziału. Sceptycznie do całej sprawy podchodzi też Europejski Bank Centralny. Dotychczasowi beneficjenci pomocy finansowej Pierwszymi odbiorcami pomocy finansowej udzielonej przez UE w okresie kryzysu były nowe państwa członkowskie nie należące do strefy euro. Jako pierwsze o pomoc zwróciły się w 2008 r. Węgry, którym udzielono wsparcia potrzebnego dla zrównoważeniu bilansu płatniczego, wykorzystując instrument finansowy (BOP facility) stworzony właśnie w tym celu. Wsparcie finansowe UE miało przywrócić zaufanie inwestorów do Węgier w czasie poważnych trudności ze zbilansowaniem rachunku obrotów bieżących, którym towarzyszyła wzrastająca niepewność na międzynarodowych rynkach finansowych. W 2009 r. Rada podjęła decyzję o udzieleniu pomocy ze środków instrumentu wsparcia bilansu płatniczego dwóm kolejnym państwom - Łotwie i Rumunii. Łączna kwota udzielonego trzem krajom wsparcia finan- 48 Wspólnoty Europejskie Nr 3 (208) 2011

4 sowego w postaci pożyczek była kilkakrotnie mniejsza od wartości pakietu pomocy finansowej przyznanego w 2010 r. Grecji (tabela 2). O pomoc finansową zwróciły się też Irlandia i Portugalia, zmagające się, podobnie jak Grecja, z rosnącymi kosztami pozyskiwania środków finansowych przez emisję własnych obligacji rządowych. Rolę emitenta przejął EFSF, który dzięki wysokiej wiarygodności kredytowej mógł pożyczyć na rynku na zdecydowanie korzystniejszych warunkach, a uzyskane środki przeznaczyć na pożyczki dla tych krajów. Obligacje wyemitowane przez EFSF kupiły głównie rządy, banki centralne, państwowe fundusze majątkowe, banki komercyjne oraz fundusze emerytalne 9. Mimo że oprocentowanie obligacji przeznaczonych na wsparcie programu Irlandii było nieco niższe, zostały znacznie łatwiej ulokowane na rynku niż obligacje wyemitowane dla pozyskania środków pożyczonych następnie Portugalii. Ponad połowa obligacji wyemitowanych w pierwszej transzy irlandzkiej kupiły instytucje europejskie, ponad 1/3 inwestorzy z Azji, a pozostałe 7% z Bliskiego Wschodu i Ameryki. Obligacje wyemitowane przez EFSF w celu udzielenia pożyczki Portugalii również prawie w całości (99%) wykupili inwestorzy europejscy i azjatyccy 10. Zgodnie z warunkami uzgodnionych programów ratunkowych, większość przekazanych pożyczek miała służyć przywracaniu równowagi salda budżetowego. Pożyczkobiorcy zobowiązali się do wprowadzenia licznych reform oszczędnościowych oraz zwiększenia wpływów podatkowych. Duża część pożyczek udzielonych Irlandii i Portugalii miała zostać przeznaczona na zapewnienie płynności finansowej sektora bankowego. Biorąc pod uwagę wysokość pożyczek udzielonych Irlandii i Portugalii, po zatwierdzeniu nowego planu ratunkowego dla Grecji w wysokości 110 mld euro, w kasie obecnych mechanizmów stabilności pozostanie połowa kwoty przeznaczonej na pożyczki dla krajów zadłużonych. Jeśli zatem pogorszy się sytuacja finansowa Hiszpanii czy Włoch i kraje te zwrócą się do UE o pomoc finansową, dla ratowania strefy euro trzeba będzie sięgnąć po środki z innych źródeł, bowiem kwota, którą dysponują obecnie EFSF i EFSM nie wystarczy, aby zapewnić tak dużym państwom skuteczną pomoc. Stały mechanizm stabilności finansowej W związku z potrzebą kompleksowego rozwiązania kryzysu finansowego w strefie euro oraz szybkiego i skutecznego reagowania na wypadek pojawienia się podobnych kryzysów, państwa strefy euro zdecydowały się utworzyć nową stałą instytucję Europejski Mechanizm Stabilności (EMS). Zgodnie z założeniami ma on zacząć funkcjonować, gdy wygasną tymczasowe instrumenty pomocy finansowej, tj. od czerwca 2013 r. Zostaną do niego przeniesione niewypłacone i niesfinansowane części istniejących pożyczek, co nie oznacza automatycznej likwidacji EFSF. Będzie on w dalszym ciągu obsługiwał Wspólnoty Europejskie Nr 3 (208) 2011 niespłacone obligacje, a ostatecznie przestanie działać, gdy zostanie w pełni spłacona pomoc przyznana państwom członkowskim oraz uregulowane własne zobowiązania z tytułu wyemitowanych instrumentów finansowych. Zmiana Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej Traktat o funkcjonowaniu UE stanowi, że ani UE, ani żadne państwo członkowskie nie ponosi ani nie przejmuje odpowiedzialności za zobowiązania finansowe innych państw (klauzula o nieprzyjmowaniu zobowiązań tzw. klauzula no-bail-out, art. 125 TFUE), a także wprowadza zakaz udzielania przez władze monetarne (EBC i banki centralne państw członkowskich) pożyczek na pokrycie deficytów państw członkowskich UE lub bezpośredniego nabywania od nich papierów dłużnych emitowanych przez nie (art. 123 TFUE). W tej sytuacji, jedynym rozwiązaniem uzasadniającym udzielenie bezpośredniej pomocy finansowej zagrożonym niewypłacalnością państwom strefy euro było powołanie się na wspomniany art. 122 TFUE i uznanie złej sytuacji finansów publicznych tych krajów za skutek nadzwyczajnych okoliczności. Powołanie się na nadzwyczajne okoliczności nie przekonało jednak niektórych środowisk prawniczych w Niemczech. Do Federalnego Trybunału Konstytucyjnego w Karlsruhe wpłynęła skarga przeciwko ustawie o pomocy dla Grecji oraz decyzji o utworzeniu europejskiego funduszu stabilizacyjnego EFSF. Zdaniem skarżących, naruszają one traktaty UE (m.in. art. 125 TFUE) oraz ustawę zasadniczą Niemiec. Do Trybunału zgłoszono też zastrzeżenia do działalności EBC, który kupując obligacje zadłużonych państw członkowskich złamał zapisy art. 123 TFUE i stał się jednym z największych wierzycieli tych państw 11. Mając na uwadze klauzulę no-bail-out, Trybunał będzie musiał zatem zdecydować, czy powołanie się przez UE na artykuł, który pozwala na pomoc innym państwom członkowskim UE na wypadek zaistnienia wyjątkowych okoliczności jest zasadne w przypadku udzielenia doraźnej pomocy Grecji i czy uprawomocnia decyzje o utworzeniu specjalnego instrumentu wsparcia finansowego. Celem Trybunału będzie wydanie oceny na temat zgodności opisanych działań z prawem, nie wnikając w ich wymiar ekonomiczny. Nie wyklucza się, że rozwiązaniem, jakie zaproponuje Trybunał będzie zwiększenie uprawnień parlamentu niemieckiego w zakresie decydowania o uczestnictwie Niemiec w kolejnych programach pomocowych dla państw strefy euro, co mogłoby doprowadzić do paraliżu operacji finansowych z użyciem EFSF, którego największym udziałowcem są właśnie Niemcy. Ustanowienie stałego mechanizmu antykryzysowego, który zapewni zgodność udzielanego wsparcia finansowego z unijnym oraz krajowym ustawodawstwem, wymaga zmiany Traktatu o funkcjonowaniu UE. Aby umożliwić stosunkowo szybkie dokonanie tej zmiany, 49

5 Tabela 2 Zatwierdzone i realizowane programy wsparcia finansowego w krajach UE w okresie listopad 2008 czerwiec 2011 Państwo Węgry Łotwa Rumunia Grecja Irlandia Portugalia 20 stycznia maja kwietnia listopada maja 2011 Cele programów dostosowawczych (warunki uzyskania pomocy) Wsparcie równowagi bilansu płatniczego na Węgrzech i przyczynienie się w ten sposób do zrealizowania rządowego programu gospodarczego w warunkach kryzysu gospodarczo-finansowego. Powstrzymanie bezpośredniej presji na płynność, pod warunkiem realizacji polityki mającej na celu przywrócenie długookresowej stabilności poprzez wzmocnienie sektora bankowego, skorygowanie nierównowagi fiskalnej, przyjęcie krajowych środków politycznych na rzecz poprawy konkurencyjności. Wsparcie równowagi bilansu płatniczego w Rumunii i przyczynienie się w ten sposób do zrealizowania rządowego programu gospodarczego 1) Redukcja deficytu sektora rządowego do poziomu poniżej 3% PKB do 2014 r. 2) Zapewnienie stabilności greckich finansów publicznych (m.in. poprzez reformę systemu emerytalnego) 3) Wzmocnienie pozycji konkurencyjnej Grecji 4) Poprawa stabilności greckiego systemu finansowego 1) Dostosowania fiskalne w celu przywrócenia równowagi fiskalnej (korekta nadmiernego deficytu do 2015 r.) 2) Pobudzenie wzrostu, m.in. poprzez reformę rynku pracy 3) Natychmiastowe wzmocnienie oraz kompleksowa reorganizacja sektora bankowego 1) Głębokie i przyspieszone reformy strukturalne mające zwiększyć potencjał wzrostu gospodarczego, przyczynić się do tworzenia nowych miejsc pracy i poprawić konkurencyjność 2) Przywrócenie równowagi fiskalnej (redukcja deficytu do poziomu 3% do 2013 r.) poprzez: - zamrożenie płac w sektorze rządowym, zmniejszenie emerytur przekraczających 1500 euro, - reforma zasiłków dla bezrobotnych i zmniejszenie ulg podatkowych, - przeprowadzenie programu prywatyzacji 3) Poprawa płynności i wypłacalności sektora finansowego (głównie poprzez dokapitalizowanie banków) Data zatwierdzenia programu 4 listopada 2008 Całkowita kwota (w euro) Źródła finansowania 20 mld 6,5 mld Instrument wsparcia bilansu płatniczego 12,5 mld MFW 1 mld Bank Światowy 7,5 mld 3,1 mld Instrument wsparcia bilansu płatniczego 1, 7 mld MFW 1,9 mld kraje skandynawskie (Szwecja, Dania, Finlandia, Estonia i Norwegia), 0,4 mld Bank Światowy 0,4 mld EBOR, Czechy i Polska 20 mld 5 mld Instrument wsparcia bilansu płatniczego 12,95 mld MFW 1 mld Bank Światowy 1 mld EBOR i EBI 110 mld 80 mld EAMS (państwa strefy euro) 30 mld MFW 85 mld 17,5 mld Irlandia (Skarb Państwa i Krajowy Fundusz Rezerw Emerytalnych) 22, 5 mld MFW 22,5 mld EFSM 17,7 mld EFSF 4,8 mld pożyczki bilateralne uzyskane od Wielkiej Brytanii (3,8 mld), Szwecji (0,6 mld) i Danii (0,4 mld). 78 mld 26 mld EFSM 26 mld EFSF 26 mld MFW Okres wypłaty pożyczki i spłaty w listopadzie 2008 r. 2 lat, a średni wynosi 5 lat w lutym 2009 r. 3 lat, a średni wynosi 7 lat w maju 2009 r. 3 lat, a średni wynosi 7 lat w maju 2010 r. 3 lat, a średni wynosi 7 1/2 roku w lutym 2011 r. 3 lat, a średni wynosi 7 1/2 roku w maju 2011 r. 3 lat, a średni wynosi 7 1/2 roku Źródło: Opracowanie własne na podstawie prezentacji European Financial Stability Facility ( efsf_presentation_en.pdf) oraz odpowiednich dokumentów UE. 50 Wspólnoty Europejskie Nr 3 (208) 2011

6 po raz pierwszy po wejściu w życie Traktatu z Lizbony sięgnięto po procedurę uproszczoną (art. 48 ust. 6 Traktatu o Unii Europejskiej). Procedura ta może zostać zastosowana tylko w przypadku niewielkich zmian Traktatu, czyli nie powodujących zmniejszenie lub zwiększenie kompetencji Unii. Rozpoczęła się ona w grudniu 2010 r., w czasie belgijskiego przewodnictwa w Radzie UE, od złożenia wniosku w sprawie wprowadzenia zmiany do TFUE. Na wiosennym szczycie w 2011 r. Rada Europejska podjęła decyzję o zmianie traktatu poprzez dodanie do art. 136 TFUE ustępu o następującej treści: Państwa Członkowskie, których walutą jest euro, mogą ustanowić mechanizm stabilności uruchamiany, jeżeli będzie to niezbędne do ochrony stabilności strefy euro jako całości. Udzielenie wszelkiej niezbędnej pomocy finansowej w ramach takiego mechanizmu będzie podlegało rygorystycznym warunkom 12. Wejście w życie zmienionego traktatu wymaga zatwierdzenia zmiany przez państwa członkowskie zgodnie z ich odpowiednimi wymogami konstytucyjnymi. Na posiedzeniu w czerwcu 2011 r. Rada Europejska wyraziła nadzieję, że podejmą one wszelkie działania konieczne do zagwarantowania, że ratyfikacja traktatu w sprawie Europejskiego Mechanizmu Stabilności nastąpi do końca 2012 r. i że zmieniony EFSF szybko wejdzie w życie 13. Struktura i wielkość kapitału oraz główni udziałowcy Europejski Mechanizm Stabilności będzie miał całkowity kapitał subskrybowany w wysokości w 700 mld euro. Kapitał będzie wpłacany przez państwa strefy euro stopniowo, w pięciu rocznych ratach (tzw. kapitał opłacony ) począwszy od lipca 2013 r. Wartość docelową 80 mld euro ESM ma osiągnąć w lipcu 2017 r. i w zasadzie dopiero od tego momentu będzie w pełni operacyjny. Pozostałą część sumy kapitałowej, tj. 620 mld euro będzie stanowił kapitał na żądanie oraz gwarancje udzielone przez państwa członkowskie strefy euro. Wysokość wkładów kapitałowych będzie ustalana, podobnie jak wysokość obecnych gwarancji w ramach EFSF, według nieco zmodyfikowanego klucza subskrypcji kapitału EBC (tabela 3). Standardowe stawki wynikające wprost z tego klucza skorygowano w dół dla wkładów wnoszonych przez państwa członkowskie, w których PKB na mieszkańca jest niższy niż 75% średniej unijnej (rokiem odniesienia dla wartości PKB na mieszkańca jest 2010 r.) 14. Powstała luka finansowa ma zostać uzupełniona dodatkowymi wpłatami wszystkich pozostałych państw członkowskich proporcjonalnie do ich udziału w kapitale EBC. Przy tym kluczu skorygowane stawki udziału w kapitale obowiązują cztery państwa (Estonię, Maltę, Słowację i Słowenię), zaś stawki ustalone dla pozostałych państw są nieco wyższe niż wynikałoby to Tabela 3 Udział państw strefy euro w Europejskim Mechanizmie Stabilności Państwo Klucz ESM (% udział) Kwotowy udział w kapitale opłaconym (w mld euro) Kwotowy udział w gwarancjach (w mld euro) Łączny wkład (w mld euro) Niemcy 27,146 21,7 168,3 190,0 Francja 20,386 16,3 126,4 142,7 Włochy 17,914 14,3 111,1 125,4 Hiszpania 11,904 9,5 73,8 83,3 Holandia 5,717 4,6 35,4 40,0 Belgia 3,477 2,8 21,6 24,3 Grecja 2,817 2,3 17,5 19,7 Austria 2,783 2,2 17,3 19,5 Portugalia 2,509 2,0 15,6 17,6 Finlandia 1,797 1,4 11,1 12,6 Irlandia 1,592 1,3 9,9 11,1 Słowacja 0,824 0,7 5,1 5,8 Słowenia 0,428 0,3 2,7 3,0 Luksemburg 0,250 0,2 1,6 1,8 Cypr 0,196 0,2 1,2 1,4 Estonia 0,186 0,1 1,2 1,3 Malta 0,073 0,1 0,5 0,5 Ogółem 100,00 80,0 620,0 700,0 Źródło: Opracowanie własne na podstawie konkluzji Rady Europejskiej z marca 2011 r. Wspólnoty Europejskie Nr 3 (208)

7 z klucza subskrypcji EBC 15. Najwięcej do kasy utworzonego funduszu mają zgodnie z ustalonym kluczem włożyć Niemcy, Francja i Włochy. Według założeń Europejskiego Mechanizmu Stabilności państwa strefy euro będą obowiązkowo uczestniczyć w utworzonym mechanizmie, zaś państwa spoza strefy na zasadzie dobrowolności, zwiększając tym samym zdolność udzielania pożyczek ze środków EMS. W udzielaniu pomocy finansowej państwom strefy euro będzie też uczestniczył MFW, udzielając bezpośredniego finansowania oraz oceniając wspólnie z KE oraz we współpracy z EBC, zdolność tych państw do obsługi zadłużenia. W związku z dążeniem do uzyskania najwyższej wiarygodności kredytowej odzwierciedlonej w ocenach ratingowych wystawianych przez główne światowe agencje ratingowe, czyli AAA (najwyższa ocena - oznacza, że dłużnik ma wyjątkowo wysoką zdolność do regulowania swoich zobowiązań finansowych), i związaną z tym koniecznością utrzymywania rezerw obowiązkowych, efektywna zdolność kredytowa, czyli rzeczywista kwota pożyczek i linii kredytowych, która będzie mogła być udzielona państwom wnioskującym o pomoc finansową z EMS, nie przekroczy 500 mld euro. Zasady i warunki przyznawania pomocy Udzielenie pomocy finansowej wiąże się z koniecznością spełnienia przez państwo członkowskie wnioskujące o nią ściśle określonych warunków. Musi się ono zobowiązać do prowadzenia takiej polityki gospodarczej, która spowoduje zmniejszenie zapotrzebowania na finansowanie zewnętrzne oraz przywrócenie równowagi fiskalnej. Zasada ta była stosowana zarówno w przypadku wsparcia udzielonego nowym państwom członkowskim ze środków instrumentu przywracania równowagi bilansu płatniczego, jak i pożyczek udzielonych państwom członkowskim strefy euro ze środków EFSM i EFSF. Pierwsza transza wszystkich pożyczek była udostępniona dopiero po zatwierdzeniu programu naprawczego wynegocjowanego z władzami kraju-pożyczkobiorcy przez KE i MFW w porozumieniu z EBC (te trzy instytucje zostały nazwane trojką lub trio ). Okres oczekiwania od złożenia wniosku o pomoc do uruchomienia środków (postawienia pożyczki do dyspozycji pożyczkobiorcy) z Europejskiego Instrumentu Stabilności Finansowej wynosił dotychczas ok. trzech do czterech tygodni. Wypłatę kolejnych transz również uzależniono od postępów osiąganych w procesie wdrażania zatwierdzonego programu. Kontrolę jego realizacji przeprowadzają wspólnie eksperci trzech instytucji. Proces przyznawania i uruchamiania pożyczki ze środków przyszłego mechanizmu stabilności finansowej będzie prawdopodobnie dłuższy ze względu na bardziej złożoną procedurę przyznawania pomocy finansowej (schemat 1). Wymaga ona m.in. wykonania analizy zdolności obsługi długu publicznego przez kraj zwracający się o pomoc, a także oceny sytuacji finansów publicznych w kontekście jej wpływu na stabilność finansową strefy euro jako całości. Obok wspomnianego trio w procesie przyznawania, wypłaty i monitorowania pożyczek zaangażowane będą dwie dodatkowe instytucje Rada Zarządzająca (złożona z ministrów finansów państw strefy euro z prawem głosu; uczestniczą w niej jako obserwatorzy komisarz do spraw gospodarczych i walutowych oraz prezes EBC) i Rada Dyrektorów. Zgodnie z postanowieniami zawartymi w konkluzjach RE z marca 2011 r., określone szczegółowo w protokole ustaleń warunki udzielania pomocy z EMS (makroekonomiczny program dostosowawczy) mają być bardzo restrykcyjne. Zawarto w nich również postanowienie o przymusowym udziale sektora prywatnego w ratowaniu krajów zadłużonych na wzór praktyk stosowanych dotychczas przez MFW. Końcowe wnioski i podsumowanie Przywódcy europejscy różnymi sposobami próbowali w czasie kryzysu ratować stabilność finansową strefy euro. Stosując maksymalnie szeroką interpretację postanowień Traktatu z Lizbony zatwierdzili m.in. program pomocy dla Grecji i fundusz ratunkowy dla całej strefy euro, przekonując parlamenty krajowe do przyjęcia ustaw sankcjonujących tę pomoc. W dyskusji wokół realizowanych planów ratunkowych państw strefy euro przeżywających poważne trudności finansowe coraz częściej pojawia się pytanie o skuteczność pomocy stabilizującej sektor finansowy kraju-pożyczkobiorcy oraz całej strefy euro. Zwolennicy zastosowanego przez Unię rozwiązania utrzymują, że wsparcie finansowe nadmiernie zadłużonych państw członkowskich było jedyną drogą uniknięcia destabilizacji całej strefy euro. Brak trwałej poprawy sytuacji finansowej tych państw strefy euro, które dotychczas pomoc otrzymały, sprawia jednak, że coraz trudniej bronić ten pogląd. Udzielając pożyczek nadmiernie zadłużonym państwom strefy euro UE przewidywała, że dzięki wprowadzonym reformom gospodarczym będą one w stanie powrócić na rynek kapitałowy po upływie dwóch lat i samodzielnie obsługiwać swój dług publiczny. Tymczasem po upływie roku od wypłacenia Grecji pierwszej transzy pożyczki podjęto rozmowy o przyznaniu jej drugiego pakietu pomocy o zbliżonej wartości. Dodatkowego wsparcia ze strony UE może też potrzebować Portugalia. Przeciwnicy Unii transferów podkreślają, że udzielanie pożyczek państwom eurolandu o słabej dyscyplinie fiskalnej i mglistych perspektywach wzrostu gospodarczego powoduje dalsze narastanie zadłużenia tych krajów oraz wzrost napięcia na rynkach finansowych, i w rezultacie nie służy trwałej stabilizacji strefy euro. Silne obawy co do skuteczności wsparcia udzielanego przez UE występują też na rynkach finansowych. Mimo uzyskania pożyczek od UE i MFW prawdopodobieństwo ogłoszenia niewypłacalności przez Portugalię najbliższych pięciu lat nadal ocenione zostało przez rynek relatywnie wyso- 52 Wspólnoty Europejskie Nr 3 (208) 2011

8 53 Wspólnoty Europejskie Nr 3 (208) 2011

9 ko, tj. 48% w drugim kwartale 2011 r. Jeszcze mniej optymistyczne oczekiwania rynków kapitałowych dotyczą prawdopodobieństwa wyjścia z kryzysu zadłużeniowego Grecji, której prawdopodobieństwo niewypłacalności wzrosło w 2011 r. do ponad 80% 16. Analizując skutki uruchomienia pożyczek ratunkowych z wykorzystaniem istniejących mechanizmów stabilności nie można pominąć innego ważnego wątku dzięki naciskom ze strony UE w postaci rygorystycznych warunków udzielania pomocy kraje te, początkowo niechętne wprowadzaniu głębokich reform, zostały zmuszone do przyjęcia trudnych programów oszczędnościowych. Problematyczną kwestią, podnoszoną przy okazji dyskusji nad kontrolą procesu wdrażania programów naprawczych, jest kwestia ingerencji UE w sprawy wewnętrzne kraju-pożyczkobiorcy i ograniczenie jego suwerenności. Unia w negocjowanych programach wymusza bowiem uruchomienie lub wznowienie procesu prywatyzacji i sprzedaż majątku Skarbu Państwa. W przypadku Grecji chce mieć również kontrolę nad polityką fiskalną. Ocena, na ile skuteczny jest proces monitorowania i egzekwowania realizacji programów, od których uzależnia się uruchomienie pożyczki, wymagałaby przeprowadzenia szczegółowej analizy. Zgodnie ze wstępnymi założeniami europejskiego mechanizmu stabilności, który powinien zacząć funkcjonować w 2013 r., warunki uzyskania pożyczki, gdy wystąpią poważne problemy ze zrównoważeniem sektora finansów publicznych, mają być ostrzejsze. Nowy mechanizm został stworzony, aby reagować na zagrożenia pojawiające się w strefie euro i mogące mieć wpływ na stabilność całej strefy. Oznacza to, iż pomoc finansowa z ESM może być skierowana tylko do krajów, które w momencie złożenia wniosku o pomoc należały do strefy euro. Ograniczenie to zostało wprost zawarte w zaproponowanej noweli art. 136, która przewiduje możliwość utworzenia specjalnego instrumentu wsparcia dla ochrony stabilności strefy euro. W konkluzjach Rady Europejskiej z marca 2011 r. nie wspomina się o możliwości udzielenia pomocy finansowej państwom spoza strefy euro, choć jednocześnie przewiduje się możliwość ich doraźnego zaangażowania wraz z ESM w udzielanie pomocy finansowej państwom członkowskim strefy euro. Niemniej jednak, członkowie UE nie należący do strefy euro w dalszym ciągu będą mogli korzystać z ustanowionego już wcześniej instrumentu średnioterminowej pomocy finansowej, z którego pomoc uzyskały w czasie kryzysu Litwa, Rumunia i Węgry. Pojawia się wątpliwość, czy przywołany wyżej warunek nie stawia w sytuacji uprzywilejowanej większych państw członkowskich strefy euro, odmawiając pomocy państwom relatywnie małym? Kryzys zadłużeniowy lub groźba niewypłacalności takich państw członkowskich jak Malta i Cypr nie są bowiem w stanie zdestabilizować strefy euro jako całości. Wydaje się, że przyjmując ten warunek pozbawia się małe państwa członkowskie szansy uzyskania pomocy z ESM w razie wystąpienia poważnych problemów w sektorze finansów publicznych. Niewykluczone jednak, że w ostatecznym dokumencie ustanawiającym europejski mechanizm zostanie zaproponowane inne rozwiązanie tej sytuacji. Udzielona pomoc z wykorzystaniem mechanizmów stabilizacji ma zaspokoić doraźne potrzeby pożyczkowe i trudno oczekiwać, iż rozwiąże główny problem, jakim jest niski wzrost gospodarczy i brak odpowiednich reform strukturalnych, zwłaszcza gdy wola po stronie kraju- -pożyczkobiorcy nie jest wystarczająco silna. Warunkiem odzyskania zdolności do spłaty zadłużenia jest bowiem wejście kraju na ścieżkę wzrostu gospodarczego. Dlatego też zapobieganie groźbie trwałej utraty płynności krajów strefy euro do regulowania zobowiązań wymaga ścisłej współpracy kraju-beneficjenta z instytucjami unijnymi, mimo protestów ze strony społeczeństwa sprzeciwiającego się wprowadzaniu jakichkolwiek reform zmieniających status quo. Efekty udzielonej pomocy będziemy mogli lepiej ocenić za jakiś czas, i choć jej skuteczność coraz bardziej wydaje się wątpliwa, to nigdy nie dowiemy się, jak wyglądałby scenariusz wychodzenia tych krajów z kryzysu zadłużeniowego bez pomocy zewnętrznej oraz jakie byłyby wówczas losy strefy euro. * Agata Wancio, Instytut Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur. 1 Kryzys grecki - geneza i konsekwencje. Dokument uzupełniając y do ram strategicznych narodowego planu wprowadzenia euro, Ministerstwo Finansów, , Warszawa, s Ibidem, s Rozporządzenie Rady (UE) nr 407/2010 z 11 maja 2010 r. ustanawiające europejski mechanizm stabilizacji finansowej (DzUrz UE L 118 z ). 4 Rozporządzenie Rady (WE) nr 332/2002 z 18 lutego 2002 r. ustanawiające instrument średnioterminowej pomocy finansowej dla bilansów płatniczych państw członkowskich (DzUrz UE L 53 z ). 5 Oświadczenie Eurogrupy w sprawie instrumentu EFSF z r., Eurogroup_Statement_on_EFSF-REV1-after-writtencommentsCLEAN-FINAL.pdf. 6 Procent przypisany w kluczu kapitałowym EBC każdemu krajowemu bankowi centralnemu odpowiada udziałowi państwa członkowskiego w całkowitej liczbie ludności i w produkcie krajowym brutto UE (w równych proporcjach). Klucz ten aktualizuje się okresowo co pięć lat oraz każdorazowo po rozszerzeniu Unii Europejskiej. W kluczu subskrypcji kapitału EBC swój udział mają banki centralne wszystkich krajów UE, należących do strefy euro i spoza strefy, aczkolwiek te drugie wpłacają 7% kwoty przypadającej im do zapłaty, a pozostałą część dopiero w momencie przystąpienia do strefy euro. Natomiast w ramach gwarancji EFSF wpłat mogą dokonywać tylko kraje należące do strefy euro. 7 Spółka EFSF uzyskała w ocenie trzech światowych agencji ratingowych, tj. Moody s, Standard & Poor s oraz Fitch Ratings najwyższy rating (AAA), który przyznaje się podmiotom o najwyższej wiarygodności kredytowej (najwyższej zdolności do spłaty zobowiązań). Uzyskanie tak wysokiej oceny możliwe było dzięki kilku członkom strefy euro posiadającym wysokie oceny ratingowe (Austria, Luksemburg, Finlandia, Francja, Holandia i Niemcy), któ- 54 Wspólnoty Europejskie Nr 3 (208) 2011

10 rych łączny udział w zmodyfikowanym kluczu udziałów wynosi ponad 60%. Jednakże, niższe ratingi pozostałych państw członków strefy euro spowodowały konieczność udzielenia dodatkowych gwarancji (w sumie 120%) przez państwa o najwyższej wiarygodności finansowej. 8 Na przykład, aby pożyczyć Irlandii 3,6 mld euro EFSF wyemitował obligacje o łącznej wartości 5 mld euro Ibidem. 11 C. Papachlimintzos, Greece in the dock at high German court, 12 Decyzja Rady Europejskiej z dnia 25 marca 2011 r. w sprawie zmiany art. 136 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do mechanizmu stabilności dla państw członkowskich, których walutą jest euro, DzUrz UE L 91, Rada Europejska, Konkluzje czerwca 2011 r., Bruksela, 24 czerwca 2011 r., EUCO 23/ Korekta została dokonana zgodnie z następującym wzorem: Udział w Europejskim Mechanizmie Stabilności = udział według klucza EBC - 0,75*(udział według klucza EBC - udział DNB); Konkluzje Rady Europejskiej z marca 2011 roku, EUCO 10/1/11 REV 1, Bruksela, 20 kwietnia 2011 r. 15 Stawki skorygowane mają jednak charakter tymczasowy i można z nich korzystać przez 12 lat od wejścia do strefy euro. Zgodnie z danymi o PKB za 2010 r., w momencie przystąpienia do strefy euro ze stawek obniżonych korzystałyby też Bułgaria, Litwa, Łotwa Polska, Rumunia i Węgry, 16 CMA Global Sovereign Debt. Credit Risk Report, 2 nd Quarter 2011, 7 th July 2011, WAŻNE DLA PODMIOTÓW GOSPODARCZYCH CO NOWEGO W PRAWIE UNII I DOKUMENTACH KE? BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI 1) Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2011 z 4 maja 2011 r. w sprawie odmowy udzielenia zezwolenia na niektóre oświadczenia zdrowotne dotyczące żywności inne niż odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci. DzUrz UE L 115 z r. 2) Rozporządzenie Komisji (UE) nr 440/2011 z 6 maja 2011 r. w sprawie udzielenia i odmowy udzielenia zezwolenia na niektóre oświadczenia zdrowotne dotyczące żywności i odnoszące się do rozwoju i zdrowia dzieci. DzUrz UE L 119 z r. 3) Rozporządzenie Komisji (UE) nr 460/2011 z 12 maja 2011 r. zmieniające załącznik III do rozporządzenia (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do najwyższego dopuszczalnego poziomu pozostałości chlorantraniliprolu (DPX E-2Y45) w marchwi lub na jej powierzchni. DzUrz UE L 124 z r. 4) Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 506/2011 z 23 maja 2011 r. zmieniające rozporządzenie (UE) nr 297/2011 wprowadzające specjalne warunki regulujące przywóz paszy i żywności pochodzących lub wysyłanych z Japonii w następstwie wypadku w elektrowni jądrowej Fukushima. DzUrz UE L 136 z r. 5) Decyzja Komisji 2011/320/UE z 27 maja 2011 r. zezwalająca na wprowadzenie do obrotu pikolinianu chromu jako nowego składnika żywności zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 258/97 Parlamentu Europejskiego i Rady. DzUrz UE L 143 z r. 6) Rozporządzenie Komisji (UE) nr 546/2011 z 10 czerwca 2011 r. wykonujące rozporządzenie (WE) nr 1107/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do jednolitych zasad oceny i udzielania zezwolenia na środki ochrony roślin. DzUrz UE L 155 z r. BUDŻET 7) Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 562/2011 z 10 czerwca 2011 r. przyjmujące plan podziału pomiędzy państwa członkowskie środków zapisanych w roku budżetowym 2012 na dostawy żywności pochodzącej z zapasów interwencyjnych do wykorzystania przez osoby najbardziej potrzebujące w Unii Europejskiej oraz wprowadzające odstępstwa od określonych przepisów rozporządzenia (UE) nr 807/2010. DzUrz UE L 152 z r. 8) Ostateczne przyjęcie 2011/368/UE, Euratom budżetu korygującego nr 1 Unii Europejskiej na rok budżetowy DzUrz UE L 172 z r. CŁA 9) Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 529/2011 z 30 maja 2011 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1580/2007 w zakresie wartości progowych dla dodatkowych należności celnych za pomidory, morele, cytryny, śliwki, brzoskwinie włącznie z nektarynami, gruszki i winogrona stołowe. DzUrz UE L 143 z r. 10) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 512/2011 z 11 maja 2011 r. w sprawie zmiany rozporządzenia Rady (WE) nr 732/2008 wprowadzającego ogólny system preferencji taryfowych na okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2011 r. DzUrz UE L 145 z r. 11) Rozporządzenie Rady zmieniające rozporządzenie (UE) nr 7/2010 otwierające i ustalające sposób zarządzania autonomicznymi kontyngentami taryfowymi Unii na niektóre produkty rolne i przemysłowe. KOM 2011 (269) wersja ostateczna. Bruksela, r. 12) Rozporządzenie Rady zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1255/96 zawieszające czasowo cła autonomiczne Wspólnej taryfy celnej na niektóre produkty przemysłowe, rolne i rybne. KOM 2011 (270) wersja ostateczna. Bruksela, r. Wspólnoty Europejskie Nr 3 (208)

Departament Zagraniczny

Departament Zagraniczny N a r o d o w y B a n k P o l s k i Departament Zagraniczny Warszawa, sierpień 2011 Informacja na temat nowych zasad funkcjonowania Europejskiego Instrumentu Stabilności Finansowej (EFSF) oraz przyszłego

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro część I Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Delegacje otrzymują w załączeniu dokument na powyższy temat, w brzmieniu uzgodnionym przez Radę ds. WSiSW w dniu 20 lipca 2015 r.

Delegacje otrzymują w załączeniu dokument na powyższy temat, w brzmieniu uzgodnionym przez Radę ds. WSiSW w dniu 20 lipca 2015 r. Rada Unii Europejskiej Bruksela, 22 lipca 2015 r. (OR. en) 11130/15 ASIM 62 RELEX 633 NOTA Od: Do: Sekretariat Generalny Rady Delegacje Nr poprz. dok.: 10830/2/15 REV 2 ASIM 52 RELEX 592 Nr dok. Kom.:

Bardziej szczegółowo

Kraje i banki będą potrzebować ponad 2 bln euro w 2012 r.

Kraje i banki będą potrzebować ponad 2 bln euro w 2012 r. Kraje i banki będą potrzebować ponad 2 bln euro w 2012 r. Dane na ten temat pojawiają się w serwisach informacyjnych, np. w agencji Bloomberg, są także podawane przez specjalistyczne serwisy informacyjne

Bardziej szczegółowo

Zalecenie DECYZJA RADY. uchylająca decyzję 2010/401/UE w sprawie istnienia nadmiernego deficytu na Cyprze

Zalecenie DECYZJA RADY. uchylająca decyzję 2010/401/UE w sprawie istnienia nadmiernego deficytu na Cyprze KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 18.5.2016 r. COM(2016) 295 final Zalecenie DECYZJA RADY uchylająca decyzję 2010/401/UE w sprawie istnienia nadmiernego deficytu na Cyprze PL PL Zalecenie DECYZJA RADY

Bardziej szczegółowo

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU GOSPODARCZEGO NA POZYCJĘ KONKURENCYJNĄ UNII EUROPEJSKIEJ W HANDLU MIĘDZYNARODOWYM Tomasz Białowąs Katedra Gospodarki Światowej i Integracji Europejskiej, UMCS w Lublinie bialowas@hektor.umcs.lublin.pl

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 21.8.2014 r. COM(2014) 529 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY W SPRAWIE DZIAŁALNOŚCI UNII EUROPEJSKIEJ W ZAKRESIE ZACIĄGANIA I UDZIELANIA POŻYCZEK

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 10.7.2015 r. COM(2015) 327 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY W SPRAWIE DZIAŁALNOŚCI UNII EUROPEJSKIEJ W ZAKRESIE ZACIĄGANIA I UDZIELANIA POŻYCZEK

Bardziej szczegółowo

Kryzys strefy euro. Przypadek Grecji

Kryzys strefy euro. Przypadek Grecji Kryzys strefy euro. Przypadek Grecji Początek kryzysu w Grecji Skala problemów w Grecji została ujawniona w kwietniu 2009, gdy w zrewidowano prognozę deficytu budżetowego z 3,7% PKB do 12,7%, a ostatecznie

Bardziej szczegółowo

29.3.2014 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 95/39

29.3.2014 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 95/39 29.3.2014 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 95/39 DECYZJA WYKONAWCZA KOMISJI z dnia 27 marca 2014 r. w odniesieniu do wkładu finansowego Unii na rzecz skoordynowanego planu kontroli w celu ustalenia

Bardziej szczegółowo

2012-01-09. mgr Rafał Mundry Zakład Polityki Gospodarczej. Wrocław, 2011

2012-01-09. mgr Rafał Mundry Zakład Polityki Gospodarczej. Wrocław, 2011 Działania Europejskiego Mechanizmu Stabilizacji Finansowej (EFSM) oraz Europejskiego Funduszu Stabilizacji Finansowej (EFSF) mgr Rafał Mundry Zakład Polityki Gospodarczej Wrocław, 2011 1 Od czego się zaczęło?

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKI MECHANIZM STABILNOŚCI JAKO STABILIZATOR W PLANOWANEJ UNII FINANSOWEJ

EUROPEJSKI MECHANIZM STABILNOŚCI JAKO STABILIZATOR W PLANOWANEJ UNII FINANSOWEJ EUROPEJSKI MECHANIZM STABILNOŚCI JAKO STABILIZATOR W PLANOWANEJ UNII FINANSOWEJ Agnieszka Trzcińska Departament Zagraniczny, NBP Seminarium Instytutu Ekonomicznego 10 kwietnia 2013 r. Prezentacja przedstawia

Bardziej szczegółowo

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH Scoreboard to zestaw praktycznych, prostych i wymiernych wskaźników, istotnych z punktu widzenia sytuacji makroekonomicznej krajów Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE "OCHRONA ŚRODOWISKA W PRAWIE UNII EUROPEJSKIEJ I W PRAWIE POLSKIM

STUDIA PODYPLOMOWE OCHRONA ŚRODOWISKA W PRAWIE UNII EUROPEJSKIEJ I W PRAWIE POLSKIM 3 4 5 6 7 Unia Europejska i prawo unijne po Traktacie z Lizbony -zagadnienia wprowadzające Prof. dr hab. Stanisław Biernat 7 listopada 05 r. Droga Polski do Unii Europejskiej 99 Podpisanie Układu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Droga Polski do Unii Europejskiej

Droga Polski do Unii Europejskiej Prof. dr hab. Stanisław Biernat Unia Europejska i prawo unijne po Traktacie z Lizbony -zagadnienia wprowadzające STUDIA PODYPLOMOWE 7 listopada 2015 r. Droga Polski do Unii Europejskiej 1991 Podpisanie

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro dr Marta Musiał Katedra Bankowości i Finansów Porównawczych Wydział Zarządzania i Ekonomiki Usług Uniwersytet Szczeciński 17 listopad 2016 r. PLAN

Bardziej szczegółowo

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 11 lipca 2016 r. (OR. en)

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 11 lipca 2016 r. (OR. en) Rada Unii Europejskiej Bruksela, 11 lipca 2016 r. (OR. en) 10796/16 ECOFIN 678 UEM 264 AKTY USTAWODAWCZE I INNE INSTRUMENTY Dotyczy: DECYZJA RADY stwierdzająca, że Portugalia nie podjęła skutecznych działań

Bardziej szczegółowo

Zalecenie DECYZJA RADY. uchylająca decyzję 2009/415/WE w sprawie istnienia nadmiernego deficytu w Grecji

Zalecenie DECYZJA RADY. uchylająca decyzję 2009/415/WE w sprawie istnienia nadmiernego deficytu w Grecji KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 12.7.2017 r. COM(2017) 380 final Zalecenie DECYZJA RADY uchylająca decyzję 2009/415/WE w sprawie istnienia nadmiernego deficytu w Grecji PL PL Zalecenie DECYZJA RADY uchylająca

Bardziej szczegółowo

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl System finansowy w Polsce dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl Segmenty sektora finansowego (w % PKB) 2 27 212 Wielkość systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Warszawa 02.12.2015 Transformacja polskiej gospodarki w liczbach PKB w Polsce w latach 1993,2003 i 2013 w mld PLN Źródło:

Bardziej szczegółowo

Zalecenie DECYZJA RADY. stwierdzająca, że Polska nie podjęła skutecznych działań w odpowiedzi na zalecenie Rady z dnia 21 czerwca 2013 r.

Zalecenie DECYZJA RADY. stwierdzająca, że Polska nie podjęła skutecznych działań w odpowiedzi na zalecenie Rady z dnia 21 czerwca 2013 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 15.11.2013 r. COM(2013) 907 final Zalecenie DECYZJA RADY stwierdzająca, że Polska nie podjęła skutecznych działań w odpowiedzi na zalecenie Rady z dnia 21 czerwca 2013

Bardziej szczegółowo

Rola salda pierwotnego w stabilizowaniu długu publicznego krajów członkowskich strefy euro w latach

Rola salda pierwotnego w stabilizowaniu długu publicznego krajów członkowskich strefy euro w latach Rola salda pierwotnego w stabilizowaniu długu publicznego krajów członkowskich strefy euro w latach 1999 2013 dr hab. Kamilla Marchewka-Bartkowiak, prof. nadzw. UEP dr Marcin Wiśniewski Katedra Polityki

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r.

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 4.6.2014 r. COM(2014) 324 final 2014/0170 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. PL PL UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU

Bardziej szczegółowo

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36%

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36% Jakie zmiany mogą czekać rolników po 2013? Czy będą to zmiany gruntowne czy jedynie kosmetyczne? Czy poszczególne instrumenty WPR będą ewaluować czy też zostaną uzupełnione o nowe elementy? Reforma WPR

Bardziej szczegółowo

1. W dniu 28 lipca 2017 r. Komisja przekazała Radzie projekt budżetu korygującego (PBK) nr 5 do budżetu ogólnego na rok 2017.

1. W dniu 28 lipca 2017 r. Komisja przekazała Radzie projekt budżetu korygującego (PBK) nr 5 do budżetu ogólnego na rok 2017. Rada Unii Europejskiej Bruksela, 29 września 207 r. (OR. en) 2439/7 FIN 562 PE-L 37 NOTA DO PUNKTU I/A Od: Do: Nr dok. Kom.: Komitet Budżetowy Komitet Stałych Przedstawicieli / Rada 560/7 FIN 500 (COM(207)

Bardziej szczegółowo

Ocena gospodarcza i polityczna krajów - Rating krajów KUKE S.A.

Ocena gospodarcza i polityczna krajów - Rating krajów KUKE S.A. i krajów - Rating krajów KUKE S.A. Aktualizacja październik 2011 r. Przygotował Zespół Głównego Ekonomisty KUKE S.A. Warszawa 21 październik 2011 r. i krajów Rating krajów KUKE S.A. Korporacja Ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

Zasady finansowania wyjazdów

Zasady finansowania wyjazdów Zasady finansowania wyjazdów w ramach programu Erasmus+ w roku akademickim 2014/2015 I Stypendia na wyjazdy dla studentów (wyjazdy na studia SMS oraz wyjazdy na praktyki SMP) 1) Stypendia otrzymują tylko

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK DOKUMENTU OTWIERAJĄCEGO DEBATĘ W SPRAWIE POGŁĘBIENIA UNII GOSPODARCZEJ I WALUTOWEJ

ZAŁĄCZNIK DOKUMENTU OTWIERAJĄCEGO DEBATĘ W SPRAWIE POGŁĘBIENIA UNII GOSPODARCZEJ I WALUTOWEJ KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 31.5.2017 r. COM(2017) 291 final ANNEX 3 ZAŁĄCZNIK do DOKUMENTU OTWIERAJĄCEGO BATĘ W SPRAWIE POGŁĘBIENIA UNII GOSPODARCZEJ I WALUTOWEJ PL PL Załącznik 3. Najważniejsze

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 30.8.2017 r. COM(2017) 459 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY Sprawozdanie w sprawie stosowania unijnego instrumentu średnioterminowej pomocy finansowej dla bilansów

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 5 / 015 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 9 3 00 9 3 0 fax (+8 ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Estonię euro w dniu 1 stycznia 2011 r.

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Estonię euro w dniu 1 stycznia 2011 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 12.5.2010 KOM(2010) 239 wersja ostateczna 2010/0135 (NLE) C7-0131/10 Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przyjęcia przez Estonię euro w dniu 1 stycznia 2011 r. PL PL UZASADNIENIE

Bardziej szczegółowo

Pozostałe zmiany zawarte w projekcie mają charakter redakcyjny.

Pozostałe zmiany zawarte w projekcie mają charakter redakcyjny. UZASADNIENIE Jednym z największych wyzwań stojących przed rynkami finansowymi wobec ostatniego kryzysu finansowego (zapoczątkowanego tzw. kryzysem subprime na rynku amerykańskim) było zapewnienie płynności

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r.

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. art. 12 ust. 2 Statutu Brzmienie dotychczasowe: 2. Cel Subfunduszu Global Partners Kredyt

Bardziej szczegółowo

Bruksela, dnia 17.9.2014 r. C(2014) 6767 final KOMUNIKAT KOMISJI

Bruksela, dnia 17.9.2014 r. C(2014) 6767 final KOMUNIKAT KOMISJI KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 17.9.2014 r. C(2014) 6767 final KOMUNIKAT KOMISJI Aktualizacja danych wykorzystywanych do obliczania kar ryczałtowych oraz kar pieniężnych wskazywanych Trybunałowi Sprawiedliwości

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 5 / 1 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 69 36 69 36 fax (+8 ) 69 1 77 e-mail: dziennikarze @mofnet.gov.pl

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE)

ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 11.5.2016 L 121/11 ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 2016/699 z dnia 10 maja 2016 r. ustalające na rok 2016 pułapy budżetowe mające zastosowanie do niektórych systemów wsparcia bezpośredniego określonych

Bardziej szczegółowo

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 15 czerwca 2017 r. (OR. en) Jeppe TRANHOLM-MIKKELSEN, Sekretarz Generalny Rady Unii Europejskiej

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 15 czerwca 2017 r. (OR. en) Jeppe TRANHOLM-MIKKELSEN, Sekretarz Generalny Rady Unii Europejskiej Rada Unii Europejskiej Bruksela, 15 czerwca 2017 r. (OR. en) 10351/17 ACP 61 FIN 372 PTOM 11 PISMO PRZEWODNIE Od: Data otrzymania: 15 czerwca 2017 r. Do: Nr dok. Kom.: Dotyczy: Sekretarz Generalny Komisji

Bardziej szczegółowo

Wniosek OPINIA RADY. w sprawie programu partnerstwa gospodarczego przedłożonego przez Maltę

Wniosek OPINIA RADY. w sprawie programu partnerstwa gospodarczego przedłożonego przez Maltę KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 15.11.2013 r. COM(2013) 909 final 2013/0399 (NLE) Wniosek OPINIA RADY w sprawie programu partnerstwa gospodarczego przedłożonego przez Maltę PL PL 2013/0399 (NLE) Wniosek

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI 24.1.2012 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 20/1 I (Akty ustawodawcze) BUDŻETY PARLAMENT EUROPEJSKI OSTATECZNE PRZYJĘCIE budżetu korygującego nr 6 Unii Europejskiej na rok budżetowy 2011 (2012/30/UE,

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 9 / 1 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 9 fax (+ ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo Finansów Ul.

Bardziej szczegółowo

Z. Pozsar i in.: pośrednictwo finansowe, które jest związane z dokonywaniem transformacji terminów zapadalności oraz płynności bez jednoczesnego

Z. Pozsar i in.: pośrednictwo finansowe, które jest związane z dokonywaniem transformacji terminów zapadalności oraz płynności bez jednoczesnego Shadow banking. Z. Pozsar i in.: pośrednictwo finansowe, które jest związane z dokonywaniem transformacji terminów zapadalności oraz płynności bez jednoczesnego dostępu do środków banku centralnego lub

Bardziej szczegółowo

(Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA

(Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA 24.9.2014 L 280/1 II (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 994/2014 z dnia 13 maja 2014 r. zmieniające załączniki VIII i VIIIc do rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach 2012. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2012. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2012 Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2012 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Jest ona chroniona prawami autorskimi.

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY

KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 16.10.2014 r. (2014) 644 final KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY Europejski Fundusz Rozwoju (EFR): prognozy środków na zobowiązania, środków na płatności i wkładów państw członkowskich

Bardziej szczegółowo

dr Jan Hagemejer Karol Pogorzelski

dr Jan Hagemejer Karol Pogorzelski Kryzys finansów publicznych i druga fala Wielkiej Recesji Badanie wykonane przez Instytut Badań Strukturalnych w ramach prac nad projektem: Analiza procesów zachodzących na polskim rynku pracy i w obszarze

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 11 / 01 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 00 9 0 fax (+ ) 9 1 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo Finansów

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 7 / 2014 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+48 22) 694 36 00 694 36 04 fax (+48 22) 694 41 77 e-mail: dziennikarze

Bardziej szczegółowo

Reforma czy status quo? Preferencje państw członkowskich wobec budżetu rolnego po 2020 roku

Reforma czy status quo? Preferencje państw członkowskich wobec budżetu rolnego po 2020 roku Renata Grochowska Reforma czy status quo? Preferencje państw członkowskich wobec budżetu rolnego po 2020 roku Konferencja naukowa Strategie dla sektora rolno-spożywczego i obszarów wiejskich dylematy rozwoju

Bardziej szczegółowo

Przychody i rozchody budżetu państwa

Przychody i rozchody budżetu państwa BSiE 37 Monika Korolewska Informacja nr 1162 (IP-108G) Przychody i rozchody budżetu państwa Przepisy ustawy o finansach publicznych obok dochodów i wydatków oraz środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Spójność w UE15 po kryzysie fiskalnym

Spójność w UE15 po kryzysie fiskalnym Konferencja Wyzwania dla spójności Europy 21-22 kwietnia 2016 Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Spójność w UE15 po kryzysie fiskalnym dr Agnieszka Tomczak Politechnika Warszawska atomczak@ans.pw.edu.pl

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ mgr Małgorzata Bułkowska mgr Mirosława Tereszczuk dr inż. Robert Mroczek Konferencja: Przemysł spożywczy otoczenie rynkowe, inwestycje, ekspansja

Bardziej szczegółowo

Cezary Kosikowski, Finanse i prawo finansowe Unii Europejskiej

Cezary Kosikowski, Finanse i prawo finansowe Unii Europejskiej Cezary Kosikowski, Finanse i prawo finansowe Unii Spis treści: Wykaz skrótów Wprowadzenie Część I USTRÓJ WALUTOWY I FINANSE UNII EUROPEJSKIEJ Rozdział I Ustrój walutowy Unii 1. Pojęcie i zakres oraz podstawy

Bardziej szczegółowo

Sytuacja polskiego sektora bankowego. Warszawa, 22 listopada 2012

Sytuacja polskiego sektora bankowego. Warszawa, 22 listopada 2012 Sytuacja polskiego sektora bankowego Warszawa, 22 listopada 2012 Plan prezentacji Struktura rynku finansowego Uwarunkowania makroekonomiczne Struktura sektora bankowego w Polsce Bilans Należności brutto

Bardziej szczegółowo

Dokument ten służy wyłącznie do celów dokumentacyjnych i instytucje nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jego zawartość

Dokument ten służy wyłącznie do celów dokumentacyjnych i instytucje nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jego zawartość 2015R1089 PL 01.01.2015 001.001 1 Dokument ten służy wyłącznie do celów dokumentacyjnych i instytucje nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jego zawartość B ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 2015/1089

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE REKTORA GWSH z dnia r.

ZARZĄDZENIE REKTORA GWSH z dnia r. ZARZĄDZENIE REKTORA GWSH z dnia 01.09.2017 r. Dotyczy: Zasady finansowania wyjazdów pracowników Uczelni w celach szkoleniowych lub prowadzenia zajęć dydaktycznych w ramach programu Erasmus+ w roku akademickim

Bardziej szczegółowo

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz Rezerwa obowiązkowa FINANSE dr Bogumiła Brycz Zakład Analiz i Planowania Finansowego Rezerwa obowiązkowa - częśćśrodków pienięŝnych zdeponowanych na rachunkach bankowych, jaką banki komercyjne muszą przekazać

Bardziej szczegółowo

Paweł Borys Polski Fundusz Rozwoju

Paweł Borys Polski Fundusz Rozwoju Oszczędności długoterminowe z perspektywy rynku kapitałowego a wzrost gospodarczy kraju Paweł Borys Polski Fundusz Rozwoju Forum Funduszy Inwestycyjnych, Warszawa, 16.06.2016 Model wzrostu Polski oparty

Bardziej szczegółowo

Shadow banking. Dobiesław Tymoczko. Warszawa, 15 listopada 2012 r.

Shadow banking. Dobiesław Tymoczko. Warszawa, 15 listopada 2012 r. Shadow banking Dobiesław Tymoczko Warszawa, 15 listopada 2012 r. Z. Pozsar i in.: pośrednictwo finansowe, które jest związane z dokonywaniem transformacji terminów zapadalności oraz płynności bez jednoczesnego

Bardziej szczegółowo

Czy EBC stłumił dyscyplinę fiskalną w strefie euro?

Czy EBC stłumił dyscyplinę fiskalną w strefie euro? Czy EBC stłumił dyscyplinę fiskalną w strefie euro? Juliusz Jabłecki jjablecki@wne.uw.edu.pl Ewa Stawasz ewa.stawasz@gmail.com Plan prezentacji 1. Cel i pytania badawcze 2. Polityka zabezpieczeń EBC 3.

Bardziej szczegółowo

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Agenda Bankowość korporacyjna w Polsce na tle krajów

Bardziej szczegółowo

1. Mechanizm alokacji kwot

1. Mechanizm alokacji kwot 1. Mechanizm alokacji kwot Zgodnie z aneksem do propozycji Komisji Europejskiej w sprawie przejęcia przez kraje UE 120 tys. migrantów znajdujących się obecnie na terenie Włoch, Grecji oraz Węgier, algorytm

Bardziej szczegółowo

Forum Bankowe Uwarunkowania ekonomiczne i regulacyjne sektora bankowego. Iwona Kozera, Partner EY 15 marca 2017

Forum Bankowe Uwarunkowania ekonomiczne i regulacyjne sektora bankowego. Iwona Kozera, Partner EY 15 marca 2017 Forum Bankowe Uwarunkowania ekonomiczne i regulacyjne sektora bankowego Iwona Kozera, Partner EY 15 marca 2017 2000 2001 2002 2003 200 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 201 2015 2016 Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY. ustalająca skład Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Wniosek DECYZJA RADY. ustalająca skład Komitetu Ekonomiczno-Społecznego KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 11.6.2014 r. COM(2014) 227 final 2014/0129 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY ustalająca skład Komitetu Ekonomiczno-Społecznego PL PL UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU Artykuł

Bardziej szczegółowo

Programy wspierania kredytobiorców hipotecznych w wybranych krajach

Programy wspierania kredytobiorców hipotecznych w wybranych krajach Programy wspierania kredytobiorców hipotecznych CHORWACJA Wobec kredytów we franku szwajcarskim władze zamroziły na jeden rok kurs kuny do franka (na poziomie 6,39, czyli sprzed decyzji SNB o uwolnieniu

Bardziej szczegółowo

Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej

Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej Notatka prezentuje wybrane informacje statystyczne o działalności zagranicznych zakładów

Bardziej szczegółowo

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich Jakub Bińkowski Warszawa 2014 1 POSTULATY ZPP Bogactwo bierze się z pracy. Kapitał czy ziemia, póki nie zostają ożywione pracą, są martwe.

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie zdolności instytucjonalnych celem skutecznego zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego w Polsce. Sekretariat Krajowej Rady BRD

Rozwijanie zdolności instytucjonalnych celem skutecznego zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego w Polsce. Sekretariat Krajowej Rady BRD Rozwijanie zdolności instytucjonalnych celem skutecznego zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego w Polsce Sekretariat Krajowej Rady BRD Krakowskie Dni Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, Kraków, 26/02/2015

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI

SPRAWOZDANIE KOMISJI KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 23.9.2016 r. COM(2016) 618 final SPRAWOZDANIE KOMISJI Sprawozdanie ułatwiające obliczenie kwoty uprawnień do emisji przyznanych Unii Europejskiej (UE) oraz sprawozdanie

Bardziej szczegółowo

Podatek od niektórych instytucji finansowych - zagrożenie dla klientów ubezpieczycieli. Warszawa, 21 lutego 2011 r.

Podatek od niektórych instytucji finansowych - zagrożenie dla klientów ubezpieczycieli. Warszawa, 21 lutego 2011 r. Podatek od niektórych instytucji finansowych - zagrożenie dla klientów ubezpieczycieli Warszawa, 21 lutego 2011 r. Udział ubezpieczeń w gospodarce Składka przypisana brutto z ubezpieczeń majątkowych oraz

Bardziej szczegółowo

Wyzwania dla sektora finansowego związane ze środowiskiem niskich stóp procentowych

Wyzwania dla sektora finansowego związane ze środowiskiem niskich stóp procentowych Anna Trzecińska, Wiceprezes NBP Wyzwania dla sektora finansowego związane ze środowiskiem niskich stóp procentowych Warszawa / XI Kongres Ryzyka Bankowego BIK / 25 października 2016 11-2002 5-2003 11-2003

Bardziej szczegółowo

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 17 lipca 2015 r. (OR. en)

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 17 lipca 2015 r. (OR. en) Conseil UE Rada Unii Europejskiej Bruksela, 17 lipca 2015 r. (OR. en) Międzyinstytucjonalne numery referencyjne: 2015/0157 (NLE) PUBLIC 10991/15 LIMITE ECOFIN 614 UEM 305 EF 146 AKTY USTAWODAWCZE I INNE

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY. ustalająca skład Komitetu Regionów

Wniosek DECYZJA RADY. ustalająca skład Komitetu Regionów KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 11.6.2014 r. COM(2014) 226 final 2014/0128 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY ustalająca skład Komitetu Regionów PL PL UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU Artykuł 305 Traktatu o

Bardziej szczegółowo

Zakończenie Summary Bibliografia

Zakończenie Summary Bibliografia Spis treści: Wstęp Rozdział I Zakresy i ich wpływ na pojmowanie bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1. Zakresy pojmowania bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1.1. Zakres wąski bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1.2. Zakres

Bardziej szczegółowo

Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 23.11.2011 KOM(2011) 819 wersja ostateczna 2011/0385 (COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie wzmocnienia nadzoru gospodarczego i budżetowego

Bardziej szczegółowo

Podział środków budżetowych w Unii Europejskiej. Politologia, PUW 2008 Wojciech St. Mościbrodzki,

Podział środków budżetowych w Unii Europejskiej. Politologia, PUW 2008 Wojciech St. Mościbrodzki, Podział środków budżetowych w Unii Europejskiej Politologia, PUW 2008 Wojciech St. Mościbrodzki, www.wojmos.com wojmos@wojmos.com Budżet UE Budżet UE tworzony jest z kilku źródeł. Należą do nich m.in..

Bardziej szczegółowo

Zasady finansowania wyjazdów

Zasady finansowania wyjazdów Zasady finansowania wyjazdów w ramach programu LLP-Erasmus w roku akademickim 2013/2014 I. Łączna wysokość przyznanej subwencji w ramach programu LLP-Erasmus to 71 800 EUR, z podziałem na następujące działania:

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PRAWNA CELE OSIĄGNIĘCIA

PODSTAWA PRAWNA CELE OSIĄGNIĘCIA NOWE RAMY POLITYKI BUDŻETOWEJ Kryzys zadłużeniowy zagrażający stabilności unii gospodarczej i walutowej uwydatnił pilną potrzebę znacznego usprawnienia ram polityki budżetowej. Gruntowna reforma (część

Bardziej szczegółowo

Polityka kredytowa w Polsce i UE

Polityka kredytowa w Polsce i UE Polityka kredytowa Raport Polityka Kredytowa powstał w oparciu o dane zgromadzone przez Urząd Nadzoru Bankowego (EBA) oraz (ECB) Europejski Bank Centralny. Jest to pierwszy w Polsce tego typu raport odnoszący

Bardziej szczegółowo

L 90/106 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

L 90/106 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 90/106 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 28.3.2013 DECYZJA KOMISJI z dnia 26 marca 2013 r. określająca roczne limity emisji państw członkowskich na lata 2013 2020 zgodnie z decyzją Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

Wydatki na ochronę zdrowia w

Wydatki na ochronę zdrowia w Wydatki na ochronę zdrowia w wybranych krajach OECD Seminarium BRE CASE Stan finansów ochrony zdrowia 12 czerwca 2008 r. Agnieszka Sowa CASE, IZP CM UJ Zakres analizy Dane OECD Health Data 2007 (edycja

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach 2013. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2013. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2013 Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2013 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Jest ona chroniona prawami autorskimi.

Bardziej szczegółowo

(4) Belgia, Niemcy, Francja, Chorwacja, Litwa i Rumunia podjęły decyzję o zastosowaniu art. 11 ust. 3 rozporządzenia

(4) Belgia, Niemcy, Francja, Chorwacja, Litwa i Rumunia podjęły decyzję o zastosowaniu art. 11 ust. 3 rozporządzenia L 367/16 23.12.2014 ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 1378/2014 z dnia 17 października 2014 r. zmieniające załącznik I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 oraz załączniki

Bardziej szczegółowo

Zalecenie ZALECENIE RADY. mające na celu likwidację nadmiernego deficytu budżetowego w Chorwacji. {SWD(2013) 523 final}

Zalecenie ZALECENIE RADY. mające na celu likwidację nadmiernego deficytu budżetowego w Chorwacji. {SWD(2013) 523 final} KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 10.12.2013 r. COM(2013) 914 final Zalecenie ZALECENIE RADY mające na celu likwidację nadmiernego deficytu budżetowego w Chorwacji {SWD(2013) 523 final} PL PL Zalecenie

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę 8 maja 2014 Łukasz Zalicki 85+ 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w III kwartale 2016 r.

Bilans płatniczy Polski w III kwartale 2016 r. Warszawa, dnia 30 grudnia 2016 r. Bilans płatniczy Polski w III kwartale 2016 r. Kwartalny bilans płatniczy został sporządzony przy wykorzystaniu danych miesięcznych i kwartalnych przekazanych przez polskie

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKI BANK INWESTYCYJNY

EUROPEJSKI BANK INWESTYCYJNY EUROPEJSKI BANK INWESTYCYJNY Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) realizuje cele Unii Europejskiej poprzez zapewnianie długoterminowego finansowania projektów, udzielanie gwarancji i doradztwo. Wspiera projekty

Bardziej szczegółowo

Co mówią liczby. Sygnały poprawy

Co mówią liczby. Sygnały poprawy EU27 Produkcja (9m2007): Tekstylia +1 % OdzieŜ +2 % Co mówią liczby. Raport. Tekstylia i odzieŝ w Unii Europejskiej.Trzy kwartały 2007 Produkcja Sygnały poprawy Po raz pierwszy od roku 2000 Unia Europejska

Bardziej szczegółowo

Analiza otoczenia makroekonomicznego i polityki gospodarczej

Analiza otoczenia makroekonomicznego i polityki gospodarczej Joanna Mazurkiewicz Katedra Polityki Gospodarczej i Samorządowej Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Analiza otoczenia makroekonomicznego i polityki gospodarczej Deficyt budŝetowy i dług publiczny Znaczenie

Bardziej szczegółowo

OCENA SYTUACJI GOSPODARCZEJ UNII EUROPEJSKIEJ I POLSKI W OKRESIE GLOBALNEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO (rok 2008 oraz I półrocze 2009)

OCENA SYTUACJI GOSPODARCZEJ UNII EUROPEJSKIEJ I POLSKI W OKRESIE GLOBALNEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO (rok 2008 oraz I półrocze 2009) MINISTERSTWO GOSPODARKI OCENA SYTUACJI GOSPODARCZEJ UNII EUROPEJSKIEJ I POLSKI W OKRESIE GLOBALNEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO (rok 8 oraz I półrocze 9) DEPARTAMENT ANALIZ I PROGNOZ Warszawa, październik 9

Bardziej szczegółowo

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa maj 2012 r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne. maj 2012 2 Zarządzanie płynnością PLN Stały

Bardziej szczegółowo

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa sierpień 2011 r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne. sierpień 2011 2 Zarządzanie płynnością

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Zalecenie dotyczące: DECYZJI RADY. w sprawie istnienia w Polsce nadmiernego deficytu. (przedstawione przez Komisję)

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Zalecenie dotyczące: DECYZJI RADY. w sprawie istnienia w Polsce nadmiernego deficytu. (przedstawione przez Komisję) KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 24.6.2004 SEC(2004) 827 końcowy Zalecenie dotyczące: DECYZJI RADY w sprawie istnienia w Polsce nadmiernego deficytu (przedstawione przez Komisję) PL PL UZASADNIENIE

Bardziej szczegółowo

Zabezpieczenie emerytalne wyzwania i perspektywy

Zabezpieczenie emerytalne wyzwania i perspektywy Zabezpieczenie emerytalne wyzwania i perspektywy Maciej Żukowski Konferencja O ubezpieczeniu w polityce społecznej z okazji Jubileuszu Profesora Tadeusza Szumlicza SGH, Warszawa, 22.01.2015 r. Plan Zabezpieczenie

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Kraków, 4 lutego 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

GRECJA sytuacja bieżąca Materiały na konferencję prasową Forum Obywatelskiego Rozwoju. Warszawa, 30 maja 2012 r. Marek Tatała

GRECJA sytuacja bieżąca Materiały na konferencję prasową Forum Obywatelskiego Rozwoju. Warszawa, 30 maja 2012 r. Marek Tatała GRECJA sytuacja bieżąca Materiały na konferencję prasową Forum Obywatelskiego Rozwoju Warszawa, 30 maja 2012 r. Marek Tatała W 2011 relacja długu publicznego do PKB przekroczyła 165 proc. Oznacza to wzrost

Bardziej szczegółowo