Projekt cyklu szkoleń szansą. rozwoju sektora. rybnego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Projekt cyklu szkoleń szansą. rozwoju sektora. rybnego"

Transkrypt

1 Skrypt podsumowujący szkolenia Projekt cyklu szkoleń szansą rozwoju sektora rybnego

2 Wstęp Wydaje się, że ryby jako pokarm człowieka są obecne w historii ludzkości niemal od zawsze. Sformułowanie to jest jak najbardziej trafne. Ryby stanowiły źródło cennych substancji odżywczych dla naszych przodków już na etapie kształtowania się prymitywnych, zbieracko-łowieckich społeczności. Z czasem, w miarę postępu cywilizacji, wyodrębniła się grupa ludzi specjalizujących się w pozyskiwaniu tego cennego surowca oceanów, mórz, rzek i innych zbiorników wodnych. Członkowie tej grupy nieustannie podnosili swoje umiejętności opracowując coraz to nowe techniki połowu oraz narzędzia używane podczas połowów. Głównym zadaniem tych narzędzi było ułatwienie pracy ludziom parającym się tą profesją oraz podniesienie poziomu wydajności ich pracy. Wpływ na rozwój rybołówstwa miał także postęp w szkutnictwie, dzięki któremu możliwy stał się dostęp do łowisk wcześniej niedostępnych, które znajdowały się w znacznym oddaleniu od brzegu. Tak narodziła się jedna z najstarszych i najbardziej poważanych profesji świata - zawód rybaka. Oprócz niezwykle długiej i bogatej historii rybołówstwa, na uwagę zasługuje także obecność tej profesji w wielu kulturach na całym świecie. Niemal w każdej społeczności, określoną pozycję w jadłospisie zajmowały ryby, dostarczając cennego białka i innych substancji odżywczych spożywającym je ludziom. Rybołówstwo morskie i rybactwo śródlądowe było ważną gałęzią takich gospodarek starożytnego świata jak gospodarka Mezopotamii, Egiptu, Grecji czy Rzymu. Do wyjątku nie należeli także nasi słowiańscy przodkowie, którzy łowili ryby posługując się sieciami, harpunami wykonanymi z kości oraz wędkami, na których umieszczano haczyki z brązu.

3 Podobnie wygląda sytuacja dziś, gdzie rybołówstwo jest niezwykle ważną gałęzią gospodarek wielu krajów. Rybołówstwo, jak mało która profesja przetrwałą do naszych czasów w stosunkowo niezmienionej formie i bazuje wciąż na tym samym rodzaju zasobów, z których korzystali nasi przodkowie. Istnieją nadal kraje, w których surowiec jest pozyskiwany w niezwykle prosty sposób, niewiele odbiegający swą formą od technik połowu naszych przodków. Stosowane do połowu narzędzia także nie uległy praktycznie żadnym zmianą. Inaczej wygląda sytuacja w krajach rozwiniętych, gdzie na szeroką skalę stosuje się masową formę połowu polegającą na angażowaniu dużych jednostek wyposażonych w wyspecjalizowane narzędzia połowowe. Jedno, co nie uległo zmianie gatunki ryb, które, może już nie tak licznie, ale wciąż występują w oceanach, morzach, rzekach i jeziorach i stanowią nieodłączny element naszej diety. Żyjemy w czasach, w których żywność dostępna na rynku ulega coraz bardziej posuniętemu procesowi modyfikacji i przetworzenia. Jest to zjawisko powszechne zarówno ze względu na obszar geograficzny, jak i na rodzaj produktów, które są im objęte. Szynka, kiełbasa, chleb, kupowane w marketach zawierają konserwanty i inne substancje, które trudno nazwać naturalnymi. Podobnie ma się sytuacja z warzywami o owocami, które choć wyglądają niezwykle atrakcyjnie na półkach sklepowych, to już ich smak pozostawia wiele do życzenia. Na polach coraz częściej siana jest żywność modyfikowana genetycznie, drób, który zamiast cieszyć się namiastką wolności i biegać po gospodarstwie jest trzymany w ciasnych klatkach i szpikowany hormonami, a mleko poddawane takim procesom, że naukowcy coraz częściej dochodzą do wniosku, że jego spożywanie odbywa się ze szkodą dla zdrowia ludzkiego. Jest to nieubłagany efekt postępu cywilizacyjnego. Jest to także coraz większe dystansowanie człowieka współczesnego od jego przodków pod względem sposobu odżywiania się, co nie pozostaje obojętne na stan ludzkiego zdrowia.

4 Mając na uwadze powyższą refleksję, należy uznać ryby za jeden z ostatnich bastionów naturalnego pokarmu jaki ma do swojej dyspozycji człowiek współczesny. Mamy tu oczywiście na myśli ryby pozyskiwane z ich naturalnych siedlisk, głownie z mórz i oceanów, gdzie niezliczone zastępy tych stworzeń nadal są pozyskiwane przez rybaków i dostarczane na talerz konsumenta ku uciesze jego podniebienia. Jednak w dobie XXI wieku zachodzi potrzeba ochrony tych cennych zasobów przed nierozważnie prowadzoną działalność połowową, która często prowadzona jest na skalę niedostosowaną do istniejących zasobów. Dlatego zachodzi konieczność przedsięwzięcia działań, które pozwolą zachować te cenne zasoby dla przyszłych pokoleń. Tu z pomocą przychodzą nam myśl naukowa ( nowoczesne technologie), oraz nowoczesne idee, ze zrównoważonym rozwojem i ekosystemowym podejściem na czele, w oparciu o które prowadzone jest wspólnotowa polityka rybacka. Niezrównoważona eksploatacja tych cennych zasobów jest zarówno sprzeczna z interesem ludzi trudniących się rybołówstwem jak i konsumentów. Ci pierwsi w ten sposób pozbawiani zostają źródła dochodu, ci drudzy natomiast, tracą niezwykle ważne źródło wartościowego pożywienia. Każda dziedzina przemysłu podlega ciągłym zmianom w czasie związanym z pojawieniem się coraz to nowszych technologii oraz zgodnie ze zmieniającymi się potrzebami odbiorców. Rybołówstwo jest specyficzną gałęzią przemysłu spożywczego, który w dzisiejszych czasach sukcesywnie traci na znaczeniu. Ciągle zmieniające się potrzeby wymagających konsumentów wymuszają konieczności rozwoju sektora rybnego zarówno w teorii, jak i w praktyce. Odpowiedzią na tę potrzebę jest projekt szkoleniowy Instytutu Inicjatyw Europejskich, który skupia się wokół bieżących problemów europejskiego, krajowego i regionalnego rybołówstwa. Zajęcia prowadzone przez doświadczonych specjalistów miały miejsce w Chałupach, miejscowości znanej z tradycji rybackiej. Szkolenia, które miały charakter warsztatowy odbyły się cyklicznie w dni weekendowe 4-6 kwietnia, 9 11 maja, 6 8 czerwca, 4 6 lipca.

5 Niniejszy skrypt jest podsumowaniem cyklu szkoleń, a zarazem zebraniem najważniejszych informacji o szansach rozwoju sektora rybnego. Między innymi tematami bardzo istotnym jest temat o możliwościach korzystania z unijnych funduszy pomocowych. Obszar tematyczny szkoleń obejmował zagadnienia: 1. Tworzenie otoczenia biznesu sektora rybołówstwa morskiego - inkubatory przedsiębiorczości, parki technologiczne. Organizowanie partnerstwa. Wspólna strategia rozwoju rynku rybnego. 2. Organizowanie przepływu know-how na pokładach statków i na lądzie. Podnoszenie jakości produktów i jakości ich kontroli. Regulacje prawne. 3. Szanse dla polskiego rybołówstwa w Unii Europejskiej. Nawiązywanie współpracy międzynarodowej. Podnoszenie konkurencyjności i atrakcyjności. Przetwórstwo i marketing produktami rybołówstwa. 4. Rozwój zrównoważony w sektorze rybołówstwa morskiego integracja korzyści ekonomicznych, społecznych i przyrodniczych. Racjonalna gospodarka i poprawa efektywności sektora rybackiego. Podniesienie atrakcyjności zawodu rybaka.

6 Polski sektor rybołówstwa i przetwórstwa ryb w kontekście wstąpienia Polski do Unii Europejskiej. Wsparcie funduszy strukturalnych kierowane jest do regionów słabiej rozwiniętych, które bez odpowiedniego zastrzyku środków finansowych na rozwój nie są w stanie dorównać do średniego poziomu ekonomicznego Unii Europejskiej. Akcesja Polski w struktury wspólnoty zaowocowała napływem środków w ramach programów pomocowych oraz zwiększeniem szans polskich producentów rybnych na rynku unijnym. Już dziś ocenia się efekt pomocy wspólnoty jako sukces środki zostały należycie rozdysponowane, co przyczyniło się osiągnięcia trwałego i stabilnego wzrostu gospodarczego. Jedną z branż, która wykorzystała swoją szansę związaną z członkostwem Polski we Wspólnocie Europejskiej jest polski sektor rybny. W okresie przedakcesyjnym panowały uzasadnione obawy o przyszłość polskiego rybołówstwa. Do masowego bankructwa nie doszło, choć liczba zakładów znacznie się zmniejszyła. Jednak zakłady, które zdołały dopasować się do wymogów unijnych, przetrwały i prosperują zwiększając swoją sprzedaż czerpiąc profity ze wzrostu konsumpcji produktów rybnych. Obecna sytuacja jest daleka od przedakcesyjnych wizji zalania dotowanymi produktami z krajów tzw. starej Unii. Dziś obserwuje się dynamikę wzrostu eksportu ryb i produktów rybnych, przykładem tego może być wzrost wielkości produkcji zakładów branży rybnej z 270 tys. ton do 400 tys. ton w latach Początkowo środki finansowe zaczęły płynąć do krajowego sektora przetwórstwa rybnego w ramach przedakcesyjnego programu SAPARD. Pomoc w ramach tego programu opierała się przede wszystkim na działaniach mających ułatwić proces integracji zakładów z branży przetwórstwa rolno spożywczego poprzez dostosowanie zakładów do wymogów higienicznych, sanitarnych i jakościowych obowiązujących na wspólnym rynku. Po wstąpieniu Polski do Unii modernizacja

7 sektora rybnego została kontynuowana w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Rybołówstwo i Przetwórstwo Ryb. Rys 1. Logo SPO Rybołówstwo i Przetwórstwo Ryb Dzięki środkom, które już wpłynęły do sektora rybnego za pośrednictwem funduszy unijnych możliwe było zmniejszenie potencjału połowowego floty rybackiej, dostosowanie go do zasobów i zaprzestanie nadmiernego eksploatowania łowisk znajdujących się na polskich wodach. Warto dodać, że działanie to przeprowadzone zostało w sposób profesjonalny, o czym świadczy popularność jaką cieszyła się likwidacja jednostek rybackich. Wysokie rekompensaty wypłacane rybakom w zamian za złomowanie jednostek rybackich okazały się dużą pokusą dla części właścicieli statków. Wielu z nich postanowiło się rozstać ze statkiem w zamian za odszkodowanie, wskutek czego flota połowowa została zredukowana o 1/3 a tonaż floty zmniejszył się o 40%. Dla wielu rybaków z tradycjami rodzinnymi, była to z pewnością ciężka decyzja. Dzięki złomowaniu części polskiej floty rybackiej udało się dostosować polskie zdolności połowowe do kurczących się zasobów Morza Bałtyckiego. Polski sektor rybny często jest podawany za przykład wzorcowej adaptacji do nowych warunków prowadzenia działalności gospodarczej oraz do nowych

8 możliwości rozwoju. Mimo to, bilans polskiego sektora rybołówstwa nie jest już tak pozytywny. Likwidacja jednostek połowowych nie przełożyła się na adekwatny spadek wielkości połowów. Polskie rybołówstwo w dużej mierze uzależnione jest od połowu dorsza, co doprowadza, co roku do przekroczenia limitów połowowych. Natomiast kwoty połowowe przyznane na szprot i śledzie nie są należycie wykorzystane. Priorytetem dla polskiego rybołówstwa na lata będą inwestycje w modernizację zachowanych jednostek i portów rybackich. Program Operacyjny Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich to plan sukcesywnego podnoszenia konkurencyjności polskiej branży rybnej, która adaptując się do wymogów i realiów wspólnego rynku będzie musiała sprostać kolejnym wyzwaniom by móc się na tym rynku utrzymać.

9 Gospodarka rybacka musi liczyć się z kompleksowymi zależnościami pomiędzy człowiekiem a przyroda, a także pomiędzy gospodarką a społeczno-ekonomicznokulturowymi założeniami, na których opiera się społeczeństwo. Decyzje o wielkości połowów muszą być podejmowane poprzez zbilansowanie zysków i strat - strat spowodowanych gwałtownym zmniejszeniem się wielkości stad i ekologiczną katastrofą a ekonomicznym zyskiem. Jednym słowem, polityka rybacka musi brać pod uwagę aspekty ekologiczne, biologiczne i socjo-ekonomiczne, co jest podstawą ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU, do którego ma dążyć rynek rybołówstwa. Podczas szkoleń, które odbywały się w Chałupach uczestnicy zapoznali się z wieloma kwestiami dotyczącymi rybołówstwa, których to wspólnym wykładnikiem był właśnie EKOROZWÓJ. Niniejszy skrypt jest próbą podsumowania cyklu szkoleń, których głównym celem było podniesienie poziomu wiedzy osób, które są bezpośrednio związane ze środowiskiem rybackim. Poniżej przedstawiono niektóre zagadnienia dotyczące: Strategii Rozwoju Rybołówstwa, zwiększenia atrakcyjności produktów rybnych poprzez ich promocję, selektywności narzędzi połowowych, efektywniejszych metod magazynowania. Są to tematy, które zostały wybrane przez uczestników szkoleń jako najciekawsze.

10 1. STRATEGIA ROZWOJU RYBOŁÓWSTWA Potrzeba opracowania strategii rozwoju sektora rybnego w ramach Narodowego Planu Rozwoju wynika z roli jaką odgrywa rybołówstwo w sektorze gospodarki zarówno w kraju jak i we Wspólnocie Europejskiej. Strategia stanowi podstawę do rozwoju sektora rybackiego w kraju oraz wykorzystania środków finansowych pochodzących z Unii Europejskiej okresie programowania Doświadczenia nabyte w trakcie realizacji obecnej strategii rozwoju sektora rybnego w latach oraz krajowych dokumentów programowych takich jak Sektorowy Program Operacyjny Rybołówstwo i przetwórstwo ryb wraz z Uzupełnieniem do tego programu, wskazują, że jest to proces długotrwały i wymagający współpracy wszystkich partnerów, którym jest bliski dalszy rozwój tego sektora gospodarki. Podstawę realizacji Strategii Rozwoju Rybołówstwa , a w konsekwencji instrumentów wsparcia polskiego sektora rybackiego w latach w ramach Programu Operacyjnego Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich stanowi koncepcja zrównoważonego rozwoju polskiego sektora rybackiego. Zakłada ona wspieranie wspólnej polityki rybołówstwa w celu optymalizacji potencjału produkcyjnego żywych zasobów morza dla zapewnienia ich eksploatacji przyszłym pokoleniom, przy jednoczesnym wsparciu działań na rzecz uzyskania trwałej równowagi pomiędzy zasobami a zdolnością połowową floty krajowej. Koncepcja ta jest wynikiem przyjęcia przez Polskę i pozostałe państwa członkowskie Wspólnoty, na Światowym Szczycie w sprawie Zrównoważonego Rozwoju, w Johanesburgu (wrzesień 2002 r.), zobowiązania do utrzymania lub przywrócenia zasobów do poziomu umożliwiającego maksymalny podtrzymywalny odłów, przy jednoczesnym zachowaniu równowagi zasobów morza.

11 Planowane jest szybkie osiągnięcie tego celu w odniesieniu do uszczuplonych zasobów, jeśli to będzie możliwe najpóźniej w 2015 r. Istotne jest także wsparcie dla akwakultury w celu zapewnienia trwałości w sensie gospodarczym, środowiskowym i społecznym, wsparcie zrównoważonego rozwoju rybołówstwa śródlądowego, wzmacnianie konkurencyjności funkcjonujących struktur oraz rozwoju ekonomicznie żywotnych przedsiębiorstw w sektorze rybactwa, wspieranie ochrony i poprawy środowiska i zasobów naturalnych związanych z sektorem rybactwa, wspieranie zrównoważonego rozwoju oraz poprawy jakości życia na obszarach, gdzie prowadzi się działalność należącą do sektora rybactwa, a ponadto propagowanie równości kobiet i mężczyzn w procesie rozwoju sektora rybactwa oraz obszarów zależnych głównie od rybactwa. Priorytety rozwojowe dla Polski przedstawionych poniżej w większości wpisują się w priorytety Wspólnotowe, Strategia Rozwoju Rybołówstwa wykazuje spójność z założeniami strategicznymi Wspólnoty w zakresie rozwoju rybactwa (zawartymi w rozporządzeniu Rady nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego). Wiele z priorytetów Wspólnotowych ma charakter uniwersalny w obrębie osi i przekłada się na priorytety krajowe, które choć ukazane bardziej szczegółowo, wpisują się w priorytety UE. Jednocześnie odzwierciedlają one w pełni specyfikę polskiego sektora rybackiego, z szeroka gamą jego potrzeb. Cele i priorytety SRR będą realizowane poprzez działania w pełni zgodne z działaniami przewidzianymi w Strategii Rozwoju Kraju wynikającymi z podstawowych dokumentów rządowych, wśród których wiodące znaczenie będzie mieć realizacja Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia (NSRO) na lata Nadrzędność NSRS nad SRR oraz innymi strategiami i dokumentami programowymi wynika z ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju wprowadzającej jednolity system programowania strategicznego rozwoju kraju. Zgodnie z tym SRR stanowi uszczegółowienie kierunków wyznaczonych przez NSRO w obszarze sektora rybackiego.

12 2. Zwiększenie atrakcyjności produktów rybnych/promocja/marketing Atrakcyjność produktów rybnych nie może być rozpatrywana w oderwaniu od problematyki związanej z jakością produktów rybnych. Już sam fakt oferowania produktów o wysokiej jakości ma niebagatelne znaczenie z punktu postrzegania kupującego. Jednakże w realiach gospodarki wolnorynkowej, aby produkty rybne znalazły swoich odbiorców należy zadbać nie tylko o odpowiednią jakość oferowanych dóbr, ale także o ich oprawę marketingową. O cennych wartościach odżywczych zawartych w rybach i produktach rybnych wie prawie każdy. Nie oznacza to jednak, że podejmowanie działań ukierunkowanych na szerzenie informacji odnośnie zdrowotnych właściwości ryb oraz promocja ich spożycia są bezcelowe. Sama świadomość faktu, że ryby i produkty rybne posiadają całą gamę wartościowych składników odżywczych nie wystarczy, aby Polacy uwzględniali je w swojej codziennej diecie. Podobnie ma się wygląda sytuacja w przypadku dobroczynnego wpływu ryb i produktów rybnych na stan ludzkiego zdrowia oraz na profilaktykę zdrowotną. O deficycie wiedzy w tej kwestii oraz o potrzebie przełamywania utrwalonych, nie zawsze racjonalnych nawyków żywieniowych najdobitniej świadczy zatrważająco niski poziom spożycia ryb przez Polaków, który dalece odbiega od poziomu europejskiego. W Polsce spożycie ryb i produktów rybnych nadal jest na niezadowalająco niskim poziomie. W porównaniu z takimi państwami Unii Europejskiej jak Włochy, Francja, Hiszpania, czy państwa skandynawskie, które przodują w ilości spożywanych ryb i

13 innych owoców morza przypadających na jednego mieszkańca. Nawet wyciągając średnie spożycie ryb we wszystkich krajach tzw. starej unii to otrzymamy wskaźnik spożycia ryb i produktów rybnych w Polsce i tak o 50% niższy niż u naszych sąsiadów zza Odry. Ponadto w Polsce nadal znaczący procent spożycia ryb ma charakter okazjonalny i wzrasta w okresie świąt i innych uroczystości o charakterze rodzinnym. Taka sytuacja jest wynikiem utrwalonych przez pokolenia przyzwyczajeń żywieniowych, w których dominują potrawy mięsne oraz ziemniaki. Wykres przedstawia spożycie ryb w kg przypadające na jednego mieszkańca. Dlatego działania o charakterze promocyjnym i informacyjnym mają ogromne znaczenie, gdyż konsumenci niedostatecznie często uwzględniają ryby i produkty rybne w swojej codziennej diecie. Dzieje się tak pomimo faktu, iż znacząca większość docenia te produkty jako wartościowe ze względu na substancje odżywcze w nich zawarte. Jednakże dość silnie zakorzenione nawyki żywieniowe

14 powodują pewien rozdźwięk między tym co konsumenci wiedzą i rozumieją, a tym co de facto ostatecznie znajduje się na ich talerzu. Promocja i informacja stanowią świetne uzupełnienie dla kampanii marketingowych, które mają na celu zachęcić konsumentów do nabywania poszczególnych produktów. Sporządzając plan marketingowy dla produktów rybnych powinno uwzględnić się czynniki, które w sposób ogólny determinują sprzedaż i sposób promocji oferowanych na rynku dóbr i usług. W przypadku ryb i produktów rybnych, w ogromnej większości, nie zachodzi potrzeba segmentacji rynku i nakierowania sprzedaży do określonej grupy odbiorców. Segmentacją rynku nazywamy pewien rodzaj analizy, który ma na calu wyodrębnić w miarę jednorodną grupę potencjalnych odbiorców oferowanego produktu. Na rynku dóbr i usług można odnaleźć szereg ofert skierowanych np. do młodzieży, do przedsiębiorców, do klientów indywidualnych itp. Na etapie opracowywania planu marketingowego przeprowadzenie tego typu analizy jest niezwykle pomocne, gdyż pozwala określić zakres potrzeb i wymagać konsumentów oraz obniża ryzyko popełnienia błędów przy wprowadzaniu produktów na rynek. W efekcie właściwie przeprowadzona segmentacja rynku pozwoli na zwiększenie sprzedaży produktów rybnych, a to z kolei przełoży się wprost proporcjonalnie na zyski wygenerowane ze sprzedaży danego produktu. Odbiorcami produktów rybnych są zwykli konsumenci, czyli ogół ludzi, którzy zawiązują transakcję na rynku konsumpcji dóbr i usług. Określenie grupy odbiorców w tak ogólny sposób jest dość charakterystyczne dla grupy artykułów żywnościowych, szczególnie tych, które zaliczane są do artykułów pierwszej potrzeby takich jak pieczywo czy nabiał. Dzięki temu możliwe jest zastosowanie tzw. strategii niezróżnicowanej w przedsiębiorstwie zwanej także strategią masową. Polega ona na wykorzystaniu poszczególnych narzędzi marketingowych do dotarcia do możliwie najszerszej grupy odbiorców na rynku, nie różnicując swojej oferty na rynku. Pozwala

15 to zaoszczędzić czas i pieniądze, które są nieodłącznym elementem przeprowadzania segmentacji rynku. Wyjątkiem mogą być przedsiębiorstwa branży rybnej które chcą zaoferować produkty skierowane do dzieci. Jednak aby taki produkt znalazł swoje wymierne przełożenie na wielkość sprzedaży wszystkie narzędzia marketingowe muszą być dostosowane do wieku odbiorców. Jako przykład produktu, który zawojował podniebienia maluchów w pierwszej kolejności należy wymienić paluszki i talarki rybne. Niezbędna jest także odpowiednia promocja produktu, a czasem pomocne bywa także dołączanie do produktów różnego rodzaju gadżetów dziecięcych, które także sprawiają, że w oczach dzieci produkt wydaje się bardziej atrakcyjny. Należy także pamiętać o uwzględnieniu w kampanii promocyjnej rodziców dzieci, którym należy uświadomić korzystny wpływ ryb oraz produktów rybnych na prawidłowy rozwój ich pociech. Jest to dość istotny czynnik, gdyż to rodzice ostatecznie decydują o tym co znajdzie się na talerzach ich dzieci. Reklama powinna jedynie zasugerować, że trudno o bardziej racjonalny wybór niż produkty rybne, które są smaczne i zdrowe. Skierowanie oferty specjalnie do dzieci znajduje też swoje uzasadnienie w znacznie szerszym kontekście, niż tylko bieżąca sprzedaż, wykraczając w znacznie szerszy horyzont czasowy planu marketingowego. Otóż, poprzez tego typu działania wytwarzamy wśród dzieci pożądane preferencje co sposobu odżywiania się i zyskujemy niepowtarzalną szansę, aby jako firma zbudować sobie lojalną grupę klientów. Zwiększa to prawdopodobieństwo, że utrwalone w dzieciństwie nawyki żywieniowe będą kontynuowane przez dojrzałych ludzi, którzy w swojej diecie uwzględnią ryby i produkty rybne. Zwiększone jest także prawdopodobieństwo, że zechcą wydawać własne pieniądze na produkty firmy, której nazwa jest przez nich rozpoznawalna i kojarzy im w określony sposób. Daje to tej firmie pewną przewagę nad konkurencją, która w asortymencie swoich produktów nie miała produktów skierowanych do najmłodszej grupy odbiorców.

16 Należy pamiętać, że zawężenie grupy odbiorców pociąga za sobą pewne ryzyko, gdyż musimy przekonać do swoich produktów określoną grupę odbiorców, którą najpierw powinniśmy oszacować pod względem wielkości, preferencji, pod względem behawioralnym oraz dostępności. Należy także wziąć pod uwagę dodatkowe koszty, które należy ponieść na etapie planowania i dokonywania analiz. Dodatkowe koszty mogą być związane także ze zwiększonymi nakładami na promocję. Dotarcie do odmiennych segmentów rynku często wymaga posłużenia się różnego rodzaju środkami i nośnikami informacji Wychodząc z założenia, że odbiorcą produktów rybnych ma być grupa konsumentów jako całość, musimy odpowiedzieć sobie na pytanie jaki jest człowiek w XXI wieku, potencjalny nabywca oferowanych na rynku dóbr i usług. Tego typu analiza jest niezbędna, gdyż pozwoli dobrać taki zestaw produktów, które w możliwie największym stopniu zaspokoją potrzeby i oczekiwania potencjalnych nabywców. Istotny jest także zakres oraz rodzaj zastosowanych narzędzi socjotechnicznych, które będą mieć na celu skłonienie konsumentów do dokonania określonego wyboru spośród szerokiej oferty towarów dostępnych na rynku. Czasy w których żyjemy narzucają nam szybkie tempo życia. Nie pozostaje to bez wpływu na sposób odżywiania się. Model wieloosobowej rodziny, której wszyscy członkowie w niedzielne popołudnie zbierają się razem by zasiąść do wspólnego obiadu przygotowanego przez jednego z członków tej mini-społeczności należy już do rzadkości. Dziś coraz szersza rzesza ludzi zwyczajnie nie ma czasu, aby przygotować sobie pełnowartościowy posiłek. Dlatego coraz większym powodzeniem cieszą się restauracje oraz inne miejsca świadczące usługi w zakresie gastronomii. Powodzeniem cieszy się także tzw. żywność wygodna (convenience food), która jest gotowa do spożycia zaraz po kupieniu i praktycznie nie wymaga żadnej dalszej obróbki kulinarnej. W celu optymalnego zaspokojenia oczekiwań oraz potrzeb klientów należy uwzględnić tę ogólną tendencję przy określaniu cech jakimi powinien

17 charakteryzować się produkt dostarczany przez nas na rynek. W przypadku produktów rybnych należy przede wszystkim wziąć pod uwagę konserwy rybne oraz gotowe do spożycia wieloskładnikowe dania, w których oprócz ryb znajdują się inne składniki (np. sałatki rybne). Jednym ze skutków rozszerzenia Unii Europejskiej oraz postępującej globalizacji jest nasilenie się konkurencji w branży rybołówstwa i przetwórstwa ryb. Wzorcowym przykładem zakładów przetwórczych, które doskonale odnalazły się w nowych realiach są dwa największe zakłady przetwórstwa rybnego znajdujące się na Litwie. Specjalizują się one w głównej mierze w produkcji konserw rybnych oraz ryb wędzonych. Znacząca część produkcji przeznaczona jest na eksport, głównie do krajów Europy zachodniej oraz Skandynawii. W czym tkwi sukces tych zakładów? Otóż, firmy te świetnie wyczuły koniunkturę na określonego typu produkty i potrafiły idealnie wstrzelić się w oczekiwania konsumenta europejskiego. Konsumenci podczas dokonywania wyboru określonego oferty zwracają coraz większą uwagę na jakość oferowanego produktu. Dlatego wspomniane wyżej zakłady zadbały o to, by surowiec, w który trafia na ich taśmy produkcyjne, był możliwie najlepszej jakości. Nie bez znaczenia są uzyskane certyfikaty ISO potwierdzające wysoką jakość wytwarzanych produktów oraz wysoki poziom wdrożonych norm bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie. Ponadto asortyment oferowanych produktów jest niezwykle bogaty. Dzięki temu mimo, iż grupa docelowa jest bardzo szeroko ujęta, poszczególni jej przedstawiciele mogą się kierować indywidualnymi preferencjami. Pozwala to uzyskać przewagę nad konkurencją poprzez dostarczenie na rynek dość szerokiej oferty produktów, które różnią się nie tylko rodzajem przetworzonego surowca, ale także innymi, dodatkowymi składnikami (przyprawy, warzywa, sosy). Zapewnienie wysokiej jakości produktów rybnych, dostosowanie ich do oczekiwań konsumentów oraz zadbanie o odpowiednią promocję to czynniki, które niewątpliwie wpływają na atrakcyjność tych produktów i znajdują swoje odzwierciedlenie w wymiarze ekonomicznym wpływając pozytywnie na wielkość sprzedaży. Jednak

18 mówiąc o atrakcyjności produktów, na pierwszy plan wysuwają się cechy związane bezpośrednio z wrażeniem estetycznym oraz z subiektywnym odczuciem jakie wywołuje produkt, bądź też opakowanie, w którym ten pierwszy się znajduje. Jest to niezwykle istotny element marketingu, którego w żadnym wypadku nie należy bagatelizować, gdyż atrakcyjność pod względem wizualnym ma decydujący wpływ na pierwsze wrażenie, jakie na klientach wywiera produkt znajdujący się na półkach sklepowych. Nie pozostaje to bez znaczenia w sytuacji, gdy klient musi dokonać wyboru spośród kilku dostępnych produktów. Jednym z czynników, które bierze pod uwagę oceniając poszczególne alternatywy jest wygląd produktu. Atrakcyjny wygląd produktów ma też znaczenie w przypadku klientów, którzy spontanicznie podejmują decyzję o zakupie. Zachęceni apetycznym wyglądem produktu lub fotografią zamieszczoną na opakowaniu bądź etykiecie podejmują szybką decyzję o kupnie, mimo iż nie mieli takiego zamiaru przed wejściem do sklepu. Ma to istotne znaczenie w przypadku dóbr stosunkowo tanich i łatwo dostępnych, gdyż proces, który rozpoczyna się od momentu odczucia potrzeby posiadania konkretnego dobra, a kończy się podjęciem decyzji o zakupie, jest relatywnie krótki i często pojawia się pod wpływem chwilowej zachcianki, a nie jak to ma miejsce w przypadku dóbr drogich i luksusowych, po przemyśleniu słuszności podejmowanej decyzji i analizie racjonalnych przesłanek. Ważny jest też moment, który następuje po zakupie. Na tym etapie następuje konsumpcja (użytkowanie produktu) podczas, której weryfikowane są wcześniejsze założenia i oczekiwań względem zakupionego produktu. Jest to niezwykle istotny moment, który ostatecznie przesądza o tym czy klient jest zadowolony z dojętej decyzji. Dla producenta jest on także istotny, gdyż w przypadku, gdy wyobrażenie odnośnie produktu podczas zakupu będzie w możliwie największym stopniu znajdzie swoje przełożenie na proces konsumpcji, to osiągnięty zostanie efekt zadowolenia i potwierdzona zostanie słuszność podjętej decyzji. Ma to ogromne znaczenie dla budowania lojalności wobec marki, gdyż jest duże prawdopodobieństwo, że

19 usatysfakcjonowany klient sięgnie ponownie po produkt, który spełnił jego oczekiwania. Istotnym elementem podniesienia atrakcyjności produktów rybnych jest odpowiedni dobór dodatkowych składników, które wraz z rybą komponują się jako całość w smacznej potrawie. Przykładem tego typu dodatków są dostępne na rynku panierki do przygotowywania smażonych ryb. Dzięki zastosowaniu odpowiedniej receptury panierki nadają rybą apetyczny wygląd, jednocześnie utrwalając naturalny smak i zapach smażonego produktu. Na rynku dostępne są także produkty, które podnoszą jakość produktów rybnych. Jeśli chodzi o wspomniane wyżej panierki, to na rynku znajdują się produkty, które chronią mięso ryby przed nadmiernym wchłanianiem oleju oraz zapobiegają nadmiernej utracie wagi surowca poddawanego procesowi smażenia. Na rynku dostępne są także inne dodatki: marynaty, przyprawy, sosy itp. Niektóre z nich są przeznaczone wyłącznie dla branży rybnej i dostosowane zostały do potrzeb tego sektora. Połączenie 3 elementów: zapewnienie wysokiej jakości produktów rybnych, zadbanie o ich atrakcyjny wygląd oraz odpowiednią promocję stanowi połowę sukcesu rynkowego produktów rybnych. Niezwykle istotne jest, aby te 3 elementy były rozpatrywane komplementarnie, gdyż zaniedbanie któregokolwiek z nich oddziaływać będzie negatywnie na pozostałe 2 elementy. Co z tego, że dla potrzeb zdobycia określonego procentu rynku zostanie przeprowadzona znakomita reklama, a produkt umieszczony w niezwykle atrakcyjnym opakowaniu, jeżeli z jakichś powodów sam produkt nie spełni oczekiwań klientów. Z kolei, nawet gdybyśmy dostarczali na rynek produkt, który bije konkurencję na łeb pod względem jakości składników użytych do jego wytworzenia to bez zadbania o określoną reklamę oraz atrakcyjną aparycję produktu nie będzie on w stanie zdobyć takiego udziału w rynku, który zapewni producentowi wymierne korzyści.

20 Promocja jest nieodzownym elementem uzupełniającym strategię marketingową określonego produktu. Firma produkująca zdrową i smaczną żywność, dbająca o to by surowiec zużywany w procesach produkcji był wyłącznie najlepszej jakości, zapewniająca wysoki poziom bezpieczeństwa i higieny produkcji żywności powinna uczynić już tylko jeden krok zadbać o to by konsumenci się o tym dowiedzieli. W dobie XXI wieku konsumenci dóbr i usług w gospodarkach wolnorynkowych mają do dyspozycji coraz większy asortyment produktów, które posiadają zbliżoną specyfikację pod względem konsumpcyjnym bądź użytkowym. Większy wybór skłania konsumentów do kategoryzowania produktów pod względem własnych, subiektywnych preferencji. Ma to na celu ocenę dostępnych alternatyw i dokonanie ostatecznego wyboru. Świadomość konsumentów systematycznie wzrasta co oznacza, iż przesłanki, którymi kierują się dokonując wyboru, stają się coraz bardziej racjonalne. Wysoka jakość produktów oraz ich bezpieczeństwo są właśnie jedną z tych racjonalnych przesłanek, które konsumenci coraz częściej biorą pod uwagę. Dlatego warto zatroszczyć się o uzyskanie odpowiednich certyfikatów potwierdzających wagę jaką producent przykłada do jakości wytwarzanej przez siebie żywności. Należy tu wymienić normę ISO 22000:2005, posiadanie której stanowi jednoznaczne świadectwo prowadzenia nadzoru nad bezpieczeństwem produkowanej żywności oraz gwarantuje wysoki standard higieny warunków produkcji i przetwarzania żywności. Warto uwzględnić powyższe uwagi podczas opracowywania planu marketingowego, gdyż są one na tyle uniwersalne, że znajdują swój punkt odniesienia do większości oferowanych na rynku produktów rybnych. 3. Metody produkcyjne zapewniające właściwą dla celów przetwórstwa jakość pozyskiwanych surowców

Konferencja prasowa. Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke

Konferencja prasowa. Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke Konferencja prasowa Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke Oczekiwania rybactwa i wędkarstwa wobec nowej perspektywy finansowej Program Operacyjny Rybactwo i Morze na lata 2014-2020 Warszawa, 23 lipca

Bardziej szczegółowo

Szkolenie 2. 9-11.05.2008 Chałupy

Szkolenie 2. 9-11.05.2008 Chałupy Szkolenie 2 9-11.05.2008 Chałupy Organizowanie przepływu know-how na pokładach statków i na lądzie. Podnoszenie jakości produktów i jakości ich kontroli. Regulacje prawne. Organizator szkolenia: Instytut

Bardziej szczegółowo

Ryby mają głos! Klub Gaja działa na rzecz ochrony mórz i oceanów oraz zagrożonych wyginięciem gatunków ryb.

Ryby mają głos! Klub Gaja działa na rzecz ochrony mórz i oceanów oraz zagrożonych wyginięciem gatunków ryb. Ryby mają głos! w w w. k l u b g a j a. p l fot. www.dos-bertie-winkel.com Klub Gaja działa na rzecz ochrony mórz i oceanów oraz zagrożonych wyginięciem gatunków ryb. Klub Gaja to jedna z najstarszych

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 12-13.02.2015 r.

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 12-13.02.2015 r. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 12-13.02.2015 r. 1 Projekt PO RYBY 2014-2020 został opracowany w oparciu o: przepisy prawa UE: rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia

Bardziej szczegółowo

Dzisiaj opakowanie nie jest już dodatkiem do produktu, ale samodzielnym produktem.

Dzisiaj opakowanie nie jest już dodatkiem do produktu, ale samodzielnym produktem. ROLA OPAKOWAŃ Dla niektórych wyrobów opakowanie stanowi tylko czasowy element logistyczny ułatwiający przemieszczanie. W odniesieniu do artykułów spożywczych opakowanie jest ściśle związane z produktem

Bardziej szczegółowo

AKTUALNA SYTUACJA AKWAKULTURY, WYSTĘPUJĄCE TRENDY ORAZ WNIOSKI NA PRZYSZŁOŚĆ

AKTUALNA SYTUACJA AKWAKULTURY, WYSTĘPUJĄCE TRENDY ORAZ WNIOSKI NA PRZYSZŁOŚĆ AKTUALNA SYTUACJA AKWAKULTURY, WYSTĘPUJĄCE TRENDY ORAZ WNIOSKI NA PRZYSZŁOŚĆ Andrzej Lirski Instytut Rybactwa Śródlądowego im. Stanisława Sakowicza w Olsztynie MAŁOPOLSKA REGIONALNA KONFERENCJA RYBACKA

Bardziej szczegółowo

Strategia Grupy Makarony Polskie na lata 2010-2012. 25 marca 2010 roku

Strategia Grupy Makarony Polskie na lata 2010-2012. 25 marca 2010 roku Strategia Grupy Makarony Polskie na lata 2010-2012 25 marca 2010 roku Misja Chcemy być najlepsi w dostarczaniu wysokiej jakości smacznych i zdrowych produktów 2 Strategiczne kierunki rozwoju w latach 2010-2012

Bardziej szczegółowo

PRODUKT W MARKETINGU MIX

PRODUKT W MARKETINGU MIX PRODUKT W MARKETINGU MIX PRODUKT Towar, usługa lub pomysł zawierający określony zestaw materialnych i niematerialnych cech, które zaspakajają potrzeby klientów, otrzymywany w zamian za pieniądze lub inną

Bardziej szczegółowo

Projektowane rozwiązania dotyczące warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach priorytetu 4

Projektowane rozwiązania dotyczące warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach priorytetu 4 Projektowane rozwiązania dotyczące warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach priorytetu 4 Załącznik 1 Podstawa prawna: Unia Europejska przewiduje dla państw członkowskich pomoc finansową z funduszy

Bardziej szczegółowo

Europejski Fundusz Morski i Rybacki jako narzędzie do promowania zrównoważonych praktyk rybackich. Wilno, 19 marca 2013r.

Europejski Fundusz Morski i Rybacki jako narzędzie do promowania zrównoważonych praktyk rybackich. Wilno, 19 marca 2013r. Europejski Fundusz Morski i Rybacki jako narzędzie do promowania zrównoważonych praktyk rybackich. Wilno, 19 marca 2013r. EFMR 2014-2020 Budżet EFRM na lata 2014 2020, wg cen bieżących, może wynosić 6,

Bardziej szczegółowo

Dział programowy: Kuchnia bezpieczna i przyjazna użytkownikom

Dział programowy: Kuchnia bezpieczna i przyjazna użytkownikom TECHNIKA ZAJĘCIA ŻYWIENIOWE Dział programowy: Kuchnia bezpieczna i przyjazna użytkownikom Nr 2 Zapoznanie z programem i systemem oceniania. Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP) na lekcjach zajęć technicznych.

Bardziej szczegółowo

Sektorowy Program Operacyjny Rybołówstwo i Przetwórstwo Ryb

Sektorowy Program Operacyjny Rybołówstwo i Przetwórstwo Ryb Sektorowy Program Operacyjny Rybołówstwo i Przetwórstwo Ryb Celem głównym Sektorowego Programu Operacyjnego Rybołówstwo i Przetwórstwo Ryb (SPO-RYBY) jest racjonalna gospodarka żywymi zasobami wód i poprawa

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Pytania/pola zaznaczone (*) są obowiązkowe. Prosimy wpisać N/A w przypadku gdy pole nie dotyczy twojego przedsiębiorstwa.

ANKIETA. Pytania/pola zaznaczone (*) są obowiązkowe. Prosimy wpisać N/A w przypadku gdy pole nie dotyczy twojego przedsiębiorstwa. ANKIETA Informacje podane w niniejszej ankiecie mają charakter poufny i zostaną wykorzystane wyłącznie na potrzeby realizacji projektu TRAFOON. Analiza zawartych treści będzie pomocna w określeniu najistotniejszych

Bardziej szczegółowo

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej 2012 System B2B jako element przewagi konkurencyjnej dr inż. Janusz Dorożyński ZETO Bydgoszcz S.A. Analiza biznesowa integracji B2B Bydgoszcz, 26 września 2012 Kilka słów o sobie główny specjalista ds.

Bardziej szczegółowo

Polscy konsumenci a pochodzenie produktów. Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2013.

Polscy konsumenci a pochodzenie produktów. Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2013. Polscy konsumenci a pochodzenie produktów.. Spis treści Wstęp 3 1. Jak często sprawdzacie Państwo skład produktu na etykiecie? 4 2. Jak często sprawdzacie Państwo informację o kraju wytworzenia produktu

Bardziej szczegółowo

GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI

GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI edycja I eliminacje centralne 14 maja 2015 r. 9. Strategia polegająca na zaspokajaniu potrzeb klientów mało wrażliwych na

Bardziej szczegółowo

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP System HACCP Od przystąpienia Polski do Unii Europejskiej wszystkie firmy zajmujące się produkcją i dystrybucją żywności muszą wdrożyć i stosować zasady systemu HACCP. Przed opisaniem podstaw prawnych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ...

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 Rozdział II ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... 33 Rozdział III ROLA SERWISU INTERNETOWEGO UCZELNI

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa ARiMR w liczbach i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013 Wykres 5.

Program Operacyjny Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa ARiMR w liczbach i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013 Wykres 5. www.arimr.gov.pl Lipiec 2012 O ARiMR Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od 1994 r. wspiera działania służące rozwojowi rolnictwa i obszarów wiejskich. Agencja zajmuje się wdrażaniem instrumentów

Bardziej szczegółowo

Materiał wstępny do dyskusji nt. podziału środków finansowych pomiędzy Priorytety i Środki projektu Programu Operacyjnego Rybactwo i Morze (PO RYBY

Materiał wstępny do dyskusji nt. podziału środków finansowych pomiędzy Priorytety i Środki projektu Programu Operacyjnego Rybactwo i Morze (PO RYBY Materiał wstępny do dyskusji nt. podziału środków finansowych pomiędzy Priorytety i Środki projektu Programu Operacyjnego Rybactwo i Morze (PO RYBY 2014-2020) Dokumenty, na podstawie których opracowano

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż.

Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż. Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż. Sławomir Stec Zakład Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich Państwowa Wyższa

Bardziej szczegółowo

Krajowy system ekozarządzania i audytu. EMAS potrzeba czy konieczność?

Krajowy system ekozarządzania i audytu. EMAS potrzeba czy konieczność? Krajowy system ekozarządzania i audytu EMAS potrzeba czy konieczność? Agnieszka Zdanowska Departament Informacji o Środowisku Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska 25 listopada 2010 r., Poznań Międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA 1. Klaster / Klastering Strona 1 Rys historyczny Inicjatywy klastrowe powstają w wyniku polityki rozwoju gospodarczego lub też w wyniku wydarzeń, które skłaniają

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

biuro pośrednictwa Jak założyć kredytowego ABC BIZNESU

biuro pośrednictwa Jak założyć kredytowego ABC BIZNESU Jak założyć biuro pośrednictwa kredytowego ABC BIZNESU Jak założyć biuro pośrednictwa kredytowego ABC BIZNESU Spis treści 2 Pomysł na firmę / 3 1. Klienci biura pośrednictwa kredytowego / 4 2. Cele i zasoby

Bardziej szczegółowo

Praca dyplomowa. Ocena zarządzania jakością według normy ISO 9001 w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego Autor: Justyna Gniady

Praca dyplomowa. Ocena zarządzania jakością według normy ISO 9001 w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego Autor: Justyna Gniady Praca dyplomowa Ocena zarządzania jakością według normy ISO 9001 w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego Autor: Justyna Gniady Opiekun pracy: dr inż. Stanisław Zając INSTYTUT GODPODARKI I POLITYKI SPOŁECZNEJ

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie

Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie System zarządzania energią to uniwersalne narzędzie dające możliwość generowania oszczędności energii, podnoszenia jej efektywności

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie do współpracy

Zaproszenie do współpracy WHEREVER U R Zaproszenie do współpracy NASZA MISJA Żyjemy w świecie, w którym czas ma wagę złota. Pracujemy pod jego presją, biegamy cały dzień, aby zdążyć i wzdychamy szkoda, że doba ma tylko 24 godziny.

Bardziej szczegółowo

Społeczna Odpowiedzialność Biznesu (CSR) perspektywa małego i średniego biznesu

Społeczna Odpowiedzialność Biznesu (CSR) perspektywa małego i średniego biznesu Społeczna Odpowiedzialność Biznesu (CSR) perspektywa małego i średniego biznesu Społeczna Odpowiedzialność Biznesu perspektywa małego i średniego biznesu Czy to tylko kwestia pieniędzy? Jak jest rozumiany

Bardziej szczegółowo

Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii. dla Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności

Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii. dla Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Przemysłu, Badań Naukowych i Energii 29.11.2011 2011/0156(COD) PROJEKT OPINII Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii dla Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego,

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52

Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52 Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52 2 Zamieszczamy podsumowanie analizy rynkowej wraz z aneksem statystycznym, przygotowanej dla Centrów Obsługi Eksportera i Inwestora (COIE),

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja i identyfikowalność artykułów spożywczych. Bronisze, 04.12.2015 r.

Identyfikacja i identyfikowalność artykułów spożywczych. Bronisze, 04.12.2015 r. Identyfikacja i identyfikowalność artykułów spożywczych Bronisze, 04.12.2015 r. 1 Zadaniem Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest m.in. sprawowanie nadzoru nad warunkami zdrowotnymi żywności i żywienia,

Bardziej szczegółowo

Strategie wspó³zawodnictwa

Strategie wspó³zawodnictwa Strategie wspó³zawodnictwa W MESE można opracować trzy podstawowe strategie: 1) niskich cen (dużej ilości), 2) wysokich cen, 3) średnich cen. STRATEGIA NISKICH CEN (DUŻEJ ILOŚCI) Strategia ta wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE STRATEGICZNEJ OCENY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DLA PROJEKTU PN. PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA GORZOWA WLKP.

PODSUMOWANIE STRATEGICZNEJ OCENY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DLA PROJEKTU PN. PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA GORZOWA WLKP. PODSUMOWANIE STRATEGICZNEJ OCENY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DLA PROJEKTU PN. PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA GORZOWA WLKP. SPIS TREŚCI 1. WSTĘP... 3 2. RAMOWY PRZEBIEG STRATEGICZNEJ OCENY ODDZIAŁYWANIA

Bardziej szczegółowo

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Andrzej Kowalski Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Katedra Rozwoju Obszarów Wiejskich Szkoła Główna Handlowa Warszawa kwiecień 2009 Wzajemne

Bardziej szczegółowo

Wymagania prawne w zakresie bezpieczeństwa żywności ze specjalnym uwzględnieniem legislacji europejskiej

Wymagania prawne w zakresie bezpieczeństwa żywności ze specjalnym uwzględnieniem legislacji europejskiej Wymagania prawne w zakresie bezpieczeństwa żywności ze specjalnym uwzględnieniem legislacji europejskiej dr Paweł Wojciechowski Katedra Prawa Rolnego i Systemu Ochrony Żywności Wydział Prawa i Administracji

Bardziej szczegółowo

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe Ekonomika Transportu każda zorganizowana postać podażowej strony rynku usług przemieszczania, mająca swoją nazwę i oferującą specyficzny produkt - usługę transportową Cechy: odrębność ekonomiczna odrębność

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW DLA POSZCZEGÓLNYCH OSI PRIORYTETOWYCH, DZIAŁAŃ I PODDZIAŁAŃ RPO WO 2014-2020 zakres: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW DLA POSZCZEGÓLNYCH OSI PRIORYTETOWYCH, DZIAŁAŃ I PODDZIAŁAŃ RPO WO 2014-2020 zakres: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW DLA POSZCZEGÓLNYCH OSI PRIORYTETOWYCH, DZIAŁAŃ I PODDZIAŁAŃ RPO WO 2014-2020 zakres: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego OŚ PRIORYTETOWA II RPO WO 2014-2020 KONKURENCYJNA

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Profil : Zawodowy Stopień studiów: Kierunek studiów: Turystyka i Rekreacja Specjalność: Semestr: 1 Forma studiów: stacjonarne/niestacjonarne Moduł

Bardziej szczegółowo

Racjonalne gospodarowanie produktami spożywczymi. Fundacja Rozwoju Lokalnego Równać Szanse

Racjonalne gospodarowanie produktami spożywczymi. Fundacja Rozwoju Lokalnego Równać Szanse Racjonalne gospodarowanie produktami spożywczymi Fundacja Rozwoju Lokalnego Równać Szanse Marnowana żywność żywność konsumpcyjna, wytworzona, ale która nie została spożyta przez człowieka Straty i marnowanie

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

Wspólna Polityka Rybołówstwa

Wspólna Polityka Rybołówstwa Wspólna Polityka Rybołówstwa (środki pomocowe) Program Operacyjny Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013 (PO RYBY 2007-2013) Realizacja PO RYBY 2007-2013 około

Bardziej szczegółowo

PRAKTYCZNE WDRAŻANIE WSPARCIA W RAMACH LOKALNYCH GRUP RYBACKICH ORAZ UDZIAŁ W PROCESIE APLIKACYJNYM URZĘDÓW MARSZAŁKOWSKICH

PRAKTYCZNE WDRAŻANIE WSPARCIA W RAMACH LOKALNYCH GRUP RYBACKICH ORAZ UDZIAŁ W PROCESIE APLIKACYJNYM URZĘDÓW MARSZAŁKOWSKICH PRAKTYCZNE WDRAŻANIE WSPARCIA W RAMACH LOKALNYCH GRUP RYBACKICH ORAZ UDZIAŁ W PROCESIE APLIKACYJNYM URZĘDÓW MARSZAŁKOWSKICH Karolina Szambelańczyk Oddział Obsługi PO Ryby Departament Programów Rozwoju

Bardziej szczegółowo

PLANOWANE KIERUNKI DZIAŁAŃ

PLANOWANE KIERUNKI DZIAŁAŃ PLANOWANE KIERUNKI DZIAŁAŃ POWIATOWEGO URZĘDU PRACY W WAŁCZU W ZAKRESIE PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU NA LATA 2000-2010 1 Przy wyznaczaniu zadań i kierunków działania powiatu w zakresie zatrudnienia i zwalczania

Bardziej szczegółowo

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne Podstawy Marketingu Marketing zagadnienia wstępne Definicje marketingu: Marketing to zyskowne zaspokajanie potrzeb konsumentów /Kotler 1994/. Marketing to kombinacja czynników, które należy brać pod uwagę

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH Priorytet 1. Ułatwianie transferu wiedzy i innowacji w rolnictwie, leśnictwie i na obszarach wiejskich 1a. Zwiększenie innowacyjności i bazy wiedzy na obszarach

Bardziej szczegółowo

Marketing Internetowy (cz. 3) - Badania marketingowe - wzorce i procedury segmentacji rynku cz. I

Marketing Internetowy (cz. 3) - Badania marketingowe - wzorce i procedury segmentacji rynku cz. I Marketing Internetowy (cz. 3) - Badania marketingowe - wzorce i procedury segmentacji rynku cz. I Wzorce i procedury segmentacji rynku - wstęp Bez względu na posiadane towary czy usługi należy liczyć się

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do tematyki społecznej odpowiedzialności biznesu dla małych i średnich przedsiębiorstw

Wprowadzenie do tematyki społecznej odpowiedzialności biznesu dla małych i średnich przedsiębiorstw Wprowadzenie do tematyki społecznej odpowiedzialności biznesu dla małych i średnich przedsiębiorstw Niniejszy przewodnik został stworzony jako część paneuropejskiej kampanii informacyjnej na temat CSR

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego Strona 2 PLAN DZIAŁANIA KT 270 ds. Zarządzania Środowiskowego STRESZCZENIE Komitet Techniczny ds. Zarządzania Środowiskowego został powołany 27.02.1997 r. w ramach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego.

Bardziej szczegółowo

PR to nie potwór. Po co firmie PR?

PR to nie potwór. Po co firmie PR? Oferta W swojej codziennej pracy pomagamy firmom w budowaniu dobrego wizerunku i wzmocnieniu pozycji marki. Staramy się wykorzystać jak najwięcej dostępnych form i narzędzi komunikacji, aby dotrzeć z informacją

Bardziej szczegółowo

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA Autor: red. Piotr Jeżowski, Wstęp Jedną z najważniejszych kwestii współczesności jest zagrożenie środowiska przyrodniczego i

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie zmianą - rozwój zarządzania procesowego wg ISO 9001:2015

Zarządzanie zmianą - rozwój zarządzania procesowego wg ISO 9001:2015 Zarządzanie zmianą - rozwój zarządzania procesowego wg ISO 9001:2015 ZAPEWNIAMY BEZPIECZEŃSTWO Piotr Błoński, Warszawa, 17.03.2016 r. Program 1. Zarządzanie zmianą - zmiany w normie ISO 9001:2015 2. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Ekoinnowacje w Polsce w aspekcie możliwości współpracy nauki z biznesem. Paweł Woźniak EKOS Poznań sp. z o.o.

Ekoinnowacje w Polsce w aspekcie możliwości współpracy nauki z biznesem. Paweł Woźniak EKOS Poznań sp. z o.o. Ekoinnowacje w Polsce w aspekcie możliwości współpracy nauki z biznesem Paweł Woźniak EKOS Poznań sp. z o.o. EKOS Poznań jako nazwa handlowa funkcjonuje na rynku od 1987. Głównymi obszarami działalności

Bardziej szczegółowo

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r.

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r. Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie Warszawa 8 maja 2013 r. Efektywne zarządzanie energią jest jednym z warunków krytycznych do osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym OCENA EFEKTYWNOŚCI I FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WSPÓŁFINANSOWANYCH FUNDUSZAMI UNII EUROPEJSKIEJ Autor: Jacek Sierak, Remigiusz Górniak, Wstęp Jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

UNIQ Lisner sp. z o.o.

UNIQ Lisner sp. z o.o. UNIQ Lisner sp. z o.o. System identyfikacji i identyfikowalności w zakładzie Lisner wraz z wybranymi aspektami certyfikacji MSC Jolanta Dębowska Dyrektor ds. Jakości Zakres prezentacji 1. Identyfikowalność

Bardziej szczegółowo

Dlaczego nie stać nas na tanie rzeczy? Racjonalne korzystanie ze środków wspólnotowych.

Dlaczego nie stać nas na tanie rzeczy? Racjonalne korzystanie ze środków wspólnotowych. Konferencja Lokalne Grupy Rybackie szansą czy tylko nadzieją? Dlaczego nie stać nas na tanie rzeczy? Racjonalne korzystanie ze środków wspólnotowych. Gdańsk - Polfish czerwiec - 2011 r www.ngr.pila.pl

Bardziej szczegółowo

Co n a s w y r ó ż n i a

Co n a s w y r ó ż n i a Kim jesteśmy Centrum Prawa Żywnościowego to profesjonalny ośrodek doradczo- -badawczy specjalizujący się w dziedzinie prawa żywnościowego. Stanowi ono fachowe zaplecze eksperckie dla wszystkich podmiotów

Bardziej szczegółowo

Informacje o wybranych funkcjach systemu klasy ERP Realizacja procedur ISO 9001

Informacje o wybranych funkcjach systemu klasy ERP Realizacja procedur ISO 9001 iscala Informacje o wybranych funkcjach systemu klasy ERP Realizacja procedur ISO 9001 Opracował: Grzegorz Kawaler SCALA Certified Consultant Realizacja procedur ISO 9001 1. Wstęp. Wzrastająca konkurencja

Bardziej szczegółowo

Praktyczne znaczenie idei LGR dla sektora rybackiego i rozwoju obszarów zależnych od rybactwa

Praktyczne znaczenie idei LGR dla sektora rybackiego i rozwoju obszarów zależnych od rybactwa Praktyczne znaczenie idei LGR dla sektora rybackiego i rozwoju obszarów zależnych od rybactwa Konferencja "Lokalne Grupy Rybackie szansą czy tylko nadzieją" 2/06/2011 r. MTG Polfish 2011 r. Takie będą

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU I. STRESZCZENIE to krótkie, zwięzłe i rzeczowe podsumowanie całego dokumentu, które powinno zawierać odpowiedzi na następujące tezy: Cel opracowania planu (np. założenie

Bardziej szczegółowo

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Konferencja Wiejska Polska 25 26 maja 2013 r. Konin/Licheń Krajowe podstawy strategiczne polityki

Bardziej szczegółowo

OPAKOWANIA A PROMOCJA PAKOWANYCH PRODUKTÓW

OPAKOWANIA A PROMOCJA PAKOWANYCH PRODUKTÓW OPAKOWANIA A PROMOCJA PAKOWANYCH PRODUKTÓW Opakowania są najlepszą promocją owoców i warzyw oraz kluczem do efektywnej sprzedaży świeżych produktów ogrodniczych. W procesie sprzedaży owoce i warzywa tworzą

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Zwrot z inwestycji w IT: prawda czy mity

Zwrot z inwestycji w IT: prawda czy mity Zwrot z inwestycji w IT: prawda czy mity Inwestycje w technologie IT 1 muszą podlegać takim samym regułom oceny, jak wszystkie inne: muszą mieć ekonomiczne uzasadnienie. Stanowią one koszty i jako takie

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI W SEZONIE LETNIM INFORMACJE DLA KONSUMENTÓW

BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI W SEZONIE LETNIM INFORMACJE DLA KONSUMENTÓW BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI W SEZONIE LETNIM INFORMACJE DLA KONSUMENTÓW Nadchodzi lato, czas wysokich temperatur, wzmożonego ruchu turystycznego oraz sezonowych produktów spożywczych takich jak warzywa, owoce,

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA

WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA ZAKŁAD PODSTAW ŻYWIENIA CZŁOWIEKA Dr inż. Edyta Balejko, dr inż. Anna Bogacka, dr inż. Anna Sobczak-Czynsz Przedmiot: Podstawy żywienia człowieka (MS i TŻiŻCz z uz.)

Bardziej szczegółowo

Profile głównych duńskich firm branży spożwczej i żywności pakowanej - TULIP 2012-11-20 14:34:34

Profile głównych duńskich firm branży spożwczej i żywności pakowanej - TULIP 2012-11-20 14:34:34 Profile głównych duńskich firm branży spożwczej i żywności pakowanej - TULIP 2012-11-20 14:34:34 2 Tulip Food Co jest relatywnie silną i niezależną filią duńskiego koncernu Korona (Danish Crown Group).

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z BADAŃ EWALUACYJNYCH EFEKTYWNOŚCI EKOLOGICZNEJ PRZEDSIĘBIORSTW/ORGANIZACJI/INSTYTUCJI W RAMACH PROJEKTU

RAPORT Z BADAŃ EWALUACYJNYCH EFEKTYWNOŚCI EKOLOGICZNEJ PRZEDSIĘBIORSTW/ORGANIZACJI/INSTYTUCJI W RAMACH PROJEKTU Ewelina Ciaputa RAPORT Z BADAŃ EWALUACYJNYCH EFEKTYWNOŚCI EKOLOGICZNEJ PRZEDSIĘBIORSTW/ORGANIZACJI/INSTYTUCJI W RAMACH PROJEKTU ZIELONA INICJATYWA GOSPODARCZA. PARTNERSTWO NA RZECZ EFEKTYWNOŚCI EKOLOGICZNEJ

Bardziej szczegółowo

(Akty ustawodawcze) DYREKTYWY

(Akty ustawodawcze) DYREKTYWY 16.12.2011 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 334/1 I (Akty ustawodawcze) DYREKTYWY DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2011/91/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oznaczeń lub oznakowań identyfikacyjnych

Bardziej szczegółowo

Łańcuch dostaw Łańcuch logistyczny

Łańcuch dostaw Łańcuch logistyczny Zarządzanie logistyką Dr Mariusz Maciejczak Łańcuch dostaw Łańcuch logistyczny www.maciejczak.pl Łańcuch logistyczny a łańcuch dostaw Łańcuch dostaw w odróżnieniu od łańcucha logistycznego dotyczy integracji

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp

GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp Podręcznik oddawany do rąk Czytelników jest rezultatem wyników badań Zespołu Katedry Samorządu Terytorialnego i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Strategia Energetyki Województwa Lubuskiego

Strategia Energetyki Województwa Lubuskiego Strategia Energetyki Województwa Lubuskiego Podsumowanie procedury strategicznej oceny oddziaływania na środowisko www.energoekspert.com.pl Wrzesień, 2013 Spis treści 1. Podstawa prawna i przebieg procedury...

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW

POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW WSTĘP Jednym z długoterminowych celów Fabryki Komunikacji Społecznej jest korzystanie z usług dostawców spełniających wymogi bezpieczeństwa,

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Logistyka Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 3 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Omówione zagadnienia Międzyorganizacyjne relacje logistyczne

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zagadnienia opracowane na podstawie wniosków z analizy nadzorczej

Podstawowe zagadnienia opracowane na podstawie wniosków z analizy nadzorczej Stanowisko UKNF w sprawie dobrych praktyk w zakresie walutowych transakcji pochodnych - podstawowe zagadnienia opracowane na podstawie wniosków z analizy nadzorczej Zgromadzony w toku czynności nadzorczych

Bardziej szczegółowo

INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego są sobie potrzebne?

INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego są sobie potrzebne? POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA I EKONOMII Międzynarodowa Konferencja Naukowo-techniczna PROGRAMY, PROJEKTY, PROCESY zarządzanie, innowacje, najlepsze praktyki INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego

Bardziej szczegółowo

Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR)

Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR) Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR) To koncepcja, według, której firmy dobrowolnie prowadzą działalność uwzględniającą interesy społeczne i ochronę środowiska,

Bardziej szczegółowo

OCENA ANKIETY WERYFIKACYJNEJ W ZAKRESIE UZYSKANIA CERTYFIKATU ORGANIZACJA SPOŁECZNIE ZAANGAŻOWANA

OCENA ANKIETY WERYFIKACYJNEJ W ZAKRESIE UZYSKANIA CERTYFIKATU ORGANIZACJA SPOŁECZNIE ZAANGAŻOWANA Lp. I Informacje o Organizacji OCENA ANKIETY WERYFIKACYJNEJ W ZAKRESIE UZYSKANIA CERTYFIKATU ORGANIZACJA SPOŁECZNIE ZAANGAŻOWANA Pensjonat Reymontówka*** Ul. Nędzy Kubińca 170 34-511 Kościelisko II Informacje

Bardziej szczegółowo

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 12.08.2014, Łódź Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 12.08.2014, Łódź PLAN PREZENTACJI 1. Opis Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Proces informowania przedstawicieli pracowników i przeprowadzania z nimi konsultacji w zakresie efektywnego wykorzystania zasobów w europejskim

Proces informowania przedstawicieli pracowników i przeprowadzania z nimi konsultacji w zakresie efektywnego wykorzystania zasobów w europejskim Proces informowania przedstawicieli pracowników i przeprowadzania z nimi konsultacji w zakresie efektywnego wykorzystania zasobów w europejskim przemyśle stalowym Wnioski i zalecenia Kwiecień 2015 1 Przypomnienie

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE MARKI W PROMOCJI TURYSTYCZNEJ POLSKI. Jawor, 17 września 2011

ZNACZENIE MARKI W PROMOCJI TURYSTYCZNEJ POLSKI. Jawor, 17 września 2011 ZNACZENIE MARKI W PROMOCJI TURYSTYCZNEJ POLSKI Jawor, 17 września 2011 Marka jako pojęcie nazwa pojęcie znak symbol rysunek Kombinacja cech materialnych (funkcjonalnych) i niematerialnych, generowanych

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKETINGOWE: MARKETING MIX

ZARZĄDZANIE MARKETINGOWE: MARKETING MIX Z przyjemnością odpowiemy na wszystkie pytania. Prosimy o kontakt: e-mail: kontakt@mr-db.pl tel. +48 606 356 999 www.mr-db.pl MRDB Szkolenie otwarte ZARZĄDZANIE MARKETINGOWE: MARKETING MIX planowanie i

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia nr 11. mgr Jolanta Tkaczyk

Ćwiczenia nr 11. mgr Jolanta Tkaczyk Ćwiczenia nr 11 mgr Jolanta Tkaczyk Segmentacja Segmentacja to podział rynku na jednorodne grupy z punktu widzenia reakcji konsumentów na produkt marketingowy Segmentacja umożliwia dostosowanie oferty

Bardziej szczegółowo

ZALECANA LITERATURA:

ZALECANA LITERATURA: ZALECANA LITERATURA: Marketing. Sposób myślenia i działania. Red. J. Perenc. Wydawnictwo Naukowe US, Szczecin 2002 A. Smalec, G. Rosa, L. Gracz: Marketing przewodnik do ćwiczeń. Wydawnictwo Naukowe US,

Bardziej szczegółowo

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Proces systematycznego zbierania, analizowania publikowania wiarygodnych informacji,

Bardziej szczegółowo

EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII. mgr Małgorzata GÓRALCZYK

EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII. mgr Małgorzata GÓRALCZYK EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII mgr Małgorzata GÓRALCZYK Polska Akademia Nauk, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Pracownia Badań Strategicznych, ul. Wybickiego

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia firmy Unilever w zakresie stosowania oświadczeń zdrowotnych odnośnie tłuszczów do smarowania

Doświadczenia firmy Unilever w zakresie stosowania oświadczeń zdrowotnych odnośnie tłuszczów do smarowania Doświadczenia firmy Unilever w zakresie stosowania oświadczeń zdrowotnych odnośnie tłuszczów do smarowania Paweł Badowski Regulatory Affairs Manager Unilever Polska Oświadczenia zdrowotne w teorii i praktyce

Bardziej szczegółowo

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy ZAGADNIENIA Z PRZEDMIOTÓW KIERUNKOWYCH 1. Podstawowe typy i rodzaje przedsiębiorstw turystycznych w Polsce. Zakres ich funkcjonowania. Struktury organizacyjne

Bardziej szczegółowo

Kto powinien mieć. prawa połowowe. Pytanie od grupy Zielonych w Parlamencie Europejskim. Photo Jillian Pond

Kto powinien mieć. prawa połowowe. Pytanie od grupy Zielonych w Parlamencie Europejskim. Photo Jillian Pond Kto powinien mieć prawa połowowe Pytanie od grupy Zielonych w Parlamencie Europejskim. Photo Jillian Pond ZBYT WIELE JEDNOSTEK NISKIE ZYSKI KLĘSKA EKOLOGICZNA Photo Håkan Lindgren / SCANPIX KOMU PRZYZNAĆ

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 26 września 2013, godz. 15:30 17:00 Centrum Konferencyjne Sheraton Panel dyskusyjny Bezpieczeństwo energetyczne. Jaki model dla kogo? Ile solidarności, ile państwa, ile

Bardziej szczegółowo