Rehabilitacja zawodowa i jej znaczenie w integracji osób niepełnosprawnych na otwartym rynku pracy

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rehabilitacja zawodowa i jej znaczenie w integracji osób niepełnosprawnych na otwartym rynku pracy"

Transkrypt

1 Elżbieta Ryżek Rehabilitacja zawodowa i jej znaczenie w integracji osób niepełnosprawnych na otwartym rynku pracy Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych określa rehabilitację osób niepełnosprawnych jako zespół działań organizacyjnych, leczniczych, psychologicznych, technicznych, szkoleniowych, edukacyjnych i społecznych, zmierzających do osiągnięcia przy aktywnym uczestnictwie tych osób możliwie najwyższego poziomu ich funkcjonowania, jakości życia i integracji społecznej. Realizowane jest to w ramach kompleksowej rehabilitacji, na którą składa się rehabilitacja lecznicza, zawodowa i społeczna. Rehabilitacja lecznicza osób niepełnosprawnych odbywa się na podstawie odrębnych przepisów i realizowana jest przez służbę zdrowia. Rehabilitacja zawodowa ma na celu ułatwienie osobie niepełnosprawnej uzyskania i utrzymania odpowiedniego zatrudnienia i awansu zawodowego przez umożliwienie jej korzystania z poradnictwa zawodowego, szkolenia zawodowego i pośrednictwa pracy. Do realizacji tych celów niezbędne jest: dokonanie oceny zdolności do pracy poprzez przeprowadzenie badań lekarskich i psychologicznych, umożliwiających określenie sprawności fizycznej, psychicznej i umysłowej do wykonywania zawodu oraz ocenę możliwości zwiększenia tej sprawności oraz ustalenia kwalifikacji, doświadczeń zawodowych, uzdolnień i zainteresowań; prowadzenie poradnictwa zawodowego uwzględniającego ocenę zdolności do pracy oraz umożliwiającego wybór odpowiedniego zawodu i szkolenia; przygotowanie zawodowe z uwzględnieniem perspektyw zatrudnienia; dobór odpowiedniego miejsca pracy i jego wyposażenie; określenie środków technicznych umożliwiających wykonywanie pracy. Rehabilitacja społeczna ma na celu umożliwienie osobom niepełnosprawnym uczestnictwa w życiu społecznym i realizowana jest przez: wyrabianie zaradności osobistej i pobudzanie aktywności społecznej osoby niepełnosprawnej; wyrabianie umiejętności samodzielnego pełnienia funkcji społecznych;

2 8 Elżbieta Ryżek likwidację barier: architektonicznych, urbanistycznych, transportowych, technicznych w komunikowaniu się i dostępie do informacji; kształtowanie w społeczeństwie właściwych postaw i zachowań sprzyjających integracji z osobami niepełnosprawnymi. Zasady rehabilitacji zawodowej W organizowaniu dla osób niepełnosprawnych różnych form pracy zawodowej należy kierować się zasadami rehabilitacji zawodowej: 1. Wykonywanie pracy zawodowej przez osobę niepełnosprawną uwarunkowane jest możliwością wykonywania różnych czynności, stopniem indywidualnej sprawności, specjalnych zdolności i umiejętności, cech osobowości. Należy pamiętać, że żadna praca nie wymaga od człowieka, który ma ją wykonywać pełnej sprawności. Istnieją prace o różnej skali wymagań. Jedne wymagają wysokiej sprawności fizycznej lub manualnej, inne intelektualnej lub specjalnej zdolności i umiejętności, a nawet określonych cech osobowości. Osoby niepełnosprawne na skutek uszkodzenia organizmu nie tracą wszystkich możliwości, zachowując umiejętności wykonywania. Wyjątki stanowią osoby niepełnosprawne całkowicie niezdolne do pracy i na skutek poważnego uszkodzenia i znacznego obniżenia sprawności organizmu. 2. Osoby niepełnosprawne mają możliwość uruchomienia pewnych mechanizmów kompensacyjnych. Kompensacja polega na zastąpieniu uszkodzonych lub zaburzonych sprawności organizmu przez inne czynności. U podstaw kompensacji leży fakt, że organizm ludzki charakteryzuje się pewną dynamiką i zdolnością adaptacji do zaistniałych zmian. Dysponuje on także rezerwami, które mogą być uruchomione i wykorzystywane w razie potrzeby. 3. Istnieją możliwości adaptacji stanowiska i miejsca pracy stosownie do potrzeb pracownika niepełnosprawnego. Adaptacja stanowiska i miejsca pracy obejmuje: fizyczną adaptację stanowiska i miejsca pracy, dokonanie zmian lub modyfikacji polegających na zastosowaniu dodatkowych elementów, dodatkowego oprzyrządowania, zlikwidowania barier architektonicznych; wyposażenie pracownika niepełnosprawnego w odpowiedni, dostosowany do rodzaju niepełnosprawności sprzęt rehabilitacyjny, umożliwiający wykonywanie czynności i zadań zawodowych. Niepełnosprawność prowadzi do ograniczeń w pełnieniu określonych funkcji społecznych, do których należy niezależność ekonomiczna i integracja społeczna. Rehabilitacja zawodowa według Międzynarodowej Organizacji Pracy jest częścią ogólnego procesu rehabilitacji i polega na udzielaniu osobie niepełnosprawnej takich usług, jak: poradnictwo zawodowe, szkolenie zawodowe i zatrudnienie w celu umożliwienia uzyskania, utrzymania i awansu w odpowiedniej pracy, a przez to integracji lub reintegracji w życie społeczne. Rehabilitacja zawodowa przebiega wieloetapowo, rozpoczyna się oceną zdolności do pracy i poradą doradcy zawodowego, a następnie polega na przygotowaniu do pracy, utrzymaniu tej osoby w miejscu pracy i uzyskania przez nią ewentualnego awansu zawodowego. Poradnictwo zawodowe dla osób niepełnosprawnych Pierwszym etapem rehabilitacji zawodowej jest poradnictwo zawodowe proces polegający na udzieleniu pomocy osobom z ograniczoną zdolnością do pracy w podjęciu decyzji zawodowej, czyli wyborze odpowiedniej kariery zawodowej. Proces ten powinien się rozpocząć w gimnazjum, gdzie uczniowie otrzymują informacje o szkołach ponadpodstawowych, placówkach edukacji specjalnej i kształceniu integracyjnym. Profesjonalnych porad w tym zakresie udzielają poradnie psychologiczno-pedagogiczne, centra informacji zawodowej, doradcy zawodowi urzędów pracy i stowarzyszeń niepełnosprawnych. Poradnictwa zawodowego wymagają osoby w różnym wieku:

3 Rehabilitacja zawodowa i jej znaczenie w integracji osób niepełnosprawnych na otwartym rynku pracy 9 młodzież niepełnosprawna, która staje przed wyborem odpowiedniej szkoły zawodowej, uczelni lub innej formy przygotowania do pracy zawodowej i nie wie, jaki zawód jest dla niej najbardziej odpowiedni, dorosłe osoby niepełnosprawne wymagające rehabilitacji zawodowej, które nie mają przygotowania do pracy i dotychczas nie były aktywne zawodowo lub w czasie zatrudnienia stały się niepełnosprawnymi i wymagają zmiany zawodu. Udzielenie przez doradcę prawidłowej porady zawodowej poprzedza poznanie możliwości zawodowych osoby niepełnosprawnej oraz poznanie wymagań różnych zawodów i stanowisk pracy dostępnych na rynku pracy. W wyniku poradnictwa zawodowego i określenia oceny zdolności do pracy należy ustalić przeciwwskazania do wykonywania pracy zawodowej, tj. określić, jakich rodzajów pracy osoba niepełnosprawna z uwagi na naruszoną sprawność organizmu nie powinna wykonywać oraz w jakich warunkach środowiska nie może świadczyć pracy. Określa się to jako diagnozę negatywną. W przypadku ustalania warunków, w jakich osoba niepełnosprawna zachowała zdolność do świadczenia pracy przy uwzględnieniu jej możliwości psychofizycznych i zachowanych funkcjach organizmu, które mogą być użyteczne w procesie pracy określa się to jako diagnozę pozytywną. Szkolenie zawodowe Przygotowanie do pracy jest drugim etapem rehabilitacji zawodowej, opartym na kompleksowej ocenie zdolności do pracy i ustalonej diagnozie zawodowej. Przygotowanie do pracy może obejmować różny zakres wiedzy teoretycznej i umiejętności praktycznych, które decydują o poziomie kwalifikacji zawodowych. Szkolenie zawodowe obejmuje przygotowanie zawodowe do wykonywania konkretnych, nieskomplikowanych zadań zawodowych na określonym stanowisku pracy. Przeprowadza się je zwykle w ramach form pozaszkolnych, w ramach szkolenia przywarsztatowego, szkolenia wewnątrzwarsztatowego lub kursach zawodowych. Kształcenie zawodowe obejmuje pełny i wszechstronny program nauczania, dający kwalifikacje w określonym zawodzie lub specjalności zawodowej realizowane jest w formach szkolnych, placówkach kształcenia integracyjnego i specjalnego. Przekwalifikowanie stworzenie możliwości przejścia do innej działalności zawodowej, nabycie nowych umiejętności, wiedzy i sprawności. Programy celowe PFRON umożliwiają podwyższenie kwalifikacji i wejście w życie zawodowe osobom niepełnosprawnym (Junior, Edukacja, Student). Pośrednictwo pracy dla osób niepełnosprawnych Pośrednictwo pracy lub zatrudnianie osób niepełnosprawnych to działanie polegające na udzielaniu pomocy osobie poszukującej pracy w uzyskaniu odpowiedniego zatrudnienia, a zakładom pracy znalezienie odpowiednich pracowników. Z uwagi na szczególne problemy zawodowe tych osób pośrednictwem pracy zajmują się specjalne służby. Sprawności fizyczne i psychiczne osób niepełnosprawnych są ograniczone, co stwarza trudności w znalezieniu dla nich odpowiednich stanowisk pracy oraz pracodawców, którzy chcieliby ich zatrudnić.

4 10 Elżbieta Ryżek Pośrednictwo osób niepełnosprawnych opiera się na trzech przesłankach: poznaniu osoby niepełnosprawnej, poznaniu stanowiska pracy, doborze stanowiska pracy do specyficznych potrzeb osoby niepełnosprawnej. Otwarty rynek pracy dla osób niepełnosprawnych Obecnie występuje tendencja do zatrudniania osób niepełnosprawnych razem z pełnosprawnymi w zwykłych warunkach pracy. Uznaje się, że niepełnosprawni poszukujący zatrudnienia powinni uczestniczyć w normalnych, otwartych formach zatrudnienia zgodnie z rozsądnymi oczekiwaniami i celami osobistymi. Jest to konsekwentne dążenie do realizacji zasady integracji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych. Sukces tych działań zależy jednak w dużym stopniu od rynku pracy. Przy wysokim bezrobociu i rozwoju małych firm, które niechętnie zatrudniają niepełnosprawnych z powodu wciąż jeszcze występującego w społeczeństwie przekonania, że są oni z reguły niezdolni do pracy, a jeśli już pracują, to ich praca ma niższą wartość. Niepełnosprawny ma duże trudności ze znalezieniem pracy. Z reguły otwarty rynek pracy umożliwia uzyskiwanie wyższych zarobków niż praca chroniona, pozwala na pracę w bardziej zróżnicowanej grupie zawodów i daje większe szanse awansu. Wymaga jednak konkurencji osób niepełnosprawnych z pełnosprawnymi. Potencjalny pracownik musi być atrakcyjny dla pracodawcy, oferować jak największe umiejętności, kwalifikacje i wydajność, a tym wymaganiom niepełnosprawny nie zawsze może sprostać. Zatrudnienie osób niepełnosprawnych uzależnione jest od stopnia niepełnosprawności, chęci i motywacji, wykształcenia i możliwości uzyskania zatrudnienia stosownie do wskazań i przeciwwskazań zdrowotnych. W zależności od stopnia uszkodzenia organizmu i przygotowania do pracy osoby niepełnosprawne mogą być zatrudniane w zwykłych zakładach pracy, czyli na otwartym rynku pracy: na warunkach konkurencyjnych to znaczy, że osoba niepełnosprawna jest przyjmowana i pracuje na takich samych zasadach i warunkach, jak osoby pełnosprawne, z takim samym zakresem obowiązków, odpowiedzialności i uprawnień; na stanowiskach pracy specjalnie dobranych i przystosowanych do psychofizycznych potrzeb i możliwości pracownika niepełnosprawnego, wyposażonych w odpowiedni sprzęt rehabilitacyjny, narzędzia, urządzenia, elementy stanowiska, w zależności od rodzaju i zakresu niepełnosprawności, z prawem do korzystania ze specjalnych uprawnień przysługujących pracownikom niepełnosprawnym; w formie zatrudnienia wspomaganego, które polega na zatrudnianiu osób ciężko poszkodowanych na dobranym i przystosowanym stanowisku pracy, z pomocą tzw. zawodowego asystenta lub instruktora wspomagającego, który pomaga osobie niepełnosprawnej przystosować się do fizycznego i społecznego środowiska i opanować niezbędne umiejętności. Osoby niepełnosprawne zaliczone do znacznego i umiarkowanego stopnia niepełnosprawności mają określoną w definicji zdolność do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej. Aby umożliwić osobom pełną integrację z osobami realizującymi aktywność zawodową na otwartym rynku pracy, dopuszcza się możliwość podjęcia przez te osoby zatrudnienia u pracodawcy nie zapewniającego warunków pracy chronionej zgodnie z art. 4, ust. 5 ustawy o rehabilitacji. Na pracodawcę nałożony został obowiązek uzyskania pozytywnej opinii Państwowej Inspekcji Pracy o przystosowaniu stanowiska zatrudnionej osoby do potrzeb wynikających z jej niepełnosprawności. Obowiązek uzyskania pozytywnej opinii PIP ma zastosowanie w stosunku do osób podejmujących zatrudnienie, jak również pozostających w zatrudnieniu, które uzyskały orzeczenie o zaliczeniu do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, wydane od 1 lutego 2003 roku. W stosunku do osób zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności istotne obniżenie zdolności do wykonywania pracy dokonywane jest w drodze oceny wydajności pracy na danym stanowisku, osiąganej przez osobę z naruszoną sprawnością organizmu w porównaniu do wydajności pracy wykonywanej przez osoby

5 Rehabilitacja zawodowa i jej znaczenie w integracji osób niepełnosprawnych na otwartym rynku pracy 11 o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością fizyczną i psychiczną. Osoby niepełnosprawne, które ze względu na naruszenie sprawności organizmu nie mogą podjąć zatrudnienia na otwartym rynku pracy mogą znaleźć pracę w zakładach pracy chronionej oraz aktywności zawodowej. Niepełnosprawni mogą być także zatrudniani w systemie pracy nakładczej. Jest to praca bez specjalnych rygorów co do czasu i miejsca jej wykonywania i zwykle jest wykonywana poza zakładem pracy, na ogół we własnym mieszkaniu, często z pomocą rodziny. Podobny charakter, jednak z wykorzystaniem technik informatycznych, ma również szeroko propagowana obecnie telepraca. Rozważając możliwości wykonywania pracy zawodowej przez osobę niepełnosprawną na konkretnym stanowisku, należy przede wszystkim uwzględnić przeciwwskazania zdrowotne, wskazane przez lekarza specjalistę medycyny pracy. Należy jednak nadmienić, że istnieją bariery w zatrudnianiu osób niepełnosprawnych na otwartym rynku pracy: 1. Ze strony osób niepełnosprawnych: ograniczone kwalifikacje zawodowe i wykształcenie ogólne, brak wiary we własne możliwości zawodowe, trudności w adaptowaniu się do nowego środowiska oraz nowych sytuacji zawodowych, wygląd zewnętrzny (widoczne kalectwo, protezy, oszpecenia), środowisko społeczne często odradzające osobie niepełnosprawnej podjęcie zatrudnienia, renty i inne świadczenia pieniężne, stanowiące antybodźce do przystosowywania się do warunków otwartego rynku pracy. 2. Ze strony pracodawców i środowiska pracy: obawy pracodawców, że zatrudnienie osób niepełnosprawnych przysporzy wiele problemów, niechęć do przystosowywania stanowisk pracy dla osób niepełnosprawnych mimo zachęt ekonomicznych, ochrona prawna, ulgi i uprawnienia osób niepełnosprawnych (skrócony czas pracy, dodatkowy urlop, specjalne normy pracy), brak tolerancji współpracowników wobec zatrudniania osób niepełnosprawnych. Bezczynność zawodowa wpływa negatywnie na stan zdrowia osób niepełnosprawnych, sprzyjając powstawaniu nowych schorzeń i nasilaniu się istniejącej niepełnosprawności. Mając to na uwadze, należy uznać rehabilitację osoby niepełnosprawnej za proces ciągły, mający na celu poprawę i regenerację jej możliwości zgodnie z założeniem, że nie ma trwałych barier i stałych zdolności. Reasumując, rehabilitacja osób niepełnosprawnych jest złożonym, wieloetapowym i wielowymiarowym procesem zmierzającym do maksymalnego usprawniania osób dotkniętych niepełnosprawnością. Usprawnienie to odbywa się na drodze wielu profesjonalnych działań o charakterze leczniczym, psychologicznym, pedagogicznym, społecznym i zawodowym przy istotnym współudziale samych osób niepełnosprawnych. Ostatecznym celem rehabilitacji jest osiągnięcie najwyższego możliwego poziomu samodzielności i niezależności osoby niepełnosprawnej, przejście z pozycji biorcy na pozycję dawcy, osoby produktywnej i tworzącej społeczne wartości, a więc pełna integracja ze społeczeństwem, znajdująca wyraz w pełnym uczestnictwie w życiu społecznym.

6

Łomża, 02.07.2009 r. RADY MIEJSKIEJ ŁOMŻY

Łomża, 02.07.2009 r. RADY MIEJSKIEJ ŁOMŻY Łomża, 02.07.2009 r. MOPS-BZiRON - 0711-7 /09 PRZEWODNICZĄCY RADY MIEJSKIEJ ŁOMŻY Zgodnie z planem pracy Rady Miejskiej Łomży na 2009 rok przekazuję realizację Miejskiego programu działań na rzecz osób

Bardziej szczegółowo

PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W MIEŚCIE OPOLU na 2003 rok

PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W MIEŚCIE OPOLU na 2003 rok Załącznik do uchwały Nr XV/121/03 Rady Miasta Opola z dnia 26 czerwca PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W MIEŚCIE OPOLU na 2003 rok Zadania przeznaczone do wykonania w ramach programu działań

Bardziej szczegółowo

System wsparcia dzieci niepełnosprawnych w Powiecie Białostockim w ramach środków PFRON realizowany przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w

System wsparcia dzieci niepełnosprawnych w Powiecie Białostockim w ramach środków PFRON realizowany przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w System wsparcia dzieci niepełnosprawnych w Powiecie Białostockim w ramach środków PFRON realizowany przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Białymstoku USTAWA z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Z ZAKRESU REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA ORAZ

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Z ZAKRESU REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA ORAZ Załącznik do Uchwały Nr XXV/149/2008 Rady Powiatu Średzkiego z dnia 30 grudnia 2008 roku POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Z ZAKRESU REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA

Bardziej szczegółowo

Doradztwo zawodowe dla osób niepełnosprawnych. Żadna praca nie wymaga od człowieka pełnej sprawności.

Doradztwo zawodowe dla osób niepełnosprawnych. Żadna praca nie wymaga od człowieka pełnej sprawności. Doradztwo zawodowe dla osób niepełnosprawnych Żadna praca nie wymaga od człowieka pełnej sprawności. Orzekanie o niepełnosprawności Podstawą uznania osoby, która nie ukończyła 16 roku życia za niepełnosprawną

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W ZAKRESIE REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA ORAZ

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W ZAKRESIE REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA ORAZ Załącznik do uchwały Nr XXXII/219/2006 Rady Powiatu Średzkiego z dnia 23 marca 2006 roku POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W ZAKRESIE REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA

Bardziej szczegółowo

Priorytet I: Profilaktyka i ograniczanie skutków niepełnosprawności.

Priorytet I: Profilaktyka i ograniczanie skutków niepełnosprawności. Harmonogram realizacji Wojewódzkiego programu wyrównywania szans i przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu oraz pomocy w realizacji zadań na rzecz zatrudniania osób niepełnosprawnych na lata 2016-2020.

Bardziej szczegółowo

Aktywność zawodowa drogą do samodzielności osób niepełnosprawnych Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych Stopnie niepełnosprawności

Bardziej szczegółowo

Rehabilitacja społeczna

Rehabilitacja społeczna Cele Zadania Podmiot/y odpowiedzialne za realizację Wyrabianie samodzielności i zaradności osobistej uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym Termin realizacji Miejsce realizacji KRAJ Źródło finansowania

Bardziej szczegółowo

Dr Tadeusz MAJEWSKI Akademia Pedagogiki Specjalnej W Warszawie

Dr Tadeusz MAJEWSKI Akademia Pedagogiki Specjalnej W Warszawie Międzynarodowe doświadczenia w zakresie zatrudnienia wspomaganego osób niepełnosprawnych Dr Tadeusz MAJEWSKI Akademia Pedagogiki Specjalnej W Warszawie K o n s p e k t 1. Definicja zatrudnienia wspomaganego

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXIX / 238 /09 Rady Powiatu Rawickiego z dnia 30 kwietnia 2009 roku

Uchwała Nr XXIX / 238 /09 Rady Powiatu Rawickiego z dnia 30 kwietnia 2009 roku Uchwała Nr XXIX / 238 /09 Rady Powiatu Rawickiego z dnia 30 kwietnia 2009 roku w sprawie przyjęcia informacji na temat realizacji zadań powiatu z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych

Bardziej szczegółowo

Organizacja kształcenia specjalnego w roku szk.2017/2018. Krystyna Skalik

Organizacja kształcenia specjalnego w roku szk.2017/2018. Krystyna Skalik Organizacja kształcenia specjalnego w roku szk.2017/2018 Krystyna Skalik Regulacje prawne Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017r. (Dz. U. z 2017r.poz.1578) w sprawie warunków

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 2017 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 2017 r. Projekt z dnia 13 czerwca 2017 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 24 sierpnia 2017 r. Poz. 1578

Warszawa, dnia 24 sierpnia 2017 r. Poz. 1578 Warszawa, dnia 24 sierpnia 2017 r. Poz. 1578 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży

Bardziej szczegółowo

PRIORYTET I: PROFILAKTYKA I OGRANICZANIE SKUTKÓW NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI. 2012 r. 2015 r. samorządy powiatów i gmin, PFRON,

PRIORYTET I: PROFILAKTYKA I OGRANICZANIE SKUTKÓW NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI. 2012 r. 2015 r. samorządy powiatów i gmin, PFRON, Załącznik do Programu Harmonogram realizacji Wojewódzkiego programu wyrównywania szans i przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu oraz pomocy w realizacji zadań na rzecz zatrudniania osób niepełnosprawnych

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr XXV/174/13 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 22 marca 2013 r.

Uchwała nr XXV/174/13 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 22 marca 2013 r. Uchwała nr XXV/174/13 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 22 marca 2013 r. w sprawie przyjęcia Powiatowego programu działań na rzecz osób niepełnosprawnych w Powiecie Opolskim na lata 2013-2015 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Uprawnienia pracodawcy zatrudniającego osobę niepełnosprawną

Uprawnienia pracodawcy zatrudniającego osobę niepełnosprawną Uprawnienia pracodawcy zatrudniającego osobę niepełnosprawną Pracodawca, który podejmie decyzję o zatrudnieniu osoby niepełnosprawnej powinien wiedzieć, że tak jak w przypadku osób pełnosprawnych będą

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XV/91/15 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 17 grudnia 2015 r.

Uchwała Nr XV/91/15 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 17 grudnia 2015 r. Uchwała Nr XV/91/15 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie przyjęcia Powiatowego programu działań na rzecz osób niepełnosprawnych w Powiecie Opolskim na lata 2016-2020 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA LATA 2011-2015

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA LATA 2011-2015 POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA LATA 2011-2015 Według danych szacunkowych liczba niepełnosprawnych zamieszkujących Powiat Wałecki wynosi ok. 20%. Porównywalnie więc do poprzednich

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA LATA 2009 2013

POWIATOWY PROGRAM NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA LATA 2009 2013 Załącznik do Uchwały Nr XXXIV/167/2009 Rady Powiatu w Oławie z dnia 25 marca 2009 r. POWIATOWY PROGRAM NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA LATA 2009 2013 OŁAWA, marzec 2009 rok Podstawa prawna: 1. art.

Bardziej szczegółowo

Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie niepełnosprawności

Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie niepełnosprawności Vademecum dla osób niepełnosprawnych - przewodnik zawodowy Część I. Podstawowe pojęcia Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie niepełnosprawności 1 SPIS TREŚCI: Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XIV/140/2003 Rady Miasta Nowego Sącza z dnia 1 lipca 2003r.

Uchwała Nr XIV/140/2003 Rady Miasta Nowego Sącza z dnia 1 lipca 2003r. Uchwała Nr XIV/140/2003 Rady Miasta Nowego Sącza z dnia 1 lipca 2003r. w sprawie zatwierdzenia powiatowego programu działań na rzecz osób oraz planu finansowego określającego zadania i wysokość środków

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH. Rozdział I. Postanowienia ogólne

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH. Rozdział I. Postanowienia ogólne Załącznik do Uchwały Nr IV/31/2007 Rady Powiatu w Brodnicy z dnia 11 kwietnia 2007 r. POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Rozdział I Postanowienia ogólne 1 1. Powiatowy Program Działań

Bardziej szczegółowo

Stopnie niepełnosprawności

Stopnie niepełnosprawności Stopnie Od ponad dziesięciu lat nie ma juŝ I, II i III grupy inwalidzkiej. Zamiast tego funkcjonują dwa rodzaje orzecznictwa: rentowe, które omówiliśmy w kwietniowych numerach Gazety Podatnika, oraz pozarentowe.

Bardziej szczegółowo

OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE. Z. Nowak - Kapusta

OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE. Z. Nowak - Kapusta OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE Z. Nowak - Kapusta Osoba niepełnosprawna to osoba, która posiadała odpowiednie orzeczenie wydane przez organ do tego uprawniony (osoba niepełnosprawna prawnie) lub osoba, która takiego

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ Dz.U.2015.1113 z dnia 2015.08.07 Wersja od: 7 sierpnia 2015 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci

Bardziej szczegółowo

R O Z P O R Z Ą D Z E N I E M I N I S T R A E D U K A C J I N A R O D O W E J 1) z dnia.. 2015 r.

R O Z P O R Z Ą D Z E N I E M I N I S T R A E D U K A C J I N A R O D O W E J 1) z dnia.. 2015 r. R O Z P O R Z Ą D Z E N I E M I N I S T R A E D U K A C J I N A R O D O W E J 1) z dnia.. 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych,

Bardziej szczegółowo

Aktywność zawodowa jako element przygotowania do życia małżeńskorodzinnego osób niepełnosprawnych

Aktywność zawodowa jako element przygotowania do życia małżeńskorodzinnego osób niepełnosprawnych Aktywność zawodowa jako element przygotowania do życia małżeńskorodzinnego osób niepełnosprawnych Wojciech Otrębski Instytut Psychologii Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Plan wystąpienia: Skala

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 7 sierpnia 2015 r. Poz. 1113 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia,

Bardziej szczegółowo

Projekt 1. Pośrednictwo pracy. 1. Założenie: zapewnienie bezpłatnych usług pośrednictwa pracy osobom niepełnosprawnym oraz pracodawcom.

Projekt 1. Pośrednictwo pracy. 1. Założenie: zapewnienie bezpłatnych usług pośrednictwa pracy osobom niepełnosprawnym oraz pracodawcom. CZĘŚĆ IV. PROGRAM DZIAŁAŃ W ZAKRESIE REHABILITACJI ZAWODOWEJ I PRZESTRZEGANIA PRAW OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Projekt 1. Pośrednictwo pracy. 1. Założenie: zapewnienie bezpłatnych usług pośrednictwa pracy osobom

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr VIII/55/2015 Rady Miasta Nowego Sącza z dnia 24 lutego 2015 r.

Uchwała Nr VIII/55/2015 Rady Miasta Nowego Sącza z dnia 24 lutego 2015 r. Uchwała Nr VIII/55/2015 Rady Miasta Nowego Sącza z dnia 24 lutego 2015 r. w sprawie: zatwierdzenia Powiatowego Programu Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2015-2020 w Mieście Nowy Sącz. Na

Bardziej szczegółowo

PFRON, osoba niepełnosprawna. PFRON, osoba niepełnosprawna. PFRON, osoba niepełnosprawna. PFRON, osoba niepełnosprawna

PFRON, osoba niepełnosprawna. PFRON, osoba niepełnosprawna. PFRON, osoba niepełnosprawna. PFRON, osoba niepełnosprawna Tabela nr 1 Zakres działania w obszarze integracji społecznej osób Lp Cel działania Nazwa zadania Źródło finansowania Koordynator Partnerzy Termin realizacji w latach I Poprawa warunków jakości życia mieszkańców

Bardziej szczegółowo

CENTRUM EDUKACJI I AKTYWIZACJI ZAWODOWEJ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W ŁODZI

CENTRUM EDUKACJI I AKTYWIZACJI ZAWODOWEJ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W ŁODZI CENTRUM EDUKACJI I AKTYWIZACJI ZAWODOWEJ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W ŁODZI Oddział Fundacji powstał 1 lipca 2012 Prowadzimy projekt skierowany dla: osób z orzeczoną niepełnosprawnością niepracujących w wieku

Bardziej szczegółowo

Rehabilitacja Społeczna - zadania PFRON

Rehabilitacja Społeczna - zadania PFRON Rehabilitacja Społeczna - zadania PFRON Do zadań z zakresu rehabilitacji społecznej należy: 1. dofinansowanie kosztów tworzenia oraz finansowanie w całości lub w części kosztów działalności lub kosztów

Bardziej szczegółowo

Zakłady pracy chronionej i zakłady aktywności zawodowej

Zakłady pracy chronionej i zakłady aktywności zawodowej Vademecum dla osób niepełnosprawnych - przewodnik zawodowy Część III. Rynek pracy Zakłady pracy chronionej i zakłady aktywności zawodowej 1 SPIS TREŚCI: Zakłady pracy chronionej i zakłady aktywności zawodowej

Bardziej szczegółowo

INF-1. (dla wzoru informacji obowiązującej za okresy sprawozdawcze od do )

INF-1. (dla wzoru informacji obowiązującej za okresy sprawozdawcze od do ) INF-1 WYJAŚNIENIA DO INFORMACJI MIESIĘCZNEJ SKŁADANEJ ZARZĄDOWI PAŃSTWOWEGO FUNDUSZU REHABILITACJI OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W FORMIE DOKUMENTU ELEKTRONICZNEGO (SYSTEM e-pfron2) 1. PODSTAWA PRAWNA (dla wzoru

Bardziej szczegółowo

Orzekanie stopnia niepełnosprawności dla osób powyżej 16 roku życia

Orzekanie stopnia niepełnosprawności dla osób powyżej 16 roku życia Orzekanie stopnia niepełnosprawności dla osób powyżej 16 roku życia Osoba niepełnosprawna zaliczana jest do jednego z trzech stopni niepełnosprawności: 1) znacznego, 2) umiarkowanego, 3) lekkiego. Orzeczenie

Bardziej szczegółowo

Opracowała: Monika Haligowska

Opracowała: Monika Haligowska Kwalifikacja i orzekanie odnośnie dzieci niezdolnych do nauki w szkołach masowych. Podstawy prawne, rola psychologa, rola poradni w kwalifikowaniu do szkół specjalnych. Opracowała: Monika Haligowska Podstawy

Bardziej szczegółowo

Kształcenie uczniów niepełnosprawnych. Nowe przepisy 2015/2016 sobota, 09 stycznia :25

Kształcenie uczniów niepełnosprawnych. Nowe przepisy 2015/2016 sobota, 09 stycznia :25 Kształcenie specjalne dzieci i uczniów niepełnosprawnych od roku szkolnego 2015/2016 objęte jest już nowym rozporządzeniem. Wprowadzony został m.in. obowiązek i możliwość zatrudniania nauczycieli wspomagających

Bardziej szczegółowo

Zakłady pracy chronionej i zakłady aktywności zawodowej

Zakłady pracy chronionej i zakłady aktywności zawodowej Zakłady pracy chronionej i zakłady aktywności zawodowej Zakłady pracy chronionej i zakłady aktywności zawodowej Nie każdy niepełnosprawny jest w stanie znaleźć pracę i pracować na otwartym rynku pracy.

Bardziej szczegółowo

Aktywizacja zawodowa osób niepełnosprawnych ze szczególnymi trudnościami w wejściu i utrzymaniu się w zatrudnieniu.

Aktywizacja zawodowa osób niepełnosprawnych ze szczególnymi trudnościami w wejściu i utrzymaniu się w zatrudnieniu. Krystyna Mrugalska Aktywizacja zawodowa osób niepełnosprawnych ze szczególnymi trudnościami w wejściu i utrzymaniu się w zatrudnieniu. Przegląd trudności, wynikających z nich potrzeb oraz niezbędnych form

Bardziej szczegółowo

Realizacja zadań Miejskiego Zespołu ds. Rehabilitacji Zawodowej i Społecznej Osób Niepełnosprawnych Olsztynie w 2016 roku.

Realizacja zadań Miejskiego Zespołu ds. Rehabilitacji Zawodowej i Społecznej Osób Niepełnosprawnych Olsztynie w 2016 roku. Realizacja zadań Miejskiego Zespołu ds. Rehabilitacji Zawodowej i Społecznej Osób Niepełnosprawnych Olsztynie w 2016 roku. Realizacja zadań, które są zadaniami własnymi powiatu na rzecz osób niepełnosprawnych,

Bardziej szczegółowo

OCHRONA PRACY KOBIET

OCHRONA PRACY KOBIET OCHRONA PRACY KOBIET Ochrona pracy kobiet uwzględnia w szczególności: ochronę stosunku pracy kobiet w ciąży i w okresie urlopu macierzyńskiego, zakaz zatrudniania kobiet w ciąży w godzinach nadliczbowych

Bardziej szczegółowo

Edukacja szkolna i kształcenie ustawiczne osób niepełnosprawnych

Edukacja szkolna i kształcenie ustawiczne osób niepełnosprawnych Edukacja szkolna i kształcenie ustawiczne osób niepełnosprawnych (w kontekście szans zatrudnienia ON na otwartym rynku pracy) Dorota Podgórska-Jachnik Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Łodzi dorota.podgorska-jachnik@wsp.lodz.pl

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY ZESPÓŁ DO SPRAW ORZEKANIA O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI W BOCHNI

POWIATOWY ZESPÓŁ DO SPRAW ORZEKANIA O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI W BOCHNI POWIATOWY ZESPÓŁ DO SPRAW ORZEKANIA O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI W BOCHNI Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Bochni orzeka o niepełnosprawności do celów pozarentowych. Orzeczenie wydane

Bardziej szczegółowo

Organizowanie kształcenia specjalnego dla uczniów niepełnosprawnych w szkołach i placówkach

Organizowanie kształcenia specjalnego dla uczniów niepełnosprawnych w szkołach i placówkach Organizowanie kształcenia specjalnego dla uczniów niepełnosprawnych w szkołach i placówkach 1 Rozporządzenie MEN z dnia 24 lipca 2015r w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki

Bardziej szczegółowo

Zatrudnienie osób niepełnosprawnych perspektywy wzrostu

Zatrudnienie osób niepełnosprawnych perspektywy wzrostu Scenariusz do indywidualnego wywiadu pogłębionego (IDI) z kluczowymi przedstawicielami organizacji pozarządowych, fundacji i stowarzyszeń aktywnie zajmujących się rehabilitacją społeczną i zawodową osób

Bardziej szczegółowo

Specjalistyczne usługi opiekuńcze

Specjalistyczne usługi opiekuńcze Specjalistyczne usługi opiekuńcze Specjalistyczne usługi opiekuńcze określone zostały w Rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 roku w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych Dz.U.2005.189.1598 2006.08.09 zm. Dz.U.2006.134.943 1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. z dnia 30 września

Bardziej szczegółowo

Informacja o sytuacji osób niepełnosprawnych na lokalnym rynku pracy oraz zrealizowanych w 2011 roku programach aktywizacji zawodowej.

Informacja o sytuacji osób niepełnosprawnych na lokalnym rynku pracy oraz zrealizowanych w 2011 roku programach aktywizacji zawodowej. POWIATOWY URZĄD PRACY W ZGORZELCU CENTRUM AKTYWIZACJI ZAWODOWEJ 59-900 Zgorzelec, ul. Pułaskiego 14 Telefon/fax 75 77 55 605; 75 77 55 606 e-mail: wrzg@praca.gov.pl; http://pup.zgorzelec.ibip.pl Informacja

Bardziej szczegółowo

WYRÓWNYWANIE SZANS EDUKACYJNYCH UCZNIÓW ZE SPECJALNYMI POTRZEBAMI EDUKACYJNYMI JEDNYM Z PRIORYTETOWYCH ZADAŃ MEN r.

WYRÓWNYWANIE SZANS EDUKACYJNYCH UCZNIÓW ZE SPECJALNYMI POTRZEBAMI EDUKACYJNYMI JEDNYM Z PRIORYTETOWYCH ZADAŃ MEN r. WYRÓWNYWANIE SZANS EDUKACYJNYCH UCZNIÓW ZE SPECJALNYMI POTRZEBAMI EDUKACYJNYMI JEDNYM Z PRIORYTETOWYCH ZADAŃ MEN 29.03.2011r. Joanna Wrona Departament Zwiększania Szans Edukacyjnych 1 Zmiany w kształceniu

Bardziej szczegółowo

INF-1. (dla wzoru informacji zwykłej obowiązującej za okresy sprawozdawcze od oraz korygującej bez względu na okres sprawozdawczy)

INF-1. (dla wzoru informacji zwykłej obowiązującej za okresy sprawozdawcze od oraz korygującej bez względu na okres sprawozdawczy) INF-1 WYJAŚNIENIA DO INFORMACJI MIESIĘCZNEJ SKŁADANEJ ZARZĄDOWI PAŃSTWOWEGO FUNDUSZU REHABILITACJI OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W FORMIE DOKUMENTU ELEKTRONICZNEGO (SYSTEM e-pfron2) 1. PODSTAWA PRAWNA (dla wzoru

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA UDZIELANIA I ORGANIZOWANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ. w Szkole Podstawowej nr 2 im. Marii Konopnickiej w Szamotułach

PROCEDURA UDZIELANIA I ORGANIZOWANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ. w Szkole Podstawowej nr 2 im. Marii Konopnickiej w Szamotułach 64 500 Szamotuły, ul. Kapłańska 18, tel./fax. 0-61 29 21 443 Załącznik nr 7 PROCEDURA UDZIELANIA I ORGANIZOWANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ w Szkole Podstawowej nr 2 im. Marii Konopnickiej w Szamotułach

Bardziej szczegółowo

Od edukacji do akceptacji II. Dorosłość osób z niepełnosprawnością w ujęciu społecznym

Od edukacji do akceptacji II. Dorosłość osób z niepełnosprawnością w ujęciu społecznym Od edukacji do akceptacji II Dorosłość osób z niepełnosprawnością w ujęciu społecznym Pomorska Fundacja Aktywności Społecznej MY w roku 2014 zrealizowała projekt Od edukacji do akceptacji. W ramach działań

Bardziej szczegółowo

Niepełnosprawny pracownik. www.pip.gov.pl

Niepełnosprawny pracownik. www.pip.gov.pl Niepełnosprawny pracownik www.pip.gov.pl Zakaz dyskryminacji Pracownicy powinni być równo traktowani przez pracodawcę w stosunkach pracy w zakresie: nawiązywania i rozwiązywania stosunku pracy, warunków

Bardziej szczegółowo

Równe szanse na rynku pracy czyli jak szukać pracy, będąc osobą niepełnosprawną

Równe szanse na rynku pracy czyli jak szukać pracy, będąc osobą niepełnosprawną 28 Dobry start na rynku pracy. Studencki przewodnik kariery Równe szanse na rynku pracy czyli jak szukać pracy, będąc osobą niepełnosprawną Jeśli jesteś osobą niepełnosprawną, rozpoczynającą poszukiwania

Bardziej szczegółowo

Wyszczególnienie 31.12.2010 31.12.2011. Liczba bezrobotnych 5896 5664. Liczba niepełnosprawnych 361 335. % ogółu 6,1% 5,9%

Wyszczególnienie 31.12.2010 31.12.2011. Liczba bezrobotnych 5896 5664. Liczba niepełnosprawnych 361 335. % ogółu 6,1% 5,9% STATYSTYKA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH ZA ROK 2011 W Powiatowym Urzędzie Pracy w Chrzanowie wg stanu na dzień 31.12.2011r. zarejestrowanych było 335 osób niepełnosprawnych, zarówno bezrobotnych jak i poszukujących

Bardziej szczegółowo

Projekt z dnia 11 sierpnia 2017 r. z dnia r.

Projekt z dnia 11 sierpnia 2017 r. z dnia r. Projekt z dnia 11 sierpnia 2017 r. R O Z P O R Z Ą D Z E N I E M I N I S T R A E D U K A C J I N A R O D O W E J 1) z dnia.. 2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków organizowania kształcenia,

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI PROGRAM NA RZECZ WSPIERANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

MIEJSKI PROGRAM NA RZECZ WSPIERANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Załącznik do Uchwały Nr Rady Miejskiej Leszna z dnia MIEJSKI PROGRAM NA RZECZ WSPIERANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH na lata 2014-2016 1 OPIS PROBLEMU Niepełnosprawność, zgodnie z treścią ustawy o rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Załącznik do protokołu z posiedzenia Rady Pedagogicznej z dnia 28 września 2015 r.

Załącznik do protokołu z posiedzenia Rady Pedagogicznej z dnia 28 września 2015 r. 1 Załącznik do protokołu z posiedzenia Rady Pedagogicznej z dnia 28 września 2015 r. Regulamin udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz warunki organizowania kształcenia, wychowania i opieki

Bardziej szczegółowo

Uczeń niepełnosprawny w szkole ogólnodostępnej. Nowe regulacje prawne zawarte zostały w rozporządzeniach:

Uczeń niepełnosprawny w szkole ogólnodostępnej. Nowe regulacje prawne zawarte zostały w rozporządzeniach: Opracowała Ewa Materka, psycholog Uczeń niepełnosprawny w szkole ogólnodostępnej Budowanie systemu wsparcia oraz organizacja pomocy psychologiczno pedagogicznej dla uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH POWIATU CHEŁMIŃSKIEGO

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH POWIATU CHEŁMIŃSKIEGO Załącznik do uchwały Nr XII / 109 / 2004 Rady Powiatu Chełmińskiego z dnia 3 marca 2004 r. POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH POWIATU CHEŁMIŃSKIEGO CHEŁMNO 2004 Spis treści 1. Wstęp

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH POWIATU CHEŁMIŃSKIEGO

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH POWIATU CHEŁMIŃSKIEGO Załącznik do uchwały nr / 2004 Rady Powiatu Chełmińskiego z dnia 03.03.2004 r. POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH POWIATU CHEŁMIŃSKIEGO CHEŁMNO 2004 Spis treści 1. Wstęp... 3 2.

Bardziej szczegółowo

Ustaloną niepełnosprawność datuje się na czas określony (podany w orzeczeniu), maksymalnie do ukończenia 16 roku życia.

Ustaloną niepełnosprawność datuje się na czas określony (podany w orzeczeniu), maksymalnie do ukończenia 16 roku życia. Orzeczenia dla osób do 16 roku życia W przypadku dzieci poniżej 16 roku życia ustala się tylko niepełnosprawność wraz z podaniem jej przyczyny w formie kodu bez podziału na stopnie niepełnosprawności.

Bardziej szczegółowo

B. Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie niepełnosprawności

B. Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie niepełnosprawności Vademecum dla osób niepełnosprawnych - przewodnik zawodowy Część I. Podstawowe pojęcia B. Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie niepełnosprawności 1 SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI... 2 Orzekanie o niepełnosprawności...

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM DORADZTWA ZAWODOWEGO Zespołu Szkół nr 60 w Warszawie

SZKOLNY PROGRAM DORADZTWA ZAWODOWEGO Zespołu Szkół nr 60 w Warszawie SZKOLNY PROGRAM DORADZTWA ZAWODOWEGO Zespołu Szkół nr 60 w Warszawie Obowiązujące akty prawne dotyczące udzielania uczniom pomocy w wyborze zawodu i kierunku kształcenia: 1. Ustawa z dnia 7 września 1991r.

Bardziej szczegółowo

Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie. dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski

Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie. dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski NIEPEŁNOSPRAWNI W EUROPIE Około 83,2 mln ogółu ludności Europy to osoby z niepełnosprawnością (11,7%

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO W GIMNAZJUM IM. POLSKICH OLIMPIJCZYKÓW W BACZYNIE

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO W GIMNAZJUM IM. POLSKICH OLIMPIJCZYKÓW W BACZYNIE WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO W GIMNAZJUM IM. POLSKICH OLIMPIJCZYKÓW W BACZYNIE 1. ZALOŻENIA WEWNĄTRZSZKOLNEGO SYSTEMU DORADZTWA ZAWODOWEGO Wewnątrzszkolny System Doradztwa Zawodowego (WSDZ)

Bardziej szczegółowo

AKTYWIZACJA ZAWODOWA MŁODZIEŻY NIEPEŁNOSPRAWNEJ. Doświadczenia Fundacji Pomocy Matematykom i Informatykom Niesprawnym Ruchowo

AKTYWIZACJA ZAWODOWA MŁODZIEŻY NIEPEŁNOSPRAWNEJ. Doświadczenia Fundacji Pomocy Matematykom i Informatykom Niesprawnym Ruchowo AKTYWIZACJA ZAWODOWA MŁODZIEŻY NIEPEŁNOSPRAWNEJ Doświadczenia Fundacji Pomocy Matematykom i Informatykom Niesprawnym Ruchowo Kontrowersje 1) niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji nie oznacza

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych dla Powiatu Opoczyńskiego na lata 2015 2020

Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych dla Powiatu Opoczyńskiego na lata 2015 2020 Załącznik do Uchwały Nr / /201 r. Rady Powiatu w Opocznie z dnia.. 201 r. Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób dla Powiatu Opoczyńskiego na lata Spis treści I. Diagnoza sytuacji oraz identyfikacja potrzeb...

Bardziej szczegółowo

Doradztwo edukacyjno-zawodowe w świetle krajowych i unijnych przepisów prawnych

Doradztwo edukacyjno-zawodowe w świetle krajowych i unijnych przepisów prawnych Doradztwo edukacyjno-zawodowe w świetle krajowych i unijnych przepisów prawnych Cele modułu o Przedstawienie uwarunkowań prawnych umożliwiających funkcjonowanie doradztwa edukacyjno-zawodowego w szkołach

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XV/72/2015 RADY POWIATU GOLUBSKO-DOBRZYŃSKIEGO. z dnia 31 lipca 2015 r.

UCHWAŁA NR XV/72/2015 RADY POWIATU GOLUBSKO-DOBRZYŃSKIEGO. z dnia 31 lipca 2015 r. UCHWAŁA NR XV/72/2015 RADY POWIATU GOLUBSKO-DOBRZYŃSKIEGO zmieniająca uchwałę w sprawie określenia zadań i wysokości środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przeznaczonych na

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto zatrudnić osobę niepełnosprawną?

Dlaczego warto zatrudnić osobę niepełnosprawną? Dlaczego warto zatrudnić osobę niepełnosprawną? Administrator 05.09.2014 Rozpoznane zaburzenia psychiczne mogą zostać zakwalifikowane jako lekki, umiarkowany lub znaczny stopnień niepełnosprawności. Podobnie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 198/XXXVI/2002 Rady Powiatu Bydgoskiego z dnia 25 kwietnia 2002 roku

UCHWAŁA Nr 198/XXXVI/2002 Rady Powiatu Bydgoskiego z dnia 25 kwietnia 2002 roku Zał 1 UCHWAŁA Nr 198/XXXVI/2002 Rady Powiatu Bydgoskiego z dnia 25 kwietnia 2002 roku w sprawie: Ramowego programu działań na rzecz osób niepełnosprawnych dła Powiatu Bydgoskiego na rok 2002 i na lata

Bardziej szczegółowo

1. PROGRAMY I USŁUGI HABILITACJI I REHABILITACJI ADRESOWANE DO OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH, OBEJMUJĄCE RÓWNIEŻ WCZESNE ROZPOZNAWANIE I GRUPY SAMOPOMOCY

1. PROGRAMY I USŁUGI HABILITACJI I REHABILITACJI ADRESOWANE DO OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH, OBEJMUJĄCE RÓWNIEŻ WCZESNE ROZPOZNAWANIE I GRUPY SAMOPOMOCY Artykuł 26 Habilitacja i rehabilitacja 1. Państwa Strony podejmą skuteczne i odpowiednie środki, uwzględniając wsparcie wzajemnie udzielane sobie przez osoby niepełnosprawne oraz wsparcie udzielane przez

Bardziej szczegółowo

OFERTA POWIATOWEGO URZĘDU PRACY NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

OFERTA POWIATOWEGO URZĘDU PRACY NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH OFERTA POWIATOWEGO URZĘDU PRACY NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH R O M A N B I A Ł E K D Y R E K T O R P O W I A T O W E G O U R Z Ę D U P R A C Y W S K A R Ż Y S K U - K A M I E N N E J REJESTRACJA OSOBY

Bardziej szczegółowo

Zasady organizacji klas integracyjnych, podstawy prawne. W związku z pojawiającymi się pytaniami dotyczącymi organizacji oddziałów integracyjnych w

Zasady organizacji klas integracyjnych, podstawy prawne. W związku z pojawiającymi się pytaniami dotyczącymi organizacji oddziałów integracyjnych w Zasady organizacji klas integracyjnych, podstawy prawne. W związku z pojawiającymi się pytaniami dotyczącymi organizacji oddziałów integracyjnych w szkołach ogólnodostępnych i przyjmowania uczniów do tych

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA ORGANIZACJI KSZTAŁCENIA SPECJALNEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W STRĄCZNIE

PROCEDURA ORGANIZACJI KSZTAŁCENIA SPECJALNEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W STRĄCZNIE PROCEDURA ORGANIZACJI KSZTAŁCENIA SPECJALNEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W STRĄCZNIE Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty ( Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz.

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego CZŁOWIEK - NAJLEPSZA INWESTYCJA

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego CZŁOWIEK - NAJLEPSZA INWESTYCJA Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego CZŁOWIEK - NAJLEPSZA INWESTYCJA SPIS TREŚCI Wstęp... Czym jest niepełnosprawność?... Definicja... Symbole

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA LATA 2014-2020

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA LATA 2014-2020 Załącznik do uchwały Nr XLII/233/14 Rady Powiatu Słubickiego z dnia 25 lutego 2014 r. POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA LATA 2014-2020 POWIAT SŁUBICKI SPIS TREŚCI 1. WPROWADZENIE.....

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA LATA 2004-2006

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA LATA 2004-2006 Z a ł ą c z n i k d o u c h w a ł y R a d y P o w i a t u w P i l e N r X X / 1 4 4 / 0 4 z d n i a 2 9 k w i e t n i a 2 0 0 4 r POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA LATA 2004-2006

Bardziej szczegółowo

Powiat Janowski. Informator o dostępnych formach opieki zdrowotnej, pomocy społecznej i aktywizacji zawodowej dla osób. z zaburzeniami psychicznymi

Powiat Janowski. Informator o dostępnych formach opieki zdrowotnej, pomocy społecznej i aktywizacji zawodowej dla osób. z zaburzeniami psychicznymi Powiat Janowski Informator o dostępnych formach opieki zdrowotnej, pomocy społecznej i aktywizacji zawodowej dla osób z zaburzeniami psychicznymi Janów Lubelski 2015 Informator jest wynikiem realizacji

Bardziej szczegółowo

Aktualna sytuacja prawna dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Warszawa, 25 listopada 2014 r.

Aktualna sytuacja prawna dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Warszawa, 25 listopada 2014 r. Aktualna sytuacja prawna dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi Warszawa, 25 listopada 2014 r. Regulacje prawne ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty akty wykonawcze do ustawy - rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

STATUT ŚRODOWISKOWEGO DOMU SAMOPOMOCY W JASIONNIE. Rozdział I Postanowienia ogólne

STATUT ŚRODOWISKOWEGO DOMU SAMOPOMOCY W JASIONNIE. Rozdział I Postanowienia ogólne Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 2/2011 Zarządu Katolickiego Stowarzyszenia Serca dla serc w Jasionnie z dnia 21 listopada 2011r. STATUT ŚRODOWISKOWEGO DOMU SAMOPOMOCY W JASIONNIE Rozdział I Postanowienia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA 9 /2014 /2015

UCHWAŁA 9 /2014 /2015 UCHWAŁA 9 /2014 /2015 Rady Pedagogicznej Gimnazjum nr 8 Sportowego w Bydgoszczy z dnia 10.02.2015r. w sprawie wprowadzenia zmian do Statutu Gimnazjum nr 8 Sportowego w Bydgoszczy Na podstawie art. 50 ust.

Bardziej szczegółowo

Jolanta Malec Wpływ rehabilitacji na poprawę wydolności fizycznej osób niepełnosprawnych ruchowo

Jolanta Malec Wpływ rehabilitacji na poprawę wydolności fizycznej osób niepełnosprawnych ruchowo Jolanta Malec Wpływ rehabilitacji na poprawę wydolności fizycznej osób niepełnosprawnych ruchowo Acta Scientifica Academiae Ostroviensis nr 28, 161-165 2007 Wpływ Rehabilitacji na Poprawę Wydolności Fizycznej

Bardziej szczegółowo

System wspierania rozwoju ucznia oraz udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w Publiczne Gimnazjum nr 1 im Jana Pawła II w Ząbkach

System wspierania rozwoju ucznia oraz udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w Publiczne Gimnazjum nr 1 im Jana Pawła II w Ząbkach System wspierania rozwoju ucznia oraz udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w Publiczne Gimnazjum nr 1 im Jana Pawła II w Ząbkach Podstawa prawna: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

ORZECZENIE O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI

ORZECZENIE O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI P R A W O I P R A K T Y K A JOLANTA ZOZULA APS, Warszawa ORZECZENIE O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI Kto może się ubiegać o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności O wydanie orzeczenia o niepełnosprawności może się

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY NA LEPSZE JUTRO

PERSPEKTYWY NA LEPSZE JUTRO PERSPEKTYWY NA LEPSZE JUTRO to program opracowany przez doradców zawodowych mający na celu aktywizację osób bezrobotnych i poszukujących pracy z orzeczoną niepełnosprawnością. Z wieloletnich doświadczeń

Bardziej szczegółowo

Harmonogram realizacji zadań programu do celu operacyjnego I: PROFILAKTYKA I OŚWIATA ZDROWOTNA

Harmonogram realizacji zadań programu do celu operacyjnego I: PROFILAKTYKA I OŚWIATA ZDROWOTNA Harmonogram realizacji zadań programu do celu operacyjnego I: PROFILAKTYKA I OŚWIATA ZDROWOTNA ZADANIA SPOSÓB REALIZACJI ZADAŃ WYKONAWCY 1. Inicjowanie działań w zakresie promowania zdrowego stylu życia.

Bardziej szczegółowo

Zadania realizowane przez SAMORZĄD POWIATOWY w ramach rehabilitacji zawodowej, których celem jest wsparcie pracodawców

Zadania realizowane przez SAMORZĄD POWIATOWY w ramach rehabilitacji zawodowej, których celem jest wsparcie pracodawców Zadania realizowane przez SAMORZĄD POWIATOWY w ramach rehabilitacji zawodowej, których celem jest wsparcie pracodawców Opisane poniżej formy wsparcia pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne realizowane

Bardziej szczegółowo

Uczniowie niepełnosprawni w doradztwie zawodowym. Monika Gołubiew Konieczna PPP Nr 7 w Gdańsku

Uczniowie niepełnosprawni w doradztwie zawodowym. Monika Gołubiew Konieczna PPP Nr 7 w Gdańsku Uczniowie niepełnosprawni w doradztwie zawodowym Monika Gołubiew Konieczna PPP Nr 7 w Gdańsku Uczniowie posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego (oświatowe, wydawane przez publiczne PPP)

Bardziej szczegółowo

Realizacja zadań Miejskiego Zespołu ds. Rehabilitacji Zawodowej i Społecznej Osób Niepełnosprawnych Olsztynie w 2015roku.

Realizacja zadań Miejskiego Zespołu ds. Rehabilitacji Zawodowej i Społecznej Osób Niepełnosprawnych Olsztynie w 2015roku. Realizacja zadań Miejskiego Zespołu ds. Rehabilitacji Zawodowej i Społecznej Osób Niepełnosprawnych Olsztynie w 2015roku. Realizacja zadań, które są zadaniami własnymi powiatu, wynika z: ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

AKTY PRAWNE REGULUJĄCE PRACĘ DORADCÓW ZAWODOWYCH W POLSCE

AKTY PRAWNE REGULUJĄCE PRACĘ DORADCÓW ZAWODOWYCH W POLSCE AKTY PRAWNE REGULUJĄCE PRACĘ DORADCÓW ZAWODOWYCH W POLSCE 1. Konstytucja RP z dnia 2.04.1997r. (art. 65) podstawowy akt prawny, z którego wynika konieczność organizowania i wspierania poradnictwa zawodowego

Bardziej szczegółowo

Aneks do Statutu Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr6 im.gen.józefa Bema w Siedlcach

Aneks do Statutu Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr6 im.gen.józefa Bema w Siedlcach Aneks do Statutu Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr6 im.gen.józefa Bema w Siedlcach Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 9 stycznia 2003r. w sprawie zasad udzielania

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA UDZIELANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE

PROCEDURA UDZIELANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PROCEDURA UDZIELANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXI/140/16 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 30 czerwca 2016 r.

Uchwała Nr XXI/140/16 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 30 czerwca 2016 r. Uchwała Nr XXI/140/16 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 30 czerwca 2016 r. w sprawie zmiany Uchwały nr XV/91/15 z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie przyjęcia Powiatowego programu działań na rzecz osób niepełnosprawnych

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA ORGANIZOWANIA WCZESNEGO WSPOMAGANIA ROZWOJU DZIECI W PRZEDSZKOLU PUBLICZNYM NR 24 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI IM. J. KORCZAKA W RADOMIU

PROCEDURA ORGANIZOWANIA WCZESNEGO WSPOMAGANIA ROZWOJU DZIECI W PRZEDSZKOLU PUBLICZNYM NR 24 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI IM. J. KORCZAKA W RADOMIU PROCEDURA ORGANIZOWANIA WCZESNEGO WSPOMAGANIA ROZWOJU DZIECI W PRZEDSZKOLU PUBLICZNYM NR 24 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI IM. J. KORCZAKA W RADOMIU Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 7 września 1991 o Systemie

Bardziej szczegółowo

RAZEM DO SAMODZIELNOŚCI. Program Aktywizacji Zawodowej Osób Niepełnosprawnych na lata 2011-2018

RAZEM DO SAMODZIELNOŚCI. Program Aktywizacji Zawodowej Osób Niepełnosprawnych na lata 2011-2018 RAZEM DO SAMODZIELNOŚCI Program Aktywizacji Zawodowej Osób Niepełnosprawnych na lata 2011-2018 Zawiercie, 2011 1 WSTĘP Aktywność osób niepełnosprawnych jest niezbędnym warunkiem równoprawnego ich uczestnictwa

Bardziej szczegółowo