2 (CZERWIEC) 2015 Gdyby utrzymać dzisiejszą relację emerytur do płac, w przyszłości każdy pracujący musiałby płacić do ZUS ponad dwa i pół razy więcej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "2 (CZERWIEC) 2015 Gdyby utrzymać dzisiejszą relację emerytur do płac, w przyszłości każdy pracujący musiałby płacić do ZUS ponad dwa i pół razy więcej"

Transkrypt

1 2 (CZERWIEC) 2015 Gdyby utrzymać dzisiejszą relację emerytur do płac, w przyszłości każdy pracujący musiałby płacić do ZUS ponad dwa i pół razy więcej

2 SPIS TREŚCI

3 4 5 Szanowni Czytelnicy, łatwo przychodzi używanie określenia WOD WYDAWCY Oddajemy do Państwa rąk nowy numer biuletynu IGTE. Możecie w nim przeczytać wywiad z minister Izabelą Leszczyną o relacjach pomiędzy finansami państwa, gospodarką i emeryturami, poznać spojrzenie związkowców na system emerytalny zaprezentowane przez Henryka Nakoniecznego, członka Komisji Krajowej NZSS Solidarność, skonfrontować popularne twierdzenia nt. OFE z argumentami Maciej Bitnera z Warszawskiego Instytutu Studiów Ekonomicznych, przyjrzeć się szczegółom oceny polskiego systemu emerytalnego dokonanej przez Melbourne Mercer Global Pension Index dzięki tekstowi Grzegorza Chłopka, prezesa zarządu ING PTE SA oraz zrozumieć program głównych partii politycznych w zakresie systemu emerytalnego, dzięki godne świadczenie, o tyle trudniej jest wyliczyć im ich łączną sumę, nie wspominając już o wskazaniu źródła jej pozyskania to akurat zadanie z logiki, ale dziedzina z matematyką pokrewna. Pomijając rozliczne wątki i niuanse, na nasze świadczenia emerytalne musimy zarobić sami. Pomimo naszych narodowych kompetencji nie zrobi tego za nas ani FIFA, ani Niemcy. Czy wobec tego uda się nam przeprowadzić osadzony w realiach ekonomicznych i społecznych proces wypracowujący najlepsze z możliwych rozwiązanie nie wiem. Mam taką nadzieję. Ze swojej strony, w ramach naszych możliwości, do merytorycznej dyskusji zapraszamy wszystkich zorganizowanych podmiotowo interesariuszy. Udaje nam się rozmawiać, myślę też, że coraz lepiej się Istnieją głosy odrębne, wskazujące na konsumpcję, jako wystarczający stymulant wzrostu gospodarczego polskiej gospodarki materiałowi niezależnej dziennikarki rozumiemy. Na koniec pragnę nadmienić, że Aleksandry Fandrejewskiej. Kontynuując publiczną dyskusje w ostatnim czasie, rozwijając nasze Za nami intensywny i ciekawy czas o kapitałowym filarze emerytalnym, zaangażowanie społeczne, wsparliśmy kampanii prezydenckiej. Wyniki wybor- bierzemy aktywny udział w zbliżającym dwie ciekawe inicjatywy; program edu- cze wskazują, że w najbliższym czasie się Europejskim Kongresie Finansowym. kacyjny dotyczący oszczędzania reali- czekają nas zmiany, które przemodelują Jesteśmy partnerem i współorganizato- zowany w Zespole Szkół w Nozdrzcu na szeroko pojęty system legislacyjny. Prze- rem debaty okrągłego stołu z tematem Podkarpaciu oraz konkursu na najlepszą modelowania wymaga również system Długoterminowe oszczędności czy pracę doktorską, magisterską, licencjacką emerytalny. W zasadzie wszyscy jego wzrost konsumpcji na czym oprzeć i podyplomową z dziedziny ubezpieczeń interesariusze mają odmienny pogląd rozwój gospodarczy?. Pomimo zgod- gospodarczych i społecznych organizo- na jego funkcję i finalny kształt. To ności większości ekspertów co do wagi wany przez Rzecznika Ubezpieczonych niewątpliwie negatyw. Pozytywem jest budowania długoterminowych oszczęd- i Gazetę Ubezpieczeniową. jednak dość powszechna świadomość, ności istnieją głosy odrębne, wskazujące iż jego obecna forma dalece odbiega od na konsumpcję, jako wystarczający sty- Zapraszam do lektury, rozwiązania równoważącego problemy mulant wzrostu gospodarczego polskiej Małgorzata Rusewicz ekonomiczne i demograficzne oraz po- gospodarki. Podczas okrągłego stołu prezes IGTE trzeby przyszłych emerytów. rozmówcy postarają się odpowiedzieć na Wiadomo, że my Polacy na wszyst- pytanie na czym oprzeć rozwój gospo- kim znamy się najlepiej. Na piłce darczy oraz wskazać rekomendacje dla Kłopoty z matematyką nożnej, na polityce zagranicznej, no i oczywiście na emeryturach. Można jednak zauważyć, że znacząca część polityki ekonomicznej Polski. Otwarta dla wszystkich uczestników spotkania dyskusja odbędzie się z udziałem Rafała zaangażowanych uczestników medialnej Antczaka, Stefana Kawalca, Mirosława dyskusji o systemie emerytalnym ma Gronickiego, Izabeli Leszczyny, Jeremiego kłopoty z matematyką. O ile wszystkim Mordasewicza oraz Pawła Tamborskiego. Od Wydawcy

4 R ROZMOWY Z ADMINISTRACJĄ 6 7 Jakie największe wyzwania, w krótkim i długim okresie stoją przed finansami państwa i jak Ministerstwo Finansów zamierza im sprostać? Długoterminowym celem zarządzania finansami publicznymi jest zrównoważenie budżetu, a w krótszym okresie naszym celem było obniżenie deficytu budżetowego poniżej 3% PKB, a więc spełnienie rekomendacji Rady Unii Europejskiej z grudnia 2013 roku. To zalecenie mieliśmy zrealizować do 2015 roku w sposób wiarygodny i trwały. To się udało, nawet trochę wcześniej niż zakładaliśmy. Wyzwaniem kolejnych lat, po uporaniu się z nadmiernym deficytem, jest osiągnięcie średniookresowego celu budżetowego (MTO), czyli deficytu strukturalnego na poziomie 1% PKB. Będzie to wymagać, zgodnie z unijnymi miała zastosowanie, w sposób wiążący, do planowania wydatków sektora finansów publicznych na rok Zgodnie z nią, maksymalny poziom wydatków prawie całego sektora instytucji rządowych i samorządowych został określony w pierwszym etapie procesu budżetowego. Wejście w życie reguły zmieniło podejście do procesu budżetowego poprzez całkowite przejście na metodę top-down. Konsekwentnie realizowana przez Polskę strategia konsolidacji fiskalnej przyjaznej wzrostowi, prowadząca do ustabilizowania wyniku na poziomie MTO w połączeniu z obserwowanym ożywieniem gospodarczym sprawi, że ryzyko fiskalne Polski, zarówno w średnim, jak i w długim horyzoncie czasowym, ulegnie obniżeniu z poziomu średniego do niskiego. Ryzyko fiskalne Polski, zarówno w średnim, jak i w długim horyzoncie czasowym, ulegnie obniżeniu z poziomu średniego do niskiego przepisami, poprawy wyniku strukturalnego o 0,5% PKB rocznie. Osiągnięcie Dobry stan finansów publicznych jest MTO i utrzymanie długu sektora instytu- w dużej mierze pochodną dynamicznej zapominajmy, że Polska pozostaje euro- cji rządowych i samorządowych znacznie gospodarki. Motorem jej wzrostu jest pejskim liderem wzrostu PKB, którego poniżej wartości referencyjnej 60% PKB nieustanna innowacyjność, tym więk- głównym stymulatorem zgoda jest chcemy uzyskać poprzez przestrzeganie sza, im tańszy jest kapitał potrzebny kapitał, ale także aktywność zawodowa stabilizującej reguły wydatkowej. do jej wprowadzania. W Polsce mamy i wydajność pracy. Relatywnie dobra Reguła ta, wprowadzona do pol- małą podaż kapitału długoterminowego, sytuacja gospodarcza nie usuwa oczy- skiego porządku prawnego w 2013 zwłaszcza krajowego. Czy powinni- wiście stojących przed nami zadań. roku (w nowelizacji ustawy o finansach śmy prowadzić działania, które rozwój Jednym z najważniejszych wyzwań publicznych) jest kluczowym czynnikiem gospodarki uniezależnią od konsumpcji jest demografia. Zgodnie z prognoza- wpływającym na poziom planowanych wewnętrznej, zwiększą poziom eksportu mi demograficznymi w Polsce nastąpi wydatków, czyli na kształt polityki fi- i przez wzrost oszczędności krajowych ubytek ludności w wieku produkcyjnym. skalnej. Zgodnie z regułą, kwota wydat- przyczynią się do szybszego wzrostu Jest to bardzo silne zjawisko nawet ków na kolejny rok otrzymywana jest PKB oraz lepszej sytuacji budżetowej? oczekiwana poprawa wskaźników ak- rekurencyjnie na podstawie planowanej Mówiąc o dynamice gospodarczej tywności zawodowej może nie wystar- kwoty wydatków (określonej w ustawie trudno nie wspomnieć o tym, że nasz czyć, aby zapobiec spadkowi podaży budżetowej) na rok bieżący. Dynami- kraj jest jedną z najszybciej rozwijają- pracy. Minimalizowanie przez rząd ka kwoty wydatków ograniczona jest cych się gospodarek w Unii Europejskiej. negatywnych skutków dla gospodarki, Relatywnie dobra sytuacja Wywiad z Izabelą Leszczyną, sekretarzem stanu w Ministerstwie Finansów o relacjach pomiędzy finansami państwa, gospodarką i emeryturami do średniookresowego tempa realnego PKB z uwzględnieniem inflacji CPI prognozowanej na następny rok. Reguła została zaprojektowana w taki sposób, aby przyczyniać się do respektowania zarówno polskich, jak i unijnych wymogów polityki fiskalnej. Po raz pierwszy Jeżeli do porównań przyjmiemy skumulowane tempo wzrostu gospodarczego w latach , Polska jest ich zdecydowanym liderem. Obserwujemy odbudowę popytu krajowego, w tym inwestycji, których realne tempo wzrostu w 2014 roku przekroczyło 9,0%. Nie wynikających z tendencji demograficznych, polega, m.in. na ograniczeniu możliwości przechodzenia na wcześniejszą emeryturę, stopniowym wydłużeniu aktywności zawodowej kobiet i mężczyzn, zwiększaniu ulgi podatkowej dla rodzin z dziećmi, wydłużeniu urlopów Rozmowy z administracją

5 8 9 rodzicielskich, zwiększeniu dostępności Z analizy eksperckich wynika, że za wania wypłat z IKZE według skali PIT. Jaka część dochodów powinna być żłobków i przedszkoli. To są inwestycje w kapitał ludzki, który jest niezbędny, by rozmawiać o innowacyjności. Oczywiście ważne jest także źródło finansowania innowacyjnej gospodarki. Podstawowym działaniem rządu zapewniającym dostęp do kapitału jest systematyczna redukcja skali nierównowagi finansów publicznych. Zdrowe finanse publiczne sprzyjają poprawie wyników gospodarki w średnim i długim okresie. Poprzez pozytywny wpływ na oszczędności krajowe oraz spadek premii za ryzyko uwzględnianej w cenie kapitału, pozwalają na szybszą akumulację kapitału i w efekcie przyczyniają się do przyspieszenia tempa wzrostu PKB. Dodatkowo, wprowadzenie reguły i wynikające z tego ograniczenie kilkadziesiąt lat państwo będzie musiało dopłacać do emerytur minimalnych nawet połowie Polaków. Czy MF widzi swoją rolę w kształtowaniu praktyki dobrowolnego dodatkowego oszczędzania na emeryturę przez pracujących, a jeśli tak, to co zamierza w tym zakresie zrobić? To chyba zbyt czarny scenariusz, nie uwzględniający wzrostu wydajności pracy i zakładający, że jednak nigdy nie staniemy się gospodarką innowacyjną. Nie bagatelizujemy oczywiście niekorzystnych tendencji demograficznych. Problematyka III filara systemu emerytalnego jest istotnym elementem prowadzonych przez Ministerstwo Finansów analiz w zakresie gromadzenia dodatkowych oszczędności emerytal- Nasz kraj jest jedną z najszybciej rozwijających się gospodarek w Unii Europejskiej stwami emerytalnymi, zainteresowanymi przecież tym segmentem rynku ubezpieczeniowo-kapitałowego. Po ostatniej reformie systemu emerytal- Oszczędności krajowe zmniejszą podatność Polski na szoki zewnętrzne i zwiększą stabilność rozwoju gospodarczego Ujednolicony został również limit wpłat na IKZE, jako jednakowy dla wszystkich oszczędzających roczny limit w wysokości nieprzekraczającej 1,2-krotności przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok. W 2014 roku to było 4495,20 zł. Niezasadne jest twierdzenie, że III filar nie funkcjonuje i trzeba go zbudować na nowo. W chwili obecnej zbyt wcześnie jest na jednoznaczną ocenę skuteczności powyższych rozwiązań ustawowych wprowadzonych w 2011 i 2013 roku. Ocena ta powinna obejmować swym zakresem długookresowe skutki tych regulacji, z uwagi na emerytalny cel i charakter produktów III filara. Ocena taka będzie możliwa w ramach odkładana w ramach dodatkowych oszczędności emerytalnych? Ona musi być uzależniona od indywidualnych potrzeb, a przede wszystkim możliwości finansowych. Niezwykle istotna jest przy tym systematyczność długoterminowego odkładania, nawet niewielkich kwot z przeznaczeniem ich na przyszłe dodatkowe świadczenia emerytalne. Pozwoli to na zbudowanie w długim okresie odpowiedniego kapitału, który zapewni uzupełnianie świadczeń wypłacanych z powszechnego systemu emerytalnego. pytał Filip Pietkiewicz-Bednarek wydatków wpływa na zmianę struktu- nych przez poszczególnych ubezpieczo- nego najlepsi polscy specjaliści uważają, drugiego z kolei przeglądu funkcjonowa- ry wydatków publicznych i zapewnia nych. Moim zdaniem kluczem do rozwoju że wobec licznych zagrożeń społecznych zys roku 2008 podważył zaufanie do nia systemu emerytalnego w 2016 roku, korzystniejsze skutki społeczno-go- dodatkowego systemu emerytalnego i finansowych konieczna jest budowa instytucji finansowych. Aby odbudować do dokonania którego Rada Ministrów spodarcze. W konsekwencji wzrośnie jest zwiększanie świadomości społecz- dobrowolnego III filaru kapitałowego, to zaufanie potrzebna jest wytężona zobowiązana jest na mocy ustawy. efektywność środków wydatkowanych nej, szczególnie u osób mogących sobie który będzie miał sens jedynie wówczas, praca, polegająca na rzetelnym informo- przez instytucje publiczne. Jest oczywi- pozwolić na wygospodarowanie jakich- kiedy przystąpi do niego zdecydowana waniu o zasadach uczestnictwa w rynku Jaką formę dodatkowego zabezpie- stym, że wyższy poziom oszczędności kolwiek oszczędności niekoniecznie większość pracujących. Jaka myśl spo- kapitałowym, o systemie emerytalnym, czenia emerytalnego poleciłaby Pani krajowych przyczyni się do finansowa- poprzez tworzenie nowych form oszczę- wodowała, że będziemy na nowo starali o ubezpieczeniach społecznych. pokoleniu wchodzącemu na rynek pracy nia działalności inwestycyjnej sektora dzania, ale wykorzystanie istniejących się zbudować coś, co już istniało, czego Pamiętajmy też, że reformy emery- i jaką cześć dochodu powinno w tym prywatnego. Zwraca na to uwagę m. in. PPE, IKE i IKZE. Błędne jest założenie, że budowa w obecnej sytuacji jest koniecz- talne z 2011 i 2013 roku wprowadziły celu inwestować? raport Banku Światowego z czerwca tworzenie nowych zachęt podatkowych, na, a wydaje się nieprawdopodobnie bardzo korzystne zmiany dla oszczędza- Najważniejsze jest uświadomienie 2014 roku Zdaniem autorów raportu przyczyni się do wzrostu liczby oszczę- trudna? jących w III filarze. W ramach promowa- młodym ludziom, że oszczędzanie na zwiększenie oszczędności krajowych pomoże sfinansować istniejące potrzeby inwestycyjne oraz utrzymać dynamiczny wzrost produktywności, co pozwoli utrzymać wysoki wzrost gospodarczy oraz uzupełnić lukę w finansowaniu działalności gospodarczej, która powstanie w momencie ograniczenia napływu funduszy unijnych, a więc po roku Zdajemy sobie sprawę, że oszczędności krajowe zmniejszą podatność Polski na szoki zewnętrzne i zwiększą stabilność rozwoju gospodarczego. dzających w III filarze. Dlatego Ministerstwo Finansów szczególną wagę przykłada do edukacji finansowej. Jej celem jest zwiększenie poziomu świadomości społecznej w zakresie gromadzenia oszczędności w ramach III filara i wolnorynkowych zasad funkcjonujących w ramach tego instrumentu ubezpieczeniowego. Grupą docelową takiej działalności edukacyjnej powinni być młodzi ludzie, wchodzący na rynek pracy. Biuro Edukacji Finansowej Ministerstwa Finansów liczy na współpracę w tym zakresie z innymi podmiotami, w tym towarzy- Jednym z czynników, które nie pomagają dzisiaj w zachęceniu i przekonaniu ludzi do dodatkowego oszczędzania, było przedstawianie w 1999 roku II filara (OFE) jako prywatnych oszczędności emerytalnych zapewniających wysokie emerytury. To sprawiło, że Polacy uznali, że skoro odkładają w OFE, to nie muszą odkładać w III filarze. Część z ubezpieczonych nie zdawała sobie w dodatku sprawy z tego, że składka lokowana w OFE, a więc nasz kapitał emerytalny, podlega naturalnym dla rynku kapitałowego cyklom koniunkturalnym. Kry- nia dodatkowego ubezpieczenia emerytalnego, wprowadzono IKZE oparte na zachętach podatkowych polegających na możliwości odliczania wpłat na IKZE od podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Ustanowiona została także dodatkowa zachęta podatkowa do gromadzenia oszczędności w ramach IKZE, poprzez wprowadzenie opodatkowania wypłat z IKZE oraz wypłat na rzecz osób uprawnionych zryczałtowanym podatkiem dochodowym (w wysokości 10% przychodu), w miejsce obowiązującego wcześniej opodatko- emeryturę powinniśmy zacząć z chwilą wejścia na rynek pracy. Zmiany w umowach zleceniach wprowadzone od 2016 roku umożliwią takie zachowania. Jako Pełnomocnik Rządu do spraw Informacji i Edukacji Finansowej szczególną wagę przykładam do tworzenia, ale też utrwalania w świadomości społecznej mechanizmów zachęcających do dodatkowych oszczędności emerytalnych, dzięki którym młodzi ludzie będą rozumieli, że w ich własnym interesie leży odkładanie na emeryturę. Czy zrobią to poprzez IKE, IKZE czy PPE jest mniej istotne. Kluczem do rozwoju dodatkowego systemu emerytalnego jest zwiększanie świadomości społecznej Rozmowy z administracją

6 10 11 Jaki zdaniem Solidarności model syste- Konstytucyjnego. W jednym z nich Try- IW OPINII INTERESARIUSZY mu emerytalnego byłby najkorzystniejszy dla Polaków i Polski w kontekście nadchodzących zmian demograficznych oraz spodziewanego wzrostu deficytu sektora finansów publicznych? Zapewne mógłbym wymienić w tym miejscu szereg przymiotników obrazujących życzeniowo system emerytalny, jaki mógłby istnieć w Polsce, który w naszej ocenie, spełniałby oczekiwania związku. Ale chyba nie w tym rzecz. Tak poza nawiasem muszę niestety zauważyć, że zadane przez Pana pytanie wskazuje, że nie chce Pan poznać wizji NSZZ Solidarność na temat systemu zabezpieczenia emerytalnego, ale wpasować je we bunał uznał (idąc na skróty), że składka emerytalna, ma charakter kontrybucji publicznej, ze wszystkimi tego skutkami. W drugim z kolei uznał, że świadczenie ma charakter oszczędnościowy i nie jest związane z ryzykiem ubezpieczeniowym. Przypominam, że ryzykiem ubezpieczeniowym w systemie emerytalnym jest, przepraszam, zakładano, że jest, utrata możliwości uzyskiwania dochodów związanych z pracą, prowadzoną działalnością gospodarczą itp. w związku ze starością. Trybunał raczył uznać inaczej. Nie utrata dochodów, ale wiek jest tu determinujący, a tym samym nie ma znaczenia, czy ktoś z chwilą przejścia Musimy rozpocząć od ponownego zdefiniowania, co rozumiemy pod pojęciem zabezpieczenia emerytalnego własną teorię. Nie rozumiem, w obliczu na emeryturę rozwiązuje stosunek pracy, emerytalnym rozmawiać w oderwaniu jakich przesłanek spodziewa się Pan zaprzestaje działalności gospodarczej, od tych obszarów. Niestety, tak się stało wzrostu deficytu finansów publicznych. ale fakt osiągnięcia, spełnienia warunku w chwili tworzenia reformy emerytalnej We mnie jest więcej wiary. Widząc wieku. Proszę tego nie mylić z możli- z końca ubiegłego wieku i taką retorykę szereg zagrożeń, w perspektywie śred- wością uzyskiwania wynagrodzenia po próbuje się i teraz narzucić. A to jest błąd. nio i długookresowej, tak dla rozwoju przejściu na emeryturę. Tym sposobem gospodarczego jak i społecznego, mam obowiązujący systemy emerytalny Związki zawodowe negatywnie ocenia- jednak bardziej pozytywną ocenę, co do w Polsce nabrał charakteru oszczędno- ją podniesienie wieku emerytalnego. możliwości rozwojowych, a co za tym ściowego. Mamy absolutny dysonans, Tymczasem średnia długość życia ulega idzie i do stanu finansów publicznych składka jest kontrybucją, a zakres wydłużeniu, a relacja pomiędzy liczbą w przyszłości. ubezpieczenia oszczędnościami. Stąd emerytów i pracujących rośnie. Jak Oczywiście jednym z głównych za- konieczność ponownego zdefiniowania finansować świadczenia emerytalne grożeń dla rozwoju jest deficyt demo- pojęcia zabezpieczenia emerytalnego. w sytuacji, w której będą one pobierane graficzny, ale chyba nie w tym rzecz, Podobnie wygląda sprawa z określenia- coraz dłużej przez coraz większą liczbę by upatrywać rozwiązań dla poprawy mi powszechny i obowiązkowy. Trudno osób, a składkujących będzie coraz tej perspektywy w systemie emerytal- mówić w polskim wydaniu o powszech- mniej? nym. Należy mieć go na uwadze, ale nie ności systemu, jeżeli co najmniej jedna Jednak nie myliłem się co do Pańskich szukać w systemie lekarstwa. My, mówię trzecia wykonujących lub świadczących intencji. Pan raczy patrzeć w sposób w skali Polski, nie tylko związku, musimy pracę, czy też prowadzących działalność dwuwymiarowy. Nie uwzględnia wszyst- rozpocząć od ponownego zdefiniowania, gospodarczą, zwolniła się z tej po- kich aspektów. Tła to Pan już zupełnie co rozumiemy pod pojęciem zabezpie- wszechności, tak w obowiązku opłacania nie dostrzega. Nie raczył Pan zauważyć, Czas na właściwą dyskusję Rozmowa z Henrykiem Nakoniecznym, członkiem Prezydium Komisji Krajowej NSZZ Solidarność, ekspertem związku ds. ubezpieczeń społecznych o systemie emerytalnym czenia emerytalnego. Celowo używam określenia zabezpieczenia emerytalnego, nie ubezpieczenia, bo pewność, co do tych podstawowych kryteriów, w ostatnich latach została gruntownie zachwiana. Zachwiana, by nie mówić bardziej dosadnie. Wystarczy tylko sięgnąć do dwóch wyroków Trybunału składki, jak i w proporcjonalnej jej wysokości. Krótko mówiąc, obowiązek jest iluzją, a powszechność mitem. System emerytalny musi być kluczowym determinantem polityki państwa. Jest on nierozerwalnym elementem gospodarki, szczególnie uwrażliwionym na rynek pracy. Nie można o systemie że te same analizy, przedstawiają również, jak kształtuje się okres pozostawania w zdrowiu Polaków po ukończeniu 65 roku życia. Ta, jakże istotna z punktu możliwości utrzymania zdolności do wykonywania obowiązków zawodowych, okoliczność jakoś umyka. Co z tego, że podwyższymy wiek emerytalny, od tego W opinii interesariuszy

7 12 13 zdrowia nam nie przybędzie. Przeniesiemy tylko obciążenie na system ubezpieczenia rentowego i chorobowego. To jest tylko jeden z aspektów, który pokazuje, że należy myśleć szerzej i głębiej. Solidarność nie powiedziała nie, bo nie. Powiedziała nie w taki sposób i nie w tym stanie. Wskazaliśmy jakie należy podjąć działania i jakie osiągnąć cele, aby móc podjąć decyzje o podwyższeniu wieku emerytalnego. Istotą jest tworzyć sprzyjające warunki do kontynuacji aktywności zawodowej i motywować do określonych zachowań. To zawsze daje większe efekty. Niestety rząd nie raczył skorzystać z zawartych w systemie emerytalnym mechanizmów motywacyjnych, a ustawiając poprzeczkę na nieosiągal- mi, albo płacą symboliczne składki. Co legitymuje tak znaczące różnice w systemie emerytalnym dla poszczególnych jego uczestników? Czy powinno się doprowadzić do zmian w tym zakresie, a jeśli tak, to jakich? I znów to płaskie myślenie. Dobrze przynajmniej, że nie słyszę, o jednakowych żołądkach. System nie może nie dostrzegać wszystkich istotnych okoliczności. Mało tego, musi w maksymalnie właściwy sposób, na każdą z nich odpowiedzieć. W przeciwnym wypadku wykluczy znaczną część uczestników. Pytanie jest innej natury. Przede wszystkim, czy występują okoliczności związane z okresem składkowym, powodujące konieczność zróżnicowania pod względem uprawnień nał ma rację, a tego nikt nie podważa, to pamiętając, że reforma emerytalna i wprowadzenie systemu OFE, jako części systemu obowiązkowego, następowało pod rządami obecnej konstytucji, to po prostu nas oszukano. Wprowadzono, dla większości uczestników obowiązek przekazania części składki podatku do systemu pozapublicznego, obciążonego opłatami od wnoszonych środków. Nie mówię o opłatach za zarządzanie. Jakiś absurd? Nie, niestety nasza rzeczywistość. Opłatą obciążono uczestnika, a następnie zgromadzone środki po odliczeniu opłat, z walorów stały się zapisem w Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zapisem, to jest zobowiązaniem państwa z iluzją dziedziczenia, którą różne środo- System powszechny nie spełnia swoich celów, a politycy uciekają od rzeczowej dyskusji na ten temat na to dziury w okresach składkowych, choćby z uwagi na preferowane przez rządzących i pracodawców wszelkiej maści zatrudnienie poza ubezpieczeniowe (czytaj śmieciowe), niskie relatywnie wynagrodzenia, a zwłaszcza zbyt niskie tempo ich realnego wzrostu. W zamian proponuje się nam przesunięcie dyskusji na płaszczyznę dodatkowych ubezpieczeń. Myślę, że czas podyskutować o systemie podstawowym, w tym o poziomie składki. Pracownicy z chęcią zgodziliby się na dokładanie się pracodawców do dodatkowego oszczędzania na emeryturę. Czy sami byliby w stanie zrezygnować z czegoś na rzecz wyższych świadczeń na ten temat? Nie wspomnę już, o tym, że dla większości beneficjentów funduszu, jest on jedyną możliwością wysłania dzieci na letni wypoczynek poza miasto. Poszukujemy rozwiązań nie tam, gdzie powinny się znajdować. Wracam do swojej podstawowej tezy, wyrażonej wyżej. Czas na właściwą dyskusję. Jakiej rady w kwestii dodatkowego zabezpieczenia emerytalnego udzieliłbym Pan pokoleniu rozpoczynającemu swoją karierę zawodową? W kwestii dodatkowego ubezpieczenia emerytalnego nie mam dla nich żadnych rad. Mam jedną. Nie dajcie się wyzyskiwać. Żądajcie w każdym wypadku zatrudnienia gwarantującego pełne ubez- nym dla większości poziomie, niszczy je. do świadczeń z niego wynikających. Jed- wiska próbują już podważyć. Czy można emerytalnych, np. z bieżącego wykorzy- pieczenie społeczne. ną z nich, nie jedyną, jest fakt wykony- nie czuć się oszukanym? Ja takich iluzji nie spełnia oczekiwań. Warunków, jakie stania środków gromadzonych w fundu- Wiele ciężko pracujących osób nie może wania pracy, której długotrwałe świad- nie miałem, ani w końcówce ubiegłego przed nim stoją. Projektanci nowych szu socjalnym? pytania zadawał zrozumieć dlaczego wybrane grupy czenie powoduje szybsze (nienaturalne) wieku, ani nie mam ich teraz. rozwiązań, w obrębie dodatkowe- Od razu rzuca się w oczy Pański dyle- Filip Pietkiewicz-Bednarek zawodowe cieszą się wcześniejszymi lub starzenie się. Podaję tę okoliczność jako go ubezpieczenia emerytalnego chcą tantyzm, jeżeli chodzi o wiedzę na temat większymi świadczeniami emerytalny- przykład, który należy rozważyć kształ- Jak oceniają Państwo propozycje zmian wprowadzić nowy obowiązek. Myślę, że zakładowego funduszu świadczeń socjal- tując rozwiązania. Oczywiście muszą w systemie emerytalnym przedstawione to jest znów zakłamywanie rzeczywisto- nych. Cele i zadania funduszu wręcz wy- być one dokładnie przeanalizowane przez Capital Strategy oraz Towarzystwo ści. Bo czy takich propozycji nie należy kluczają możliwość finansowania z niego Wskazaliśmy jakie należy podjąć działania i jakie osiągnąć cele, aby móc podjąć decyzje o podwyższeniu wieku emerytalnego i zbalansowane, ale muszą być uwzględnione. Zaklinanie rzeczywistości nic tu nie zmieni. Jak Solidarność postrzega przydatność filaru kapitałowego w systemie zabezpieczenia emerytalnego i jak ocenia zmiany w systemie OFE wprowadzone w 2013 roku dla ubezpieczonych? Właściwie, w świetle zmian dokonanych w 2011 i 2013 roku należałoby zapytać, OFE?, a co to jest?. Przytaczałem już wcześniej jak, a tak naprawdę gdzie, Trybunał Konstytucyjny uplasował składkę emerytalną. Myślę, że zostaliśmy jako ubezpieczeni, co najmniej dwa razy wpuszczeni w przysłowiowe maliny. Raz w chwili wprowadzania reformy emerytalnej, a dwa w chwili jej demontażu. Bo tak należy to określić. Jeżeli Trybu- Ekonomistów Polskich w zakresie dotyczącym III filara? Trudno propozycje Capital Strategy czy też Towarzystwa Ekonomistów Polskich nazwać zmianami w systemie emerytalnym. Obejmują one tylko część dobrowolną systemu emerytalnego pozostającą tak naprawdę poza systemem emerytalnym. No może nie poza, ale obok systemu podstawowego. Ja już pozwoliłem sobie użyć takiego stwierdzenia. w momencie tworzenia nowego systemu emerytalnego, dodatkowe ubezpieczenie emerytalne, tak zwany III filar, według jego twórców, miał być wisienką na torcie, dodatkowym komfortem dla przyszłych emerytów, a teraz wydaje się, że staje się obowiązkiem. Ale co to znaczy i jak należy to rozumieć. To znaczy wprost, że system podstawowy rozumieć jako podwyższenie wymiaru składki, zwłaszcza mając świadomość, że to nie oportunizm i niechęć Polaków do dodatkowych wydatków emerytalnych, lecz niski poziom życia i relatywnie niskie dochody nie pozwalają na masowość uczestnictwa w dodatkowym ubezpieczeniu emerytalnym? Mówienie teraz o wymiarze składki jest ryzykowne polityczne i trudne społecznie. Próbuje się więc to realizować, w oparciu o poza- podstawowy system. Zaproponowane rozwiązania przenoszą na ubezpieczonych nie, może to byłoby zbyt niesprawiedliwe określenie raczej zwiększają odpowiedzialność ubezpieczonych za system emerytalny. Fakt jednak pozostaje faktem. System zdefiniowanej składki nie gwarantuje oczekiwanej stopy zastąpienia, zwłaszcza jeśli nałożymy ubezpieczenia emerytalnego, nawet dodatkowego. Jeżeli założymy, że składka ubezpieczeniowa byłaby jakimś procentem od uzyskiwanych wynagrodzeń, to proszę pamiętać, że zaprzeczałoby to ustawowej idei funduszu, określonej jako wsparcie dla najsłabszych. Tego nie da się pogodzić. To tak na początek. Jeżeli założymy, że w dużej mierze służy on osobom poszkodowanym przez los, np. na zakup wózka inwalidzkiego, protezy czy też sfinansowanie wsparcia w okresie długotrwałego i kosztownego leczenia w związku z wypadkiem w pracy, czy też na wsparcie sierot po tragicznie zmarłych pracownikach, to czy jest Pan gotów przeznaczyć go na dodatkowe ubezpieczenie emerytalne, bo system powszechny nie spełnia swoich celów, a politycy uciekają od rzeczowej dyskusji W opinii interesariuszy

8 N GŁOS NAUKI #1 Demografia była jedynie pretekstem do przeprowadzenia prywatyzacji emerytur Przypomnijmy: reforma z 1999 roku składała się z trzech elementów. Po pierwsze zdecydowano się obniżyć przyszłe emerytury wypłacane przez ZUS. Po drugie ściśle powiązano wysokość przyszłych emerytur z wpłaconymi do systemu składkami. Po trzecie utworzono Otwarte Fundusze Emerytalne, do ta akurat zmiana odpowiadała preferencjom obywateli. W sondażu OBOP z 1995 roku 68% respondentów opowiedziało się za tezą, że emerytura powinna zależeć od wcześniejszych zarobków i być wyższa dla tych, którzy na to zapracowali. Utworzenie OFE było pomysłem komplementarnym do dwóch pozostałych. Dzięki gromadzonym w funduszach oszczędnościom i wynikającym z nich inwestycjom Polska gospodarka miała rozwijać się szybciej, a Polacy mieli wię- Obarczanie OFE odpowiedzialnością za narosły po 1999 roku dług publiczny jest chyba najczęstszym zarzutem stawianym wobec reformy emerytalnej. Mówi się, że w jej wyniku w budżecie państwa pojawił się wydatek rzędu kilkunastu miliardów złotych rocznie, związany z refundacją składki do OFE. Ponieważ Polska nie miała w całym tym okresie nadwyżek budżetowych, ów nowy wydatek musiał zostać w całości pokryty z długu publicznego. Dla sfinansowania OFE emitowano więc obligacje, których których zaczęto kierować ok. 40% skład- cej zarabiać. W efekcie miało to prowa- wartość wraz z odsetkami przekroczyła ki. Każdy z tych elementów miał nieco dzić do wzrostu emerytur zarówno tych pod koniec 2013 roku 300 mld zł, a więc inne uzasadnienie. z ZUS, jak i z OFE. Ponadto wypłacanie była nieznacznie wyższa niż wartość Obniżenie wysokości emerytur części emerytur z funduszy kapitało- zgromadzonych w tym czasie aktywów w relacji do płac wynikało wprost wych miało częściowo uniezależnić w funduszach. Rezultat ten, zdaniem z demografii. Rozumowanie, które polski system emerytalny od demografii. krytyków, można było przewidzieć, gdyż przekonuje o słuszności tego wniosku Dodatkowo liczono, że stopy zwrotu zdrowy rozsądek nakazuje najpierw można przeprowadzić także i dziś. Wedle z OFE będą wyższe niż waloryzacje ZUS, spłacić wysoko oprocentowane długi, najnowszych prognoz Komisji Europej- co pozwoli nieco złagodzić konieczne, a potem myśleć o inwestowaniu. skiej (Ageing Report 2015) w 2060 roku jak wyjaśniałem, obniżenie świadczeń. Powyższy pogląd można zakwestio- na trzech pracujących przypadać będzie Demografia nie była więc pretek- nować na trzy sposoby. Po pierwsze 2,65 emeryta, podczas gdy w 2013 roku stem, lecz głównym motorem zmian, należy zauważyć, że deficyt nie jest ge- przypadał zaledwie jeden. Gdyby utrzy- które niezbyt szczęśliwie niektórzy nerowany przez wydatki, a przez różnicę mać dzisiejszą relację emerytur do płac, nazywają prywatyzacją emerytur. między wydatkami a dochodami. Nowy w przyszłości każdy pracujący musiałby Nazwa ta jest o tyle nietrafiona, że za wydatek nie tworzy długu, jeżeli w od- płacić do ZUS ponad dwa i pół razy wię- emerytury w Polsce nadal odpowiadać powiedzi rosną dochody lub zmniejszane cej, co miałoby katastrofalne efekty dla miało państwo, gwarantując minimalne są inne wydatki. Utworzenie drugiego rynku pracy i w końcu doprowadziłoby świadczenie i finansując docelowo około filaru miało być sfinansowane docho- system do bankructwa. Dzięki reformie połowę emerytury pochodzącej z pierw- dami z prywatyzacji oraz racjonalizacją system będzie zaś w stanie sfinansować szego filara. Kapitał prywatny był jedy- publicznych wydatków emerytalnych. To emerytury na obecnym poziomie ok. nie potrzebny do zarządzania aktywami pierwsze w znacznej mierze się udało 2000 zł lub odrobinę wyższym bez pod- drugofilarowymi. Tę rolę teoretycznie wpływy z prywatyzacji w latach noszenia składek, a jedynie za sprawą również można było powierzyć państwu wyniosły 115,3 mld zł, pokryły 10 mitów i fakty na temat OFE wzrostu zarobków, które do 2060 roku powinny realnie wzrosnąć ok. 2,9 razy. Powiązanie indywidualnych emerytur z wpłacanymi do systemu pieniędzmi Nie zdecydowano się na to jednak, słusznie obawiając się niskiej jakości usług typu asset management dostarczanych przez państwowego monopolistę. więc prawie 60% składki do OFE. Gorzej znacznie poszło z reformami w pierwszym filarze wcześniejsze emerytury wypłacano zbyt długo, opóźniono zrów- Pierwsza cześć polemiki Macieja Bitnera, głównego ekonomisty Warszawskiego Instytutu Studiów Ekonomicznych z popularnymi opiniami nt. filara kapitałowego w polskim systemie emerytalnym miało uzasadnienie ekonomiczne. Twórcom reformy zależało na zmotywowaniu pracowników do opłacania składek oraz do dłuższej pracy, a także na odpolitycznieniu procesu przyznawania emerytur. Można zaryzykować twierdzenie, że #2 OFE są finansowane z długu, co nie jest racjonalne, gdyż zyski z inwestycji muszą być niższe niż odsetki nanie wieku emerytalnego, wyprowadzono z systemu powszechnego górników, pozostawiono KRUS, itd. Po drugie można wskazać na fakt, że według danych Eurostatu przed utworzeniem OFE, w latach , deficyt Głos nauki

9 16 17 WYKRES 1 Stopa zwrotu z OFE i oprocentowanie polskiego długu w latach Źródło: FRED, KNF WYKRES 2 Stopa zwrotu z giełdy oraz wzrost PKB w latach (wartości realne) Źródło: Credit Suisse Yearbook 2015, Bank Światowy 18% Oprocentowanie obligacji dziesięcioletnich Stopy zwrotu z OFE Giełda PKB 14% Szwecja 8,5% 9% Finlandia 8,1% 5% RPA 8,0% 0% Dania 6,9% -5% Wielka Brytania 6,2% -9% Norwegia 6,1% -14% Holandia 6,0% -18% Irlandia 5,7% USA 5,7% budżetowy wynosił średnio 4,4% PKB, czyli dokładnie tyle samo, ile w latach Po trzecie nawet zakładając wbrew faktom, że deficyt budżetowy co roku prowadzi bowiem do tego, że zmienia się struktura inwestycji w gospodar- Australia 5,5% Belgia 5,4% już po reformie. Wskazuje to, że deficyt nie jest wynikiem, lecz był wyższy dokładnie o wartość odprowadzanych do OFE składek, można ce. Inwestorzy, którzy nabyli obligacje finansujące składkę do OFE, nie byliby Szwajcaria 5,3% celem polityki fiskalnej; państwo polskie niestety zadłuża się na tyle, na ile to moż- bronić i takiego rozwiązania. Jak pokazuje Wykres 1 stopa zwrotu z OFE była prawdopodobnie skłonni bezpośrednio kupić akcji, a w skutek wdrażania refor- Francja 5,2% liwe, biorąc pod uwagę koniunkturę i apetyt rynków finansowych na polski dług. Każdy nowy wydatek nie zwiększa więc w większości przypadków wyższa niż oprocentowanie polskiego długu. Różnica na korzyść OFE wynosiła my ich kapitał został de facto ulokowany w akcjach. Przyczyniło się to do rozwoju warszawskiej giełdy oraz utorowało Nowa Zelandia 5,1% Niemcy 5,0% trwale deficytu, gdyż wkrótce po nim pojawia się działanie korygujące po stronie średnio 2,2 pp. Gdyby nie 2008 rok i największy od lat światowy drogę do realizacji bardziej śmiałych projektów inwestycyjnych niż mogłyby Kanada 4,8% innych wydatków lub dochodów państwa. Przykładami takich działań były plan Hausnera, zrównanie wieku emerytalnego czy racjonalizacja wydatków systemu rentowego. Z drugiej strony poprawa kryzys, aktywa funduszy byłyby większe od hipotetycznego długu, który rzekomo wygenerowały. Jednak nawet jeżeli z punktu widzenia finansów państwa polskiego lepiej być realizowane, gdyby nabywcy obligacji zdecydowali się zamiast nich na jakieś inne bezpieczne aktywa. Projekty te, nawet jeżeli w skutek kryzysu okazały się nieco mniej zyskowne dla akcjo- Hiszpania 4,7% japonia 4,4% Portugalia 3,0% salda finansów publicznych prowokowała działania zmierzające w odwrotną stronę byłoby (zakładając znowu, że była taka możliwość) zamiast w OFE zainwestować nariuszy, generowały efekty zewnętrzne dla pozostałych interesariuszy działa- Austria 2,8% jak obniżka składki rentowej, becikowe czy ostatnia zmiana zasad waloryzacji emerytur. Efektem tych dwustronnych w spłatę zadłużenia, nie znaczy to, że byłoby to rozwiązanie lepsze z punktu widzenia gospodarki i interesu spo- jących w otoczeniu firm wspieranych przez środki OFE. Nawet więc gdyby w latach finansować Włochy 1,3% 0,0% 1,0% 2,0% 3,0% 4,0% 5,0% 6,0% 7,0% 8,0% 9,0% dostosowań był właśnie deficyt oscylują- łeczeństwa. Finansowanie inwestycji OFE w całości długiem, byłoby to cy wokół poziomu 4,4% PKB. w akcje emisją obligacji skarbu państwa prawdopodobnie posunięcie korzystne Głos nauki

10 18 19 z punktu widzenia długookresowego nie płaci za nie dwa razy. Jeżeli bowiem zarabiając dla swoich akcjonariuszy wię- tempa wzrostu gospodarczego. prawdziwa jest pierwsza teza, to koszty cej niż wytwarza się w danym kraju i niż WYKRES 3 #3 Za emerytury z OFE przynajmniej jedno OFE odsunięte są w przyszłość zapłacą za nie kolejne pokolenia. Z drugiej strony, jeżeli mówi się, że cenę za OFE płacimy tu i teraz, to jednocześnie zaprzecza pozwala na to krajowa demografia. By obalić tezę o tym, że OFE nie mogą przebić wzrostu PKB, nie trzeba jednak zagłębiać się w makroekono- 40 Rozrzut stóp zwrotu w skali roku dla światowego indeksu akcji w latach Źródło: Credit Suisse Sourcebook 2014, Credit Suissse Yearbook pokolenie musi zapłacić dwa razy, nie dostając nic w zamian Argument o podwójnym ciężarze (ang. double burden) stanowi ważny element w dyskusji na temat sensowności wprowadzania filara kapitałowego. Jeżeli chcemy, by przyszłe emerytury były finansowane z aktywów, a jednocześnie chcemy wypłacać obecnym emerytom świadczenia w niezmienionej wysokości, musimy zapłacić dwa razy. Trzeba bowiem z jednej strony sfinansować powstające aktywa emerytalne, się twierdzeniu, iż są one finansowane z długu. #4 Granicę dla zysku OFE w długim okresie stanowi wzrost PKB pomniejszony o opłaty, dlatego inwestując w nie można tylko stracić Niektórzy ekonomiści uważają, że stopa zwrotu z giełdy nigdy nie może być większa od tempa wzrostu gospodarczego. Ich argument jest następujący. PKB miczne rozważania. Wystarczy spojrzeć na doświadczenia 115 lat na rynkach kapitałowych. Te zaś mówią wyraźnie, że w krajach rozwiniętych stopa zwrotu z giełdy była wyższa niż wzrost PKB. Bez względu na to, czy sięgnie się do okresu , czy do bliższej nam jego części (Wykres 2), widać wyraźnie, że prawie w każdym kraju, oprócz Włoch i Portugalii, akcje dawały zarobić więcej, niż wynosił wzrost gospodarczy. Średnia różnica wynosiła 1,8 pp. dla całego okresu i 2,6 pp. dla podokresu LICZBA LAT ,4-0,3-0,2-0,1 0 0,1 0,2 0,3 0,4 0,7 STOPA ZWROTU NETTO W SKALI ROKU z drugiej bieżące wypłaty. Czy zatem po- to suma wszystkich dochodów, a więc Warto dodać, że nawet w trudnym dla kolenie pracujących, które płaci za oby- dochodów z pracy i kapitału. Ponieważ rynków finansowych okresie dwie rzeczy, rzeczywiście jest stratne? ani udział pracy, ani kapitału w docho- giełdy w krajach rozwiniętych dały za- PKB a wraz z nim subkonto w ZUS jest nawet szansą na zakupienie papierów Tak można by powiedzieć, gdyby dzie nie zmienia się, to dochody z pracy robić średnio o 0,8 pp. więcej niż urosło lepszą strategią? Czy korzyści z inwesto- wartościowych taniej, co jest szczególnie ich jedyną nagrodą za podwójny wysiłek i kapitału rosną w tym samym tempie, co ich PKB. wania, nawet jeżeli wiążą się z wyższy- korzystne na początku okresu oszczę- była emerytura, nawet jeżeli byłaby PKB. Gdzie tu błąd? Nawet jednak, jeżeli nie uda się prze- mi stopami zwrotu, są warte ponoszone- dzania. Kluczem do podniesienia pozio- trochę wyższa. Jednak jest jeszcze druga Przede wszystkim należy zauwa- bić granicy PKB, co w aspekcie indywi- go ryzyka? mu bezpieczeństwa jest też dywersyfi- korzyść dzięki budowie filaru kapita- żyć, że akcje notowane na giełdzie nie dualnym oznacza stopy zwrotu porów- Na to pytanie nie da się odpowie- kacja, na którą OFE będą mogły sobie na łowego jako społeczeństwo gromadzimy odzwierciedlają wszystkich dochodów nywalne z waloryzacjami oferowanymi dzieć w sposób obiektywny. Dla niektó- szerszą skalę pozwolić już w 2016 roku. oszczędności, które przyczyniają się do z kapitału. Obok nich jest przecież na utworzonym w 2011 roku subkoncie rych nawet niewielka szansa straty jest wyższego tempa wzrostu gospodarcze- jeszcze dług, który przynosi pewniej- w ZUS, inwestowanie poprzez fundusze wystarczającym powodem, by nigdy Maciej Bitner go. Jest ono nagrodą za poświęcenia szą, choć niższą stopę zwrotu. Poza tym kapitałowe nadal będzie opłacalne dla w życiu nie powierzyć swoich oszczęd- główny ekonomista Warszawskiego przypadającą w udziale także temu przedsiębiorstwa giełdowe stanowią gospodarki. PKB bowiem będzie rosło ności rynkowi finansowemu. Z drugiej Instytutu Studiów Ekonomicznych, pokoleniu, które ich dokonuje. Z drugiej tylko część wszystkich przedsięwzięć także dzięki inwestycjom finansowanym strony nie przypadkiem stopień zaan- przygotowuje doktorat na temat strony wyższym PKB będzie się cieszyć gospodarczych. Dochody z kapitału obej- emerytalnymi oszczędnościami. Wybór gażowania w inwestycje w akcje jest decentralizacji polityki pieniężnej wiele pokoleń, a płaci za nie jedno. mują wszystkie firmy, w tym na przy- OFE stanowi więc deklarację przekazania bardzo silnie skorelowany z inteligencją 1. i prowadzi zajęcia z corporate Z tego względu niektórzy uważają, że kład małe firmy rodzinne, najczęściej oszczędności na tworzenie przyszłego Część ludzi nie tyle boi się zaryzykować, finance na Wydziale Nauk korzystniej jest choć w części finansować mniej efektywne od tych, które trafiły PKB, zaś pozostawienie środków na co postrzega ryzyko, jako dużo większe, Ekonomicznych UWw reformę emerytalną z długu publicznego, na giełdę. Druga kwestia to stabilność subkoncie w ZUS jest jedynie biernym niż ono w rzeczywistości jest. by rozłożyć jej koszty na kilka pokoleń. udziału kapitału w dochodzie. Nie jest to czerpaniem z owoców wzrostu. Mało kto na przykład jest świadom To jednak odsuwa w czasie także korzyści, gdyż dług publiczny zmniejsza narodowe oszczędności. Przy tej okazji warto wspomnieć wcale twardy fakt, a jedynie empiryczna prawidłowość, która w dodatku w ciągu ostatnich dwudziestu lat w niektórych gospodarkach zaczęła się załamywać #5 Emerytury gromadzone z wykorzysta- faktu, że nie było takich dwóch dekad, w trakcie których można było stracić na amerykańskich akcjach. Wielkie krachy zdarzają się rzadko (Wykres 3) i najdalej jeszcze o jednej rzeczy. Nie można jednocześnie twierdzić, że OFE były finansowane z długu i że obecne pokole- tak, że w skali globalnej udział kapitału w dochodzie rośnie. Po trzecie firmy mogą przecież inwestować za granicą, niem rynku finansowego nie są bezpieczne Być może jednak czekanie, aż wzrośnie po kilkunastu latach giełdy odrabiają poniesione straty. Dla osoby inwestującej regularnie gwałtowne spadki mogą być 1 Grinblatt, M., Keloharju, M., & Linnainmaa, J. (2011). IQ and stock market participation. The Journal of Finance, 66(6), Głos nauki

11 21 Ocena własnego systemu emerytalne- I choć wydaje się, że zmiana nie jest Na koniec 2013 roku Polska miała go nie jest łatwa, gdyż nie może być duża, to świat zmierza w odwrotnym dwie składowe ocenione blisko średniej. w pełni obiektywna. Warto więc czasami kierunku poprawiając funkcjonowanie Najwyżej oceniono integralność spojrzeć jak widzą nas inni, zwłasz- systemów emerytalnych, co skutkowało systemu ocena B (68,9 pkt względem cza gdy możemy również porównać zwiększeniem średniej Indeksu o 2 pkt. średniej 71,9). Niżej, choć nadal blisko znaszym ZDANIEM Mercer oraz konsorcjum non-profit Australian Centre for Financial Studies, wspierane przez rząd Australii. Polska została oceniona po raz pierwszy w 2011 roku (wg stanu na koniec 2010). Ostatni raport wydany w 2014 roku (wg indeks składa się z trzech składowych: adekwatność świadczeń waga 40% zrównoważony rozwój waga 35% integralność waga 25%. Wagi poszczególnych składowych nie są równe, by odzwierciedlać, iż rozwój ocena D (tylko 41,4 pkt przy średniej 49,7). Różnice do średnich wzrastają, gdy porównamy się do średniej dla 16 krajów z raportu z roku Kolejno średnie dla składowych to odpowiednio 72,9 pkt, 64,5 pkt i 52,8 pkt. Kolejne się z systemami emerytalnymi innych Zanim jednak opiszę szczegóły i reko- średniej oceniono adekwatność ocena krajów. Takiego zadania podejmuje się mendacje dla Polski należy wyjaśnić C+ (61,7 pkt względem średniej 63,0). już od sześciu lat grupa konsultingowa zasadę oceny i budowę indeksu. Cały Jednak najniżej oceniono zrównoważony stanu na koniec 2013) zawiera analizę aż autorzy najwyższe znaczenie przypisują kraje, które zostały dodane do raportu 25 krajów. adekwatności i dodatkowym benefitom obniżają średnią ocenę składowych, Polski system oceniony został jako z tym związanym. Adekwatność świad- jak i ogólną średnią indeksu. Nie jest to posiadający pewne dobre cechy, jednak czeń jest najprostsza do porównania po- jednak powód do zadowolenia, gdyż jak wykazujący również ryzyka i niedocią- między krajami. Odpowiada ona między wspomniałem wcześniej, w przeciwień- gnięcia, które jeśli nie zostaną właściwie innymi na pytania dotyczące przychodu stwie do 13 krajów, dla których wartość zaadresowane i usprawnione, mogą być dla ubezpieczonego oraz stopy zastąpie- indeksu wzrosła, dla Polski zmalała ona przyczyną jego destabilizacji. Warto po- nia dla średnio zarabiającej osoby. w ciągu ostatnich 3 lat. Świat nam ucie- chylić się dokładniej nad przeprowadzo- Zrównoważony rozwój systemu eme- ka, my go nie gonimy, a nawet zmierza- ną analizą, by zrozumieć jakie procesy rytalnego to zagadnienie spędzające my w przeciwnym kierunku. Najszybciej obserwujemy na całym świecie i jak są sen z oczu decydentom i ekspertom tracimy dystans w adekwatności (różnica one rozwiązywane przez innych. w wielu krajach, bo de facto oznacza wzrosła do średniej o 5,7 pkt), integral- Ogólna ocena dla Polski (tzw. Mel- ich trwałość. Zmiany demograficzne, ności (wzrost różnicy o 5,4 pkt). Wzrost bourne Mercer Global Pension Index) to konieczność podnoszenia wieku eme- różnicy w zrównoważonym rozwoju 56,4 pkt. na 100 możliwych. Najlepiej rytalnego ale jednocześnie zadłużenie systemu jest najmniejszy i wyniósł 1,6 oceniane kraje to Dania (82,4), Austra- wielu krajów powoduje, że poleganie pkt, ale moim zdaniem nie są tu ujęte lia (79,9) i Holandia (79,2). Najniżej wyłącznie na systemie repartycyjnym jeszcze w pełni skutki ostatniej zmiany oceniane są z kolei Indie (43,5), Korea oznacza konieczność ograniczenia świad- w OFE tj. faktycznego umorzenia długu Południowa (43,6) i Japonia (44,4). Jak czeń i zagraża stabilności społecznej skarbowego, które miało miejsce w lutym widać do najlepszych jest nam dwa razy państw. Dlatego ta składowa indeksu 2014 roku. dalej niż do najsłabszych i nie jest to zwraca również uwagę na udział sektora Przejdźmy więc do szczegółów optymistyczna informacja. Średnia ocena prywatnego w całym zabezpieczeniu oceny polskiego systemu emerytalnego. również jest wyższa od oceny Polski emerytalnym, jak również na wielkość W składowej adekwatność Polska zosta- i wynosi 60,6 pkt. pokrycia zobowiązań emerytalnych real- ła najwyżej oceniona za: Druga pesymistyczna obserwacja nymi aktywami. wsparcie podatkowe w produktach wynika z porównania oceny z roku 2014 Ostatnią składową indeksu jest III filarowych, z ocenami z 2011 roku. Polska niestety integralność całego systemu emerytal- ograniczenie dostępu do środków jest jednym z trzech krajów, których nego. Ponieważ w wielu krajach wzrasta w prywatnej części systemu, aż do Global Pension Index ocena Polski ocena pogorszyła się. Największy spadek dotyczy systemu emerytalnego w Brazylii (spadek o 6,0 pkt). Kolejnym krajem jest Polska (-2,2) i następnym USA (-0,2). znaczenie prywatnego sektora w zabezpieczeniu świadczeń, badane jest postępowanie regulatora i rządu, jak również komunikacja z ubezpieczonymi. osiągnięcia określonego wieku, możliwość swobodnego przenoszenia aktywów do innej instytucji w celu dalszego gromadzenia na emeryturę, Naszym zdaniem

12 22 zabezpieczenie podziału aktywów w przypadku rozwodów, skalę aktywów inwestowaną w aktywa wzrostowe. W tym obszarze najniżej oceniono nas za: brak wymogu, by nawet część aktywów z III filara była przekonwertowana na świadczenie emerytalne, brak odkładania składek w kapitałowej części systemu, jeśli pracownik otrzymuje wsparcie z tytułu np. czasowej niezdolności do pracy, niski wskaźnik oszczędności netto (w 2014 wręcz ujemny), niską wartość minimalnego świadcze- otrzymują pełny pakiet informacji na ich temat. Niska ocena wynika z braku preferencji w ochronie aktywów zebranych w III filarze przed egzekucją w przypadku bankructwa firmy, czy też braku transparentności raportów rocznych niektórych planów emerytalnych. Mając na uwadze powyższe, nie dziwią więc wnioski i rekomendacje dla Polski przedstawione w ostatnim raporcie Melbourne Mercer Global Pension Index 2014, a mające służyć w wzmocnieniu naszego systemu emerytalnego. Są one następujące: Do najlepszych jest nam dwa razy dalej niż do najsłabszych i nie jest to optymistyczna informacja AANALIZY nia w relacji do średniej płacy. utrzymanie istotnej roli II filara Kolejna składowa czyli zrównoważony w systemie, rozwój została doceniona w następują- zwiększenie poziomu minimalnego cych obszarach: możliwość pobierania świadczenia z zebranych kapitałów i dalszej pracy, udział ludzi w wieku produkcyjnym w kapitałowej części systemu (ciekawe jaka będzie ocena za rok 2014, gdy uwzględniona zostanie liczba osób, która nadal odprowadza składki do OFE). W tej części najbardziej dostało się Polsce za: niską składkę, która obowiązkowo trafia do części kapitałowej systemu wsparcia dla najuboższych emerytów, wprowadzenie wymogu, by część środków gromadzonych w III filarze została zamieniona na świadczenie emerytalne, zwiększenie poziomu oszczędności prywatnych, zwiększenie poziomu składki, za którą kupowane są aktywa, a w konsekwencji ich wzrost w długim okresie, aktywizacja zawodowa osób starszych. Tezy te nie są aż tak bardzo kontrower- Świat nam ucieka, my go nie gonimy, a nawet zmierzamy w przeciwnym kierunku (właściwie za jej brak), syjne, można wręcz rzec, że są intuicyj- niski udział ludzi aktywnych zawo- ne. Warto więc o nich pamiętać, gdy bę- dowo w grupie wiekowej lat, dziemy proponować dalsze rozwiązania niską wartość aktywów z kapitałowej dla systemu emerytalnego w Polsce. części systemu w relacji do PKB. Ostatnia składowa indeksu integral- Grzegorz Chłopek, CFA ność została najwyżej oceniona za prezes zarządu ING PTE SA sytuację, w której: kapitałowa część jest w pełni pokryta kapitałami (choć oznacza to, że ryzyko zmian na rynku jest po stronie ubezpieczonego), nowi uczestnicy kapitałowych Rozgrywka emerytalna planów przed przystąpieniem do nich

13 24 25 Z politycznymi decyzjami w sprawie będzie próbować odgadnąć dopiero, gdy Emerytura minimalna jest wyjątkiem systemu emerytalnego jest tak, jak w firmach amerykańskich: jedno co pewne, to zmiana. Propozycje, które w poniedziałek są szkodliwe, w środę stają się już pożądane. A rozwiązania, które wydają się niepodważalne we wtorek rano, są już zmieniane w czwartek wieczorem. Dobrze, że mamy tylko siedem dni tygodnia. Co więcej, jak pokazuje nasza ankieta na proste i krótkie pytania odpowiedzi bywają długie i pogmatwane. Napisanie, że politycy bez względu na opcję światopoglądową traktują system emerytalny jako element gry wyborczej byłoby truizmem, gdyby nie to, że od ich zachowania zależy wy- poznamy krajobraz sejmowy po wyborach. Ale najprawdopodobniej zostanie wykorzystana do podnoszenia świadczeń minimalnych. Jeśli spełnienie obietnic emerytalnych będzie kosztowne (a będzie), istnieje spore prawdopodobieństwo zaciśnięcia suwaka bezpieczeństwa, czyli szybszego zabierania pieniędzy z funduszy emerytalnych do budżetu. Zmiany w III filarze emerytalnym są jeszcze większą niewiadomą. Gdy zaś myślę o politykach i politykowaniu wokół systemu emerytalnego to przypominam sobie, że najpoważniejszą moim zdaniem zasadę wprowadzenia dobrowolnego ubezpieczenia emerytal- Minimalne świadczenie osób, które pracowały przez wiele lat jest niewiele wyższe, niż minimum socjalne PO Krystyna Mrzygłowska posłanka PO Jaki powinien być powszechny wiek emerytalny? I czy powinien być taki sam dla kobiet i mężczyzn? Powszechny wiek emerytalny powinien być wyliczany na podstawie średniej długości życia osób ubezpieczonych. Obecne przepisy uwzględniają aktualne zmiany struktury demograficznej społeczeństwa. Systematycznie rośnie relacja liczby osób w wieku poprodukcyjnym do liczby osób w wieku produkcyjnym (tzw. w systemie ubezpieczeniowym. Jej wysokość nie wynika bezpośrednio z wkładu w postaci składek, stanowi ona gwarancję minimalnego dochodu dla osób, które odpowiednio długo są obecne na rynku pracy. To raczej przypomina świadczenie socjalne, którego wysokość powinna zapewnić emerytowi godziwe warunki życia. Czy samozatrudnieni, zleceniodawcy, ludzie z umową o dzieło powinni płacić składki emerytalne tak, jak obecnie, czy ich wysokość powinna być uzależniona od wszystkich dochodów, tak jak w przypadku pracowników? W kwestii możliwości wprowadzenia in- Postulujemy emeryturę obywatelską Twój Ruch traktowania ubezpieczonych płacących jednakową składkę na ubezpieczenie emerytalne. Poszanowanie tej zasady wymagało ujednolicenia warunków nabywania uprawnień emerytalnych. Dlatego uprawnienia emerytalne dla sokość naszych przyszłym emerytur. nego i rentowego, oderwanego od tytułu wskaźnik obciążenia demograficznego). nej niż deklarowana podstawa wymiaru osób urodzonych po 1948 roku, obję- Z ostatniej kampanii wyborczej (i nad- ubezpieczeniowego wprowadzono w no- Niepokojące wskaźniki demograficzne składek dla osób prowadzących pozarol- tych nowym systemem emerytalnym, są chodzącej jesiennej, nazywanej przez część publicystów trzecią turą) wniosek jest jeden: jeśli ktoś chce mieć przewidywalne świadczenie na starość musi oszczędzać sam. Emeryturę z systemu powszechnego należy potraktować jako minimum. Kłopot polega na tym, że apetyty polityków do mieszania dotyczą nie tylko obowiązkowych składek, ale także oszczędności dobrowolnych. Nawet jeśli będą werbalnie zachęcać do dodatkowego oszczędzania, to faktycznie przez weli wydłużającej wiek emerytalny. Przez dwa lata każdy, dosłownie każdy, nawet osoba będąca na czyimś utrzymaniu może dobrowolnie ubezpieczyć się emerytalnie i rentowo i płacić ryczałtowe składki od najniższego wynagrodzenia. To rozwiązanie przeczy wszystkim innym: o powiązaniu konieczności opłacania składek z daninami podatkowymi, z tytułami ubezpieczeniowymi. A jednak istnieje. I nie chwalą się nim politycy, choć tak naprawdę to Emerytury nie powinny być związane z kondycją rynków kapitałowych PiS w zakresie liczby urodzeń, wzrost liczby wypłacanych świadczeń emerytalnych, systematyczny przyrost osób w wieku poprodukcyjnym oraz emigracja istotnie pogarszają sytuację finansową Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Stąd spójne działanie rządu dotyczące m.in. polityki prorodzinnej, pakiet dla seniorów, a także wydłużenie wieku emerytalnego. Zrównanie wieku emerytalnego dla mężczyzn i kobiet jest podyktowane zarówno względami demograficznymi, niczą działalność należy zauważyć, że z uwagi na wielość form opodatkowania tej grupy osób (podatek dochodowy, ryczałt, karta podatkowa), wprowadzenie regulacji ustalającej podstawę wymiaru składek od dochodu czy przychodu nie wydaje się proste. Dodatkowo, z uwagi na możliwość wykazywania straty, podstawa wymiaru składek w miesiącach, w których przedsiębiorca taką stratę wykazuje, musiałaby być zerowa, co rzutowałoby na wysokość przyszłych uwarunkowane osiągnięciem wieku emerytalnego. Elementem uzupełniającym dla tych osób jest system ubezpieczenia dodatkowego, z którego są finansowane emerytury pomostowe, przysługujące z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (emerytury te mają jednak również charakter przejściowy). Przy uwzględnieniu zasady praw nabytych odrębnie uregulowano warunki przyznawania emerytury ubezpieczo- brak odpowiedzialności lub konsekwen- furtka dla emerytury i renty obywatel- jak i ekonomicznymi. Nie bez znacze- świadczeń. nym, których nie objął nowy system cji będą to utrudniać. A to oznacza, że skiej ryczałtowej, niskiej. nia były również orzeczenia TK w tej Natomiast przy przyjęciu, jako emerytalny, utrzymując możliwość nie tylko nie będzie w Polsce II filaru emerytalnego, ale także III ( przynajmniej tego instytucjonalnego). W systemie repartycyjnym możemy spodziewać się zmiany związanej z momentem przechodzenia na emeryturę. Najprawdopodobniej zostanie wkomponowany 40-letni staż pracy. Czy równocześnie częścią zmiany będzie emerytura częściowa? Najprawdopodobniej tak. Nie wiadomo co się będzie działo z waloryzacją świadczeń i to można Aleksandra Fandrejewska dziennikarka niezależna Wszyscy powinni płacić składki adekwatne do świadczeń, jakie mogą otrzymać PSL sprawie, który niejednokrotnie odnosił się pozytywnie do procesu zrównywania wieku emerytalnego. Obecnie trwa dyskusja o możliwości wprowadzenia przepisów umożliwiających przejście na emeryturę po osiągnięciu określonego stażu pracy. Szczegóły takiego rozwiązania są na razie analizowane, więc trudno je ocenić. Jak powinna być skonstruowana emerytura minimalna i ile powinna wynosić? podstawy wymiaru składek przychodu, w przypadku przedsiębiorców generujących duże koszty uzyskania przychodu, doszłoby do znacząco zawyżonego ustalenia podstawy wymiaru składek. Jakie grupy zawodowe powinny mieć przywileje emerytalne i dlaczego? Jak mają być finansowane emerytury dla grup uprzywilejowanych? Przy porządkowaniu ubezpieczenia emerytalnego kierowano się zasadą równego wcześniejszego przejścia na emeryturę dla tej samej kategorii osób, która miała takie prawo przed reformą emerytalną. Z tego też powodu prawo do wcześniejszej emerytury zachowali pracownicy urodzeni przed dniem 1 stycznia 1949 roku. Natomiast osoby młodsze mogą przejść na wcześniejszą emeryturę, jeśli wymagane warunki spełnią w ściśle określonym czasie (art. 46 i 184 ustawy emerytalnej). Obecny system dość sprawiedliwie Analizy

14 26 27 określa warunki niezbędne do nabycia Kwestia zmian w funkcjonowaniu III fi- pracowały przez wiele lat jest niewiele bezpieczne emerytury, a potem drugi zawodową dostałyby pełne świadczenie, I mówię to chociaż mieliśmy negatywną emerytury na szczególnych warunkach. laru jest obecnie przedmiotem szerokiej wyższe, niż minimum socjalne. raz, gdy nas w zeszłym roku ograbiono czy jego część, jak w przypadku emery- opinię w stosunku do funkcjonowania Nie wskazuje całych grup zawodowych, dyskusji, w ramach której poszczególni z tych pieniędzy. Pierwsze oszustwo tur częściowych. systemu OFE. Według nas emerytury ale rodzaj wykonywanej pracy. Oczy- zainteresowani przedstawiają swoje Czy samozatrudnieni, zleceniodawcy, polegało na tym, że filar kapitałowy oka- nie powinny być związane z kondycją wiście tego typu specjalne świadczenia postulaty. MPiPS, rozumiejąc potrzebę ludzie z umową o dzieło powinni płacić zał się bardziej zyskowny dla instytucji Jak powinna być skonstruowana emery- rynków kapitałowych. Czeka nas poważ- powinny być w dużej mierze finansowa- dokonania zmian w III filarze, aktywnie składki emerytalne tak, jak obecnie, finansowych niż dla oszczędzających. tura minimalna i ile powinna wynosić? na dyskusja na temat całego systemu ne przez pracodawców. uczestniczy w tej wymianie poglądów. czy ich wysokość powinna być uzależ- Nie opodatkowano firm zagranicznych, To musi być wartość, jaka pozwala na emerytalnego. Zagadnienie to już wkrótce, bo w 2016 niona od wszystkich dochodów, tak jak pozwolono na wysokie opłaty. Drugie przeżycie. PiS chce zmian dotyczących Jak oceniacie zmiany dotyczące OFE roku, będzie jednym z elementów prze- w przypadku pracowników? oszustwo to zabranie pieniędzy i ratowa- sposobu opodatkowania emerytur: naj- Czy państwo powinno zaangażować się i oszczędzania w II filarze, jakie wprowa- glądu funkcjonowania systemu emery- Potrzebne są różne rozwiązania dla nie w ten sposób finansów publicznych. niższe świadczenia mają być zwolnione w zmiany III filara emerytalnego (do- dzono w zeszłym roku? talnego, przy okazji którego będą mogły mikroprzedsiębiorców i dla tych, którzy z opłacania podatku PIT, a w przypadku browolnych funduszy emerytalnych)? Zmiany funkcjonowania systemu zostać zaprezentowane propozycje m.in. prowadzą duże i zyskowne biznesy. Czy państwo powinno zaangażować się wszystkich ma być wprowadzona wyż- Jeśli tak, to w jaki sposób: wprowadzić kapitałowego w ramach powszechne- konkretnych zmian mających na celu Pierwsi powinni płacić niskie, nawet niż- w zmiany III filara emerytalnego (do- sza kwota wolna od podatku. dotacje, system quasi obowiązkowy, do- go systemu emerytalnego przyniosły wsparcie dodatkowych form oszczędza- sze niż teraz, składki na ubezpieczenia browolnych funduszy emerytalnych)? datkowe ulgi podatkowe? A może inne pozytywne skutki zarówno w obszarze nia na cele emerytalne. społeczne. Ale w przypadku pozostałych Jeśli tak, to w jaki sposób: wprowadzić Czy samozatrudnieni, zleceniodawcy, rozwiązania? bezpieczeństwa przyszłych świadczeń dużych przedsiębiorców prowadzą- dotacje, system quasi obowiązkowy, do- ludzie z umową o dzieło powinni płacić III filar wyraźnie nie spełnił pokładanych emerytalnych dla ubezpieczonych cych duże biznesy powinny zmienić datkowe ulgi podatkowe? A może inne składki emerytalne tak, jak obecnie, w nim oczekiwań. Na pewno należy będących członkami otwartych funduszy się zasady ubezpieczeniowe. Ich składki rozwiązania? czy ich wysokość powinna być uzależ- wprowadzić preferencje, by Polakom emerytalnych, jak i stabilności finansów powinny być wyższe, odpowiadające Nie można zwiększać obciążeń płacy, niona od wszystkich dochodów, tak jak opłacało się dodatkowo oszczędzać. Ale publicznych. Zmiany te polegały m.in. dochodom, a nie ryczałtowe. mamy je zmniejszać, łącznie ze składka- w przypadku pracowników? wszystkie zmiany dotyczące ubezpie- na: określeniu zasad wypłaty emerytur ze środków zgromadzonych w OFE i sposobu przenoszenia uprawnień prof. Krystyna Iglicka -Okólska Jakie grupy zawodowe powinny mieć przywileje emerytalne i dlaczego? Jak mi emerytalnymi. Nie można więc ludzi przymuszać do dodatkowego oszczędzania. Z propozycji, jakie się ostatnio Nie ma jednolitego stanowiska w tej sprawie w ugrupowaniu. Czeka nas poważna debata na ten temat. czeń społecznych, w tym emerytalnych, powinny być wprowadzone po poważnej debacie i powinny dotyczyć wszystkich emerytalnych ubezpieczonych z OFE wiceprzewodnicząca Polski Razem mają być finansowane emerytury dla pojawiły dobrym rozwiązaniem jest elementów, a nie każdego z osobna. do ZUS; przeniesieniu wyrażonych Zjednoczonej Prawicy grup uprzywilejowanych? wprowadzenie ulg dla oszczędzających, Jakie grupy zawodowe powinny mieć obligacyjnymi zobowiązaniami Skarbu U nas wiele spraw stoi na głowie. Jed- ale w czasie oszczędzania, a nie dopiero przywileje emerytalne i dlaczego? Jak Państwa części uprawnień emerytalnych Jaki powinien być powszechny wiek nymi z nich są przywileje emerytalne. gdy dostaną pieniądze. mają być finansowane emerytury dla ubezpieczonych z OFE do ZUS; ustaleniu emerytalny? I czy powinien być taki sam Ale zanim zaczniemy się nimi zajmować, grup uprzywilejowanych? nowej wysokości składki przekazywanej dla kobiet i mężczyzn? zmieniać powoli, naprawdę powoli, Na pewno trzeba utrzymać zasady do OFE; umożliwieniu ubezpieczonym dokonania wyboru czy chcą w dalszym Potrzebny jest powrót do poprzedniego wieku emerytalnego, czyli 60 lat dla ko- potrzebne są inne reformy. Trzeba rozruszać machinę polegającą na tym, że lu- przechodzenia na emeryturę dla osób już pracujących. Wcześniejsze emerytu- Patryk Wącławski ciągu przekazywać część składki do biet i 65 dla mężczyzn. Ludzie powinni dzie zaczną lepiej zarabiać, płacić niższe ry tych grup powinny być finansowane partia KORWiN otwartych funduszy emerytalnych; likwidacji minimalnej stopy zwrotu i urynko- pracować tak długo, jak mogą i chcą, ale nie powinno się ich do dłuższej pracy podatki, młodzi przestaną emigrować, będą chcieli żyć w Polsce i tu pracować. Stanisław Szwed z budżetu. Ewentualne zmiany powinny dotyczyć osób, które dopiero zaczną Jaki powinien być powszechny wiek wienie zasad inwestowania OFE; rewizji zmuszać ustawowo bez zmian na rynku Dopóki tych zmian nie wprowadzimy poseł PiS pracować, czy pełnić służbę. emerytalny? I czy powinien być taki sam systemu opłat i wynagrodzeń funduszy pracy. Wciąż utrzymuje się wysokie skutecznie, nie należy ruszać przywile- dla kobiet i mężczyzn? emerytalnych; wprowadzeniu zmian bezrobocie, pracy nie mają szczególnie jów emerytalnych. Jaki powinien być powszechny wiek Jak oceniacie zmiany dotyczące OFE Osoby, które już pracują i są w syste- w IKZE. ludzie młodzi. Potrzebne są zmiany do- emerytalny? I czy powinien być taki sam i oszczędzania w II filarze, jakie wpro- mie ubezpieczeń społecznych powinny tyczące podatków, podniesienie wyna- Jak oceniacie zmiany dotyczące OFE dla kobiet i mężczyzn? wadzono w zeszłym roku? Czy partia ma mieć prawo przechodzić na emeryturę Czy państwo powinno zaangażować się grodzeń i dopiero wtedy będzie można i oszczędzania w II filarze, jakie wpro- Powinniśmy wrócić do ustawowego wie- pomysły na dalsze zmiany w sprawie II w takim wieku, jaki obowiązywał, gdy w zmiany III filara emerytalnego (do- zajmować się wiekiem emerytalnym. wadzono w zeszłym roku? Czy partia ma ku emerytalnego 60 lat dla kobiet i 65 filaru emerytalnego? zaczynali pracę. Gdy zaczęli opłacać browolnych funduszy emerytalnych)? pomysły na dalsze zmiany w sprawie II dla mężczyzn. Z tym, że każdy ma prawo To był skok na pieniądze zgromadzone składki, to zawarli z państwem kontrakt Jeśli tak, to w jaki sposób: wprowadzić Jak powinna być skonstruowana emery- filaru emerytalnego? pracować tak długo, jak zechce. Przejście w otwartych funduszach emerytalnych. i umowy należy przestrzegać. Dla więk- dotacje, system quasi obowiązkowy, do- tura minimalna i ile powinna wynosić? Zostaliśmy oszukani dwa razy: najpierw, na emeryturę jest dobrowolne. Pewnie Nie poprawił sytuacji przyszłym eme- szości więc jest to 60 lat dla kobiet i 65 datkowe ulgi podatkowe? A może inne Musi być wyższa. Nie może być tak, gdy wprowadzano OFE to obiecano potrzebna jest spokojna debata o tym, rytów, nie poprawił kondycji finansowej dla mężczyzn. rozwiązania? że minimalne świadczenie osób, które nam w zamian za obowiązkową daninę czy osoby wcześniej kończące karierę Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Naszym zdaniem nie powinien istnieć Analizy

15 28 29 przymus ubezpieczenia emerytalnego Jakie grupy zawodowe powinny mieć W Polsce na składki ryczałtowe i ryczał- Wobec wprowadzenia emerytury obywa- i płacenia obowiązkowych składek. przywileje emerytalne i dlaczego? Jak towe świadczenia, jak dotąd zgodziły telskiej to pytanie jest bezprzedmiotowe. Dlatego postulujemy zniesienie państwowego obowiązkowego systemu emerytalnego dla osób, które dopiero mają być finansowane emerytury dla grup uprzywilejowanych? Ponieważ chcemy znieść obowiązkowy Henryk Smolarz się tylko dwie grupy zawodowe: rolnicy i drobni przedsiębiorcy. Co do idei ubezpieczeniowej: wszyscy powinni płacić Michał Kabaciński Twój Ruch Jakie grupy zawodowe powinny mieć przywileje emerytalne i dlaczego? Jak zaczynają pracę. Każdy sam odpowiadał- system, to w przyszłości nie będzie PSL składki adekwatne do świadczeń, jakie mają być finansowane emerytury dla by za swoją emeryturę. takich problemów. A w czasie przejścio- mogą otrzymać. Jaki powinien być powszechny wiek grup uprzywilejowanych? W okresie przejściowym, w którym wym obowiązuje zasada: nie zmieniamy Jaki powinien być powszechny wiek emerytalny? I czy powinien być taki sam Z zasady żadne. Należy jednak do- młodzi nie płaciliby już składek, a istnia- kontraktu, jaki państwo i obywatel za- emerytalny? I czy powinien być taki sam Jakie grupy zawodowe powinny mieć dla kobiet i mężczyzn? puścić, a nawet promować, tworzenie łyby zobowiązania wynikające z obecne- warli. Każdy powinien dostać emeryturę dla kobiet i mężczyzn? przywileje emerytalne i dlaczego? Jak Ludzie żyją coraz dłużej, a osoby starsze pracowniczych programów emerytalnych go systemu, postulujemy wprowadzenie na takich zasadach, jakie obowiązywały, Sceptycznie wypowiadaliśmy się w spra- mają być finansowane emerytury dla stanowią coraz większą część społeczeń- w poszczególnych przedsiębiorstwach taniego celowego podatku (być może gdy zaczynał pracę, czy służbę. Z tym, wie wydłużenia wieku emerytalnego, grup uprzywilejowanych? stwa. Podnoszenie wieku emerytalnego czy branżach, w uzupełnieniu emerytury VAT). Ale system przejściowy ma być że wcześniej, jeszcze przez zniesieniem zaproponowaliśmy i to rozwiązanie Zrównywanie uprawnień emerytalnych jest tego powszechną konsekwencją, obywatelskiej. finansowany głównie z pieniędzy uzy- obowiązku opłacania składek należy zostało przyjęte emeryturę częściową. napotyka na silny opór społeczny. stosowaną w całej UE. 67 lat dla obu skanych z prywatyzacji państwowego zlikwidować ZUS i OFE, a świadczenia Według nas powinien więc wiek eme- Trzeba zrównoważyć specyfikę zawodu płci to nowa norma, a większość państw Jak oceniacie zmiany dotyczące OFE majątku. Mienie państwowe byłoby pry- powinny być wypłacane z taniego fun- rytalny, przy możliwości otrzymania i sprawiedliwość społeczną. Tę część członkowskich zamierza osiągnąć ją i oszczędzania w II filarze, jakie wpro- watyzowane w otwartych przetargach, duszu. świadczenia częściowego, powoli wydłu- ubezpieczeń należy zmieniać powoli. szybciej niż Polska. Docelowo, tak jak np. wadzono w zeszłym roku? Czy partia ma a uzyskane pieniądze zostałyby prze- żać się do 67 lat. w Danii, wiek emerytalny powinien być pomysły na dalsze zmiany w sprawie II znaczone na spłatę emerytur osób, które Jak oceniacie zmiany dotyczące OFE Jak oceniacie zmiany dotyczące OFE automatycznie powiązany z oczekiwaną filaru emerytalnego? obowiązkowo płaciły składki. Postulu- i oszczędzania w II filarze, jakie wpro- Jak powinna być skonstruowana emery- i oszczędzania w II filarze, jakie wpro- długością życia. Zmiana składała się z dwóch części. jemy otwarte licytacje zamiast prze- wadzono w zeszłym roku? Czy partia ma tura minimalna i ile powinna wynosić? wadzono w zeszłym roku? Czy partia ma Unieważnienia obligacji w posiadaniu targów. Przetargi to pole do korupcji pomysły na dalsze zmiany w sprawie II Jesteśmy zwolennikami waloryzacji pomysły na dalsze zmiany w sprawie II Jak powinna być skonstruowana emery- OFE i proporcjonalne zastąpienie ich i machlojek. filaru emerytalnego? kwotowej, która wspiera najsłabszych. filaru emerytalnego? tura minimalna i ile powinna wynosić? zapisami na indywidualnych rachun- Państwo pomalowało burty statku, by To jest naszym zdaniem metoda na Tę zmianę pozytywnie ocenili przede Postulujemy emeryturę obywatelską, kach w ZUS to był manewr księgowy, Jak powinna być skonstruowana zachęcić ludzi, aby do niego wsiadali podnoszenie wysokości świadczeń wszystkim sami ubezpieczeni, bo w takiej samej wysokości dla wszystkich w gruncie rzeczy nieszkodliwy i do emerytura minimalna i ile powinna w sytuacji, gdy jest tak skorodowany, iż minimalnych i zmniejszanie dysproporcji niewielka cześć z nich została w OFE. uprawnionych, finansowaną z budżetu zaakceptowania. Z kolei druga część wynosić? zaraz pójdzie na dno. OFE i ZUS są do dochodowej emerytów i rencistów. Państwo cieszy się większym zaufaniem czy podatków (osobny system poboru tj. automatyczne przeniesienie do ZUS Emerytura minimalna nie jest dobrym likwidacji. Im szybciej politycy pokażą jako gwarant wypłaty emerytur, niż składek ZUS jest, w sytuacji gdy i tak środków z OFE, chyba że zainteresowani pojęciem. Trzeba się wycofać z jej wy- w jak kiepskiej sytuacji finansowej jest Czy samozatrudnieni, zleceniodawcy, firmy z rynku kapitałowego. Należy się trzeba dotować emerytury z budżetu, wyrazili wolę pozostania w OFE (a PTE płacania w ten sposób, że należy poli- ZUS, tym szybciej ludzie sami zrozumie- ludzie z umową o dzieło powinni płacić przyglądać zeszłorocznym zmianom absurdem). W zależności od przyjętych nie mogły ich do tego namawiać) to był czyć, ile dana osoba wpłaciła składek ją, że trzeba samemu pomyśleć o eme- składki emerytalne tak, jak obecnie, rozwiązań dotyczących podatków eme- demontaż reformy z roku 1999, z dużym do FUS i na ten podstawie wyliczyć ryturze. czy ich wysokość powinna być uzależ- Czy państwo powinno zaangażować się rytura obywatelska mogłaby wynosić elementem manipulacji, bo coś takiego wysokość emerytury. Nie powinno się niona od wszystkich dochodów, tak jak w zmiany III filara emerytalnego (do- od 1600 do 2000 zł miesięcznie. Nowy jak zyski w ZUS nie istnieje jest tylko mieszać emerytury ze świadczeniem Czy państwo powinno zaangażować się w przypadku pracowników? browolnych funduszy emerytalnych)? system powinien być wdrażany stop- waloryzacja. socjalnym. Państwo jest dłużne obywa- w zmiany III filara emerytalnego (do- Tu nie ma prostej i krótkiej odpowie- Jeśli tak, to w jaki sposób: wprowadzić niowo świadczenia dla osób, które Po wprowadzeniu emerytury oby- telowi tyle, ile on sam wpłacił. browolnych funduszy emerytalnych)? dzi. Potrzebna jest spokojna dyskusja. dotacje, system quasi obowiązkowy, do- zaczęły oszczędzać w obecnym systemie watelskiej II filar stanie się dobrowolny Jeśli tak, to w jaki sposób: wprowadzić Powszechnie chwali się system brytyjski, datkowe ulgi podatkowe? A może inne byłyby naliczane częściowo na dotych- (a więc de facto zniknie różnica między Czy samozatrudnieni, zleceniodawcy, dotacje, system quasi obowiązkowy, do- że taki tani. Ale mało kto już publicz- rozwiązania? czasowych zasadach, a częściowo jako nim, a III filarem). Należy zachęcać do ludzie z umową o dzieło powinni płacić datkowe ulgi podatkowe? A może inne nie przyznaje, że tańszy (w proporcji Dobrowolne oszczędzanie to nie tylko emerytura obywatelska. oszczędzania w nim. składki emerytalne tak jak obecnie, rozwiązania? do zarobków uzyskiwanych w Polsce produkty oferowane przez rynki kapita- czy ich wysokość powinna być uzależ- Jesteśmy zwolennikami zniesienia PIT i w Wielkiej Brytanii), bo tam nie płaci łowe jak obecnie. Przy tworzeniu syste- Czy samozatrudnieni, zleceniodawcy, Czy państwo powinno zaangażować się niona od wszystkich dochodów, tak jak i skonstruowania prostego, przejrzyste- się składek na ubezpieczenie chorobowe mu zachęt i ulg należy policzyć koszty ludzie z umową o dzieło powinni płacić w zmiany III filara emerytalnego w przypadku pracowników? go systemu podatkowego. Wszystkie i nie ma z powszechnego systemu ubez- funkcjonowania systemu. Na pewno składki emerytalne tak, jak obecnie, (dobrowolnych funduszy emerytal- Umowa emerytalna jest kontraktem ulgi gmatwają system. A dobrowolność pieczeniowego świadczeń chorobowych. musimy wzmocnić myślenie o koniecz- czy ich wysokość powinna być uzależ- nych)? Jeśli tak, to w jaki sposób: zawartym pomiędzy obywatelem, oznacza dobrowolność i nie można jej Powinniśmy więc zastanowić się, jakie ności oszczędzania, w tym oszczędzania niona od wszystkich dochodów, tak jak wprowadzić dotacje, system quasi obo- a państwem. Nie należy go zmieniać. zmieniać. mają być składki, za jakie świadczenia. na emeryturę. w przypadku pracowników? wiązkowy, dodatkowe ulgi podatkowe? Analizy

16 30 A może inne rozwiązania? od wszystkich dochodów, tak Czy państwo powinno zaangażować się III filar musi zostać dobrowolny, ale jak w przypadku pracowników? w zmiany III filaru emerytalnego (do- należy mocniej zachęcać do oszczędza- Wysokość składek emerytalnych browolnych funduszy emerytalnych)? nia w nim, np. poprzez dotacje na wzór osób prowadzących działalność gospo- Jeśli tak, to w jaki sposób: wprowadzić czeski. darczą winna być zróżnicowana. Zasad- dotacje, system quasi obowiązkowy, do- nym byłoby np. wprowadzenie kilku datkowe ulgi podatkowe? A może inne stawek zależnych od wysokości uzyski- rozwiązania? wanego dochodu. Nie może być tak, że Tak, państwo powinno zachęcać ludzi do przykładowy biedny fryzjer czy szewc dodatkowego oszczędzania na starość. Anna Bańkowska płaci taką samą stawkę emerytalną, jak osoba zarabiająca dziesiątki tysięcy Należy m.in. zwiększyć limity dotyczące ulg podatkowych z tytułu gromadzo- SLD złotych. nych środków w III filarze emerytalnym. Muszą być także stworzone inne zachęty Jaki powinien być powszechny wiek Jakie grupy zawodowe powinny mieć do oszczędzania w III filarze, gdyż jest to emerytalny? I czy powinien być taki sam przywileje emerytalne i dlaczego? Jak istotne źródło uzyskania dodatkowych dla kobiet i mężczyzn? mają być finansowane emerytury dla środków finansowych w wieku popro- Taki, jak obowiązywał do 2013 roku grup uprzywilejowanych? dukcyjnym. (65 lat dla mężczyzn i 60 lat dla kobiet), Dziś jesteśmy za utrzymaniem obo- czyli sprzed reformy wydłużającej wiązujących rozwiązań. Jednocześnie wiek emerytalny, lub 62 lata dla kobiet stoimy na stanowisku, że przepisy te i mężczyzn (tak jak przyjęto do obliczania kapitału początkowego). Ponadto SLD postuluje w swoim projekcie ustawy (już złożonym w Sejmie), aby dać ubezpieczonym prawo do przechodzenia na emeryturę w oparciu o staż ubezpieczeniowy (alternatywnie do wieku emerytalnego), po 35 latach opłacania składek w przypadku kobiet, oraz 40 latach opłacania składek w przypadku mężczyzn. Jak powinna być skonstruowana emerytura minimalna i ile powinna wynosić? Powinna być wyższa niż obecnie. Na początek, jako SLD proponujemy, aby powinny podlegać okresowej ocenie i modyfikacji. Problemem jest choćby fakt, że bez przywilejów pozostaje jeszcze kilka zawodów, które także winny być objęte prawem do wcześniejszej emerytury (której wysokość będzie przecież uzależniona od sumy zgromadzonych składek). Są to takie zawody, jak np. ratownicy medyczni, pielęgniarki, służba celna, niektóre rodzaje straży pożarnej itp. Jak oceniacie zmiany dotyczące OFE i oszczędzania w II filarze, jakie wprowadzono w zeszłym roku? Przykładowy biedny fryzjer płaci taką samą stawkę emerytalną, jak osoba zarabiająca dziesiątki tysięcy SLD WYDAWCA Izba Gospodarcza Towarzystw Emerytalnych ul. Marszałkowska 20/22 lok Warszawa tel./fax: najniższą emeryturę podnieść o 200 SLD wstrzymał się od poparcia tych złotych do 1080,46 złotych (złożyliśmy zmian dostrzegając mankamenty funk- REDAKCJA w tej sprawie projekt ustawy). W przy- cjonowania OFE (m.in. wysokie opłaty Filip Pietkiewicz-Bednarek szłości ważne jest także to, aby minimal- niezależne od efektów pracy OFE) na emeryta nie była niższa od minimum a równocześnie obawę o zdolność ZUS PROJEKT GRAFICZNY I SKŁAD socjalnego. do wypłaty świadczeń od składek gro- Volià! Information Design Studio madzonych w II filarze. Czy samozatrudnieni, zleceniodawcy, ludzie z umową o dzieło powinni płacić Czy partia ma pomysły na dalsze zmiany ILUSTRACJA NA OKŁADCE: składki emerytalne tak jak obecnie, czy ich wysokość powinna być uzależniona w sprawie II filaru emerytalnego? Nie. Opinie partii politycznych na temat systemu emerytalnego zostały zebrane w połowie maja br. Monika Marek

17 IZBA GOSPODARCZA TOWARZYSTW EMERYTALNYCH to założona w 1999 roku organizacja samorządu gospodarczego reprezentująca branżę Powszechnych Towarzystw Emerytalnych, instytucji zarządzających Otwartymi Funduszami Emerytalnymi oraz Dobrowolnymi Funduszami Emerytalnymi. Izba zrzesza 11 towarzystw reprezentujących interesy blisko 16 mln swoich klientów. Członkowie Izby zarządzają aktywami o wartości blisko 150 mld złotych, które inwestują głównie w polską gospodarkę. IGTE prowadzi działania wspierające tworzenie legislacji sprzyjającej efektywnemu systemowi emerytalnemu, rozwija wiedzę ekspercką w zakresie zabezpieczenia emerytalnego oraz rynku kapitałowego, buduje relacje z interesariuszami oraz przekazuje wyniki swoich prac opinii społecznej.

Reforma emerytalna. Co zrobimy? ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. www.mf.gov.pl

Reforma emerytalna. Co zrobimy? ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. www.mf.gov.pl Reforma emerytalna Co zrobimy? Grudzień, 2013 Kilka podstawowych pojęć.. ZUS Zakład Ubezpieczeń Społecznych to państwowa instytucja ubezpieczeniowa. Gromadzi składki na ubezpieczenia społeczne obywateli

Bardziej szczegółowo

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają wybrane fakty z historii emerytur, przeanalizują dwa podstawowe systemy emerytalne

Bardziej szczegółowo

JAKĄ EMERYTKĄ / JAKIM EMERYTEM ZOSTANIESZ?

JAKĄ EMERYTKĄ / JAKIM EMERYTEM ZOSTANIESZ? JAKĄ EMERYTKĄ / JAKIM EMERYTEM ZOSTANIESZ? MATERIAŁ INFORMACYJNY DLA STUDENTÓW I MŁODYCH PRACOWNIKÓW OPRACOWANY PRZEZ IZBĘ GOSPODARCZĄ TOWARZYSTW EMERYTALNYCH, WWW.IGTE.PL POLSKA EMERYTURA 2015 1960 1970

Bardziej szczegółowo

EMERYTURY KAPITAŁOWE WYPŁATY Z II FILARA

EMERYTURY KAPITAŁOWE WYPŁATY Z II FILARA EMERYTURY KAPITAŁOWE WYPŁATY Z II FILARA Emerytury indywidualne, renta rodzinna dla wdów i wdowców, waloryzacja według zysków takie emerytury kapitałowe proponuje rząd. Dlaczego? Dlatego, że taki system

Bardziej szczegółowo

INDYWIDUALNE EMERYTALNE

INDYWIDUALNE EMERYTALNE INDYWIDUALNE KONTO EMERYTALNE DLACZEGO WARTO MIEĆ IKE? Rok Źródło Wysokość emertury stopa zastąpienia 1997 Bezpieczeństwo dzięki różnorodności opracowanie Pełnomocnika Rządu ds. Reformy Zabezpieczenia

Bardziej szczegółowo

OCENA PRZEGLĄDU FUNKCJONOWANIA SYSTEMU EMERYTALNEGO

OCENA PRZEGLĄDU FUNKCJONOWANIA SYSTEMU EMERYTALNEGO OCENA PRZEGLĄDU FUNKCJONOWANIA SYSTEMU EMERYTALNEGO Poprawna diagnoza błędne wnioskowanie Centrum im. Adama Smitha 27 czerwca 2013 roku 1 Centrum wobec OFE Nie jesteśmy przeciwnikami OFE Jesteśmy zwolennikami

Bardziej szczegółowo

CO ZROBIĆ, ŻEBY SIĘ UDAŁO? Emerytalne Konto Oszczędnościowe sposobem na wyższą emeryturę

CO ZROBIĆ, ŻEBY SIĘ UDAŁO? Emerytalne Konto Oszczędnościowe sposobem na wyższą emeryturę CO ZROBIĆ, ŻEBY SIĘ UDAŁO? Emerytalne Konto Oszczędnościowe sposobem na wyższą emeryturę III filar emerytalny ewolucja systemu PRACOWNICZE PROGRAMY EMERYTALNE INDYWIDUALNE KONTA EMERYTALNE INDYWIDUALNE

Bardziej szczegółowo

Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku.

Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku. Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku. System emerytalny składa się z trzech filarów. Na podstawie podanych niżej kryteriów klasyfikacji nowy system emerytalny

Bardziej szczegółowo

Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego. Twoja emerytura. Wyższa emerytura. Niższe podatki!

Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego. Twoja emerytura. Wyższa emerytura. Niższe podatki! Twoja emerytura Wyższa emerytura Niższe podatki! Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego to wyjątkowy program oszczędnościowy w formie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi,

Bardziej szczegółowo

Fundusze inwestycyjne i emerytalne

Fundusze inwestycyjne i emerytalne Fundusze inwestycyjne i emerytalne WYKŁAD 8 FUNDUSZE EMERYTALNE W SYSTEMIE EMERALNYMY CEL I STRUKTURA SYSTEMU EMERYTALNEGO (1) Pojęcie ogólne: ogół planów (programów) wypłacających świadczenia emerytalne.

Bardziej szczegółowo

Rozmowa ze Zbigniewem Derdziukiem, prezesem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Rozmowa ze Zbigniewem Derdziukiem, prezesem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Rozmowa ze Zbigniewem Derdziukiem, prezesem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. - Polskie emerytury są i będą bezpieczne, a finanse Polski zostały uratowane przed narastającym długiem publicznym - powiedział

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

Ukryty dług na liczniku długu publicznego. 30 IX 2013 Aleksander Łaszek

Ukryty dług na liczniku długu publicznego. 30 IX 2013 Aleksander Łaszek Ukryty dług na liczniku długu publicznego Aleksander Łaszek Ukryty dług na liczniku długu publicznego 1. Dlaczego dług ukryty jest ważny? 2. Zakres ukrytego długu, różne metodologie 3. Metodologia ESA

Bardziej szczegółowo

Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury. Warszawa, 29 lutego 2008 roku

Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury. Warszawa, 29 lutego 2008 roku Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury Andrzej Rzońca Wiktor Wojciechowski Warszawa, 29 lutego 2008 roku W Polsce jest prawie 3,5 mln osób w wieku produkcyjnym, które pobierają świadczenia

Bardziej szczegółowo

brak opodatkowania zysków kapitałowych (tzw. podatku Belki) osiągniętych przez oszczędzających w związku z oszczędzaniem na IKE,

brak opodatkowania zysków kapitałowych (tzw. podatku Belki) osiągniętych przez oszczędzających w związku z oszczędzaniem na IKE, 1. Czy każdy może założyć IKE i IKZE? Prawo do dodatkowego oszczędzania na przyszłą emeryturę w ramach IKE i IKZE przysługuje każdej osobie fizycznej, która ukończyła 16 lat. W przypadku osób małoletnich,

Bardziej szczegółowo

Reformy systemów emerytalnych astabilność finansów publicznych KINGA KACZOR, MAGDALENA SIERADZAN

Reformy systemów emerytalnych astabilność finansów publicznych KINGA KACZOR, MAGDALENA SIERADZAN Reformy systemów emerytalnych astabilność finansów publicznych KINGA KACZOR, MAGDALENA SIERADZAN Słowo wstępu Zabezpieczenie emerytalne obywateli to obowiązek konstytucyjny państwa Bezpieczeństwo systemu

Bardziej szczegółowo

Zmiany w zasadach gromadzenia środków emerytalnych

Zmiany w zasadach gromadzenia środków emerytalnych Zmiany w zasadach gromadzenia środków emerytalnych Z dniem 1 maja 2011 r. weszła w życie ustawa z dnia 25 marca 2011 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem systemu ubezpieczeń społecznych

Bardziej szczegółowo

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia Część II świadczenia Emerytury: } Część I: Finansowanie } Część II: Świadczenia Filarowa konstrukcja ubezpieczeń społecznych model klasyczny : I filar - z budżetu państwa II filar ze składki pracodawców

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ ANALIZA ROZLICZNIE SKŁADEK EMERYTALNYCH WPŁACANYCH DO ZUS I OFE ZA OKRES LIPIEC 1999 CZERWIEC WARSZAWA, LISTOPAD r. Analiza

Bardziej szczegółowo

Komentarz FOR do raportu o stanie spraw publicznych i instytucji państwowych na dzień zakończenia rządów koalicji PO-PSL (2007-2015)

Komentarz FOR do raportu o stanie spraw publicznych i instytucji państwowych na dzień zakończenia rządów koalicji PO-PSL (2007-2015) Komentarz FOR do raportu o stanie spraw publicznych i instytucji państwowych na dzień zakończenia rządów koalicji PO-PSL (2007-2015) Aleksander Łaszek, Rafał Trzeciakowski, Tomasz Dróżdż Kontakt: E-mail:

Bardziej szczegółowo

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia Część I finasowanie Emerytury: } Część I: Finansowanie } Część II: Świadczenia I. Wprowadzenie. Fundusz społeczny- pojęcie funduszu społecznego, udział w tworzeniu funduszu i prawie do świadczeń z niego

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych określa zasady opłacania składek na ubezpieczenia społeczne oraz stopy procentowe składek na poszczególne

Bardziej szczegółowo

2015-12-16. Wyliczanie emerytury na zasadach zbliżonych do tych panujących przed 1.01.1999 r. Emerytura. Do kiedy stare emerytury?

2015-12-16. Wyliczanie emerytury na zasadach zbliżonych do tych panujących przed 1.01.1999 r. Emerytura. Do kiedy stare emerytury? Emerytura Zasady wyliczania wysokości emerytury to suma pieniędzy, którą będzie comiesięcznie otrzymywał ubezpieczony z ZUS w momencie, gdy nabędzie status emeryta. Wyliczanie emerytury na zasadach zbliżonych

Bardziej szczegółowo

Monitorujący Komitet BCC:

Monitorujący Komitet BCC: Monitorujący Komitet BCC: Program stabilizacyjno-ratunkowy finansów publicznych Warszawa, 18 października 2010 r. Program dostępny jest w Internecie: www.bcc.org.pl Analizy ekonomistów nie pozostawiają

Bardziej szczegółowo

Twój osobisty fundusz emerytalny

Twój osobisty fundusz emerytalny Twój osobisty fundusz emerytalny Autor: Adam Jagielnicki Pewne pieniądze w niepewnych czasach! Emerytura to dla wielu z nas upragniony koniec pracy zawodowej. Ma to być okres życia, który będziemy mogli

Bardziej szczegółowo

Produkty szczególnie polecane

Produkty szczególnie polecane Produkty szczególnie polecane 9 luty 2011 r. Szczegółowe informacje na temat funduszy zarządzanych przez Legg Mason TFI S.A. ( fundusze") zawarte są w prospekcie informacyjnym oraz skrócie prospektu informacyjnego,

Bardziej szczegółowo

Planowanie finansów osobistych

Planowanie finansów osobistych Planowanie finansów osobistych Osoby, które planują znaczne wydatki w perspektywie najbliższych kilku czy kilkunastu lat, osoby pragnące zabezpieczyć się na przyszłość, a także wszyscy, którzy dysponują

Bardziej szczegółowo

zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje w skarpecie.

zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje w skarpecie. Fundusze inwestycyjne to instytucje, które zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje oszczędności każdy, kto nie chce ich trzymać w skarpecie. Wynajęci

Bardziej szczegółowo

Polityka gospodarcza i społeczna (zabezpieczenie emerytalne)

Polityka gospodarcza i społeczna (zabezpieczenie emerytalne) prof. dr hab. Tadeusz Szumlicz Polityka gospodarcza i społeczna (zabezpieczenie emerytalne) Zakres przedmiotowy systemu zabezpieczenia społecznego wyznacza katalog ryzyk społecznych: choroby macierzyństwa

Bardziej szczegółowo

Mariusz Denisiuk starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych. Zasady gromadzenia oszczędności na IKZE

Mariusz Denisiuk starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych. Zasady gromadzenia oszczędności na IKZE Mariusz Denisiuk starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych Zasady gromadzenia oszczędności na IKZE Jednym z dostępnych sposobów gromadzenia dodatkowych oszczędności na cele emerytalne jest

Bardziej szczegółowo

INWESTUJ W SWOJĄ EMERYTURĘ I SKORZYSTAJ Z ULGI PODATKOWEJ

INWESTUJ W SWOJĄ EMERYTURĘ I SKORZYSTAJ Z ULGI PODATKOWEJ PKO INDYWIDUALNE KONTO ZABEZPIECZENIA EMERYTALNEGO INWESTUJ W SWOJĄ EMERYTURĘ I SKORZYSTAJ Z ULGI PODATKOWEJ PKO INDYWIDUALNE KONTO ZABEZPIECZENIA EMERYTALNEGO ULGA PODATKOWA ZA INWESTOWANIE PKO Indywidualne

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ ANALIZA ROZLICZENIE SKŁADEK EMERYTALNYCH WPŁACANYCH DO ZUS I OFE ZA OKRES: LIPIEC 1999 MAJ 28 WARSZAWA, LISTOPAD 28 SPIS

Bardziej szczegółowo

U z a s a d n i e n i e

U z a s a d n i e n i e U z a s a d n i e n i e Projekt nowelizacji ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, Nr 64, poz. 593, Nr 99, poz. 1001,

Bardziej szczegółowo

Emerytury i system ubezpieczeń

Emerytury i system ubezpieczeń Emerytury i system ubezpieczeń 1 1 EMERYTURA świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek nie posiadają już zdolności do pracy zarobkowej.

Bardziej szczegółowo

OPZZ-Z2/WT/2013/AS 19 grudnia 2013 r.

OPZZ-Z2/WT/2013/AS 19 grudnia 2013 r. WICEPRZEWODNICZĄCA OGÓLNOPOLSKIEGO POROZUMIENIA ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH WIESŁAWA TARANOWSKA OPZZ-Z2/WT/2013/AS 19 grudnia 2013 r. Koleżanki i Koledzy W załączeniu przekazuję dokumenty zawierające: - najistotniejsze

Bardziej szczegółowo

Ukryty dług na liczniku długu publicznego. 30 IX 2013 Aleksander Łaszek

Ukryty dług na liczniku długu publicznego. 30 IX 2013 Aleksander Łaszek Ukryty dług na liczniku długu publicznego Aleksander Łaszek Ukryty dług na liczniku długu publicznego 1. Dlaczego dług ukryty jest ważny? 2. Zakres ukrytego długu, różne metodologie 3. Metodologia ESA

Bardziej szczegółowo

MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA

MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA WYKŁAD XIII WYDATKI RZĄDOWE I ICH FINANSOWANIE Budżet rządu: niektóre fakty i liczby Wydatki rządowe, podatki i makroekonomia Deficyt budżetowy i długu publiczny

Bardziej szczegółowo

PRACOWNICZY PROGRAM EMERYTALNY

PRACOWNICZY PROGRAM EMERYTALNY PRACOWNICZY PROGRAM EMERYTALNY Pracowniczy Program Emerytalny Jest to system oszczędzania dla osób, które chcą powiększyć swoją emeryturę oraz stworzyć sobie możliwość uzyskania satysfakcjonującego poziomu

Bardziej szczegółowo

INDYWIDUALNE KONTO ZABEZPIECZENIA EMERYTALNEGO (IKZE)

INDYWIDUALNE KONTO ZABEZPIECZENIA EMERYTALNEGO (IKZE) INDYWIDUALNE KONTO ZABEZPIECZENIA EMERYTALNEGO (IKZE) P R E Z E N T A C J A W Y N I K Ó W Z B A D A N I A T Y P U O M N I B U S D L A K O M I T E T U O B Y W AT E L S K I E J I N I C J AT Y W Y U S TA

Bardziej szczegółowo

Emerytury i system ubezpieczeń

Emerytury i system ubezpieczeń Emerytury i system ubezpieczeń 1 56 EMERYTURA to świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek nie posiadają już zdolności do pracy zarobkowej.

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 24 kwietnia 2015 r. Opracowanie sygnalne Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku Wynik finansowy otwartych

Bardziej szczegółowo

Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek

Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek nie posiadają już zdolności do pracy zarobkowej (jako

Bardziej szczegółowo

Aktywizacja osób w podeszłym wieku na rynku pracy.

Aktywizacja osób w podeszłym wieku na rynku pracy. Aktywizacja osób w podeszłym wieku na rynku pracy. Aneta Maciąg Warszawa, 10.12.2015 r. Plan 1. Struktura demograficzna społeczeństwa. 2. Poziom zatrudnienia wśród osób powyżej 50 roku życia. 3. Przyczyny

Bardziej szczegółowo

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa Międzynarodowe badanie ING na temat wiedzy finansowej konsumentów w Polsce i na świecie Wybrane wyniki badania przeprowadzonego dla Grupy ING przez TNS NIPO Maj

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Oszczędzanie a inwestowanie..

Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie to zabezpieczenie nadmiaru środków finansowych niewykorzystanych na bieżącą konsumpcję oraz czerpanie z tego tytułu korzyści w postaci odsetek. Jest to czynność

Bardziej szczegółowo

gcsgw Pracodawcy RP Rok założenia 1989 Warszawa, 30 sierpnia 2013 r. Pan Władysław Kosiniak-Kamysz Minister Pracy i Polityki Społecznej

gcsgw Pracodawcy RP Rok założenia 1989 Warszawa, 30 sierpnia 2013 r. Pan Władysław Kosiniak-Kamysz Minister Pracy i Polityki Społecznej Pracodawcy RP Rok założenia 1989 Warszawa, 30 sierpnia 2013 r. gcsgw Pan Władysław Kosiniak-Kamysz Minister Pracy i Polityki Społecznej 1 W odpowiedzi na pismo z 18 lipca 2013 r., nr DUS-5070-3-JK/EW/13,

Bardziej szczegółowo

Ustawa o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem systemu ubezpieczeo społecznych

Ustawa o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem systemu ubezpieczeo społecznych Ustawa o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem systemu ubezpieczeo społecznych Michał Boni, Minister-członek Rady Ministrów Warszawa, 24 stycznia 2011 r. Zmieniane akty prawne ustawa z

Bardziej szczegółowo

liczbę osób zamieszkującą na terenie naszej gminy i odprowadzających podatek PIT. W zakresie pozostałych dochodów bieżących zaplanowano również

liczbę osób zamieszkującą na terenie naszej gminy i odprowadzających podatek PIT. W zakresie pozostałych dochodów bieżących zaplanowano również OBJAŚNIENIA przyjętych wartości przy opracowaniu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Strzyżewice na lata 2012 2018, tj. okres na który zostały zaciągnięte zobowiązania. WSTĘP Dokument pod nazwą Wieloletnia

Bardziej szczegółowo

Materiały uzupełniające do

Materiały uzupełniające do Dźwignia finansowa a ryzyko finansowe Przedsiębiorstwo korzystające z kapitału obcego jest narażone na ryzyko finansowe niepewność co do przyszłego poziomu zysku netto Materiały uzupełniające do wykładów

Bardziej szczegółowo

Top 5 Polscy Giganci

Top 5 Polscy Giganci lokata ze strukturą Top 5 Polscy Giganci Pomnóż swoje oszczędności w bezpieczny sposób inwestując w lokatę ze strukturą Top 5 Polscy Giganci to możliwy zysk nawet do 45%. Lokata ze strukturą Top 5 Polscy

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ ANALIZA ROZLICZNIE SKŁADEK EMERYTALNYCH WPŁACANYCH DO ZUS I OFE ZA OKRES LIPIEC 1999 GRUDZIEŃ 27 WARSZAWA, MARZEC 28

Bardziej szczegółowo

ZNIESIEMY SKŁADKI NA ZUS I NFZ. Poznań, 12.09.2015

ZNIESIEMY SKŁADKI NA ZUS I NFZ. Poznań, 12.09.2015 ZNIESIEMY SKŁADKI NA ZUS I NFZ Poznań, 12.09.2015 Nasza propozycja Zniesiemy składki na ZUS i NFZ ani pracownik ani pracodawca nie będzie musiał odprowadzać składek Zrobimy PIT jedynym i bardziej sprawiedliwym

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE: DYLEMATY, ANALIZY, ROZWIĄZANIA.

UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE: DYLEMATY, ANALIZY, ROZWIĄZANIA. Dr Wojciech Nagel Zespół Ubezpieczeń Społecznych Trójstronnej Komisji ds. SG UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE: DYLEMATY, ANALIZY, ROZWIĄZANIA. Część I. Obecna sytuacja systemu ubezpieczeń społecznych, problematyka

Bardziej szczegółowo

<1,0 1,0-1,2 1,2-2,0 >2,0

<1,0 1,0-1,2 1,2-2,0 >2,0 1. WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI WSKAŹNIK BIEŻĄCEJ PŁYNNOŚCI Pozostałe wskaźniki 2,0 Wskaźnik służy do oceny zdolności przedsiębiorstwa do regulowania krótkoterminowych zobowiązań. Do tego

Bardziej szczegółowo

1. Na podstawie jakiej umowy opiera się system emerytalny w Polsce? A. emerytalnej B. rentowej C. pokoleniowej D. pracowniczej

1. Na podstawie jakiej umowy opiera się system emerytalny w Polsce? A. emerytalnej B. rentowej C. pokoleniowej D. pracowniczej KONKURS P.T. ZADBAJ O SWOJĄ FINANSOWĄ PRZYSZŁOŚĆ SPONSOREM KONKURSU JEST AVIVA PRZEDSTAWICIELSTWO W BIELSKU BIAŁEJ (OSOBY ODPOWIEDZIALNE Z AVIVA DORADCY FINANSOWI MAGDALENA MIROSŁAWSKA I MAREK WIELGUS)

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Opis Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe funkcjonujące w ramach indywidualnych i grupowych ubezpieczeń na życie proponowanych

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Rentowność prowadzenia otwartych funduszy emerytalnych jak to jest naprawdę? (09 września 2008r.)

Rentowność prowadzenia otwartych funduszy emerytalnych jak to jest naprawdę? (09 września 2008r.) Rentowność prowadzenia otwartych funduszy emerytalnych jak to jest naprawdę? (09 września 2008r.) Wewnętrzna stopa zwrotu z kapitału dla całej branży PTE wynosi 16,3% rocznie. Wewnętrzna stopa zwrotu z

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę 8 maja 2014 Łukasz Zalicki 85+ 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

Bardziej szczegółowo

Osoby, które dopiero wchodzą na rynek pracy, będą mogły w ciągu 3 miesięcy podjąć decyzję, czy chcą zostać członkami OFE.

Osoby, które dopiero wchodzą na rynek pracy, będą mogły w ciągu 3 miesięcy podjąć decyzję, czy chcą zostać członkami OFE. Co zakłada proponowana przez rząd reforma? W ramach gruntowanej przebudowy II filaru (OFE) rząd proponuje: przeniesienie obligacji skarbowych i papierów dłużnych gwarantowanych przez Skarb Państwa, z OFE

Bardziej szczegółowo

PAKIET EMERYTALNY PKO TFI (IKE + IKZE) DRUGA STRONA EMERYTURY

PAKIET EMERYTALNY PKO TFI (IKE + IKZE) DRUGA STRONA EMERYTURY PAKIET EMERYTALNY PKO TFI (IKE + IKZE) DRUGA STRONA EMERYTURY Skorzystaj z ulgi podatkowej w ramach Pakietu Emerytalnego PKO TFI (IKE + IKZE) PAKIET EMERYTALNY PKO TFI (IKE + IKZE) Inwestycja w ramach

Bardziej szczegółowo

Co chcemy osiągnąć odkładając pieniądze w III filarze...?

Co chcemy osiągnąć odkładając pieniądze w III filarze...? Czym należy się kierować wybierając ubezpieczenie emerytalne...? Zdecydować się na Indywidualne Konto Emerytalne (IKE), polisę Unit-linked, inwestować w akcje, fundusze inwestycyjne, nieruchomości i złoto...?

Bardziej szczegółowo

dr Jan Hagemejer Karol Pogorzelski

dr Jan Hagemejer Karol Pogorzelski Kryzys finansów publicznych i druga fala Wielkiej Recesji Badanie wykonane przez Instytut Badań Strukturalnych w ramach prac nad projektem: Analiza procesów zachodzących na polskim rynku pracy i w obszarze

Bardziej szczegółowo

PAKIET EMERYTALNY PKO TFI (IKE + IKZE) DRUGA STRONA EMERYTURY

PAKIET EMERYTALNY PKO TFI (IKE + IKZE) DRUGA STRONA EMERYTURY PAKIET EMERYTALNY PKO TFI (IKE + IKZE) DRUGA STRONA EMERYTURY Skorzystaj z ulgi podatkowej w ramach Pakietu Emerytalnego PKO TFI (IKE + IKZE) PAKIET EMERYTALNY PKO TFI (IKE + IKZE) Inwestycja w ramach

Bardziej szczegółowo

Mobilizacja długoterminowych oszczędności krajowych

Mobilizacja długoterminowych oszczędności krajowych Mobilizacja długoterminowych oszczędności krajowych Stefan Kawalec Prezes Zarządu Capital Strategy Sp. z o.o. Kongres Bankowości Detalicznej Hotel Sheraton, Warszawa, 25-26 listopada 2015 Na podstawie:

Bardziej szczegółowo

Emerytura. Wyliczanie emerytury. Do kiedy stare emerytury? 2014-04-03. Zasady wyliczania wysokości emerytury

Emerytura. Wyliczanie emerytury. Do kiedy stare emerytury? 2014-04-03. Zasady wyliczania wysokości emerytury Emerytura Zasady wyliczania wysokości emerytury to suma pieniędzy, którą będzie comiesięcznie otrzymywał ubezpieczony z ZUS w momencie, gdy nabędzie status emeryta. Reforma ubezpieczeń społecznych podzieliła

Bardziej szczegółowo

OPODATKOWANIE PRZYCHODÓW (DOCHODÓW) Z KAPITAŁÓW PIENIĘŻNYCH

OPODATKOWANIE PRZYCHODÓW (DOCHODÓW) Z KAPITAŁÓW PIENIĘŻNYCH OPODATKOWANIE PRZYCHODÓW (DOCHODÓW) Z KAPITAŁÓW PIENIĘŻNYCH www.mf.gov.pl Ministerstwo Finansów OPODATKOWANIE PRZYCHODÓW (DOCHODÓW) Z KAPITAŁÓW PIENIĘŻNYCH Podatek dochodowy od osób fizycznych (zwany dalej

Bardziej szczegółowo

Rynek PPE w formach inwestycyjnej i ubezpieczeniowej

Rynek PPE w formach inwestycyjnej i ubezpieczeniowej Rynek PPE w formach inwestycyjnej i ubezpieczeniowej stan obecny, bariery rozwojowe, oczekiwania. Agnieszka Łukawska, Legg Mason TFI S.A. Dyrektor ds. sprzedaży Warszawa, 4 czerwca 2012 Aktywa PPE* Łącznie:

Bardziej szczegółowo

Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce?

Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce? Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce? Rafał Antczak Członek Zarządu Deloitte Consulting S.A. Europejski Kongres Finansowy Sopot, 23 czerwca 2015

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp ROZDZIAŁ 1. Ubezpieczenia w systemie zabezpieczenia społecznego ROZDZIAŁ 2. Struktura systemu ubezpieczeń społecznych

Spis treści Wstęp ROZDZIAŁ 1. Ubezpieczenia w systemie zabezpieczenia społecznego ROZDZIAŁ 2. Struktura systemu ubezpieczeń społecznych Spis treści Wstęp....................................... 11 ROZDZIAŁ 1. Ubezpieczenia w systemie zabezpieczenia społecznego........................... 13 1.1. Prawne podstawy zabezpieczenia społecznego.............

Bardziej szczegółowo

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron Rozkład materiału Program: Ekonomia Stosowana Podręcznik: praca zbiorowa, kierownik zespołu dr Jarosław Neneman, Ekonomia Stosowana", wyd. FMP, Warszawa Tematyka zajęć dydaktycznych Treści nauczania wymagania

Bardziej szczegółowo

lokata ze strukturą Czarne Złoto

lokata ze strukturą Czarne Złoto lokata ze strukturą Czarne Złoto Lokata ze strukturą Czarne Złoto jest produktem łączonym. Składa się z lokaty promocyjnej i produktu strukturyzowanego Czarne Złoto inwestycji w formie ubezpieczenia na

Bardziej szczegółowo

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich Jakub Bińkowski Warszawa 2014 1 POSTULATY ZPP Bogactwo bierze się z pracy. Kapitał czy ziemia, póki nie zostają ożywione pracą, są martwe.

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Otwarte fundusze inwestycyjne. Zasady są proste.

Otwarte fundusze inwestycyjne. Zasady są proste. Otwarte fundusze inwestycyjne. Zasady są proste. Autor: Maciej Rogala Czy fundusz inwestycyjny jest ofertą dla Ciebie? Sprawdź to, zanim powierzysz mu pieniądze... Oceń fundusz inwestycyjny pod kątem swoich

Bardziej szczegółowo

ZUS CZY ZUS I OFE? PO PIERWSZE, CO WYBIERAMY PO DRUGIE, JAK WYBIERAMY

ZUS CZY ZUS I OFE? PO PIERWSZE, CO WYBIERAMY PO DRUGIE, JAK WYBIERAMY 01 kwietnia 2014 r. Od dziś, 1 kwietnia 2014 r., przez najbliższe cztery miesiące, ubezpieczeni płacący składki emerytalne będą mogli zdecydować gdzie chcą gromadzić kapitał na przyszłe emerytury: czy

Bardziej szczegółowo

OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018.

OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018. OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018. Obowiązek opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej w skrócie WPF wynika z art. 230 Ustawy z dnia 27 sierpnia 2009

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie nt. propozycji Komisji Europejskiej ws. adekwatnych, bezpiecznych i stabilnych emerytur

Sprawozdanie nt. propozycji Komisji Europejskiej ws. adekwatnych, bezpiecznych i stabilnych emerytur Bruksela, dnia 16 lutego 2012 r. Sprawozdanie nr 10/2012 Sprawozdanie nt. propozycji Komisji Europejskiej ws. adekwatnych, bezpiecznych i stabilnych emerytur KE zachęca do wydłużenia pracy i wyrównania

Bardziej szczegółowo

Grupowe (od 1999) Pracownicze programy emerytalne. Indywidualne konto emerytalne. Indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego PPE IKE IKZE

Grupowe (od 1999) Pracownicze programy emerytalne. Indywidualne konto emerytalne. Indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego PPE IKE IKZE Rodzaje kwalifikowanych programów emerytalnych PPE Grupowe (od 1999) Pracownicze programy emerytalne IKE Indywidualne (od II poł 2004) Indywidualne konto emerytalne IKZE Indywidulane (od stycznia 2012)

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych. www.finanse.mf.gov.

Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych. www.finanse.mf.gov. Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych www.finanse.mf.gov.pl 1 2 Ministerstwo Finansów Opodatkowanie przychodów (dochodów)

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

Twoja emerytura, Twój wybór

Twoja emerytura, Twój wybór 1 Twoja emerytura, Twój wybór Jak działa system emerytalny? 2 Kiedy się starzejemy, praca i zarabianie pieniędzy stają się coraz trudniejsze. To dlatego większość państw na świecie ma system emerytalny.

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O SYTUACJI FINANSOWEJ TOWARZYSTW FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH

INFORMACJA O SYTUACJI FINANSOWEJ TOWARZYSTW FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH INFORMACJA O SYTUACJI FINANSOWEJ TOWARZYSTW FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH NA KONIEC 2001 ROKU ORAZ NA KONIEC I PÓŁROCZA 2002 R. WARSZAWA, LISTOPAD 2002 r. 1 Wstęp Dane prezentowane w poniższym opracowaniu zostały

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

III filar ubezpieczenia emerytalnego

III filar ubezpieczenia emerytalnego III filar ubezpieczenia emerytalnego 1 Przesłanki reformy emerytalnej 2 Wskaźniki zgonów i urodzeń w tys. 600 550 Zgony Urodzenia 500 450 400 350 300 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999

Bardziej szczegółowo

Forum Praktyki Gospodarczej 2014

Forum Praktyki Gospodarczej 2014 Forum Praktyki Gospodarczej 2014 Liczysz na OFE i ZUS? Licz na siebie! Mgr Tomasz Wojtasiewicz Koniec Lipca wyrok? 2016r i tak co cztery lata, chyba że... Co się dzieje z moją składką 19,52%? A.* 12,22pp.

Bardziej szczegółowo

Finanse ubezpieczeń społecznych

Finanse ubezpieczeń społecznych Finanse ubezpieczeń społecznych Wykład 3. W jaki sposób możemy oszczędzać na starość Averting (1994), Góra (2003), Muszalski (2004) CBOS, Polacy o dodatkowym oszczędzaniu na emeryturę, BS/77/2010 dr Grzegorz

Bardziej szczegółowo

Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne

Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne Beata Szydło Prawo i Sprawiedliwość Wiceprezes www.pis.org.pl 8,0 7,0 6,0 5,0 4,0 3,0 2,0 1,0 0,0 Wiemy jak budować silną, konkurencyjną gospodarkę Polski Dynamika

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC - The Programme for the International Assessment of Adult Competencies) Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych

Bardziej szczegółowo

IKZE W SKRÓCIE DLACZEGO WARTO MIEĆ RACHUNEK IKZE W ING DOBROWOLNYM FUNDUSZU EMERYTALNYM

IKZE W SKRÓCIE DLACZEGO WARTO MIEĆ RACHUNEK IKZE W ING DOBROWOLNYM FUNDUSZU EMERYTALNYM QA/IKZEDFE/1/2012 IKZE W SKRÓCIE DLACZEGO WARTO MIEĆ RACHUNEK IKZE W ING DOBROWOLNYM FUNDUSZU EMERYTALNYM Informacje podstawowe Zyskujesz odczuwalną korzyść podatkową: wpłaty dokonywane na Rachunek Indywidualnego

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne Strona1 Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, (str. 102 105) Załącznik nr 4 do: rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r.

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 201 r. W dniu 22 marca

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a Warszawa, 09.05.2014 r. Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a W końcu grudnia 2013 r. w ewidencji Centralnego Rejestru Członków otwartych

Bardziej szczegółowo