Paostwo Katar Gospodarka polityka kultura

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Paostwo Katar Gospodarka polityka kultura"

Transkrypt

1 2009 Paostwo Katar Gospodarka polityka kultura Katarzyna Górak-Sosnowska, Robert Czulda (red.) Ibidem, Łódź 2009 projekt książki

2 SPIS TREŚCI Wstęp 4 GOSPODARKA Katarzyna Górak-Sonowska, Ku dywersyfikacji: polityka gospodarcza Kataru 7 Blanka Łęgowska, Nowoczesne technologie przyszłości w górnictwie gazowym Kataru 17 Magda Hussain-Pamuła, Prywatyzacja w Katarze 25 POLITYKA John E. Peterson, Katar i świat. Budowanie marki mikropaostwa 37 Steven Wright, Polityka zagraniczna Kataru: geopolityka i strategiczne filary 54 David B. Roberts, Katar w poszukiwaniu bezpieczeostwa 71 Robert Czulda, Polityka wojskowa Kataru 84 Steven Ekovich, Stosunki Kataru ze Stanami Zjednoczonymi 95 SPOŁECZEOSTWO Katarzyna Górak-Sosnowska, Kobiety w sferze publicznej: edukacja, gospodarka i polityka 105 Katarzyna Brataniec, W stronę nowoczesności problemy edukacji w Katarze 114 Magdalena Rostron, Qatar Foundation: działalnośd i modele edukacji 123 Leo Lefebure, Stosunki międzyreligijne w Katarze 132 Marcin Grodzki, Chrześcijanie w Katarze 140 KULTURA Katarzyna Pachniak, Symbol Kataru poeta i orator Katari Ibn al-fudża a 146 Barbara Michalak-Pikulska, Współczesna literatura w Katarze 158 Ewa Machut-Mendecka, Złota kula spadająca do błękitnych wód (mitologia Al-Dżaziry) 168 Marcin Styszyoski, Siła perswazji w audycjach stacji Al-Dżazira 183 Noty o autorach 193 Katar: informacja o paostwie 196 Strona 2 z 201

3 Szanowni Paostwo, Z nieukrywaną przyjemnością chciałbym Paostwa zachęcid do lektury pierwszej książki w języku polskim poświęconej Paostwu Katar. W 2006 r. miałem zaszczyt otworzyd nową Ambasadę Rzeczypospolitej Polskiej w Doha, którą kieruję do dnia dzisiejszego. Warto odnotowad, że stosunki polityczne pomiędzy obu paostwami rozwijają się niezwykle szybko. W 2009 r. obchodzimy 20. rocznicę nawiązania stosunków dyplomatycznych. Katar z dnia na dzieo staje się jednym z istotnych arabskich partnerów Polski. Nabiera to szczególnego znaczenia, zwłaszcza po podpisaniu długotrwałego kontraktu na dostawy katarskiego skroplonego gazu LNG do terminalu w Świnoujściu. Trwa wymiana wizyt na wysokim i najwyższym szczeblu. W 2002 r. Warszawę odwiedził Emir Kataru, szajch Hamad Ibn Chalifa Al Sani. Dwa lata później w Doha przebywał polski prezydent. W ostatnim czasie w Katarze m.in. gościli: Premier Donald Tusk; Marszałek Senatu RP, Bogdan Borusewicz wraz z delegacją biznesu; Minister Skarbu Paostwa, Aleksander Grad; Minister Sportu i Turystyki, Mirosław Drzewiecki; Prezes Najwyższej Izby Kontroli, Jacek Jezierski oraz Małżonka Prezydenta RP, Maria Kaczyoska. W Polsce z kolei oczekiwana jest rewizyta katarskiego władcy. Kontakty polityczne przyniosły zdecydowane ożywienie stosunków gospodarczych, których poziom odnotował spektakularny wzrost w 2008 r. o tysiąc procent. W tym samym czasie wyraźnie wzrosła liczba Polaków podejmujących pracę w Katarze, co świadczy o stale rosnącym zainteresowaniu tym krajem, dotychczas znanym jedynie z działalności największej arabskiej stacji telewizyjnej Al-Dżazira. Mam nadzieję, że niniejsza publikacja pozwoli przybliżyd Paostwu niezmiernie ciekawe i szybko rozwijające się Paostwo Kataru. Ambasador RP Robert Rostek Strona 3 z 201

4 Wstęp Katar zwykło się postrzegad przez pryzmat jego zasobów surowców energetycznych podobnie jak i inne paostwa arabskie leżące nad Zatoką Perską (Arabską) Arabię Saudyjską, Bahrajn, Kuwejt, Oman i Zjednoczone Emiraty Arabskie. Na ich bogactwo (trzy z nich znajdują się w pierwszej dwudziestce paostw o najwyższym PKB per capita) przełożyły się regionalnie największe na świecie zasoby ropy naftowej, odkrywane począwszy od lat 30. Umożliwiły one zarazem dynamiczny rozwój gospodarczy i społeczny. Paostwa Zatoki traktowane są przy tym jak monolit wszystkie posiadają duże zasoby naturalne, sporą nadwyżkę finansową, którą coraz częściej inwestują na Zachodzie, słyną z wyrafinowanych inwestycji krajowych, a ponadto cechują się dużym społecznym konserwatyzmem. Co więcej, wydaje się, że posiadane zasoby są zarówno warunkiem koniecznym, jak i wystarczającym ich dobrobytu. To znaczy, paostwa te bogacą się same z siebie, nie podejmując w tym kierunku żadnych starao, działao i nie patrząc w przyszłośd jak gdyby ropa i gaz miały zawsze znajdowad się pod ich powierzchnią. Katar wyróżnia się na tle pozostałych paostw Zatoki Perskiej (Arabskiej) z kilku powodów. Po pierwsze, stawia na rozwój gazownictwa, które uznane jest za przyszłośd rynku energetycznego. Celem strategicznym Kataru jest uzyskanie pozycji dominującego eksportera tego surowca na świecie. Drugim powodem jest sfera polityki. Pomimo niewielkiego rozmiaru, Katar wypracował sobie pozycję mediatora w sporach bliskowschodnich, a dzięki umiejętnemu lawirowaniu między głównymi siłami w regionie Arabią Saudyjską, Iranem i Stanami Zjednoczonymi, osiągnął bezpieczną pozycję na arenie regionalnej i globalnej. Kolejnym wyróżnikiem Kataru jest stacja telewizyjna Al-Dżazira, która urosła do światowej marki medium najbardziej rozpoznawalnego wśród niezachodnich stacji telewizyjnych. Wreszcie, warto wskazad na osobę emira Kataru Szajcha Hamada Ibn Chalifę Al Saniego który należy do najmłodszych, a zarazem najbardziej postępowych władców w regionie. Jego małżonka Szajcha Muza bint al-misnad porównywana jest dzięki swojej działalności do jordaoskiej królowej Rani. To przede wszystkim im Katar zawdzięcza dalekowzroczną politykę, która nastawiona jest na stopniowe przekształcenie go w nowoczesne paostwo. Publikacja przedstawia różne oblicza Kataru obok najbardziej znanego, gospodarczego, także polityczne i społeczno-kulturowe. Dzięki temu możliwe będzie całościowe nakreślenie zmian, które zachodzą w tym paostwie. Autorzy artykułów pochodzą z polskich, jak i zagranicznych ośrodków badawczych i reprezentują różne dyscypliny naukowe. Częśd gospodarcza omawia politykę dywersyfikacji Kataru (Katarzyna Górak- Sosnowska), a następnie bardziej szczegółowo jej dwa elementy zastosowanie nowoczesnych technologii w górnictwie gazowym (Blanka Łęgowska) oraz proces prywatyzacji (Magda Hussain-Pamuła). W części politycznej autorzy ukazują działania Kataru na rzecz wyrobienia sobie marki na świecie (John E. Peterson), przedstawiają także meandry i wymiary katarskiej polityki zagranicznej (Steven Wright), w tym polityki bezpieczeostwa (David B. Roberts) i wojskowej (Robert Czulda), oraz relacje Kataru ze Stanami Strona 4 z 201

5 Zjednoczonymi (Steven Ekovich). Trzeci blok dotyczy społeczeostwa problematyki funkcjonowania kobiet w sferze publicznej (Katarzyna Górak-Sosnowska), ze względu na nacisk położony na rozwój kapitału ludzkiego; dwa kolejne teksty dotyczą problemów edukacji (Katarzyna Brataniec) oraz działalności Qatar Foundation (Magdalena Rostron). Dwa ostatnie w tej części teksty dotyczą spraw religijnych stosunków międzyreligijnych (Leo Lefebure) oraz katarskich chrześcijan (Marcin Grodzki). Publikację dopełnia częśd poświęcona kulturze Kataru. Rozpoczynają ją dwa teksty ilustrujące historię i teraźniejszośd katarskiej literatury życie VII-wiecznego poety i oratora Katariego Ibn al-fudża a (Katarzyna Pachniak) oraz współczesną literaturę w Katarze (Barbara Michalak-Pikulska). Częśd kulturową zamykają dwa teksty na temat najbardziej znanej arabskiej stacji telewizyjnej o mitologii Al-Dżaziry (Ewa Machut-Mendecka) oraz sile jej medialnego przekazu (Marcin Styszyoski). Paostwo Katar: gospodarka polityka kultura to pierwsza w języku polskim, a zarazem jedna z nielicznych, prac zbiorowych poświęcona Paostwu Katar. Na polskim rynku wydawniczym pojawiały się dotąd wyłącznie publikacje na temat regionu Zatoki oraz wybranych jej paostw (Arabia Saudyjska, Kuwejt). Wydanie publikacji o Katarze możliwe było w dużej mierze dzięki wsparciu Ambasady Paostwa Katar w RP, za które redaktorzy niniejszej publikacji serdecznie dziękują. Mamy nadzieję, że niniejsza książka przyczyni się do lepszego poznania tego niewielkiego, ale bardzo ciekawego paostwa. * * * W pracy zastosowano uproszczoną transkrypcję nazw i terminów arabskich opartą na zasadach polskiej ortografii, zgodną z zasadami przyjętymi w encyklopediach PWN oraz w Nazewnictwie geograficznym świata. Nazwy własne utrwalone w języku polskim, bądź oficjalnie przyjęte, pozostały bez zmian (np. Doha a nie ad-dauha, Saud a nie Su ud). Od rzeczownika islam przyjmuje się za Słownikiem języka polskiego, formę przymiotnikową muzułmanoski, a nie islamski. Rada Współpracy Panstw Zatoki określana będzie jako GCC (Gulf Cooperation Council), a sama Zatoka jako Perska (a nie Arabska). Strona 5 z 201

6 GOSPODARKA Strona 6 z 201

7 Katarzyna Górak-Sosnowska Ku dywersyfikacji: polityka gospodarcza Kataru Katar należy do najzamożniejszych krajów świata z PKB per capita wysokości 63 tys. USD (2006) 1. Od kilku lat paostwo to cechuje się wysokim wzrostem gospodarczym, który w 2006 r. osiągnął 8,8% 2. Wraz z Arabią Saudyjską, Bahrajnem, Kuwejtem, Omanem i Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi należy do Rady Współpracy Paostw Zatoki (GCC Gulf Cooperation Council). Wyróżniają się one trzema cechami: należą do najbardziej zamożnych paostw świata; swoje bogactwo zawdzięczają surowcom naturalnym (ropa naftowa i gaz ziemny); a przy tym są uważane za najbardziej konserwatywne w całym świecie islamu. Jednocześnie paostwa Zatoki (a zwłaszcza emirat Dubaju) zwracają na siebie uwagę wyrafinowanymi inwestycjami i bogactwem. Uważa się jednak, że nie próbują one przeprowadzid skutecznej dywersyfikacji gospodarczej; na tyle skutecznej, aby pozwoliła na uniezależnienie się tych paostw od surowców energetycznych, które, co prawda, w dalekiej przyszłości, ale zostaną wyczerpane. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie prób dywersyfikacji gospodarki Kataru, emiratu relatywnie mniej znanego, który dąży do pozycji lidera w regionie. Podobnie jak w przypadku innych paostw Zatoki gospodarkę Kataru kształtuje kilka czynników, które przedstawia Elias Baroudi 3 : duża zależnośd od eksportu paliw; stosunkowo niewielki sektor prywatny przy silnej dominacji sektora publicznego jako głównej siły napędowej gospodarki krajowej; ograniczone występowanie surowców innych niż węglowodory i praktyczny brak możliwości rozwijania rolnictwa; bardzo niski poziom samowystarczalności (za wyjątkiem źródeł energii); ograniczona podaż rodzimej siły roboczej, jej niski poziom edukacji i zaangażowanie w gospodarkę oraz początkowy brak tradycji przedsiębiorczości i silnej etyki pracy w społecznościach beduioskich. Z drugiej strony można wskazad na uwarunkowania gospodarcze i społecznopolityczne właściwe tylko dla Kataru, w istotny sposób wpływające na jego pozycję w regionie oraz możliwości dywersyfikacji gospodarki: gospodarka Kataru opiera się przede wszystkim na gazie ziemnym, który jest głównym surowcem eksportowym, a nie na ropie naftowej. Tymczasem zainteresowanie gazem ziemnym na świecie zdecydowanie rośnie, ponieważ w porównaniu z paliwami, w mniejszym stopniu obciąża on środowisko naturalne. 1 Qatar Review 2007, Country Watch 2007, s Qatar Economic Report, Bank Audi LLC, lipiec 2007, s E. Baroudi, Economic diversification in the oil-producing countries: the case of the Gulf Cooperation Council economies, [w:] Economic Diversification in the Arab World, Proceedings of the Expert Group Meeting on Economic Diversification in the Arab World, Bejrut, , ONZ 2002, s. 12. Strona 7 z 201

8 Według Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) popyt na gaz, w latach zwiększył się o 30%. władca emiratu, szajch Hamad Ibn Chalifa Al Sani (wraz z żoną) jest uważany za jednego z bardziej postępowych w regionie i od czasu objęcia władzy w 1995 r. stara się, aby Katar było liderem rozwoju społecznego i gospodarczego wśród paostw Zatoki. Należy jednak pamiętad, że Katar jest zarazem jednym z bardziej konserwatywnych paostw w regionie, a to z powodu dominującej w nim doktryny wahhabizmu. Różnice pomiędzy poszczególnymi krajami Zatoki sprawiają, że przykładu Kataru nie można traktowad jako wzorca. Tym niemniej ilustruje on kierunek strategii przyjętej przez paostwa regionu, a zarazem związane z tym wyzwania stojące zarówno przed władcami jak i obywatelami. Artykuł omawia rozwój innych niż energetyka gałęzi gospodarki w Katarze, w tym udział inwestorów zagranicznych. Aby jednak przedstawiony obraz był pełniejszy niezbędnym wydaje się chociaż krótkie zarysowanie sektora paliw i jego dominującego znaczenia w gospodarce narodowej Kataru. Sektor paliw W latach 70. czyli w początkach paostwowości Kataru, gospodarka tego paostwa była niemalże wyłącznie oparta na surowcach energetycznych, które stanowiły 95% przychodów z eksportu. Jeszcze w latach 80. przychody z wydobycia ropy naftowej stanowiły 94% wypływów budżetowych 5. Obecnie stanowią ponad 55% PKB, a zarazem około 85% wpływów z eksportu i 70% dochodów paostwa. Dane liczbowe wskazują na nieznaczne zmniejszenie się roli surowców energetycznych w gospodarce paostwa, jednak należy pamiętad o bardzo wysokich dochodach, jakie generują. Aby efekt dywersyfikacji był widoczny, inne sektory gospodarki muszą nie tylko rozwinąd się, ale generowad również znaczące dochody. Zasoby ropy naftowej Kataru wynoszą ponad 15 mld baryłek, co powinno zapewnid mu możliwości eksportu na porównywalnym poziomie przez najbliższe kilkadziesiąt lat. Są to zarazem najniższe zasoby wśród paostw OPEC. Katar posiada trzecie, największe na świecie (po Rosji i Iranie) zasoby gazu ziemnego, które szacowane są na ponad 20 bln m 36 i powinny wystarczyd na najbliższe 200 lat. Produkcja dzienna ropy naftowej kształtuje się na poziomie 1,1 mln baryłek. Zdecydowana większośd wydobytej ropy naftowej jest eksportowana (960 tys. baryłek dziennie w 2005 r., w kraju zużywano 95 tys. baryłek dziennie) 7. Do niedawna paostwo było czołowym eksporterem LNG (Liquified Natural Gas gaz w formie ciekłej) w regionie, jednak od dwóch lat zajmuje również pierwsze miejsce na świecie. Katar planuje do 2012 r. eksportowad gaz do wszystkich ważniejszych odbiorców w Ameryce Północnej, 4 J. Nash, Qatar at top of the LNG table, Arabianbusines.com, E. Baroudi, op. cit., s Qatar Review., s CIA The World Factbook Qatar, Strona 8 z 201

9 Europie i Azji 8. Aby utrzymad pozycję lidera paostwo planuje trzykrotnie zwiększyd eksport gazu 9. Według szacunków CIA eksport gazu ziemnego wyniósł w 2005 r. 26 mld m 3, niewiele więcej niż zużycie w kraju (18 mld m 3 ) 10. Wydobycie, przetwórstwo i eksport ropy naftowej kontroluje spółka paostwowa Qatar Petroleum (QP). W przypadku gazu ziemnego są to dwie spółki: Qatar LNG Company (Qatargas) oraz Ras Laffan LNG Company (Rasgas), w których większośd udziałów ma QP 11. Dominacja sektora paliw w gospodarce Kataru jest naturalną konsekwencją posiadanych zasobów naturalnych. Jednocześnie hamuje ona rozwój innych gałęzi gospodarki. Surowce energetyczne przynoszą bardzo duże zyski, zwłaszcza w związku ze wzrostem ich ceny na światowym rynku. Inwestowanie w inne gałęzie przemysłu wydaje się zatem mniej opłacalne. Dodatkowym utrudnieniem jest dosyd słaba baza dla rozwoju innych gałęzi gospodarki brak innych surowców, niesprzyjające warunki dla rolnictwa 12, niski poziom rodzimego kapitału ludzkiego i małe terytorium kraju. Niewielkie możliwości rozwoju w zakresie handlu towarami odzwierciedlają dane UNCTAD. W 2002 r. Katar eksportował zaledwie 117 różnych produktów ponad dwukrotnie mniej niż średnia liczba produktów dla paostw rozwijających się, a wskaźnik dywersyfikacji eksportu wynosił 0, Wskazane ograniczenia zdają się przekreślad możliwości rozwoju w Katarze innych gałęzi gospodarki, jednak paostwo to posiada jeden zasadniczy atut znaczne wpływy budżetowe związane ze wzrostem nie tylko wydobycia, ale przede wszystkim cen surowców energetycznych 14. W 2004 r. nadwyżka budżetowa Kataru wyniosła 7,5 mld USD 15, a w 2007 r. szacunkowe dane CIA mówią o ponad 4 mld USD różnicy między przychodami i wydatkami budżetowymi 16. Środki te Katar przeznacza w dużej mierze na rozwój infrastruktury i strategię dywersyfikacji gospodarczej, która w najbardziej optymalny sposób pozwoliłaby na mniejszą zależnośd od surowców. Ku dywersyfikacji? Począwszy od lat 70., w krajach Zatoki rozpoczęto zmiany mające na celu mniejsze uzależnienie od wpływów z wydobycia surowców energetycznych. Program reform dotyczył przede wszystkim rozwoju infrastruktury fizycznej i społecznej, niezbędnej do powstania konkurencyjnych gałęzi gospodarki. Szczególną uwagę zwrócono na kapitałochłonne gałęzie gospodarki, po to aby w najlepszy sposób wykorzystad nadwyżki budżetowe. Podjęto także 8 J. Nash, Qatar at top of the LNG table, Arabianbusines.com, Qatar Economic Report, Bank Audi LLC, lipiec 2007, s CIA 11 Qatar Economic Report, op. cit., s Katar zaspokajał w 1997 r. 70% swojego zapotrzebowania na warzywa latem, 40% zimą oraz częśd zapotrzebowania na jajka, zboża i drób por. National Resource Aspects of Sustainable Development in Qatar, UN Department of Economic and Social Affairs, czerwiec UNCTAD Handbook of Statistics, TD/STAT.29, Geneva 2004, s Cena baryłki ropy naftowej wzrosła z około 25 USD w 2003 r. nawet do 100 USD w styczniu 2008 r. por. Single trader behind oil record, BBC News, K. Hanware, Oil, Gas Exports Set to Boost Qatar s Trade Surplus, Arab News, CIA Strona 9 z 201

10 działania zmierzające do ograniczenia roli sektora publicznego w gospodarce 17. Na początku lat 90. Katar podjął dalsze działania, które zakładały m.in. utworzenie stref wolnego handlu oraz rozwój innych gałęzi gospodarki, pośrednio lub w ogóle nie są opartych na surowcach energetycznych. W porównaniu do sektora energetycznego 18, rozwój sektorów pozapaliwowych jest znacznie skromniejszy, aczkolwiek w roku 2006 r. wzrost wyniósł 5% 19. W przemyśle przetwórczym największe znaczenie ma petrochemia, co wydaje się konsekwencją posiadanych zasobów surowców naturalnych. Katar już w latach 70. zapoczątkował rozwój tych gałęzi przemysłu w paostwach Zatoki, wprowadzając do spółek zagranicznych partnerów, którzy z jednej strony stanowili zaplecze know-how, z drugiej partycypowali w kosztach 20. W paostwie funkcjonuje obecnie kilka firm petrochemicznych QAFCO (nawozy sztuczne, karbamid i amoniak), QAPCO (etylen), QPPC (plastik), QAFAC (MTBE 21 ), QVC (winyl, PVC) i QChem (MDPE, HDPE 22 ). Partnerami zagranicznymi paostwa katarskiego w sektorze petrochemicznym są koncerny amerykaoskie: Chevron Phillips i ExxonMobil, a także firmy chioskie, norweskie, francuskie i włoskie 23. Nowym projektem Kataru i firmy południowokoreaoskiej jest Katarski Kompleks Petrochemiczny (QPCC), który będzie przerabiał surowce z rafinerii w Measaieed Industrial City (Musajid) i Ras Laffan. Kompleks ma byd gotowy do 2011 r 24. W Musajid znajduje się także huta stali należąca do Qatar Steel 25, fabryka cementu Qatar National Cement, budowana jest także fabryka aluminium. W 2006 r. roczna produkcja stali była ponad 10-krotnie mniejsza niż w Polsce, za to cementu tylko dwukrotnie. Związane jest to z bardzo dynamicznym rozwojem budownictwa. Rozwój budownictwa wywołany jest trwającym obecnie boomem gospodarczym. W Katarze powstają zarówno obiekty użyteczności publicznej (m.in. przygotowane na Azjatyckie Igrzyska Olimpijskie Nowe Międzynarodowe Lotnisko Doha, Muzeum Sztuki Muzułmaoskiej oraz Katarska Biblioteka Narodowa, a także most łączący Katar z Bahrajnem 26 ), jak i obiekty komercyjno-rezydencjalne (np. 168-metrowe dwie wieże Lagoon Plaza, 445-metrowa Dubai Tower, kompleks Al-Wab City, które pomieści 10 tys. mieszkaoców oraz Lusail przy Energy City dla 200 tys. mieszkaoców) 27. Jedną z najbardziej znanych inwestycji jest Perła projekt wart 2,5 mld USD, luksusowa sztuczna wyspa, na 17 E. Baroudi, op. cit., s Udział wpływów z LNG w PKB w 2002 r. wynosił 57%, a w 2004 r. wzrósł do 62%, a więc wzrost był zdecydowanie większy. Wynika to jednak przede wszystkim ze wzrostu cen i produkcji tego surowca por. About Qatar, Qatar Petroleum, 19 Qatar Economic., s E. Baroudi, op. cit., s Eter metylo-tert-butylowy, stosowany jako dodatek do benzyn. 22 Odpowiednio: polietylen o średniej gęstości oraz polietylen niskociśnieniowy o dużej gęstości; stosowane do wyrobu folii, pojemników, nart i żagli. 23 Petrochemicals Industry, Eligo Recruitment, 24 Qatar Holding Petrochemical Complex, Mesaieed Industrial City, Qatar, 25 Qatar Steel, 26 Warto dodad, że słaby rozwój infrastruktury jest jednym z powodów relatywnie niższej konkurencyjności Kataru por. Arab World Competitiveness Report 2007, World Economic Forum, s A. Dawson, Qatar construction, ArabianBusiness.com, Strona 10 z 201

11 której zamieszka 40 tys. osób. Obiekty rezydencjalne przeznaczone są nie tylko dla rodowitych mieszkaoców Kataru, ale także dla obcokrajowców, którzy do niedawna nie mogli byd właścicielami nieruchomości w Katarze. Od 2006 r. obcokrajowcom wolno zakupid nieruchomośd w trzech wskazanych rejonach paostwa lub wydzierżawid ją na 99 lat w 18 rejonach kraju 28. Wiele z tych inwestycji związanych jest z rozwojem innej branży turystyki, albowiem Katar postanowił zostad światowym centrum turystyki luksusowej. Qatar Tourism Masterplan czyli narodową strategię rozwoju w tym zakresie ogłosiły wspólnie Qatar Tourism Authority i Qatar Airways w 2004 r. Budżet wynosił 15 mld USD, a miał on przyciągnąd do Kataru do 2010 r. ponad milion turystów. Projekt przewiduje m.in. wybudowanie dodatkowych 2550 pokoi w hotelach cztero- i pięciogwiazdkowych (m.in. Mariott, Hilton, Four Seasons, Shangri-la), utworzenie kurortu North Beach Development (hotele, wille, pola golfowe, centrum handlowe), a także plażę w As-Suma isma, oraz budowę wspomnianych obiektów użyteczności publicznej, w tym obiektów sportowych 29. Już w 2006 r. do Kataru przyjechało 900 tys. turystów (czyli więcej niż wynosi liczba mieszkaoców tego kraju), a plany na 2010 r. zakładają 1,5 mln przyjezdnych. Obecnie połowa z nich to mieszkaocy innych paostw Zatoki, a zdecydowana większośd przyjeżdża do Kataru w celach służbowych. Projekt emiratu zakłada zmianę tych proporcji tj. większe ukierunkowanie na turystykę wypoczynkową oraz na kraje nie-arabskie 30. Zwiększająca się liczba osób i inwestycji przekłada się także na rozwój destylacji wody, która jeszcze przed obecnym boomem inwestycyjnym pokrywała 95% krajowego zapotrzebowania 31. Katar rozwija także sektor finansowy. W kraju działa 15 banków, z których ponad połowa to filie banków zagranicznych (Arab Bank Limited, Saderat Iran Bank, HSBC Bank Middle East, Mashreq Bank PSC, PNB Paribas, Standard Charteted Bank i United Bank Limited) 32. Ponadto zarejestrowanych jest 19 firm zajmujących się wymianą walut, jedna spółka zajmująca się sprzedażą ratalną oraz trzy firmy inwestycyjne. Wszystkie podlegają Centralnemu Bankowi Kataru 33. Podążając śladami Bahrajnu, Katar wprowadził także bankowośd offshore, dotyczącą podmiotów nie prowadzących działalności w kraju, w którym mają siedzibę, lecz zagranicą. Usługi offshore oferuje m.in. HSBC oraz Barclays. Duże znaczenie mają inwestycje w rozwój innowacyjności, nowych technologii oraz kapitału ludzkiego. W marcu 2006 r. rozpoczęto realizację Energy City, które ma byd pierwszym bliskowschodnim kompleksowym centrum zajmującym się przemysłem naftowym i gazownictwem. Energy City będzie stanowid centrum biznesowe i 28 New real estate law for GCC citizens and foreigners, IFP Qatar Ltd., , 29 Qatar Unveils new tourism masterplan, World Trabel & Tourism Council, J. Nash, Qatar touting its tourism, ArabianBusiness.com, The Role of Desalinated Water in Augmentation of the Water Supply in Selected ESCWA Member Countries, ESCWA UN, , s Ponadto w Qatar Financial Centre filię ma: Carclays Bank PLC, National Bank of Dubai PJSC, Bank Audi LLC, Alpen Investment Bank, Deutsche Bank AG Doha (QFC) Branch, ICICI Bank Limited, Citibank N.A., The Royal Bank of Scotland, TAIB Bank Qatar LLC, Bank Muscat International BSC, Kaupthing Bank hf, ABN AMRO Bank NV oraz Industrial Commercial Bank of China por. Qatar Financial Centre, 33 Na podstawie: Qatar Central Bank, Strona 11 z 201

12 technologiczne, a także skupiad czołowe korporacje międzynarodowe z sektora paliw. Działające w ramach Energy City Centrum Doskonałości zawiera IMEX (International Mercantile Exchange) największą giełdę energetyczną oraz Światowe Centrum Zaopatrzenia Przemysłu Energetycznego, będące platformą handlową dla firm z sektora naftowego i gazowego. Poparcie dla projektu wyraziły m.in. Schlumberger Limited, Chevron Corporation, Microsoft i Cisco 34. Inną katarską inwestycją jest Education City centrum doskonałości w regionie, w którym mieszczą się filie pięciu amerykaoskich uniwersytetów. W Education City znajdują się ponadto jednostki badawcze, w tym RAND-Qatar Policy Institute, Qatar Science & Technology Park oraz Qatar National Research Fund 35. Education City zostało założone przez Fundację Katarską (QF) podobnie jak Qatar Science and Technology Park, który powstał jako przyczynek do katarskiej gospodarki opartej na wiedzy. Park oferuje dostęp do laboratoriów oraz kompleksowe usługi dla biznesu, w tym usługi marketingowe, księgowe i prawne. Mają w nim swoje biura m.in. EADS, ExxonMobile, Microsoft, GE, Shell oraz Total 36. Pomimo znaczących nadwyżek budżetowych, Katar nie byłby w stanie przeprowadzid tak kompleksowego programu dywersyfikacji gospodarczej we własnym zakresie. Istotnym jego elementem są inwestycje zagraniczne, na które paostwo stopniowo zaczęło się otwierad. Inwestycje zagraniczne Katar należy do paostw, które przyciągają zagraniczny kapitał pomimo dosyd dużych restrykcji dla zagranicznych inwestorów. Prowadzenie działalności gospodarczej w Katarze dla zagranicznego podmiotu prawnego związane było z wieloma wymogami m.in. koniecznością posiadania lokalnego agenta oraz partnera w projekcie, polityką kataryzacji siły roboczej, która nakładała na firmę obowiązek zatrudnienia odpowiedniej liczby Katarczyków, a także koniecznością płacenia podatków (w przeciwieostwie do lokalnych firm katarskich) 37. Niesprzyjające inwestycjom zagranicznym przepisy wynikają z jednej strony z obaw rządu, iż firmy katarskie nie sprostają konkurencji z zagranicy 38, z drugiej zaś z uwarunkowao gospodarczych i politycznych właściwych dla krajów Zatoki Perskiej. Paostwa te nie wykorzystują bowiem w pełni swojego potencjału w zakresie handlu międzynarodowego. Posiadanie strategicznych dla świata surowców naturalnych nie sprzyja liberalizacji polityki handlowej paostwa gdyż nie widzą takiej potrzeby 39. Popyt na surowce 34 Na podstawie: Energy City Qatar Lusail, 35 Na podstawie: Education City, 36 Na podstawie: Qatar Science & Technology Park, 37 Podatki płacą w Katarze tylko firmy zagraniczne (35%), a całkowity przychód z tego tytułu wyniósł w 2007 r. 4,6% w PKB por. Index of Economic Freedom, Heritage Foundation & Wall Street Journal 2008, s Ibidem, s Porównując stopieo liberalizacji gospodarczej Kataru i innych krajów Zatoki Perskiej według rankingu Index of Economic Freedom z 2008 r. można powiedzied, że znajduje się on wśród bardziej zamkniętych gospodarek regionu (pamiętając o tym, że kraje Zatoki Perskiej zdecydowanie górują nad innymi paostwami arabskimi jeżeli Strona 12 z 201

13 energetyczne jest wystarczający, a znaczące dochody nie stymulują rządów do podjęcia starao mających na celu pozyskanie dodatkowych źródeł dochodu. Stan ten autorzy raportu Banku Światowego Trade, Investment and Development określają jako przekleostwo surowców (resource curse) 40. Kolejnym czynnikiem ograniczającym liberalizację gospodarczą i dopływ zagranicznego kapitału jest struktura władzy. Paostwa Zatoki mają tradycje kupieckie stąd funkcjonuje tam klasa kapitalistycznych przedsiębiorców jednak ulega ona wpływom elit rządzących, które często równolegle zajmują się działalnością gospodarczą i również w ten sposób kontrolują przepływy kapitału 41. Pomimo tego, według UNCTAD, Katar przyciąga więcej zagranicznych inwestycji bezpośrednich (ZIB), aniżeli wynikałoby to z wielkości jego gospodarki 42. W 2006 r. zajął on szóste miejsce pod względem napływu i wypływu ZIB relatywnie do wielkości swojej gospodarki oraz istniejącej infrastruktury (Inward/Outward FDI Performance Index). Od 2003 do 2005 r. w Katarze zrealizowano 73 projekty z udziałem inwestorów zagranicznych na łączną kwotę 34 mld USD, a w 2006 r. 36 projekty na kwotę 282 mld USD. Od 2002 r. podstawowym źródłem zagranicznego kapitału są Stany Zjednoczone (23 projekty), a kolejno Wielka Brytania, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Indie i Holandia 43. Należy podkreślid, że już latach 70. Katar jako pionier w regionie dopuszczał tworzenie spółek, w której partner zagraniczny miał udział mniejszościowy. Dotyczyło to przede wszystkim dużych projektów przemysłowych 44. Wysoką pozycję Kataru w rankingu paostw przyciągających zagraniczny kapitał potwierdzają międzynarodowe rankingi konkurencyjności w Arab World Competitiveness Report z 2005 r. Katar zajął pierwsze miejsce wśród paostw arabskich, a w Global Competitiveness Report był czwarty (i czterdziesty na świecie) 45. W Arab World Competitiveness Report z 2007 r., który uwzględnia rozwój innowacyjności gospodarek światowych, Katar w kategorii paostw najwyżej rozwiniętych zajął 32. miejsce na świecie i drugie wśród krajów arabskich. Największymi barierami dla zagranicznych inwestorów okazały się: niewystarczająca infrastruktura, utrudniony dostęp do źródeł finansowania, nieodpowiednio wykwalifikowana siła robocza, restrykcyjne regulacje dotyczące zatrudnienia oraz biurokracja. Swoją konkurencyjnośd Katar opiera na wysokiej wydajności administracji publicznej, stabilności politycznej i elastyczności rynku pracy 46. chodzi o liberalizację gospodarczą). Katar znajduje się na 66. pozycji w rankingu światowym jako ostatnie paostwo Zatoki Perskiej. Porównywalne wyniki uzyskała Arabia Saudyjska i Zjednoczone Emiraty Arabskie por. Ibidem, s Trade, Investment and Development in the Middle East and North Africa, World Bank 2003, s P. Pawelka, Entwicklung und Globalisierung im Vorderen Orient. Der Imperialismus des 21. Jahrhunderts, [w:] Religion, Kultur und Politik im Vorderen Orient, P. Pawelka, L. Richter-Bernburg (red.), VS Verlag, Wiesbaden 2004, s Matrix of Inward FDI Performance and Potential i , UNCTAD Qatar: 2007 Investment Climate Statement, US Department of State. 44 E. Baroudi, op. cit., s Więcej na ten temat por. K. Górak-Sosnowska, Świat arabski wobec globalizacji, Difin, Warszawa 2007, s Arab World Competitiveness Report 2007, World Economic Forum, s Strona 13 z 201

14 Firmy zagraniczne mogą wejśd na rynek katarski na kilka sposobów. Jeżeli firma jest dostawcą usług publicznych, a zatem wchodzi w relacje z rządem, może otworzyd swoją filię w Katarze i prowadzid działalnośd na czas trwania kontraktu. Innym rozwiązaniem jest spółka joint-venture z partnerem katarskim 47. Inwestycje z udziałem kapitału zagranicznego możliwe są na mocy rozporządzenia z 2000 r. w przypadku kilku branży: rolnictwa, przemysłu, zdrowia, edukacji oraz turystyki, o ile uzyska się zgodę rządu 48. Maksymalny wkład zagranicznego partnera wynosi 49% i musi byd poprzedzony odpowiednią zgodą. W bankowośd i ubezpieczeniach można w Katarze inwestowad bez ograniczeo, o ile uzyska się zgodę rządu 49. Działalnośd mogą także prowadzid firmy prawnicze. Pierwszeostwo mają projekty, które zakładają korzystanie z krajowych materiałów, przyczyniają się do rozwoju technologicznego Kataru i angażują lokalne zasoby siły roboczej 50. Kilka sektorów gospodarki pozostaje poza zasięgiem zagranicznych inwestorów. Są to: transport publiczny oraz dystrybucja stali, cementu i paliw, które całkowicie kontrolują quasi publiczne spółki 51. Zmiana zaszła natomiast w sektorze telekomunikacji, bowiem monopol paostwowej spółki QTel został w 2006 r. uchylony w związku z czym firma stara się obecnie ukierunkowad swoją działalnośd na inne kraje arabskie 52. W 2000 r. Katar otworzył się na zagraniczne inwestycje upraszczając procedury zakładania firmy dla podmiotów zagranicznych. Aby przyciągnąd zagranicznych inwestorów paostwo planuje zmniejszenie podatku dochodowego od osób prawnych do 12% 53. Katar zachęca zagranicznych inwestorów oferując m.in. konkurencyjne ceny energii elektrycznej, zwolnienia z cła, zwolnienia z podatku od osób prawnych, a w przypadku pracujących obcokrajowców zwolnienie od opodatkowania ich pensji 54. Ponadto inwestorzy zagraniczni mogą wykupid do 25% udziałów spółek notowanych na giełdzie w Doha 55. Wsparcia merytorycznego zagranicznym podmiotom udziela Departament Promocji Inwestycji, oferując wskazówki co do sposobu założenia firmy w Katarze, a także dostęp do odpowiednich regulacji prawnych 56. W Katarze istnieją dwie strefy wolnego handlu. Jedna mieści się w Qatar Science and Technology Park, a druga w Qatar Financial Centre. Firmy działające w QFC są zwolnione od podatku przez trzy lata 57. QS&TP oferuje możliwośd założenia firmy wyłącznie z kapitałem zagranicznym, transakcje handlowe bez lokalnych pośredników, zwolnienie z podatków, 47 S. Bastress, The emergence of Qatar as a prime foreign investment destination, 48 Qatar: 2007 Investment 49 S. Bastress, The emergence of Qatar as a prime foreign investment destination, op. cit. 50 Qatar: 2007 Investment 51 Index of Economic., s O. Galal, Qtel joins sharks circling Lebanese telcos, ArabiaBusiness.com, The Gulf: Qatar, Middle East Monitor, sierpieo 2007, s S. Bastress, The emergence of Qatar as a prime foreign investment destination, op. cit. 55 Qatar: 2007 Investment 56 Por. Qatar Investment Department, 57 Qatar Financial Centre, Strona 14 z 201

15 zwolnienie z ceł importowych na towary i usługi, możliwośd zatrudniania obcokrajowców oraz repatriację dochodu niepoddaną żadnym ograniczeniom 58. Od 1996 r. Katar jest członkiem Światowej Organizacji Handlu (WTO). Ponadto paostwo to podpisało w 2003 r. umowę ramową ze Stanami Zjednoczonymi o handlu i inwestycjach, która rok później zapoczątkowała negocjacje w sprawie wolnego handlu między tymi paostwami. To właśnie w ramach współpracy ze Stanami Zjednoczonymi w Education City filie założyły prestiżowe amerykaoskie uniwersytety 59. Ponadto, w ramach tej współpracy w Katarze, podobnie jak w kilku innych krajach Zatoki, utrzymywane są symbolicznie oddziały amerykaoskie 60. W 2005 r. Katar podpisał umowę o wolnym handlu z Singapurem (QSFTA), a od kooca lat 90. umowy bilateralne z kilkoma innymi paostwami 61. * * * Katar ma olbrzymie środki finansowe pochodzące z wydobycia gazu i ropy naftowej, jednak podjął równie olbrzymie wyzwanie przekształcenia się w nowoczesne paostwo. Wymaga to nie tylko sprawnych i przemyślanych inwestycji, które będą przynosiły w przyszłości dochody gdy surowce energetyczne zostaną wyczerpane (albo w perspektywie krótszej: w przypadku kolejnego kryzysu naftowego, chod ze względu na zasoby gazu ziemnego, dotyczy on Kataru w niewielkim stopniu) ale także utworzenia odpowiedniej bazy infrastrukturalnej i instytucjonalnej. Dlatego wysoko należy oceniad podjęte przez emirat działania, które mają na celu zwiększenie innowacyjności, a zarazem dywersyfikację gospodarczą. Rozwój kraju ma także efekty uboczne. Rosnące koszty budowy i niesprzyjające warunki na rynku kredytów negatywnie wpływają na rozwój sektora petrochemicznego 62. Liczne kapitałochłonne inwestycje budowlane pochłaniają nie tylko środki finansowe, ale także materiały zużywane do ich budowli, które w większości trzeba importowad. To znacznie podnosi koszty budowy i dodatkowo wzmaga inflację, która w 2006 r. przekroczyła 10% (chociaż ogólnie system finansowy jest stabilny) 63. W perspektywie długookresowej Katar stanie przed znanym dylematem co wybrad: wzrost gospodarczy czy inflację 64? Dodatkowym problemem są rosnące koszty utrzymania, a zwłaszcza wynajmu lokali, napędzane przez rosnącą liczbę imigrantów i niewystarczającą, pomimo inwestycji, bazę mieszkaniowo-hotelową. Zasadniczym wyzwaniem, przed jakim stoi Katar jest jednak rozwój rodzimego kapitału ludzkiego. Gospodarka paostwa opiera się bowiem niemalże całkowicie na imigrantach mimo podejmowanych starao mających na celu nacjonalizację siły roboczej. 58 QS&TP: What we offer, 59 S. Bastress, op. cit. 60 Active Duty Military Personnel Strengths by Regional Area and by Country (309A), Washington Headquarters Services, Directorate for Information Operations and Reports, , s Są to: Białoruś, Bośnia i Hercegowina, Chiny, Chorwacja, Kuba, Finlandia, Francja, Niemcy, Indie, Iran, Korea Południowa, Maroko, Pakistan, Rumunia, Senegal, Sudan, Szwajcaria I Turcja - por Qatar: 2007 Investment 62 P. Williams, Qatar petrochemicals: a shock to the system, Middle East Business Intelligence, Qatar Economic.,s Więcej na ten temat por. np. Między wzrostem a inflacją, Bankier.pl, Strona 15 z 201

16 Sukces Kataru budowany jest za katarskie pieniądze, ale nie katarskimi rękami. Zważywszy na niewielką liczbę mieszkaoców i specyficzną kulturę pracy nie powinno to zaskakiwad i nie znaczy, że obróci się na niekorzyśd kraju. Jednak warunkiem koniecznym jest wykształcenie odpowiedniej kadry wysokiego szczebla, która nie tylko będzie w stanie zaplanowad kompleksowy program rozwoju kraju i skutecznie go realizowad, ale również wykaże umiejętności szybkiego i skutecznego reagowania na pojawiające się trudności i zagrożenia dla stabilności gospodarczej kraju. Strona 16 z 201

17 Blanka Łęgowska Nowoczesne technologie przyszłości w górnictwie gazowym Kataru Od 1949 r., kiedy odkryto pierwsze zasoby ropy na polu Duchan, produkcja węglowodorów osiągnęła więcej niż trzy czwarte dochodów paostwa i więcej niż 40% eksportu. Mimo że Katar nie jest w czołówce paostw - eksporterów ropy naftowej, cały czas stanowi ona podstawę budżetu kraju. Pod koniec lat 80. znane i udokumentowane zasoby szacowano na 4 mld baryłek, co starczyłoby na ok. 40 lat wydobycia 65. Od tego czasu wielkośd znanych rezerw ropy znacznie wzrosła, osiągając w 2006 r. poziom 26,3 mld baryłek. Przy dziennej średniej produkcji 740 tys. baryłek, potwierdzone rezerwy wystarczą na 97 lat 66. Gaz ziemny jest drugim po ropie źródłem dochodów paostwa, jednakże wartośd inwestycji w kraju i rozwój technologiczny górnictwa gazowego stawia Katar w czołówce paostw świata. Na popularnośd gazu ziemnego wpływają nie tylko rosnące ceny ropy i widmo wyczerpywania się rezerw tego surowca, ale fakt, iż gaz określany jest mianem czystej energii. Przy obecnym zainteresowaniu, jakie opinia światowa poświeca ekologii, Katar jest zdecydowanie pionierem produkcji energii i paliw płynnych z zachowaniem podstawowych zasad ochrony środowiska. Gaz skroplony to strategiczne, czyste źródło energii, które podczas wykorzystania emituje znacznie mniej niebezpiecznych gazów cieplarnianych niż spalanie węgla lub ropy. Szacuje się, iż światowe zużycie gazu jako energii wzrośnie do 2020 r. z obecnych 23% do 29% 67. Katar ma ambicje stad się światową stolicą przemysłu gazowego, oraz dostawcą gazu skroplonego LNG, gazu ziemnego transportowanego rurociągami oraz producentem paliw syntetycznych GTL. Do niedawna na Bliskim Wschodzie gaz ziemny traktowany był jako uboczny składnik zalegającej pod ziemią ropy i dla celów bezpieczeostwa spalany w procesie jej wydobycia. Nie było konieczności wykorzystywania technologii niezbędnej do odzyskiwania gazu, gdyż dochody z produkcji i sprzedaży ropy naftowej kształtowały się na poziomie w pełni zadowalającym potrzeby arabskich potentatów. Pierwsza zmiana w mentalności nastąpiła po agresji Iraku na Kuwejt w latach Zaczęto wtedy prace nad tworzeniem alternatywnych źródeł dochodów paostw, w tym budowę infrastruktury okołonaftowej 68. Katar również wpisał się ze swoimi inwestycjami gazowymi w ten czas. Jeszcze pod koniec lat 65 The Cambridge Encyclopeadia of the Middle East and North Africa, Cambridge Qatar Economic Review 2007, Qatar National Bank, str Przemówienie J.E. Abd Allaha Ibn Hamad al-attija, wicepremiera Kataru i ministra Energii i Przemysłu, 5th Doha Conference on Natural Gas, , 68 Przemówienie J.E. Hamada Ibn Chalifa Al Sani, Emira Kataru, 6 th Doha Conference on Natural Gas, Strona 17 z 201

18 80. szacowane zasoby gazu z pola North Field wynosiły 150 mld stóp sześciennych 69. Ówcześnie przeznaczany on był jedynie do użytku przemysłowego, głównie do zasilania elektrowni i lokalnego przemysłu. Dopiero w latach 90 rozpoczęto budowę instalacji do produkcji i eksportu gazu skroplonego LNG, w tym budowę miasta przemysłowego i portu gazowego Ras Laffan. Pierwszymi i największymi jak do tej pory odbiorcami katarskiego gazu są kraje azjatyckie, w których technologia LNG znana jest już od lat 70. Jednakże rozwój przemysłu samochodowego i lotniczego sprawia, iż najnowsze instalacje budowane są z przeznaczeniem na rynki Europy i Stanów Zjednoczonych. Sektor gazu skroplonego w Europie przeżywa obecnie intensywny rozwój. W 2002 r. łączny eksport do Europy stanowił 27% światowego handlu LNG, a największym eksporterem była Algieria. Na drugim miejscu uplasowała się Nigeria, a grupa paostw z obszaru Zatoki Perskiej (w tym Katar) zajmuje dopiero trzecie miejsce. Największymi importerami w Europie są Francja, Hiszpania, Włochy oraz Turcja, a gaz katarski przeznaczony jest obecnie jedynie na rynki Hiszpanii i Belgii 70. Produkcja gazu i główne kierunki eksportu Pole gazowe North Field zostało odkryte w 1971 r., lecz w owym czasie nie zdawano sobie sprawy ze znaczenia tego odkrycia. Dopiero po 14 latach odwiertów uświadomiono sobie, iż jest to obecnie największe na świecie pole gazu występującego samodzielnie (bez obecności ropy). Rezerwy udokumentowane i potwierdzone określa się na 910 trilionów stóp sześciennych, (27 trilionów metrów sześciennych), co stanowi 20% światowych zasobów 71. Po Iranie, Katar posiada drugie największe zasoby gazu w rejonie Bliskiego Wschodu. North Field rozciąga się na obszarze 6 tys. km 2 w północno-wchodniej części Kataru, w ramach jego wód terytorialnych. Gaz wydobywany jest spod dna morskiego. Całościowa kontrola i koordynacja sektoru petrochemicznego odbywa się poprzez działania paostwowej korporacji Qatar Petroleum (QP), która zarządza katarskim przemysłem naftowym, gazowym, produkcją nawozów sztucznych, petrochemikaliów i rafineriami w kraju i zagranicą. Do produkcji i eksportu gazu skroplonego LNG powołano do życia dwie spółki Qatargas oraz Rasgas. Obie firmy są spółkami joint-venture z udziałem zagranicznego kapitału. Qatargas (Qatar Liquefied Natural Gas Company) powstała w 1984 r. jako spółka większościowa QP (65%), z udziałem TotalFinalElf (20%), ExxonMobil (10%), oraz japooskich Mitsui (2,5%) i Marubei (2,5%) w celu poszukiwania, wydobywania i producji gazu (upstream), oraz z udziałem tych samych spółek, lecz w innym składzie procentowym w celu rafinacji, sprzedaży i dystrybucji (downstream) 72. Pierwsza dostawa kondensatów i skroplonego gazu do zakładów produkcyjnych i elektrowni Chubu w Japonii miała miejsce w 1996 r. Początkowo trzy istniejące instalacje 69 The Cambridge Encyclopeadia of the Middle East and North Africa, Cambridge stóp sześciennych = 28,3 metry sześcienne. 70 P. Sekielski, Europejski Rynek LNG. Departament Integracji Europejskiej i Studiów Porównawczych URE, s Qatar...,s Ibidem, s. 19. Strona 18 z 201

19 gazowe (gas train) Qatargas zdolne były do przerobu 6,6 mln t gazu rocznie, z czego 6,3 mln t przeznaczone było na rynek japooski. W 2001 r. zwiększono możliwości produkcyjne do ponad 10 mln t. Japonia nadal pozostaje głównym odbiorcą skroplonego gazu, w 2006 r. wartośd eksportu wyniosła 6,4 mln t. Na drugim miejscu znajduje sie Hiszpania (2,6 mln t), a na trzecim Stany Zjednoczone (0,4 mln t). Ze względu na dynamicznie rozwijający się rynek gazu skroplonego, w 2002 r. powstała kolejna spółka joint-venture QP (70%) oraz ExxonMobil (30%), nazywana obecnie Qatargas II. Głównym rynkiem docelowym stała się Wielka Brytania, a szacowana produkcja wynosi 14 mln t. W ramach rozbudowy instalacji, do istniejących trzech dodano dwie nowe (train 4, train 5). Pierwsza z nich, o mocy przerobowej 7,5 mln t 73 została oddana do użytku w 2008 r, a druga w 2009 r. Do celów sprzedaży i dystybucji powołano w 2005 r. holding, w którego skład wszedł QP (65%), francuski Total (16,7%) oraz ExxonMobil (18,3%). W 2003 r. zatwierdzono projekt budowy nowej instalacji (train 6) z przeznaczeniem na rynek amerykaoski. Pierwsza dostawa ma się odbyd w 2010 r., a udziałowcami Qatargas III są QP (70%) oraz ConocoPhillips (30%). Podobnie jak w przypadku instalacji 4, moc przerobowa wyniesie 7,5 mln t. Notę intencyjną w sprawie budowy Qatargas IV Qatar Petroleum podpisało w 2005 r. z firmą Shell. Rynkiem przeznaczenia instalacji o mocy 7,5 mln t ma byd Europa i Ameryka Północna. Zakooczenie inwestycji planowane jest na 2011 r., a udział firm rozkłada się w stosunku 70% dla QP oraz 30% dla Shell 74. Ras Laffan Liquefied Natutal Gas Company (RasGas) została utworzona jako siostrzana spółka Qatargas w 1993 r. Udziałowcami joint-venture zostały: QP (63%), ExxonMobil (25%), Koras (5%), Itochu Corporation (4%) oraz LNG Japan Corporation (3%). W jej ramach zbudowano dwie instalacje gazu skroplonego (train 1, train 2) w 1999 i 2000 r., z mocą produkcyjną każdej z nich ponad 3,3 mln t. Od początku istnienia, produkcja kondensatów wzrosła prawie trzykrotnie, z 15 tys. baryłek dziennie w 1999 r., do 44 tys. b/d w 2006 r. Rasgas jest również w stanie wyprodukowad ok. 300 ton siarki dziennie 75. Produkcja gazu skroplonego w RasGas rośnie w zawrotnym tempie 20-30% rocznie. W 2001 r. osiągnęła wartośd 5,3 mln t, natomiast w 2007 r. 19,4 mln t 76. Jest to wynikiem rozbudowy dwóch początkowych instalacji o kolejne: train 3, 4 i 5, każda o mocy produkcyjnej 4,7 mln t, odpowiednio w 2004 r., 2005 r. oraz 2006 r. Do realizacji tych instalacji powołano spółkę RasGas II, z udziałem QP (70%) oraz ExxonMobil (30%). W chwili obecnej są to największe na świecie i najbardziej zaawansowane pod względem technologicznym instalacje gazu skroplonego na świecie. Pierwszym i największym jak do tej pory odbiorcą produkcji Rasgas I jest Korea Południowa, (6,7 mln t). Drugim znaczącym kontrahentem są Indie, obecnie importujące gaz w wysokości 5 mln t, z planami zwiększenia importu do 7,5 mln t, przede wszystkim z instalacji RasGas II. Udział paostw europejskich (głównie Hiszpanii) oraz Stanów Zjednoczonych stanowi łącznie mniej niż 2 mln t. Dalszy wzrost produkcji i eksportu 73 Według danych Qatargas, moc produkcyjna train 5 i train 6 wynosi 7,8 mln t. 74 Qatar..., s Ibidem, s Ibidem, s. 22. Strona 19 z 201

20 przewidywany jest na lata , wraz z oddaniem do użytku dwóch następnych instalacji (train 6, train 7), każda o mocy 7,5 mln t. RasGas III podobnie jak jego poprzednicy to holding QP oraz ExxonMobil. Rynkami zbytu dla tych instalacji mają byd kraje azjatyckie oraz Stany Zjednoczone 77. W 2006 r. Katar wyeksportował gaz skroplony w wysokości 25 mln t 78. Od 1997 r. łączna produkcja eksportowa wyniosła 130 mln t. W chwili obecnej Katar ustanowił swoją pozycję jako największy eksporter gazu z Zatoki Perskiej, a ma ambicje stad się największym portem eksportowym LNG na świecie 79. Do 2010 r. będzie dostawcą 30% światowego zapotrzebowania na LNG. Szacuje się, iż do 2012 r. wartośd produkcji ze wszystkich istniejących już wtedy instalacji wyniesie 77 mln t, z czego 42 mln t w ramach Qatargas i 31 mln t w ramach Rasgas 80. Katar jest również liderem w produkcji płynnych komponentów do paliw GTL (Gas-to-Liquids). Tabela 1: Możliwości produkcyjne i eksportowe Qatargas i Rasgas, z podziałem na instalacje gazowe Nazwa firmy Liczba instalacji Data uruchomienia Rynek przeznaczenia Mozliwości produkcyjne Możliwości eksportowe (łącznie) Qatargas I Train 1 3,2 mln t 1997 Japonia Train 2 3,2 mln t Hiszpania Train ,2 mln t 9,5 mln t (2007) Qatargas II Train Wielka 7,5 mln t 14,0 mln t (2008) Train Brytania 7,5 mln t 28,4 mln t (2009) Qatargas III Train USA 7,5 mln t 38 mln t (2010) Qatargas IV Train Europa i USA 7,5 mln t 38,7 mln t (2012) Rasgas I Train Korea 3,3 mln t Train Południowa 3,3 mln t 5,0 mln t (2003) Train ,7 mln t 10,5 mln t (2004) Rasgas II Train Indie 4,7 mln t 15,8 mln t (2006) Train ,7 mln t 19,4 mln t (2007) Rasgas III Train ,5 mln t 25,9 mln t (2008) USA Train ,5 mln t 38,7 mln t (2012) Źródło: Qatar Economic Review Technologia produkcji gazu skroplonego oraz pochodnych gazu Obecnie Katar oferuje pięd głównych produktów ekportowych, a są to: gaz skroplony LNG, kondensat nieprzetworzony, kondensat produkcyjny, hel oraz siarka. W najbliższej 77 Ibidem, s Ibidem. 79 The Energy to Transform, 80 Qatar..., s. 18. Strona 20 z 201

Ku dywersyfikacji: polityka gospodarcza Kataru 1

Ku dywersyfikacji: polityka gospodarcza Kataru 1 Katarzyna Górak-Sosnowska Ku dywersyfikacji: polityka gospodarcza Kataru 1 Katar należy do najzamożniejszych krajów świata, z PKB per capita w wysokości 63 tys. USD (2006) 2. Od kilku lat państwo to cechuje

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o spółce PKO BP

Podstawowe informacje o spółce PKO BP Podstawowe informacje o spółce PKO BP PKO BANK POLSKI S.A. jeden z najstarszych banków w Polsce. W opinii wielu pokoleń Polaków uważany jest za bezpieczną i silną instytucję finansową. Większościowym akcjonariuszem

Bardziej szczegółowo

Siedziba: Wiedeń Organ naczelny: Konferencja OPEC Organ wykonawczy: Rada Gubernatorów i Komisja Ekonomiczna oraz Sekretariat

Siedziba: Wiedeń Organ naczelny: Konferencja OPEC Organ wykonawczy: Rada Gubernatorów i Komisja Ekonomiczna oraz Sekretariat Kartel umowa państw posiadających decydujący wpływ w tej samej lub podobnej branży, mająca na celu kontrolę nad rynkiem i jego regulację (ceny, podaży, popytu). Nie jest to oddzielna instytucja. OPEC (Organization

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU 2014-16

STRATEGIA ROZWOJU 2014-16 STRATEGIA ROZWOJU 2014-16 Spis treści 3 Informacje o Spółce 4 Działalność 5 2013 - rok rozwoju 6 Przychody 8 Wybrane dane finansowe 9 Struktura akcjonariatu 10 Cele strategiczne 11 Nasz potencjał 12 Udział

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM

KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM Mikołaj Waszczenko Spośród państw, które przystąpiły w 2004 r. do UE Polska posiada najdłuższą granicę z państwami nieunijnymi. Wynosi ona 1 185 km: 232- z

Bardziej szczegółowo

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie.

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Potrzeby rozwojowe światowego przemysłu powodują, że globalny popyt na roboty przemysłowe odznacza się tendencją wzrostową. W związku z tym, dynamiczny

Bardziej szczegółowo

Trendy eksportowe i perspektywiczne rynki dla polskich przedsiębiorców

Trendy eksportowe i perspektywiczne rynki dla polskich przedsiębiorców Trendy eksportowe i perspektywiczne rynki dla polskich przedsiębiorców 22 maja 2015 ul. Arkońska 6 (budynek A3), 80-387 Gdańsk tel.: 58 32 33 100 faks: 58 30 11 341 X Pomorskie Forum Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37 2 Algieria należy do liczących się eksporterów ropy naftowej i gazu ziemnego. Sytuacja ekonomiczna i finansowa kraju zależy więc głównie od światowego

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Podstawowym używanym w Polsce pierwotnym nośnikiem energii jest: a) ropa naftowa

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

FENOMEN INWESTYCYJNY DUBAJU. Angelika Wicenciak Motei & Associates

FENOMEN INWESTYCYJNY DUBAJU. Angelika Wicenciak Motei & Associates FENOMEN INWESTYCYJNY DUBAJU Angelika Wicenciak Motei & Associates Dubaj leży na przecięciu dróg handlowych pomiędzy: Europą, Azją, Afryką i Australią The dream of future is one of the most beautiful things

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY.

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY. Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015 Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY Wprowadzenie Janusz Olszowski Górnicza Izba Przemysłowo-Handlowa Produkcja

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Lubelska Konferencja Spółek Komunalnych, 22.10.2014 Od 20 lat Polska skutecznie goni bogaty Zachód 70.0 PKB

Bardziej szczegółowo

II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego. Terminal LNG

II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego. Terminal LNG II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego Terminal LNG Tadeusz Zwierzyński - Wiceprezes Zarządu PGNiG Warszawa, 1 grudnia 2006 roku Agenda 1. Co to jest

Bardziej szczegółowo

Główne problemy. Wysokie koszty importu ropy: 1 mld dziennie w 2011 Deficyt w bilansie handlowym: ~ 2.5 % of PKB 7% wydatków gospodarstw domowych

Główne problemy. Wysokie koszty importu ropy: 1 mld dziennie w 2011 Deficyt w bilansie handlowym: ~ 2.5 % of PKB 7% wydatków gospodarstw domowych Pakiet "Czysta Energia dla u" Europejska strategia dotycząca paliw alternatywnych i towarzyszącej im infrastruktury Warszawa, 15 kwietnia 2013 Katarzyna Drabicka, Policy Officer, European Commission, DG

Bardziej szczegółowo

Kto i gdzie inwestuje 2015-11-25 11:28:46

Kto i gdzie inwestuje 2015-11-25 11:28:46 Kto i gdzie inwestuje 2015-11-25 11:28:46 2 W Zjednoczonych Emiratach Arabskich najwięcej zagranicznych inwestycji jest w przemyśle wydobywczym, metalurgicznym czy infrastrukturze. Jeśli chodzi o inwestycje

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z raportu. Problematyka formuł cenowych

Wyciąg z raportu. Problematyka formuł cenowych Wyciąg z raportu Uwarunkowania gospodarcze i geopolityczne Polski sprawiają, że konieczne jest zaproponowanie modelu rynku gazu, który odpowiadał będzie na wyzwania stojące przed tym rynkiem w aspekcie

Bardziej szczegółowo

Doing business in Poland

Doing business in Poland Doing business in Poland Dlaczego warto inwestować w Polsce Polska zajmuje 13. miejsce na świecie i 5. w Europie wśród krajów najbardziej atrakcyjnych dla inwestorów zagranicznych - wynika z ogłoszonego

Bardziej szczegółowo

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A Gospodarka światowa w 2015 Mateusz Knez kl. 2A Koło Ekonomiczne IV LO Nasze koło ekonomiczne współpracuje z Uniwersytetem Ekonomicznym w Poznaniu. Wspólne działania rozpoczęły się od podpisania umowy pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Rynek surowców korekta czy załamanie?

Rynek surowców korekta czy załamanie? Rynek surowców korekta czy załamanie? Paweł Kordala, X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. 1 Agenda I. Rynek ropy II. Rynek miedzi III. Rynek złota IV. Rynek srebra V. Rynki rolne (kukurydza, pszenica, soja)

Bardziej szczegółowo

SPÓŁKA AKCYJNA. źródło ekologicznej energii

SPÓŁKA AKCYJNA. źródło ekologicznej energii SPÓŁKA AKCYJNA źródło ekologicznej energii Spis treści Informacje o Spółce Rynek LPG w Polsce Działalność Spółki Rozlewnia gazu Najwyższa jakość obsługi Debiut giełdowy Struktura akcjonariatu Status Spółki

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-25 09:23:24

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-25 09:23:24 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-25 09:23:24 2 Maroko realizuje reformy i kontynuuje program uniezależniania się od tzw. ciężkich paliw kopalnych. Jest pionierem na kontynencie afrykańskim w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29

Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29 Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29 2 Eksport jest siłą napędową niemieckiej gospodarki. Niemcy są także znaczącym importerem surowców, głównie energetycznych, ale i wysoko przetworzonych wyrobów

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Janusz Kotowicz W2 Wydział Inżynierii i Ochrony Środowiska Politechnika Częstochowska W2. Zasoby i zużycie gazu ziemnego w świecie i Polsce

Bardziej szczegółowo

Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008

Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008 Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008 r., w których został zaangażowany kapitał zagraniczny

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

Terminal LNG w Świnoujściu - szansa dla regionu Polskie LNG IX konferencja Energetyka przygraniczna Polski i Niemiec doświadczenia i perspektywy

Terminal LNG w Świnoujściu - szansa dla regionu Polskie LNG IX konferencja Energetyka przygraniczna Polski i Niemiec doświadczenia i perspektywy Terminal LNG w Świnoujściu - szansa dla regionu Polskie LNG IX konferencja Energetyka przygraniczna Polski i Niemiec doświadczenia i perspektywy Sulechów, 16 listopada 2012 1 Terminal LNG w Świnoujściu

Bardziej szczegółowo

RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą.

RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą. RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą. Stosunki gospodarcze między Polską i Litwą regulują przepisy prawne Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Terminal LNG. Minister Włodzimierz Karpiński z wizytą na terminalu LNG 15.07.2014 r.

Terminal LNG. Minister Włodzimierz Karpiński z wizytą na terminalu LNG 15.07.2014 r. Terminal LNG Minister Włodzimierz Karpiński z wizytą na terminalu LNG 15.07.2014 r. Minister Włodzimierz Karpiński z wizytą na terminalu LNG 15.07.2014 r. Minister Włodzimierz Karpiński z wizytą na terminalu

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Indii w 2013 roku 2014-05-24 07:44:05

Sytuacja gospodarcza Indii w 2013 roku 2014-05-24 07:44:05 Sytuacja gospodarcza Indii w 2013 roku 2014-05-24 07:44:05 2 Brytyjskie Centrum ds. Badań Ekonomicznych i Biznesowych CEBR prognozuje, że w roku 2028 gospodarka indyjska osiągnie pozycję trzeciej gospodarki

Bardziej szczegółowo

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Dr Bogdan Buczkowski Katedra Wymiany Międzynarodowej Konferencja organizowana w ramach projektu Utworzenie nowych interdyscyplinarnych programów kształcenia

Bardziej szczegółowo

2010, Raport o rynku nieruchomości w Brazylii. 10 podstawowych faktów o Brazylii:

2010, Raport o rynku nieruchomości w Brazylii. 10 podstawowych faktów o Brazylii: 2010, Raport o rynku nieruchomości w Brazylii Rezerwy Brazylii ocenia się na ponad 200 miliardów USD, a zatem nie musi obawiad się zawirowao na rynkach finansowych. Prezydent Brazylii, Lula da Silva, 2008

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

POLSKA AGENCJA INFORMACJI I INWESTYCJI ZAGRANICZNYCH. Wspieranie polskiego eksportu na przykładzie programu Go Africa

POLSKA AGENCJA INFORMACJI I INWESTYCJI ZAGRANICZNYCH. Wspieranie polskiego eksportu na przykładzie programu Go Africa POLSKA AGENCJA INFORMACJI I INWESTYCJI ZAGRANICZNYCH Wspieranie polskiego eksportu na przykładzie programu Go Africa Bartłomiej Lewandowski Koordynator Go Africa Department Promocji Gospodarczej Kraków,

Bardziej szczegółowo

Ranking gospodarek świata 2010

Ranking gospodarek świata 2010 Drukuj zamknij Ranking gospodarek świata 2010 03.11.2010, 12:04 Instytut Globalizacji ogłosił III edycję rankingu najszybciej rozwijających się państw, z którego wynika, że Państwo Środka posiada najbardziej

Bardziej szczegółowo

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe Otoczenie międzynarodowe Globalne wskaźniki ekonomiczne pokazują, że rok 2008 był kolejnym okresem wzrostu gospodarczego. Jednak charakter tego wzrostu nie był jednolity - już na początku roku wystąpiły

Bardziej szczegółowo

Wydobycie ropy naftowej w Federacji Rosyjskiej

Wydobycie ropy naftowej w Federacji Rosyjskiej Wydobycie ropy naftowej w Federacji Rosyjskiej Rosja zwiększyła produkcje ropy naftowej w czerwcu bieżącego roku utrzymując pozycję czołowego producenta. Jednakże analitycy zwracają uwagę na problemy mogące

Bardziej szczegółowo

Kto i gdzie inwestuje 2015-06-17 10:09:37

Kto i gdzie inwestuje 2015-06-17 10:09:37 Kto i gdzie inwestuje 2015-06-17 10:09:37 2 Wielka Brytania plasuje się w czołówce globalnych inwestorów. Według danych OECD zajmuje 5. miejsce na świecie. Według wstępnych danych OECD w 2012 r. poziom

Bardziej szczegółowo

Prezentacja inwestorska

Prezentacja inwestorska Prezentacja inwestorska Profil biznesu kooperacja w zakresie produkcji elementów wykonanych z blach + PRODUKCJA SYSTEMÓW ODPROWADZANIA SPALIN WYKONANYCH ZE STALI NIERDZEWNYCH + handel akcesoriami i elementami

Bardziej szczegółowo

Surowce energetyczne a energia odnawialna

Surowce energetyczne a energia odnawialna Surowce energetyczne a energia odnawialna Poznań 6 czerwca 2012 1 Energia = cywilizacja, dobrobyt Warszawa 11 maja 2012 Andrzej Szczęśniak Bezpieczeństwo energetyczne - wykład dla PISM 2 Surowce jako twarda

Bardziej szczegółowo

BADANIE RYNKU KONSTRUKCJI STALOWYCH W POLSCE

BADANIE RYNKU KONSTRUKCJI STALOWYCH W POLSCE INSTYTUT INFORMACJI RYNKOWEJ DPCONSULTING WWW.IIR-DPC.PL BADANIE RYNKU KONSTRUKCJI STALOWYCH W POLSCE Dla POLSKIEJ IZBY KONSTRUKCJI STALOWYCH lipiec - sierpień 2015 METODOLOGIA Badanie przeprowadzono techniką

Bardziej szczegółowo

SZWAJCARSKI RYNEK ICT DLA POLSKICH INWESTORÓW. Spotkanie informacyjne Czwartek, 13 listopada 2014, Warszawa

SZWAJCARSKI RYNEK ICT DLA POLSKICH INWESTORÓW. Spotkanie informacyjne Czwartek, 13 listopada 2014, Warszawa SZWAJCARSKI RYNEK ICT DLA POLSKICH INWESTORÓW Spotkanie informacyjne Czwartek, 13 listopada 2014, Warszawa Partnerzy: Swiss Business Hub Polska przy Ambasadzie Szwajcarii w Warszawie we współpracy z Polską

Bardziej szczegółowo

Nośniki energii w 2014 roku. Węgiel w fazie schyłkowej, atom trzyma się dobrze

Nośniki energii w 2014 roku. Węgiel w fazie schyłkowej, atom trzyma się dobrze Nośniki energii w 2014 roku. Węgiel w fazie schyłkowej, atom trzyma się dobrze ("Energia Gigawat" - 9/2015) Wydawany od 64 lat Raport BP Statistical Review of World Energy jest najbardziej wyczekiwanym

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo energetyczne

Bezpieczeństwo energetyczne Bezpieczeństwo energetyczne Kilka slajdów z wykładu Andrzej Szczęśniak ekspert rynku energii i bezpieczeństwa www.szczesniak.pl Agenda wykładu 1. Fundamenty 2. Globalne wyzwania i USA 3. Europa i Rosja

Bardziej szczegółowo

Możliwości inwestycyjne w Łódzkiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej

Możliwości inwestycyjne w Łódzkiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej Możliwości inwestycyjne w Łódzkiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej Czerwiec 2014 POLSKA* wiodąca destynacja dla bezpośrednich inwestycji zagranicznych w 2012 roku silny gracz w Europie w 2012 roku 3. miejsce

Bardziej szczegółowo

Francuski sektor łodzi rekreacyjnych 2015-09-07 14:17:04

Francuski sektor łodzi rekreacyjnych 2015-09-07 14:17:04 Francuski sektor łodzi rekreacyjnych 2015-09-07 14:17:04 2 Branża łodzi rekreacyjnych stanowi mocną stronę francuskiego handlu zagranicznego. Od roku 2011 sektor ten osiąga regularne nadwyżki, zwłaszcza

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce Paweł Pikus Wydział Gazu Ziemnego, Departament Ropy i Gazu VII Forum Obrotu 2014 09-11.06.2014 r., Stare

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII Prezentacja J.M. Barroso, przewodniczącego Komisji Europejskiej, na szczyt Rady Europejskiej w dniu 4 lutego 2011 r. Spis treści 1 I. Dlaczego polityka energetyczna

Bardziej szczegółowo

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Raport na temat działalności Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Kierunki eksportu i importu oraz zachowania MSP w Europie Lipiec 2015 European SME Export

Bardziej szczegółowo

Wymagania gazu ziemnego stosowanego jako paliwo. do pojazdów

Wymagania gazu ziemnego stosowanego jako paliwo. do pojazdów Wymagania gazu ziemnego stosowanego jako paliwo mgr inż. Paweł Bukrejewski do pojazdów Kierownik Pracowni Analitycznej Starszy Specjalista Badawczo-Techniczny Laboratorium Produktów Naftowych i Biopaliw

Bardziej szczegółowo

Wieczór powitalny - Powitalny Koktajl

Wieczór powitalny - Powitalny Koktajl Polish Investforum 2010, Gdaosk, 3 6.11.2010 AGENDA FORUM - DZIEO 1 Przyjazd Gości / Zakwaterowanie w hotelach Wieczór powitalny - Powitalny Koktajl AGENDA FORUM - 04.11.2010 Keynote speech/prezentacje

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-31 10:18:31

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-31 10:18:31 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-31 10:18:31 2 Stany Zjednoczone są największą i najbardziej zaawansowaną technologicznie gospodarką świata. Jej mocną stroną jest właśnie innowacyjność, a siłą napędową

Bardziej szczegółowo

Polska chce eksportować do Algierii owoce i warzywa 2015-07-13 15:29:23

Polska chce eksportować do Algierii owoce i warzywa 2015-07-13 15:29:23 Polska chce eksportować do Algierii owoce i warzywa 2015-07-13 15:29:23 2 Polskie owoce i warzywa, ale też sprzęt do przechowywania żywności, maszyny rolnicze czy sprzęt medyczny, mają największe szanse,

Bardziej szczegółowo

Hongkong: Miejsce na Twój biznes

Hongkong: Miejsce na Twój biznes Hongkong: Miejsce na Twój biznes Marcin Mitko data: wrzesień 2014 Corporate Banking Manager, HSBC Bank Polska S.A. HK: Miejsce na Twój biznes Dynamiczne centrum gospodarcze Regionalny i globalny ośrodek

Bardziej szczegółowo

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych Nieco historii Instalacje naftowe w Polsce, początek XX w. Nieco historii

Bardziej szczegółowo

ANALIZA RYNKU ZDROWEJ ŻYWNOŚCI W POLSCE. Próbka raportu

ANALIZA RYNKU ZDROWEJ ŻYWNOŚCI W POLSCE. Próbka raportu ANALIZA RYNKU ZDROWEJ ŻYWNOŚCI W POLSCE Próbka raportu Spis treści 1. Zawartośd raportu... 3 2. Przedstawienie YPI... 4 3. Analiza popytu na żywnośd ekologiczną (fragment)... 5 4. Trendy i perspektywy

Bardziej szczegółowo

Obsługa inwestorów w zakresie Odnawialnych Źródeł Energii w Szczecinie

Obsługa inwestorów w zakresie Odnawialnych Źródeł Energii w Szczecinie Obsługa inwestorów w zakresie Odnawialnych Źródeł Energii w Szczecinie Marek Kubik p.o. Dyrektor Wydziału Obsługi Inwestorów i Biznesu Urząd Miasta Szczecin Szczecin, dnia 09.10.2014 r. Stolica Euroregionu

Bardziej szczegółowo

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r.

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Ogólnopolska Konferencja

Bardziej szczegółowo

Ryszard Sznajder Polsko-Indyjska Izba Gospodarcza

Ryszard Sznajder Polsko-Indyjska Izba Gospodarcza Ryszard Sznajder Polsko-Indyjska Izba Gospodarcza Rys historyczny. Liberalizacja gospodarki. Charakterystyka gospodarki indyjskiej Indie w rankingach międzynarodowych Przewaga konkurencyjna gospodarki

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU ul. Wojska Polskiego 27/29, 60 624 Poznań Opracowania sygnalne Data opracowania: luty 2015 Kontakt: e mail: SekretariatUSPOZ@stat.gov.pl tel. 61 27 98 200, fax 61 27 98 100

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA RAPORTU Instytutu Kościuszki Izabela Albrycht

PREZENTACJA RAPORTU Instytutu Kościuszki Izabela Albrycht Warszawa, 22.03.2013 Konferencja Rzeczpospolitej Rynek gazu ziemnego w Polsce. Stan obecny i perspektywy PREZENTACJA RAPORTU Instytutu Kościuszki Izabela Albrycht Cele raportu Stan infrastruktury gazowej

Bardziej szczegółowo

MARKETING GOSPODARCZY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO

MARKETING GOSPODARCZY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO MARKETING GOSPODARCZY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO Mariusz Rudzki Kierownik Oddziału Promocji Handlu i Inwestycji Departamentu Gospodarki i Współpracy Zagranicznej Cel: MARKETING GOSPODARCZY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Co kupić, a co sprzedać 2015-06-15 15:22:58

Co kupić, a co sprzedać 2015-06-15 15:22:58 Co kupić, a co sprzedać 2015-06-15 15:22:58 2 Najważniejszym partnerem eksportowym Litwy w 2014 r. była Rosja, ale najwięcej produktów pochodzenia litewskiego wyeksportowano do Niemiec. Według wstępnych

Bardziej szczegółowo

Zmiany na ekonomicznej mapie świata

Zmiany na ekonomicznej mapie świata Zmiany na ekonomicznej mapie świata Ryszard Petru Główny Ekonomista BRE Banku, Dyrektor Banku ds. Strategii i Nadzoru Właścicielskiego Starogard Gdański, 22.10.2010 1 Agenda Wschodząca Azja motorem światowego

Bardziej szczegółowo

RAF-2. Sprawozdanie o produkcji i obrocie produktami naftowymi

RAF-2. Sprawozdanie o produkcji i obrocie produktami naftowymi MINISTERSTWO GOSPODARKI I PRACY, Plac Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej Numer identyfikacyjny - REGON RAF-2 Agencja Rynku Energii S.A. 00-950 Warszawa, skr. poczt.

Bardziej szczegółowo

ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE. Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014

ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE. Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014 ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014 DLACZEGO POTRZEBNA JEST DYSKUSJA? wyczerpywanie się stosowanych dotychczas źródeł energii problem ekologiczny (efekt cieplarniany)

Bardziej szczegółowo

1) produkt krajowy brutto per capita 2) wskaźnik rozwoju społecznego [HDI] 3) wskaźnik ubóstwa społecznego [HPI] 5) udział zatrudnienia w usługach

1) produkt krajowy brutto per capita 2) wskaźnik rozwoju społecznego [HDI] 3) wskaźnik ubóstwa społecznego [HPI] 5) udział zatrudnienia w usługach GEOGRAFIA EKONOMICZNA MIERNIKI ROZWOJU SPOŁECZNO- GOSPODARCZEGO dr Anna Bernaciak MIERNIKI ROZWOJU SPOŁECZNO-GOSPODARCZEGO 1) produkt krajowy brutto per capita 2) wskaźnik rozwoju społecznego [HDI] 3)

Bardziej szczegółowo

Prowadzenie biznesu i inwestowanie na Białorusi

Prowadzenie biznesu i inwestowanie na Białorusi Warszawa, dnia 26 lutego roku Prowadzenie biznesu i inwestowanie na Białorusi Nowe możliwości dla polskiego biznesu 1 Białoruś. Fakty Stolica Mińsk Powierzchnia całkowita 207 600 km² Liczba ludności ()

Bardziej szczegółowo

Europa mechanizmy kształtowania cen na rynku gazu. Kilka slajdów z wykładu

Europa mechanizmy kształtowania cen na rynku gazu. Kilka slajdów z wykładu Europa mechanizmy kształtowania cen na rynku gazu Kilka slajdów z wykładu Projekt Polityki Energetycznej Polski 2050 a rynek gazu Europa i liberalizacja rynku gazu Ceny gazu mechanizmy, formuły, umowy

Bardziej szczegółowo

24 października 2008. Afryka&Arabia. Inwestycja na nieodkrytych jeszcze rynkach, przy zachowaniu 100% wartości kapitału.

24 października 2008. Afryka&Arabia. Inwestycja na nieodkrytych jeszcze rynkach, przy zachowaniu 100% wartości kapitału. 24 października 2008 Afryka&Arabia Inwestycja na nieodkrytych jeszcze rynkach, przy zachowaniu 100% wartości kapitału Charakterystyka Produktu Produkt oparty o: 2 fundusze inwestycyjne: JP Morgan Middle

Bardziej szczegółowo

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce...

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce... SPIS TREŚCI Wstęp... 11 1. Polityka energetyczna Polski w dziedzinie odnawialnych źródeł energii... 15 2. Sytuacja energetyczna świata i Polski u progu XXI wieku... 27 2.1. Wstęp...27 2.2. Energia konwencjonalna

Bardziej szczegółowo

POTENCJAŁ EKSPORTOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO ORAZ INSTRUMENTY WSPARCIA EKSPORTU. Piotr Słojewski Wiceprezes Zarządu Agencja Rozwoju Mazowsza S.A.

POTENCJAŁ EKSPORTOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO ORAZ INSTRUMENTY WSPARCIA EKSPORTU. Piotr Słojewski Wiceprezes Zarządu Agencja Rozwoju Mazowsza S.A. POTENCJAŁ EKSPORTOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO ORAZ INSTRUMENTY WSPARCIA EKSPORTU Piotr Słojewski Wiceprezes Zarządu Agencja Rozwoju Mazowsza S.A. EKSPORT MAZOWSZA NA TLE KRAJU Wartość eksportu z Mazowsza

Bardziej szczegółowo

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ Kraje dynamicznie rozwijające produkcję kraje Azji Południowo-wschodniej : Chiny, Indonezja, Indie, Wietnam,. Kraje o niewielkim wzroście i o stabilnej produkcji USA, RPA,

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych ZZAAŁŁO ŻŻEENNIIAA DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE MIIAASSTTAA ŻŻAAGAAŃŃ Rozdział 4 Bilans potrzeb grzewczych W-588.04

Bardziej szczegółowo

Właściwe rozwiązania i odpowiedzi. BIG INVEST Group. Prezentacja

Właściwe rozwiązania i odpowiedzi. BIG INVEST Group. Prezentacja Właściwe rozwiązania i odpowiedzi BIG INVEST Group Prezentacja Absolwent Wydziału Chemii Politechniki Gdańskiej. Od 1989 r. działa w branży consultingowej i inżynieryjnej jako doradca w zakresie ochrony

Bardziej szczegółowo

Kto i gdzie inwestuje 2015-07-20 14:39:55

Kto i gdzie inwestuje 2015-07-20 14:39:55 Kto i gdzie inwestuje 2015-07-20 14:39:55 2 Polska dla Portugalii jest największym rynkiem inwestycyjnym w Europie Środkowej i Wschodniej. Natomiast wartość polskich inwestycji w Portugalii jest stosunkowo

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus SIEĆ DYSTRYBUCYJNA OGNIWEM STRATEGICZNEJ ROZBUDOWY SYSTEMU GAZOWEGO ZWIĘKSZAJĄCEGO BEZPIECZEŃSTWO DOSTAW GAZU ZIEMNEGO ORAZ STOPIEŃ DOSTĘPU SPOŁECZEŃSTWA DO SIECI Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski,

Bardziej szczegółowo

-1MX. Warszawa, dnia 2 marca 2010 r. WICEPREZES RADY MINISTRÓW MINISTER GOSPODARKI Waldemar Pawlak. DRO-III- 5311-1-5/10 L.dz.

-1MX. Warszawa, dnia 2 marca 2010 r. WICEPREZES RADY MINISTRÓW MINISTER GOSPODARKI Waldemar Pawlak. DRO-III- 5311-1-5/10 L.dz. -1MX WICEPREZES RADY MINISTRÓW MINISTER GOSPODARKI Waldemar Pawlak DRO-III- 5311-1-5/10 L.dz. 78/10 Warszawa, dnia 2 marca 2010 r. SIURO RZECZNIKA PRAW OBYWATELSKICH WPfc. 2010-03- 0 3 Pan Janusz Kochanowski

Bardziej szczegółowo

Co kupić, a co sprzedać 2015-06-17 10:08:23

Co kupić, a co sprzedać 2015-06-17 10:08:23 Co kupić, a co sprzedać 2015-06-17 10:08:23 2 Wielka Brytania to światowy gracz w handlu. Według danych WTO za 2013 rok Zjednoczone Królestwo było 8. globalnym eksporterem z udziałem 2,9 proc. i 6. importerem

Bardziej szczegółowo

Jak gaz łupkowy wpłynie na ceny gazu dla odbiorców? - Józef Dopke

Jak gaz łupkowy wpłynie na ceny gazu dla odbiorców? - Józef Dopke Jak gaz łupkowy wpłynie na ceny gazu dla odbiorców? - Józef Dopke WYDOBYCIE GAZU ZIEMNEGO W USA Wydobycie gazu brutto w USA [1] wynosiło 666,4 mld m 3 w 2006 roku, 698,3 mld m 3 w 2007 roku, 725,9 mld

Bardziej szczegółowo

Business in Małopolska. MARR S.A. dla inwestora Współpraca z JST. tworzenie marki gospodarczej regionu. Kraków 13 listopada 2013

Business in Małopolska. MARR S.A. dla inwestora Współpraca z JST. tworzenie marki gospodarczej regionu. Kraków 13 listopada 2013 Business in Małopolska tworzenie marki gospodarczej regionu MARR S.A. dla inwestora Współpraca z JST Kraków 13 listopada 2013 MARR S.A. Departament Obsługi Inwestora Centrum Business in Małopolska Oferta

Bardziej szczegółowo

Debata: www.kgo.agh.edu.pl. Węgiel skarb czy przekleństwo dla gospodarki Polski? Aktualna sytuacja na międzynarodowych rynkach węgla kamiennego

Debata: www.kgo.agh.edu.pl. Węgiel skarb czy przekleństwo dla gospodarki Polski? Aktualna sytuacja na międzynarodowych rynkach węgla kamiennego Kraków, 11 czerwca 212 Debata: Węgiel skarb czy przekleństwo dla gospodarki Polski? Aktualna sytuacja na międzynarodowych rynkach węgla kamiennego Prof. dr hab. inż. Wiesław Blaschke dr inż. Zbigniew Grudziński

Bardziej szczegółowo

Debiut na rynku NewConnect. Kupiec S.A. Nazwa projektu Nazwa firmy Nazwisko prelegenta

Debiut na rynku NewConnect. Kupiec S.A. Nazwa projektu Nazwa firmy Nazwisko prelegenta Debiut na rynku NewConnect Kupiec S.A. Nazwa projektu Nazwa firmy Nazwisko prelegenta Historia spółki 2002 Rozpoczęcie działalności przez spółkę Kupiec Spółka Jawna zajmującą się przewozami polskiego eksportu

Bardziej szczegółowo

NVG w Świecie i w Polsce

NVG w Świecie i w Polsce Sprzężony Gaz Ziemny do Napędu pojazdów komunikacji masowej NVG w Świecie i w Polsce Dr inż.. Jan Sas Wydział Zarządzania AGH Kraków 12 października 2000 r. 1 CNG LNG LPG NGV (Compressed Natural Gas) gaz

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWICZNE WYKORZYSTANIE WĘGLA W TECHNOLOGII CHEMICZNEJ

PERSPEKTYWICZNE WYKORZYSTANIE WĘGLA W TECHNOLOGII CHEMICZNEJ PERSPEKTYWICZNE WYKORZYSTANIE WĘGLA W TECHNOLOGII CHEMICZNEJ SEMINARIUM STAN I PERSPEKTYWY ROZWOJU PRZEMYSŁU U CHEMICZNEGO W POLSCE Marek Ściążko WARSZAWA 15 MAJA 2012 1/23 STRATEGIA działalno alności

Bardziej szczegółowo

Polskie 10 lat w Unii

Polskie 10 lat w Unii Polskie 10 lat w Unii Polityczne aspekty członkostwa -jak Polska zmieniła Europę Dobra sytuacja ekonomiczna w czasach kryzysu BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE KORZYSTNY BUDŻET UE NA LATA 2014-2020 Euroentuzjazm

Bardziej szczegółowo

OCENA SKUTKÓW REGULACJI

OCENA SKUTKÓW REGULACJI OCENA SKUTKÓW REGULACJI 1. Wpływ na budżet państwa Wprowadzone przez projekt zmiany nie wpłyną na wydatki budżetu państwa. Zadanie tworzenia zapasów państwowych ropy naftowej i produktów naftowych będzie

Bardziej szczegółowo

Marcin Tarnawski Spadkowy trend cen gazu na świecie

Marcin Tarnawski Spadkowy trend cen gazu na świecie Komentarz IK Marcin Tarnawski Rynek amerykaoski W 2010 r. na świecie wydobyto 3.193 mld m 3 gazu ziemnego z czego najwięcej w Stanach Zjednoczonych (611 mld m 3 ) oraz w Rosji (588 mld m 3 ). Gaz niekonwencjonalny

Bardziej szczegółowo

analiza Polska i Indie: czy połączy nas energia i węgiel?

analiza Polska i Indie: czy połączy nas energia i węgiel? Polska i Indie: czy połączy nas energia i węgiel? GŁÓWNA MYŚL Rosnące zapotrzebowanie na energię skłania Indie do szukania partnerów zagranicznych dla rodzimego przemysłu. To dobra okazja dla Polski do

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEGO WĘGLA NA RYNKU SUROWCÓW ENERGETYCZNYCH

KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEGO WĘGLA NA RYNKU SUROWCÓW ENERGETYCZNYCH KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEGO WĘGLA NA RYNKU SUROWCÓW ENERGETYCZNYCH Dr inż. LEON KURCZABINSKI Katowice, czerwiec, 2013 POZYCJA WĘGLA NA KRAJOWYM RYNKU ENERGII WĘGIEL = NIEZALEŻNO NOŚC ENERGETYCZNA ZALEŻNO

Bardziej szczegółowo

UBOJNIA DROBIU Inwestycja WIPASZ SA w Międzyrzecu Podlaskim

UBOJNIA DROBIU Inwestycja WIPASZ SA w Międzyrzecu Podlaskim UBOJNIA DROBIU Inwestycja WIPASZ SA w Międzyrzecu Podlaskim WIPASZ SA PODSTAWOWE INFORMACJE WIPASZ SA funkcjonuje na rynku od 20 lat i jest w 100% polskim przedsiębiorstwem. Spółka jest największym polskim

Bardziej szczegółowo

lokata ze strukturą Złoża Zysku

lokata ze strukturą Złoża Zysku lokata ze strukturą Złoża Zysku Lokata ze strukturą to wyjątkowa okazja, aby pomnożyć swoje oszczędności w bezpieczny sposób. Lokata ze strukturą Złoża Zysku to produkt łączony, składający się z promocyjnej

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE Janusz Szewczuk Katowice, Grudzień 2008 ROZWÓJ GOSPODARCZY MIAST Czym jest rozwój gospodarczy? Jak mierzyć rozwój gospodarczy? Stan gospodarki polskich miast

Bardziej szczegółowo

Studenckie Koło Naukowe Rynków Kapitałowych Exxon Mobil Corp. (XOM) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE).

Studenckie Koło Naukowe Rynków Kapitałowych Exxon Mobil Corp. (XOM) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Exxon Mobil Corp. (XOM) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Exxon Mobil Corp. (XOM) zajmuje się eksploatacją złóż mineralnych, produkcją, transportem i sprzedażą ropy naftowej i gazu ziemnego.

Bardziej szczegółowo

Prognoza finansowa Grupy Motoricus S.A. na rok 2012

Prognoza finansowa Grupy Motoricus S.A. na rok 2012 Prognoza finansowa Grupy Motoricus S.A. na rok 2012 Przedstawiona prognoza została sporządzona na okres od 1 stycznia 2012 do 31 grudnia 2012 r. 1. Rynek motoryzacyjny - prognozy tendencji w 2012 r. Rynek

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE MIAST I WSI WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO. Maciej Dzikuć

BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE MIAST I WSI WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO. Maciej Dzikuć BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE MIAST I WSI WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO Maciej Dzikuć Celem artykułu jest przedstawienie postrzegania bezpieczeństwa energetycznego przez mieszkańców województwa lubuskiego. Wskazano

Bardziej szczegółowo

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Konferencja FORUM WYKONAWCY Janusz Starościk - KOMFORT INTERNATIONAL/SPIUG, Wrocław, 21 kwiecień 2015 13/04/2015 Internal Komfort

Bardziej szczegółowo